1896.02.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27

Τῆς 27 Φεβρουαρίου 1896.

(Τρίτη)

Ὥρα 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς κωμοπόλεως Λεωνιδίου τοῦ δήμου Λιμναίων τῆς Κυνουρίας ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν περὶ ἐξαιρέσεως τῶν κερατίων ἐκ τῆς ἀπαγορευτικῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου ͵ΒΤΘʹ περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου. Ὁ λαὸς τοῦ δήμου Φερῶν τοῦ Βόλου παρακαλεῖ, ὅπως ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ ταχέως τὰ Θεσσαλικὰ νομοσχέδια.

§2ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν θέσεων τῶν βοηθῶν καὶ ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐπιστατῶν τῶν δημοσίων ἔργων.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 177).

§4ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Καταθέτω δύο τηλεγραφήματα τοῦ Εἰσαγγελέως Κυπαρισσίας, εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως τοῦ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Ράλλη περὶ καταγγελίας τοῦ ἐν Γαργαλιάνοις Ν. Γρηγοροπούλου κατὰ τοῦ ἐκεῖ στρατιωτικοῦ ἀποσπάσματος.

§5ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ἐπειδὴ εἰς προγενεστέρας συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς τινὲς τῶν ἀξιοτίμων κ. συναδέλφων ἐξεφράσθησαν, πεπλανημένως βεβαίως, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι ἡ δικαστικὴ ἀπαίτησις τοῦ κ. Πάνου Σινανιώτου κατὰ Δημοσίου, δι’ ἣν πρό τινων ἡμερῶν ἐψηφίσθη πίστωσις ἐξ 24 χιλιάδων δραχμῶν, ἀνήκει εἰς ἐμὲ, ὑπολαβόντων τῶν κ. συναδέλφων ἐμὲ ὡς τὸν Πάνον Σινανιώτην, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ διαβεβαιώσω τοὺς εὐκόλως πλανηθέντας κ. συναδέλφους, ὡς καὶ σύμπασαν τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ Πάνος Σινανιώτης εἶναι ἐξαδελφός μου. Ταῦτα χάριν τῆς ἀληθείας καὶ εἰς ἀπάντησιν τῶν ἀντιπολιτευομένων ἐφημερίδων, αἵτινες, ἐκ πολιτικῆς ἀντιπαθείας ὁρμηθεῖσαι, διετυμπάνισαν ἀνὰ τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης, ἵνα ἐπιῤῥίψωσι μομφὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὴν παχεῖαν ταύτην δωρεὰν εἰς τὸν ἀφωσιωμένον αὐτῇ βουλευτὴν Σινανιώτην ἐδωρήσατο. Κατὰ πόσον δὲ ὑποχρεοῦται τὸ Δημόσιον εἰς τὴν ἀπότισιν τῆς ἐν λόγῳ ὀφειλῆς του, κατόπιν τελεσιδίκου ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐπανειλημμένων γνωμοδοτήσεων τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου καὶ συμβιβαστικοῦ συμβολαίου μεταξὺ Πάνου Σινανιώτου καὶ Δημοσίου ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, τοῦτο ἀφίημι εἰς τὴν κρίσιν τῶν νομομαθῶν, οἵτινες, ἀφοῦ κατετέθησαν καὶ τὰ ζητηθέντα σχετικὰ ἔγγραφα, δύνανται νὰ λάβωσι γνῶσιν αὐτῶν καὶ μορφώσωσι τὴν πεποίθησίν των.

§6ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέτῃ τὸν σχετικὸν φάκελλον τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων, ἡ ὁποία ἐνηργήθη κατὰ τὸ ἔτος 1895, ἐκ 1500 τόννων, ἤτοι τὸ συμβόλαιον τὸ περιέχον τοὺς ὅρους τῆς προμηθείας, τὸ πρωτόκολλον τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία παρέλαβε τοὺς γαιάνθρακας, ὡς καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς περὶ τῆς ποιότητος αὐτῶν. Τὴν περὶ τούτου ἐπερώτησιν θέλω καταθέσει καὶ ἐγγράφως.

§7Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1891 εἶχε χορηγηθῆ πίστωσις 320,000 δραχμῶν, διὰ νὰ πληρωθῇ ἡ χιλιομετρικὴ ἀποζημίωσις, ἡ ὀφειλομένη κατὰ τὴν σύμβασιν διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Μεσολογγίου–Κρυονερίου. Ἐκ τῆς πιστώσεως ὅμως ταύτης 20,000 δραχμαὶ δὲν ἐπληρώθησαν τότε, διότι κατὰ τὴν παράδοσιν ἀπεδείχθη, ὅτι ὑπῆρχον ἐλλείψεις εἰς τὴν κατασκευὴν, ἕως ἂν συμπληρωθῶσιν αἱ ἐλλείψεις. Παρῆλθον ἔκτοτε ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα αἱ ἐλλείψεις ἐκεῖναι συνεπληρώθησαν, καὶ ζητεῖται ἡ πληρωμή. Ἑπομένως εἰσάγω νομοσχέδιον περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως 20,000 δραχμῶν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 178).

§9Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ψαρῶν ἐζήτησε προχθὲς νὰ καταθέσω τὸν πίνακα τῶν τεθέντων εἰς διαθεσιμότητα ὑπαξιωματικῶν. Ὁ πίναξ οὗτος ἔχει κατατεθῆ ὑπ’ ἐμοῦ εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ δημοσιευθῆ μάλιστα, ὑπὸ στοιχεῖον δὲ Δ σημειοῦνται οἱ τεθέντες εἰς διαθεσιμότητα ὑπαξιωματικοί.

§10Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐκ τῶν ἀρχικῶς τεθέντων εἰς διαθεσιμότητα ἐπανῆλθέ τις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν;

§11Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἀπολύονται ὑπαξιωματικοὶ ἐκ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ, θέλουσιν ἐπανέρχεσθαι ἐκ τῶν τεθέντων εἰς διαθεσιμότητα βαθμηδὸν ἄλλοι.

§12Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐφ’ ὅσον κενοῦνται θέσεις;

§13Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§14Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τηρεῖται τοῦτο ἀκριβῶς;

§15Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τηρεῖται.

§16ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὡς ὑπεράριθμοι ἐτέθησαν εἰς διαθεσιμότητα;

§17Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα, εἶναι δὲ ὑπεράριθμοι κατὰ τοὺς ὀργανισμοὺς τοῦ Λεζέν. Ὁ ἐκ Βόλου ἀξιότιμος Βουλευτὴς εἶχε ζητήσει νὰ παρουσιάσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ὑπόθεσιν τοῦ προμηθευθέντος καουτσοὺκ ὑπό τινος τῶν προκατόχων μου. Καταθέτω πίνακα τοῦ καουτσοὺκ, ὡς καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς περὶ τούτου ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς τοῦ Ναυστάθμου, ἐξ ὧν φαίνεται τῳόντι, ὅτι ἡ ποιότης τοῦ καουτσοὺκ ἦτο καλή. Ὁ αὐτὸς κύριος Βουλευτὴς ἐκ Βόλου εἶχε ζητήσει, ὅπως καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν φάκελλον περί τινος μηχανήματος τοῦ Seyn. Τὸν φάκελλον τοῦτον μεθ’ ὅλων τῶν σχετικῶν ἐγγράφων καταθέτω. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἶναι παλαιὰ, ἀρχομένη ἀπὸ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Μπούμπουλη. Ἀφοῦ ἐγένετο ἡ μεταφορὰ τοῦ μηχανήματος εἰς τὸν Ναύσταθμον, ἐνόμισαν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ οἱ ἁρμόδιοι, ὅτι ἔλειπον πολλὰ ἐκ τῶν ἀναγκαίων ἐξαρτημάτων τοῦ μηχανήματος. Ὁ Seyn πατὴρ, ὅστις μετὰ ταῦτα ἀπέθανεν, ἰσχυρίσθη, ὅτι τὸ μηχάνημα ἦτο πλῆρες· ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου, βασιζόμενος εἰς ἔκθεσιν, ἐγνωμάτευσεν, ὅτι τὸ μηχάνημα δὲν ἦτο πλῆρες, ὅτι δὲ τὰ ἐλλείποντα ἐξαρτήματα θεωροῦνται ὡς ἀναπόσπαστα αὐτοῦ τοῦ μηχανήματος· ἑπομένως δι’ ἐκθέσεων ἐπανειλημμένων ἐζήτησε παρὰ τοῦ Ὑπουργείου, ὅπως μὴ θεωρηθῇ ἡ παράδοσις τοῦ μηχανήματος πλήρης, καὶ ὅπως ἡ ἀγορὰ μὴ θεωρηθῇ ἔγκυρος. Τὴν ὑπόθεσιν ταύτην εὗρον ἐκκρεμῆ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, καὶ εὐθὺς, ὡς ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν αὐτοῦ, συνεκρότησα ἐπιτροπὴν, ἥτις δὲν ἐδυνήθη νὰ ἔλθῃ εἰς ὡρισμένον ἀποτέλεσμα. Συνεζήτησεν ἐνώπιόν μου, ἀλλ’ εὑρὼν, ὅτι αἱ γνῶμαι δὲν ἦσαν σαφεῖς καὶ ὡρισμέναι, ἀνέβαλον ν’ ἀποφασίσω, ἐὰν πρέπῃ τὸ Δημόσιον νὰ θεωρήσῃ ὡς καλῶς ἔχον τὸ μηχάνημα καὶ νὰ παραλάβῃ αὐτό. Τὰ λεχθέντα ὅμως, ὅτι τὸ μηχάνημα τοῦτο εὑρίσκεται δῆθεν εἰς τὸ ὕπαιθρον καὶ εἰς τὰς προσβολὰς τῆς ἀτμοσφαίρας, δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Ἀναγινώσκω τὸ τηλεγράφημα τοῦ Ναυστάθμου (ἀναγινώσκει): «Μηχανήματα Seyn εἰσὶ τοποθετημένα πρὸ πολλοῦ ἐν διαμερίσματι ἐστεγασμένῳ, κειμένῳ παραπλεύρως σιδηρουργείου, ὡς ἀνεφέραμεν κλπ. Ἕνεκεν ἐλλείψεως ἐξαρτημάτων, μὴ παραδοθέντων παρ’ ἀνωτέρω πωλητοῦ, δὲν λειτουργεῖ κλπ.» Καταθέτω ὁλόκληρον τὸν φάκελλον, ὅπως ὁ κ. Βουλευτὴς λάβῃ γνῶσιν.

§18Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τί μηχάνημα εἶναι αὐτό;

§19Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἶναι μηχάνημα, δι’ οὗ κατασκευάζονται διάφορα πράγματα, χρήσιμα εἰς τὴν ναυτικὴν ὑπηρεσίαν, οἷον ἧλοι καὶ τὰ τοιαῦτα, πέταλα κτλ. Αἱ ἐκθέσεις, ἃς ἔχουσι συντάξει οἱ ἁρμόδιοι ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, λέγουσιν, ὅτι τὸ μηχάνημα εἶναι τῳόντι χρησιμώτατον, καὶ θέλει προσφέρει μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸν Ναύσταθμον, ἐὰν συμπληρωθῇ. Οὐχ ἧττον ὑπάρχει καὶ ἡ γνώμη, ὅτι, ἐὰν δὲν παραδοθῶσι τὰ ἐξαρτήματα, περὶ ὧν αἱ ἐκθέσεις, τὸ Δημόσιον θέλει ὑποβληθῆ εἰς μεγάλην δαπάνην, ἵνα συμπληρώσῃ τὰ ἐλλείποντα ἐξαρτήματα. Καταθέτω, Κύριοι, κατόπιν ἐπερωτήσεων τοῦ αὐτοῦ κ. Βουλευτοῦ, καὶ τὸν φάκελλον περὶ τῶν ῥινῶν, περὶ ὧν μακρὸς ἐγένετο λόγος. Ἐκ τοῦ φακέλλου τούτου θέλετε ἴδει, ὅτι κατὰ τὸ 1890 ἔτος τὸ Ὑπουργεῖον ἠγόρασε ῥίνας (τεμάχια) 512, καὶ κατὰ τὸ 1891 τεμάχια 6,779, κατὰ τὸ 1892 τεμάχια 826, κατὰ τὸ 1893 τεμάχια 100, κατὰ τὸ 1894 τεμάχια 2512, καὶ κατὰ τὸ 1895 ἔτος 32,556 τεμάχια. Ἑπομένως βεβαίως ἡ διαφορὰ εἶναι πρόδηλος. Τὸ ὅλον τῶν ἀγορασθέντων τεμαχίων κατὰ τὰ ἓξ ταῦτα ἔτη ἀνέρχεται εἰς τεμάχια 43,285.

§20ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν νομίζετε καλλίτερον νὰ καταθέσητε ὅλα τὰ σχετικὰ, διὰ νὰ τὰ μελετήσωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ εἶτα νὰ συζητήσωμεν;

§21Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα, θέλω καταθέσει αὐτά· ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, θέλω εἴπει ὅσα προκύπτουσιν ἐκ τοῦ φακέλλου. Ἐξ ἐγγράφου, ὅπερ διεβίβασεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου, καὶ ἐκ τῶν ἀριθμῶν, οὓς ἀνέφερα, προκύπτει, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῆς καταναλώσεως ῥινῶν κατ’ ἔτος εἶναι 2287 τεμάχια. Καταθέτω ὅμως καὶ αἴτησιν τοῦ Ναυστάθμου, δι’ ἧς ὁ Διευθυντὴς αὐτοῦ ἐζήτει ἀκριβῶς τὸ ποσὸν τὸ προμηθευθὲν τῶν 32 χιλιάδων ῥινῶν, ἐζήτει δὲ τηλικοῦτον, διότι φαίνεται, ὅτι ὁ Ναύσταθμος φρονεῖ, ὅτι αἱ ἀποθῆκαι πρέπει νὰ ἦναι πλήρεις. Ἐπειδὴ καὶ ἐλέχθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐγράφη, ὅτι αἱ ῥῖναι αὗται ἦσαν ἀρίστης ποιότητος, καταθέτω πρωτόκολλον ἐπιτροπῆς ἐξ εἰδημόνων τοῦ Ναυστάθμου τῆς 8 Ἀπριλίου 1895 ἔτους, ἐξ οὗ ἐμφαίνεται, ὅτι (ἀναγινώσκει): «εὕρομεν εἴς τινας τοὺς ὀδόντας τεθραυσμένους, εἰς δὲ τὰς λοιπὰς αὐτοὺς ἐσταμωμένους, ἐν γένει δὲ ἡ ἀντοχὴ αὐτῶν εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ μικροτέρα τῶν ἐν τοῖς συνεργείοις μεταχειριζομένων, συνεπῶς κρίνομεν αὐτὰς οὐχὶ καλῆς ποιότητος.»

§22ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Τίνων μηχανικῶν εἶναι αἱ ὑπογραφαί;

§23Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Σᾶς λέγω ἀμέσως. Ἑπομένως ὁ Ναύσταθμος διὰ πρωτοκόλλου ἀπέῤῥιψε τὰς ῥίνας ταύτας. Αἱ ὑπογραφαὶ εἶναι τῶν ἑξῆς κυρίων: Θρασυβούλου Κανάρη, ἀντιπλοιάρχου, ὑποδιευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, ὡς προέδρου, Λ. Ζάκα, φροντιστοῦ, ἐφόρου τοῦ ὑλικοῦ, Δ. Τσαμαδοῦ, ὑποφροντιστοῦ καὶ ἐπιστάτου τῶν ἀποθηκῶν, Δ. Λαζαρίμου, μηχανικοῦ Αʹ τάξεως, Γ. Σουῤῥῆ μηχανικοῦ Βʹ τάξεως, διοικητοῦ τῶν συνεργείων, Χ. Κωνσταντινίδου, ὑπομηχανικοῦ Αʹ τάξεως. Ἐκτὸς ὅμως τούτου ἔλαβον μέρος καὶ ἄλλοι εἰδικοὶ ἄνδρες ἐκεῖ, ἤτοι ὁ Ἐμμανουὴλ Μέμητσας, ἀρχικελευστὴς καὶ μηχανικὸς, Ε. Νόνης, ἀρχιεργοστασιάρχης λεβητοποιείου, καὶ Δ. Χασάφης, ἐργοστασιάρχης ἐφαρμογείου. Κατόπιν τῆς τοιαύτης ἀποῤῥίψεως παρὰ τοῦ Ναυστάθμου, κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1895 ἔτους, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐνετείλατο εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὅπως ὑποβάλῃ τινὰς τῶν ῥινῶν τούτων εἰς ἐμπειροτέχνας. Οἱ ἐμπειροτέχναι οὗτοί εἰσιν ὁ ἐν Πειραιεῖ κ. Ἀργυρίου, ὁ κ. Μόσνερ ἐν Ἀθήναις καὶ ἄλλοι...

§24ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἐμπειροτέχναι εἶναι, ἢ καὶ πρακτικοὶ μηχανικοί;

§25Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ μηχανικοί... Οὗτοι ἐγνωμοδότησαν ἀντιθέτως τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ Ναυστάθμου, καὶ συνεπείᾳ τῆς γνωμοδοτήσεως ταύτης ἐδόθη ἡ ἐντολὴ, ὅπως παραληφθῶσιν αἱ ῥῖναι, δι’ ἃς κατεβλήθη τὸ ποσὸν 104,004 δραχμῶν. Αὐτὴ εἶναι, Κύριοι, ἡ ὑπόθεσις τῶν ῥινῶν, περὶ ἧς ἐγένετο πολὺς λόγος. Ὅτε εἰσηγούμην τὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, προκειμένου περὶ 150 ὀκάδων σπόγγου, δηλαδὴ περὶ 37½ δραχμῶν, ἔλεγον ἐγὼ (ἀναγινώσκει): «Προκειμένου περὶ 150 ὀκάδων, δηλαδὴ περὶ δραχ. 37 καὶ 50/00, ἀναδέχομαι τὴν εὐθύνην, ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἐζημίωσα τὸ Κράτος, καὶ τὴν ἠθικὴν καὶ τὴν ὑλικήν.» Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας διέκοπτεν (ἀναγινώσκει): «Δὲν γνωρίζετε ἂν ἦναι 150 ὀκάδες, διότι ἡ προμήθεια εἶναι 300, 500, 1000.» Προχθὲς ἐλέγετε, ὅτι, ὅταν ἀνεφέρετε τοὺς ἀριθμοὺς τούτους, ἐννοεῖτε δραχμὰς, οὐχ ἧττον ἐγὼ ἐζήτησα ἀντίγραφον ἐπίσημον τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, ὅπερ καταθέτω, καὶ ἐξ οὗ θέλετε ἴδει, ὅτι δὲν ὡμιλήσατε περὶ δραχμῶν, ἀλλὰ περὶ ὀκάδων σπόγγου.

§26ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μάλιστα.

§27Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τούτῳ τῷ λόγῳ καταθέτω σημείωμα ἐκ τοῦ Ὑπουργείου περὶ τῆς καταναλώσεως σπόγγου κατὰ τὰ ἓξ τελευταῖα ἔτη, 1891–1896. Ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ θέλετε ἴδει, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῆς καταναλώσεως τοῦ σπόγγου εἶναι 292 ὀκάδες.

§28ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς λέγω καὶ ἐγώ.

§29ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἡμερῶν εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς, σχετιζομένας πρὸς τὴν φορολογίαν τῶν ἀδηλώτων οἴνων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις Μεσσήνης καὶ Καλαμῶν κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη. Ἡ παράκλησίς μου αὕτη ὑπεβλήθη εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν 15 Φεβρουαρίου, ὑποθέτω δὲ, ὅτι δὲν περιῆλθον τὰ πρακτικὰ εἰς γνῶσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἕνεκα τούτου δὲν προσεκομίσθησαν εἰς τὴν Βουλὴν αἱ πληροφορίαι. Ὑπενθυμίζω λοιπὸν τὴν παράκλησίν μου ταύτην, καὶ παρακαλῶ αὖθις τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον προσαγάγῃ τὰς πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν. Ἵνα διευκολύνω δὲ τὴν ἐργασίαν, καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον τὸ ἀντίτυπον τῶν πρακτικῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἀναφέρεται ἡ αἴτησίς μου.

§30Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον, ὅπως μοὶ ἀποστέλλῃ τὰς εἰς αὐτὸ κατατιθεμένας ἐπερωτήσεις, ἵνα δύνωμαι ν’ ἀποκρίνωμαι ἐγκαίρως εἰς αὐτάς. Οὕτω δὲν μοὶ ἐστάλη εἰσέτι—καὶ χθὲς ἐποιησάμην τὴν παρατήρησιν καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω αὐτήν—ἡ σημείωσις τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων καὶ τῶν ἄλλων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐζήτησαν δύο τῶν κυρίων Βουλευτῶν, συναφῶς πρὸς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐκ δραχμῶν 24,000 πιστώσεως τοῦ κ. Σινανιώτου.

§31ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Ὑποβάλλω ἀναφορὰν καταδίκων τινῶν τῶν φυλακῶν Βόλου, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦσι νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς ὁ εὐεργετικὸς νόμος περὶ συμψηφισμοῦ τοῦ χρόνου τῆς ὑποδικίας εἰς τὸν χρόνον τῆς καταδίκης. Ὁ νόμος ὁ ψηφισθεὶς περὶ συμψηφισμοῦ τοῦ χρόνου τῆς προφυλακίσεως εἰς τὸν χρόνον τῆς ποινῆς δὲν εἶχε λάβει πρόνοιαν περὶ τῶν καταδίκων ἐκείνων, οἵτινες εἶχον καταδικασθῆ πρὸ τοῦ νόμου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δικαία εἶναι ἡ αἴτησις τῶν καταδίκων τούτων, καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ περὶ τούτου νομοθετικὴ πρόνοια, διότι ὁ νόμος πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἐξ ἴσου δι’ ὅλους. Εὑρίσκων δὲ δικαίαν τὴν ἀναφορὰν ταύτην, καὶ θεωρῶν ὅτι ἔργον φιλανθρωπίας εἶναι νὰ ληφθῇ ἐπὶ τέλους μία νομοθετικὴ πρόνοια, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπεκταθῇ τὸ εὐεργέτημα τοῦ νόμου τούτου καὶ εἰς τοὺς καταδίκους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον καταδικασθῆ πρὸ τοῦ νόμου. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§32ΤΖΑΝΕΤΑΚΗΣ. Ὁμοίαν ἀναφορὰν ὑποβάλλω καὶ ἐγὼ τῶν καταδίκων τοῦ Παλαιοῦ Στρατῶνος περὶ συμψηφισμοῦ τῆς προφυλακίσεώς των εἰς τὸν χρόνον τῆς ποινῆς.

§33ΤΡΑΚΑΣ. Εἰς τὸν δῆμον Λαμίας, ἕνεκα ἀμελείας τοῦ πρώην οἰκονομικοῦ ἐφόρου, δὲν συνετάχθη κατάλογος τοῦ φόρου οἰκοδομῶν διὰ τὰ ἔτη 1894 καὶ 1895, διὰ τοῦτο ἐδέησε νὰ συνταχθῇ ὁ κατάλογος ταὐτοχρόνως καὶ διὰ τὰ δύο ἔτη, καὶ πρόκειται νὰ πληρώσουν οἱ φορολογούμενοι τοὺς φόρους καὶ τῶν δύο ἐτῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι δύσκολον εἰς αὐτοὺς, διότι ἐν τῇ σημερινῇ ἀχρηματίᾳ δυσκολεύονται νὰ τοὺς πληρώσουν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν Βουλὴν, ὅπως διὰ νόμου κανονίσωσι τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων τούτων εἰς δύο δόσεις, ἤτοι ὁ μὲν φόρος τοῦ 1894 νὰ πληρωθῇ μέχρι τέλους Ἀπριλίου τρέχοντος ἔτους, ὁ δὲ φόρος τοῦ 1895 νὰ πληρωθῇ μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου, διότι κατὰ μὲν τὸν Ἀπρίλιον συμπίπτει ἡ ἐμποροπανήγυρις τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, κατὰ δὲ τὸν Αὔγουστον ἑτέρα τοιαύτη, ὅτε οἱ ἄνθρωποι θὰ εὐκολυνθοῦν νὰ πληρώσουν τοὺς φόρους των. Φρονῶ ὅτι τοῦτο εἶναι πρέπον καὶ δίκαιον νὰ γείνῃ. Περὶ τούτου δ’ ὑπάρχει καὶ πρᾶξις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἀντίγραφον τῆς ὁποίας ἐστάλη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλ’ ἔχω καὶ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀναγνώσω.

§34Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔλαβον ὅμοιον τηλεγράφημα, καὶ ἀπέστειλα αὐτὸ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν, καὶ παρεκάλεσα αὐτὴν νὰ μοὶ εἰσαγάγῃ τὴν ὑπόθεσιν, ἵνα ἐξακριβώσω τὰ γενόμενα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Πάλλης βουλευτὴς κ. Φορέστης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ σταφίδος. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 179).

§36ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς ὑπέβαλον νομοσχέδιον περὶ σταφίδος, ἀλλ’ ἀτυχῶς ἀπεῤῥίφθη. Σήμερον, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ τὸ εἰσαγάγω ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλὴν, τροποποιημένον, καὶ παρακαλῶ νὰ συζητηθῇ μετὰ τῶν ἄλλων σταφιδικῶν νομοσχεδίων ὡς τροπολογία.

§37ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Ἤκουσα, κύριοι Βουλευταὶ, μετὰ πολλῆς προσοχῆς τὴν θερμὴν ἔκκλησιν, ἣν χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπηύθυναν πρὸς τὸν σεβαστὸν τῆς Κυβερνήσεως Πρόεδρον τρεῖς τῶν ἐκ Βόλου ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἐπικαλεσθέντες ἰδιαιτέραν τὴν πρόνοιαν αὐτοῦ ὑπὲρ τῆς συγκοινωνίας τοῦ Πηλίου, οὗτινος δικαίως ἐξῆραν τὰς φυσικὰς καλλονὰς καὶ τὴν παραγωγικὴν γονιμότητα. Δὲν προτίθεμαι, Κύριοι, νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἔρευναν οὔτε τοῦ ζητήματος καθόλου, οὔτε τῶν λεπτομερειῶν, αἵτινες χθὲς ἀνεπτύχθησαν καὶ ὑπεστηρίχθησαν, μάλιστα ὑπὸ τοῦ ἑνὸς τῶν τριῶν τούτων συναδέλφων, τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου κ. Τοπάλη. Ἐὰν καὶ ὅταν προκληθῇ ἐπ’ αὐτῶν συζήτησις, θέλω ἐξενέγκει τὴν ἐμὴν γνώμην, συμβάλλων κατὰ τὸ μέτρον τῶν ἀσθενῶν μου δυνάμεων εἰς διαφώτισιν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐπαινῶ ἀληθῶς τὴν ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μαρτυρηθεῖσαν θερμὴν στοργὴν πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς ἰδίας αὐτῶν ἐπαρχίας, διότι ἀναγνωρίζω, ὅτι ἡ περὶ τούτων μέριμνα δὲν εἶναι καὶ δὲν πρέπει νὰ θεωρῆται ἐκ τῶν ἐλαχίστων τοῦ Βουλευτοῦ καθηκόντων. Ὅπου μάλιστα τὸ ἰδιαίτερον τοῦτο συμφέρον, τὸ ἐπαρχιακὸν, συναντᾶται καὶ συνδέεται ἐπιτακτικῶς πρὸς τὸ καθ’ ὅλου ἐθνικὸν συμφέρον, κατὰ τρόπον ἐξυπηρετοῦντα μᾶλλον τὸ Κράτος ἢ τὴν ἐπαρχίαν, ἐκεῖ, φρονῶ, ὅτι πολλαπλασία ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις εἰς τὸν Βουλευτὴν καὶ ἀντιπρόσωπον τῆς ἐπαρχίας καὶ τοῦ ἔθνους, νὰ συνηγορήσῃ ἐκθύμως ὑπὲρ τῆς εὐοδώσεως τοῦ ἔργου, ὅπερ ὑπαγορεύει ἡ ἀγαθὴ σύμπτωσις τοῦ εὐτυχοῦς τῶν δύο τούτων συμφερόντων συνδυασμοῦ. Καὶ ἰδοὺ τί ἀκριβῶς μὲ φέρει σήμερον ἐπὶ τοῦ βήματος. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐπαρχία, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, εἶναι ἐπαρχία μεθόριος, γειτονεύουσα πρὸς τὴν ὅμορον ἐπικράτειαν, δὲν ἀγνοεῖτε δὲ, ὅτι ὑπὸ τὴν ἰδιότητά της ταύτην πολλὰς παρουσιάζει ἀπόψεις, καὶ ἐμπορικὰς καὶ κοινωνικὰς καὶ πολιτικὰς, μάλιστα δὲ στρατηγικὰς, ὑψίστου ἐθνικοῦ ἐνδιαφέροντος. Ἡ ἑταιρία τῶν Θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων, ἑταιρία Ἑλληνικὴ, ἐμπνεομένη ὑπὸ τοῦ πατριωτικοῦ πόθου τοῦ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἀπὸ πασῶν τῶν ἀπόψεων τούτων, καθόσον τοῦτο δὲν προσέκρουεν ἢ δὲν ἀντέκειτο πρὸς τὰ ἴδια ἑαυτῆς συμφέροντα, αὐθόρμητος, ἄνευ κυβερνητικῆς παροτρύνσεως, ἄνευ συστάσεως εἰδικῶν ἐπιτροπῶν, προέβη εἰς τὴν μελέτην τῆς προεκτάσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Καλαμπάκας μέχρι Μαλακασίου, ὡραίας κωμοπόλεως, μίαν μόλις καὶ ἡμίσειαν ἀπεχούσης ὥραν ἀπὸ τῶν συνόρων καὶ γειτνιαζούσης πρὸς τὸ Μέτσοβον. Τὸ ἔργον, Κύριοι, ἐμελετήθη ὑπὸ πάσας τὰς ἐπόψεις, τὰς σχετιζομένας πρὸς τὸ κοινὸν τῆς ἑταιρίας καὶ τοῦ Κράτους συμφέρον. Ἐμελετήθη ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν οἰκονομικὴν, ἐξακριβωθεισῶν τῶν δαπανῶν, ἃς θέλει ἀπαιτήσει ἡ κατασκευὴ τῆς προτεινομένης γραμμῆς. Ἐμελετήθη ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν ἐμπορικὴν, ὑπολογισθεισῶν τῶν προσόδων, ἃς ἡ ἑταιρία δύναται νὰ προσδοκᾷ ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς γραμμῆς ταύτης, ἥτις οὐ μόνον τὸ ἐσωτερικὸν ἐμπόριον ἤθελε πάντως ἐπιῤῥώσει καὶ προαγάγει, ἀλλὰ καὶ τὸ Ἠπειρωτικὸν ἤθελε προσελκύσει. Ἐμελετήθη ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν κοινωνικὴν, ἀναγνωρισθείσης τῆς εὐεργετικῆς ἐπιδράσεως, ἣν βεβαίως θέλει ἀσκήσει ἐπὶ τῆς κοινωνικῆς ἀναπτύξεως καὶ προόδου ἡ εὐκολία τοιούτων μάλιστα μέσων συγκοινωνίας. Ἐμελετήθη ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν πολιτικὴν, ἀνομολογηθέντος τοῦ συγχρωτισμοῦ, ὃν τοιαύτη συγκοινωνία θέλει ἀναμφισβητήτως καταστήσει εὔκολον καὶ ἀδιάκοπον μετὰ τῶν ἐν Ἠπείρῳ ὁμογενῶν. Ἐμελετήθη ὑπὸ τὴν κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὴν ἔποψιν, τὴν στρατηγικὴν, ἥτις ἐξόχως θέλει ὑπηρετεῖσθαι διὰ τὴν εὐκολίαν καὶ τὴν ταχύτητα τῆς ἀμέσου ἐπὶ τῶν συνόρων μεταφορᾶς καὶ συγκεντρώσεως στρατοῦ καὶ πάντων τῶν παρομαρτούντων αὐτῷ πολεμικῶν ἐφοδίων. Ἐκ τῆς μακρᾶς δὲ καὶ ἐπισταμένης ταύτης μελέτης τοῦ ἔργου, ὑπὸ πάσας τὰς προεκτεθείσας ἐπόψεις, ἡ ἑταιρία, Κύριοι, κατέληξεν εἰς τὸ πόρισμα, ὅτι τὸ συμφέρον καὶ αὐτῆς καὶ τοῦ Κράτους, συναντώμενα εὐτυχῶς, ὑπηγόρευσαν τὴν προέκτασιν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Καλαμπάκας μέχρι Μαλακασίου, ἐπὶ τούτῳ δὲ προέβη εἰς τὸν καταρτισμὸν τῶν σχετικῶν διαγραμμάτων καὶ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ἀναγκαίας δαπάνης. Πᾶσαι δὲ αὗται αἱ μελέται ὑπάρχουσιν ἐν τοῖς γραφείοις της. Ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν εἰς Θεσσαλίαν ἔλευσιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τῷ σταθμῷ τῶν Φαρσάλων, ὁ τότε ῥέκτης καὶ ἱκανώτατος διευθυντὴς τῶν Θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν ἔμφρονα διεύθυνσιν ἡ ἑταιρία ὀφείλει τὰς γενναίας μεταῤῥυθμίσεις, αἵτινες τελευταῖον ἐζωογόνησαν αὐτὴν, ὁ ἀτυχὴς Constenoble, οὗτινος τόσον ἄωρος καὶ σκληρὸς ἐπῆλθεν ὁ θάνατος, ἀνέπτυξε καὶ ἐνθέρμως ὑπεστήριξε δι’ ἀκαταμαχήτων ἐπιχειρημάτων τὴν ἀνάγκην καὶ τὸ συμφέρον τῆς ἐπεκτάσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς μέχρι Μαλακασίου. Ὁ δὲ ἀξιότιμος τῆς Κυβερνήσεως Πρόεδρος, τότε ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐξαγγέλλων τὰς γενναίας καὶ πατριωτικὰς αὐτοῦ ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς προόδου ἰδέας, ἔδωκεν ἐπίσημον ὑπόσχεσιν καὶ πρὸς τὸν Διευθυντὴν τῆς ἑταιρίας καὶ πρὸς τοὺς Θεσσαλοὺς πολιτευτάς, οἵτινες ἐνθουσιωδῶς παρηκολοθοῦμεν αὐτὸν ἐν τῇ θριαμβευτικῇ ἐκείνῃ πολιτικῇ περιοδείᾳ του, ὅτι ἡ μέχρι Μαλακασίου προέκτασις τῆς γραμμῆς ταύτης, ἧς ἀνεγνώριζε τὰ σπουδαῖα ὑπὲρ τῶν ζωτικωτάτων συμφερόντων τοῦ Κράτους πλεονεκτήματα, ἤθελεν ἀποτελέσει μίαν τῶν κυριωτάτων κυβερνητικῶν αὐτοῦ μεριμνῶν. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος τῆς Κυβερνήσεως Πρόεδρος καὶ σεβαστὸς ἀρχηγός μου, ἐν ὀνόματι καὶ τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἐπαρχίας μου, ὧν κοινὸν καὶ βαρύτιμον ἐξυπηρετεῖται συμφέρον, νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἐπίσημον ταύτην ὑπόσχεσιν, ἀδιάσειστον ἀντλῶν τὴν πεποίθησιν, καὶ ἀπὸ τοῦ ἐγνωσμένου χρηστοῦ πολιτικοῦ αὐτοῦ χαρακτῆρος καὶ ἀπὸ τῆς μεμαρτυρημένης αὐτοῦ ἀκραιφνοῦς φιλοπατρίας, ὅτι τὴν ὑπόσχεσιν ταύτην οὔτε ἐλησμόνησεν, οὔτε θὰ παρίδῃ.

§38Π. ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, εἰς πόσα καὶ τίνα πλήρη Ἑλληνικὰ σχολεῖα ὑπάρχουσι διωρισμένοι ὑπηρέται, καὶ εἰς πόσα καὶ τίνα δὲν ὑπάρχουσι διωρισμένοι τοιοῦτοι καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, καίτοι εἰς τὰ σχολεῖα ταῦτα ὑπάρχει ἀριθμὸς μαθητῶν μείζων τῶν 40, καὶ διὰ τίνα λόγον δὲν προέβη εἰς τὸν διορισμὸν ὑπηρετῶν ἐν τοῖς σχολείοις τούτοις. Ζητῶ τὰς πληροφορίας ταύτας, διότι, ὡς πληροφοροῦμαι, ὑπὲρ τὰ 40 πλήρη Ἑλληνικὰ σχολεῖα, ἔχοντα ἀριθμὸν μαθητῶν πλέον τῶν 40 ἕκαστον, ὡς ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, δὲν ἔχουσιν ὑπηρέτας καὶ ἐπιστάτας, ὁ δὲ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς δὲν προέβη εἰς διορισμὸν τοιούτων ἐν τοῖς σχολείοις τούτοις, καθότι ἡ ἀναγραφεῖσα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πίστωσις δὲν ἐπαρκεῖ, ὅπως εἰς ὅλα τὰ σχολεῖα τὰ Ἑλληνικά, τὰ ἔχοντα ἀριθμὸν μαθητῶν πλέον τῶν 40, διορισθῶσιν ὑπηρέται καὶ ἐπιστάται. Ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀληθές, νομίζω ὅτι συμβαίνει τι ἄδικον· διότι, ἐὰν μὲν ἡ Κυβέρνησις φρονῇ ὅτι ὁ νόμος ὁ ἰσχύων εἶναι ὀρθὸς, πρέπει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ νὰ ἀναγραφῇ πίστωσις ἐπαρκὴς, ὅπως εἰς ὅλα τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα τοῦ Κράτους, τὰ ἔχοντα συμφώνως πρὸς τὸν νόμον ἀριθμὸν μαθητῶν πλέον τῶν 40, διορισθῶσιν ὑπηρέται, ἐὰν δὲ συμβαίνῃ τοῦτο εἴτε λόγῳ οἰκονομικῶν ἀναγκῶν, εἴτε διότι ἡ Κυβέρνησις ἴσως βλέπῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ διορίζωνται ὑπηρέται ἢ ἐπιστάται εἰς τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα, τότε πρέπει εἰς ὅλα τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα ἐν γένει τοῦ Κράτους νὰ μὴ διορίζωνται ὑπηρέται, καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ διαγραφῇ καθ’ ὁλοκληρίαν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ πίστωσις αὕτη.

§39Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ ἀξιότιμος φίλος μου Βουλευτὴς ἐκ Μήλου προέβαλε μίαν ἐπερώτησιν ὁμολογουμένως περὶ μικροῦ μὲν ἀντικειμένου, ἀλλ’ ἀξίαν πολλῆς προσοχῆς. Ὑπάρχει νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον, ἵνα διορισθῇ ὑπηρέτης ἔν τινι Ἑλληνικῷ σχολείῳ, ἀπαιτεῖται ἵνα ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ὑπερβαίνῃ τοὺς 40. Ὁ νόμος οὗτος δὲν στηρίζεται ἐπὶ λογικῆς βάσεως· διότι, ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι εἶναι 38 οἱ μαθηταὶ, τίς ἐξ αὐτῶν θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ κλείῃ τὰ παράθυρα, ἢ νὰ κρατῇ τὸ σάρωθρον καὶ νὰ καθαρίζῃ τὸ σχολεῖον, ἀφοῦ δὲν ἐπιτρέπει ὁ νόμος τὸν διορισμὸν ὑπηρέτου; Ὡς ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν διδακτικῶν τελῶν ἐν τοῖς Ἑλληνικοῖς σχολείοις, ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν ηὔξησε κατὰ πολύ, ἑπομένως ἡ ἀνάγκη τοῦ διορισμοῦ ὑπηρετῶν παρέστη ἐπιτακτική, δυνάμει τοῦ νόμου· ἀλλ’ ἡ ἀνεπάρκεια τῆς πιστώσεως, ὡς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπε, μᾶς κωλύει μέχρι τοῦδε, ἵνα προβῶμεν εἰς τὸν διορισμὸν ὑπηρετῶν εἰς ἅπαντα τὰ σχολεῖα τὰ ἔχοντα πλείονας τῶν 40 μαθητῶν· κατὰ τὴν συζήτησιν ὅμως τῶν καθ’ ἕκαστον τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιφυλασσόμεθα νὰ ζητήσωμεν τὴν ψήφισιν μικρᾶς αὐξήσεως τῆς πιστώσεως, ὅπως πληρωθῇ ἡ ἀπόλυτος αὕτη ἀνάγκη τῶν σχολείων, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ 25–30 δραχμῶν μηνιαῖον μισθὸν εἰς ἕκαστον ὑπηρέτην Ἑλληνικοῦ σχολείου. Τὸ εὐχάριστον, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι τοῦτο, ὅτι ἡ κατάργησις τῶν διδακτικῶν τελῶν ἠνέῳξε τὰς πύλας τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων, καὶ συνέβη τὸ ἑξῆς φυσικώτατον ἀποτέλεσμα, ὅτι ἐπειδὴ πλεῖστοι μαθηταὶ εἰσῆλθον εἰς τὰ σχολεῖα, τὰ εἰσπραττόμενα ἐξ αὐτῶν τέλη πλησιάζουσι σχεδὸν νὰ φθάσωσι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον διὰ τῶν μειζόνων τελῶν τῶν σχολείων εἰσεπράττετο πρότεραν, ἀλλ’ ἐπήρχετο ὁ ἀποκλεισμὸς τῶν ἀπόρων μαθητῶν.

§40ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐν τῷ δήμῳ Μαντινείας τῆς ὁμωνύμου ἐπαρχίας συνέβησαν κατὰ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον ἐκτροπά τινα, ἀναγόμενα εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ οἴνου καὶ εἰς τὴν φορολογίαν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Τὰ ἔκτροπα ταῦτα εἶναι γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀκούσῃ ἐπ’ ὀλίγον. Ὁ δῆμος οὗτος εἶναι ἐκ τῶν πολυπληθεστέρων τῆς ἐπαρχίας καὶ ἐκ τῶν μεγαλειτέρων συγχρόνως κατὰ τὴν ἔκτασιν. Ἕνεκα τούτου ὡς πρωτεύουσα τοῦ δήμου ὡρίσθη τὸ Πικέρνιον, κείμενον ἐν τῷ κέντρῳ, παρὰ τὴν ἀρχαίαν Μαντίνειαν. Ὡς δήμαρχος ἐκλέγεται σχεδὸν πάντοτε οὐχὶ ἐκ τῆς πρωτευούσης, ἀλλ’ ἐκ τῆς πολυπληθεστέρας κώμης, ἥτις εἶναι τὸ χωρίον Τσιπιανά. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν δὲ τετραετίαν ὁ δήμαρχος κατῴκει ἐν Τριπόλει, ὥστε αἱ δυσκολίαι τῶν δημοτῶν ἦσαν μεγάλαι. Πρὸς εὐκολίαν τῶν δημοτῶν πάντοτε τοὐλάχιστον εἷς δημοτικὸς πάρεδρος ἐκλέγεται ἐκ τῶν ἐν τῇ πρωτευούσῃ κατοικούντων. Τοιουτοτρόπως δὲ οἱ πολῖται, ὁσάκις ἔρχωνται εἰς συνάφειαν μὲ τὴν δημοτικὴν ἐξουσίαν, εἴτε ὅπως κανονίσωσι τὰς δημοτικὰς αὐτῶν ὑποχρεώσεις, εἴτε ὅπως ἐμμέσως διὰ τῆς δημοτικῆς ἐξουσίας κανονίσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὴν Πολιτείαν, εὕρισκον πάντοτε ἐν τῷ δημοτικῷ καταστήματι ἕνα τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων, ὁ ὁποῖος ἀνεπλήρου τὸν δήμαρχον. Τοῦτο συνέβαινε πάντοτε. Κατὰ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον προσῆλθον ἐντὸς τῆς νομίμου προθεσμίας ὑπὲρ τοὺς ἑξακοσίους δημόται, ὅπως, συμφώνως πρὸς τοὺς νόμους, δηλώσωσι καὶ τὸ ποσὸν τοῦ οἴνου, τὸ ὁποῖον ἕκαστος εἶχε, καὶ τοὺς ἀροτριῶντας βόας. Ἐν ᾧ δὲ ἐνόμιζον ὅτι ἐξετέλεσαν τὰ καθήκοντα αὐτῶν πρὸς τὴν Πολιτείαν, αἴφνης εὑρέθησαν ἐκτεθειμένοι, ἵνα πληρώσωσι διπλᾶ τὰ ἐπιτίμια, ἴσως διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος. Θὰ ἀπορήσητε μανθάνοντες ὅτι αἱ δηλώσεις τῶν ἑξακοσίων αὐτῶν δημοτῶν, αἱ γενόμεναι ἐνώπιον τοῦ δημοτικοῦ παρέδρου, ὅστις πρὸς τοῦτο ἐξελέγη, ὅπως ἀναπληροῖ τὸν δήμαρχον, καὶ ὁ ὁποῖος ἀληθῶς καθ’ ὅλην τὴν τετραετίαν ἀνεπλήρου τὸν δήμαρχον, ὅτι αἱ δηλώσεις αὗται, λέγω, ἠκυρώθησαν, ἤδη δέ, ἐνοικιασθέντων τῶν ἀδηλώτων οἴνων, ὑφίστανται οἱ ἀτυχεῖς κάτοικοι τὰς καταδιώξεις τῶν ἐνοικιαστῶν, ὅπως πληρώσωσι διπλοῦς φόρους, αὐτοί, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἀρχὴν καὶ ἐδήλωσαν, κινδυνεύουσι δὲ πάλιν νὰ πληρώσωσι, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, διπλοῦν τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἡ σύμπτωσις εἶναι μοιραία, ὡς βλέπετε, ὄχι μόνον νὰ ἀδικῶνται καὶ νὰ καταδιώκωνται πολῖται, οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των, — διότι δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς ἢ δύο, πρόκειται περὶ ὁλοκλήρων πληθυσμῶν, πρόκειται περὶ ἑξακοσίων δημοτῶν, — ἀλλὰ καὶ νὰ πληρώνωσι διπλοῦς φόρους, ἀκριβῶς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους καὶ ἡ κοινὴ συνείδησις καὶ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προσωπικῶς ἐθεώρησαν, ἂν ὄχι καταργητέους, τοὐλάχιστον ἐπὶ τὸ λογικώτερον μεταῤῥυθμιστέους. Ὅπως φέρωμεν ὀρθὴν κρίσιν ἐπὶ τῶν πραγμάτων, — διότι πιθανὸν αἱ πρὸς ἐμὲ παραστάσεις νὰ μὴ ἦναι πλήρεις, ἂν καὶ ἔχω πλήρη πεποίθησιν εἰς τὰς πληροφορίας μου, — θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον τὸν σχετικὸν φάκελλον, τουτέστι τὰς δηλώσεις τῶν δημοτῶν τοῦ δήμου Μαντινείας, ἂν ἦναι δυνατὸν, ὁλοκλήρου τῆς τετραετίας, τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ἀπόφασιν αὐτοῦ, καὶ ἐν γένει πᾶσαν τὴν διαμειφθεῖσαν ἀλληλογραφίαν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ νομάρχου Ἀρκαδίας. Καὶ ἐπὶ μὲν τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου ἴσως εἶναι πλέον ἀργὰ, ἵνα ἐπέλθῃ θεραπεία νομοθετικὴ, διότι, ὡς προεῖπον, οἱ ἀδήλωτοι οἶνοι ἐδόθησαν εἰς ἐνοικιαστὰς, τὸ δὲ Δημόσιον δὲν δύναται ἤδη νὰ φέρῃ νομοθετικὴν βελτίωσιν τῶν πραγμάτων, χωρὶς νὰ τρέχῃ τὸν κίνδυνον νὰ ἐκτεθῇ εἰς ἀποζημιώσεις ἀπέναντι τῶν ἐνοικιαστῶν. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὴν ἑτέραν ἀδικίαν, ἡ ὁποία προγίνεται εἰς τοὺς δημότας Μαντινείας, τὴν ἐκ τῆς ἀκυρώσεως τῶν δηλώσεων τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, αὕτη νομίζω ὅτι δύναται νὰ προληφθῇ διὰ νόμου, ἐὰν εἴτε δοθῇ παράτασις, ὅπως ἐπαναλάβωσι τὰς δηλώσεις, εἴτε, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀκυρότητα τῶν δηλώσεων, ἐξαιρετικῶς διὰ νόμου θεωρηθῶσιν ὡς ἐγκαίρως γενόμεναι αἱ δηλώσεις. Πρὸς τὸν ἀξιότιμον συμπολίτην μου κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἀπευθύνω τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν. Ἐν Τριπόλει πρὸ 25 ἐτῶν περίπου ὑπῆρχον δύο ὑποθηκοφυλακεῖα, τὸ τῆς βορείου πλευρᾶς μὲ δικαιοδοσίαν τὸν δῆμον Τριπόλεως καὶ τὸν δῆμον Φαλάνθου, καὶ τὸ τῆς νοτίου πλευρᾶς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δήμων Κορυθίου καὶ Τεγέας. Καὶ τὸ παραδοξότερον διὰ τὴν ἡμετέραν Πολιτείαν εἶναι, ὅτι ὁ ὑποθηκοφύλαξ τῆς νοτίου πλευρᾶς ἀπὸ 25 ἐτῶν ἔμενεν ὁ αὐτός, — τόσον ἦτο ἔντιμος καὶ ἀκριβὴς περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του, καὶ τόσον ὁ κόσμος ἐκεῖ ἦτο εὐχαριστημένος μὲ αὐτὸν — διότι κατὰ τὸ διάστημα τῆς εἰκοσιπενταετίας, ὑμεῖς γνωρίζετε καλλίτερον ἐμοῦ, ἰδίως ὁ κ. Φιλάρετος, πόσαι Κυβερνήσεις μετήλλαξαν, καὶ ἐν τούτοις ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος πάντοτε ἔμενεν ἐν τῇ θέσει του.

§41Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Διατὶ ὁ κ. Φιλάρετος;

§42ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Διότι ἔχει γράψει ὁ κ. Φιλάρετος στατιστικὴν τῶν Κυβερνήσεων. Δὲν ἠξεύρω διὰ τίνα λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κατήργησε τὸ ὑποθηκοφυλακεῖον. Κάμνω τὴν ἐπερώτησιν, διότι θέλω νὰ τὸν προλάβω, ὅπως μὴ ὑποπέσῃ εἰς τὸ ἀτόπημα, τὸ ὁποῖον ἐν Τριπόλει διαδίδεται καὶ πιστεύεται, ὅτι διὰ τῆς μεθόδου τῆς καταργήσεως ἐσκοπεῖτο νὰ παυθῇ ὁ ἀκέραιος ἐκεῖνος ὑπάλληλος. Τοῦτο δὲ θὰ ἦναι ἀποδεδειγμένον, ἐὰν μετ’ ὀλίγον ἴδωμεν ἀνασυνιστώμενον τὸ ὑποθηκοφυλακεῖον καὶ διοριζόμενον ἄλλον τινὰ ἐν τῇ θέσει τοῦ ἀξίως καὶ ἱκανῶς ἐπὶ 25 ἔτη διευθύναντος τὸ ὑποθηκοφυλακεῖον.

§43ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Μὲ προλαμβάνετε!

§44ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἀκριβῶς εἶπον ταῦτα, ἵνα σᾶς προλάβω. Δὲν τὸ ἐκάμετε. Ἀλλὰ μετὰ τὴν κατάργησιν, μοὶ γράφουσιν ἐκεῖθεν, ὅτι συμβαίνουσιν ἄλλα ἄτοπα, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ ὑποθηκοφύλακος εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ καταργηθέντος ὑποθηκοφυλακείου τὰ ἐκτελεῖ ὁ ἄλλος ὑποθηκοφύλαξ, ὁ τῆς βορείου πλευρᾶς, ἐναντίον τοῦ νόμου.

§45ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὡς πρὸς τοῦτο, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διατελεῖ ἐν ἀγνοίᾳ.

§46ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὡς πρὸς τοῦτο δὲν ἐξεδόθη βασιλικὸν διάταγμα, κανονίζον τοιουτοτρόπως τὰ τῆς δικαιοδοσίας τοῦ ὑποθηκοφυλακείου τῆς βορείου πλευρᾶς. Ἐνδέχεται δὲ, ἐὰν οὕτως ἔχωσι τὰ πράγματα, νὰ συμβῶσιν ἀκυρότητες καὶ βλαφθῶσι τὰ συμφέροντα πολλῶν συμπολιτῶν μου. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν διαβιβάζω τί ἐκεῖθεν μοὶ γράφουσι. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ πράγματος· ἐὰν δὲ ἐπιμένῃ εἰς τὴν κατάργησιν ἐκ λόγων ὑπηρεσιακῶν, τότε νὰ φροντίσῃ, ὅπως κανονισθῶσιν ἀσφαλῶς τὰ τῆς δικαιοδοσίας τοῦ ὑποθηκοφυλακείου τοῦ μένοντος, ὥστε νὰ μὴ διακινδυνεύσωσι τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν.

§47ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀτύχημα, τὸ ὁποῖον ἀνήγγειλεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μας, ὅτι συνέβη εἰς μίαν μερίδα δημοτῶν τοῦ δήμου Μαντινείας, εἶναι ἀκριβὲς, ἀκριβέστατον· ἀλλὰ τούτου ὑπαίτιοι εἶναι οἱ ἀντίθετοι τοῦ τότε δημάρχου ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ καὶ ὁ νόμος ὁ κανονίζων τὰ τῆς δηλώσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τοῦ ἀποταμιευομένου οἴνου. Ὁ χρόνος τῆς δηλώσεως συνέπεσεν ἀμέσως μετὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς· ὁ δήμαρχος τοῦ δήμου Μαντινείας μένει ἐν Τριπόλει, ὡς οἱ πλεῖστοι δήμαρχοι τῆς ἐπαρχίας μας δὲν κατοικοῦσιν ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ δήμου, ἀλλὰ μένουσιν εἴτε ἐν τοῖς χωρίοις, ὅθεν κατάγονται, εἴτε ἐν Τριπόλει· ἐν ᾧ δὲ μένουσιν ἐν Τριπόλει, τὸ γραφεῖον τοῦ Δημαρχείου εἶναι ἐν πλήρει ἐνεργείᾳ, καὶ ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοῦ ἐργάζονται ἐν τῷ δημαρχικῷ καταστήματι. Οἱ ἐκ τῶν δημοτῶν φίλοι τοῦ δημάρχου, συμμορφωθέντες πρὸς τὸν νόμον περὶ δηλώσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τοῦ ἐναποταμιευομένου οἴνου, ἔσπευσαν εἰς τὸ δημαρχικὸν κατάστημα καὶ ἐδήλωσαν καὶ τοὺς οἴνους αὐτῶν καὶ τοὺς ἀροτῆρας βόας. Ἀλλ’ οἱ ἀντίθετοι τοῦ δημάρχου, οἱ μὴ ψηφίσαντες αὐτὸν κατὰ τὴν ἀμέσως τότε γενομένην ἐκλογὴν, ἐνόμισαν ὅτι ἠδύναντο νὰ καταλύσωσι τὸν δήμαρχον μίαν ὥραν ταχύτερον, καὶ διὰ τοῦτο προσέτρεξαν εἰς τὸν Αʹ δημαρχικὸν πάρεδρον, καὶ ἐδήλωσαν καὶ τοὺς ἀροτῆρας βόας καὶ τοὺς οἴνους. Ἀλλὰ κατὰ τὸν νόμον αἱ δηλώσεις γίνονται εἴτε ἐνώπιον τοῦ δημάρχου, εἴτε, τούτου ἀρνουμένου, ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου· πᾶσα ἄλλη δήλωσις, εἴτε ἐνώπιον ἐφόρου εἴτε ἐνώπιον οἱαςδήποτε ἄλλης ἀρχῆς γενομένη, εἶναι ἄκυρος. Εἰς τοῦτο παρεκινήθησαν οἱ ἁπλοϊκοὶ ἐκεῖνοι χωρικοὶ ἀπὸ τοὺς ἀντιθέτους τοῦ δημάρχου, ἀπὸ τὴν ἐπιτυχοῦσαν μερίδα δηλαδή. Ὑπαίτιοι λοιπὸν τούτου εἶναι οἱ παρακινήσαντες τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους νὰ μὴ συμμορφωθῶσι πρὸς τὸν νόμον· διότι, ἂν δὲν ἤθελον νὰ προστρέξωσιν εἰς τὸν δήμαρχον, ἠδύναντο νὰ προστρέξωσιν εἰς τὸν εἰρηνοδίκην, ἵνα δηλώσωσιν, ἀλλὰ δυστυχῶς τὴν διατύπωσιν ταύτην δὲν ἐνεθυμήθησαν. Κατὰ τὸν νόμον, ἐπαναλαμβάνω, περὶ δηλώσεως τοῦ ἀποταμιευομένου οἴνου, αἱ δηλώσεις πρέπει νὰ γίνωνται ἐνώπιον τοῦ δημάρχου ἢ τοῦ εἰρηνοδίκου. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἐγένετο τοῦτο. Κατὰ συνέπειαν τὸ Ὑπουργεῖον, εὑρεθὲν ἐνώπιον ῥητῆς διατάξεως τοῦ νόμου, δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὰς δηλώσεις ταύτας, διότι τότε ἤθελε φθάσει εἰς τὸ ἄτοπον, νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς φορολογουμένους νὰ δηλῶσι τὰ κτήνη των ἢ τὸν οἶνόν των ἐνώπιον οἱουδήποτε. Τὰ ἄτοπα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ὡς ἐκ τοῦ νόμου, ἤθελον παρακαλέσει τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ θεραπεύσῃ, ἀναθέτων εἴτε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, εἴτε εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ Βουλευτῶν, τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ νόμου, ὥστε νὰ δοθῇ εὐκολία εἰς τοὺς φορολογουμένους νὰ συμμορφῶνται πρὸς τὸν νόμον. Ἐγὼ δ’ ἔλαβον ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἱστορίας, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Τριανταφυλλάκος, νὰ κάμω μελέτην μετατροπῆς τοῦ νόμου περὶ δηλώσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τὴν ὁποίαν θέλω ὑποβάλει εἰς τὴν συσταθησομένην ἐπιτροπήν.

§48ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Πρέπει νὰ μεταβληθῇ ῥιζικῶς ἡ φορολογία αὕτη, ὥστε νὰ μὴ καταθλίβωνται οἱ φορολογούμενοι.

§49ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν θὰ συζητήσω τὰ τῆς ἐπερωτήσεως, πρὶν κομισθῶσι τὰ ἔγγραφα. Θὰ εἴπω μόνον, ὅτι δὲν πιστεύω ποτὲ, ὅτι πολιτευόμενος ἀνὴρ, οἷος ὁ νῦν δήμαρχος Μαντινείας κ. Ρεβελιώτης, ἤθελε συμβουλεύσει 600 συνδημότας του, πρὸς πεῖσμα ἐκλογικὸν, νὰ κάμωσι παρανόμους δηλώσεις. Ἡ ἀλήθεια θέλει ἀποδειχθῆ ἐκ τῶν ἐγγράφων.

§50ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω τὴν ὑπόθεσιν ἐκ τοῦ σύνεγγυς, καὶ ἂς πιστεύσῃ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι αἰσθάνομαι τὸν αὐτὸν πόνον διὰ τοὺς συνεπαρχιώτας μου, οἷον καὶ αὐτός. Ὁ δήμαρχος Μαντινείας, ὁ φίλος τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, δὲν δίδει ἓν λεπτὸν διὰ τοὺς συνδημότας του. Ὁ ἕτερος δὲ φίλος του, ὁ πρῶτος δημαρχικὸς πάρεδρος, ἔσπευσε νὰ ἀναλάβῃ τὴν δημαρχίαν πρὸ τῆς προθεσμίας, καὶ οἱ φίλοι τοῦ δημάρχου παρεκίνησαν τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους χωρικοὺς νὰ κάμωσι παρανόμους δηλώσεις καὶ ὑποστῶσι τοιαύτας συμφοράς.

§51ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Καὶ πῶς ἐκλέγεται δήμαρχος, ἀφοῦ δὲν δίδει ἕνα παρᾶν διὰ τοὺς συνδημότας του;

§52ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ μόνου προσόντος τῆς ἀμεριμνησίας του· κοιμᾶται 24 ὥρας τὸ ἡμερονύκτιον! (ἱλαρότης).

§53Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως ἐκτὸς τῶν ναυτικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν, ὑποβάλῃ καὶ ἕτερον, περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ναυτικοῦ, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ ναῦται εἰς τὰ θωρηκτὰ νὰ μὴ ὑπηρετῶσι περισσότερον τῶν ἓξ μηνῶν, διότι ἤδη ὑπηρετοῦντες ἐπὶ ἓν ἔτος, ἐξέρχονται ὅλοι μὲ ῥευματισμοὺς, ἢ παραλυτικοὶ, καὶ καταστρέφονται. Καὶ εἰς τὰ γαλλικὰ καὶ ἀγγλικὰ πλοῖα οἱ ναῦται δὲν ὑπηρετοῦσι περισσότερον χρόνον.

§54Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ὑπηρετοῦσι διαρκῶς εἰς τὰ θωρηκτά· ὑπηρετοῦσι καὶ εἰς τὸν Ναύσταθμον καὶ εἰς ἄλλα πλοῖα.

§55ΡΑΖΕΛΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω ἀναφορὰν καταδίκου τινὸς, Δ. Φωκᾶ, παραπονουμένου ὅτι, ἐνῷ πάσχει τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ ἐνῷ ἐδόθη διαταγὴ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου νὰ νοσηλευθῇ εἰς τὸ Ὀφθαλμιατρεῖον, ἡ ὑπηρεσία τῶν φυλακῶν δὲν τὸν ἀφήνει. Παραπονεῖται ἔτι, ὅτι, εἰ καὶ ἐπανειλημμένα διατάγματα ὑπεβλήθησαν περὶ ἀπονομῆς εἰς αὐτὸν χάριτος, οὐδὲν τούτων ὑπεγράφη. Ἐπίσης καταθέτω ἀναφορὰν τοῦ καταδίκου Γεωργίου Ἀθανασάκου, καταγγέλλοντος τὸν ἐπιστάτην τῶν ἐνταῦθα φυλακῶν Παλαιοῦ Στρατῶνος ἐπὶ διαφόροις παραβάσεσι. Καταθέτω τρίτην ἀναφορὰν, δι’ ἧς παραπονοῦνται οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Ἀλεξανδράκη τῶν Καλαμῶν κρατούμενοι κατάδικοι, ὅτι ὁ ἄρτος αὐτῶν εἶναι κακίστης ποιότητος καὶ ἐλλιπής. Παραπονοῦνται ἐπίσης, ὅτι ἐπὶ τοσοῦτον ἐπληρώθησαν τὰ δωμάτια, ὥστε ὑπάρχει κίνδυνος ἀσθενειῶν.

§56Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑποβάλλω ἔγγραφον ἐπερώτησιν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλοῦνται οἱ κ.κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργοὶ νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλὴν, διατί, κατ’ ἀναμφισβήτητον παράβασιν τοῦ ἀπὸ 11 Ἰουνίου 1888 Β. Διατάγματος, δι’ οὗ ἐνεκρίθη ὁ κανονισμὸς τῆς διοικήσεως τοῦ ἐν Ζαγορᾷ (τοῦ Πηλίου) Κασαβετείου Παρθεναγωγείου, τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὅλως ἀναρμόδιον, προέβη εἰς τὴν παῦσιν τῆς διαχειριστικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὸν διορισμὸν ἄλλης, καὶ διατὶ ὁ κ. νομάρχης Λαρίσης ἐνέκρινε τὴν παράνομον ταύτην πρᾶξιν;»

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τεσσάρων νομοσχεδίων περὶ χορηγίας διαφόρων ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 180–185). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΜΕʹ τῆς 27 Ἰουλίου 1892 περὶ ἐλέγχου τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος».

§58ΔΑΓΡΕΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, Κύριοι, νὰ ποιήσω ὑμῖν εἰσήγησιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΜΕʹ τῆς 27 Ἰουλίου 1892, τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν τὴν τροποποίησιν, καὶ δι’ οὗ ἀπαγορεύεται ἡ ἐκ τῶν λιμένων τοῦ Κράτους ἐξαγωγὴ ξηροῦ σταφιδοκάρπου πρὸ τῆς 16 Αὐγούστου, ἐσκοπεῖτο ἡ βελτίωσις τῆς ποιότητος τῆς σταφίδος διὰ τῆς ἄρσεως κωλυμάτων τινῶν, οἷον τοῦ προώρου τρυγητοῦ καὶ τῆς μὴ τελείας ἀποξηράνσεως. Ἀλλ’ οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο καὶ ὑποστηρίξαντες αὐτὸ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δὲν ἀπέβλεψαν εἰς τοὺς ἐν γένει τοπικοὺς καὶ κλιματολογικοὺς λόγους τῆς ὅλης σταφιδοπαραγωγικῆς περιφερείας, ἀλλ’ ἐξήτασαν μονομερῶς τὸ ζήτημα, ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ὅρους τῆς ἐπαρχίας των, καὶ οὕτω τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο νόμος, ἀντὶ νὰ ἀποβῇ ὠφέλιμον εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγήν, ἀπέβη πρὸς ζημίαν αὐτῆς, ἰδίᾳ εἰς τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν, Μεσσήνης, Πυλίας καὶ Τριφυλίας. Ὡς γνωστὸν, Κύριοι, ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ταύταις, ὧν ποιεῖται μνείαν τὸ ἡμέτερον ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὁ σταφιδόκαρπος ὡριμάζει πρωϊμώτερον τοῦ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, καὶ λογικῶς, ἀφοῦ ἐπέρχεται ἡ ὡρίμανσις πρωϊμώτερον, δὲν προσήκει ἡ μὴ λογικὴ ἀξίωσις νὰ παρακωλύηται ὁ τρυγητὸς καὶ ἡ ἀποξήρανσις. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι κατὰ τὴν 20 ἢ 25 Ἰουλίου ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ταύταις ὁ σταφιδόκαρπος εἶναι ἕτοιμος πρὸς πώλησιν, δὲν εἶναι δὲ δίκαιον νὰ μὴ δύναται ὁ παραγωγὸς, εἰς δεινὴν μάλιστα οἰκονομικὴν κατάστασιν εὑρισκόμενος, νὰ μὴ δύναται νὰ πωλῇ τὸ προϊόν του, ὅπως ἐξοικονομήσῃ τὰς πρώτας ἀνάγκας τοῦ βίου του. Ἡ σταφὶς καθίσταται πρὸ τῆς 16 Αὐγούστου ἀντικείμενον ἐμπορίου, καὶ οἱ Μεσσήνιοι ἐπώλουν τὸν σταφιδόκαρπόν των ὡς πριμαρόλιον εἰς λίαν ἐπωφελῆ τιμήν. Ὁ σκοπὸς λοιπὸν, ὃν ἐπεδίωκεν ὁ νόμος, τοῦ νὰ μὴ γίνηται ὁ τρυγητὸς προώρως, ματαιοῦται, πολὺ δικαίως, διότι, ἀφοῦ ἀποξηρανθῇ ὁ καρπὸς, ὁ παραγωγὸς δὲν δύναται νὰ τὸν ἀποθηκεύσῃ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔχει ἀνάγκας, τὸν πωλεῖ εἰς τὸν ἔμπορον, μὴ ὢν ὑπόχρεως μέχρι τοῦ χρόνου ἐκείνου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγωγὴ ἐκ τῶν λιμένων τοῦ Κράτους, νὰ τὸν ἔχῃ εἰς τὰς ἀποθήκας. Ὥστε ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου ἀπέτυχε, γίνεται δὲ πρόξενος τῆς παρακωλύσεως τῆς ἐμπορίας καὶ τῆς εὐρείας συναλλαγῆς. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἡ διάταξις τοῦ νόμου ἀντίκειται καὶ εἰς τὸν νόμον τῆς φύσεως. Εἰς τὰς ἐπαρχίας ταύτας ἡ φύσις ἐδωρήσατο ἓν πλεονέκτημα· εἴτε ἐκ τῆς ξηρότητος τοῦ ἐδάφους, εἴτε ἐκ τῆς θερμότητος τοῦ κλίματος, ὁ σταφιδόκαρπος ὡριμάζει πρωϊμώτερον ἐκεῖ ἢ εἰς τὰς Πάτρας καὶ ἀλλαχοῦ, οὐχὶ δὲ λογικῶς ἀξιοῖ ὁ νόμος οὗτος, ἵνα οἱ Μεσσήνιοι ἀναμένωσι τοὺς Πατρινοὺς καὶ Αἰγιεῖς, ὅταν ἀποξηράνωσι τὸν σταφιδόκαρπόν των, νὰ πωλήσωσι καὶ οὗτοι. Εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς νὰ λέγωμεν εἰς τοὺς Συριανούς, τῶν ὁποίων ὁ τόπος παράγει πρωϊμώτερον ντομάταν: «δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ πωλήσητε, πρὶν καὶ ἡμεῖς παραγάγωμεν τοιαύτην»· τὸ αὐτὸ ὡς νὰ λέγωμεν εἰς τοὺς Ἀργείους: «μὴ πωλεῖτε ἀγγινάρες, πρὶν καὶ ἡμεῖς παραγάγωμεν τοιαύτας». Τοιαύτη ἀξίωσις ἀπάδει καὶ εἰς τὴν λογικὴν καὶ εἰς τὸ δίκαιον. Ἀλλὰ πλὴν τῶν εἰρημένων λόγων διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ παραβλάπτονται γενικῶς τὰ συμφέροντα ἁπάντων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, διότι ἀντιστρατεύεται οὗτος εἰς τὸν ἀναλλοίωτον νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, προκαλουμένης διὰ τῆς ἀπαγορευτικῆς ταύτης διατάξεως τῆς ἀθρόας προσφορᾶς τῶν προϊόντων, καθόσον, ἀπαγορευομένης τῆς ἐξαγωγῆς τῆς σταφίδος πρὸ τῆς 16 Αὐγούστου, ἐπακολουθεῖ τὸ ἄγαν ἐπιζήμιον ἀποτέλεσμα τῆς ἀθρόας προσφορᾶς. Τὴν 17 Αὐγούστου βλέπομεν τὸ ὀλέθριον γεγονὸς τοῦ νὰ ἐξάγηται ἐξ ὅλων τῶν λιμένων τοῦ Κράτους μέγα ποσὸν σταφίδος, τὸ ὁποῖον συγχρόνως κατευθύνεται εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως· φυσικόν, φυσικώτατον εἶναι βεβαίως, ἀφοῦ μεγάλη ποσότης καταφθάνει εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως, νὰ μὴ ὑπάρχῃ ζήτησις. Ὅταν ὑπάρχῃ μεγάλη προσφορά, δὲν ὑπάρχει ζήτητις. Ὅταν μέγα ποσὸν ἀφικνῆται εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως, ἡ ἐπιθυμία τῶν ἀγοραστῶν καὶ ἡ βία πρὸς ἀγορὰν τοῦ προϊόντος τούτου θὰ ἐλαττωθῇ, ὡς συνήθως συμβαίνει διὰ πᾶν προϊόν ἢ ἀντικείμενον χρήσιμον εἰς τὸν ἄνθρωπον, διότι ἀποκτῶσι τὴν πεποίθησιν, ὅτι θέλει ἐκπληρωθῆ ἡ ἐπιθυμία των. Ὅταν ὑπάρχῃ μικρὰ ποσότης, τοὐναντίον θὰ ἐξεγερθῇ ἡ ἐπιθυμία τῶν ἀγοραστῶν, καὶ ἑπομένως ἡ ζήτησις θὰ ὑπάρχῃ μεγαλειτέρα. Ἐὰν σὺν τῷ χρόνῳ, μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, καταφθάνῃ ὁ σταφιδόκαρπος εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως, καθ’ ὅλον τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα θὰ ὑπάρχῃ ζήτησις, καὶ ἑπομείως ἐκ τῆς ζητήσεως θὰ ὑπερτιμᾶται ἡ σταφὶς, πολὺ φυσικῶς, ἐνῷ τώρα διὰ τῆς συγχρόνου μεταφορᾶς εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως ἐπέρχεται ἀθρόα ἡ προσφορά, ἐλαττοῦται ἡ ζήτησις, καὶ ἐπακολουθεῖ φυσικῶς ἡ ὑποτίμησις. Οἱ λόγοι, οὓς ἀνέπτυξα ὑμῖν, εἶναι, νομίζω, ἱκανοὶ νὰ πείσωσιν ὑμᾶς, ὅτι ὁ νόμος ͵ΒΜΕʹ, τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ τροποποίησις διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀντὶ ὠφελείας, μεγάλης ζημίας ἐγένετο πρόξενος οὐ μόνον εἰς τὴν Μεσσηνίαν, ἀλλὰ εἰς ὅλους τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τόπους, καὶ εὐχῆς ἔργον εἶναι νὰ καταργηθῇ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλήν, ἵνα, ἐκτιμῶσα τὸ δίκαιον ἡμῶν, ἐπιψηφίσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον.

§59ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§60ΔΑΓΡΕΣ. Τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παναγιωτοπούλου ἀποδέχομαι, διότι δι’ αὐτῆς ἐπιτυγχάνεται καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ ἡμετέρου νομοσχεδίου, ἡ προστασία τῶν συμφερόντων τῶν συμπολιτῶν μου.

§61ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου ἦτο, ὅπως βελτιώσῃ τὴν ποιότητα τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ τοῦτο βεβαίως ἐπετεύχθη εἰς τὰ μέρη ἡμῶν, διότι κατὰ πολὺ ἐβελτιώθη ὁ σταφιδόκαρπος· καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι ἡ κατανάλωσις, ἡ ὁποία ἐγένετο μεγαλειτέρα, καὶ ἐὰν ἐνομοθετεῖτο, ὅπως ὁ σταφιδόκαρπος ἐκκαθαρίζηται δὶς διὰ τῆς μηχανῆς καὶ ἐναποτίθηται εἰς κιβώτια, καὶ ὄχι εἰς σάκκους, βεβαίως περισσότερον ἤθελε βελτιωθῆ ἡ ποιότης τοῦ σταφιδοκάρπου, ὁ ὁποῖος μεταφέρεται εἰς ξένας ἀγορὰς, διότι, ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶπον, ἡ κατανάλωσις ἤθελε μεταδοθῆ πρὸς βρῶσιν· διότι φρονῶ, ὅτι μόνον διὰ τῆς βρώσεως δύναται νὰ παγιωθῇ ἡ καλὴ τιμὴ τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ οὐχὶ διὰ τῶν ἄλλων προτεινομένων μέτρων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀλυσιτελέστατα. Μόνον διὰ τῆς μεταδόσεως πρὸς βρῶσιν τοῦ σταφιδοκάρπου δύναται νὰ λυθῇ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, τὰ δὲ ἄλλα τὰ προτεινόμενα θεωρῶ ὅλως ἐπουσιώδη καὶ μὴ ἔχοντα πολλὴν σπουδαιότητα. Ἀλλὰ ὁ νομοθέτης, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ ἐν ἰσχύϊ νόμος ͵ΒΜΕʹ, ἠδίκησε τὰς ἐπαρχίας τῆς Μεσσηνίας, διότι εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας ὁ σταφιδόκαρπος ὡριμάζει 10 ἡμέρας περίπου πρότερον ἢ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι κεῖνται βορεινότερον τῶν ἐπαρχιῶν Μεσσηνίας, διότι ἡ Μεσσηνία, ὅπως γνωρίζετε, γεωγραφικῶς πλησιάζει πρὸς τὴν Ἀφρικήν. Καὶ τότε ἐζήτησα παρὰ τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐξαιρεθῶσιν αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, καὶ ἐπιτραπῇ, ἵνα ὁ σταφιδόκαρπος αὐτῶν ἐξάγηται 8 ἡμέρας τοὐλάχιστον προηγουμένως τοῦ τῶν ἄλλων, διότι ἡ φύσις ἐπροίκισε τὰς ἐπαρχίας Μεσσηνίας, ὥστε ἡ ὡρίμανσις τοῦ σταφιδοκάρπου αὐτῶν νὰ γίνηται πρωϊμώτερον τοῦ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν· ὁ νομοθέτης ὅμως, νομίζων ὅτι μόνον διὰ τοῦ μέτρου ἐκείνου, τοῦ γενικοῦ, ἠδύνατο νὰ βελτιώσῃ τὸν σταφιδόκαρπον, κατήρτισε τὸν νόμον, ὅπως ἔχει, ἀδικήσας τὰς ἐπαρχίας τῆς Μεσσηνίας. Ἵνα δὲ ὦμεν δίκαιοι, πρέπει ὁ νόμος νὰ τροποποιηθῇ, οὐχὶ ὡς προτείνει τὸ νομοσχέδιον, ὁρίζον ἡμέραν ἐξαγωγῆς τὴν 25 Ἰουλίου, ἀλλὰ νὰ ὁρισθῇ τοὐλάχιστον, ὅτι εἰς τὰς 8 Αὐγούστου ἑκάστου ἔτους ἐπιτρέπεται εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Μεσσηνίας ἡ ἐξαγωγὴ σταφιδοκάρπου.

§62ΒΟΤΣΗΣ. Διὰ τὰς ἄλλας ὄχι!

§63ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα, διότι οὕτω βελτιοῦται ἡ ποιότης τοῦ σταφιδοκάρπου, καθόσον οὐδένα ἄλλον σκοπὸν εἶχεν ὁ νομοθέτης, εἰμὴ πῶς νὰ βελτιώσῃ τὴν ποιότητα τοῦ σταφιδοκάρπου, ὅπως καὶ ἐπέτυχεν ἐν μέρει· διότι, ἐὰν καταργηθῇ ἐντελῶς ὁ νόμος, ὡς ζητοῦσιν οἱ συνάδελφοι τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἔστε βέβαιοι, Κύριοι, ὅτι ἡ ποιότης θέλει χειροτερεύσει, ὅπως καὶ εἰς τὰ προηγούμενα ἔτη. Διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου πολὺ ἐβελτιώθη ἡ ποιότης τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ ἐὰν ἐκαθαρίζετο δὶς διὰ τῆς μηχανῆς καὶ ἐναπετίθετο εἰς κιβώτια καὶ μετεφέρετο εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως, ἤθελε βελτιωθῆ ἡ ποιότης ἔτι πλέον. Ἑπομένως δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ζητῶ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου καὶ οὐχὶ τὴν κατάργησιν, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τὸν νομὸν Μεσσηνίας ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου ἐκ τῶν λιμένων ἀπὸ τῆς 8 τοὐλάχιστον Αὐγούστου· διότι, ἐὰν καταργηθῇ ὁ νόμος, βεβαίως ἡ ποιότης τοῦ σταφιδοκάρπου θέλει χειροτερεύσει πολὺ περισσότερον ἢ προηγουμένως. (Διάλογοι).

§64ΒΟΤΣΗΣ. Νὰ μὴ καταργηθῇ.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ συνεννοηθῶμεν, διαλογικῶς συζητοῦντες.

§66ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ νόμος οὐδόλως συμφέρει νὰ καταργηθῇ, ἀλλὰ νὰ τροποποιηθῇ.

§67ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ὁ κύριος συνάδελφος ἐξέφρασε, πρέπει νὰ ἀπαγορεύσητε ἐν γένει τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου!

§68ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητεῖτε προνόμιον.

§69ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σεῖς ἔχετε προνόμιον, πληρόνοντες ἴσον φόρον μὲ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι πωλοῦμεν 60 καὶ 70 δραχμὰς ἕκαστον χιλιόλιτρον, ἐνῷ ὑμεῖς πωλεῖτε τριακοσίας δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον...

§70ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποτέ!

§71ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. .. τὸ ὁποῖον εἶναι μεγίστη ἀδικία εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Μεσσηνίας.

§72Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν συμφωνῶ πρὸς τοὺς ὑποστηρίζοντας ἢ τοὺς ζητοῦντας τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου. Οἱ ζητοῦντες τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου βεβαίως ἀγνοοῦσι τὸ ἔδαφος τῆς Μεσσηνίας καὶ ἰδίως τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης. Τὸ ἔδαφος τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης εἶναι ὑγρότερον τοῦ ἐδάφους τῶν ἐπαρχιῶν Τριφυλίας, Ὀλυμπίας, Πυλίας καὶ Πατρῶν. Ἡ κακὴ ποιότης τοῦ παραγομένου ἐκεῖ, τουτέστιν εἰς τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης, σταφιδοκάρπου προέρχεται ἐκ τοῦ προώρου τρυγητοῦ καὶ τῆς ἐλλιποῦς ἀποξηράνσεως. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης κ. Βουλευταί, οἱ ζητήσαντες τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου, δὲν ἐστηρίχθησαν εἰς τὴν ποιότητα τὴν κακὴν καὶ πόθεν αὕτη προέρχεται, ἀλλὰ εἰς τὰς εἰσηγήσεις τῶν ἐμπορευομένων τὸ προϊόν, συμφέρον ἐχόντων ἐκ τῆς πρωΐμου ἐν τῷ ἐξωτερικῷ πωλήσεως τῆς ἀπαρχῆς (πριμαρολίου) τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἵνα βελτιωθῇ ἡ σταφὶς τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης, ἀνάγκη εἶναι νὰ γίνηται ὁ τρυγητὸς μετὰ τὴν 10ην Αὐγούστου, διότι πρὸ αὐτῆς ὁ καρπὸς εἶναι ἐντελῶς ἄωρος, ξυνός· δὲν δύνασθε, κύριε Πρόεδρε, νὰ γευθῆτε ἐκ τοῦ καρποῦ αὐτοῦ, ἕνεκα τῆς ὀξυνότητος. Ἐὰν σπεύσῃ ἡ Βουλὴ νὰ καταργήσῃ τὸν νόμον αὐτὸν, θὰ καταστρέψῃ τὸ προϊόν τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκ τούτων τῶν λόγων κακὴ ποιότης ἐπιδρᾷ καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν σταφίδων τοῦ Κράτους. Πλεῖστοι ἀπετάθησαν πρὸς ἐμὲ, ζητοῦντες τὴν κατάργησιν, οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι προτρέπονται ὑπὸ τῶν ἐμπόρων, ἀποβλεπόντων εἰς τὴν ἐπικερδῆ πώλησιν τῆς ἀπαρχῆς, ἤτοι τοῦ πριμαρολίου τοῦ σταφιδοκάρπου, διὰ νὰ κερδοσκοπήσωσιν αὐτοὶ, ἀδιαφοροῦντες ἐντελῶς διὰ τοὺς παραγωγούς. Λοιπὸν ὑποστηρίζω τὸν νόμον τὸν ἰσχύοντα. Ἂν δὲ ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τὴν κατάργησιν αὐτοῦ, θέλει συντελέσει εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ σταφιδοκάρπου τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης, διότι ἡ παραγωγὴ θὰ καταστραφῇ ἕνεκα τοῦ προώρου τρυγητοῦ αὐτοῦ. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ καὶ πάντες, πιστεύω, γνωρίζουσιν, ὅτι τὸ ἔδαφος τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης εἶναι ὑγρότερον τοῦ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, διότι τὸ διασχίζουν ποταμοὶ, καὶ ὅπου διέρχεται ποταμὸς, εἶναι ἀδύνατον ταχέως καὶ καλῶς νὰ ὡριμάσῃ ὁ σταφιδόκαρπος. Πᾶν δ’ ὅ,τι λέγουσιν οἱ Κύριοι ἀντιφάσκει πρὸς τὴν κατάστασιν τοῦ ἐδάφους τῆς Μεσσηνίας καὶ πρὸς τὸν ὀρθὸν λόγον, ἀντιφάσκει πρὸς τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τοῦ σταφιδοκάρπου τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης. Διατὶ, κύριε Πρόεδρε, ὁ σταφιδόκαρπος τῆς Μεσσηνίας πωλεῖται εὐθηνότερον, ἀφοῦ ὁ τόπος εἶναι παχύτερος καὶ παράγει καλλίτερον καρπόν; Διότι ἀώρως τρυγᾶται ὁ καρπὸς, καὶ προώρως συλλέγεται, καὶ συλλεγόμενος καὶ τιθέμενος εἰς ἀποθήκας ζυμοῦται καὶ γίνεται κοῦφος. Οἱ Κύριοι λοιπὸν, οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν κατάργησιν τοῦ ἰσχύοντος νόμου, αὐτοὶ θὰ φέρωσιν εὐθύνην σοβαρὰν, ἐὰν ψηφισθῇ αὕτη.

§73ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Δὲν πρόκειται σήμερον, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐξετάσωμεν ποία ἐπαρχία εἶναι ὑγρὰ καὶ ποία εἶναι ξηρά. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου ἦτο νὰ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν τῆς ἐξαγωγῆς μέχρι τῆς 15 Αὐγούστου, ἵνα βελτιωθῇ ἡ ποιότης τοῦ σταφιδοκάρπου. Εἰς τὴν Κεφαλληνίαν καὶ ἡμεῖς ἔχομεν σταφιδόκαρπον ξηρὸν κατὰ τὴν 25 Ἰουλίου, ἀλλ’ ὁ σταφιδόκαρπος οὗτος εἶναι ἄωρος καὶ ἑπομένως βλάπτει καὶ τὴν καλὴν ποιότητα. Ὡς ἐκ τούτου ἐγὼ προτείνω οὐ μόνον νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ ἄρθρον τὸ σχετικὸν τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ νὰ παραταθῇ ἡ ἰσχὺς τῆς διατάξεως μέχρι τῆς 30 Αὐγούστου. Δὲν πρόκειται δὲ σήμερον νὰ δώσωμεν προνόμια εἰς ἐπαρχίας, πρόκειται νὰ βελτιώσωμεν τὴν θέσιν τοῦ σταφιδοκάρπου.

§74ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Καὶ διὰ τοὺς ἀναπτυχθέντας παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεσσήνης λόγους εἶμαι καὶ ἐγὼ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Ἄλλως τε ὑφίστανται ἔτι οἱ λόγοι, οἵτινες προὐκάλεσαν τότε τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τούτου. Ὁ κύριος λόγος, ὁ προβληθεὶς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου, ἦτο ὁ πρόωρος τρυγητὸς, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπεδίδετο πρωτίστως ἡ κακὴ ποιότης τοῦ πρώτου ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου ἐκ τοῦ Κράτους, καὶ ὡς ἐκ τοῦ ὁποίου αἱ πρῶται ἐντυπώσεις εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως δὲν ἦσαν βεβαίως εὐνοϊκαὶ ὑπὲρ τῆς ποιότητος αὐτοῦ, καὶ ἡ ζημία ἦτο ἐπαισθητοτέρα τῆς ἐκ τῆς ἀθρόας προσφορᾶς τοῦ σταφιδοκάρπου προσγιγνομένης. Ἰδίως δὲ τότε, ἐνθυμοῦμαι, ἐπεκαλέσθησαν τὰς ἐπαρχίας τῆς Μεσσήνης καὶ τῶν Καλαμῶν, ὡς προεξέθηκεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μεσσήνης, διότι ὁ σταφιδόκαρπος τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, ὁ κατώτερος πάντων, ἐξάγεται πρὸ παντὸς ἄλλου, ὄχι διότι παράγεται προώρως καὶ πρὸ τοῦ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ διότι κόπτεται ἀώρως, τὸ αὐτὸ δὲ κακὸν ἐπεκράτησεν οὐ μόνον εἰς ἐκείνας τὰς ἐπαρχίας, ἀλλὰ εἰς ὅλον τὸ Κράτος, καὶ τοῦτο προῆλθεν ἐκ τῶν λεγομένων πριμαρολίων. Συναγωνισμὸς μέγας ἐγίνετο μεταξὺ τῶν ἐμπόρων περὶ τούτου, καὶ ἐπληρόνετο κἄτι τι περισσότερον εἰς τοὺς παραγωγοὺς διὰ τὸν σταφιδόκαρπον, ἀλλὰ τοῦτο παρεκίνει τοὺς χωρικοὺς νὰ κόπτωσιν ἀώρως αὐτὸν καὶ νὰ τὸν παραδίδωσιν εἰς τοὺς ἐμπόρους οὐ μόνον ἄωρον, ἀλλὰ καὶ κακῶς ἐκκαθαρισμένον. Αὐτοὶ ἦσαν οἱ λόγοι οἱ προκαλέσαντες τότε τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ὁμοφώνως ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη, καὶ ἐγένετο νόμος. Ἐβελτιώθη ἡ παραγωγὴ, διότι ἐξέλιπεν ὁ σπουδαιότερος λόγος, ὅστις προὐκάλει τὴν κακὴν ποιότητα καὶ ἰδίως τὴν πρώτην ἀποστολὴν τοῦ σταφιδοκάρπου. Διατὶ λοιπὸν νὰ καταργήσωμεν τὸν νόμον; Οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Αἰγιαλείας, ὅτι ὁ νόμος φέρει δυσχέρειαν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐμπόριον, καὶ ἐκτὸς τῆς δυσχερείας φέρει καὶ ζημίαν ὡς πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἐμπορίου τοῦ σταφιδοκάρπου, διότι, ὡς εἶπεν, ἐπισωρεύεται μέγα ποσὸν σταφιδοκάρπου εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως, ἡ δὲ τοιαύτη ἐπισώρευσις φέρει τὴν ὑποβίβασιν τῶν τιμῶν, οἱ λόγοι οὗτοι δὲν μοὶ φαίνονται βάσιμοι, διότι γνωρίζομεν, ὅτι καὶ πρὶν ἢ ψηφισθῇ ὁ νόμος οὗτος, καὶ πρὶν ἢ καθιερωθῇ ὡρισμένη ἡμέρα πρὸς ἐξαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου, ἀφθόνως ἀφικνοῦντο τὰ φορτία εἰς τοὺς διαφόρους τόπους τῆς καταναλώσεως. Ἄλλως τε διὰ τοῦ τηλεγράφου καθίσταται πασίγνωστον κατὰ ποίαν στιγμὴν θὰ φθάσῃ τὸ Α ἢ Β φορτίον, καὶ βεβαίως δὲν θὰ σπεύσωσιν οἱ ἀγορασταὶ, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς, νὰ ἀγοράσωσιν εἰς τιμὰς ὑπερβολικάς· ἐὰν δὲ ἤθελον σπεύσει νὰ προμηθευθῶσι νέον πρᾶγμα καὶ ἑπομένως νὰ προσφέρωσιν ἀξίαν τινὰ περισσοτέραν κατὰ τὰς πρώτας ἀφίξεις, τὸ τοιοῦτον οὐδόλως ἐπιδρᾷ ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν τιμῶν. Ἐκ τῆς ἀθρόας ἀφίξεως τῶν φορτίων εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως κατ’ ἐλάχιστον θέλει ὑποφέρει τὸ ἐμπόριον, διότι αἱ πρῶται τιμαὶ δὲν κανονίζουσι τὰς μετέπειτα διδομένας, ἀλλ’ ὁ ὑπολογισμὸς ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς παραγωγῆς. Ὡς ἐκ τούτου εἶμαι κατὰ τῆς καταργήσεως τοῦ νόμου, καὶ θὰ ψηφίσω καὶ κατὰ τῆς πρώτης καὶ κατὰ τῆς δευτέρας τροπολογίας.

§75ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§76ΔΑΓΡΕΣ. Διὰ τοὺς λοιποὺς συναδέλφους οὐδόλως ἀπορῶ, ἐὰν ἐκφράζωσι γνώμας ἐναντίον τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους βιοῦμεν ἐν Μεσσηνίᾳ, ἀλλὰ διὰ τὸν κ. Φλέσσαν ἀπορῶ τῇ ἀληθείᾳ, πῶς ἐξήνεγκε γνώμας τοιαύτας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, αἱ ὁποῖαι οὐδόλως συνάδουσι πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ τὰ πράγματα...

§77Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἠξεύρεις σὺ τί θὰ ’πῇ ἀλήθεια;

§78ΔΑΓΡΕΣ. Μὲ δανείζετε σεῖς... Ἀφοῦ ἅπαντες παραδέχονται, ὅτι ἐν Μεσσηνίᾳ ἡ σταφὶς ὡριμάζει καὶ ἀποξηραίνεται κατὰ τὴν 25 Ἰουλίου, καὶ γνωστὸν τυγχάνει τοῦτο, ὁ κ. Φλέσσας ἦλθε νὰ ἀναιρέσῃ γεγονότα, τὰ ὁποῖα εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστά! Κύριοι, δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ὁ ἐν ἰσχύϊ νόμος ὑπηρετεῖ τὴν ἰδέαν τῆς ἐλαττώσεως τῆς ποιότητος τῆς σταφίδος, ἀλλ’ οἱ συντάξαντες καὶ ὑποβαλόντες αὐτὸν δὲν ἐξήτασαν τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους παράγεται καθ’ ὅλα τὰ μέρη ἡ σταφίς. Ἐξήτασαν μόνον τὰς Πάτρας καὶ τὸ Αἴγιον, δὲν ἐξήτασαν ὅμως πῶς παράγεται ἐν Μεσσηνίᾳ, δὲν ἐξήτασαν τοὺς κλιματολογικοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεγίστην ἐπιῤῥοήν. Ἀφοῦ ὡριμάζει κατὰ τὴν 25 Ἰουλίου, πρέπει νὰ μείνῃ ἐν τοῖς κλήμασιν ἡ σταφὶς καὶ νὰ μὴ τὴν τρυγοῦν; Ἀφοῦ ξηραίνεται ἐν τοῖς ἁλωνίοις, δὲν πρέπει νὰ γείνῃ ἀντικείμενον συναλλαγῆς; Πῶς λοιπὸν δύναται ἡ Πολιτεία εἰς τοὺς νόμους τῆς φύσεως νὰ ἐπιβάλῃ ὅρους, καὶ ὅρους ἐπιβλαβεῖς; Οἱ λόγοι, ἐκ τῶν ὁποίων ὡρμήθη ὁ κ. Φλέσσας, εἶναι ἄλλοι βεβαίως, καὶ ὄχι οἱ τῶν πραγμάτων.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοκκέβης.

§80ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς οὐδόλως συνετέλεσεν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος τῆς σταφίδος. Ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος, πάντες ἐφρονοῦμεν, ὅτι οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ ἤθελον ἀφήνει εἰς τὰ κλήματα περισσότερον καιρὸν τὸν σταφιδοκαρπόν των καὶ δὲν ἤθελον τὸν κόπτει πρὸ τῆς 22 Ἰουλίου εἴς τινα μέρη, ἢ καὶ πρὸ τῆς 1 Αὐγούστου εἰς ἄλλα. Ἀλλ’ οἱ νομοθετοῦντες τότε δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς καιρικὰς περιστάσεις καὶ τὰς μεταβολὰς τῆς ἀτμοσφαίρας, ἀπὸ τὰς ὁποίας δύναται νὰ πάθῃ ὁ καρπὸς, εἴτε ἐκ τῆς ὑγρασίας, εἴτε ἐκ τοῦ ἀνέμου, εἴτε ἐκ τοῦ καύσωνος· διότι, ἐνῷ π. χ. πιστεύομεν σήμερον, ὅτι ὁ πνέων ἄνεμος ἀπὸ τὸ δυτικομεσημβρινὸν μέρος θὰ φέρῃ τακτικὴν τὴν ὡρίμανσιν, αἴφνης μεταβάλλεται, καὶ ἐπέρχεται καυστικὸς καιρὸς, καὶ ἐκ τούτου ἡ καταστροφὴ τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἀναγκάζεται λοιπὸν ἐκ τούτου νὰ τρυγᾷ ἕκαστος πρὶν τὸν σταφιδόκαρπόν του, εἰς οἱανδήποτε κατάστασιν καὶ ἂν εὑρίσκηται. Ἀλλὰ ἐκτὸς τῶν ἀτμοσφαιρικῶν τούτων μεταβολῶν, εἰς τὰ μέρη ἰδίως τῶν ἐπαρχιῶν Μεσσήνης καὶ Καλαμῶν, ἐπειδὴ δὲν ὡριμάζει καλῶς ὁ καρπὸς, δηλ. δὲν γίνεται μαῦρος, ἀλλὰ διατηρεῖ χρῶμα κοκκινωπὸν, ἀναγκάζονται καὶ τὸν τρυγοῦν, διὰ νὰ μαυρίσῃ ἀπὸ τὴν δρόσον εἰς τὰ ἁλώνια.

§81Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Πλανᾶσαι!

§82ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Δὲν γνωρίζετε τὰ πράγματα, ὅπως ἐγώ. Δὲν ἀφήνουν τὸν καρπὸν νὰ ὡριμάσῃ. Ἀλλ’ ἐγὼ παραδέχομαι τὴν γνώμην σας, ὅτι ὡριμάζει καὶ γίνεται μαῦρος. Καὶ πότε τὸν ἀφήσατε μετὰ τὰς 18 Ἰουλίου νὰ ὡριμάσῃ καὶ τὸν ἐτρυγήσατε; Σεῖς τρυγᾶτε πάντοτε πρίν· ποῖον ἐμπόδιον ὁ νόμος αὐτὸς σᾶς ἔφερε καὶ ἐτρυγούσατε βραδύτερον, καὶ ἀπεξηραίνατε ἐπὶ περισσότερον χρόνον; Οὔτε τὸν νόμον ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν ὡς πρὸς τὸν τρυγητὸν καὶ τὴν ἀποξήρανσιν, οὔτε τὴν ποιότητα ἐκαλλιτερεύσατε, ἀλλὰ τὴν ἐχειροτερεύσατε μὲ τὸν νόμον αὐτὸν, διότι, ἀποβλέποντες εἰς τὸ βάρος, ἀφήνετε ὀλιγωτέρας ἡμέρας τὸν καρπὸν εἰς τὰ ἁλώνια, καὶ ἐπειδὴ εἶναι ἄψητος, ὅταν τὸν σηκώνετε ἀπὸ τ’ ἀλώνια, πολλάκις τὰ σακκιὰ τρέχουν νερά. Ὁ νόμος οὐδόλως ὠφέλησεν ὡς πρὸς τὴν ποιότητα. Καὶ ὅμως παραπονοῦνται, ὅτι ἡ Ρωσσία δὲν τρώγει τὸν σταφιδόκαρπόν μας! Μὰ πῶς νὰ τὸν φάγῃ τοιοῦτον σταφιδόκαρπον; Ἡ πεῖρα λοιπὸν ἀπέδειξεν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἄχρηστος· δὲν ἐννοῶ δὲ εἰς τί θὰ ὠφελήσῃ ὁ νόμος αὐτὸς, ἂν τὸν ἀφήσωμεν ἐν ἰσχύϊ διά τινας μόνον ἐπαρχίας, καὶ ὄχι δι’ ὅλας, ἐπειδὴ τὰς ἐπαρχίας αὐτὰς, κατὰ τοὺς Κυρίους τούτους, τὰς ἐπροίκισεν ἡ φύσις. Ἡ φύσις δὲν ἐπροίκισε τοὺς Κεφαλλῆνας, ἀλλ’ οἱ Κεφαλλῆνες καὶ οἱ Πατρινοὶ εἶχον ἀνάγκην τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ, ὄχι ὅπως ὑποχρεωθῶσιν ἐκ τοῦ νόμου νὰ παρατείνωσι τὸν τρυγητὸν ἕως ὅτου ὡριμάσῃ ὁ καρπὸς, ἀλλὰ διότι εἶχον καὶ ἔχουν τὴν φρόνησιν ν’ ἀφήνουν νὰ ὡριμάζῃ ὁ καρπός των καὶ κατόπιν νὰ προβαίνωσιν εἰς τὸν τρυγητόν. Καὶ δὲν ἐζήτουν τὸν νόμον, ὅπως καταστήσωσι τὴν ποιότητα καλλιτέραν, ἀλλὰ ἐζήτουν διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἕως ὅτου ἑτοιμάσωσι καὶ αὐτοὶ τὸν σταφιδοκαρπόν των, διότι εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτὰς ἡ ὡρίμανσις γίνεται βραδυτέρα καὶ ὁ τρυγητὸς ἀρχίζει μετὰ τὴν πρώτην Αὐγούστου, ἐνῷ ὁ νομὸς τῆς Μεσσηνίας μέχρι τῆς 1 Αὐγούστου δύναται νὰ δώσῃ πλέον τῶν 5–6 ἑκατομμυρίων εἰς τὸ ἐμπόριον ὡς πριμαρόλια, καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ ἐξαγωγὴ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον καὶ οὐχὶ ἀθρόα, ὡς σήμερον συμβαίνει ἐκ τοῦ νόμου αὐτοῦ. Οἱ Κύριοι ἐκ Κεφαλληνίας, οἵτινες πολὺ δὲν ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, εἴτε ὑπάρχει εἴτε δὲν ὑπάρχει, τὸ αὐτὸ θὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ κάμνωσιν. Οἱ Πύλιοι ἔτι περισσότερον.

§83ΣΑΚΚΗΣ. Μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι πωλοῦν καλλίτερα ἀπὸ τὴν Τριφυλίαν.

§84ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Βεβαίως, διότι αἱ γαῖαι ἐν Πυλίᾳ εἶναι παχύτεραι, καὶ δὲν ἐπέρχεται ἡ ὡρίμανσις πρὸ τῆς 15 Αὐγούστου, ἐκτὸς τοῦ δήμου Βουφράδος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλήν, διὰ νὰ μὴ μακρηγορῶμεν καὶ δαπανῶμεν τὸν χρόνον, ἐνῷ ἔχομεν καὶ ἄλλα σπουδαιότερα ἔργα νὰ ἐπιτελέσωμεν καὶ πρέπει νὰ ἤμεθα φειδωλότεροι εἰς τὰς ἀγορεύσεις μας, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου ἐκείνου, διότι ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν αὐτὸν ἥκιστα χρήσιμον καὶ ὠφέλιμον.

§85ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ προσθέσω. Ὅπου κατέστησαν τὰ τῆς σταφίδος, βεβαίως περιττὸν νὰ διατηρήσωμεν τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει τὴν ἐξαγωγὴν πρὸ τῆς 15 Αὐγούστου. Καὶ ἐγὼ ἤμην τῆς γνώμης ἄλλοτε, ὅτι ἠδύνατο τοιαύτη ἀπαγόρευσις νὰ φέρῃ βελτίωσιν εἰς τὴν ποιότητα τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ εἰς τὰς τιμάς. Ἀλλ’ ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει ἡ κρίσις καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπικρατεῖ, δύσκολον νὰ πραγματοποιηθῶσιν αἱ παλαιαὶ ἐλπίδες. Ἀφοῦ βέβαιον εἶναι σήμερον, ὅτι ἡ παραγωγὴ ὑπερβαίνει κατὰ 100 καὶ πλέον ἑκατομμύρια λιτρῶν τὴν κατανάλωσιν, ἐννοεῖται ὅτι ὅλοι οἱ ὑπολογισμοὶ πολλῶν, τοῦ νὰ ἔχωσι πριμαρόλια, καὶ ἐπὶ τῶν πριμαρολίων νὰ κερδοσκοπῶσιν, ἀπέβησαν μάταιοι καὶ δυσπραγματοποίητοι. Σήμερον τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος διεξάγεται ἐπὶ τῶν ὑποτιμήσεων, δηλαδὴ τὸ κέρδος ἐν τῷ ἐμπορίῳ τῆς σταφίδος ἐπιτυγχάνεται ἀσφαλέστερον, ὡς εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας Βουλευτὴς Αἰγίου, διὰ τῆς μεθόδου τῶν ὑποτιμήσεων, καὶ τοῦτο εἶναι λογικὸν καὶ εὔκολον. Ὅταν οἱ ἐμπορευόμενοι ἢ κερδοσκοποῦντες πάντες γνωρίζωσιν ἐν Εὐρώπῃ, ὅτι κατὰ 100 καὶ πλέον ἑκατομμύρια λιτρῶν εἶναι μεγαλειτέρα ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος τῶν ἀναγκῶν τῆς καταναλώσεως, θὰ ἦσαν ἀνόητοι, ἂν συνετέλουν εἰς ἄλλο, παρὰ εἰς τὴν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν. Τοῦτο οὐ μόνον προσπορίζει εἰς αὐτοὺς εὔκολα κέρδη, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἀνάγκη ἐμπορική. Πῶς θέλετε ν’ ἀγοράσῃ τις εἰς ὑψηλὰς τιμὰς σταφίδα πρὸ τῆς νέας ἐσοδείας, δηλαδὴ τὰ λεγόμενα πριμαρόλια, ὅταν ἦναι βέβαιος, ὅτι μέγα ποσὸν τῆς νέας σταφίδος θὰ προσφέρηται καὶ θὰ πωλῆται εὐθὺς ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν καὶ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος εἰς τιμὰς εὐτελεῖς; Εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον προσφέρει τιμὰς μεγάλας, ἔστω καὶ πολλὰς ἡμέρας πρὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγωγὴ, ὅταν τοῦτο γνωρίζῃ ὅτι ἑκατομμύρια λιτρῶν πλέον τῶν ἀναγκῶν τῆς καταναλώσεως καὶ τῆς ζητήσεως θέλουσι προσφερθῆ εἰς τιμὰς εὐτελεῖς; Ὅταν ὑπῆρχε κατανάλωσις σταφίδος καὶ δι’ οἰνοποιΐαν, ἠδύναντο αἱ ποιότητες αἱ κατώτεραι νὰ καταναλίσκωνται, καὶ νὰ ἐλαττώνωσι τὴν πρὸς βρῶσιν καὶ νὰ τὴν ὑπερτιμῶσιν. Ἀλλ’ ἀφ’ ὅτου ἐξέλιπε τοῦτο, καὶ ἐλπὶς εἶναι μόνον κατὰ σπανίας ἐποχὰς, ὁσάκις θὰ καταστρέφηται ἡ ἐσοδεία τῶν ἀμπέλων ἐν Γαλλίᾳ, νὰ παρουσιάζηται ζήτησίς τις καὶ τῶν ποιοτήτων ἐκείνων, θὰ καταντήσωμεν εἰς τὸ ἑξῆς. Ἐν ὅσῳ ἐξακολουθεῖ ἡ αὐτὴ κατάστασις, δηλαδὴ ἡ ὑπέρμετρος παραγωγὴ, καὶ δὲν ἐπεκτείνεται ἡ κατανάλωσις, θὰ ἔχωμεν τοῦτο, ὅτι αἱ καλαὶ ποιότητες θὰ ζητῶνται εἰς καλλιτέρας σχετικῶς τιμὰς, ἀλλὰ πάντοτε χαμηλάς. Ἐὰν δὲ δὲν ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῆς παρακρατήσεως, ὥστε νὰ παρακρατῆται ἐν Ἑλλάδι καὶ ἀφαιρῆται ἀπὸ τῆς καταναλώσεως ποσόν τι, τὸ ὁποῖον πάντως θὰ ἦναι αἱ κατώτεραι ποιότητες, βεβαίως αἱ κατώτεραι ποιότητες θ’ ἀποκλεισθοῦν βαθμηδὸν τοῦ ἐμπορίου, καὶ ἂς ἦναι βέβαιος ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαμῶν, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἐποχὴ, καθ’ ἣν ἡ σταφὶς τῶν Καλαμῶν, εἰς οἱανδήποτε ἐποχὴν καὶ ἂν ἐπιτραπῇ νὰ ἐξαχθῇ, δὲν θὰ ζητῆται, διότι σταφίδες ἄλλαι, καλλιτέρας ποιότητος τῆς τῶν Καλαμῶν, θὰ προσφέρωνται εἰς τὰς αὐτὰς τιμὰς καὶ θὰ ὑποκαταστήσουν αὐτὴν ἐκεῖ, ὅπου σήμερον ἰδίως ἐξάγεται. Ἐὰν ἐν Ρωσσίᾳ ἐξοδεύηται σταφὶς τῶν Καλαμῶν καὶ διὰ βρῶσιν, βεβαίως ἡ ποσότης αὕτη θ’ ἀντικατασταθῇ μίαν ἡμέραν ἀπὸ καλλιτέρας ποιότητας, ἔστω καὶ μὲ ἀκριβοτέρας κατά τι τιμὰς, ὡς τὴν τοῦ Πύργου ἢ τῆς Τριφυλίας. Δὲν νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμένωμεν, θέτοντες περιορισμούς. Πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος καὶ τοὺς κτηματίας ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ. Ἕκαστος ἂς προσπαθήσῃ, βελτιῶν τὴν ποιότητα τῆς σταφίδος του εἴτε πρὸ τῆς συλλογῆς εἴτε μετ’ αὐτὴν, νὰ τὴν πωλῇ εἰς καλλιτέρας τιμάς. Ἐκεῖνοι πάλιν, οἵτινες νομίζουσιν, ὅτι, ἐπιτρεπομένης ἐξαγωγῆς τῆς σταφίδος ἐνωρίτερον, θὰ δύνανται νὰ ἐκποιῶσιν αὐτὴν εἰς καλλιτέρας τιμὰς, λόγῳ φυσικοῦ τινος προνομίου προτεραιότητος κατὰ τὴν ὡρίμανσιν, ἂς τὸ πράττωσιν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἐπικρατεῖ ἡ κρίσις, ἡ προτεραιότης δὲν θὰ ἀσφαλίζῃ καλλιτέρας τιμάς. Τὸ πολὺ ἴσως ἡ πρωϊμότης θὰ εὐκολύνῃ τὴν πώλησιν, ἀλλ’ εἰς τιμὰς οὐχὶ βεβαίως καλλιτέρας, προκειμένου περὶ κατωτέρων ποιοτήτων. Διὰ τοῦτο συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ ἰσχύοντος νόμου.

§86ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας οὐδὲν ἄλλο εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν, εἰμὴ ἔφερε κατηγορητήριον κατὰ τοῦ σταφιδοκάρπου Μεσσήνης καὶ Καλαμῶν...

§87ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς κατηγόρησα· εἶπον περὶ τοῦ τρόπου τῆς συλλογῆς.

§88ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἀνακαλεῖ ὅσα εἶπε.

§89ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Τὴν κατηγορίαν ἀνακαλῶ.

§90ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. .. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἡ συλλογὴ ἐν Μεσσήνῃ καὶ Καλάμαις δὲν γίνεται ὡς πρέπει. Ἀπατᾶται πολὺ ὁ συνάδελφος, διότι ὁ σταφιδόκαρπος τακτοποιεῖται ἐν ταῖς ῥηθείσαις ἐπαρχίαις, ὡς καὶ εἰς τὰς ἄλλας, καὶ οὔτε εἶναι ὑγρὸν τὸ μέρος, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαμῶν, εἰμὴ ἐλάχισται γαῖαι, παρὰ τὸν Πάμισον, αἱ δὲ ἄλλαι εἶναι λεπτόγειοι, αἱ ὁποῖαι παράγουσι σταφιδόκαρπον δευτέρας ποιότητος, πλησιαζούσης πρὸς τὴν πρώτην· καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι πολλάκις ἐπωλήθη. Ὁ νόμος δὲ, τὸν ὁποῖον ζητοῦσι νὰ καταργήσωσι, σπουδαίως ἐβελτίωσε τὸν σταφιδόκαρπον· καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος τῆς Μεσσηνίας, καὶ ἰδίως ὁ τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης, ἐστάλη εἰς Ρωσσίαν μᾶλλον πρὸς βρῶσιν, καὶ μετεδόθη εἰς πολλὰ μέρη τῆς Ρωσσίας, καὶ ἐξακολουθεῖ μεταδιδόμενος· τοῦτο δὲ ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος σπουδαίως ἐβελτιώθη διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ὁσονδήποτε δὲ καὶ ἂν ἀφήσωμεν τὸν σταφιδόκαρπον ἐν τοῖς κλήμασιν, οὐδόλως θέλει βελτιωθῆ, διότι εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Μεσσηνίας, καὶ ἰδίως εἰς τὴν Μεσσήνην καὶ τὰς Καλάμας, εἶναι ἡ καρποφορία πλουσιωτέρα τῆς τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, καὶ ἕνεκα τούτου ἡ ποιότης γίνεται ὀλίγον κατωτέρα, ἂν καὶ τὸ κλίμα εἶναι πολὺ θερμὸν καὶ ἡ ὡρίμανσις γίνεται πρωϊμώτερον ἢ εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας ὀκτὼ τοὐλάχιστον ἡμέρας· καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι εἰς τὰς Πάτρας καὶ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας ἔχουσι τὸν σταφιδόκαρπον μέχρι τῆς 25 Σεπτεμβρίου πολλάκις εἰς τὰ ἁλώνια, ἐνῷ εἰς τὰς δύο αὐτὰς ἐπαρχίας κατὰ τὴν 5 Αὐγούστου ὅλος ὁ σταφιδόκαρπος ἔχει συλλεχθῆ καὶ ἐναποτεθῆ καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὰς ἀποθήκας. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ζητῶ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου, καὶ οὐχὶ τὴν κατάργησιν· διότι, ὡς ἔχει ὁ νόμος, πολὺ ἀδικοῦνται αἱ ἐπαρχίαι Μεσσήνης καὶ Καλαμῶν, διότι ὁ σταφιδόκαρπος μέχρι τῆς πέμπτης Αὐγούστου ἔχει καθ’ ὁλοκληρίαν συλλεχθῆ καὶ εὑρίσκεται ἐν ταῖς ἀποθήκαις, ἀναμένεται δὲ ἡ 16 Αὐγούστου, ὅπως ἐξαχθῇ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄδικον. Οἱ ζητοῦντες τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου οὐδαμῶς λαμβάνουσιν ὑπ’ ὄψει τὴν βελτίωσιν τοῦ σταφιδοκάρπου, ἡ ὁποία ἐπῆλθε διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἐγὼ ἐζήτησα καὶ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ὅπως δοθῇ μία προτεραιότης εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Μεσσηνίας, εἰς τὰς ὁποίας ἡ ὡρίμανσις γίνεται πρωϊμώτερον τῆς τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθην. Σήμερον δὲ εἰσάγεται τοιοῦτο νομοσχέδιον, ὅπως τροποποιηθῇ ὁ ὑπάρχων νόμος καὶ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς Μεσσηνίας, εἰς ἃς ἡ ὡρίμανσις γίνεται πρωϊμώτερον τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἵνα ἐξάγωσι τὸν σταφιδόκαρπόν των οὐχὶ πρὸ τόσων ἡμερῶν, ὅσας ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ τοὐλάχιστον πρὸ 8 ἡμερῶν. Ἑπομένως ὑποστηρίζω τὴν τροπολογίαν, διότι εἶναι δικαία καὶ σύμφωνος τοῖς πράγμασι καὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νομοθέτου τοῦ ἰσχύοντος νόμου, τοῦ ὁποίου ὁμολογουμένως εἰσηγητὴς ἦτο ὁ μακαρίτης Μεσσηνέζης, ἔχων ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν αὐτοῦ ἐπαρχίαν, τὸ Αἴγιον, κατὰ τὰς 16 Αὐγούστου εἶναι ἕτοιμος πρὸς ἐξαγωγὴν σταφιδόκαρπος.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν τροπολογίαν;

§92ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅπως ἡ ἐξαγωγὴ ἐπιτραπῇ εἰς τὰς ἐπαρχίας Μεσσηνίας νὰ γίνεται 8 ἡμέρας πρὸ τῆς 16 Αὐγούστου.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοιαύτη τροπολογία δὲν ὑπάρχει· ἐκτὸς ἐὰν ὑμεῖς προβάλλητε ἰδίαν τροπολογίαν.

§94ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν ὑπὸ συζήτησιν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλ’ ἐν τῇ τροπολογίᾳ τοῦ κυρίου Δαγρὲ δὲν ὑπάρχει αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε.

§96ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «Ἐπιτρέπεται ἀπὸ τῆς 8 Αὐγούστου ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου ἐκ τῶν λιμένων τῶν ἐπαρχιῶν Μεσσήνης καὶ Καλαμῶν.»

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τὴν διατυπώσητε ἐγγράφως καὶ ἐνυπογράφως.

§98Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν προτίθεμαι ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἐκ Καλαμῶν βουλευτὴν κ. Δαγρὲν, διότι ὁ ἄνθρωπος ἀγνοεῖ τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου τῆς Μεσσηνίας, καὶ δυστυχῶς καὶ τὸν τρόπον τοῦ φέρεσθαι ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, καὶ διότι ἀντίκειται εἰς τὴν ἀξιοπρέπειάν μου. Ἀλλὰ θὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Ὁ νόμος ἐνομοθετήθη συνεπείᾳ τῆς κακῆς καταστάσεως τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς Μεσσηνίας. Ὁ σταφιδόκαρπος Μεσσηνίας βραδύνει νὰ ὡριμάσῃ, ὡς ἐκ τῆς ποιότητος τοῦ ἐδάφους, οἱ δὲ σταφιδοκτήμονες ἐπισπεύδουσι τὸν τρυγητὸν καὶ τὴν περισυλλογὴν τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ κατὰ συνέπειαν παρασκευάζεται αὐτὴ ἡ κακὴ ποιότης. Διὰ νὰ ἦναι ὠφέλιμος ὁ τρυγητὸς ἐν Μεσσηνίᾳ, πρέπει νὰ ἐνεργῆται κατὰ τὰς 15 Αὐγούστου τοὐλάχιστον, διότι ἀληθῶς τὸ πλεῖστον μέρος τῆς γῆς ἐν Μεσσηνίᾳ εἶναι ὑγρὸν καὶ παχὺ, κατὰ συνέπειαν ἡ ὡρίμανσις βραδύνει, ἀλλ’ ὁ λαὸς σπεύδει εἰς τὸν τρυγητὸν καὶ τὴν συλλογὴν, κατὰ προτροπὴν τῶν ἐμπόρων, οἵτινες σπεύδουσι νὰ ἀποστέλλωσι τὰς ἀπαρχὰς τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ὅπως ἐντεῦθεν ὠφεληθῶσι· καὶ βεβαίως αἱ σταφίδες αὗται τῶν ἐπαρχιῶν Μεσσήνης καὶ Καλαμῶν ἐπωλοῦντο πρὸς 40 καὶ 45 λεπτὰ ἑκάστη ὀκᾶ, ἐνῷ αἱ τῶν Πατρῶν καὶ τοῦ Πύργου δὲν ἐπωλοῦντο ποτὲ πέραν τῶν 25 λεπτῶν. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ σπουδὴ τῶν ἐμπόρων, καὶ λόγοι σπουδαῖοι, ὅπως ὠφελῶνται, κατόπιν δὲ δὲν φροντίζουν, ἂν τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν καταστρέφεται ἐντελῶς. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὑποστηρίζω τὸν ὑπάρχοντα νόμον, ἀπαραίτητον πρὸς ἀπόκρουσιν τῆς κακῆς ποιότητος.

§99ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐνθυμούμενος τὴν μακρὰν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τοῦ 1892, ὁμολογῶ ὅτι αἰσθάνομαι δισταγμόν τινα νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς καταργήσεως αὐτοῦ. Ἡ γενομένη ἤδη συζήτησις παρὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων, δὲν μὲ ἔπεισεν ὅτι ὁ νόμος οὗτος ἐπέφερε τὰ ἀποτελέσματα ὅλα, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ προσεδόκα κατὰ τὸ 1892, ὅτε ἐψήφισε τὸν νόμον αὐτὸν, μὲ ἔπεισεν ὅμως, ὅτι καλόν τι ἔφερεν εἴς τινας τῶν ἐπαρχιῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, τὸ ὁποῖον μὲ ἠνάγκασε νὰ λάβω τὸν λόγον· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἠνάγκασεν εἰς τοῦτο, εἶναι ἡ ἐνθύμισις, ὅτι κατὰ τὸ 1892 ἡ Βουλὴ, ψηφίζουσα τὸν νόμον τοῦτον, τὸν ἐψήφισεν ὡς ἓν ἐκ τῶν πρώτων μέτρων, τὰ ὁποῖα ὤφειλεν ἡ Πολιτεία νὰ λάβῃ πρὸς βελτίωσιν τῆς ποιότητος τῆς σταφίδος. Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας, ὅτι εἷς τῶν σπουδαίων ἐχθρῶν τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος εἶναι ἡ ἔλλειψις ἀρκετῆς περιποιήσεως αὐτῆς καὶ κατὰ τὴν συγκομιδὴν καὶ κατὰ τὴν ἀποξήρανσιν καὶ κατὰ τὴν προετοιμασίαν ἐν γένει αὐτῆς. Ὅτε ἐψηφίζετο ὁ νόμος τοῦ 1892, ἐγένετο λόγος καὶ τότε, ὅτι ἡ Πολιτεία πρέπει νὰ σκεφθῇ καὶ φροντίσῃ, ὅπως ληφθῶσι καὶ ἄλλα μέτρα, ἐξασφαλίζοντα τὴν καλὴν προετοιμασίαν τῆς σταφίδος, οὕτως ὥστε ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς καταναλώσεως νὰ παρουσιάζηται αὕτη καθ’ ὅλα βρώσιμος καὶ ἑλκύουσα τοὺς ἀγοραστάς. Ἦτο τότε, ὡς παρετήρησεν ὁ ἐξ Αἰγιαλείας κ. Βουλευτὴς, ἐποχὴ, καθ’ ἣν φόβοι μόνον ὑπῆρχον σταφιδικῆς κρίσεως, ἀλλὰ τὸ ἔκτοτε μέλλον ἀπέδειξεν, ὅτι οἱ φόβοι ἐκεῖνοι ἦσαν δυστυχῶς βάσιμοι, διότι ἡ σταφιδικὴ κρίσις δὲν ἤργησε νὰ ἐπέλθῃ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου. Θεωρῶν τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου λαμβανόμενον, τοῦ νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ πρόωρος συλλογὴ καὶ ἐξαγωγὴ τῆς σταφίδος, ὡς ἓν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρέπει ἡ Πολιτεία νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δι’ οἱονδήποτε λόγον ἀτομικοῦ συμφέροντος θέλουσι νὰ ἐπισπεύσωσι τὴν συλλογὴν καὶ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς σταφίδος, θεωρῶν, λέγω, τὸ μέτρον τοῦτο ὡς ἓν τῶν ἀναγκαίων πρὸς τελειοτέραν προετοιμασίαν τῆς σταφίδος, νομίζω καθῆκον νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως μὴ, ἐπηρεαζομένη ἐκ στιγμιαίων ἴσως συμφερόντων σταφιδοφόρων τινῶν ἐπαρχιῶν, βιασθῇ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ μέτρου, διότι, καταργοῦσα τὸ μέτρον τοῦτο ἡ Βουλὴ, ἐγκαταλιμπάνει διὰ πολὺν χρόνον βεβαίως τὴν ἀρχικὴν ἰδέαν τῆς ψηφίσεώς του, τὴν ἰδέαν, ὅπως ἡ Πολιτεία φροντίσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν τελειοτέραν προετοιμασίαν τῆς σταφίδος. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ προϊόντος, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε τὴν κατανάλωσίν του ἐξησφαλισμένην, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην ἐπεμβάσεως τῆς Πολιτείας, ὅπως ἀποφύγῃ τὴν κατατρύχουσαν αὐτὸ καὶ μετ’ αὐτοῦ καὶ τὴν χώραν ἡμῶν κρίσιν, βεβαίως ὁ νόμος οὗτος ἤθελεν εἶσθαι περιττός· ἀλλὰ πρόκειται περὶ προϊόντος, τὸ ὁποῖον, ὅπως τύχῃ καταναλώσεως καὶ ὅπως ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα καὶ τῶν παραγωγῶν καὶ τῆς χώρας, ἔχει ἀνάγκην τῆς παρεμβάσεως τῆς Πολιτείας καὶ τῆς ἀρωγῆς αὐτῆς, καὶ τοιοῦτον εἶναι τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται, καὶ τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζουσιν αἱ πλεῖσται τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Τοιοῦτον ἐν μικροτέρῳ κύκλῳ εἶναι καὶ τὸ μέτρον τῆς μὴ βεβιασμένης συλλογῆς καὶ ἐξαγωγῆς τῆς σταφίδος κακῆς ποιότητος, ἡ ὁποία ἐνδέχεται μὲν νὰ πωληθῇ εἰς τιμὰς ἴσως συμφερούσας, ἐξαγομένη πρότερον, ἀλλ’ ἐνδέχεται ὡσαύτως νὰ βλάψῃ τὴν γενικὴν κατανάλωσιν τοῦ εἴδους. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι πρέπει νὰ μὴ σπεύσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν κατάργησιν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας νὰ συστήσῃ, εἰ δυνατὸν, εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μελετήσῃ τὴν συμπλήρωσιν καὶ τὴν τελειοποίησιν τοῦ μέτρου τούτου κατὰ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐδέσποσεν ἐν τῇ Βουλῇ τοῦ 1892, ὅτε αὕτη ἐψήφισε τὸν νόμον, οὗτινος προτείνεται ἤδη ἡ κατάργησις καὶ ὅστις ἐψηφίσθη τῇ εἰσηγήσει ἑνὸς τῶν μὴ ὑπαρχόντων ἐν τῇ ζωῇ συναδέλφων ἡμῶν, ὁ ὁποῖος, ὡς εἶπε καὶ ὁ συμπολίτης του καὶ συνάδελφός μας κ. Παναγιωτόπουλος, ὁρμώμενος ἀπὸ γενικωτέρου πνεύματος ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ὑπέβαλε τὸ μέτρον τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἡ Βουλὴ μετὰ πολλὰς καὶ σπουδαίας συζητήσεις τὸ ἐψήφισε.

§100ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι εἴμεθα ἀκόμη εἰς ἐποχὰς ὁμαλὰς, δὲν εἴμεθα ἀκόμη εἰς ἐποχὰς ἀνωμάλους, ὁποία εἶναι ἡ σήμερον ἐπικρατοῦσα ἐν τῷ ἐμπορίῳ τῆς σταφίδος. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιώσωμεν τὰς τιμὰς τῆς σταφίδος, ὅταν ἡ σταφὶς πωλῆται εἰς τὰς εὐτελεῖς τιμὰς, εἰς τὰς ὁποίας σήμερον πωλεῖται, ὅταν ἦναι βεβαιωμένον, ὅτι τὰ τέσσαρα πέμπτα τοὐλάχιστον τῶν παραγωγῶν δὲν ἀμείβονται ἐκ τῆς τιμῆς, εἰς ἣν πωλοῦσι τὴν σταφίδα των, διότι δὲν καλύπτουσι τὰς δαπάνας τῆς παραγωγῆς, οὐδὲν δ’ ἔχουσιν ἀπολύτως κέρδος. Ὅταν ἡ σταφὶς πωλῆται εἰς τιμὴν 60 ἢ 70 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνθαῤῥύνητε τὸν ἰδιοκτήτην, ὅπως ἐργασθῇ πρὸς παραγωγὴν καλῆς ποιότητος· διότι, ἵνα παραγάγῃ συνήθως καλῆς ποιότητος σταφίδα, δὲν ἀρκεῖ νὰ συλλέξῃ τὸν σταφιδόκαρπον εἰς τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὡρίμασεν, ἢ νὰ τὸν ἀποξηράνῃ καλῶς ἐπὶ τῶν ἁλωνίων, ἀλλὰ πρέπει καὶ καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς καλλιεργείας νὰ καταβάλῃ μεγαλειτέραν ἐπιμέλειαν, κατὰ δὲ τὴν συλλογὴν καὶ ἀποξήρανσιν νὰ διακρίνῃ καὶ ἐπιμεληθῇ χωριστὰ τὴν καλὴν ποιότητα καὶ μετὰ τὴν συλλογὴν καὶ τὸν συνήθη καθαρισμὸν νὰ ὑποβάλῃ αὐτὴν εἰς ἰδιαίτερον καθαρισμόν. Ὅλα ὅμως ταῦτα ἀπαιτοῦσι δαπάνας, αἵτινες ἄδηλον ἂν θὰ καλυφθῶσιν ἀπὸ τὰς τιμάς. Ὅταν βλέπητε πολλοὺς ἰδιοκτήτας σήμερον, λόγῳ τῆς εὐτελοῦς τιμῆς καὶ τῆς ἐλλείψεως τῶν ἀναγκαίων χρημάτων, νὰ καλλιεργῶσιν ἀτελῶς τὰ κτήματά των, ἀναγκαίως πρέπει νὰ περιμένητε καὶ ἡ ποιότης τῆς σταφίδος νὰ ἦναι κατωτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν εἰς προγενέστερα ἔτη παρῆγον. Τοῦτο συμβαίνει εἰς τὰς πλείστας ἐπαρχίας ἐκ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Εἰς τὸν Πύργον π. χ. δὲν γίνεται ἡ καλλιέργεια μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπιμελείας, ὡς ἄλλοτε, οὔτε δαπανῶνται τὰ πρὸς παραγωγὴν ἀπαιτούμενα, καὶ τοῦτο εὐλόγως, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἦναι βέβαιος, ὅτι δαπανῶν, ἂν ἔχῃ ἢ ἂν εὕρῃ νὰ δανεισθῇ τὰ ἀναγκαῖα ἔξοδα, πρὸς καλλιέργειαν, ἢ ἐπιμελούμενος τὸν καρπὸν κατὰ τὴν συλλογὴν καὶ μετὰ τὴν συλλογὴν, θὰ ἔχῃ τιμὰς ἀμειβούσας αὐτόν. Ἐξαίρεσις ὑπάρχει μόνον διὰ τινας ἐπαρχίας, ὡς τὸ Αἴγιον καὶ ἡ Κόρινθος. Εἰς αὐτὰς συμφέρει νὰ δαπανῶσι περισσότερα, διότι καὶ φύσει ἡ ποιότης τῆς σταφίδος, ἣν παράγουν, εἶναι καλλιτέρα καὶ τιμὰς εὑρίσκει καλυπτούσας τὰς δαπάνας. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι ὑπὸ τὸ κράτος τῶν τιμῶν, τὰς ὁποίας ἐπιτυγχάνει σήμερον ἡ μέση καὶ κατωτέρα ποιότης, δύνασθε νὰ ἐπιτύχητε βελτίωσιν τῆς ποιότητος αὐτῶν. Δι’ αὐτὰς μάλιστα ἀπαιτεῖται μεγαλειτέρα δαπάνη, καὶ πάλιν δὲν θὰ γείνῃ ὡς ἡ τοῦ Αἰγίου καὶ τῆς Κορίνθου. Ἐὰν αἱ τιμαὶ βελτιωθῶσιν ἐξ οἱασδήποτε αἰτίας, πρέπει νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν σταφιδοκτημόνων θὰ καταβάλωσι πᾶν μέσον, ὅπως βελτιώσωσι τὴν ποιότητα, ἤδη, ὅτε ὀλίγη σταφὶς ἐξάγεται πρὸς οἰνοποίησιν εἰς Γαλλίαν. Βεβαίως αἱ Καλάμαι, ἡ Μεσσήνη, ἡ Πύλος δὲν εἶναι δυνατὸν, λόγῳ τοπικῶν αἰτίων, λόγῳ τῆς γῆς, νὰ βελτιώσωσι τὴν ποιότητα τῆς σταφίδος. Ἴσως εἶναι ὀρθὸν ὅ,τι ἐλέχθη, ὅτι ὁ τόπος, καὶ ἡ ὑγρασία ἢ ἡ ψῦξις τῆς νυκτὸς ἕνεκα τοῦ ποταμοῦ ἐν Καλάμαις δὲν ἀφήνουν νὰ ὡριμάσῃ ἐντελῶς ἡ σταφὶς, καὶ ἂν τὴν ἀφήσητε δέκα ἀκόμη ἡμέρας ἐπὶ τοῦ κλήματος. Ὅταν δὲ δὲν ὡριμάζῃ ἐπὶ τοῦ κλήματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν βελτιώσητε, ἂν τὴν ἀφήσητε εἰς τὸν ἥλιον ἐπὶ τῶν ἁλωνίων. Ἀλλ’ ὅπου εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ ἡ ποιότης διὰ καλλιτέρας καλλιεργείας καὶ μείζονος ἐπιμελείας, εἶναι ἀδύνατον ὁ ἰδιώτης ἐκ συμφέροντος νὰ μὴ καταβάλῃ πᾶσαν ἐπιμέλειαν, ὅπως ἐπιτύχῃ καλλιτέραν ποιότητα. Ὁ περιορισμὸς τῆς καταναλώσεως τῶν κατωτέρων ποιοτήτων δι’ οἰνοποιΐαν ἐπιβάλλει σήμερον τοῦτο, ἀρκεῖ αἱ τιμαὶ νὰ βελτιωθῶσι. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ διστάσῃ ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ ὅ,τι ζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§101ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Θαυμάζω, Κύριοι, μὲ τὴν ἐπιμονὴν τῶν κυρίων συναδέλφων, νὰ θέλωσι νὰ πιστεύωσιν, ὅτι ὁ νόμος, ὁ λειτουργήσας μέχρι τοῦδε, ἠδύνατο νὰ μεταβάλλῃ τὴν ποιότητα τοῦ σταφιδοκάρπου. Τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, ὅσον θέλετε νὰ ἐπιμείνητε. Ὁ νόμος ὁ ὑπάρχων οὐ μόνον εἶναι ἄχρηστος, ἀλλὰ καὶ ἐπιβλαβὴς, διότι κατέστρεψε τὸ ἐμπόριον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ὠφελήσῃ τὴν παραγωγὴν, εἶναι νὰ γείνῃ μεταῤῥύθμισις τοῦ φόρου τοῦ σταφιδοκάρπου, νὰ πληρόνηται ὁ φόρος εἰς εἶδος, καὶ τότε δὲν θὰ παραδίδεται εἰς τὰς ἀποθήκας κακὴ ποιότης, διότι θὰ ἀναγκάζωνται νὰ καθαρίζωσι τὸν καρπὸν καὶ νὰ βελτιώνωσι τὴν ποιότητα αὐτοῦ. Μὲ τὰς σημερινὰς ὅμως τιμὰς, ἀπὸ 60 μέχρις 90 δραχ. τὴν χιλιάδα, δὲν δύναται νὰ παραχθῇ καλὴ ποιότης. Ἐπιμένω νὰ σᾶς πείσω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὁ σταφιδόκαρπος κρέμαται ἐπὶ τῶν κλημάτων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθῇ ἡ ποιότης του, καθόσον ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν καιρικῶν περιστάσεων. Ἡ ποιότης θὰ βελτιωθῇ, ὅταν ἀποφασισθῇ νὰ δίδεται ὁ φόρος εἰς εἶδος, διότι τότε θὰ καθαρίζηται· διότι, ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν μονοπώλιον, καὶ ὅτι κατορθοῦται νὰ σχηματισθῇ ἑταιρία, ἡ ὁποία νὰ ἀναλάβῃ τὸν φόρον τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς εἶδος, ὅπως τὸν μεταποιῇ εἰς οἰνόπνευμα, καὶ μάλιστα ἂν τὸ φορολόγημα τοῦτο ἡ Κυβέρνησις τὸ δίδῃ δωρεὰν εἰς τὴν ἑταιρίαν πρὸς κατασκευὴν οἰνοπνεύματος, τὸ ὁποῖον καὶ νὰ φορολογῇ, τότε καὶ τὸ Κράτος δύναται νὰ ἔχῃ ἔσοδα μεγαλείτερα, καὶ ἡ ποιότης νὰ γίνεται καλλιτέρα. Σήμερον πῶς θέλετε ὁ σταφιδοπαραγωγὸς νὰ κάμῃ καλλιτέραν ποιότητα, ἀφοῦ πεινᾷ καὶ ἀφοῦ εἶναι ἠναγκασμένος νὰ πωλῇ ἓν φορτίον σταφιδοκάρπου, ὅπως ἀγοράσῃ ἕνα σάκκον ἀλεύρου, διὰ νὰ προφθάσῃ τὴν πρώτην καὶ κατεπείγουσαν ἀνάγκην του ἐκ τῆς μικρᾶς τιμῆς; Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἢ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δαγρέ.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ἡ ἀρχὴ εἶναι ἡ τροποποίησις τοῦ νόμου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς συζητηθείσης προτάσεως νόμου εἰς βʹ συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον.

§103ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου ͵ΒΜΕʹ τῆς 27 Ἰουλίου τοῦ ἔτους 1892 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ἡμέρα ἐνάρξεως τῆς πρὸς ἐξαγωγὴν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν φορτώσεως ξηρᾶς σταφίδος ὁρίζεται δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους ἡ 16 Αὐγούστου ἑκάστου ἔτους, διὰ δὲ τὰς ἐπαρχίας Καλαμῶν, Μεσσήνης, Πυλίας καὶ Τριφυλίας ὁρίζεται ἡ 25 Ἰουλίου. Πρὸ τῶν προθεσμιῶν τούτων ἡ ἐξαγωγὴ ξηρᾶς σταφίδος τῆς νέας ἐσοδείας ἀπαγορεύεται.»

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. κ. Παναγιωτοπούλου καὶ Μυλωνᾶ, προτεινόντων ὡς ἄρθρον μόνον τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου ͵ΒΜΕʹ τῆς 27 Ἰουλίου τοῦ ἔτους 1892 περὶ ἐλέγχου τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος καταργεῖται.» Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι ἀπωτέρα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν τροπολογίαν, ὡς ἄρθρον μόνον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τῆς προτάσεως νόμου εἰς βʹ συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΒΤΘʹ». Εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Κοκκέβη.

§105ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Εἰς τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐψηφίσθη ὁ νόμος ͵ΒΤΘʹ περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου, ἀλλὰ κατόπιν ἐπαρουσιάσθη ἀνάγκη νὰ εἰσαχθῇ ἑτέρα πρότασις νόμου, διὰ τῆς ὁποίας ἐτροποποιήθη τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου αὐτοῦ, καὶ μετὰ συζητήσεις πολλὰς κατηρτίσαμεν σχεδὸν τέλειον νομοθέτημα, καὶ ἀφοῦ τὸ κατηρτίσαμεν, δὲν παρῆλθεν ἔτος ἀπὸ τῆς λειτουργίας του καὶ ζητοῦμεν νὰ τὸ μεταβάλωμεν. Φρονῶ ὅτι ὀρθότερον εἶναι ν’ ἀφήσωμεν νὰ λειτουργήσῃ ἐπὶ δύο ἔτη τὸ ψηφισθὲν νομοθέτημα, ἢ ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ ἓν ἔτος, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν, ὅπως ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς ἀνακαλύψωμεν τὰς ἐλλείψεις καὶ κατόπιν προβῶμεν εἰς διόρθωσιν.

§106Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς παραταθῇ ἐπὶ ἓν ἔτος.

§107ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§108ΒΟΤΣΗΣ. Χθὲς ἐψηφίσθη εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου, τὸ ὁποῖον εἶναι ὅμοιον μὲ τὸ τοῦ κ. Κοκκέβη.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ συγχωνευθῶσιν αἱ προτάσεις.

§110ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν καὶ κανονίσῃ τὰ τοῦ νόμου.

§111Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ προτάσεως νόμου ὑπὸ Βουλευτοῦ. Ἐὰν ἤθελον παρουσιασθῆ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἤθελον φανῆ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἤθελον παρακωλύσει τὴν κύρωσιν τοῦ νόμου, ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἐπ’ αὐτῶν γνώμην της, ὅπως μὴ περιληφθῶσιν αὗται καὶ παρακωλυθῇ ἡ κύρωσις τοῦ νομοσχεδίου.

§112ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Τότε ἂς θεωρηθῇ ἡ πρότασίς μου ὡς τροπολογία.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως νόμου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου. Προβαίνομεν εἰς τὸ ἀμέσως κατωτέρω. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ δασοκομικοῦ τμήματος τοῦ Γεωργικοῦ σταθμοῦ Βυτίνης. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει). Ἄρθρον 2.

§114ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Διευθυντὴς τοῦ δασοκομικοῦ τμήματος διορίζεται, προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ κεκτημένος πτυχίον δασολογικῆς ἀνωτέρας Σχολῆς, ἐπὶ βαθμῷ καὶ μισθῷ τμηματάρχου Βʹ τάξεως. Κατὰ τὴν πρώτην δεκαετίαν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ παρόντος νόμου δύναται νὰ διορισθῇ διευθυντὴς ἀλλοδαπὸς, κεκτημένος πτυχίον ἀνωτέρας δασολογικῆς Σχολῆς καὶ ἐπὶ διετίαν τοὐλάχιστον ἀσχοληθεὶς εἰς δασοκομικὰ ἔργα, μετακαλούμενος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ μισθῷ ὁριζομένῳ διὰ τῆς συνομολογηθησομένης συμφωνίας. Παρὰ τῷ ἀλλοδαπῷ διευθυντῇ προσλαμβάνεται καὶ εἷς διερμηνεὺς, πολίτης Ἕλλην, ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ οὐχὶ ἀνωτέρῳ τῶν 150 δραχμῶν, μετὰ δοκιμασίαν κριθεὶς ἱκανὸς παρ’ ἐπιτροπῆς διοριζομένης παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.» Κατὰ τὰ δύο πρῶτα ἔτη τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ παρόντος νόμου ἐπιτρέπεται ἡ παρὰ τῷ διευθυντῇ τοῦ δασοκομικοῦ τμήματος πρόσληψις καὶ ἑνὸς βοηθοῦ, ἔχοντος δίπλωμα προπαρασκευαστικῆς δασολογικῆς Σχολῆς, μετακαλουμένου καὶ τούτου ἐξ ἀλλοδαπῆς, κατὰ τὰς διατάξεις τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ παρόντος ἄρθρου.»

§115ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ βʹ παράγραφος, ὅπως καὶ ἡ δʹ, τοῦ ἄρθρου νομίζω ὅτι ἔχει τι τὸ μὴ κανονικὸν, διότι ἀφήνει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὁρίσῃ οἱανδήποτε ἀμοιβὴν ἢ μισθὸν θέλῃ ἐν τῇ συνομολογηθησομένῃ συμφωνίᾳ μετ’ ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἤθελε μετακαλέσει ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, εἴτε ὡς διευθυντὴν κατὰ τὴν παράγραφον βʹ, εἴτε ὡς βοηθὸν κατὰ τὴν § δʹ. Νομίζω ὅτι ὑπερβαίνει τὰ ὅρια τῆς ἐξουσίας τῆς ἐκτελεστικῆς ἡ ἐξουσία ἡ διδομένη διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου. Νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν, ἂν ἐν τῷ ἄρθρῳ ὡρίζετο τοὐλάχιστον ὁ ἀνώτατος ὅρος τῆς μισθοδοσίας, ἥτις θέλει δοθῆ εἰς τὸν διευθυντὴν, ὡς καὶ ἐκείνης, ἥτις θέλει δοθῆ εἰς τὸν βοηθόν.

§116Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ἀνωτάτου ὅρου τοῦ μισθοῦ τοῦ διευθυντοῦ ἤθελεν ὁδηγήσει ἐκείνους, πρὸς τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀποταθῆ, ὅπως χρησιμοποιήσῃ αὐτοὺς, θέλει δ’ ἐπιφέρει ὡς ἀποτέλεσμα κατ’ ἀνάγκην τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἀντιμισθίας τοῦ ἀνωτάτου ὅρου, ἀφοῦ ἤθελεν εἶσθαι γνωστὸν, ὅτι εἶχε τὴν ἐξουσίαν τοσοῦτον νὰ προσδιορίσῃ μισθόν. Διὰ τοῦτο ἔκρινα, ὅτι εἶναι ἐπιζήμιον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ ὁ ἀνώτατος ὅρος τοῦ μισθοῦ.

§117ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι θέλει ὠθήσει ἕνα ἐπιστήμονα ἀλλοδαπὸν, ὅστις πρόκειται νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα, νὰ ζητήσῃ τι, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ λάβῃ. Οὗτος θέλει ζητήσει ὅ,τι νομίζει συμφέρον εἰς ἑαυτὸν, διὰ νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα. Ἐὰν φοβῆσθε ὅτι ὁ προσδιορισμὸς θέλει γεννήσει τὴν ὄρεξιν μεγάλης μισθοδοσίας, ὁρίσατε τὸν κατώτατον καὶ τὸν ἀνώτατον ὅρον, διὰ νὰ γνωρίζῃ οὗτος, ὅτι ἐνδέχεται νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν κατώτατον, καὶ νὰ ἱκανοποιηθῇ εἰς ἕνα ἐκ τῶν ὅρων τῶν μεταξὺ τῶν δύο. Νομίζω ὅτι τὸ ἀόριστον ἔχει τι τὸ μὴ κανονικὸν, τὸ μὴ ὠφέλιμον.

§118Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀρκεῖ νὰ ἀναμνησθῆτε, ὅτι ὑπῆρξαν ἐπιστήμονες, κληθέντες ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, τῶν ὁποίων ἡ ἀποζημίωσις προσδιωρίσθη διὰ συμβολαίου δι’ ἓν ἔτος εἰς τριάκοντα καὶ πλέον χιλιάδας· ἐκλήθησαν ἐπιστήμονες ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, τῶν ὁποίων ἡ ἀποζημίωσις προσδιωρίσθη εἰς ἑξακόσια φράγκα κατὰ μῆνα· ὑπάρχει δὲ ἔτι καὶ νῦν εἷς ἄλλος ἐπιστήμων, ὁ ὁποῖος λαμβάνει 350 ἢ 320 δραχμάς. Νομίζω ὅτι δὲν δύνασθε νὰ προσδιορίσητε ἀνώτατον ὅρον· μὴ λησμονεῖτε δ’ ὅτι, ὅταν τις ἐγκαταλείπῃ τὴν ἰδίαν πατρίδα καὶ μεταβαίνῃ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, εἴτε ἐπιστήμων εἶναι, εἴτε μή, ἔχει κυρίως σκοπὸν νὰ μὴ ζημιωθῇ.

§119ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὴν τετάρτην παράγραφον λέγετε, ὅτι ὁ βοηθὸς πρέπει νὰ ἔχῃ δίπλωμα προπαρασκευαστικῆς δασολογικῆς Σχολῆς. Νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ τεθῇ ὡς ἀποκλειστικὸς ὅρος. Ἂς προστεθῇ «τοὐλάχιστον προπαρασκευαστικῆς Σχολῆς»· διότι, ἂν εὑρεθῇ βοηθὸς, ὅστις εἶναι δασολογικῆς Σχολῆς οὐχὶ προπαρασκευαστικῆς, διατὶ νὰ ἀποκλείηται;

§120Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2; (οὐδεὶς ἐγείρεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, μετὰ τῆς προσθήκης τῆς λέξεως «τοὐλάχιστον» πρὸ τῆς ἐν τῇ τρίτῃ γραμμῇ τῆς παραγράφου δʹ λέξεως «δίπλωμα», παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3.

§122ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ ἐν τῷ δασοκομικῷ τμήματι διδασκαλία εἶναι πρακτικὴ καὶ παραδειγματικὴ, διαρκεῖ δὲ διετίαν. Ἡ διδασκαλία τῶν μαθητῶν κατὰ μὲν τὸ πρῶτον ἔτος περιλαμβάνει τὰ ἑξῆς μαθήματα: 1) Πρακτικὴν ἀριθμητικὴν μετὰ πρακτικῆς στερεομετρίας. 2) Δασικὴν ζωολογίαν καὶ βοτανικήν. 3) Δασοκομικὴν (Waldbau, Culture des bois). 4) Καλλιγραφίαν καὶ ἰχνογραφίαν. Κατὰ δὲ τὸ δεύτερον ἔτος: 1) Δασοκομικήν. 2) Ὑλωρικὴν (Forstschûtz, Protection des bois). 3) Ὑλοχρηστικὴν (Forstbenûtzung, Exploitation des bois). 4) Δασικὴν νομοθεσίαν. 5) Θηρευτικήν. 6) Τυπικὴν ὑπηρεσίαν δασοφύλακος. Ἡ ἐπὶ τῶν εἰδικῶν δασολογικῶν μαθημάτων πρακτικὴ ἐφαρμογὴ γίνεται τακτικῶς μὲν ἐν τοῖς δάσεσι τοῦ δήμου Νυμφασίας, ὧν ἡ διοίκησις καὶ διαχείρισις ἀνατίθεται εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ δασοκομικοῦ τμήματος, ἀποσπωμένη καθ’ ὁλοκληρίαν ἀπὸ τῆς δικαιοδοσίας τοῦ ἁρμοδίου δασάρχου καὶ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, ἐκτάκτως δὲ, καὶ κατ’ ἐποχὰς ὁριζομένας διὰ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν τοῖς ἄλλοις δάσεσι τῆς Γόρτυνος, ἢ ἐν τοῖς τοῦ παρακειμένου δήμου Φαλάνθου, δι’ ἐκδρομῶν τῶν μαθητῶν, ὑπὸ τὴν ὁδηγίαν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ δασοκομικοῦ τμήματος.»

§123ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι καλὸν θὰ ἦτο, ἀφοῦ λέγει τὸ ἄρθρον, ὅτι διετίαν διαρκεῖ ἡ διδασκαλία, νὰ ὡρίζετο τοὐλάχιστον πότε ἄρχεται, καὶ ἂν διακόπτεται. Εἶναι συνεχὴς ἡ διδασκαλία, δηλαδὴ καὶ κατὰ τὰς θερινὰς διακοπὰς, ὅταν διακόπτωσιν ὅλα;

§124Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Συνεχής.

§125ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ μαθήματα, ἤθελον μᾶλλον προτιμήσει νὰ μὴ ὁρίζωνται. Ὅσον καὶ ἂν ἦναι εἰδικὸς ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον, πιθανὸν νὰ παρέλιπέ τι. Ἐπειδὴ δὲ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, μεθαύριον ἐν τῷ νόμῳ, θὰ ὁρίζωνται αὐτὰ μόνον τὰ μαθήματα, τί θέλει γείνῃ; Ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ διευθύνων τὴν Σχολὴν, ὅστις εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος νὰ γνωρίζῃ τὰ τῶν διδακτέων μαθημάτων, τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς ἐλλείψεις τῶν σπουδῶν, ἤθελεν εὕρει τοιαύτας, διατὶ νὰ μὴ δύναται νὰ προσθέτῃ ἓν μάθημα, ἀλλὰ νὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ μεταβληθῇ ὁ νόμος χάριν ἑνὸς μαθήματος; Δι’ αὐτὸ θὰ ἐπρότεινον, ὅπως, ἀφοῦ τὰ μαθήματα κατονομάζονται, προστεθῇ τουλάχιστον, ὅτι δύναται ὁ διευθύνων, τῇ ἐγκρίσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ περιλάβῃ καὶ ἄλλα μαθήματα εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ δασοκομικοῦ τμήματος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ δι’ ἁπλῆς ἀδείας τοῦ Ὑπουργοῦ, ἢ καὶ διὰ Β. Διατάγματος, νὰ ἐπιτρέπηται νὰ προστεθῇ τὸ μάθημα. Τοῦτο δὲ, καὶ διότι δὲν βλέπω ὅτι τὰ μαθήματα, τὰ κατονομαζόμενα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀποτελοῦσι καθ’ ὅλα πρόσφορον διδασκαλίαν καὶ πρακτικήν. Π. χ. ἀναφέρεται ὅτι διδάσκεται ἡ καλλιγραφία καὶ ἡ ἰχνογραφία, παραλείπεται ὅμως ἄλλο, πολὺ ἀναγκαιότερον διὰ δασονόμους, μάθημα, ἡ τοπογραφία. Διατὶ ν’ ἀπαιτῆται νόμος διὰ νὰ προστεθῇ;

§126Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ μαθήματα τ’ ἀναγραφόμενα ἐλήφθησαν ἐκ τοῦ προγράμματος τῆς Γαλλικῆς Σχολῆς.

§127ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παραλείπονται πολλὰ καὶ ἐκ τοῦ προγράμματος αὐτοῦ.

§128Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω γνῶσιν τῆς δασολογικῆς, καὶ ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω τίποτε.

§129ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ἄλλην παρατήρησιν θὰ φέρω ἐπὶ τοῦ πέμπτου μαθήματος, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ διδάσκηται. Εἶναι ἡ θηρευτική. Βεβαίως ἄλλο ἐνόει ὁ μεταφράσας τὸ πρόγραμμα τῶν μαθημάτων, καὶ ἄλλο θὰ ἔχῃ τὸ πρόγραμμα. Θηρευτικὴ σημαίνει τὴν διδασκαλίαν τοῦ θηρεύειν, τὴν τέχνην τοῦ κυνηγοῦ. Δὲν ἐνόει ὅμως τὸ πρόγραμμα, ὅτι πρέπει νὰ διδάσκωνται τὴν τέχνην αὐτὴν οἱ μαθηταὶ τῆς Σχολῆς. Μᾶλλον πρέπει νὰ τεθῇ «τὴν θηραματικήν», δηλαδὴ τὰ ἀφορῶντα τὰ θηράματα, τὰ κυνήγια, πῶς δηλονότι τὰ ζῶα καὶ πτηνὰ, ἅτινα ἀποτελοῦσι μέρος τῆς τροφῆς τοῦ ἀνθρώπου, διαιτῶνται καὶ συντηροῦνται, πότε πρέπει νὰ καταδιώκωνται καὶ πότε πρέπει νὰ μὴ καταδιώκωνται, ποῖα εἶναι χρήσιμα καὶ ποῖα ἐπιβλαβῆ εἰς τὰ δένδρα καὶ τοὺς καρποὺς, πότε πρέπει ἡ θήρα ν’ ἀρχίζῃ καὶ πότε νὰ τελειώνῃ. Αὐτὸ ἀφορᾷ ἡ θηραματική. Θὰ τοὺς διδάσκωσι πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ θηράματα.

§130Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§131ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐννοεῖται δὲ πᾶσα διάταξις περὶ τῆς θήρας. Ὡς γνωρίζετε, ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Εὐρώπην φύλακες ἐπὶ τῆς θήρας, δηλ. οἱ ἐν τοῖς δάσεσι, τοῖς τε ἰδιωτικοῖς καὶ τοῖς δημοσίοις, ἐπιτηροῦντες τὴν τήρησιν τῶν νόμων περὶ θήρας. Ἑπομένως αὐτὴ εἶναι ἡ θηραματικὴ, ὅ,τι δηλαδὴ ἀφορᾷ τὴν προστασίαν τῶν θηραμάτων.

§132Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§133ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον παρατηρῶ, ὅτι ἐπιτρέπεται, πολὺ ὀρθῶς, ὅπως οἱ μαθηταὶ μεταβαίνωσι μετὰ τοῦ διευθυντοῦ πρὸς πρακτικὰς ἐφαρμογὰς «ἐν τοῖς ἄλλοις δάσεσι τῆς Γόρτυνος, ἢ ἐν τοῖς τοῦ παρακειμένου δήμου Φαλάνθου.» Νομίζω ὅτι καλὸν θὰ ἦτο, ἂν ἐξετείνοντο τοιαῦται ἐκδρομαὶ καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Σχολὴ αὕτη, οἱ μαθηταὶ δηλ. αὐτῆς, ὑπὸ τὴν διοίκησιν τῶν διδασκάλων, οἱ ὁποῖοι πάντες θὰ ἦναι εἰδικοὶ ἄνδρες, καὶ μάλιστα ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐξ Εὐρώπης ἦλθον, ὅπου εἰς τοιαύτας πρακτικὰς ἐπιστημονικὰς ἐκδρομὰς ἔλαβον μέρος, καλὸν νὰ περιέρχωνται καὶ ἄλλα δάση τῆς Ἑλλάδος, ἐν οἷς θὰ δοθῇ αὐτοῖς ἀφορμὴ νὰ διδαχθῶσι καὶ ἄλλα πολλὰ, τὰ ὁποῖα ἐν Γόρτυνι ἴσως δὲν παρουσιάζονται ποσῶς, ἢ δὲν παρουσιάζονται τοσοῦτον καλῶς, ὅσον ἀλλαχοῦ. Νομίζω ὅτι οὐδόλως παραβιάζεται ἡ οἰκονομία τοῦ ἄρθρου, ἂν ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας τοῦ Κράτους ἡ δι’ ἐκδρομῶν ἄσκησις τῶν μαθητῶν τῆς Σχολῆς. Εἶναι δὲ καὶ ὠφέλιμον νὰ μάθωσιν οἱ νέοι οὗτοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπηρετήσωσι βραδύτερον εἰς τὰ δάση ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ὑπὸ τὴν ὁδηγίαν τῶν καθηγητῶν αὑτῶν καὶ ἐπιτοπίως πᾶν ὅ,τι δύναται εἰς αὐτοὺς νὰ ᾖναι χρήσιμον, ὅταν βραδύτερον θὰ διορισθῶσιν ἐν τοῖς δάσεσιν αὐτοῖς.

§134Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τεθῇ λοιπὸν «ἢ καὶ ἐν τοῖς δάσεσιν ἄλλων ἐπαρχιῶν».

§135ΠΕΤΑΛΑΣ. Ὑποβάλλω, κύριε Πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 ἀναφερομένου πρώτου μαθήματος. Ἀναφέρεται ὅτι θὰ διδάσκηται ἡ πρακτικὴ ἀριθμητικὴ «μετὰ πρακτικῆς στερεομετρίας». Ὑποθέτω, ὅτι ἐννοεῖ «πρακτικῆς γεωμετρίας», διότι μοὶ φαίνεται ὅτι γνώσεις πρακτικῆς στερεομετρίας ἄνευ γνώσεων πρακτικῆς γεωμετρίας θὰ ᾖναι δύσκολον νὰ κατανοηθῶσι.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 3 ἐτροποποιήθη ὡς ἑξῆς. Ἀντὶ τῆς λέξεως «θηρευτικὴν», ἐν τῷ 5 ἐδαφίῳ ἐτέθη «θηραματικήν»· μετὰ δὲ τὴν λέξιν «Φαλάνθου», ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ, προσετέθησαν αἱ λέξεις «ἢ καὶ ἐν τοῖς δάσεσιν ἄλλων ἐπαρχιῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5, ὡς ἔχουσι).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6.

§138ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ὁ ἀριθμὸς τῶν κατατασσομένων μαθητῶν ὁρίζεται κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος εἰς 50. Ἀνὰ πᾶν δ’ ἑπόμενον δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τοὺς 25, ὁριζόμενος διὰ πράξεως τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, δημοσιευομένης διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ μαθηταὶ ἐνοικοῦσιν ἐν τοῖς καταστήμασι τοῦ Γεωργικοῦ σταθμοῦ, ἐφ’ ὅσον ταῦτα ἐπαρκοῦσι, καὶ συντηροῦνται ἰδίαις δαπάναις, ὑπαγόμενοι εἰς τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν τοῦ διευθυντοῦ, ἐνασκουμένην κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου ΑΦΜΒʹ τῆς 28 Μαΐου 1887. Εἰς τοὺς εἰκοσιτέσσαρας πρώτους κατὰ τὴν πρόοδον μαθητὰς χορηγεῖται μηνιαῖον ἐπίδομα δραχμῶν τριάκοντα εἰς ἕκαστον, τῇ ἀποφάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, λαμβάνοντος ὑπ’ ὄψει τοὺς μηνιαίως ὑποβαλλομένους αὐτῷ παρὰ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ δασοκομικοῦ τμήματος ἐλέγχους ἱκανότητος, προτιμωμένων τῶν ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγομένων μαθητῶν. Ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰκοσιτεσσάρων τούτων μαθητῶν ἐπιμερίζεται εἰς ἑκάστην τῶν δύο τάξεων τοῦ δασοκομικοῦ τμήματος, ἀναλόγως πρὸς τὸ σύνολον τῶν μαθητῶν ἑκάστης αὐτῶν. Λειτουργούσης δὲ μιᾶς μόνον τῶν τάξεων, τὸ ἐπίδομα τοῦτο διατίθεται ἐξ ὁλοκλήρου χάριν τῶν μαθητῶν αὐτῆς.»

§139ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου ὁρίζεται ἐπίδομα «εἰς τοὺς εἰκοσιτέσσαρας πρώτους κατὰ τὴν πρόοδον μαθητάς». Ἡ διάταξις αὕτη ἀφορᾷ ὅλους τοὺς μαθητὰς, τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους, τοὺς εἰσερχομένους ἐν τῇ Σχολῇ...

§140Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ ὑπάρχῃ μὴ ὑπήκοος Ἕλλην.

§141ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς, διότι πάντες θὰ ὦσιν Ἕλληνες, δὲν ἐννοῶ διατὶ ἡ διάκρισις καὶ ἡ προτίμησις εἰς τοὺς καταγομένους ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἡ διάκρισις καὶ ἡ προτίμησις αὕτη, παρὰ πρὸς ἀδικίαν ἑτέρων, μᾶλλον ἐπιδιδόντων εἰς τὴν πρόοδον. Ἑπομένως, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἔχει τι τὸ ἄδικον ἡ διάταξις αὕτη διὰ τοὺς καλλιτέρους μαθητὰς, ἔχει καί τι τὸ ἐξαιρετικὸν, τὸ μὴ Ἑλληνικόν. Δὲν θὰ εὕρωμεν, νομίζω, εἰς κανένα νόμον τῆς Ἑλλάδος προτίμησιν διδομένην εἰς μαθητὰς καταγομένους ἐξ ὡρισμένου δήμου οἱουδήποτε.

§142Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι αὐθαίρετος ἡ προτίμησις. Ὁ αὐτὸς λόγος, ἡ αὐτὴ ἀντίῤῥησις ἠδύνατο νὰ προταθῇ: «διατὶ ἐν τῷ δήμῳ Νυμφασίας ἡ Σχολὴ καὶ οὐχὶ ἀλλαχοῦ;» Ὁ χορηγητὴς ἦτο ἐκ Νυμφασίας, ἀφοῦ δὲ κατὰ τὴν διαθήκην αὐτοῦ ἔμελλον νὰ διατεθῶσι τὰ χρήματα κατὰ τὸν προορισμὸν, τὸν ὁποῖον εἶχε προσδιορίσει, ἤτοι ὑπὲρ τῆς γεωργίας, διὰ ποῖον λόγον τάχα ἔπρεπε νὰ προτιμηθῇ ἄλλος τόπος, ἵνα συστηθῇ ἐκεῖ ὁ γεωργικὸς σταθμὸς, καὶ οὐχὶ ἡ Νυμφασία, πατρὶς τοῦ διαθέτου, ὅστις πάντως εἶχε στοργὴν πρὸς τοὺς συμπολίτας αὐτοῦ; Προτιμῶνται δὲ οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας μεταξὺ ἴσων, ἂν δὲ ἦναι μεταξὺ τῶν 24 πρώτων κατὰ τὴν πρόοδον, τότε μόνον χορηγεῖται τὸ μηνιαῖον ἐπίδομα. Λοιπὸν δὲν προτιμῶνται αὐθαιρέτως, ἀλλὰ ἐκ τῶν μεταξὺ τῶν πρώτων κατὰ τὴν πρόοδον προτιμῶνται οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας, ἐξ εὐλαβείας πρὸς τὰ αἰσθήματα τοῦ διαθέτου.

§143ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ νὰ ἱδρυθῇ ὁ σταθμὸς ὁ δασοκομικὸς εἰς τὸν δῆμον Νυμφασίας, ἀφ’ ὅπου κατάγεται ὁ ἀοίδιμος Τριανταφυλλίδης, τοῦτο εἶναι εὔληπτον καὶ λίαν Ἑλληνικόν. Τὸ νὰ δοθῇ ὅμως προτίμησις εἰς τοὺς καταγομένους ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ ὁ ἴδιος ὁ Τριανταφυλλίδης, ὁ κληροδότης, δὲν ἤθελε τὸ προτείνει.

§144Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πεποίθησίς σας εἶναι αὐτή.

§145ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι αὐτὴ ἡ πεποίθησίς μου, διότι τὸν θεωρῶ Ἕλληνα· δὲν εἶναι δὲ δυνατὴ ἡ προτίμησις ἑνὸς καταγομένου ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας, περιλαμβανομένου ἐντὸς τῶν 24, χωρὶς νὰ ἀδικηθῇ ἕτερος, καλλίτερος αὐτοῦ. Ἂν ὁ ἐκ Νυμφασίας ἦναι μεταξὺ τῶν 24, οἵτινες θὰ διατηρηθῶσι, δὲν θὰ ἔχῃ ἀνάγκην ὁ διακριθεὶς οὗτος τοῦ τίτλου, ὅτι κατάγεται ἐκ Νυμφασίας, ὅπως τύχῃ τοῦ ἐπιδόματος· διὰ νὰ ἔχῃ προτίμησιν χάριν τῆς καταγωγῆς του, πρέπει νὰ ἀποκλεισθῇ εἷς ἄλλος, μὴ εὑρισκόμενος μεταξὺ τῶν 24. Διὰ τοῦτο λοιπὸν τὸ θεωρῶ ἄδικον.

§146ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἂν λάβωσι 30 π. χ. τὸν βαθμὸν ἄριστα ἢ λίαν καλῶς, τότε τί θὰ γείνῃ; Αὐτὸ σκοπεῖ νὰ προΐδῃ τὸ νομοσχέδιον.

§147Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς 24 δίδεται τὸ ἐπίδομα. Αὐτοὶ λαμβάνονται ἐκ τῶν πρώτων. Ἂν ὅμως μεταξὺ τῶν πρώτων ἦναι 40, θὰ λάβωσι μόνον 24.

§148ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. «Εἰς τοὺς εἴκοσι τέσσαρας πρώτους», λέγει τὸ ἄρθρον. Δὲν λέγει, ἂν ἦναι 30, οἱ 24 θὰ προτιμηθῶσι, καὶ ἂν ἦναι 30, θὰ προτιμηθῶσι Νυμφάσιοι μέχρι συμπληρώσεως τῶν 24. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτὴν δὲν ἀντιστρατευόμεθα, ἂν συνδυάσωμεν τὸ ἄρθρον 10 μετὰ τοῦ 6. Τὸ ἄρθρον 10 τὸ προνόμιον τὸ δίδει εἰς τοὺς ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγομένους· τὸ ἄρθρον 6, ὅπως λάβωσι τὸ ἐπίδομα, τὸ ἐπεκτείνει καὶ περαιτέρω, λέγον ὅτι οἱ λαμβάνοντες ἐπίδομα εἶναι οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγόμενοι. Λοιπὸν καθιεροῦμεν ἓν προηγούμενον ὑπὲρ ἑνὸς δήμου, ὅπως οὗτος οὐ μόνον χορηγῇ τοὺς μαθητὰς, οἵτινες θὰ λαμβάνωσι τὸ ἐπίδομα, ἀλλὰ κατὰ προτίμησιν χορηγῇ καὶ τοὺς δασονόμους καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα...

§149Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δασονόμους ὄχι δασοφύλακας.

§150ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔστω δασοφύλακας... Πρώτην φορὰν καθιεροῦμεν ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν τὴν ἀρχὴν ταύτην, εἶναι δὲ ἀρχὴ λίαν ἀκροσφαλὴς, διότι δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀφετηρία ἄλλων προτιμήσεων, πολὺ σπουδαιοτέρων τῆς παρούσης, καὶ ἡ παροῦσα προτίμησις εἶναι ἄδικος, διότι μεταβάλλει τὴν θέσιν τοῦ δασοφύλακος εἰς ἓν εἶδος τιμαρίου ὑπὲρ τοῦ δήμου Νυμφασίας. Μόνον ὁ καταγόμενος ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας χαρακτηρίζεται ὡς ὁ ἄριστος διὰ τὴν θέσιν δασοφύλακος. Οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω ἐναντίον τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Νυμφασίας, ἀπ’ ἐναντίας ἐπιθυμῶ νὰ ἦναι ἄριστοι καὶ νὰ κατέχωσι τὰς θέσεις τῶν δασοφυλάκων, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι ἄτοπος ἡ διὰ νόμου καθιέρωσις ἑνὸς προνομίου. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τοιαύτην ἀρχὴν, ἕτερος νόμος δύναται νὰ θεσπίσῃ τοιοῦτο προνόμιον καὶ δι’ ἄλλας θέσεις, ὡς π. χ. τῶν γραμματέων τῶν Ἐφοριῶν, τῶν εἰρηνοδικῶν κτλ.

§151Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται τὰ τοιαῦτα! Μήπως οἱ γραμματεῖς τῶν Ἐφοριῶν πληρόνονται ἀπὸ κληροδοτήματα; Ἂν ὅμως ἐξ Ἄρτης ἀποθάνῃ τις καὶ ἀφήσῃ ἓν ἑκατομμύριον διὰ νὰ ἱδρυθῇ εἰς τὴν πατρίδα του ἵδρυμά τι, βεβαίως οἱ Ἀρτινοὶ θὰ ὠφελῶνται περισσότερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους· οὕτω καὶ οἱ Νυμφάσιοι.

§152ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως θὰ ὠφελῶνται οἱ κάτοικοι τῆς Νυμφασίας περισσότερον, διότι θὰ ἔχωσι τὸν σταθμὸν ἐκεῖ τὸν γεωργικόν· τοῦτο εἶναι ὀρθὸν, καὶ οὐδεμία παρατήρησις δύναται νὰ γείνῃ. Οὕτως ἐπροτιμήθη τὸ Ἀϊδίνιον, διότι ὁ Κασαβέτης προσέφερε τὸ κτῆμά του, ἵνα γείνῃ Σχολὴ γεωργικὴ, ἀλλὰ βεβαίως οὔτε ὁ Κασαβέτης ἐνόησεν, οὔτε ἡ Πολιτεία ἤθελέ ποτε δεχθῆ τὸ νὰ γείνῃ Σχολὴ γεωργικὴ ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅπως ὅλοι οἱ διευθυνταὶ Σχολῶν γεωργικῶν ἢ διευθυνταὶ σταθμῶν γεωργικῶν, οἱ μισθοδοτούμενοι οὐχὶ παρὰ τοῦ κληροδοτήματος, ἀλλὰ παρὰ τοῦ Δημοσίου, ὦσι κάτοικοι τοῦ δήμου, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει τὸ Ἀϊδίνιον.

§153Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνταῦθα ἡ δαπάνη ἀνήκει εἰς τὸ κληροδότημα Τριανταφυλλίδου.

§154ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι καὶ τὸ Δημόσιον συνεισφέρει εἰς τὴν διατήρησιν τῶν γεωργικῶν Σχολῶν, τὸ Δημόσιον ἴσως συνεισφέρει πλειότερον τῶν εἰσοδημάτων τοῦ κληροδοτήματος. Τὸ Δημόσιον δὲ μόνον θὰ μισθοδοτῇ τοὺς δασοφύλακας. Ἀλλ’ εἶπον ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ ἄξιον τῆς μνήμης τοῦ Τριανταφυλλίδου, ὅπως ὁ σταθμὸς συστηθῇ ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν εἶναι δίκαιον καὶ σύμφωνον μὲ τὸ πολίτευμα ἡμῶν, ὅπως ἀποδοθῇ προνομιακῶς ὁ διορισμὸς τῶν δασοφυλάκων, τῶν μισθοδοτουμένων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, εἰς τοὺς καταγομένους ἐκ τοῦ δήμου τούτου, διότι βεβαίως τοιαύτη ἀρχὴ δὲν δύναται νὰ ἀποκλείσῃ αὔριον τὴν ἀρχὴν, ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι θὰ κατάγωνται ἐξ ὡρισμένου τινὸς δήμου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐνδέχεται νὰ ἱδρύσῃ τις Σχολὴν ἐκπαιδεύσεως εἰρηνοδικῶν. Τοῦτο εἶναι ἀνισότης πλήρης, εἶναι ἐναντίον τῶν βάσεων τοῦ πολιτεύματός μας. Μολονότι δὲ εἶναι μικρὸν τὸ πρᾶγμα σήμερον, οὐχ ἧττον δὲν πρέπει νὰ καθιερώσωμεν τοιαύτην ἀρχήν. Οἱ πολιτευόμενοι πάντες δίδουσιν ἴσως προτίμησιν εἰς τοὺς καταγομένους ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας αὐτῶν πατρίδος. Πράττουσιν ὅμως τοῦτο μετά τινος συστολῆς, καὶ οὐδεὶς ἠθέλησε νὰ καθιερώσῃ τὴν προτίμησιν ταύτην διὰ νόμου. Καθιεροῦντες αὐτὴν διὰ νόμου, πράττομεν κἄτι τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐναντίον τῆς ἰσότητος τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων. Ἀποκλείομεν αὐτοὺς σήμερον ἐκ μιᾶς ὡρισμένης θέσεως, ἄλλοτε θὰ τοὺς ἀποκλείσωμεν ἴσως καὶ ἐξ ἄλλων θέσεων ἀνωτέρων.

§155Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πάντες οἱ συλλογισμοὶ, τοὺς ὁποίους ἐποιήσατο, πάντα τὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, εἶναι ἐστερημένα βάσεως· ἐφοβήθη μήπως οἱ εἰρηνοδίκαι θὰ διορίζωνται τοῦ λοιποῦ ἐξ ἑνὸς μόνον μέρους, διότι ἤθελεν ἱδρυθῆ ἡ Σχολὴ πρὸς παρασκευὴν εἰρηνοδικῶν εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο. Ἡ Σχολὴ τῶν εἰρηνοδικῶν, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἱδρυθῇ ποτε τοιαύτη, ἤθελε κατασταθῆ δαπάνῃ τοῦ Δημοσίου, οὐδεὶς δ’ ἤθελεν ἔχει δικαίωμα προστασίας ἢ εὐνοίας μείζονος ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἤθελον ἔχει πάντες οἱ Ἕλληνες πολῖται. Ἀλλ’ ἐφοβήθη ὁ κ. Καραπάνος μήπως γείνῃ τιμάριον ἡ ὑπηρεσία τοῦ δασοφύλακος εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ δήμου Νυμφασίας. Τὸ λειτούργημα τοῦ δασοφύλακος εἶναι εὐτελέστατον· ἤθελεν εἶσθαι εὐκταῖον νὰ παραγάγωμεν ἐκ τοῦ δασοκομικοῦ σταθμοῦ Βυτίνης καταλλήλους δασοφύλακας, δηλ. ἄνδρας στέργοντας νὰ μεταβῶσιν ἐκ τῆς πατρίδος των ἐκεῖ, νὰ παραμείνωσι δύο ἔτη, νὰ δαπανήσωσιν ἐξ ἰδίων, διὰ νὰ γένωνται τί; Δασοφύλακες, εἴτε τελωνοφύλακες, εἴτε ἀστυφύλακες. Εἶναι εὔκολον τάχα νὰ εὑρεθῶσιν ἄνδρες πρόθυμοι, ἵνα μεταβαίνωσιν ἐκεῖ ἐκ τῶν ἄλλων δήμων τῆς Γόρτυνος; Ὁ δῆμος Φαλάνθου ἴσως δύναται νὰ συναγωνισθῇ, διότι παράκειται, ἐπὶ τοιούτου δὲ συναγωνισμοῦ ἐδόθη ἡ προτίμησις εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Νυμφασίας, χάριν τῆς μνήμης τοῦ ἀνδρὸς, ὁ ὁποῖος ἀφῆκε τὴν περιουσίαν του πρὸς ἵδρυσιν γεωργικοῦ σταθμοῦ.

§156ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀναμφισβητήτως οὐδεὶς ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν θὰ μεταβῇ νὰ σπουδάσῃ εἰς τὸν δασοκομικὸν σταθμὸν ἐκεῖνον, διότι θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι τοῦτο εἰς οὐδὲν θὰ τὸν ὠφελήσῃ, διότι οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Νυμφασίας ἔχουν ἀποκλειστικὸν μονοπώλιον τὸν διορισμὸν εἰς τὴν θέσιν τοῦ δασοφύλακος. Θὰ ἠδύναντο νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸν δασοκομικὸν σταθμὸν οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Γόρτυνος, οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως, Καλαβρύτων, Τριπόλεως. Διατὶ οὗτοι νὰ μὴ δύνανται νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ, ὅπου δύνανται νὰ σπουδάσωσιν, ὅπως εὕρωσι καὶ οὗτοι θέσιν δασοφύλακος; Δὲν εἶναι ἐνδεχόμενον, ἂν ὄχι ὅλοι οὗτοι, πολλοὶ ὅμως ἐξ αὐτῶν νὰ ἦναι καλλίτεροι πολλῶν ἐκ τῶν κατοίκων τῆς Νυμφασίας; Ἐνδέχεται καὶ ἐν τῷ δήμῳ Νυμφασίας νὰ ἦναι κατάλληλοι, ἀλλὰ βεβαίως ὀλιγώτεροι κατάλληλοι θὰ ὑπάρχουν ἐκεῖ, παρὰ ἐν ὅλοις τοῖς ἄλλοις δήμοις τῶν πέριξ ἐπαρχιῶν. Διὰ τοῦτο καὶ ὑπὸ πρακτικὴν ἔποψιν, ἀλλὰ ἰδίως ὑπὸ ἔποψιν πολιτειακὴν, ἡ διάταξις δὲν εἶναι καλὴ, δὲν εἶναι ἐπωφελής. Εἶναι καθιέρωσις κοινοβουλευτικοῦ προηγουμένου, τὸ ὁποῖον θὰ προξενήσῃ αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ βλάβην καὶ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀφετηρία μεγαλειτέρας βλάβης. Διὰ τοῦτο ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὄχι διότι ἠθέλησα νὰ μεμφθῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἀπεναντίας τὸν λόγον ἔφερον ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ μακαρίτου Τριανταφυλλίδου, καὶ ἔλεγον, ἂν ἄλλος τις θελήσῃ νὰ ἐγείρῃ ἵδρυμά τι ἐκπαιδευτικὸν, θὰ θελήσῃ καὶ οὗτος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχῆς ταύτης νὰ δώσῃ τὸ προνόμιον εἰς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους αὐτὸς θὰ θελήσῃ νὰ εὐνοήσῃ. Τοῦτο παρατηρῶ οὐχὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν κυβερνητικὴν, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἔποψιν παντὸς ἰδιώτου. Δύναται οὗτος νὰ ὁρίσῃ ποῦ ἐπιθυμεῖ νὰ ἱδρυθῇ ἓν οἱονδήποτε ἐκπαιδευτικὸν κατάστημα, ἀλλὰ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίσῃ, ὅτι οἱ ἐξερχόμενοι ἐξ αὐτοῦ θὰ ἔχωσιν εἶδός τι προνομίου ἐπὶ ὡρισμένης τινὸς δημοσίας ὑπηρεσίας. Τοῦτο ἠθέλησα νὰ ὑποδείξω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία, πιστεύω, θὰ ἐννοήσῃ τοὺς κινδύνους, τοὺς ἀποῤῥέοντας ἐκ τῆς ψηφίσεως τῆς προτεινομένης διατάξεως.

§157ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τουλάχιστον νὰ διευκρινηθῇ ἡ ἔννοια. Λέγει τὸ ἄρθρον, ὅτι «εἰς τοὺς 24 πρώτους κατὰ τὴν πρόοδον μαθητὰς χορηγεῖται μηνιαῖον ἐπίδομα δραχ. τριάκοντα εἰς ἕκαστον». Ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον, ὅτι κατὰ μῆνα θὰ προσδιορίζωνται οὗτοι, ἢ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος;

§158Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ πᾶσαν ἑξαμηνίαν θέλει γίνεσθαι ἐξέτασις.

§159ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καλὸν νὰ τεθῇ. Δεύτερον νὰ τεθῇ, ὅτι ἐπὶ ἴσων προτιμῶνται, οὐχὶ ἐκ λόγου καταγωγῆς.

§160Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ προτιμᾶσθαι ἐπὶ ἴσων εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου.

§161ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐξάγεται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου.

§162ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ ἀοίδιμος Τριανταφυλλίδης δὲν εἶναι βεβαίως ὁ πρῶτος κληροδότης ποσοῦ χρηματικοῦ ὑπὲρ τοιούτου ἐκπαιδευτικοῦ σκοποῦ· καὶ ἄλλοι πρὸ αὐτοῦ καὶ μετ’ αὐτὸν ὑπῆρξαν τοιοῦτοι κληροδόται. Σᾶς ἀναφέρω τοὺς ἀειμνήστους ἀδελφοὺς Ῥιζάρας, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθη καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Αὐτοὶ διέθεσαν ἅπασαν τὴν περιουσίαν των πρὸς ἵδρυσιν τῆς ἐνταῦθα ἐκκλησιαστικῆς Ῥιζαρείου Σχολῆς. Εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ καθορίσωσιν, ὅπως ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας αὐτῶν πατρίδος, τοῦ Ζαγορίου, προσλαμβάνωνται ὡς ὑπότροφοι ὡρισμένος ἀριθμὸς νέων. Ἀλλὰ τί θὰ ἐλέγετε, Κύριοι, ἐὰν ἐπήρχετό ποτε εἰς τοὺς Ῥιζάρας νὰ εἴπωσιν, ὅτι ὄχι μόνον ὡς ὑπότροφοι αὐτοὶ θὰ προτιμῶνται, ἀλλὰ καὶ προκειμένου νὰ ἀποφοιτήσωσιν ἐκ τῆς Σχολῆς θὰ διορίζωνται κατὰ προτίμησιν εἴτε ἱερεῖς, εἴτε διδάσκαλοι, εἴτε καθηγηταί; Δὲν θὰ ἦτο τὸ δῶρον αὐτὸ ἄδωρον; δὲν θὰ ἐλέγετε ὅτι, προκειμένου διὰ τοιαύτης δωρεᾶς νὰ ἀθετήσητε μίαν θεμελιώδη βάσιν τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν, τὴν ἰσοπολιτείαν τῶν Ἑλλήνων, ἂς λείπῃ τοιαύτη δωρεά; Ἀλλ’ εἰς τὴν κεφαλὴν τῶν Ῥιζαρῶν οὐδέποτε ἐπῆλθε τοιαύτη ἰδέα. Ἠθέλησαν νὰ κάμουν μίαν εὐποιΐαν ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν των, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐπῆλθεν εἰς τὸν νοῦν αὐτῶν, ὅτι ἀπέναντι τοιαύτης εὐχῆς καὶ ἐπιθυμίας ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ ἡ βάσις τοῦ πολιτεύματός μας, Αὐτὴ ἡ ἔννοια ἐπῆλθεν εἰς τὸν νοῦν μόνον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Δὲν ἠρκέσθη οὗτος εἰς τὸ νὰ προσλαμβάνωνται ὡς ὑπότροφοι κατὰ προτίμησιν οἱ συμπολῖται τοῦ ἀοιδίμου Τριανταφυλλίδου, ἀλλὰ προέβη καὶ περαιτέρω, καὶ εἶπεν ὅτι πρέπει καὶ νὰ διορίζωνται κατὰ προτίμησιν. Ἀλλὰ τοῦτο καταργεῖ προφανῶς τὴν ἰσοπολιτείαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν οὐχὶ εἰς κεφαλὴν νομοθέτου, ἀλλ’ οὐδὲ κληροδότου, νὰ ἐπέλθῃ τοιαύτη ἰδέα. Πρόκειται οὕτως ἡ Βυτίνα νὰ γείνῃ φυτώριον δασοκόμων καὶ δασοφυλάκων δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, νὰ ἔχῃ τὸ ἀποκλειστικὸν τιμάριον, ὄχι μόνον, ὅπως αὐτὴ παρασκευάζῃ τοὺς δασοκόμους καὶ δασοφύλακας, ἀλλ’ ὅπως οἱ κάτοικοι αὐτῆς γίνωνται καὶ δασοκόμοι καὶ δασοφύλακες. Καὶ τοῦτο δὲν ἠθέλησε νὰ ἀποκρύψῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Αὐτὸς μάλιστα εἶπεν: «Εἶναι φυσικὸν νὰ προτιμῶνται αὐτοί, διότι ἐγὼ ἔλαβον ὅλα τὰ μέτρα διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπως ἀποκλεισθῶσιν ὅλοι οἱ κάτοικοι τῆς ἄλλης Ἑλλάδος! Ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ δέχηται ὡς δασονόμους καὶ δασοκόμους ἐκ τῆς Βυτίνης». Μᾶς εἶπε καθαρά, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀποκλειστικοῦ προνομίου, τὸ ὁποῖον δίδει εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Νυμφασίας, ὄχι μόνον νὰ σπουδάζουν ἐκεῖ, ἀλλὰ καὶ νὰ διορίζωνται εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, προνομίου, τὸ ὁποῖον τὸ πολίτευμα ἡμῶν δὲν ἀνεγνώρισε.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι....

§164ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον εἶναι ἀπαράδεκτον. Κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος, οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου, καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἠθέλομεν ψηφίσει τὸ ἄρθρον 10 καὶ τὸ ἐξαιρετικὸν προνόμιον ὑπὲρ τῶν δημοτῶν Νυμφασίας τοῦ νὰ διορίζωνται δασοφύλακες ἀποκλειστικῶς αὐτοί, ἠθέλομεν καθιερώσει τὴν ἀνισότητα, ἠθέλομεν προσκρούσει εἰς αὐτὴν τὴν ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Αὔριον ἄλλος διαθέτης ἠμπορεῖ νὰ ὁρίσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴπομεν περὶ εἰρηνοδικῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπέφυγε τὴν μομφὴν, εἰπὼν ὅτι, ἂν πρόκειται νὰ διορισθῶσιν εἰρηνοδίκαι, θὰ ἐγίνετο δαπάνη τοῦ Δημοσίου· ἀλλὰ τί κωλύει νὰ ὑπάρξῃ πλούσιός τις, ὁ ὁποῖος νὰ διαθέσῃ καὶ ὑπὲρ τοῦ καταρτισμοῦ ἐκπαιδευτηρίου εἰρηνοδικῶν, ὑπὸ τὸν ὅρον οἱ εἰρηνοδίκαι νὰ διορίζωνται ἐκ τοῦ δήμου του; Τότε θὰ καταστήσωμεν τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν τσιφλίκιον, καὶ θὰ καταργήσωμεν τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ὡς βάσιν τῆς Πολιτείας τὴν ἰσοπολιτείαν.

§165Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Συζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6. Προτείνετε τὸ ἀπαράδεκτον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6;

§166ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦ ἄρθρου 10.

§167Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπιφυλαχθῆτε νὰ προτείνητε τὸ ἀπαράδεκτον, ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ ἄρθρον 10.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ, γραμμῇ ἕκτῃ τοῦ ἄρθρου 6 προσετέθησαν μετὰ τὴν λέξιν «προτιμωμένων» αἱ λέξεις «ἐπὶ ἴσων». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 7, 8 καὶ 9, ὡς ἔχουσι).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκει): «Οἱ λαβόντες ἀπολυτήριον δασοκόμου μὲ βαθμὸν καλῶς, λίαν καλῶς καὶ ἄριστα διορίζονται κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας δασοφύλακες, προαγόμενοι μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀρχιφύλακος αʹ τάξεως, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἑπομένου ἄρθρου. Κατὰ τὸν διορισμὸν προτιμῶνται ἐκ τῶν ἰσοβάθμων οἱ ὑπηρετήσαντες ἐν τῷ στρατῷ ὡς ὑπαξιωματικοί, καὶ ἐκ τούτων οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγόμενοι.»

§170Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐδῶ προτείνεται τὸ ἀπαράδεκτον.

§171ΡΑΛΛΗΣ. Ζητῶ νὰ κηρυχθῇ τὸ διαιρετὸν τοῦ ἄρθρου 10. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸ πρῶτον ἐδάφιον, μέχρι τῶν λέξεων «τοῦ ἑπομένου ἄρθρου», δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίῤῥησιν. Ἀλλὰ τὸ δεύτερον ἐδάφιον, τὸ λέγον ὅτι «κατὰ τὸν διορισμὸν προτιμῶνται ἐκ τῶν ἰσοβάθμων οἱ ὑπηρετήσαντες ἐν τῷ στρατῷ ὡς ὑπαξιωματικοί, καὶ ἐκ τούτων οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγόμενοι», θεωρῶ ὅτι προσκρούει εἰς τὴν ῥητὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ἕνα καὶ μόνον νόμον ὑπὲρ τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων ἐν γένει, καὶ λέγει, ὅτι μόνον οἱ πολῖται Ἕλληνες εἶναι δεκτοὶ εἰς ὅλας τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠθέλετε καταστήσει ὑπὲρ τῶν δημοτῶν Νυμφασίας τὸ προνόμιον τοῦ νὰ προτιμῶνται εἰς τὰς θέσεις τῶν δασοφυλάκων κλπ., ἀναγκαίως θέλετε καταστήσει μίαν διάταξιν προσκρούουσαν εἰς ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, καὶ προβάλλω τὸ ἀπαράδεκτον ὡς πρὸς αὐτήν.

§172Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ἄρθρον, ἵνα κατανοήσητε τὴν διάταξιν; (ἀναγινώσκει): «Οἱ λαβόντες ἀπολυτήριον δασοκόμου μὲ βαθμὸν καλῶς, λίαν καλῶς καὶ ἄριστα διορίζονται κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας δασοφύλακες, προαγόμενοι μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀρχιφύλακος αʹ τάξεως, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἑπομένου ἄρθρου. Κατὰ τὸν διορισμὸν προτιμῶνται ἐκ τῶν ἰσοβάθμων οἱ ὑπηρετήσαντες ἐν τῷ στρατῷ ὡς ὑπαξιωματικοί, καὶ ἐκ τούτων οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγόμενοι.» Λοιπόν, ἂν μεταξὺ τῶν ἐπιτυχόντων ἰσοβάθμων ὑπάρχωσι πρώην ὑπαξιωματικοί, οὗτοι προτιμῶνται, μεταξὺ αὐτῶν δὲ προτιμῶνται οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας. Ταύτην τὴν διάταξιν θεωροῦσιν ἀντιβαίνουσαν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν πάντες οἱ πολῖται Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τῶν νόμων! Τὸν συλλογισμὸν τοῦτον, τὴν ἀντίῤῥησιν ταύτην, ἂν ἡ Βουλὴ θαυμάζῃ, ἂς μὴ ψηφίσῃ τὸ ἄρθρον.

§173ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε γείνῃ δεκτὴ ἡ διάταξις αὕτη, ὅπως διετυπώθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ ἄρθρου 10, ἀναγκαίως οἱ πολῖται Ἕλληνες δὲν θὰ ἦσαν ἐνώπιον τῶν νόμων ἴσοι, οὐδὲ πάντες οἱ πολῖται Ἕλληνες θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ διορισθῶσι δασοφύλακες. «Οἱ Ἕλληνες (λέγει τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος) εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τῶν νόμων καὶ συνεισφέρουσιν ἀδιακρίτως εἰς τὰ δημόσια βάρη ἀναλόγως τῆς περιουσίας των· μόνοι δὲ οἱ πολῖται Ἕλληνες εἶναι δεκτοὶ εἰς ὅλας τὰς δημοσίας λειτουργίας...» Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἠθέλομεν δεχθῆ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νομοσχεδίου, ἠθέλομεν καταστήσει δημοσίαν ὑπηρεσίαν προσιτὴν οὐχὶ εἰς πάντας τοὺς πολίτας Ἕλληνας, ἀλλὰ μόνον εἰς τοὺς δημότας τοῦ δήμου Νυμφασίας.

§174Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκ τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων μόνον οἱ λαβόντες τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ τοῦ στρατοῦ, ἐὰν ἦναι μεταξὺ τῶν ἐν ἴσῳ βαθμῷ ἐπιτυχόντων, μόνον αὐτοὶ προτιμῶνται. Ἂν δὲ τύχῃ μεταξὺ τῶν προτιμωμένων τούτων ὑπαξιωματικῶν νὰ ἦναι καὶ δημόται Νυμφασίας, τότε προτιμῶνται οὗτοι τῶν ἄλλων ὑπαξιωματικῶν.

§175ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐδέχθημεν ὅτι προτιμῶνται μεταξὺ τῶν ἐχόντων ἴσους βαθμοὺς οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας. Ἐννοεῖται ὅτι αὐτοὶ θὰ ἐξέλθωσι μὲ ἕνα βαθμόν.

§176Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς;

§177ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μηνιαίων ἐλέγχων ἐγένετο δεκτὸν, ὅπως καὶ μισθοδοτῶνται οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας· ἐπροτιμήθησαν δ’ ὅταν ἔχωσιν ἴσον βαθμόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις. Ἔχομεν ἐν τῇ Σχολῇ προτιμωμένους ἐπὶ ἴσῳ βαθμῷ τοὺς ἐκ Νυμφασίας καταγομένους. Ἀφήνω ὅτι λόγῳ γειτονίας ἁπλῶς πρὸς τὸ Σχολεῖον οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας θὰ προτιμῶσι νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ Σχολεῖον, ἀλλὰ δίδετε εἰς αὐτοὺς καὶ τὸ προνόμιον ἐπὶ ἴσῳ βαθμῷ νὰ προτιμῶνται. Ἐννοεῖται λοιπὸν, ὅτι ὁ μεγαλείτερος ἀριθμὸς ἐκείνων, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ λαμβάνωνται οἱ δασοφύλακες, θὰ ἦναι οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγόμενοι. Διατὶ νὰ θέσωμεν ἐν τῷ ἄρθρῳ 10 καὶ αὐτὸ τὸ προνόμιον;

§178Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν προτίμησιν μεταξὺ διαφόρων ὑπαξιωματικῶν;

§179ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως.

§180Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν οἱ Νυμφάσιοι ἦναι ὑπαξιωματικοὶ καὶ μεταξὺ αὐτῶν ἦναι καὶ ἄλλοι ὑπαξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐπέτυχον καὶ ἔλαβον καλῶς, λίαν καλῶς καὶ ἄριστα, μεταξὺ ὅλων αὐτῶν γίγνεται ἡ προτίμησις τῶν Νυμφασίων. Ταύτην τὴν θεωρεῖτε ἀντιβαίνουσαν εἰς τὸ Σύνταγμα; Δὲν νομίζετε ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἤμεθα σοβαροί;

§181ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τις, ὁ ὁποῖος νὰ τὸ φρονῇ.

§182ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι μόνον τὸ ἁπλοῦν γεγονὸς τῆς προτιμήσεως· ἡ προτίμησις αὕτη γεννᾷ δικαιώματα πλήρη εἰς τοὺς ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγομένους, ὅπως κατέχωσι τὰς θέσεις τῶν δασοφυλάκων καὶ ἀρχιφυλάκων, διότι ὁ πολίτης Ἕλλην ὁ ἐξ ἄλλης ἐπαρχίας καταγόμενος, ὁ χρηματίσας ὑπαξιωματικός, γνωρίζων ὅτι αὐτὸς δὲν θὰ προτιμηθῇ, ὅτι θὰ προτιμηθῇ αὐτοῦ ἄλλος, καταγόμενος ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας, δὲν θὰ εἰσέρχηται εἰς τὸ Σχολεῖον, ἑπομένως ἐκ τῶν προτέρων ἀποκλείονται οἱ λοιποὶ Ἕλληνες πολῖται ἐκ τῶν θέσεων τούτων. Ἡ ἀρχὴ ἡ καθιερωμένη πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ ὅλας αὐτῆς τὰς συνεπείας, ὅλαι δὲ αἱ συνέπειαι αὐτῆς δὲν εἶναι ἁπλῶς ἡ προτίμησις ἑνὸς δημότου Νυμφασίας ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔλθῃ εἰς συναγωνισμὸν, εἶναι ὁ ἀποκλεισμὸς τῶν μὴ δημοτῶν Νυμφασίας. Βεβαίως πρόκειται περὶ ἀνισότητος, βεβαίως τὰ ἀποτελέσματα εἶναι ἡ παροχὴ ὅλων τῶν θέσεων τῶν δασοφυλάκων, ὡς ἀποκλειστικοῦ προνομίου εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ δήμου Νυμφασίας. Εὔχομαι οὗτοι νὰ ὦσι καλλίτεροι τῶν ἄλλων Ἑλλήνων καὶ νὰ λάβωσι τὰς θέσεις ταύτας, ἀλλὰ νὰ τὰς λάβωσιν ἕνεκα τῶν προσόντων καὶ τῆς ἱκανότητος αὐτῶν, καὶ οὐχὶ προνομιακῶς, χάριν τῆς καταγωγῆς αὐτῶν. Ἄλλως τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν, θὰ ἐπέλθωσι. Τὸ προτεινόμενον δὲ εἶναι ἐναντίον ῥητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος καὶ ἐναντίον τῶν θετικωτέρων συμφερόντων τῆς χώρας, ἅτινα δὲν δύνανται ἢ νὰ βλαβῶσιν ἐκ τῶν διακρίσεων, τὰς ὁποίας θέλομεν νὰ εἰσαγάγωμεν.

§183ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ κἂν ἀμφιβολία, ὅτι τὸ ὅλον νομοσχέδιον, ὅπως εἶναι διεσκευασμένον, ἀντίκειται εἰς τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος. Ἤδη, Κύριοι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι μόνος του· τίς ἐξ ἄλλης ἐπαρχίας θ’ ἀποφασίσῃ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Βυτίναν, νὰ παραμείνῃ ἐκεῖ ἐπὶ δύο ἔτη, νὰ ἀποκτήσῃ τὰς γνώσεις αὐτὰς, ἵνα γείνῃ δασοφύλαξ; Βεβαίως ὀλίγοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποφασίσωσι τοῦτο, καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ ὀλίγοι θὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἀφοῦ παρακάμψωσι τὸν πρῶτον σκόπελον, θὰ προτιμηθῶσι μεταξὺ τῶν ἰσοβαθμίων ὡς πρὸς τὴν συνδρομὴν οἱ Νυμφάσιοι, θὰ ἔλθῃ ἄλλο πρόσκομμα, ὅτι προκειμένου νὰ διορισθῶσι, καὶ ἐὰν ἔχωσι τὰ αὐτὰ προσόντα μὲ τοὺς Νυμφασίους, θὰ προτιμηθῶσι πάλιν οἱ Νυμφάσιοι. Λοιπὸν τοῦτο τί σημαίνει; Ὅτι κανεὶς δὲν θὰ θέλῃ πλέον νὰ μεταβῇ εἰς Βυτίναν καὶ νὰ σπουδάσῃ ἐκεῖ τὴν δασοκομικὴν ἐξ ἄλλης ἐπαρχίας. Πρόκειται ἄρα διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου νὰ καταστήσωμεν τὴν δασοκομικὴν ὑπηρεσίαν ἀποκλειστικὸν τιμάριον τῶν δημοτῶν Νυμφασίας. Περὶ τούτου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία. Ὅταν φέρῃ νομοσχέδιον, ὅπως τὸ ἐπιψηφίσῃ ἡ Βουλὴ, καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καθορίζηται ὅτι οἱ κάτοικοι ὡρισμένου δήμου θὰ ἔχωσιν ἀποκλειστικὸν προνόμιον νὰ διορίζωνται εἰς θέσεις, ἀποκλειομένων ὅλων τῶν ἄλλων κατοίκων, —διότι αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου,—τοιοῦτον νομοσχέδιον δὲν ἀντίκειται προφανῶς εἰς τὸ γράμμα καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον ὅλοι οἱ Ἕλληνες δικαιοῦνται ἐξ ἴσου νὰ καταλαμβάνωσι τὰ διάφορα ἀξιώματα; Ὅπως δήποτε καὶ ἂν ἐξετάσωμεν τὸ πρᾶγμα, καὶ αὐτὴν καθ’ ἑαυτὴν τὴν διάταξιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καὶ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰς λοιπὰς διατάξεις αὐτοῦ, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἄλλου τινὸς, παρὰ περὶ τούτου καὶ μόνου, πῶς νὰ καταστῇ ἡ δασοκομικὴ ἡμῶν ὑπηρεσία ἀποκλειστικὸν τιμάριον τῶν δημοτῶν Νυμφασίας, καὶ τοῦτο ἐπ’ ἀνατροπῇ θεμελιώδους διατάξεως τοῦ Συτάγματος.

§184ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεὶς δύναται νὰ παρακωλύσῃ οἱονδήποτε διαθέτην, οἱανδήποτε δωρητὴν, ἵνα τὸ χρῆμά του διαθέσῃ ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν του καὶ πρὸς τὴν τελειοτέραν μόρφωσιν αὐτῶν, καὶ οὐδεὶς ἐπίσης δύναται νὰ παρεμποδίσῃ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ἑρμηνεύουσαν μίαν τοιαύτην διάταξιν εἴτε δωρεᾶς εἴτε διαθήκης, νὰ καταστήσῃ προνόμιον ὑπὲρ ὡρισμένων πολιτῶν Ἑλλήνων, ὡρισμένης κατηγορίας, ὡς πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν ἐν ὡρισμένῳ κλάδῳ. Ὅτι ἐντεῦθεν καθίσταται μία ἀνισότης, τοῦτο δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Ἡ ἀνισότης ἐν τῇ μορφώσει ὑφίσταται ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἡμῶν. Ὁ πλούσιος, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι καλλίτερον καὶ ἀκοπώτερον δύναται νὰ σπουδάσῃ τὸ τέκνον αὐτοῦ, παρὰ ὁ πτωχός. Ἐδῶ, ἀντὶ νὰ ἔχωμεν ἕνα πλούσιον γονέα, ὁ ὁποῖος θὰ σκέπτηται καλλίτερον περὶ τῆς καλλιτέρας μορφώσεως τοῦ τέκνου αὐτοῦ ἀπὸ τὸ τέκνον τοῦ ἀγρότου ἢ τοῦ χειροτέχνου, ἔχομεν ἕνα συμπολίτην, ὁ ὁποῖος φροντίζει ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν καὶ τῶν συνδημοτῶν του, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ψέξῃ τὸ τοιοῦτον, οὐδεὶς δύναται ἐπίσης νὰ ψέξῃ τὸ νομοσχέδιον, καθ’ ὅσον περιορίζεται εἰς τὸ νὰ ἑρμηνεύσῃ τὴν γνώμην αὐτὴν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ διαθέτης, ὁ μακαρίτης Τριανταφυλλίδης· ἀλλὰ μέχρις ἐδῶ δύναταί τις νὰ διαθέσῃ τὸν πλοῦτον αὐτοῦ, δύναται νὰ καταστήσῃ τὴν ἀνισότητα ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ὅπως τὴν καθιστᾷ ὁ πατὴρ καὶ ἡ περιουσία τοῦ πατρὸς καὶ ἡ θέσις αὐτοῦ· ἀλλὰ δὲν δύναται ὁ δωρητὴς ἐπίσης μὲ τὸν πατέρα νὰ χαρακτηρίσῃ, ὅτι ὡρισμένη τάξις θέσεων θὰ ἀνήκῃ εἰς ὡρισμένην περιφέρειαν καὶ δύναται νὰ διατεθῇ ὑπὲρ ὡρισμένων πολιτῶν. Κατὰ τοῦτο εὑρίσκω ὅτι ἀντιτίθεται πρὸς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος τὸ ἄρθρον 10 τοῦ νομοσχεδίου, οὐχὶ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι καθιστᾷ προσόντα. Τὰ προσόντα τὰ ἀναγράφει τὸ Σύνταγμα, καὶ ἐθέσπισε τὸ Σύνταγμα, ὅτι ἔπρεπεν ἀμέσως μετὰ τὴν πρώτην Βουλευτικὴν περίοδον νὰ ψηφισθῶσι τὰ προσόντα, οὐχὶ διότι ζητεῖ τὸ ἄρθρον 10 νὰ προτιμῶνται οἱ ὑπαξιωματικοί, διότι καὶ αὐτὸ εἶναι προσὸν ἐκ τῆς μορφώσεως, καὶ ὡς πρὸς τὰ προσόντα ταῦτα πάντες οἱ πολῖται Ἕλληνες εἶναι ἴσοι· δὲν ἔχει τις, παρὰ νὰ γείνῃ ὑπαξιωματικός, δὲν ἔχει ἢ νὰ σπουδάσῃ, ἵνα ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ διεκδικήσῃ μίαν θέσιν ἀρχιφύλακος, ἢ δασοφύλακος. Ἀλλὰ μέχρις ἐδῶ· πέραν τοῦ ὁρίου τούτου δὲν ἔχομεν πλέον προσόντα, δὲν ἔχομεν ἰσότητα, ἔχομεν τελείαν ἀνισότητα, ἔχομεν κατάργησιν τῆς ἰσοπολιτείας, ἔχομεν κατάργησιν ῥητὴν πλέον τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον πάντες οἱ Ἕλληνες ἔχουσιν ἐξ ἴσου δικαίωμα εἰς ὅλας τὰς δημοσίας θέσεις. Ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλομεν ψηφίσει αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἐρωτῶ, πάντες οἱ Ἕλληνες ἔχουσι δικαίωμα νὰ ζητήσωσι νὰ διορισθῶσι δασοφύλακες, ἀφοῦ θὰ προτιμῶνται οἱ Νυμφάσιοι; Κατὰ τοῦτο εὑρίσκω ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νομοσχεδίου ἀντίκειται πρὸς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένω, ὅπως θεωρηθῇ ὡς ἀπαράδεκτον.

§185Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν ἀντιλέγω, ἵνα τεθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἀπαραδέκτου· ἐξ ἐναντίας φρονῶ, ὅτι, ἀφοῦ ἐπροτάθη τοιοῦτον ζήτημα, πρέπει νὰ τεθῇ καὶ εἰς ψηφοφορίαν. Ποιοῦμαι ὅμως τὴν διασάφησιν, ἵνα γένηται ἀκριβῶς γνωστὸν περὶ τίνος συζητοῦμεν· διότι, ἐὰν κατανοηθῇ περὶ τίνος συζητοῦμεν, ὑποθέτω ὅτι τὰ 9/10 τῶν παρόντων θέλουσι κατανοήσει ποῖον πολύτιμον χρόνον κατασπαταλῶμεν εἰς συζητήσεις ἀναξίας μερίμνης. Κατὰ τὸ ἄρθρον 10 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὑπὸ συζήτησιν, διορίζονται κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας δασοφύλακες οἱ λαβόντες ἀπολυτήριον δασοκόμου μὲ βαθμὸν καλῶς, λίαν καλῶς καὶ ἄριστα, κατὰ δὲ τὸν διορισμὸν προτιμῶνται ἐκ τῶν λαβόντων τὸ ἀπολυτήριον τοῦ δασοκόμου, ἐὰν πάντες ἔλαβον τὸν αὐτὸν βαθμὸν, οἱ ὑπαξιωματικοί, μεταξὺ δὲ τῶν ὑπαξιωματικῶν προτιμῶνται οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγόμενοι. Ἄς ἴδωμεν, ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας πόσοι ὑπαξιωματικοὶ ὑπάρχουσιν...

§186ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδείς.

§187ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τόσον τὸ χειρότερον.

§188ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Σήμερον δὲν ὑπάρχουσιν, αὔριον θὰ ὑπάρχωσι.

§189Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ δῆμος Νυμφασίας εἶναι δῆμος ἀγροτικός, κατατάσσονται δὲ κατ’ ἔτος εἰς τὸν στρατὸν ὀλίγοι, διότι ὁ πληθυσμὸς τοῦ δήμου ἀνέρχεται εἰς τετρακισχιλίας, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ψυχάς. Οἱ βαθμολογηθέντες ἐν τῷ στρατῷ ὡς ὑπαξιωματικοί, πιθανώτατον εἶναι, ὅτι συνεπλήρωσαν τὸ 30ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των, διότι βεβαίως θὰ διετέλεσαν 8 ἢ 9 ἔτη ἐν τῷ στρατῷ· ἀλλὰ ἐκ τῶν ὀλίγων δημοτῶν Νυμφασίας, οἵτινες κατατάσσονται κατ’ ἔτος ἐν τῷ στρατῷ, πόσοι, ὑποθέτετε, ἔμειναν ἐν τῷ στρατῷ καὶ ἐγένοντο ὑπαξιωματικοί, μὴ ὑπερβάντες τὸ 30 ἔτος τῆς ἡλικίας των;—διότι ὑπὲρ τούτων ἀναγράφεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ προτίμησις.—Σπανιώτατον θέλει εἶσθαι νὰ εὑρεθῇ ποτε εἷς τοιοῦτος. Ἀλλὰ διατὶ ἀνεγράφη ἡ προτίμησις, ἀφοῦ οὐδὲν ἔχει πρακτικὸν ἀποτέλεσμα; Ἐξ εὐλαβείας, ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὸν δωρητὴν, πρὸς τιμὴν τῆς μνήμης αὐτοῦ. Τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα; τοῦτο ἀναιρεῖ τὴν ἐν τῷ Συντάγματι ἀναγεγραμμένην ἰσότητα τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων; Ψηφίσατε, Κύριοι, ὑπὲρ τοῦ ἀπαραδέκτου, διὰ νὰ σώσητε τὸ κινδυνεῦον Σύνταγμα!

§190ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπὲρ τὴν εὐλάβειαν πρὸς τὸν δωρητὴν καὶ πρὸς οἱονδήποτε διαθέτην τίθημι τὴν εὐλάβειαν τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας πρὸς τὰς συνταγματικὰς διατάξεις, οὐδὲ δύναμαι νὰ θεωρήσω, ὅτι ἄλλο τι ἀποδεικνύουσι τὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ αἱ λεπτομέρειαι, εἰς τὰς ὁποίας προσέφυγεν, ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν διάταξιν, ἢ τὴν ἀδυναμίαν, ἐνώπιον τῆς ὁποίας εὑρίσκεται κατόπιν τῆς ὑποδείξεως ὅτι τὸ νομοσχέδιον καθ’ ὁλοκληρίαν ἀντίκειται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Σήμερον πρόκειται περὶ τῶν δημοτῶν τῆς Νυμφασίας. Θέλετε νὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ τὰ προσόντα, τὸ δικαίωμα νὰ προτιμηθῇ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σήμερον κατ’ ἀρχὴν ψηφίζομεν ὑπὲρ δύο ἢ τριῶν ἢ τεσσάρων Νυμφασίων, αὔριον θὰ τὸ ψηφίσωμεν ὑπὲρ ὁμάδος Ἑλλήνων, καὶ ὑπὲρ πολιτῶν καταγομένων ἐκ πολυπληθεστέρων δήμων. Διατὶ αὔριον δὲν θὰ ὑπάρξῃ δωρητὴς ἐκ τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος νὰ καταστήσῃ ὁλόκληρον κλάδον τιμάριον εἰς τοὺς καταγομένους ἐκ τοῦ δήμου Ἀθηναίων; Περὶ τούτου πρόκειται. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἂν ἦναι 3 ἢ 4 Νυμφάσιοι, οἱ ὁποῖοι θὰ προτιμηθῶσιν, ἀλλὰ περὶ τοῦ ὅτι καθιστῶμεν ἐν τῇ Πολιτείᾳ μας διάταξιν, ἡ ὁποία οὐδὲν ἄλλο πράττει ἢ νὰ ἱδρύῃ μονοπώλιον ὑπὲρ ἀνθρώπων καταγομένων ἐξ ὡρισμένης περιφερείας. Τοῦτο πολεμοῦμεν, οὐδὲν περιπλέον. Σεβόμεθα τὰς σκέψεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς εὐλαβείας, ἡ ὁποία πρέπει νὰ τηρῆται πρὸς τὴν διάθεσιν τῶν δωρητῶν καὶ τῶν ἐθνικῶν εὐεργετῶν, ἀλλ’ οὐδέποτε βεβαίως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδώρησάν τι πρὸ τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος, ἐδώρησαν σκεπτόμενοι ὅτι εἶναι δυνατὸν τὴν ἰσοπολιτείαν, χάριν ἀκριβῶς τῆς ὁποίας θυσιάζουσι τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον ἐν ἱδρῶτιν ἐκέρδησαν, τὴν ἰσοπολιτείαν αὐτὴν τῆς Ἑλλάδος νὰ καταῤῥίψωσι διὰ τῶν δωρεῶν των. Εἰς τὴν ἰσοπολιτείαν αὐτὴν ἀκριβῶς συντελοῦσιν αἱ δωρεαί, ἡμεῖς δὲ παραδόξως, ἑρμηνεύοντες τὰς δωρεὰς καὶ τὸν σκοπὸν τῶν δωρητῶν, θέλομεν διὰ τῶν δωρεῶν αὐτῶν νὰ καταστήσωμεν προνόμια. Ἐὰν εἶχον σκοπὸν νὰ καταστήσωσι προνόμια οἱ δωρηταὶ, θὰ ἐκράτουν τὴν περιουσίαν των, δὲν θὰ τὴν ἔῤῥιπτον ἀφειδῶς ὑπὲρ τοῦ λαοῦ· σκεπτόμενοι ὅμως, ὅτι βάσις τῆς Πολιτείας ἡμῶν εἶναι καὶ πρέπει νὰ ἦναι ἡ ἰσοπολιτεία, οὐδέποτε ἐσκέφθησαν περὶ τῆς συντηρήσεως τῆς περιουσίας, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησαν, ὑπὲρ τῶν ἰδίων των τέκνων, ὑπὲρ τῶν οἰκείων, ἀλλὰ τὴν διάθεσιν ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν των. Ὑβρίζομεν δὲ τοὺς μεγάλους δωρητὰς καὶ μεγάλους εὐεργέτας τοῦ ἔθνους ἡμῶν, ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν τοῖς ἀποδίδομεν τὰς στενὰς ἰδέας τῆς προτιμήσεως ὑπὲρ ὡρισμένων πολιτῶν ἢ ὡρισμένων δημοτῶν ἐν ὡρισμένῳ δήμῳ.

§191ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἵνα γείνῃ καταφανέστερον τὸ παράνομον τῆς τελευταίας διατάξεως τοῦ ἄρθρου 10, πρέπει νὰ φέρωμεν ἓν ἁπλούστατον παράδειγμα. Ὑποθέσατε ὅτι ἱδρύεται Σχολὴ ἐν Μεσολογγίῳ, ἔστω καὶ ἐκ κληροδοτήματος, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἐξέρχωνται τελωνοφύλακες μεμορφωμένοι, φέροντες τοὺς βαθμοὺς καλῶς, λίαν καλῶς καὶ ἄριστα. Ἡλίκος θόρυβος ἤθελεν ἐγερθῆ, ἐὰν ἐν τῷ νόμῳ, τῷ κανονίζοντι τὰ τῆς Σχολῆς ἐκείνης, περιελαμβάνετο διάταξις, λέγουσα ὅτι οἱ καταγόμενοι ἐκ τοῦ δήμου ἢ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Μεσολογγίου πρέπει νὰ προτιμῶνται μεταξὺ ἰσοβαθμίων! Καὶ ἂς ἔλθωμεν καὶ εἰς τὸ πραγματικόν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἱδρύθη διὰ κληροδοτήματος ἐκπαιδευτήριον ἐν Μεσολογγίῳ, καὶ ἐψηφίσθη νόμος περὶ τούτου. Φαντασθῆτε, ἐὰν ἐτίθετο διάταξις τοιαύτη, ὅτι οἱ ἐξ ἐκείνου τοῦ ἐκπαιδευτηρίου ἐξερχόμενοι θὰ προτιμῶνται εἰς τοὺς διορισμοὺς τῶν δημοδιδασκάλων ἢ δημοδιδασκαλισσῶν! Ἐγὼ νομίζω, ὅτι, καὶ ἂν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Συντάγματος δὲν ὑπῆρχε, βεβαίως δὲν ἔπρεπε νὰ συμπεριληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοιαύτη διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας δημιουργοῦνται προνόμια εἰς τοὺς ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγομένους· καὶ βεβαίως φρονῶ, ὅτι πρέπει ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 10 νὰ διαγραφῇ.

§192ΒΑΛΕΤΑΣ. Ὅταν ἤκουσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀντικρούοντα τοὺς προαγορεύσαντας, ἐνόμισα ὅτι ἤθελε καταλήξει εἰς τὸ συμπέρασμα, καὶ ὅτι θὰ ἔσπευδε νὰ διαγράψῃ τὴν διάταξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία προὐκάλεσε τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10. Ὡς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέθηκε λίαν πειστικῶς, εἶναι ἀδύνατον, κατὰ τὴν γνώμην του, νὰ προέλθῃ τις ἀδικία πρὸς ἄλλους ἐκ τῆς προτιμήσεως τῆς διδομένης εἰς τοὺς ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγομένους· ἀλλ’ ὅταν τοιαύτη ὠφέλεια δὲν δύναται νὰ προκύψῃ ὑπὲρ τῶν ἐκ Νυμφασίας καταγομένων, διατὶ ἀναγράφεται ἡ τοιαύτη προτίμησις, ἡ ὁποία, ἂν πράγματι ἐσκοπεῖτο, ἀναντιῤῥήτως δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἐναντία τῆς ἰσότητος μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων; Ἐν ταῖς παραβάσεσιν εἴτε τῶν νόμων εἴτε τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξετάζηται τὸ ποσὸν ἢ τὸ μέγεθος τῶν ἐκ τούτου παραβιαζομένων δικαιωμάτων, ἐξετάζεται τὸ ποιόν. Δύναται νὰ ἀρνηθῇ τις, ὅτι δημιουργεῖται εἰς τοὺς καταγομένους ἐξ ὡρισμένων τοπικῶν περιφερειῶν προνόμιον; Ἀλλὰ τὸ προνόμιον εἶναι ἐλάχιστον, λέγετε. Τί σημαίνει; Σήμερον εἶναι ἐλάχιστον, τὸ διδόμενον παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, αὔριον θὰ ἦναι μεῖζον, τὸ μέλλον νὰ δοθῇ παρ’ ἄλλου, καὶ μετὰ ταῦτα θὰ ἦναι μέγιστον, τὸ παρὰ τρίτου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει στέρξει νὰ ἀπαλείψῃ τὴν τοιαύτην διάταξιν, βέβαιος ὤν, ὅτι χάριν τῆς μνήμης τοῦ ἀοιδίμου δωρητοῦ εὐκταῖον θὰ ἦτο, ἂν ὁμοφώνως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ θὰ ἠρκεῖτο ἡ μνήμη ἐκείνου εἰς τοῦτο τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον δίδεται διὰ τοῦ ἄρθρου 10. Νομίζω ὅτι ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν εἶναι δεδικαιολογημένη, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον διαβλέπει τις, ὅτι ἡ ἐπιμονή του προέρχεται μᾶλλον ἐκ τοῦ ἐρεθισμοῦ, ὃν ἐγένησαν αἱ ἀντιῤῥήσεις, παρὰ ἐξ ἐλευθέρας ὅλως θελήσεως.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ ὥρα εἶναι 7½, συμφώνως μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ μίαν ὥραν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 7 καὶ 30′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8 καὶ 50′ μ. μ.)

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Χατζόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ δασοκομικοῦ τμήματος τοῦ γεωργικοῦ σταθμοῦ Βυτίνης.»

§195ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι κατ’ αὐτὰς τὸ Σύνταγμα, ὑποθαλπόμενον μετὰ τοσαύτης στοργῆς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἤρχισε πλέον νὰ λαμβάνῃ ἀτομικὴν ζωὴν καὶ ὡρισμένους χαρακτῆρας ζωῆς ἐνοργάνου τινὸς σώματος. Ἀλλὰ ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἠδύνατο τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον ἡμῶν, ἠδύνατο νὰ παρατηρηθῇ ἀμέσως, ὅτι μετὰ τῆς ζωῆς ἀπέκτησε παραδόξως καὶ νευρικὴν νόσον, τὴν λεγομένην μονομανίαν τῆς καταδιώξεως, φανταζόμενον ὅτι πανταχόθεν καταδιώκεται (ἱλαρότης). Κατηντήσαμεν εἰς πᾶν νομοσχέδιον νὰ ἔχωμεν καὶ μίαν ἔνστασιν ἀπαραδέκτου, λόγῳ ἀντισυνταγματικότητος. Ἠξεύρω ὅτι συμβαίνει πολλάκις εἰς τὴν κατωτέραν δικαιοσύνην, ἰδίως ἐνώπιον τῶν Εἰρηνοδικείων, νὰ συνειθίζωσι πολλοὶ ἐναγόμενοι νὰ προτείνωσιν ἐνστάσεις, ἀρχίζοντες ἀπὸ τὸ ἐπιδοτήριον, ἢ ἀπὸ τὴν ἔνστασιν τῆς νομιμοποιήσεως, καὶ προβαίνοντες μέχρι καὶ τοῦ νὰ ἀρνῶνται τὴν ταυτότητα τοῦ ἐνάγοντος! Ἀλλὰ δὲν ἐγνώριζον ὅτι τοιαύτη τακτικὴ ἠδύνατο νὰ καθιερωθῇ ἐν Κοινοβουλίῳ, καὶ εἰς πᾶν νομοσχέδιον νὰ ἔχωμεν ἔνστασιν ἀπαραδέκτου. Καὶ ἠδύνατο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἑκάστοτε νὰ ἐρωτᾷ, τίς ἔχει ἔνστασιν ἀπαραδέκτου λόγῳ ἀντισυνταγματικότητος. Τοῦτο βεβαίως ἀποτελεῖ ἀξιοθαύμαστον πρόοδον εἰς τὴν συνταγματικὴν ἡμῶν εὐαισθησίαν, καὶ πᾶν ἄλλο ἔχομεν νὰ φοβηθῶμεν ἢ ὅτι τὸ πολίτευμά μας ἔχει νὰ πάθῃ τι, ἐνόσῳ τοὐλάχιστον εὑρίσκεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐνόμισα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι τὸ Σύνταγμα παριστάμενον ἐδῶ διεμαρτύρετο ὑπὲρ τῶν ἰδίων δικαιωμάτων, παρετήρησα ἐν τῇ ἀναπτύξει τῆς ἐνστάσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο, ὅτι ἡμεῖς μᾶλλον πολεμοῦμεν περὶ τῶν ἰδίων μας συμφερόντων, καὶ ἠκούσατε πολλὰ περὶ ἰσοπολιτείας, περὶ δικαιωμάτων ἰσότητος, καὶ ἀνεπτύχθη ἡ θεωρία ἰδίου δικαιώματος καὶ ὡρισμένου τῶν Ἑλλήνων, ἀξίου ἀληθῶς ἐκτιμήσεως. Ποίου δικαιώματος; τοῦ δικαιώματος τοῦ καταλαμβάνειν τὰς δημοσίας θέσεις. Τῳόντι εἶναι μία πρόοδος εἰς τὴν συνταγματικὴν ἐπιστήμην παρ’ ἡμῖν τὸ νὰ θεωρῶμεν τὴν ἀπόκτησιν δημοσίας θέσεως δικαίωμα. Τοῦτο βεβαίως δὲν παραδέχονται ἀλλαχοῦ· ἐνταῦθα ἀνεκηρύχθη ὡς δικαίωμα ἰσοπολιτείας. Πιστεύω ὅτι, ἐὰν κυριολεκτικώτερον ἤθελον ἐκφρασθῆ οἱ ὑπὲρ τούτου συνηγοροῦντες, ἔπρεπε νὰ τὸ ὀνομάσωσι δικαίωμα τῆς ἰσοθεσιθηρίας. Τοῦτο εἶναι τὸ ὑποστηριζόμενον ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν, οἵτινες προέβαλον τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ νομοσχεδίου. Ἕως τώρα ἐγνωρίζομεν, ὅτι ἡ δημοσία θέσις μᾶλλον ἐπιβάλλεται ὡς καθῆκον, τώρα μανθάνομεν ὅτι δίδεται ὡς δικαίωμα ἀτομικὸν, διὸ καὶ λέγουσιν, ὅτι ὡρισμένον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου προσβάλλει τὸ δικαίωμα τοῦτο τῶν Ἑλλήνων, τοῦ καταλαμβάνειν δημοσίας θέσεις. Ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο τῶν Ἑλλήνων δὲν φαίνεται νὰ τὸ ἀνεγνώρισαν οἱ νόμοι. Πιθανὸν, ὅτι ἐπεκράτησαν αὐταὶ αἱ ἰδέαι ἐν τοῖς πράγμασιν, ἀλλὰ μέχρι τῆς ὥρας δὲν ἐπεκράτησαν οὔτε ἐν τῇ Βουλῇ οὔτε ἐν τῇ Κυβερνήσει, ὡς ἰδέαι νόμιμοι. Ποία λογικὴ, ποῖος νόμος δύναται ν’ ἀναγνωρίσῃ τοιοῦτον δικαίωμα ἑνὸς πολίτου πρὸς τὸ καταλαμβάνειν δημοσίας θέσεις; Τὸ καταλαμβάνειν δημοσίας θέσεις εἶναι, ὡς εἶπον, καθῆκον· ἡ Πολιτεία καλεῖ τὸν κατάλληλον, ὅπως καταλάβῃ τὴν δημοσίαν θέσιν, οὐχὶ χάριν δικαιώματος αὐτοῦ, ἀλλὰ χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς Πολιτείας. Ἐὰν τοιοῦτόν τι ἔλεγε τὸ Σύνταγμα, ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ καταλαμβάνουν δημοσίας θέσεις, θὰ ἦσαν ἀντισυνταγματικοὶ καὶ οἱ νόμοι περὶ προσόντων, διότι θὰ ἐμπόδιζον τὸ δικαίωμα αὐτὸ, τὸ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἀναγραφόμενον· ἀλλὰ λέγει που τὸ Σύνταγμα τὴν φράσιν αὐτὴν, ὅπως τοὐλάχιστον ἐκ τῆς λέξεως ἀντλήσωμεν τοιαύτην θεωρίαν;

§196ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἄρθρον 3.

§197ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κοντεύω νὰ τὰ χάσω διὰ τὴν ἀπότομον ὑπόμνησιν τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἐγὼ, πρὶν τὸ ἀνοίξω, λέγω ὅτι δὲν τὸ ἀνέγνωσα, καὶ ἐκτίθεμαι, βλέπετε, εἰς κίνδυνον φοβερὸν, ὅπως συντριβῶ ἐκ τῆς κεραυνοβόλου διακοπῆς αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος μοὶ κάμνει. Ἀλλὰ θὰ ἐδεχόμην νὰ ῥιψοκινδυνεύσω νὰ συντριφθῶ, ὡς παραλογιζόμενος, διότι θὰ εἶχον σύντροφον πολὺ καλόν· θὰ κατασυνετριβόμην μετὰ τοῦ Συντάγματος, ἐὰν τοιαύτην εἶχε διάταξιν καὶ ἔννοιαν, ὁποίαν ὑποθέτετε. Βεβαίως σεῖς ἀνεγνώσατε τὸ ἄρθρον 3, καὶ φρονεῖτε ὅτι λέγει τοῦτο· ἐγὼ, χωρὶς νὰ τὸ ἀναγνώσω, νομίζω ὅτι δὲν τὸ λέγει (ἀναγινώσκει): «Οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου καὶ συνεισφέρουσιν ἀδιακρίτως εἰς τὰ δημόσια βάρη, ἀναλόγως τῆς περιουσίας των...» Καθιεροῖ τὴν ἰσότητα ἀπέναντι τοῦ νόμου. Ἂς προβῶμεν ἤδη νὰ ἴδωμεν, ἂν καθιεροῖ ταύτην ἀπέναντι τῶν δημοσίων θέσεων (ἀναγινώσκει): «... Μόνον οἱ πολῖται Ἕλληνες εἶναι δεκτοὶ εἰς ὅλας τὰς δημοσίας λειτουργίας...» Ἐσώθην! (γέλωτες). Εἶχον τρομάξει, ὅτι διὰ τῆς αἰφνιδίας διακοπῆς καὶ ὑπενθυμίσεως ἤθελον συντριβῆ, ἀλλὰ εἶπον κατ’ ἐμαυτὸν, ὅτι, ἂν τὸ Σύνταγμα περιεῖχε τοιαύτην διάταξιν, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἔχουσιν ἴσον δικαίωμα πρὸς πάσας τὰς δημοσίας θέσεις, ἤθελον συντριβῆ καὶ ἐγὼ, ἀλλὰ καὶ τὸ Σύνταγμα δὲν ἤθελε φανῆ πολὺ λογικόν. Βλέπετε ὅτι ὁ συντάκτης τοῦ πολιτεύματος, ὅταν ἔφθασεν εἰς τὸ μέρος τοῦτο, δὲν ἠθέλησε νὰ εἴπῃ, ὅτι οἱ πολῖται Ἕλληνες εἶναι ὅλοι δεκτοὶ εἰς ὅλας τὰς δημοσίας θέσεις...

§198ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι εἶπε προηγουμένως, ὅτι εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου.

§199ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς; Μήπως τοῦτο σημαίνει ὅτι εἶναι ἴσοι καὶ ἐνώπιον τῶν δημοσίων θέσεων; «Μόνοι οἱ πολῖται Ἕλληνες εἶναι δεκτοί εἰς ὅλας τὰς δημοσίας θέσεις.» Τί σημαίνει τοῦτο; Κατὰ κοινοτάτην λογικὴν, σημαίνει μόνον, ὅτι οἱ μὴ Ἕλληνες δὲν εἶναι δεκτοί. Ἐνόσῳ δὲν μοὶ ἀποδείξητε, ὅτι ἡ λέξις «μόνοι» σημαίνει ὅλοι, δὲν θέλετε μὲ πείσει. Ἀλλ’ ἴσως θέλετε νὰ διορθώσωμεν τὸ Σύνταγμα, ἵνα μὴ προσκρούῃ εἰς τὰς ἰδέας σας, νὰ τὸ μεταβάλωμεν, ἵνα κατορθώσωμεν νὰ τὸ συμβιβάσωμεν μὲ τὰς ἐννοίας, φαίνεται, τὰς ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, καὶ νὰ εἴπωμεν «ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι δεκτοὶ εἰς ὅλας τὰς δημοσίας λειτουργίας», καὶ νὰ θεωρήσωμεν ὅτι ἔχουσι δικαίωμα νὰ καταλαμβάνωσι τὰς δημοσίας θέσεις ἐξ ἴσου, ἢ κατὰ κανόνας προσόντων, οὓς ἔπρεπεν αὐτὸ νὰ διαγράψῃ. Τώρα πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐνστάσεως αὐτῆς ὑπολείπεται νὰ ἀποδείξητε, ὅτι οἱ κάτοικοι Νυμφασίας δὲν εἶναι πολῖται Ἕλληνες. Ἅμα ἀποδείξητε τοῦτο, ἡ ἔνστασις εἶναι ἀκαταμάχητος, διότι ἐναντίον ῥητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος οἱ κάτοικοι τῆς Νυμφασίας λαμβάνουν τὸ δικαίωμα νὰ διορισθῶσιν, ἐνῷ μόνοι οἱ Ἕλληνες εἶναι δεκτοὶ εἰς τὰς δημοσίας θέσεις. Ἡ παραβίασις τοῦ Συντάγματος θὰ ἦτο τολμηροτάτη. Λοιπὸν, Κύριοι, τὸ Σύνταγμα δὲν ἐσκέφθη νὰ κανονίσῃ τὰ περὶ καταλήψεως δημοσίων θέσεων· περιωρίσθη εἰς ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα περιορίζονται τὰ Συντάγματα, δὲν ἐσκέφθη νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν μέριμνάν του εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπαφῆκεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν. Τὰ Συντάγματα εἶναι ἡ ἐκδήλωσις τῆς θελήσεως τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας, ὅπως ῥυθμίζωσι πρὸ πάντων τὰ ὅρια τῶν ἐξουσιῶν, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ λειτουργήσωσιν ἐν τῷ Κράτει. Οἱ συντάξαντες τὸ πολίτευμα προσδιώρισαν τὴν ἐξουσίαν τὴν νομοθετικὴν, τὴν ἐξουσίαν τὴν δικαστικὴν, τὴν ἐξουσίαν τὴν ἐκτελεστικὴν, καὶ διέγραψαν τὰ ὅρια αὐτῶν· ἀλλ’ ὑπὸ τίνων νόμων ἑκάστη τούτων θὰ διέπηται, τίνας νόμους θὰ ἐφαρμόζῃ, αὐτὸ ἀφίεται εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν. Καὶ τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ ἀφήνει μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ δίδῃ καὶ ἀναδρομικὴν δύναμιν εἰς τοὺς νόμους, δυναμένη νὰ ἀνατρέψῃ καὶ δίκαια ἀτομικὰ κεκτημένα, νὰ σταματᾷ δὲ ἐκεῖ, ὅπου ἄρχονται τὰ ὅρια ἄλλης ἐξουσίας. Διὰ τοῦτο, προκειμένου ἐν ἄλλῃ συζητήσει περὶ ἑρμηνευτικῶν νόμων, εἴδετε ὅτι οὗτοι ἔχουσι δύναμιν ἀναδρομικὴν, δηλαδὴ τὸ ἀνατρεπτικώτερον παντὸς δικαιώματος! Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, βλέπετε, τὰ ἀνατρέπει ὅλα καὶ ἀναδρομικῶς. Ποῖος ἀφῆκεν αὐτῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο; Τὸ Σύνταγμα. Διότι δὲν ἐφαντάσθη ποτὲ, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἠδύνατο νὰ ἀδικήσῃ. Ποῦ σταματᾷ κατὰ τὴν γνώμην τῶν δημοσιολόγων ἡ δύναμις ἡ ἀναδρομικὴ τῶν ἑρμηνευτικῶν νόμων; Σταματᾷ οὐχὶ εἰς τὸ δικαίωμα τῶν ἀτόμων, ἀλλ’ εἰς τὰ ὅρια τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Σᾶς λέγουν ὅτι σταματᾷ ἐκεῖ, ὅπου ἤθελον ἀπαντᾷ τὸ δεδικασμένον. Τί εἶναι τὸ δεδικασμένον; Τὸ δεδικασμένον πιστοποιεῖ καὶ ἀναγνωρίζει τὸ δικαίωμα, δὲν δημιουργεῖ αὐτὸ, διότι τὸ δικαίωμα προϋπάρχει. Αὐτὰ εἶναι τὰ πρώτιστα, τὰ ὁποῖα τὰ Συντάγματα κανονίζουσιν· ἀλλὰ πράττουσι καὶ ἕτερόν τι, τὸ ὁποῖον συνήθως ἀποβαίνει ἰδανικὸν, τὴν ἀναγραφὴν δικαιωμάτων, ἀλλὰ ποίων δικαιωμάτων; τῶν ἀπολύτων τοῦ πολίτου. Ἀναγράφουσι καὶ κηρύττουσι τὸ δικαίωμα τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας, τὸ δικαίωμα τὸ ἀπόλυτον τῆς ἰδιοκτησίας, θέτουσι δὲ τὴν ἀναγραφὴν τῶν τοιούτων δικαιωμάτων οὐχὶ κυρίως, διότι δύνανται νὰ προλάβωσι τὴν καταπάτησιν αὐτῶν ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἀλλ’ ὡς σημεῖον ἢ κανόνα, πρὸς τὸν ὁποῖον βεβαίως πρέπει νὰ ἀτενίζῃ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἵνα μὴ κάμνῃ κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας της. Ἀλλὰ κυρίως αἱ ἀναγνωρίσεις τῶν τοιούτων δικαιωμάτων, ὅπως παρατηρεῖ καὶ μέγας δημοσιολόγος, καταντῶσιν ἰδανικαί. Τὸ Σύνταγμα ἀναγνωρίζει τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας, καὶ ὅμως διὰ τῶν νόμων, ὡς καθημερινῶς βλέπετε, δύναται νὰ περιορίζηται, ὅπως καὶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δύναται τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας νὰ μηδενίσῃ, δύναται νὰ ἐπιβάλῃ, λόγου χάριν, φόρον ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν 80%, καὶ οὕτω νὰ σᾶς ἀφαιρέσῃ τὴν ἰδιοκτησίαν. Ἰδοὺ διατὶ αἱ ἀναγραφαὶ τῶν τοιούτων ἀπολύτων δικαιωμάτων εἰς τὰ Συντάγματα ἐθεωρήθησαν ὑπὸ πολλῶν δημοσιολόγων ὡς ἀναγραφαὶ, οὕτως εἰπεῖν, θεωρητικαί. Ἀλλὰ βεβαίως εἶναι πρέπον νὰ ἀναγράφωνται, ἵνα ἔχῃ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἂν δὲν ὑπάρχῃ λόγος δικαίου περιορισμοῦ, πρέπει νὰ ὀπισθοχωρῇ. Ἀλλὰ τώρα ἂς ἔλθωμεν ἤδη συγκεκριμένως εἰς τὸ νομοσχέδιον, προκειμένου περὶ τῶν κανόνων τῶν διεπόντων τὰ τῶν δημοσίων θέσεων. Καὶ ἐδῶ βεβαίως ἐρχόμεθα εἴς τινα συνάντησιν, ἐνῷ τόσον ἀπομακρυνόμεθα ἐπὶ τοῦ ἑτέρου θέματος τῆς ἀντισυνταγματικότητος. Ὑπὸ τίνας ὅρους καὶ κατὰ τίνας κανόνας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τίνων προσόντων ἀνατίθενται εἰς πολίτας αἱ δημόσιαι θέσεις, τοῦτο δύναται νὰ κανονίζηται ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους κανονίζει τὴν καταλληλότητα τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ καταλάβωσι τὰς δημοσίας θέσεις. Τὸ ἄρθρον τοῦτο προσδιορίζει τὰ προσόντα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ διορισθῶσιν εἰς θέσεις δασοφυλάκων. Ἔχει τοὺς βαθμούς· μεταξὺ τῶν ἰσοβάθμων ποιεῖται προτίμησιν ὑπὲρ τῶν ὑπαξιωματικῶν, μεταξὺ δὲ τῶν ὑπαξιωματικῶν τῶν ἰσοβάθμων ποιεῖται προτίμησιν ὑπὲρ τῶν κατοίκων Νυμφασίας. Βεβαίως, Κύριοι, οὐσιαστικῶς περὶ οὐδεμιᾶς προσβολῆς ὄχι δικαιώματος,—διότι περὶ δικαιώματος, εἶπον, δὲν πρόκειται—ἀλλὰ περὶ οὐδεμιᾶς προσβολῆς οὔτε τοῦ συμφέροντος τοῦ ὑπηρεσιακοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν τοῖς νόμοις περὶ προσόντων, πρόκειται ἐδῶ, διότι πρόκειται περὶ ἰσοβάθμων, περὶ προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς τὴν αὐτὴν καταλληλότητα ἐπέδειξαν διὰ τῶν ἐξετάσεων, καὶ ὑποτίθεται ὅτι μεταξὺ τῶν ἀκριβῶς ἴσων, ἰσοβάθμων, τῆς αὐτῆς ὑπὸ ἔποψιν προσόντων καταλληλότητος, πρόκειται τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐκλέξῃ, καὶ καθιερώσῃ μίαν προτίμησιν. Ὑποθέσατε ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς νόμου περὶ προσόντων ὑπαλλήλων, καὶ ὅτι εἰς μίαν τάξιν εὑρίσκονται ἔχοντες τὰ αὐτὰ προσόντα ὅλοι. Δύναται βεβαίως νὰ προσδιορίσῃ ὁ νόμος, ὅπως διὰ κλήρου πλέον—ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ καμμία διαφορὰ—προσδιορισθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ τὸ αὐτὸ ἔχοντες προσὸν, οἱ ὁποῖοι θὰ καταλάβωσιν αὐτὰς τὰς θέσεις. Μήπως θὰ παραβιάζηται οὕτω τὸ Σύνταγμα, ἢ καὶ αὐτὸ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας; Ἀλλ’ ἐνῷ περὶ τοιούτου τινὸς πρόκειται, ἐνῷ οὐδεὶς οὐσιαστικῶς κίνδυνος ὑπάρχει, ἐνῷ τὸ ἐλατήριον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φαίνεται παρασύραν τὸν νομοθέτην εἰς ἀβλαβῆ τινα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν προτίμησιν, θέλει παρασύρει πολλάκις τὸν Ὑπουργὸν,—ἐὰν ἄλλοι ἐπιβλαβεῖς ἐπηρεασμοὶ δὲν ἐμφιλοχωρήσωσι πρὸς ἀτοπωτέρας προτιμήσεις—θέλει τὸν παρασύρει πρὸς προτίμησίν τινα ἑνὸς ἢ δύο προσώπων, ἰσοβάθμων μεταξὺ τῶν συνδημοτῶν ἐθνικοῦ εὐεργέτου, ἐνῷ πάντα ταῦτα συντρέχουσιν, ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος, ὅπως, οὐχὶ διότι σήμερον ὑπάρχει κατάχρησις, ἀλλὰ διότι δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ἐπέκτασιν τῶν τοιούτων ἐξαιρέσεων ὅλως ἀδικαιολόγητον, δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς μίαν κατάχρησιν ἔστω ἐν αὐτῷ τῷ ζητήματι, ἤθελον καὶ ἐγὼ συστήσει, ὅπως ἡ διάταξις αὕτη, ἡ τελευταία, τοῦ ἄρθρου τούτου ἀφαιρεθῇ, ἀφαιρεθῇ τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον εἰς οὐδὲν πρόκειται νὰ χρησιμεύσῃ ὑπάρχουσα, καὶ εἰς οὐδὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὑπάρχουσιν ἰσόβαθμοι καὶ μεταξὺ τῶν ἰσοβάθμων ὑπαξιωματικοὶ ἐπίσης ἰσόβαθμοι, —διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου—ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις, ὅταν εὑρεθῇ ἀπέναντι τῶν ἐντελῶς ἴσων, οὐδένα θὰ ἔχῃ λόγον, ὅπως μὴ προτιμήσῃ καί τινα τῶν κατοίκων ἐκείνων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἠδύνατο νὰ ὑποτεθῇ ὅτι θὰ ὑπῆρχεν ἡ προτίμησις τοῦ ἐθνικοῦ εὐεργέτου. Ὑπὸ ταύτην τὴν ἔννοιαν λοιπὸν θεωρῶ, ὅτι, καὶ ἂν ἀφαιρεθῇ τοῦτο, οὐδεμία ἀλλοίωσις θέλει ἐπέλθει. Πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἐξάπαντος ἡ προτίμησις, διότι δύναται νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἡ ἰδέα, ὅτι προκειμένου περὶ μὴ ὅλως ἰσοβάθμων καὶ ἐξίσου καταλλήλων, θέλουσι προτιμηθῆ οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Νυμφασίας, ἐνῷ κατά τι, ἐλάχιστον, ἓν χιλιοστὸν, εἷς κάτοικος τοῦ δήμου Νυμφασίας ἠμπορεῖ νὰ ἦναι ὀλιγώτερον κατάλληλος τοῦ ὑπαξιωματικοῦ τοῦ ἄλλου, τοῦ μὴ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας, καὶ νὰ προτιμηθῇ ὁ κάτοικος τοῦ δήμου Νυμφασίας, χωρὶς οὐδαμόθεν νὰ ὑποδεικνύηται, ὡς συμβαίνει ἐπὶ ἄλλων νόμων, ὅτι ὁ κάτοικος τοῦ δήμου ἐκείνου τεκμαίρεται ἔχων καὶ καμμίαν ἰδιοφυΐαν ἢ πλειότερον ἀσκηθεὶς, ἵνα γείνῃ καλὸς δασοφύλαξ· τοιουτοτρόπως δημιουργεῖται ἄτοπον ἐν τῇ ἁπλῇ τοῦ τόπου προτιμήσει, ἐνῷ βεβαίως διὰ τὴν κατάληψιν τῆς δημοσίας θέσεως οὐδὲν ἄλλο δύναταί τις νὰ παραδέχηται προσὸν, εἰμὴ τὸ τῆς μείζονος ἱκανότητος, ἔστω ὁπωσδήποτε τεκμαιρομένης. Ἀπέναντι τούτου, τοῦ μόνου ὅρου προτιμήσεως, πάντα τὰ ἄλλα κατ’ ἀνάγκην ὑποχωροῦσιν. Ἄλλως πρέπει νὰ ὑποθέσητε καὶ ὅτι οὔτε κατὰ ἓν χιλιοστὸν θὰ ὑπάρχῃ ἀνισότης ἱκανότητος, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ὁ κίνδυνος τῆς παραβιάσεως οὐχὶ δικαιώματος ἀτομικοῦ τῶν Ἑλλήνων, ἀλλὰ τοῦ κανόνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἠμπορεῖ, παρὰ νὰ ἰσχύῃ μόνος, προκειμένου περὶ δημοσίας ὑπηρεσίας· προκειμένου περὶ δημοσίας ὑπηρεσίας, ἓν μόνον ἄρχει, ποῖος εἶναι συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας νὰ καταλάβῃ τὴν δημοσίαν θέσιν. Ἀπέναντι τούτου, δὲν ἐρωτᾶται βεβαίως πόθεν κατάγεται ὁ εἷς καὶ πόθεν ὁ ἄλλος. Τούτων ἕνεκα ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀφαιρέσῃ αὐτὴν τὴν τελευταίαν διάταξιν, μόνον διὰ τοῦτο, ἵνα μὴ γίνηται παρεξήγησις καὶ ἵνα μὴ ἄλλως ἀνοιχθῇ καὶ στάδιον καταχρήσεων.

§200ΒΑΛΕΤΑΣ. Μίαν μόνην παρατήρησιν θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας νὰ κάμω. Κατὰ τὸν ἀξιότιμον προαγορεύσαντα, ἡ κατάληψις δημοσίων θέσεων δὲν εἶναι δικαίωμα, ἀλλὰ καθῆκον. Τὸ καθῆκον ἀναντιῤῥήτως εἶναι βάρος, ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὸ Σύνταγμα ὅλοι οἱ Ἕλληνες πολῖται πρέπει ἐξ ἴσου νὰ συνεισφέρωσιν εἰς τὰ καθήκοντα καὶ εἰς τὰ βάρη τῆς Πολιτείας, ἀπορῶ διατὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν συνηγόρησεν ὑπὲρ αὐτῶν τῶν κατοίκων Νυμφασίας, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς προτιμήσεως ταύτης βαρύνονται πλειότερον τῶν ἄλλων Ἑλλήνων, παρακαλῶν νὰ ἐξαιρεθῶσιν ἀπὸ τοῦ βάρους αὐτοῦ, τοῦ ἐπὶ πλέον εἰς αὐτοὺς ὁριζομένου διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν θὰ τὸν ἐνόουν συνηγοροῦντα, ὡς συνηγόρησεν, ὑπὲρ τῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ταταράκης.

§202ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Παραιτοῦμαι, κύριε Πρόεδρε.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἕτερός τις τὸν λόγον;

§204ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔχω τὴν ἱκανότητα τοῦ ἀρτίως καταβάντος τοῦ βήματος ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας συναδέλφου, ὅπως μετὰ τῆς αὐτῆς χάριτος καὶ μετὰ τῆς αὐτῆς θυμηδίας πραγματευθῶ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλήν. Ἀληθῶς στεροῦμαι τῆς ἱκανότητος ταύτης, καὶ ἕνεκα τούτου θέλω περιορισθῆ μὴ ἐκτείνων τὸν λόγον, ὅπως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ ἐπὶ θεμάτων ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι μόνον πόῤῥωθεν ἔχουσι σχέσιν τινὰ πρὸς τὸ συζητούμενον θέμα. Θέλω περιορίσει, λέγω, ἀκριβῶς τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ θέλω καταδείξει εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ καθήκοντος, ὅπως ὑπολαμβάνει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἀλλὰ περὶ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον καθιέρωσε τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος, περὶ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἀπονέμεται εἰς τοὺς πολίτας Ἕλληνας, ἀντιστοίχως πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐν αὐτῷ τῷ ἄρθρῳ 3 ἀναγράφονται. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπέμενε λέγων, ὅτι ἡ ἀναγραφὴ ἐν τῷ Συντάγματι τῆς διατάξεως, καθ’ ἣν μόνον οἱ πολῖται Ἕλληνες εἶναι δεκτοὶ εἰς τὰς δημοσίας λειτουργίας, δὲν ἀποτελεῖ δικαίωμα ἀπονεμόμενον εἰς τοὺς πολίτας Ἕλληνας, ἀλλ’ ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς πάντα προτιθέμενον νὰ λειτουργήσῃ ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ. Ἀκούων δὲ πρὸ ὀλίγου τὸν κύριον συνάδελφον, ὑπέλαβον, ὅτι διὰ πολὺ βεβιασμένης ἑρμηνείας κατέληγεν εἰς τὸ συμπέρασμά του τοῦτο· λέγω δὲ διὰ βεβιασμένης ἑρμηνείας, διότι δὲν δύνανται ἄλλως νὰ ἐξηγηθῇ, ὅταν ἀποδίδῃ ἔννοιαν ὑποχρεώσεως εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τὸ Σύνταγμα ἀναγράφει βεβαίως ὡς δικαίωμα. Καὶ τὸ ἀναγράφει ὡς δικαίωμα, ἀφοῦ ἡ ἀναγραφὴ αὕτη ἕπεται μετ’ ἀναγραφὴν, ἐν τῇ ὁποίᾳ καθιεροῦνται αἱ ὑποχρεώσεις τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων, αἱ ὑποχρεώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας πάντες οἱ πολῖται Ἕλληνες συνεισφέρουσιν ἀναλόγως εἰς τὰ βάρη, καὶ ἀφοῦ ἀντιστοίχως πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην ἀναγράφεται τὸ δικαίωμα, τὸ ὕψιστον μάλιστα δικαίωμα τοῦ πολίτου Ἕλληνος, ὅπως δύναται νὰ μετέχῃ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὡρμᾶτο, ὡς ἀπὸ ὀχυρώματός τινος, ἀπὸ τῆς λέξεως «μόνον», καὶ εὕρισκεν ἐντεῦθεν, ὅτι εἰς μόνους τοὺς πολίτας Ἕλληνας ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις τοῦ ὑπηρετεῖν ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ, διότι ἔλεγεν, ὅτι τὸ ὑπηρετεῖν ἐν ταῖς δημοσίαις λειτουργίαις τῆς Πολιτείας εἶναι ἀντικείμενον τοῦ δημοσίου συμφέροντος. Ἀλλὰ ἠδύνατό τις νὰ ἐρωτήσῃ ὑμᾶς, κύριε συνάδελφε, τίς ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχει τὸ συμφέρον τοῦτο, ὅπως καλῶς βαίνωσι τὰ τῆς Πολιτείας; Τίς ἄλλος, εἰμὴ πᾶς πολίτης Ἕλλην; Καὶ ὅταν πᾶς πολίτης Ἕλλην δικαιοῦται νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς εὐρύθμου λειτουργίας τῶν τῆς Πολιτείας ὑπηρεσιῶν, τίς ἔχει τὸ δικαίωμα, ὅπως μετάσχῃ καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων; Ὁ κύριος συνάδελφος, ἑρμηνεύων τὴν φράσιν ταύτην τοῦ Συντάγματος, βεβαίως ἐνόει νὰ ἀποκλείσῃ πάντα μὴ πολίτην Ἕλληνα ἐκ τῆς δημοσίας λειτουργίας· ἀλλὰ ἀποκλείων πάντα μὴ πολίτην Ἕλληνα ἐκ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, τί ἄλλο ἔπραττεν, εἰμὴ νὰ ἀναγνωρίσῃ εἰς πάντα πολίτην Ἕλληνα τὸ δικαίωμα, ὅπως ὑπηρετήσῃ εἰς πᾶσαν δημοσίαν θέσιν; Ἀλλὰ ἀκούων, Κύριοι, τὸν κύριον συνάδελφον, ἔκαμνον τὸν συλλογισμὸν,—καὶ ὑποθέτω ὅτι οὗτος δὲν εἶναι ἐσφαλμένος—ὅτι παρὰ τῷ κυρίῳ συναδέλφῳ ἐκράτησε σύγχυσίς τις ἰδεῶν, σύγχυσις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὴν αὐτὴν προσεπάθει νὰ δώσῃ ἔννοιαν εἰς τὴν ἀπόλυτον καὶ γενικὴν ἔκφρασιν τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν πάντες οἱ πολῖται Ἕλληνες εἶναι δεκτοὶ εἰς τὰς δημοσίας θέσεις, ὡς καὶ εἰς τὴν γνώμην, τὴν προφανῶς ἐσφαλμένην, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς προέβαλε, καὶ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἴσως ἐν νῷ ὁ κύριος συνάδελφος, τὴν γνώμην, ὅτι πᾶς πολίτης Ἕλλην δύναται νὰ ἀξιώσῃ ὡρισμένην τινὰ θέσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Κράτους. Καὶ βεβαίως ἀπὸ τῆς δευτέρας ταύτης ἀπόψεως θὰ εἶχε δίκαιον ὁ κύριος συνάδελφος, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναγνωρίσωμεν εἰς πάντα πολίτην τὸ δικαίωμα, ὅπως ἀξιώσῃ ὡρισμένην ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἐπίσης δὲν δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς πάντας ἀνεξαιρέτως τὸ δικαίωμα τοῦ ὑπηρετεῖν εἰς πάσας τὰς δημοσίας θέσεις. Τὸ δικαίωμα τοῦτο βεβαίως ὑποβάλλεται εἰς περιορισμούς τινας, ἀλλ’ εἰς περιορισμοὺς, περὶ τῶν ὁποίων αὐτὸ τὸ Σύνταγμα, τὸ καθιεροῦν τὸ δικαίωμα τοῦτο, προὐνόησε καὶ καθιέρωσεν, εἰς περιορισμοὺς, οἵτινες διετυπώθησαν ἐν τῷ Συντάγματι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν προσόντων. Περὶ τῶν προσόντων, Κύριοι, προὐνόησε τὸ Σύνταγμα, καὶ ὑπεχρέωσε τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ὅπως ψηφίσῃ νόμους περὶ προσόντων πάντων τῶν κλάδων τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἔχομεν δὲ ἤδη ἐνώπιον ἡμῶν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προβλέπει περὶ προσόντων, διότι καὶ τὸ νὰ ἦναί τις πτυχιχοῦχος τοῦ ἐν Βυτίνῃ σταθμοῦ, εἶναι καὶ τοῦτο προσὸν, καὶ τὸ νὰ προϋπηρετήσέ τις ὡς ὑπαξιωματικὸς, ἀποτελεῖ καὶ τοῦτο βεβαίως προσὸν, ἀλλὰ τὸ νὰ ἦναι δημότης καὶ κάτοικος Νυμφασίας, τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναι, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ἀποτελεῖ τρίτον προσόν. Τοῦτο εἶναι προνόμιον ἐξαιρετικὸν, ἀπονεμόμενον εἰς μίαν τάξιν ὡρισμένην πολιτῶν Ἑλλήνων, προνόμιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀντίκειται αὐτὸ τὸ γράμμα, αὐτὴ ἡ ἔννοια τοῦ Συντάγματος ἡμῶν. Ἀλλ’ ὁ κύριος συνάδελφος, περιοριζόμενος εἰς τὴν ξηρὰν ἐν τῷ Συντάγματι διατύπωσιν τῆς ἐννοίας τοῦ νομοθέτου, ἴσως εἶχε δίκαιον νὰ παρερμηνεύῃ αὐτήν, καὶ ἄλλην ἀντὶ ἄλλης νὰ ἀποδίδῃ ἔννοιαν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος, ἂν ἐλάμβανεν ἐπ’ ὀλίγον τὸν κόπον νὰ προστρέξῃ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ Συντάγματος ἡμῶν, ἐκεῖ θὰ εὕρισκε σαφῆ καὶ ἀνεπίδεκτον πάσης ἀμφισβητήσεως τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ὁ νομοθέτης προὐτίθετο νὰ δώσῃ εἰς τὴν διάταξιν τὴν ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ περιληφθεῖσαν. Ἰδοὺ, Κύριοι, τί λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ Συντάγματος, προκειμένου περὶ τοῦ ἄρθρου 3 (ἀναγινώσκει): «Τοιᾶσδε οὔσης τῆς ἀληθοῦς ἐλευθερίας, πρῶτον αὐτῆς γνώρισμά ἐστιν ἡ ἐνώπιον τοῦ νόμου ἰσότης. Ταύτην φέρει τὸ ἄρθρον 3. Ὑπάρχει βεβαίως καί τις ἐν δουλείᾳ ἰσότης, τὰ μάλα ὅμως αὕτη διαφέρει τῆς ἐν ἐλευθερίᾳ, διότι ἐκείνη μὲν ἀποκτηνοῖ τὸν ἄνθρωπον, ἡ δ’ ἐν ἐλευθερίᾳ ἰσόδικον καὶ ἰσόνομον καὶ ἰσόγονον καὶ ἰσήγορον πρὸς πάντας κατεργάζεται. Ἡ ἰσότης ἐν τοῖς δικαίοις φέρει πάντως τὴν ἰσότητα πρὸς τὸ ὑπηρετεῖν τὴν πατρίδα κατὰ τὴν ἑκάστου ἱκανότητα, αὕτη δ’ ἡ μόνη ἔστω διάκρισις ἐν εὐρύθμῳ Πολιτείᾳ· δοτὴρ τιμῆς ἔστω μόνη ἡ μείζων πρὸς τὰς δημοσίας λειτουργίας χρησιμότης.» Τί ἄλλο τοῦτο, Κύριοι, εἶναι, εἰμὴ ἀναγνώρισις αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος εἰς πάντα ἀνεξαιρέτως πολίτην Ἕλληνα, ὅπως πᾶσαν δημοσίαν θέσιν καταλάβῃ, ἀρκεῖ νὰ περιβάλληται ὑπὸ τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα οἱ νόμοι οἱ μέλλοντες, οἱ μετὰ τὸ Σύνταγμα τεθέντες, ἐκανόνισαν διὰ τὰς δημοσίας θέσεις; Τί ἄλλο εἶναι, εἰμὴ περιφανὴς, περιφανεστάτη ἀναγνώρισις τοῦ δικαιώματος παντὸς πολίτου Ἕλληνος, ὅπως προσφέρῃ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ εἰς τὴν Πολιτείαν, τῆς ὁποίας τυγχάνει μέλος, εἰμὴ κύρωσις τοῦ ἐνδιαφέροντος αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν δημοσίων πραγμάτων, ὅπως ἔλεγεν ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος, τοῦ ἐνδιαφέροντος, λέγω, αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν τῆς Πολιτείας, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ἄλλως μάταιον καὶ ματαίως ὑπὸ ἡμῶν ἐνταῦθα θ’ ἀνεγνωρίζετο, ἂν μὴ ἀνεγνωρίζετο συγχρόνως εἰς πάντα πολίτην, ὅπως δύναται νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς πᾶσαν δημοσίαν θέσιν; Ἀλλὰ ματαιοπονοῦμεν ἴσως, Κύριοι, συζητοῦντες περὶ τῆς ἑρμηνείας τοῦ Συντάγματος, ἀνατρέχοντες εἰς τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν εἶχον οἱ εἰσηγηταὶ αὐτοῦ, ἐρευνῶντες τὰ πρακτικὰ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ὅταν ἔχωμεν πρόσφατον ἀκόμη, ἔναυλον καὶ ἀντηχοῦσαν εἰς τὰς ἀκοὰς ἡμῶν τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας ἐπὶ τούτου ἀκριβῶς τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἤδη συζητοῦμεν, ὁμολογίαν, τῆς ὁποίας ἡ ἔννοια οὐδένα ἐξ ὑμῶν, κύριοι συνάδελφοι, βεβαίως διέλαθεν, ὁμολογίαν σαφῆ καὶ ἀνεπίδεκτον πάσης ἀμφιβολίας, ὁμολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νομοσχεδίου ἀναντιῤῥήτως παραβιάζεται ῥητὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαντῶν πρὸ ὀλίγης ὥρας εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν, ταῦτα περίπου, ἂν δὲ μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἔλεγε πρὸς τὴν Βουλήν: «Καὶ ποίαν σημασίαν ἔχει, Κύριοι, ἂν χάριν τριῶν ἢ τεσσάρων τὸ πολὺ προσώπων ἀναγνωρίσωμεν ἓν προνόμιον ἐξαιρετικὸν εἰς τοὺς πολίτας Νυμφασίας;»— διότι εἰς τέσσαρας περίπου, νομίζω, ὑπελόγιζε τοὺς ἐκ Νυμφασίας ὑπαξιωματικούς, ἐκείνους δηλαδή, οἵτινες θὰ εἶχον τὰ προσόντα, ὅπως λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς ταύτης διατάξεως ἀναλάβωσι τὴν θέσιν τοῦ δασοφύλακος.—Τί ἄλλο, λέγω, εἶναι τοῦτο, εἰμὴ ἀναγνώρισις, ὅτι παραβιάζεται τὸ Σύνταγμα, τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον, κατὰ τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐπετρέπετο νὰ παραβιάσωμεν, διότι ἐπρόκειτο μόνον περὶ τριῶν ἢ τεσσάρων Νυμφασίων πολιτῶν; Τὸ πρόσωπον, Κύριοι, εἴτε ὁ ἀριθμὸς τῶν προσώπων, ἐν πάσει παραβάσει νόμου, ἐκ τῆς ὁποίας προκύπτει εἴτε ἀδίκημά τι εἰς πολίτην τινὰ, εἴτε παράνομος ὠφέλεια δι’ ἄλλον, τὸ πρόσωπον, λέγω, ἢ ὁ ἀριθμὸς τῶν προσώπων οὐδεμίαν ἐν τῇ τοιαύτῃ περιστάσει ἔχει σημασίαν· σημασίαν μόνον ἔχει ἡ ἔννοια τοῦ δικαίου, τοῦ παραβιαζομένου διὰ τοιαύτης νομοθεσίας, ἡ ἔννοια τοῦ δικαίου, τοῦ καθιερωθέντος ἐν τῷ Συντάγματι ἡμῶν καὶ ἤδη ἀθετουμένου. Εἶμαι δὲ πεπεισμένος, ὅτι μετὰ τὴν συζήτησιν ταύτην καὶ μετὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἥτις, ὡς εἶπον, εἶναι ἀνεπίδεκτος πάσης ἀντιῤῥήσεως καὶ ἥτις ἀπολύτως τυγχάνει σαφὴς, δὲν θέλει εὑρεθῆ ποτε Βουλὴ, ἥτις νὰ ψηφίσῃ τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ νομοσχεδίου.

§205ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Δεινὸν ἀναλαμβάνω ἐγχείρημα, ὅπως ἐξετάσω, ἂν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀντίκειται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Συντάγματος. Τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος διαλαμβάνει, ὅτι πάντες οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τῶν νόμων, καθιεροῖ τὴν ἰσότητα μεταξὺ πάντων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν· ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ Συντάγματος δὲν καθιεροῖ, ὅτι καὶ ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ὡς πρὸς τὴν ἱκανότητα καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀρετήν. Πρὸ παντὸς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω, ὅτι οὐδόλως συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφον, ὅτι τὸ καλεῖσθαι εἰς δημοσίας λειτουργίας εἶναι καθῆκον μόνον, οὐχὶ δὲ καὶ δικαίωμα. Κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, τὸ καλεῖσθαι εἰς δημοσίας λειτουργίας εἶναι οὐχὶ μόνον καθῆκον, ἀλλὰ καὶ δικαίωμα ταὐτοχρόνως, δικαίωμα, τὸ ὁποῖον βεβαίως πάντες οἱ Ἕλληνες ἔχουσιν, ἀλλὰ πάντες οἱ Ἕλληνες, οἵτινες, φύσει ἴσοι κατὰ τὸ Σύνταγμα, εἶναι ἴσοι καὶ κατὰ τὴν ἱκανότητα καὶ κατὰ τὴν ἀρετήν. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν λοιπὸν ταύτην ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἂν καθιεροῖ τοιαύτην ἀνισότητα, οἵαν τὸ Σύνταγμα δὲν ἐννοεῖ, ἂν δηλονότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καλοῦνται εἰς τὴν δημοσίαν λειτουργίαν τοῦ δασοφύλακος ἄνθρωποι, οἵτινες δὲν εἶναι πολῖται Ἕλληνες, ἢ πολῖται Ἕλληνες, οἵτινες δὲν εἶναι ἴσοι κατὰ τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν ἀρετήν. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ἐξετάζων τὸ ἄρθρον τοῦτο, εὑρίσκω ὅτι δὲν ἀντίκειται παντάπασιν εἰς τὸ Σύνταγμα, διότι οὐδὲν ἐνέχει τὸ προσβάλλον τὴν ἰσότητα τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων, καθόσον κατὰ τὸ ἄρθρον 10 τοῦ νομοσχεδίου τούτου καλοῦνται ἀδιακρίτως εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δασοφύλακος πάντες οἱ Ἕλληνες, οἱ ἔχοντες ὡρισμένα προσόντα· διὰ τοῦ νομοσχεδίου οὐδεὶς πολίτης Ἕλλην ἀποκλείεται ἀπὸ τοῦ νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν ταύτην, οὐδεὶς πολίτης Ἕλλην στερεῖται τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ γείνῃ δασοφύλαξ, ἔχων τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν ἀρετὴν, τὴν ὁποίαν τὸ ἄρθρον 10 ἀναγράφει. Κατὰ τί λοιπὸν τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀντίκειται πρὸς τὸ Σύνταγμα; Κατὰ τί παραβιάζεται ἡ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθιερουμένη ἰσότης τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων; Ποίαν διάκρισιν καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, προσβάλλουσαν τὴν ἰσότητα τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν; Ἡ προτίμησις τῶν συνδημοτῶν τοῦ εὐεργέτου τῆς χώρας, ἐν ᾗ περιπτώσει τοιοῦτοι μετ’ ἄλλων συντρέχουσι πρὸς πλήρωσιν κενῆς θέσεως δασοφύλακος, προτίμησις καθιερουμένη ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ἐξ εὐλαβείας πρὸς τὴν μνήμην ἀειμνήστου ἀνδρὸς, προσενεγκόντος τὸ χρῆμα αὑτοῦ ὑπὲρ τοσοῦτον πρακτικοῦ σκοποῦ, περιορίζει μὲν τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος, ὅπερ ἔχει, τοῦ διορίζειν τοὺς δασοφύλακας, ἀφαιρουμένου ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκλογῆς μεταξὺ δύο ἢ πλειόνων πολιτῶν Ἑλλήνων, ἐχόντων τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα πρὸς πλήρωσιν χηρευούσης καὶ κενῆς θέσεως δασοφύλακος, ἀλλ’ ὁ τοιοῦτος περιορισμὸς τῆς διακριτικῆς ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ, ἡ τοιαύτη ἀφαίρεσις τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπιλογῆς ἀπὸ τῶν χειρῶν αὐτοῦ, καὶ ἡ ἐνάσκησις αὐτοῦ ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, κατ’ οὐδὲν προσβάλλει τὴν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθιερουμένην ἰσότητα τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων. Ἐὰν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀπεκλείοντο πάντες οἱ λοιποὶ Ἕλληνες τοῦ νὰ διορισθῶσι δασοφύλακες, οἱ μὴ ἔχοντες τὴν τιμὴν καὶ τὴν εὐτυχίαν νὰ ὦσι συνδημόται τοῦ εὐεργέτου τῆς χώρας, ἢ ἐὰν κίνδυνος τοιούτου ἀποκλεισμοῦ φοβεροῦ ἠπειλεῖτο διὰ τῆς καθιερώσεως τοιαύτης προτιμήσεως εἰς τοὺς συνδημότας τοῦ ἀειμνήστου ἀνδρὸς, αἱ ἀντιῤῥήσεις τῶν ἐντίμων συναδέλφων ἠδύναντο νὰ ὦσιν εὔλογοι, ἢ τοὐλάχιστον εὐλογοφανεῖς, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὁπότε οὔτε ἐκ τῆς ῥήτρας τοῦ νομοσχεδίου οὔτε ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συνδημοτῶν τοῦ εὐεργέτου, τῶν ἐχόντων ἢ μελλόντων ἀποκτήσαι τὰ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ὁριζόμενα προσόντα, ἀπειλούμεθα ὑπὸ τοιούτου ἀποκλεισμοῦ τῶν λοιπῶν πολιτῶν Ἑλλήνων, ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ἀδυνατῶ νὰ ἐννοήσω καὶ ἀντιληφθῶ τὸ ἀντισυνταγματικὸν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον διὰ τόσον περισσῆς εὐγλωττίας οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι ὑποστηρίζουσιν. Ἐὰν ἠρχόμεθα, Κύριοι, νὰ νομοθετήσωμεν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ καθιεροῦμεν ῥητῶς καὶ ἀμέσως, ἢ σιωπηρῶς καὶ πλαγίως, ὅτι οἱ δημόται ἑνὸς μόνου δήμου τοῦ Κράτους ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ διορίζωνται δασοφύλακες, καὶ ὅτι ἀποκλείονται τοῦ δικαιώματος τούτου οἱ πολῖται Ἕλληνες ὅλων τῶν ἄλλων δήμων τοῦ Κράτους, βεβαίως ὁ νόμος οὗτος θὰ ἀντέκειτο πρὸς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος, τὸ καθιεροῦν τὴν ἰσότητα τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν· ἀλλὰ τοιαύτην διάταξιν οὔτε ῥητῶς οὔτε πλαγίως καθιεροῖ τὸ ἄρθρον 10 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, οὐδ’ ἐνέχει τι τὸ ἀντισυνταγματικὸν ὁ δι’ αὐτοῦ καθιερούμενος περιορισμὸς τῆς διακριτικῆς ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ τοῦ διορίζειν τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, διὰ τῆς ἀφαιρέσεως ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπιλογῆς μεταξὺ πολλῶν προσώπων, ἐχόντων τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα.

§206ΤΟΠΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν ἐψηφίσθη νόμος, ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ προτίμησιν εἰς τμῆμά τι τῆς Ἑλλάδος. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐψηφίσαμεν τὸν νόμον περὶ προσόντων τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, καὶ ἐν ἄρθρῳ 28 τοῦ νόμου τούτου καθιερώσαμεν, ὅτι διὰ νὰ καταλάβωσιν οἱ ἐκ τῆς Θεσσαλίας καταγόμενοι ὡρισμένην τινὰ θέσιν, ἔχουσιν ἀνάγκην προσόντων πολὺ μικροτέρων ἐκείνων, ὧν ἔχουσιν ἀνάγκην οἱ ἐκ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος καταγόμενοι. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι, ὅπως ἐκεῖ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἕνεκα λόγων ἰδιαιτέρων, ἔκρινε καλὸν νὰ νομοθετήσῃ, ὅτι οἱ Θεσσαλοὶ, καίτοι ἔχοντες ἥσσονα προσόντα, δύνανται νὰ καταλαμβάνωσι θέσιν, ὡς πάντες οἱ ἄλλοι Ἕλληνες, οὕτω καὶ ἐνταῦθα δύνανται οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Νυμφασίας νὰ προτιμῶνται τῶν κατοίκων ἄλλων δήμων.

§207Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Διὰ νὰ τοὺς καταστήσῃ ἴσους πρὸς τοὺς ἄλλους.

§208ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἀληθῶς, ἀποκτῶσι μείζονα προσόντα, διὰ νὰ ἔχωσι τὰ ἴδια προσόντα μὲ τοὺς ἄλλους.

§209ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἤδη μὲ προέλαβον ἄλλοι συνάδελφοι, ὑποδείξαντες ὅτι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης οἱ Θεσσαλοὶ εὑρίσκοντο ἐν ἀνισότητι πρὸς τοὺς ἄλλους Ἕλληνας· ἀλλὰ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ πείσῃ τὸν ἐκ Βόλου συνάδελφον, ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν δίκαιον. Ὁ νόμος ἐκεῖνος μίαν ὑπάρχουσαν ἀνισότητα μετέβαλεν εἰς ἰσότητα, ἐνῷ τὸ παρὸν νομοσχέδιον τὴν ὑπάρχουσαν ἰσότητα ζητεῖ νὰ μεταβάλῃ εἰς ἀνισότητα, καὶ ζητεῖται τοῦτο ὑπὸ δύο ἐπόψεις. Κατὰ τὸ 3ον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, πάντες οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου· πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν νῦν ἕνα νόμον, καὶ τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν, εἶναι τὸ ἑξῆς· θὰ ὦμεν πάντες οἱ Ἕλληνες ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου τούτου; Ἡ ἰσότης, Κύριοι, ἀπέναντι τοῦ νόμου δὲν εἶναι μόνον ὡς πρὸς τὰ καθήκοντα, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὰ δικαιώματα, τὰ ἀποῤῥέοντα ἐξ αὐτοῦ. Λοιπὸν ἐκ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου πρόκειται νὰ ἀποῤῥεύσωσι τὰ ἑξῆς δικαιώματα ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων, τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐκπαιδευθῶσιν ἐν τῷ ἱδρυθησομένῳ δασοκομικῷ σταθμῷ πρῶτον, δεύτερον τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ εἰσέλθωσιν εἰς δημοσίαν ὑπηρεσίαν μετὰ τὴν μόρφωσίν των ἐν τῷ κλάδῳ τούτῳ. Τὰ δύο ταῦτα δικαιώματα, τὰ ἀποῤῥέοντα ἐξ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ τὰ ἔχωσι πάντες οἱ Ἕλληνες; θὰ ἦναι πάντες οἱ Ἕλληνες ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν; Ἐγὼ νομίζω ὄχι. Αὐτὸς ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν, ὅτι μόνοι οἱ κάτοικοι Νυμφασίας καὶ τῶν περιοίκων θὰ προσέλθωσιν ἐκεῖ, ἐξ ἄλλων μερῶν οὐδεὶς θὰ προσέλθῃ, διότι θὰ τῷ ἦναι ἀδύνατον τοῦτο. Ὥστε βλέπετε, ὅτι αὐτὸς οὗτος ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου τὸ διασαφηνίζει, ὅτι μόνον οἱ κάτοικοι ἐκείνου τοῦ μέρους δύνανται νὰ προσέλθωσιν. Ὅταν λοιπὸν ἱδρύηται σταθμὸς γεωργικὸς εἰς μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον μόλις καὶ μετὰ βίας οἱ κάτοικοι ἐκείνου τοῦ μέρους δύνανται νὰ προσέλθωσι, βεβαίως δὲν ἐνέχει ἀνισότητα τὸ νομοσχέδιον; Λοιπὸν ἔχομεν τὴν ἀνισότητα ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην, τὴν ὁποίαν αὐτὸς οὗτος ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ὡμολόγησεν. Ἔχομεν εἶτα τὴν ἀνισότητα καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἄρθρου, δι’ οὗ καθιεροῦται ἡ προτίμησις ὡς πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὸ σχολεῖον, ἡ προτίμησις τῶν κατοίκων Νυμφασίας. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἀνισότητα ἐνώπιον τοῦ νόμου τὴν μεγαλειτέραν, τὴν ἀνισότητα ἐκείνην, ἥτις προσπίπτει εἰς τὰς αἰσθήσεις καὶ τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος οὐδόλως ἠσχολήθη εἰς συνταγματικὰς μελέτας. Μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσήνης συνάδελφος, κρίνω περιττὸν νὰ προσθέσω ἐγώ τι, διὰ νὰ σᾶς πείσω περὶ τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχουσι πάντες οἱ Ἕλληνες περὶ συμμετοχῆς εἰς τὰ δημόσια ἀξιώματα, καὶ ὄχι περὶ ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας παρέστησεν ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτὴς, ὅστις ἠθέλησε νὰ γείνῃ διδάσκαλος τοῦ Συνταγματικοῦ δικαίου, καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ Σύνταγμα ἔχει σκοπὸν νὰ καθιερώσῃ τὴν διάκρισιν τῶν ἐξουσιῶν, καὶ ἐγὼ ἐξέφρασα τὴν ἀμφιβολίαν, ἂν εἶχεν ἀναγνώσει τὸ Σύνταγμα διότι, ἂν τὸ εἶχεν ἀναγνώσει, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι τὸ κύριον εἶναι αὐτὸ, τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου, καὶ μετὰ ταῦτα ἔρχεται, ὅτι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου, καὶ μόνοι πολῖται Ἕλληνες εἶναι δεκτοὶ εἰς τὰς δημοσίας λειτουργίας. Δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ζήτημα κἂν μεταξὺ ἀνθρώπων, θελόντων νὰ σπουδαιολογήσωσι περὶ Συντάγματος, ὅτι εἶναι δικαίωμα ἀναφαίρετον παντὸς πολίτου Ἕλληνος νὰ ἀνέρχηται εἰς τὰ διάφορα ἀξιώματα. Τὸ δικαίωμα τοῦτο ὑπόκειται εἰς περιορισμὸν προσόντων, ἀλλὰ τὰ προσόντα ἔχουσι τὸ δικαίωμα ὅλοι οἱ Ἕλληνες ν’ ἀποκτήσωσι. Πῶς δὲ δύναται νῦν νὰ γίνηται λόγος περὶ τούτου, ὅταν ἱδρύηται Σχολὴ εἰς μέρος, ὅπου δὲν δύνανται νὰ προσέλθωσιν ὅλοι οἱ Ἕλληνες, ἐνῷ κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τὰ προσόντα δίδονται εἰς μόνους τοὺς κατοίκους Νυμφασίας; Ἀλλὰ καὶ τὸ προσὸν τοῦτο ἐὰν ἀποκτήσωσιν, ἔρχεται ἡ προτίμησις κατὰ τὸν διορισμὸν, πρᾶγμα πρωτάκουστον ὄχι ἐδῶ, ἀλλὰ καὶ εἰς οἱονδήποτε μέρος τοῦ κόσμου, ἡ προτίμησις ὡρισμένων κατοίκων εἰς ὡρισμένον ἀξίωμα. Εἶναι ἀρχὴ αὐτὴ, ἡ ὁποία ἀνατρέπει καθόλου τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ τὰς βάσεις τοῦ Συντάγματος. Οὐδαμοῦ τῆς Εὐρώπης ὑπάρχει τοιαύτη διάκρισις, καθ’ ἣν, προκειμένου περὶ διορισμοῦ εἰς τὴν δεῖνα θέσιν, νὰ προτιμᾶται ὁ κάτοικος τοῦ δεῖνα μέρους. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἠξεύρω, τί θὰ ἀπαντήσῃ μίαν ἡμέραν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος, δίδων λόγον εἰς τοὺς ἐκλογεῖς του μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἐγὼ ἠξεύρω κάλλιστα, ὅτι ὑπαξιωματικοί, ἔχοντες τὴν ἀπαιτουμένην μόρφωσιν, ὑπάρχουσι πλεῖστοι ὅσοι ἐν τῇ Εὐρυτανίᾳ, δυνάμενοι νὰ τύχωσι τοιαύτης μορφώσεως καὶ νὰ διορισθῶσι δασοφύλακες καὶ δασοκόμοι, ἀλλὰ διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἀποκλείονται, διότι εἶναι δύσκολον, ἂν ὄχι ἀδύνατον, ν’ ἀπέλθῃ ἐξ Εὐρυτανίας, ἵνα σπουδάσῃ τις εἰς τὴν Βυτίναν, καὶ ἀκόμη διότι ὡς πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν θὰ ἔχῃ τὴν προτίμησιν ὁ κάτοικος τῆς Βυτίνης καὶ κατὰ τὸν διορισμὸν θὰ προτιμηθῇ κατὰ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ὁ κάτοικος Νυμφασίας. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος ἂς ἀναπτύξῃ τὴν εὐγλωττίαν αὑτοῦ ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων του, ἵνα τοὺς πείσῃ, ἐγὼ ὅμως δὲν δύναμαι νὰ δικαιολογήσω ψῆφον ἐναντίον τῆς θεμελιώδους διατάξεως τοῦ Συντάγματος.

§210ΡΑΛΛΗΣ. Ὀφείλω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Εὐρυτανίας, ὁ ὁποῖος, δὲν ἠξεύρω διατὶ, ἠθέλησεν ἐκ τοῦ προχείρου νὰ δώσῃ ἡμῖν διδάγματα, καὶ διδάγματα συνταγματικά. Ὑποθέτω ὅτι, ἀντὶ ἐν τῇ φαντασίᾳ του κατὰ τοιαύτην ὥραν ν’ ἀναζητῇ καὶ τὸν σκοπὸν καὶ τὴν ἀρχὴν τῶν συνταγματικῶν διατάξεων, θὰ ἦτο καλὸν καὶ δι’ αὑτὰς καὶ διὰ τὸν διδάσκοντα καὶ δι’ ἡμᾶς, νὰ προσέτρεχεν εἰς τὰ προπαρασκευαστικὰ ἔργα τοῦ Συντάγματος, θὰ εὕρισκε δὲ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ εἰσηγητοῦ εἰς τέσσαρας γραμμὰς μετὰ τῆς μεγαλειτέρας εὐκρινείας τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησεν ὁ συντάκτης τοῦ Συντάγματος νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὴν σχετικὴν διάταξιν. Ἀκούσατέ την, παρακαλῶ, καὶ ἐνωτισθῆτε ἐξ αὐτῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἰσότης ἐν τοῖς δικαίοις φέρει πάντως τὴν ἰσότητα πρὸς τὸ ὑπηρετεῖν τὴν πατρίδα κατὰ τὴν ἑκάστου ἱκανότητα, αὕτη δ’ ἡ μόνη διάκρισις ἐν εὐρύθμῳ Πολιτείᾳ· δοτὴρ τιμῆς ἔστω μόνη ἡ μείζων πρὸς τὰς δημοσίας λειτουργίας χρησιμότης.» Ἐκ τῶν τεσσάρων αὐτῶν γραμμῶν προκύπτει, ὅτι τὸ Σύνταγμα ἠσχολήθη, ἐναντίον τῆς γνώμης ὑμῶν, ἠσχολήθη περὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ περὶ τῆς ἀπονομῆς τῶν δημοσίων λειτουργιῶν, ἠσχολήθη δὲ νὰ καταστήσῃ γενικὴν ἰσότητα μεταξὺ τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων, καὶ μόνον μία διάκρισις ἐτηρήθη, διάκρισις τιμῆς ἔστω, εἰς τὴν διανομὴν τῶν δημοσίων θέσεων, ἡ ἱκανότης. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς καὶ ἐκείνους ἐκ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν ὅτι κἄτι τι λέγουν, συντριβόμενοι ἐναντίον τοιαύτης ῥητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, ἡ ἰσότης αὕτη ὑφίσταται ἐνταῦθα, ὅταν ἀναγνωρίζηται ὅτι δημοσία τις θέσις θ’ ἀπονέμηται κατ’ ἐξαίρεσιν καὶ κατὰ προτίμησιν εἰς τοὺς δημότας τῆς Νυμφασίας; Ποῦ εἶναι ἡ ἰσότης, Κύριοι; Δύνασθε νὰ ψηφίσητε τὰ πάντα, ἀλλὰ μὴ νομίσητε ὅτι δύνασθε διὰ τῆς ψήφου σας νὰ καταῤῥίψητε τοιαύτας διατάξεις συνταγματικὰς, αἱ ὁποῖαι καθιστῶσι τὴν βάσιν τῆς Πολιτείας ἡμῶν. Τὸ ἔργον σας θὰ ἦναι ἐφήμερον, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν, παρὰ νὰ συντριβῇ, καθόσον προσκρούει εἰς τοιαύτας διατάξεις.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος ζητεῖ τὸν λόγον. Κηρύσσω τὴν συζήτησιν περατωμένην. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 ἐζητήθη τὸ διαιρετόν. Ἄν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, θὰ ἀπαγγείλω τὸ διαιρετόν, κατὰ τὴν ὑπόδειξιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Τὸ πρῶτον μέρος ἔχει ὡς ἑξῆς: «Οἱ λαβόντες ἀπολυτήριον δασοκόμου μὲ βαθμὸν καλῶς, λίαν καλῶς καὶ ἄριστα διορίζονται κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας δασοφύλακες, προαγόμενοι μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀρχιφύλακος αʹ τάξεως κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἑπομένου ἄρθρου.» Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ πρώτου μέρους. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀναγνωσθὲν πρῶτον μέρος τοῦ ἄρθρου 10 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου μέρους προβάλλεται τὸ ἀπαράδεκτον.

§212ΡΑΛΛΗΣ. Ζητεῖται πάλιν τὸ διαιρετόν.

§213ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οὐδεμία ἀντίῤῥησις ἐγένετο ὡς πρὸς τὴν προτίμησιν τῶν ὑπαξιωματικῶν.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, θὰ ἀπαγγείλω καὶ ἐπὶ τοῦ μέρους τούτου τὸ διαιρετόν.

§215ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ πρῶτον εἶναι: «Κατὰ τὸν διορισμὸν προτιμῶνται ἐκ τῶν ἰσοβάθμων οἱ ὑπηρετήσαντες ἐν τῷ στρατῷ ὡς ὑπαξιωματικοί». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μέρος τοῦτο τοῦ ἄρθρου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου μέρους, «καὶ ἐκ τούτων οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγόμενοι», προβάλλεται τὸ ἀπαράδεκτον. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ἀπαραδέκτου.

§217ΡΑΛΛΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Γ. Παπαδιαμαντοπούλου καὶ Ἀλεξ. Μ. Κανάρη, ὡς ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 124, ἐξ ὧν 101 εἶπον Ὄχι, 22 εἶπον Ναὶ, καὶ 1 ἠρνήθη ψῆφον, συνεπῶς ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν τοῦ ἀπαραδέκτου.

§220Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἡ πρότασις τοῦ ἀπαραδέκτου δὲν ἐγένετο δεκτή· ἑπομένως ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἶναι, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 10, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο ἡ ψηφοφορία, δὲν ἀντιβαίνει παντάπασιν εἰς τὸ Σύνταγμα. Οὕτως ἐσώθημεν ἀπὸ τοῦ κινδύνου νὰ παραβῶμεν τὸ Σύνταγμα. Ἀλλὰ δὲν σωζόμεθα ἀπὸ πάντων τῶν κινδύνων, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης εἶχε καταγγείλει ἄλλον κίνδυνον, ὁ ὁποῖος, ἐὰν δὲν ἦναι ἴσος πρὸς τὸν κίνδυνον τῆς παραβάσεως τοῦ Συντάγματος, εἶναι ὅμως ἐπίσης κίνδυνος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ἐὰν ἤθελε γείνῃ ἀποδεκτὸν, ἵνα μεταξὺ τῶν κατὰ τὰς ἐξετάσεις λαβόντων βαθμὸν καλῶς, λίαν καλῶς καὶ ἄριστα, ἑπομένως ἐπιτυχόντων, ἀλλ’ ἰσοβάθμων πρὸς ἀλλήλους, προτιμῶνται οἱ ὑπαξιωματικοὶ, καὶ μεταξὺ αὐτῶν οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγόμενοι, ἤθελε δημιουργηθῆ ἓν τιμάριον, κατὰ τὸ ὁποῖον τιμάριον τιμαριοῦχοι μὲν θέλουσιν εἶσθαι οἱ δημόται Νυμφασίας, ὑπηρετοῦντες δὲ τὸ τιμάριον πάντες οἱ ἄλλοι Ἕλληνες. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἰδίως ἔχει ἀποστροφὴν πρὸς τοὺς τιμαριούχους (ἱλαρότης). Δυστυχῶς δὲν τυγχάνει παριὼν, καὶ ἐὰν ἤθελε μεταβιβασθῆ αὐτῷ ἡ εἴδησις, ὅτι ἐγένετο δεκτὴ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου, ἡ ὁποία δημιουργεῖ τὸ τιμάριον, βεβαίως ἤθελε καταθλιβῆ. Διὰ τοῦτο ἐγὼ δειλιῶ νὰ συττήσω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν διάταξιν ταύτην, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὴν τελευταίαν περίοδον «καὶ ἐκ τούτων οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγόμενοι», ἑπομένως νὰ μὴ ὑπάρχωσιν αὐτοὶ οἱ τιμαριοῦχοι, καὶ νὰ σωθῶμεν ἀπὸ τῆς περιόδου τοῦ τιμαρίου. Ἡ διάταξις αὕτη τῆς τοιαύτης κατὰ τὰ ἀνωτέρω προτιμήσεως τῶν Νυμφασίων ὑπῆρχεν ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Τρικούπη συνταχθέντι καὶ εἰσαχθέντι εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίῳ, δὲν ἐπενοήσαμεν δ’ ἡμεῖς αὐτὴν, ἀλλὰ μετεγράψαμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπερ εἰσηγάγομεν καὶ ἐφ’ οὗ ἡ παροῦσα συζήτησις, ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Ὑπουργείου Τρικούπη. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἡσυχάσωμεν τὴν πεφοβισμένην ἀπὸ τὰ τιμάρια συνείδησιν τοῦ κ. Καραπάνου, διὰ τοῦτο προτείνομεν νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ διάταξις αὕτη.

§221ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ συγχαίρω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐνόησε τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει αὐτὴ ἡ διάταξις, καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ διδάξῃ τοὺς φίλους του νὰ μὴ προτρέχωσιν αὐτοῦ, καὶ νὰ ἀφήνωσι πρῶτον νὰ ἀπαντήσῃ ἐκεῖνος, ἵνα μὴ διαψεύδωνται κατόπιν ὑπ’ αὐτοῦ.

§222Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ὅμως δὲν σᾶς συγχαίρω παντάπασι διὰ τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ὑπεβάλετε περὶ τοῦ ἀπαραδέκτου, διότι εἴμεθα τοσοῦτον μακρὰν τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε νὰ ὑπερασπισθῆτε καὶ ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἀμύνεσθε, ὅσον μακρὰν εἶναι τὰ Καρπάθια ὄρη ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, ἔνθα κατοικοῦμεν ἡμεῖς (γέλως).

§223ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ Καρπάθια ὄρη βεβαίως ἀπετέλει ἡ περίοδος ἐν τῇ διατάξει, ἡ ἐγκαταλειφθεῖσα. Εὐτυχῶς καθῃρέθησαν τὰ Καρπάθια, καὶ εὑρισκόμεθα ἐπὶ ὁμαλοῦ ἐδάφους.

§224Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός.). Δὲν καθηρέθησαν, ἀλλ’ ἐγὼ ἔκρινα ἁρμόζον νὰ σατυρίσω τὸν γελοῖον ἰσχυρισμὸν, ὅτι δῆθεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου δημιουργεῖται τιμάριον. Ἐνῷ δὲ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 10 οὐχὶ τιμάριον δὲν δημιουργεῖ, ἀλλ’ οὐδὲ παρέχει ὄφελός τι ὑπὲρ τῶν Νυμφασίων, ὑπέλαβόν τινες, ὅτι ἠδύναντο διὰ γελοίων ἰσχυρισμῶν νὰ ἐνσπείρωσιν ὑπονοίας, ὅτι ἐγὼ, ὡς Γορτύνιος, ἐδημιούργησα ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν μου ἐξαιρετικήν τινα ὠφέλειαν. Δὲν ἦτο ἀξία τοιαύτη ἐξουδένωσις τῆς ἐν τῷ γελοίῳ τοῦ προταθέντος ἰσχυρισμοῦ ὑποκρυβείσης ἀξιοπεριφρονήτου πονηρίας;

§225ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν θέλετε ὑπολάβει, ὅτι λέγω ἀνευλαβῆ, ἐὰν, ἐπιστρέφων τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πρὸς αὐτὸν, εἴπω ὅτι, ἐὰν ὑπῆρχέ τι γελοῖον, βεβαίως γελοία ἦτο ἡ διάταξις ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἠναγκάσθη αὐτὸς ὁ ἴδιος νὰ ἀπαλείψῃ.

§226Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἠναγκάσθην νὰ ἀπαλείψω τὴν διάταξιν.

§227ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§228Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Βουλὴ σᾶς ἀπεκρίθη, ὅτι δημιουργεῖτε μὴ ἀκριβεῖς ἰσχυρισμούς.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀπαλείψεως τῆς τελευταίας περιόδου τοῦ ἄρθρου 10: «καὶ ἐκ τούτων οἱ ἐκ τοῦ δήμου Νυμφασίας καταγόμενοι». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τῆς περιόδου ταύτης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Οὕτω τροποποιηθὲν τὸ ἄρθρον 10 γίνεται δεκτόν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, 11–16, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριανταφυλλάκος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§231ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι κατὰ τοῦτο διαφέρει ἀληθῶς τῶν προκατόχων αὐτοῦ, ὅτι εἶναι πολὺ κοινοβουλευτικώτερος ἐκείνων. Εἶχον δηλώσει ὅτι καὶ ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ἐνόμιζον ἀληθῶς, ὅτι ἡ διάταξις ἐκείνη—πιθανὸν νὰ πλανῶμαι—ἦτο ἀντισυνταγματική, ἀλλὰ μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἦτο περιττὸν νὰ λάβω τέλος τὸν λόγον, ἀλλ’ ἐπεθύμουν μόνον νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι καὶ ἡ θέλησις τοῦ δωρητοῦ, ὁ ὁποῖος ἐτύγχανε θεῖός μου, ἦτο πολὺ γενικωτέρα, διότι κατὰ τὴν διαθήκην αὐτοῦ κληρονόμον μὲν ἔθεσε τὸ δημόσιον ταμεῖον τῆς Ἑλλάδος, ἄφηνε δὲ εἰς τὰ σώματα τὰ Βουλευτικὰ τοῦ Κράτους—διότι τότε ἦσαν δύο σώματα, Βουλὴ καὶ Γερουσία,—καὶ εἰς τὴν Σύγκλητον τοῦ Πανεπιστημίου νὰ προσδιορίσουν τὸ κατάστημα τὸ ἐθνωφελὲς, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἱδρυθῇ δαπάναις τῆς περιουσίας του. Οὔτε τὸν σκοπὸν ὥριζεν, οὔτε τὸν τόπον, οὐδ’ ἄλλο τι, ἀλλὰ διὰ γενικῶν φράσεων ἔλεγεν: «ὅ,τι αἱ Βουλαὶ τῶν Ἑλλήνων καὶ ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου ἀποφασίσωσιν, αὐτὸ καὶ νὰ γίνεται ὑπὲρ τοῦ Κράτους». Εἶχον λοιπὸν τὸ καθῆκον νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὑποχώρησίν του ἐν τῷ ζητήματι.

§232ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἄν ἔχητε πρόχειρον τὴν διαθήκην, παρακαλῶ νὰ λάβητε τὴν καλωσύνην ν’ ἀναγνώσητε τὸ σχετικὸν μέρος αὐτῆς.

§233ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα (ἀναγινώσκει): «... Ὁποῖόν τι καθίδρυμα κοινωφελὲς θὰ ἱδρυθῇ καὶ ποῦ, ἀπόκειται νὰ ἀποφασίσωσιν αἱ Βουλαὶ τῆς Ἑλλάδος μετὰ προηγουμένην γνώμην τῆς Πανεπιστημιακῆς Συγκλήτου...»

§234Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι λησμονεῖτε τὸ ἑξῆς γεγονὸς, ὅτι τὰ χρήματα τοῦ κληροδοτήματος τοῦ μακαρίτου Τριανταφυλλίδου διετέθησαν εἰς σύστασιν Σχολῆς Γεωργικῆς ἐν Ἀθήναις, προσέτι διετέθησαν εἰς συντήρησιν Σχολῆς Γεωργικῆς ἐν Ἀϊδινίῳ, διότι τὰ ἔσοδα τοῦ κτήματος Ἀϊδινίου δὲν ἐπήρκουν εἰς τὰ ἔξοδα τῆς Σχολῆς, καὶ ὅτι τότε ἠναγκάσθη τὸ Ὑπουργεῖον Τρικούπη νὰ προτείνῃ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπρότεινε τὴν σύστασιν Γεωργικοῦ σταθμοῦ ἐν Βυτίνῃ. Ἐλησμονήσατε δὲ καὶ τὴν αἰτιολογίαν, τὴν ὁποίαν τὸ Ὑπουργεῖον Τρικούπη περιέλαβεν ἐν τῇ συνοδευσάσῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐκθέσει, ὅτι ἐξ εὐλαβείας πρὸς τὴν μνήμην ἐκείνου προέτεινε τὴν σύστασιν τοῦ σταθμοῦ ἐν Βυτίνῃ, τῇ πατρίδι τοῦ διαθέτου, ἀφοῦ τὰ χρήματα αὐτοῦ ἐδαπανῶντο εἰς Γεωργικὴν Σχολὴν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Ἀϊδινίῳ. Συνῃσθάνθησαν τέλος πάντων, ὅτι ἔπρεπε νὰ προτείνωσι τὴν σύστασιν Γεωργικοῦ σταθμοῦ ἐν Βυτίνῃ. Κατὰ τὸ 1891 ἐξεδόθη νόμος τοῦ Κράτους, ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ κυρωθεὶς ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, κατὰ τὸν ὁποῖον συνεστήθη ὁ Γεωργικὸς σταθμὸς Βυτίνης, ἀποτελούμενος ἀπὸ τρία τμήματα, τὸ γεωργικὸν, τὸ λεπτουργοξυλουργικὸν καὶ τὸ δασοκομικὸν, τὸ δὲ νομοσχέδιον, τὸ σήμερον ψηφισθὲν, ἐπροτάθη πρὸς ἀναδιοργανισμὸν τοῦ δασοκομικοῦ σταθμοῦ, ὁ ὁποῖος, ὡς εἴρηται, εἶχε συστηθῆ κατὰ τὸ 1891.

§235ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Οὔτε τὰ ἀγνοῶ, οὔτε καὶ ἐναντιοῦμαι. Νομίζω ὅτι καθῆκον τῆς Πολιτείας ἦτο, ἀφοῦ ἀπεφάσισε νὰ συστήσῃ Γεωργικὰς Σχολὰς, νὰ ἐνθυμηθῇ πρωτίστως τὸν τόπον, ὅπου ὁ δωρητὴς ἐγεννήθη. Περὶ τούτου ἐγὼ δὲν ἠθέλησα οὔτε νὰ ψέξω, οὔτε νὰ κατηγορήσω· τοὐναντίον νομίζω, ὅτι στοιχειῶδες καθῆκον τῆς Πολιτείας ἦτο. Ἐνόμισα λοιπὸν, ὅτι εὐλαβῶς ἐπράξατε, ὑποχωρήσαντες εἰς τὸ ζήτημα.

§236Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἦτο περιττὸν νὰ ἐκφράσητε τὴν κρίσιν σας, διότι δὲν τὴν ἐζήτησα. Ἐπρότεινα τοῦτο, ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, ἐτελείωσε τὸ ζήτημα.

§237ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν λαμβάνω ἀπὸ κανένα τὴν ἄδειαν, ὅταν θέλω νὰ ἐκφράζω τὴν γνώμην μου.

§238Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἦτο ἀνάγκη.

§239ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Σᾶς σέβομαι καὶ σᾶς ἐκτιμῶ, ὡς γνωρίζετε, ἀλλ’ ἄδειαν δὲν ζητῶ ἀπὸ κανένα. Ὡς Βουλευτὴς θὰ ὁμιλῶ ὅταν θέλω καὶ ὅπως θέλω καὶ ὅπως ἡ συνείδησίς μου μοὶ ἐπιβάλλει.

§240Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐν χρόνῳ προσήκοντι.

§241ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τοῦτο, κατ’ ἐμὲ, τὸ καθῆκον τοῦ Βουλευτοῦ, τὸν δὲ ζητοῦντα ἄδειαν, ὅπως ὁμιλήσῃ, θεωρῶ ἀνάξιον τοῦ ἀξιώματος. Καὶ προσήκων ἦτο ὁ χρόνος, καὶ ὁ μᾶλλον δικαιούμενος νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἤμην ἐγὼ, ὁ ὁποῖος, ὡς συγγενὴς τοῦ μεγάλου δωρητοῦ, εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν εἶχεν ἐκεῖνος στενὰς ἰδέας τοπικισμοῦ, ὅπως διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας ἠθέλετε νὰ παραστήσητε, ἀλλὰ γενικωτάτας, πανελληνίους.

§242Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅτι ἦσθε συγγενής του, δὲν τὸ ἐγνώριζον· μόνον ἐγνώριζον, ὅτι ὁ ἀείμνηστος Τριανταφυλλίδης εἶχε προσδιορίσει κληροδοτήματα διὰ τοὺς συγγενεῖς του (ἱλαρότης).

§243ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τριακοσίας δραχμὰς μόνον δι’ ἕκαστον ἄτομον ἑκάστου βαθμοῦ, τὰς ὁποίας καὶ ἔλαβον (ἱλαρότης).

§244Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Θὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου εἰς τὸν προλαλήσαντα, διότι εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ἀναγνώσῃ τεμάχια τῆς διαθήκης τοῦ μακαρίτου Τριανταφυλλίδου. Ἀπὸ τοῦ 1890 ἐζήτησα καὶ ἐσχάτως ἐπανέλαβον, ὅτι πρωτίστη ἀνάγκη εἶναι νὰ δημοσιευθῶσιν αἱ διαθῆκαι τῶν μεγάλων δωρητῶν, ὡς καὶ πάντων τῶν κληροδοτῶν, ἵνα ἅπαντες ἔν τε τῇ Βουλῇ καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς γνωρίζωμεν, τί περιέχεται ἐντὸς τῶν διαθηκῶν. Καὶ ἄλλοτε παρουσιάσθη τὸ ζήτημα τῶν διαθηκῶν, καὶ πάντες ἐτρέξαμεν δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ, ἵνα ἀναζητήσωμεν τὰς διαθήκας, ἀλλὰ ποῦ νὰ τὰς εὕρωμεν; Ἐγὼ δὲ, διότι ἔτυχε ν’ ἀπουσιάζω, ἠγνόουν τὴν διαθήκην τῶν ἀδελφῶν Ζάππα καὶ ἐκ τῆς καλωσύνης τοῦ ἐκ Θήρας συναδέλφου ἀνέγνων ταύτην. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ περισυλλέξῃ τὰς διαθήκας ὅλων τῶν δωρητῶν καὶ φροντίσῃ, ὅπως δημοσιευθῶσιν αὗται.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ περεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκει). «Ἐκ τῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 81, 128 καὶ 129 τοῦ ͵ΒΠʹ νόμου τῆς 5 Αὐγούστου 1892 βεβαιωτέων ἐγγείου φόρου καὶ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου μέχρι τῆς 15 Αὐγούστου 1897 ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου ἐκπίπτονται δραχμαὶ ὀκτὼ κατὰ χιλιάδα ἐξαγομένων ἑνετικῶν λιτρῶν.»

§246Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τοῦτο διαφέρει ἀπὸ τὸν νόμον τὸν ψηφισθέντα κατὰ τὸ 1895, ὅτι προβάλλει μείωσιν τοῦ φόρου κατὰ ὀκτὼ δραχμάς.

§247ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτούμεθα τῶν 8 δραχμῶν, καὶ περιοριζόμεθα εἰς τὰς 4, τὰς προηγουμένας.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 μετὰ τῆς τροπολογίας ταύτης, ἤτοι νὰ τεθῇ «δραχμαὶ «τέσσαρες» ἀντὶ «δραχμαὶ ὀκτώ», παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρωνται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§249ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἡ πρότασίς μου παρακαλῶ νὰ θεωρηθῇ ὡς τροπολογία.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν μοὶ φαίνεται δυνατὸν, διότι ὑμεῖς εἰσάγετε ἓν μόνον ἄρθρον, ὡς τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου ὁλοκλήρου. Ἐγὼ ὑπέλαβον, ὅτι θὰ φέρητε τὸ κείμενον τοῦ παλαιοῦ νόμου, ὡς τροπολογίαν τῆς προτάσεως τῶν Βουλευτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τυπωθῇ ἡ τροπολογία σας, νὰ διανεμηθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις.

§251ΒΟΤΣΗΣ. Πρέπει νὰ γείνῃ αὐτὸ καὶ δι’ ἕτερον λόγον, διότι ὑπάρχουσι διάφοροι τροπολογίαι, καὶ ἤδη πρόκειται περὶ δευτέρας ἀναγνώσεως.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§253ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὄρα Παράρτημα).

§254ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὄρα Παράρτημα).

§255ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα θὰ καταλήξω καὶ ἐγώ. Καὶ προχθὲς ἐζητήσαμεν τὴν ἀναβολὴν, διότι πρέπει νὰ περισυλλεχθῶσιν ὅλα τὰ ἀποτελέσματα, νὰ συμβουλευθῶμεν τὴν στατιστικὴν, ἵνα ἴδωμεν ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὕψωσαν τὰς τιμὰς, ἡ παρακράτησις, ἢ αἱ ἀγοραὶ τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ρωσσίας; Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ νὰ συστηθῇ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ περὶ πάντων τούτων τῶν ζητημάτων.

§256ΔΑΓΡΕΣ. Ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ πᾶς, ὅστις ἤθελεν ἀναλάβει τὴν συζήτησιν, ἤθελεν ἀναλάβει ἔργον ὀχληρὸν, διότι καὶ ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη καὶ ἡ Βουλὴ κουρασμένη. Καλὸν λοιπὸν ἤθελεν εἶσθαι, ἡ Βουλὴ νὰ ἀναβάλῃ ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας τὸ νομοσχέδιον, ὥστε ἐν γνώσει νὰ συζητήσωμεν.

§257ΣΠ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Πρέπει νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ συζήτησις, ὅπως τελειώσωμεν.

§258ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§259Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἡ ἀναβολὴ θὰ συντελέσῃ, ἵνα μελετηθῇ τὸ ζήτημα κάλλιον, καὶ πεισθῶμεν, ἂν ἡ παρακράτησις ἔβλαψεν ἢ ὠφέλησε.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Κ. Ἀσημακοπούλου καὶ Ι. Τσερτίδου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 113. Ἐκ τούτων 33 εἶπον Ναὶ, 56 εἶπον Ὄχι, καὶ 24 ἠρνήθησαν ψῆφον. Μὴ ὑπαρχούσης ἀπολύτου πλειονοψηφίας, θέλει ἐπαναληφθῆ ἡ ψηφοφορία. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς προτάσεως νόμου «περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου» διὰ τὴν αὔριον λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Κ. Ἀσημακοπούλου καὶ Χρ. Τζίνου, ὡς ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 105. Ἐκ τούτων 21 εἶπον Ναὶ, 59 εἶπον Ὄχι, καὶ 25 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5–21 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς καὶ τὸ σύνολον τῆς ἀναγνωσθείσης προτάσεως νόμου εἰς βʹ συζήτησιν).

§263Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυνάμεθα νὰ μεταβῶμεν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 7 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδιον.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς κυρώσεως τῶν πράξεων τῶν ἐκδοθεισῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Ἀντιβασιλείας. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν.

§266ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πρόκειται νὰ ὁμιλήσουν πολλοὶ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τῆς προκεχωρηκυίας ὥρας δὲν εἶναι παρόντες· ἄλλως εὑρισκόμεθα ἐδῶ ἀπὸ τῆς 3½ ὥρας, συζητοῦντες συνεχῶς, εἶναι δὲ ἡμίσεια μετὰ τὸ μεσονύκτιον, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σταματήσωμεν.

§267Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν ὀλίγον, διότι καταναλίσκομεν πολλὰς ὥρας εἰς ἔργα βεβαίως τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἡ νομοθετική μας ἐργασία εἶναι πολὺ ὀλίγη, ὁ δὲ χρόνος ὁ ὑπολειπόμενος εἶναι πολὺ βραχὺς, καὶ πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν, διότι ἄλλως θὰ μείνουν ὅλα τὰ νομοσχέδια, χωρὶς νὰ συζητηθῶσι.

§268ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ ἀναβολὴ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διότι εἶναι εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, εἰς τὴν πρώτην δ’ ἀνάγνωσιν ἐψηφίσθη ἄνευ συζητήσεως, καὶ εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ παρὰ πολλῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ, ἂς προταχθῶσιν ἄλλα νομοσχέδια.

§269Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς προχωρήσωμεν εἰς τὸ περὶ ἐνεχύρου.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐνεχύρου.

§271ΒΑΛΕΤΑΣ. Κάμνω ὅμως τὴν παρατήρησιν, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν ὥραν δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ συζητήσωμεν, οὔτε ἡ Βουλὴ ν’ ἀντιληφθῇ.

§272Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς ὅμως θὰ μείνωμεν, ἵνα ἐργασθῶμεν ὀλίγον.

§273ΒΑΛΕΤΑΣ. Πολὺ καλά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνεχύρου, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς καλλιεργείας τῶν ἁλικῶν. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§275ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Εἶμαι, Κύριοι, κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι δι’ αὐτοῦ πρόκειται νὰ μεταβληθῇ ἓν σύστημα καλλιεργείας, τὸ ὁποῖον καθιέρωσεν ὁ χρόνος καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου τὸ Κράτος ἀντὶ δαπάνης δρ. 210,000 ἀπολαμβάνει ἐτησίως κατὰ μέσον ὅρον ἅλας ὀκάδ. 15,493,810, ἡ καθαρὰ ἀξία τοῦ ὁποίου, πρὸς 10 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἀνέρχεται εἰς 1,333,063 δραχ. Ἡ μεταβολὴ, ἡ ὁποία ζητεῖται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, πέποιθα ὅτι θὰ ἐλαττώσῃ τὸ ἔσοδον τοῦ Κράτους καὶ ὅτι θὰ γείνῃ πρόξενος μεγάλων ζημιῶν εἰς τὰ κτήματα, διότι οἱ ἐνοικιασταὶ, λόγῳ οἰκονομίας, δὲν θὰ διατηρῶσιν αὐτὰ μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπιμελείας καὶ ζήλου, μεθ’ οὗ διατηροῦνται διὰ τῶν ἐπιτετραμμένων τῆς Κυβερνήσεως· καὶ παράδειγμα ἔχω τὴν ἐφετεινὴν ἐνοικίασιν τῶν ἁλικῶν Λευκάδος, αἱ ὁποῖαι περιῆλθον εἰς κακίστην κατάστασιν. Θὰ ζημιωθῶσι διὰ τῆς ἐνοικιάσεως οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὰς ἁλικὰς, διότι οἱ ἐνοικιασταὶ θὰ κερδοσκοπῶσιν ἐπὶ τοῦ ἡμερομισθίου αὐτῶν, καὶ θ’ ἀποκλείωσιν ἐκείνους, πρὸς οὓς δὲν ἔχουσι συμπαθείας. Οὕτω λοιπὸν οὔτε τὸ παρὰ τῶν ἐνοικιαστῶν παραχθησόμενον ἅλας κατὰ ποιότητα θὰ ἦναι οἷον παράγεται σήμερον, οὔτε ἡ δαπάνη τῆς παραγωγῆς καὶ διατηρήσεως θὰ ἦναι μικροτέρα τῆς σημερινῆς. Μόνον δὲ θὰ ὠφελήσωμεν τὴν ἑταιρίαν ἐκείνην, ἥτις πρὸ χρόνων ἐπιδιώκει τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν κτημάτων τούτων τοῦ Κράτους. Διὰ ταῦτα εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προστασίας τῆς ἐν Θεσσαλίᾳ σακχαροποιΐας.

§277ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ζητῶ τὴν ἀναβολὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, κύριε Πρόεδρε, διότι προτίθεμαι νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη προηγουμένως νὰ προσκομισθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν αἱ ἑξῆς πληροφορίαι (ἀναγινώσκει σημείωσιν τῶν ζητουμένων πληροφοριῶν). Τὰς πληροφορίας ταύτας νομίζω λίαν οὐσιώδεις, πρὸς κατανόησιν ὄχι μόνον τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἔχῃ, καὶ ἀπολύτως μὲν ὡς πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ σχετικῶς πρὸς ἄλλα δικαιώματα καὶ ἀμφισβητήσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐγερθῶσιν ἐκ τῆς καταλήψεως διαφόρων γαιῶν, λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης, τὰς ὁποίας θὰ καταλάβωσιν αἱ ὁδοί. Παρακαλῶ λοιπὸν, μέχρις ὅτου προσκομισθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὗται, ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου.

§278ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Αἱ πληροφορίαι δύνανται νὰ προσκομισθῶσιν αὔριον, καὶ νὰ τὰς λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου· ἤδη δὲ δύναται, νομίζω, ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν.

§279ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Βεβαίως δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν ν’ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἀλλὰ παρακαλῶ, πρὶν ἢ ἔλθῃ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, νὰ προσκομισθῶσιν αἱ πληροφορίαι.

§280Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, ἀλλὰ νὰ καταθέσητε γραπτὴν σημείωσιν αὐτῶν, καὶ ὑπόσχομαι πρὸ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως νὰ τὰς προσαγάγω.

§281ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ γείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν μία εἰσήγησις, διὰ νὰ ἐννοήσωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν σπουδαιότητα τοῦ ζητήματος· διότι πρόκειται νὰ θυσιασθῶσιν ἑκατομμύρια, καὶ πρέπει νὰ μάθωμεν διὰ τίνας λόγους θυσιάζονται τὰ ἑκατομμύρια αὐτά.

§282Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, πρὸ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3).

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκει): «Ὁ νόμος οὗτος ἰσχύει μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου τοῦ χιλιοστοῦ ἐννεακοσιοστοῦ πρώτου ἔτους.»

§284ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εὑρίσκω, Κύριοι, ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου ἐπὶ μίαν πενταετίαν εἶναι βραχεῖα, προκειμένου περὶ βιομηχανίας, οἵα ἡ τῆς ζαχάρεως. Ὡς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰσάγων τὸ νομοσχέδιον, ἐγνώρισεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὁ ὁμογενὴς κ. Χρηστάκης Ζωγράφος διὰ μεγάλων χρηματικῶν θυσιῶν κατεσκεύασε μέγα ζαχαροποιεῖον ἐν Θεσσαλίᾳ, ἓν ἐκ τῶν ἀρίστων, τῶν ὑπαρχόντων ἐν Εὐρώπῃ, οὕτω δὲ εἰσήγαγε νέον εἶδος ἰθαγενοῦς βιομηχανίας καὶ νέαν καλλιέργειαν προϊόντος, τὴν καλλιέργειαν τῶν τεύτλων. Εἶναι περιττὸν, νομίζω, νὰ ἀναπτύξω διὰ μακρῶν ποίαν σημασίαν διὰ τὴν οἰκονομικὴν τῆς χώρας κατάστασιν ἔχει ἡ ἀνάπτυξις πάσης ἰθαγενοῦς βιομηχανίας καὶ ἡ καλλιέργεια νέων προϊόντων. Βεβαίως, μεθ’ ὅλας τὰς γενομένας ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ τούτου δαπάνας, δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ καλλιέργεια τῶν τεύτλων ἐπεξετάθη σπουδαίως, καὶ ὅτι ἡ παραγωγὴ τῆς ζαχάρεως κατ’ ἀκολουθίαν ἐπέτυχε κατὰ τὰς προσδοκίας τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς νέας ταύτης βιομηχανίας. Ἡ ἐπιχείρησις αὕτη ἔχει νὰ ἀντιπαλαίσῃ κατὰ μεγάλων προσκομμάτων, διότι πᾶσα νέα καλλιέργεια προϊόντος τινὸς δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τοῦ προχείρου νὰ παράσχῃ καρποὺς, οὓς οἱ καλλιεργηταὶ ζητοῦσι, διότι ἐλλείπει πᾶσα εἰδικὴ γνῶσις γεωργικὴ καὶ βιομηχανική, ἑπομένως καὶ πᾶσα προθυμία ἐκ μέρους τῶν ἐργατικῶν τάξεων. Ἡ καλλιέργεια τῶν σακχαρούχων τεύτλων θέλει φέρει ἀναμφιλέκτως μεγάλην βελτίωσιν τῆς γεωργίας ἐν γένει, ἰδίᾳ δὲ θέλει συντελέσει εἰς τὴν ἀνάπτυξιν γεωργικῆς βιομηχανίας, διότι παρασκευάζει εὐνοϊκώτατα τὸ ἔδαφος διὰ πλείονα παραγωγὴν σίτου καὶ κριθῆς. Ἡ καλλιέργεια τῶν τεύτλων ἀπαιτεῖ βαθεῖαν ἀροτρίασιν, χρήσιμον διὰ τὰς ἐπακολουθούσας καλλιεργείας, τὴν καλλιέργειαν δὲ ταύτην διὰ ζωϊκῶν καὶ χημικῶν λιπασμάτων θὰ διδαχθῶσιν οἱ γεωργοὶ πρακτικῶς, ἐνῷ συγχρόνως θὰ συνειθίσωσιν εἰς τὴν χρῆσιν τῶν γεωργικῶν μηχανῶν, τῶν χρησίμων εἰς ἀναπλήρωσιν τοῦ ἀνεπαρκοῦς ἀριθμοῦ τῶν γεωργῶν. Πάντα ταῦτα ὅμως ἀποβλέπουν εἰς τὸ μέλλον· ἐπὶ τοῦ παρόντος δέον νὰ ὑποστηριχθῇ πάσῃ θυσίᾳ ἡ νέα αὕτη βιομηχανία, ἵνα μὴ ἀποτύχῃ, ὡς τόσαι ἄλλαι ἐν Ἑλλάδι. Ἐγένετο καὶ ἄλλοτε ἀπόπειρα, ἐν Ἀταλάντῃ, νομίζω, κατὰ τὸ 1842, ἱδρύσεως ζαχαροποιείου, ἀλλ’ ἀπέτυχεν· ἀπέτυχε δὲ, πρῶτον διὰ τὴν ἔλλειψιν κεφαλαίων καὶ δεύτερον διὰ τὴν ἔλλειψιν ὑποστηρίξεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ἄνευ τῆς ἀρωγῆς τοῦ Κράτους ἡ νέα αὕτη καλλιέργεια καὶ ἡ βιομηχανία εἶναι προωρισμένη νὰ καταλήξῃ εἰς ἀποτυχίαν, διὰ τοῦτο πανταχοῦ, ὅπου εἰσήχθη ἡ καλλιέργεια τῶν τεύτλων καὶ ἡ βιομηχανία τῆς ζαχάρεως, τὰ Κράτη περιέβαλλον τὴν βιομηχανίαν ταύτην διὰ προνομίων, ἅτινα ἐξησφάλισαν ὅπως δήποτε τὴν παραγωγήν. Σήμερον ὁ κ. Ζωγράφος ἐδαπάνησεν ἐν Θεσσαλίᾳ ἄπειρα χρήματα, περὶ τούτου δὲ οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἀρκεῖ νὰ ἐπισκεφθῇ τις τὴν Θεσσαλίαν καὶ νὰ ἴδῃ τὰ μεγάλα ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα βεβαίως εἰς τὸ μέλλον θὰ παραγάγωσι μεγίστην ποσότητα ζαχάρεως, ἐκ τῆς ὁποίας καὶ ἡ κοινωνία θὰ ὠφεληθῇ, καὶ ἡ γεωργία νέαν θὰ λάβῃ ζωὴν καὶ ἀνάπτυξιν εἰς τὸ κατ’ ἐξοχὴν γεωργικὸν τοῦτο τμῆμα τῆς Ἑλλάδος. Προσερχόμενοι δὲ ἀρωγοὶ τῆς βιομηχανίας, δὲν πράττομεν τίποτε ἄλλο ἢ ὅ,τι ἔπραξαν πάντα τὰ Κράτη τοῦ κόσμου, ἅτινα βαθέως κατανοοῦσι τὴν σημασίαν τῆς ἀναπτύξεως τῆς γεωργίας καὶ βιομηχανίας αὐτῶν. Ἰδιαιτέραν ὑποστήριξιν πανταχοῦ εὗρεν ἡ βιομηχανία τῆς ζαχαροποιίας. Ἐν Γαλλίᾳ, ὅτε ἱδρύθη κατὰ πρῶτον ζαχαροποιεῖον εἰς τὰ πέριξ τῶν Παρισίων κατὰ τὸ 1811, ὁ μέγας Ναπολέων οὐ μόνον ἠγγυήθη τοῖς ζαχαροποιοῖς τὴν καλλιέργειαν μεγάλων ἐκτάσεων γαιῶν καὶ ἐκήρυξεν ἀπηλλαγμένα τά τε τεῦτλα παντὸς φόρου καὶ τὴν ἰθαγενῆ ζάχαριν οἱουδήποτε δασμοῦ ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ἀλλὰ διέθεσε καὶ ἓν ἑκατομμύριον φράγκων, ὅπως δοθῇ ὡς ἀμοιβὴ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γεωργίας καὶ τῆς βιομηχανίας τοῦ εἴδους τούτου. Τὸ αὐτὸ ἔπραξαν ἡ Αὐστρία, ἡ Πρωσσία καὶ ἡ Ρωσσία, κατόπιν δὲ ἐμιμήθησαν τὰς χώρας ταύτας τὸ Βέλγιον, ἡ Ὁλλανδία καὶ ἡ Ἱσπανία. Ἐν τῇ Βραζιλίᾳ σήμερον ἔτι οὐ μόνον χορηγεῖται δωρεὰν ὁ σπόρος, οὐ μόνον αἱ γαῖαι, ἐν αἷς καλλιεργοῦνται τὰ τεῦτλα, εἶναι ἐθνικαί, ἀλλὰ καὶ τὸ Κράτος καταβάλλει 10% ἐπὶ τῶν κεφαλαίων, τὸ δὲ Bill Mac-Kinley ἐν ταῖς Ἡνωμέναις Πολιτείαις χορηγεῖ τοῖς ἱδρύουσιν ἐκ παντὸς εἴδους προϊόντων ζαχαροποιεῖον ἀμοιβὴν ἐπὶ δέκα πέντε ἔτη διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν φρ. 22 καὶ 80/00 δι’ ἕκαστον σάκκον ζαχάρεως ἐν τῷ τόπῳ παραγομένης καὶ ἡ Βουλγαρία δὲ διὰ πᾶν εἶδος βιομηχανίας ἀπήλλαξε τοὺς βιομηχάνους παντὸς φόρου ἐπιτηδεύματος, καὶ ἐχορήγησεν ἔκπτωσιν 35% διὰ τὴν μετακόμισιν τῶν προϊόντων διὰ τῶν σιδηροδρόμων τοῦ Κράτους. Ὡς παρατηρεῖτε, Κύριοι, πανταχοῦ τοῦ κόσμου ἐξαιρετικῶν ἀπολαμβάνει προνομίων ἡ βιομηχανία τῆς ζαχάρεως καὶ ἡ καλλιέργεια τῶν τεύτλων, διότι οὐ μόνον νέον εἶδος βιομηχανίας εἰσάγεται εἰς τὰς χώρας, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐν γένει καλλιέργεια βελτιοῦται, καὶ ἡ κτηνοτροφία ἀναπτύσσεται, καὶ ἡ παραγωγὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν αὐξάνει μεγάλως. Ἄξιος ἀληθῶς ἐπαίνων εἶναι ὁ κ. Χρηστάκης Ζωγράφος, ὅστις τὴν βιομηχανίαν ταύτην εἰσήγαγε παρ’ ἡμῖν. Ἀλλὰ ὁ κ. Ζωγράφος δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνευ τῆς ἀρωγῆς τοῦ Κράτους νὰ φέρῃ ἔκτακτον ἀποτέλεσμα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις τρέφει ἰδιαιτέραν στοργὴν πρὸς τὴν βιομηχανίαν, ὑπέβαλε τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον, ὑποστηρίζων τὴν ἀρτισύστατον βιομηχανίαν τῆς ζαχάρεως. Ἀλλὰ τὸ ὁρισθὲν χρονικὸν διάστημα εἶναι βραχὺ, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐπιτυχίαν αὐτῆς. Μὴ νομίσητε δὲ ὡς ὑπερβολὴν τοῦτο. Ἡ Γαλλία τὸν πρῶτον αὐτῆς δασμὸν ἔθηκε μετὰ 28 ἔτη, καίτοι ἐφορολόγει βαρύτατα τὴν ζάχαριν τὴν κατασκευαζομένην ἐν ταῖς ἀποικίαις της, πρὸ τριῶν δὲ ἐτῶν ἡ ἀπονεμηθεῖσα δωρεὰ παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου εἰς τὴν βιομηχανίαν ταύτην ἀνῆλθεν εἰς 70,000,000 φρ. Ἡ παράτασις ἐπὶ μίαν δεκαετίαν τοῦ νόμου εἶναι ἀπαραίτητος, διότι νομίζω ὅτι δὲν ἁρμόζει εἰς πᾶσαν νέαν βιομηχανίαν νὰ ἐπιβάλληται φόρος, προτοῦ ἐκπληρώσῃ αὕτη πάσας τὰς συνθήκας τῆς πλήρους ἐπιτυχίας. Διὸ προτείνω τὴν παράτασιν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου μέχρι τοῦ 1906.

§285ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἥκιστα ἁρμόδιος, Κύριοι, νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοιούτου ζητήματος, ἀναγκάζομαι νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπί τινας στιγμὰς, διότι νομίζω, ὅτι μετὰ τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θέλει κομίσει τὰς πληροφορίας, αἵτινες ἤθελον μᾶς πείσει ὅτι ἡ ἀρχὴ, ἡ βάσις, ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν παρέχεται τὸ εὐεργέτημα, εἶναι ὠφέλιμον, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐνόμιζον ὅτι ἤθελε πείσει καὶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Παξῶν, ὅτι ἁρμοδιώτερον ἤθελεν εἶσθαι νὰ ἤρχετο νὰ συζητήσῃ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος ἐνόμισεν ἐπίκαιρον ἤδη νὰ προτείνῃ νὰ μεταβάλωμεν εἰς δεκαετίαν τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον ἐπὶ πενταετίαν ἐθεώρησεν ὀρθὸν νὰ παραχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐκ τούτου δὲ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα. Δὲν πρόκειται νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ, ἐὰν ὁ κ. Ζωγράφος, ὁ ἱδρυτὴς τῆς βιομηχανίας ταύτης ἐν Θεσσαλίᾳ, ἐδαπάνησε πολλὰ ἢ ὀλίγα· τοῦτο ἀφορᾷ αὐτὸν, ὅστις ἀπεφάσισε νὰ δαπανήσῃ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ μάθωμεν καὶ πρέπει νὰ ἀναπτυχθῇ ἐνταῦθα, εἶναι, ἂν ἡ βιομηχανία αὕτη ᾖναι προωρισμένη νὰ ζήσῃ, ἢ ᾖναι θνησιγενής. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἶναι θνησιγενὴς, καὶ ὅτι, ἵνα ζήσῃ, εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ τῆς δώσωμεν φάρμακα λίαν δαπανηρά. Πρέπει νὰ δώσωμεν 500 χιλιάδας ἢ ἓν ἑκατομμύριον δραχ. ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἵνα ζήσῃ, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι μετὰ τὴν πάροδον δεκαετίας ἢ πενταετίας θὰ ἀναβῇ εἰς 5 ἢ 2 ἑκατομμύρια τὸ χρῆμα, τὸ χορηγηθησόμενον ἐκ τοῦ Δημοσίου, διότι ὁ κ. Ζωγράφος, παράγων ζάκχαριν, θὰ θέσῃ χεῖρα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, διότι ἑκάστη ὀκᾶ παραγομένη θὰ κοστίζῃ εἰς τὸ Δημόσιον δραχμὴν μίαν καί τι πλέον. Ἐὰν πρόκειται τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα νὰ ᾖναι παραγωγικὰ εἴτε διὰ τὸ Δημόσιον, εἴτε διὰ τὸν τόπον, εἴτε πρὸς ἑδραίωσιν τῆς βιομηχανίας ταύτης, καὶ δύνανται νὰ ἀνακουφίσωσι τὴν παραγωγὴν τοῦ τόπου, καὶ ἐγὼ θὰ εἴπω «ἔστω, ἂς θυσιάσῃ τὸ πτωχὸν Ἑλληνικὸν Κράτος 2 ἑκατομμύρια διὰ μίαν πενταετίαν, ἢ 5 διὰ μίαν δεκαετίαν.» Ἀλλὰ τὰ στοιχεῖα δὲν τὰ ἔχομεν, κατὰ τὴν ἐμὴν δὲ πεποίθησιν, καὶ μετὰ μίαν πενταετίαν, ἂν δὲν δώσωμεν καὶ πάλιν χρήματα, θὰ κλεισθῶσι τὰ ἐργοστάσια, καὶ θὰ μεταβληθῶσιν ἴσως εἰς οἰνοπνευματοποιεῖα ἢ ἄλλο τι, ἀλλὰ δὲν θὰ μείνωσι ζακχαροποιεῖα. Ἡ παραγωγὴ τῆς ζακχάρεως ἀπαιτεῖ βεβαίως πρώτην ὕλην πλουσίαν. Ὅταν ἐν Γαλλίᾳ ἤρξατο ὁ συναγωνισμὸς πρὸς τὴν γερμανικὴν ζάκχαριν, ἡ πρώτη ὕλη ἦτο πτωχὴ, μόλις περιεῖχε 7–8%, καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ διαγωνισθῇ πρὸς τὴν γερμανικὴν, καὶ ἠναγκάσθη ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις νὰ μετέλθῃ μέσα προστατευτικά, ἀλλὰ ταῦτα δὲν εἶναι ὅμοια πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προτείνονται ἤδη· ἐπέβαλε φόρον ἐπὶ τῶν τεύτλων, ἀδιαφοροῦσα περὶ τῆς ποιότητος καὶ τῆς περιεκτικότητος, οὕτω δὲ ἠναγκάσθησαν οἱ παραγωγοὶ νὰ βελτιώσωσι τὴν πρώτην ὕλην, ἵνα δυνηθῶσι νὰ διαγωνισθῶσι πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρῆγον καλλιτέραν πρώτην ὕλην. Οὕτω δὲ ἐπιβοηθητικῶς μόνον συνέτρεξε τὴν παραγωγὴν, καὶ ἠδυνήθη ἡ γαλλικὴ ζάκχαρις νὰ διαγωνισθῇ πρὸς τὴν γερμανικήν. Ἀλλὰ ποῦ στηριζόμεθα ἡμεῖς, πιστεύοντες ὅτι θὰ παραγάγωμεν τοιαύτην ζάκχαριν; Τίς μᾶς ἐβεβαίωσεν ὅτι ἡ γῆ ἡμῶν εἶναι ἐπιδεκτικὴ τοιαύτης παραγωγῆς; Τὰ ζητήματα ταῦτα πρέπει νὰ ἐξετασθῶσιν εὐρύτατα, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις φέρῃ τὰς ζητηθείσας πληροφορίας εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ὅτε θὰ δυνηθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν μετὰ πλειοτέρας πεποιθήσεως, καὶ ἐγὼ τότε θέλω φέρει πολλὰς πληροφορίας.

§286ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Παξῶν καὶ ἀποδείξω, ὅτι ἡ συνδρομὴ τοῦ Κράτους εἶναι περιττὴ, καὶ ὅτι τὰ κεφάλαια τοῦ κ. Ζωγράφου δὲν διατρέχουσι κανένα κίνδυνον.

§287ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν θέλω τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ καταχρασθῶ τῆς ὑπομονῆς τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δύναμαι νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ πολὺ, ἀπαντῶν εἰς ὅσας ἀντιῤῥήσεις ἐγένοντο.

§288ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ προσκομίσῃ ὅσα ἐζητήθησαν παρὰ τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία, ἀνεξαρτήτως τοῦ νομοσχεδίου, πολλάκις συνεζητήθη, δὲν περιέμενον ὅτι ἤθελον ζητηθῆ πληροφορίαι ἀπὸ τοῦ βήματος περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα οὔτε εἰς θεωρίαν οὔτε εἰς πρᾶξιν ἐν Εὐρώπῃ ἢ ἐν Ἑλλάδι στηρίζονται. Ὁ προλαλήσας κ. Βουλευτὴς Τυρνάβου εἶπε, ποῦ στηριζόμεθα, ἵνα ὑποστηρίξωμεν...

§289Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ δὲν ἀναβάλλετε τὴν συζήτησιν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου; Ἤδη θὰ προκαλέσητε ἀντιῤῥήσεις.

§290ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις. Ἀλλ’ ἀφοῦ τὸ προτείνετε, δὲν ἐπιμένω. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης ταμίου εἰς τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Σμύρνης.

§292ΣΠ. ΣΤΑΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ, διότι ἔχω νὰ συζητήσω ἐπ’ αὐτοῦ.

§293ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ ἀνταλλαγῆς ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ δημολογιστῶν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει)

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2.

§297ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἐν ἑκάστῃ Νομαρχίᾳ διορίζεται εἷς δημολογιστὴς, καὶ ἀναλόγως πρὸς τὴν ἔκτασιν τῆς ὑπηρεσίας καὶ βοηθοὶ αὐτοῦ, ἤτοι ἐν μὲν ταῖς Νομαρχίαις Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, Μεσσηνίας, Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, Λαρίσης καὶ τῶν Κυκλάδων μέχρι δύο, ἐν δὲ ταῖς Νομαρχίαις Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, Τρικκάλων, Εὐβοίας, Ἀρκαδίας, Λακωνίας, Κεφαλληνίας καὶ Κερκύρας ἀνὰ εἷς, καὶ ἐν ταῖς Νομαρχίαις Ἄρτης καὶ Ζακύνθου οὐδείς.»

§298ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Νομαρχία Ἀρκαδίας παρακαλῶ νὰ τεθῇ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν Νομαρχιῶν ἐκείνων, αἵτινες ἔχουσι δύο βοηθοὺς δημολογιστὰς, διότι ἔχομεν 34 δήμους, καὶ πρὸς τοῦτο ἔχει κάμει ἔκθεσιν καὶ ὁ νομάρχης, νομίζω. Εἶναι ἀνεπαρκὲς ἐν τῇ Νομαρχίᾳ Ἀρκαδίας νὰ ἐργάζωνται εἷς δημολογιστὴς καὶ εἷς βοηθός. Πρέπει νὰ ἦναι τρεῖς. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συναινέσῃ εἰς τοῦτο.

§299Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§300ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει).

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3.

§302ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Οὐδεὶς διορίζεται δημολογιστὴς, ἂν δὲν ὑπηρέτησε πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου, εἴτε ἐπὶ διετίαν τοὐλάχιστον ὡς τμηματάρχης ἐν τοῖς Ὑπουργείοις τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν ἢ ὡς διευθυντὴς ἢ γραμματεὺς Νομαρχίας, εἴτε ἐπὶ τριετίαν τοὐλάχιστον ὡς γραμματεὺς αʹ τάξεως ἐν τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ, ἢ ὡς λογιστὴς αʹ τάξεως ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ, ἢ ὡς ταμίας, ἢ ὡς τελώνης αʹ ἢ βʹ τάξεως, ἢ ὡς ἐλεγκτὴς τελωνείου αʹ τάξεως, ἢ ὡς δημολογιστὴς ἔν τινι Νομαρχίᾳ, εἴτε ἐπὶ πενταετίαν τοὐλάχιστον ὡς ταμίας γʹ τάξεως, ἢ ὡς ὑπουργικὸς γραμματεὺς αʹ τάξεως, ἢ ὡς νομαρχιακὸς γραμματεὺς αʹ τάξεως, ἢ ὡς γραμματεὺς ταμείου αʹ τάξεως.»

§303ΒΟΤΣΗΣ. Μίαν τροπολογίαν ἔχω.

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§305ΒΟΤΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῶσι καὶ οἱ προϋπηρετήσαντες ὡς δημολογισταὶ ἀορίστως. Εἶναι δίκαιον.

§306ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως· διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρωμεν τμηματάρχας. Ἀνεξαρτήτως τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας του, ἂν ὑπηρέτησεν ὡς δημολογιστὴς, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ διορίζηται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§307Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς ἓν μόνον ἀκόμη νὰ προχωρήσωμεν, εἰς τὸ περὶ ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωπικοῦ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 1 καὶ 5′ π. μ. τῆς ἐπιούσης.