1895.07.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45

Τῆς 10 Ἰουλίου 1895.

(Δευτέρα)

Ὥρα 10 καὶ 30′ π. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ν. Καλλιφρονᾶ).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἄρχεται ἡ συνεδρίασις).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴς κ. Ρώμας ὑπενθυμίζει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἐπερώτησίν του περὶ τῆς λογοδοσίας τῆς πρὸς συλλογὴν ἐράνων κεντρικῆς ἐπιτροπῆς ὑπὲρ τῶν σεισμοπαθῶν Ζακύνθου.

§2ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐκ τῶν 8 δήμων τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος οἱ δύο μόνοι δῆμοι ἐξάγουσι τὰ προϊόντα των ἐκ τοῦ λιμένος Βασιλικῆς. Ὁ λιμὴν αὐτὸς, ἄλλοτε ὅρμος, δὲν ἔδιδεν ἀσφάλειαν εἰς τὰ προσορμιζόμενα πλοῖα, ὡς ἐκ τούτου συνεστήθη λιμενικὴ ἐπιτροπὴ, καὶ τὰ ἐξαγόμενα προϊόντα ἐκ τῶν δύο τούτων δήμων ὑπεβλήθησαν εἰς φορολογίαν ὑπὲρ τοῦ λιμένος. Κατὰ τὸ 1892 ἐψηφίσθη νόμος τῇ 23 Ἰουλίου, καὶ ἕτερος κατὰ τὴν 24 Δεκεμβρίου 1893, διὰ τῶν ὁποίων ὅλα τὰ ἐξαγόμενα καὶ εἰσαγόμενα διὰ τοῦ λιμένος τούτου προϊόντα τῶν δύο δήμων ὑπεβλήθησαν εἰς βαρεῖαν φορολογίαν ὑπὲρ ἔργων τινῶν, τὰ ὁποῖα κατασκευάζονται εἰς τὸν λιμένα τοῦτον. Ἐπειδὴ τὰ προϊόντα τῶν ἄλλων δήμων ἐπιβαρύνονται μὲ ἕνα μόνον φόρον ἐξαγωγικὸν, ἐνῷ τὰ προϊόντα τῶν δύο δήμων Ἀπολλωνίων καὶ Εὐγήρου ἐπιβαρύνονται μὲ διπλῆν φορολογίαν, προσάγω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου προτείνω νὰ ἀρθῇ τὸ ἄδικον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ζημιοῖ τοὺς δήμους αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἔλθωσιν εἰς συναγωνισμοὺς πρὸς τοὺς ἄλλους, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιόν μου. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ ἓν ἕτερον νομοσχέδιον. Εἰς τὴν Λευκάδα ἔχομεν ἰδιοσυντήρητον Γυμνάσιον. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον, διώρισε καθηγητὰς περισσοτέρους ἢ ὅσοι ἦσαν ἀναγκαῖοι, καὶ μάλιστα διώρισε καὶ διδάσκαλον τῆς γυμναστικῆς, ὅστις οὐδὲν ἐδίδασκεν εἰς τοὺς μαθητάς, ἕνεκα τούτου ὑπερβαίνουσιν αἱ δαπάναι τὰ ἔσοδα. Ἐκτὸς δὲ τοῦ μέτρου τούτου, τὸ ὁποῖον ἐπεβάρυνε καὶ τὸ Δημόσιον, ἡ μεγάλη ὑποτίμησις τοῦ οἴνου καὶ ἡ μὴ ἐξαγωγὴ αὐτοῦ συνέτειναν ἐπίσης εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν εἰσοδημάτων, καὶ τὸ Γυμνάσιον εὑρίσκεται ὑποχρεωμένον νὰ πληρώσῃ εἰς τοὺς καθηγητὰς 6,000 δραχμὰς, καθυστερουμένας. Ἐκτελῶν τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Λευκάδος, ὑποβάλλω νομοσχέδιον, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἵνα εὐαρεστουμένη ἐγκρίνῃ, ὅπως ἐκ τῶν λιμενικῶν πόρων χορηγηθῶσιν ἅπαξ 6,000 δραχμαὶ, ἵνα μὴ παραλύσῃ τὸ Γυμνάσιον καὶ ἵνα λάβωσι καὶ οἱ καθηγηταὶ τὰ εἰς αὐτοὺς ὀφειλόμενα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λευκάδος ὑποβληθεῖσαι δύο προτάσεις νόμων θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 260–261).

§4Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπὶ τῇ παρακλήσει τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τρικκάλων συναδέλφου, βραδύτερον δὲ καὶ ἐμοῦ, κατετέθησαν πληροφορίαι ἀναγόμεναι εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος Βόλου. Αἱ κατατεθεῖσαι πληροφορίαι, συνδυαζόμεναι μὲ ἐξωτερίκευσιν ἐνεργειῶν τινων τῶν ἐνδιαφερομένων, περιήγαγον εἰς τὸ ὀξύτατον σημεῖον τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Ἀπειλεῖται τὸ λιμενικὸν ταμεῖον ἀπὸ τὴν ἐπιδρομὴν τῶν ἐργολάβων, πρόκειται δὲ περὶ ἔργων 1,500,000 δραχμῶν ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ἀλλὰ διὰ τῆς ζητουμένης καὶ ἐγκρινομένης σχεδὸν μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου δύνανται νὰ φθάσωσι καὶ τὰ 2 ἑκατομμύρια καὶ τὰ 3 ἑκατομμύρια, χωρὶς νὰ γείνῃ ὁ λιμὴν, πληρουμένων ὅμως τῶν βαλαντίων τῶν κ. ἐργολάβων. Αἱ κατατεθεῖσαι πληροφορίαι καὶ ἡ μετάθεσις τοῦ εἰρηνοδίκου Βόλου, τοῦ προέδρου τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ὅστις ἐπὶ πενταετίαν δι’ ὑπερανθρώπων ἐνεργειῶν προεφύλαξε τὰ χρήματα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου ἀπὸ τὰς ἀγρίας ἐπιθέσεις τῶν ἐπιτιθεμένων, ἡ συμπλήρωσις ἀκόμη τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς διὰ μελῶν ἀξιοτίμων κατὰ τὰ λοιπὰ, ἀκαταλλήλων ὅμως, κρατοῦσιν εἰς μεγάλην συγκίνησιν ὄχι μόνον τοὺς κατοίκους Βόλου, ὄχι μόνον τὸ Πήλιον, ἀλλά, δύναμαι νὰ εἴπω, καὶ ὅλην τὴν Θεσσαλίαν· διότι, ὡς γνωστὸν, ὁ λιμὴν τοῦ Βόλου εἶναι λιμὴν τῆς Θεσσαλίας, δαπάνῃ τῆς ὁποίας κατασκευάζεται. Ἀναγκάζομαι νὰ τρέψω τὴν ἐρώτησίν μου εἰς ἐπερώτησιν καὶ νὰ κατακρίνω, ἂν ὄχι τὴν μετάθεσιν τοῦ εἰρηνοδίκου, διότι τὸ δικαίωμα τοῦ μεταθέτειν μένει εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅστις ὅμως, μετὰ τὰς γενομένας παραστάσεις, ἠδύνατο ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν μετάθεσιν, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, ἀλλὰ διότι πρῶτον τροποποιεῖται ἡ σειρὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, δηλ. πρὸ τῆς κατασκευῆς τοῦ μώλου ἐπιτρέπεται ἡ ἐκβάθυνσις καὶ δὴ αὐξάνει ἡ ἐκβάθυνσις, δεύτερον διότι, ἐνῷ οἱ ἐργολάβοι εἶχον τριετῆ προθεσμίαν, καὶ αὕτη ἐξέπνευσε τὴν 28 Ἀπριλίου 1895, δὲν κηρύσσονται ἔκπτωτοι. Μολονότι αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς αἱ ὑπολειπόμεναι μετροῦνται ἐπὶ τῶν δακτύλων, τὸ ζήτημα ἀξίζει τὸν κόπον, πρὶν ἢ περατωθῶσιν αἱ ἐργασίαι, νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Μὴ ἐπιθυμῶν ὅμως νὰ φέρω τὸ ζήτημα ἐξ ἀπροόπτου, ὄχι μόνον διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του μετὰ τὴν τύπωσιν αὐτῆς τὴν ἐπερώτησίν μου, ἀλλὰ καὶ διότι καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, ἐνδιαφερόμενοι ἵνα ὑπερασπίσωσι τὰ λιμενικὰ χρήματα, ἐνδέχεται νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ ἤδη δὲν εἶναι παρόντες, ὑποβάλλω τὴν ἐπερώτησίν μου, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν πρὸς συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου, ἐχούσης ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος Βόλου. «Αʹ. Δυνάμει τίνος δικαιώματος, ἄνευ τῆς συναινέσεως τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Βόλου, παρὰ τὰς ἐντόνους, συνεχεῖς καὶ ἠτιολογημένας διαμαρτυρίας αὐτῆς καὶ παρὰ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νόμου ΡΚΘʹ τῆς 29 Δεκεμβρίου 1865 περὶ λιμένων, προκυμαιῶν κτλ., ἐπέτρεψε τὴν τροποποίησιν τοῦ ἀρχικοῦ καὶ ἐγκεκριμένου σχεδίου: αʹ) ὡς πρὸς τὰς διαστάσεις τῆς ἐκβαθύνσεως τοῦ λιμένος’ βʹ) ὡς πρὸς τὴν τάξιν τῆς προτεραιότητος κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων καὶ παρὰ τὰ ὁρισθέντα ἐν ἐδαφίῳ 6 τῆς ἀκροτελευτίου διατάξεως τῶν ὅρων τῆς συγγραφῆς; «Βʹ. Διατὶ, ἐκπνευσάσης τῆς ταχθείσης πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν λιμενικῶν ἔργων τριετοῦς προθεσμίας τὴν 27 Ἀπριλίου 1895, δὲν ἐκηρύχθη ἔκπτωτος ὁ ἐργολάβος; «Ἐπὶ ταῖς ἀνωτέρω παραβάσεσι καθιστῶ ὑπεύθυνον τὴν Κυβέρνησιν, πρὸς ἣν ἐγκαίρως ἐγένετο γνωστὴ ἡ κατὰ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου ἐπιδρομή, 1) διότι ἡ μεγαλειτέρα ἐκβάθυνσις γίνεται οὐχὶ χάριν τῆς χρησιμότητος τοῦ λιμένος, ἀλλὰ πρὸς πλήρωσιν τοῦ βαλαντίου τῶν ἐργολάβων πάσης τάξεως’ 2) διότι, παρατεινομένης τῆς λιμενικῆς φορολογίας, ἀπειλεῖται ἡ ματαίωσις τοῦ ὅλου ἔργου καὶ ἡ παράτασις τῆς πιέσεως τοῦ ἐν Βόλῳ ἐμπορίου, μὴ δυναμένου νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὰς πλησιοχώρους πόλεις, 3) διότι ἡ ματαίωσις τοῦ ἔργου, ἢ καὶ ἁπλῶς ἡ παράτασις τῆς κατασκευῆς του, εἶναι πρόξενος μεγίστων ζημιῶν εἰς τὴν γεωργίαν, τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν ἁπάσης τῆς Θεσσαλίας.»

§5ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν μετάθεσιν τοῦ εἰρηνοδίκου, φρονῶ ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ νομίζωμεν ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης, ὁ ὁποῖος θ’ ἀντικαταστήσῃ τὸν μετατεθέντα, δὲν θὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἑαυτοῦ καθῆκον, ὅπως καὶ ὁ ἄλλος. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἡ ὁποία ὑποθέτω ὅτι θὰ ᾖναι εὐρεῖα, φρονῶ, ὅτι προτιμότερον εἶναι νὰ ὁρισθῇ ἡ συζήτησις αὕτη μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§6Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν δὲν θὰ ὑπάρχῃ συνεδρίασις.

§7ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Τὸ ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου συνάδελφος, νομίζω ὅτι ἐγὼ πρῶτος ἔφερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἐπέστησα τὴν προσοχὴν αὐτῆς, ἰδίως ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἐνεργειῶν τοιούτων, αἵτινες ὁπωσδήποτε καθιστῶσιν ἀμφίβολον τὸν σκοπὸν, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἔχει ἐπιβληθῆ ὁ λιμενικὸς φόρος, τὸν ὁποῖον ἀποτίνει ὁλόκληρος ἡ Θεσσαλία. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐγὼ ἐζήτησα νὰ ἴδω κατὰ πόσον ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ διαθέτῃ χρήματα πληρονόμενα ὑφ’ ὁλοκλήρου τῆς Θεσσαλίας εἰς σκοποὺς τείνοντας νὰ ὠφελήσωσι μόνον τὴν πόλιν τοῦ Βόλου καὶ χωρὶς οὗτοι νὰ ἔχωσι καμμίαν σχέσιν πρὸς τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον τὰ χρήματα ταῦτα πληρόνονται, δηλ. πρὸς τὸ ἔργον τοῦ λιμένος, οἱ κύριοι ἐκ Βόλου συνάδελφοι ἐνόμισαν ἴσως, ὅτι ἐγὼ ἐξ ἐνδιαφέροντός τινος, εἴτε ὑπὲρ ἄλλου τινὸς σκοποῦ, ἠθέλησα νὰ θίξω τὸ ζήτημα τοῦτο, ἵνα εἴπω, ὅτι τὸ λιμενικὸν ἔργον δὲν προβαίνει, ὅπως ἔπρεπε νὰ προβαίνῃ, ἀπροσκόπτως, διότι ὑπάρχουσι διαφοραί τινες μεταξὺ τῶν ἐργολάβων καὶ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἐγὼ οὐδέποτε ἔθιξα τὸ ζήτημα αὐτὸ, οὐδὲ μὲ ἐνδιαφέρει, ὡς καὶ πρὶν εἶπον, περὶ τοῦ τίνα βάσιν ἔχουσιν αἱ διαφοραὶ αἱ μεταξὺ τῶν ἐργολάβων καὶ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, οὐδὲ μὲ ἐνδιαφέρει κατὰ πόσον ἔχουσι δίκαιον οἱ ἐργολάβοι ἢ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπή. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον πληρόνει ὁλόκληρος ὁ Θεσσαλικὸς λαός, καὶ περὶ τῆς διαθέσεως αὐτοῦ. Καὶ εἶναι σοβαρώτατον τὸ ζήτημα, διότι ὁ φόρος αὐτὸς ἐπιβαρύνει τὸ Θεσσαλικὸν προϊόν, καὶ κατὰ συνέπειαν, ἐν ὅσῳ ἐπιβαρύνεται τὸ Θεσσαλικὸν προϊόν, χωρὶς ὁ σκοπὸς τῆς ἐπιβαρύνσεως νὰ ἐκπληρῶται, ἐπὶ τοσοῦτον ἔχω δικαίωμα νὰ ζητήσω λόγον παρὰ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἐὰν ἔχῃ δικαίωμα νὰ διαθέτῃ τὸ χρῆμα εἰς ἄλλους σκοποὺς, παρ’ ἐκείνους, διὰ τοὺς ὁποίους τὸ εἰσπράττει. Καὶ ἐν πρώτοις ἐζήτησα πληροφορίας, ἐν τίνι δικαιώματι ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ διέθεσε περὶ τὰς 500 χιλιάδας δραχ. διὰ μετασκευὴν ἢ διαῤῥύθμισιν τῶν χειμάῤῥων Ἀναύρου καὶ Κραυσίνδωνος, ἐνῷ οἱ χείμαῤῥοι οὗτοι οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὸν λιμένα· ἐκ τῶν πληροφοριῶν ὅμως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν προκύπτει, ὅτι διὰ νόμου ἐπετράπη εἰς τὴν λιμενικὴν ἐπιτροπὴν νὰ χορηγήσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο, καὶ κατὰ συνέπειαν νομίζω, ὅτι ἡ πρᾶξις τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς εἶναι νομιμοποιημένη, καὶ δὲν ἔχω πλέον λόγον νὰ ἐπιμένω, ὅπως κρίνω ἐπιλήψιμον τὴν ἐνέργειαν ταύτην τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι τοῦ παρόντος νὰ κρίνω, ἐὰν ἦναι δίκαιον ἢ μὴ, ἐὰν ἦναι συνεπὲς —ἐὰν θέλητε—πρὸς τὸ πολίτευμα ἡμῶν, εἰδικοὶ φόροι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται πρὸς ἕνα σκοπὸν, νὰ διατίθενται πρὸς ἄλλον. Τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δύναμαι ἐγὼ νὰ θίξω· ἄλλοι, ἐμπειρότεροι καὶ ἐντριβέστεροι ἐμοῦ, ἴσως θὰ κρίνωσι περὶ αὐτοῦ· διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν φόρος εἰδικὸς, ἐπιβαλλόμενος εἰς τὸν λαὸν πρὸς ἕνα σκοπὸν, διατίθεται κατόπιν πρὸς ἄλλον σκοπὸν, νομίζω ὅτι ἡ Πολιτεία δὲν εὑρίσκεται ἐν καλῇ πίστει πρὸς τὸν λαὸν, ὁ ὁποῖος πληρόνει τὸν φόρον. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν μὲ ἐνδιαφέρει καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἰδίως ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐκβαθύνσεως τοῦ λιμένος. Καὶ διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ἐγὼ τότε ἔλεγον πράγματα συνεπῆ καὶ πρὸς τὴν ἐπιστήμην καὶ πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς Θεσσαλίας, ὡς πρὸς τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος, ἐζήτησα νὰ κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν, οἱ ὁποῖοι εἰδικῶς ἐστάλησαν εἰς Βόλον, ἵνα ἐπιθεωρήσωσι τὸ ἔργον καὶ ἀποφανθῶσι περὶ τοῦ ἂν ἡ ἰδέα τοῦ νὰ ἐκβαθυνθῇ ὁ λιμὴν εἰς ἓξ μέτρα καὶ ἡ ἐκβάθυνσις τοῦ κρηπιδώματος νὰ γείνῃ εἰς 7½ μέτρα, ἂν ἡ ἰδέα αὕτη ἦναι ἀληθὴς, ἂν ἦναι βάσιμος, ἂν ἦναι ἐπιστημονικὴ, ἂν ἦναι χρήσιμος εἰς τὸν λιμένα Βόλου, καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὴν κίνησιν τοῦ λιμένος Βόλου καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἀνάγκας ἐν γένει τῆς Θεσσαλίας. Ἐκ τοῦ φακέλλου, τὸν ὁποῖον εἶδον, προκύπτει, ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ νὰ ἐκβαθυνθῇ ὁ λιμὴν εἰς τὰ 6 μέτρα, εἶναι βασιμώτατος. Βλέπω ἐκ τῶν ἐκθέσεων, ὅτι πρὸ 50 ἐτῶν οἱ λιμένες πάντες ἐκβαθύνονται εἰς μέτρα ἕξ, πρὸ πάντων δὲ, ὅταν γίνηται κίνησις ἐμπορικὴ μεγάλη, ἢ ὅταν προβλέπηται, ὅτι ἔν τινι λιμένι θέλει ἐπέλθει κίνησις ἐμπορικὴ τοσαύτη, ὥστε μήτε ὁ λαὸς νὰ ὑποβάλληται καθ’ ἑκάστην εἰς νέους φόρους, ἀλλὰ μήτε καὶ τὰ χρήματα, τὰ πληρονόμενα πρὸς κατασκευὴν ἑνὸς λιμένος, νὰ διατίθενται πρὸς ἄλλον σκοπὸν, ἐνῷ εἶναι ἀνάγκη νὰ διατεθῶσιν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ἀρχικῶς εἶχον τεθῆ. Παρετήρησα λοιπὸν ἐκ τῶν ἐκθέσεων, ὅτι ἀμφότεροι οἱ ἐπιθεωρηταὶ, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς ἀνάγκας τὰς θεσσαλικὰς καὶ τὴν κίνησιν τοῦ ἐμπορίου, ἀποφαίνονται· ὅτι ἀληθῶς, οὐχὶ μόνον αὐτὸς ὁ λιμὴν, ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ ἄλλοι λιμένες πρέπει νὰ ἐκβαθυνθῶσιν εἰς τὰ ἕξ μέτρα. Τώρα, ἂν ἐκ τούτου δύναται νὰ ὠφεληθῇ ὁ ἐργολάβος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀναλάβει τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος, ἢ ὄχι, δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν μου· ἀλλ’ ἂν πρόκειται νὰ κερδοσκοπήσῃ ἐπ’ αὐτῶν, νομίζω ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία καὶ ἡ νομοτελεστικὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ λάβῃ μέτρον, ἵνα ἐξασφαλίσῃ τὴν διάθεσιν τοῦ χρήματος σκοπίμως. Ἐγὼ δὲν ἐνδιαφέρομαι διὰ κανένα. Ἄλλως τε δὲ δὲν βλέπω τὸν λόγον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου, προκειμένου νὰ γείνῃ ἔργον τοιοῦτον, νὰ ἐκβαθυνθῇ δηλαδὴ ὁ λιμὴν εἰς ἕξ μέτρα, νὰ δοθῇ τὸ ἔργον εἰς τὸν αὐτὸν ἐργολάβον...

§8ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω ὅτι ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγετε, ὑπάγονται εἰς τὴν συζήτησιν τὴν γενικὴν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ λάβῃ χώραν, καὶ τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ κ. συνάδελφος, καὶ συνεπῶς μοὶ φαίνεται καλὸν νὰ ἀναβάλητε πᾶσαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, μέχρις οὗ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§9ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ ν’ ἀπαλλαγῶ τέλος πάντων ἀπὸ τῆς ἀναμίξεώς μου εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ, καὶ ἐπιθυμῶ ν’ ἀπαλλαγῶ, διότι δὲν θέλω νὰ φαίνωμαι ὡς σκοπῶν νὰ παρεμβάλλω προσκόμματα, καὶ ἰδίως εἰς τὰς ἐπιθυμίας τῆς πόλεως τοῦ Βόλου ἢ τῶν κατοίκων αὐτῆς. Ἠθέλησα ν’ ἀποδείξω, ὅτι ὁ σκοπός μου δὲν εἶναι νὰ φέρω ἀντίδρασιν εἰς ἐπιθυμίας ἢ ἰδέας ἐχούσας σκοπὸν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς πόλεως, ἢ τὸν ἐξωραϊσμὸν αὐτῆς. Ἐγὼ ἀπεναντίας, ἐνδιαφερόμενος κατὰ πρῶτον λόγον πρὸς κατασκευὴν τοῦ ἔργου τοῦ λιμένος, ἐπεζήτησα ὥστε νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ κυρίως τοῦ ἔργου, καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὸ νὰ διαθέσῃ τὰ χρήματα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου εἰς ἄλλας ἀνάγκας, σχετιζομένας πάντοτε πρὸς τὸν λιμένα τοῦ Βόλου. Διὰ τοῦτο ἐγὼ δὲν ἐπεζήτησα νὰ λάβῃ ἡ συζήτησις εὐρύτητα τοσαύτην ἢ τοιαύτην, ὥστε ν’ ἀπασχολῶ καὶ τὴν Βουλὴν ἐπ’ αὐτοῦ. Δι’ αὐτὸ ἀπαντῶν πρὸς ὑμᾶς, κ. Ὑπουργὲ, ἠναγκάσθην νὰ εἴπω ὀλίγον περισσότερα ἐπὶ τοῦ ζητήματος, διότι ἐπιθυμῶ ἐπὶ τέλους τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ περιορισθῇ μεταξὺ τῶν συναδέλφων τῶν ἐκ Βόλου, οἱ ὁποῖοι ἴσως ἔχουσιν ἀφορμὰς νὰ κρίνωσι τὰ πράγματα ἐν σχέσει τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς τοὺς ἐργολάβους, ἐνῷ ἐγὼ δὲν ἔχω κανένα σκοπὸν νὰ κρίνω ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν τὸ ζήτημα, μήτε μὲ ἐνδιαφέρει καθόλου αὐτό· μὲ ἐνδιαφέρει ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου· κατὰ τὰ λοιπὰ εἶσθε σεῖς ἁρμοδιώτεροι νὰ κρίνητε καὶ νὰ γνωρίζητε τὰ συμβαίνοντα ἐκεῖ μεταξὺ λιμενικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐργολάβων. Ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκβαθύνσεως· τώρα, ἂν ὁ Α θὰ λάβῃ τὴν ἐκβάθυνσιν ἢ ὁ Β, δὲν εἶναι ἰδικόν μου ἔργον, μήτε μὲ ἐνδιαφέρει, ἂν ὁ εἷς ἐργολάβος θὰ λάβῃ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν, ἢ ὁ ἄλλος· ἀρκεῖ τὸ χρῆμα νὰ διατεθῇ ἀσφαλῶς, καὶ τὸ ἔργον νὰ γείνῃ προσηκόντως. Περὶ τούτου καὶ μόνου ἐνδιαφέρομαι. Ἰδοὺ ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Τζουρᾶ, τί λέγει ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τῆς ἐκβαθύνσεως...

§10Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐὰν θὰ λάβητε τὸν κόπον ν’ ἀναγνώσητε ἐκθέσεις, ν’ ἀναγνώσητε καὶ τὰς ἄλλας. Πρέπει νὰ εἴπητε, τί λέγουσιν οἱ ὅροι τῆς συγγραφῆς.

§11ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Μὲ προλαμβάνετε· νομίζω ὅτι μὲ ὑποπτεύεσθε ὡς ἐν κακῇ πίστει, ὅτι πρόκειται νὰ ἀποκρύψω τι, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ ἀπαλλάξητε ἀπ’ αὐτὴν τὴν ὑπόνοιαν.

§12Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ὑπονοίας· πρόκειται νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλὴ ἐντελῶς.

§13ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Σᾶς ἔδωσα ὅλας τὰς ἀφορμὰς, ὥστε νὰ μὲ θεωρῆτε ὅτι ἐγὼ ἐκπληρῶ τὸ καθῆκόν μου.

§14Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως ἐκπληροῦτε τὸ καθῆκόν σας.

§15ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ὥστε νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις αὐτὴ, ἡ ἐκ προκαταλήψεως γενομένη, δὲν ἁρμόζει μήτε εἰς σᾶς.

§16Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νὰ σᾶς δώσω τὴν ἐξήγησιν;

§17ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Βεβαίως νὰ μοῦ τὴν δώσητε.

§18Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀρχίζετε ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Τζουρᾶ· αὐτὴ εἶναι τελευταία, πρὸ ταύτης ὑπάρχουσιν ἄλλαι. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι καταλληλότερον θὰ ἦτο, ἐὰν ἠρχίζατε ἀπὸ τὰς ἄλλας ἐκθέσεις.

§19ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι πρὸς ζημίαν μου, διότι, ἐὰν ἐγὼ ἐζήτουν νὰ ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Τζουρᾶ τελευταίαν, θ’ ἄφινα ἐντυπώσεις μᾶλλον ὑπὲρ ἐμοῦ· ὥστε σᾶς ὠφελεῖ αὐτὸ, νὰ ἀναγνώσω τελευταίαν τὴν ὑπὲρ ὑμῶν (ἀναγινώσκει): «Ἐκ τοῦ ἀνωτέρου πίνακος καταφαίνεται, ὅτι μεταξὺ δέκα λιμένων τοῦ Κράτους δευτερευούσης σημασίας, ὡς πρὸς τὴν ἐμπορικὴν κίνησιν, ὁ λιμὴν τοῦ Βόλου κατέχει τὴν δʹ τάξιν, κατέχει δὲ θέσιν ὡς πρὸς τὴν κίνησιν τούτων μεταξὺ τῶν λιμένων Καλαμῶν καὶ Ζακύνθου. Διὰ τοὺς ἐννέα λιμένας, πρὸς τοὺς ὁποίους παρεβάλομεν τὸν λιμένα Βόλου, ἐγένετο πρὸ πολλοῦ παραδεκτὸν εἰς βάθος κρηπιδωμάτων τὰ 6 μέτρα, μέχρις αὐτοῦ τοῦ λιμένος Στυλίδος, οὗτινος ἡ κίνησις μόλις ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 971,000 χρ. φράγκων. Ποῖοι ἐπλαγήθησαν; οἱ παραδεχθέντες ἤδη τὸ βάθος τῶν 6 μ. λιμένος, ἢ οἱ ἐν Βόλῳ, οἵτινες ἀποτελοῦσι μοναδικὴν ἐξαίρεσιν ἐν τῷ μέσῳ τοσούτων κατασκευῶν; Βεβαίως οἱ τοῦ Βόλου, καθόσον διὰ πάντας τοὺς προαναφερθέντας λιμένας ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν ἐξυπηρετουμένων τόπων ἀποκατεστάθη σχεδὸν παγίως, ἡ εἰσαγωγὴ δὲ καὶ ἐξαγωγὴ δύναται νὰ κριθῇ, ἂν οὐχὶ στάσιμος, τοὐλάχιστον λίαν βραδείας αὐξήσεως, ἐνῷ ἐν Βόλῳ συμβαίνει ὅλως τὸ ἐναντίον, καθόσον ἡ Θεσσαλία, ἧς τὰ συμφέροντα ἐξυπηρετεῖ ὁ λιμὴν οὗτος, εἶναι εἰσέτι κατὰ μέγα μέρος εἰς ἀγρίαν κατάστασιν, διέπεται δὲ ὑπὸ ἐλαττωματικοῦ συστήματος καλλιεργείας, καὶ τὰ ὕδατα, ἀκανόνιστα εἰσέτι, προξενοῦσιν ἀντὶ ὠφελείας, σημαντικὰς βλάβας εἰς τὴν παραγωγήν.» Ἑπομένως αὐτὸς, προβλέπων ὅτι ἡ αὔξησις καὶ ἡ κίνησις ἡ ἐμπορικὴ θὰ γείνῃ μεγαλειτέρα, ἐπιμένει εἰς τὴν ἐκβάθυνσιν, ἣν ὑποστηρίζω. Καὶ διὰ νὰ τελειώσω, τὸ συμπέρασμα τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τούτου εἶναι: «Νὰ γείνῃ δεκτὸν τὸ βάθος τῶν 6 μ. ἀπὸ τῆς στάθμης τῶν κατωτέρων ὑδάτων μέχρι τοῦ πυθμένος τῆς θαλάσσης διά τε τὴν ἐκβάθυνσιν τοῦ λιμένος καὶ τὴν κατασκευὴν τῶν κρηπιδωμάτων.» Αὕτη εἶναι ἡ γνώμη τοῦ κ. Τζουρᾶ. Ἄλλη γνώμη εἶναι ἡ τοῦ κ. Μαρκοπούλου. Ἰδοὺ τί ἐκθέτει οὗτος (ἀναγινώσκει): «Οὕτω γενικῶς καὶ ἀπολύτως τιθεμένου τοῦ ζητήματος, οὐδεμία μένει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ ἀπάντησις ἡμῶν εἶναι καταφατική, διότι σήμερον ἡ ναυτιλία καὶ τὸ ἐμπόριον ἀπαιτοῦσι κρηπιδώματα βάθους 7–8 μ. καὶ βάθος θαλάσσης παρ’ αὐτὰ 6–7 μέτρων.» Αὗται εἶναι αἱ δύο ἐκθέσεις τῶν δύο ἐπιθεωρητῶν, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσιν εἰς τὰ ἔργα ταῦτα. Ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ ὅμως διὰ μιᾶς ἐκθέσεώς της ἀντικρούει τὰ ἐπιστημονικὰ ταῦτα πορίσματα, λέγουσα ὅτι εἶναι ἀρκοῦν τὸ ἤδη τεθειμένον βάθος, καὶ ἑπομένως ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ μεγαλειτέρα δαπάνη. Ἐγὼ ἐπεζήτησα νὰ ἀποδείξω τὸν ἰσχυρισμόν μου διὰ τῶν ἐγγράφων τῶν ἐπισήμων καὶ τῶν ἐκθέσεων, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἀποδεδειγμένος. Τώρα εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπόκειται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς ἐπισήμους ἐκθέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν, ἢ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἑπομένως νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ ἐπιβαλλομένου ἢ μὴ, ἵνα ἐκβαθυνθῇ ὁ λιμήν. Ἐπιμένω ὅμως ἰσχυριζόμενος ὅτι ὁ λιμὴν πρέπει νὰ ἐκβαθυνθῇ εἰς τὰ ἓξ μέτρα, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει δὲν ἔχει κανένα σκοπὸν νὰ ἐξυπηρετήσῃ, ἀφοῦ ἤδη μάλιστα, καὶ ὅπως γίνεται ὁ λιμὴν, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Μαρκοπούλου, νομίζω, οὗτος πάντοτε ἐπηρεάζεται ἀπὸ τοὺς ἀνέμους, οὓς αὐτὸς ἀναφέρει ἐκεῖ, καὶ ἑπομένως εἶναι ὡς νὰ μὴ γείνῃ τὸ ἔργον καθολοκληρίαν. Καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν μέρος (ἀναγινώσκει): «Ὁ συντάξας τὸν ἀρχικὸν προϋπολογισμὸν παρεδέχθη ὡς βάσιν, ὅτι ἡ ἀκτὴ τοῦ Βόλου εἶναι πάντη ἀσφαλὴς, καὶ ὅτι οὐδὲν ἄλλο ὑπολείπεται, ὅπως ἀποτελεσθῇ λιμὴν γαλήνης καὶ πρόσφορος πρὸς πᾶσαν ἐμπορικὴν ἐργασίαν, ἢ ἀποβάθρα καὶ κρηπιδώματα. Διὰ τῶν σχεδιασθέντων καὶ νῦν ἐκτελουμένων ἔργων φρονοῦμεν ὅτι δὲν ἐπιτυγχάνεται ὁ ἐπιδιωχθεὶς σκοπὸς, διότι ἡ ὑπὸ τοῦ μώλου τῶν 250 μ. μήκους προφυλασσομένη ἔκτασις εἶναι λίαν μικρὰ, καὶ ἑπομένως ὁ εἰς τὰ παρακείμενα σημεῖα σάλος θὰ μεταδίδωται καὶ εἰς ὅλην σχεδὸν τὴν ἔκτασιν, τὴν ὑπὸ τοῦ μώλου καλυπτομένην. Ὁ συντάκτης τοῦ σχεδίου ἀναβιβάζει τὴν καλυπτομένην ὑπὸ τοῦ μώλου ἔκτασιν εἰς 70 περίπου στρέμματα, διότι παραδέχεται ὡς ἄνεμον προσβάλλοντα μόνον τὸν ὄστρια–σιρόκον, ἐνῷ καὶ ὁ σιρόκος ἐξ ἴσου προσβάλλει τὸν λιμένα· οὕτως ἡ καλυπτομένη ἔκτασις περιορίζεται εἰς 35 περίπου στρέμματα, ἔκτασις λίαν μικρὰ, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὁ παρακείμενος κυματισμὸς δὲν ἀποσβέννυται. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ὅταν πνέῃ ὁ σιρόκος καὶ ὁ ὄστρια–σιρόκος, τὰ πλοῖα δὲν θὰ δύνανται νὰ πλησιάζωσι μήτε τὴν ἀποβάθραν, μήτε τὰ κρηπιδώματα τῆς παραλιακῆς ὁδοῦ.» Οὕτως ἀποδεικνύεται, ὅτι ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ὁ κατασκευαζόμενος λιμὴν εἶναι ἐλλιπέστατος, καὶ ὅτι, ὅπως κατασκευάζεται σήμερον, μὲ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα γίνονται, εἶναι ἀπὸ τοῦδε ἄχρηστος καθολοκληρίαν, οἱ δὲ θέλοντες νὰ μὲ ἀντικρούσωσι καὶ νὰ μὲ ἀναιρέσωσι δὲν βασίζονται οὐδ’ ἐπὶ τῶν πραγμάτων, οὐδ’ ἐπὶ τῆς ἐπιστημονικῆς ἀκριβείας καὶ πείρας.

§20ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖον εἶναι τὸ βάθος;

§21ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. 4 μέτρα ἐπὶ ἀποστάσεως ἀπὸ τοῦ κρηπιδώματος μέχρις 160 μέτρων, καὶ ἀπὸ τῶν 160 μέχρι τῶν 200 εἶναι 6 μέτρα.

§22ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ χρησιμεύσῃ ποσῶς;

§23ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ὄχι· δὲν δύνανται νὰ πλησιάσωσι τὰ πλοῖα ἐκεῖ.

§24Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Συντόμως λίαν θὰ ὁμιλήσω, διὰ νὰ ἀπαλλάξω καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς ἀπαντήσεως πρὸς τὸν κ. συνάδελφον περὶ τοῦ λιμένος Βόλου. Ὁ λιμὴν Βόλου ὑπὸ δύο ἐπόψεις δύναται νὰ ἐξετασθῇ: ἂν τὸ γενόμενον σχέδιον πληροῖ ὅλας τὰς ἀνάγκας, ἢ ἔχῃ ἀνάγκην καὶ προσθέτων τινῶν ἔργων. Τὸ περὶ προσθέτων ἔργων καὶ περὶ κυματισμοῦ καὶ περὶ σάλου, ὡς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι ζήτημα ἰδιαίτερον, τὸ ὁποῖον δὲν προέβλεψεν ὁ συνταχθεὶς προϋπολογισμὸς, καὶ βεβαίως κακῶς ἐποίησε τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων, ἐγκρίναν τὸ ἔργον αὐτὸ, χωρὶς νὰ μελετήσῃ προηγουμένως τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ λιμένος...

§25Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἡμεῖς ἔχομεν ὀλίγην ἁρμοδιότητα.

§26ΣΧΙΝΑΣ. Μάλιστα... χωρὶς, λέγω, νὰ μελετήσῃ προηγουμένως τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ λιμένος ἀπὸ τοὺς κυματισμοὺς καὶ ἀπὸ τοὺς πνέοντας συνήθως ἀνέμους καὶ ταράσσοντας τὸν λιμένα. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπραγματεύθη ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐκβαθύνσεως. Τὸ ζήτημα τῆς ἐκβαθύνσεως διαφεύγει ὅλως διόλου τὴν δικαιοδοσίαν ἡμῶν, καθόσον εἶναι ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρωτίστως ἀπεφάνθη τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων, εὗρε δὲ αὐτὸ καλῶς ἔχον. Τὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα συνετάχθησαν, ἐξηλέγχθησαν καὶ ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Συμβούλιον. Διὰ τῶν ἔργων τούτων σχηματίζεται τὸ κρηπίδωμα παρὰ τὴν παραλίαν, καθέτως δὲ τῇ ἀκτῇ ἀποβάθρα, μήκους 250 μέτρων. Ἡ ἀποβάθρα αὕτη, πλάτους 50 μέτρων, θέλει ἔχει ἐπὶ μήκους 90 μέτρων ἀπὸ τῆς κεφαλῆς, ἤτοι τοῦ ἄκρου αὐτῆς, βάθος ἓξ μέτρων. Ἓξ δὲ μέτρα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι βάθος, ἐπαναλαμβάνω, ἱκανὸν διὰ τὴν προσέγγισιν τῶν μεγάλων πλοίων· διότι τὰ μεγαλείτερα ἀτμόπλοια, τὰ μεγαλείτερα θωρηκτά, καὶ αὐτὸς ὁ «Πρίγκηψ Βίσμαρκ», πλέουσιν εἰς βάθος 18 ἢ 20 ποδῶν, ἤτοι 6–7 μέτρων. Ἑπομένως μεγαλείτερα ἀτμόπλοια παρὰ τῇ ἀποβάθρᾳ οὐδέποτε θέλουσι προσεγγίσει· δὲν ἔχομεν πλοῖον ἢ ἀτμόπλοιον ἀπαιτοῦν βάθος μεγαλείτερον 18 ποδῶν. Ἑπομένως τὸ ὁρισθὲν βάθος τῶν ἓξ μέτρων εἰς τὴν κεφαλὴν τῆς ἀποβάθρας, θεωρῶ — καὶ συμφωνῶ μὲ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων— λίαν ἐπαρκές, τοσούτῳ δὲ μᾶλλον, καθόσον ἐκτείνεται καὶ 90 μέτρα ἔξω. Τὸ λοιπὸν δὲ μέρος τῆς ἀποβάθρας τοῦ λιμένος, δηλ. 160 μέτρα ἀπὸ τῶν κρηπιδωμάτων τῆς παραλίας, θέλει ἔχει βάθος 4 μέτρων. Ἐξεταστέον, ἂν τὸ βάθος τῶν 4 μέτρων ἦναι ἐπαρκές. Τὰ συνήθη ἀτμόπλοια τῶν ἑταιριῶν, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦσι τὴν κυκλοφορίαν καὶ τὴν συγκοινωνίαν ὅλην, πλέουσιν εἰς βάθος 8–10 ποδῶν, ἐκτὸς τῶν μεγάλων ἀτμοπλοίων τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν, τὰ ὁποῖα ὅμως οὐδέποτε θέλουσιν ἀγκυροβολήσει εἰς ἀπόστασιν μικροτέραν τῶν 160 μέτρων ἀπὸ τοῦ κρηπιδώματος. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ κύριοι, οἱ ἰσχυριζόμενοι ὅτι ἀπαιτεῖται μεγαλείτερον βάθος, λάβωσι τὴν καλωσύνην νὰ καταβῶσιν εἰς τὸν Πειραιᾶ, νὰ ἴδωσι τὰ μέτρα καὶ νὰ μετρήσωσι τὸ βάθος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀγκυροβολοῦσι τὰ ἀτμόπλοια τῆς ἑταιρίας τῶν Γαλλικῶν Διαπορθμεύσεων παρὰ τῷ τελωνείῳ ἰδίως, καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἑλληνικῶν παρὰ τὴν πλατεῖαν Καραϊσκάκη ἢ Τζελέπη, θέλουσιν ἴδει ἐκεῖ, ὅτι τὰ βάθη εἶναι μικρότερα τῶν ἓξ μέτρων.

§27Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Φορτωμένον ἀτμόπλοιον νὰ προσεγγίσῃ εἰς τέσσαρα μέτρα;

§28Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μάλιστα.

§29Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἀδύνατον.

§30Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μὴ ἀμφισβητεῖτε αὐτὰ τὰ πράγματα εἶναι ὀρθὰ, ὀρθότατα. Δὲν ὑπήρξατε ποτὲ μηχανικὸς λιμένος, δὲν ἐξετελέσατε λιμενικὰ ἔργα· δὲν γνωρίζετε νὰ κανονίσητε.

§31Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν μετρεῖτε τὰ ποδάρια;

§32ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. 18–25 ποδῶν εἶναι τὸ βάθος, ἔνθα πλησιάζουσι τὰ φορτωμένα ἀτμόπλοια.

§33Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ποῖα;

§34ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Ἐν γένει.

§35Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ «Πρίγκηψ Βίσμαρκ» πλησιάζει εἰς βάθος ὀλιγώτερον τῶν 20 ποδῶν.

§36ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Φορτωμένος;

§37Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μάλιστα.

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀδύνατον.

§39Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἓξ μέτρα βάθος θὰ ἦναι εἰς ἀπόστασιν 160 μέτρων ἀπὸ τοῦ κρηπιδώματος.

§40ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἄνευ διαλόγων, παρακαλῶ, νὰ γίνεται ἡ συζήτησις.

§41Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἑπομένως φρονῶ ἐπὶ τοῦ παρόντος, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἐν καιρῷ ν’ ἀνακινηθῇ. Δέον τὰ ἔργα νὰ ἐκτελεσθῶσι συμφώνως μὲ τοὺς ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων ἐγκριθέντας προϋπολογισμούς, καὶ αὐτὸ ἔσται ὑπεύθυνον. Ἐὰν δὲ κατόπιν ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ καὶ τὸ ταμεῖον ἔχωσιν ἐπαρκῆ χρήματα, ἵνα ἐνεργήσωσι πλειότερον τὴν ἐκβάθυνσιν, φρονῶ ὅτι τότε ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς μεγαλετέρας ἐκβαθύνσεως· ἤδη ὀφείλομεν νὰ περιορισθῶμεν εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον.

§42Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐνόμισα ἀναγκαιότερον νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις μετὰ προειδοποίησιν· ἐξήγησα δὲ τοὺς λόγους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδέχθη τοῦτο, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι θέλει νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτε ἀμφίβολον ἂν θὰ ὑπάρχῃ συνεδρίασις. Τὴν παραίτησιν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐλέγχου δὲν δύναμαι νὰ τὴν κάμω· ἐπιφυλάσσομαι ἄλλοτε νὰ φέρω τὸ ζήτημα, ὅταν νομίσω καταλληλότερον, διότι δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ μείνῃ ἄνευ συζητήσεως αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων συνάδελφος ἔσπευσε νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του. Ἐγώ, διὰ πολλοὺς λόγους, θεωρῶ καλὸν νὰ γένηται προειδοποίησις, διότι νομίζω πρέπον νὰ ἦναι παρόντες ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐναντίαν γνώμην περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Λοιπὸν δὲν θεωρῶ κανονικὸν, οὐδ’ εὐπρεπὲς, νὰ ἀναπτύξω τὴν ὑπόθεσιν, ἀπόντων ὅλων τῶν ἐνδιαφερομένων. Τὴν Πέμπτην θὰ φέρω τὸ ζήτημα. Ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ προκαταρκτικῶς παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ γνῶσιν τοῦ περιεχομένου φύλλου τῆς ἐφημερίδος «Λαοῦ», ὅπου ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ λιμενικοῦ ἔργου. Καλῶς θὰ πράξῃ νὰ μελετήσῃ αὐτήν.

§43ΤΟΜΑΝ. Πρὸ 20 ἢ 30 ἡμερῶν τὸ ἀτμόπλοιον «Πέλοψ» τῆς Νέας Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, διερχόμενον τὴν διώρυγα τῆς Κορίνθου εἰς ἀπόστασιν 200 ἢ 300 μέτρων ἀπὸ τοῦ στομίου τῆς διώρυγος πρὸς τὸν Κορινθιακὸν κόλπον, καὶ ἐπὶ τῆς δεξιᾶς ὄχθης, προσέκρουσεν εἰς ὕφαλον, εἰς βάθος τινῶν μέτρων ἀπέναντι τοῦ στομίου, καὶ μικροῦ δεῖν ἐκινδύνευεν. Ἔχω ἐπίσης εἰδήσεις, ὅτι τὰ διερχόμενα ἀτμόπλοια κινδυνεύουσι καὶ ἐξ ἄλλου τινὸς λόγου. Λίθοι τῶν τοιχωμάτων ἔχουσι καταπέσει, ἄλλοι δὲ στηρίζονται ἀτέχνως καὶ ἀτελῶς. Παρακαλῶ συνεπῶς ἐκ καθήκοντος τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὅπως τάχιστα λάβῃ μέτρον, ἵνα κατασταθῇ ἀκίνδυνος ἡ διὰ τῆς διώρυγος διέλευσις, ὅπως μὴ συμβῶσι δυστυχήματα εἰς τοὺς ταξειδεύοντας.

§44Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Αἰσθάνομαι οἶκτον, ὁμολογῶ, βαρύτατον, διότι ἐξ οἰκείας ἀντιλήψεως ἔλαβον γνῶσιν τοῦ ἀντικειμένου, περὶ οὗ θέλω ὁμιλήσει εἰς ὑμᾶς. Πρόκειται περὶ τῶν δυστυχημάτων, τὰ ὁποῖα συμβαίνουσιν εἰς τὰ μεταλλεῖα τοῦ Λαυρίου, ἕνεκα ἐλλείψεως τῆς διοικήσεως ...

§45ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τῆς διοικήσεως Λαυρίου.

§46Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ὄχι, ἀλλὰ τῆς Κυβερνήσεως. Διότι εἰς κανὲν μέρος τοῦ κόσμου δὲν ἀφίνονται οἱ ἐργάται ἀπροστάτευτοι εἰς τὴν κερδοσκοπίαν καὶ τὴν γλισχρότητα καὶ τὴν ἀμέλειαν τῶν διευθυνόντων τὰς ἑταιρίας. Πανταχοῦ ἐλήφθη πρόνοια περὶ τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἐργασίας τῶν ἐργατῶν τῶν μεταλλείων. Αἱ ἐργασίαι κανονίζονται λεπτομερῶς ὑπὸ διατάξεων, τὰς ὁποίας ἡ πεῖρα ὑπέδειξε. Παρ’ ἡμῖν ἀπεναντίας, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, οὐδὲν τούτων ἔλαβε χώραν. Σᾶς λέγω ὅτι ἀπὸ τῆς ἐγκαθιδρύσεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Λαυρίου δὲν παρῆλθεν ἔτος, χωρὶς νὰ θρηνήσωσιν οἰκογένειαι ἐργατῶν δεκάδας θυμάτων. Ἀρκετοὶ οἱ ἀποθανόντες ἐν τῇ ἐργασίᾳ, οἱ παθόντες καί τι χεῖρον, δηλαδὴ οἱ ἀκρωτηριασθέντες. Κατὰ τὴν πρόσφατον εἰς Λαύριον ἐκδρομήν μου ἀπήντησα ἄνδρα νέον, μόλις τεσσαρακονταετῆ, ὁ ὁποῖος πρὸ 10 ἐτῶν, ἐξ ἀναφλέξεως κατέστη τυφλός. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀμοιβὴ δεκαετοῦς ἐργασίας ἐν τοῖς μεταλλείοις, ἕνεκα ἀπρονοησίας τῶν διευθυνόντων τὰς ἐργασίας ἐκείνας.

§47ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἔχει σύνταξιν;

§48Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ἔχει, νομίζω, 40 δραχμῶν· ἀλλὰ τὸ Συμβούλιον, δὲν γνωρίζω διὰ τίνα λόγον, περιέκοψε ταύτην, καὶ λαμβάνει ἤδη μόνον 20.

§49ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἔχει δικαίωμα.

§50Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ὅταν τὸ αἴσθημα ὁμιλῇ εἰς ἐμὲ, τὸ δικαίωμα δὲν μὲ κάμνει ἐντύπωσιν.

§51ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν μὲ ἐνοήσατε. Τὸ ταμεῖον τῶν ἐργατῶν ἀποτελεῖται ἐκ κρατήσεων. Πῶς εἶναι δυνατὸν καὶ ἐν τίνι δικαιώματι ἐγένετο ὁ περιορισμός;

§52Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Δὲν γνωρίζω. Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ζῇ ἐν Λαυρίῳ, διότι ὅλοι τὸν περιποιοῦνται, τὸν τρέφουν, τὸν ἐνδύουν. Ὅτε ἀπετάθην εἰς τὸν κ. Νέγρην, μοὶ ἀπήντησε: «Τί θέλετε νὰ κάμῃ ἡ ἑταιρία; περιωρίσθη ἡ σύνταξίς του.» Ἐν τούτοις ἀκούσατε τί συνέβη αὐτὰς τὰς τελευταίας ἡμέρας. Τὴν 14 Ἰουνίου ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ ἑνὸς ἠκρωτηριάσθησαν ἀμφότεραι αἱ χεῖρες, συνεπείᾳ ἀναφλέξεως δυναμίτιδος, ἄλλος ἔμεινεν ἄπνους, πεσόντος ὀγκολίθου ἐπὶ τοῦ σώματός του, καὶ ὁ τρίτος ἔπαθε κατάγματα κατ’ ἀμφοτέρας τὰς κνήμας. Καὶ ταῦτα εἰς τρεῖς διαφόρους ἐργασίας. Δὲν παρέρχεται ἑβδομάς, χωρὶς νὰ συμβῇ καὶ ἀπὸ ἓν accident. Ὁ ἐκτυφλωθεὶς καὶ κατὰ τοὺς δύο ὀφθαλμοὺς, περὶ οὗ πρὸ ὀλίγου σᾶς ὡμίλησα, ἔπαθε τοῦτο (ὡς μ’ εἶπεν ὁ ἰατρὸς κ. Αἰσωπίδης, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ μεγίστη τοῦ Λαυρίου παρηγορία,) διότι τὸ σύρμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ βάλῃ φωτιὰ, ἦτο πολὺ βραχὺ, καὶ δὲν ἐπρόφθασε νὰ φύγῃ μετὰ τὴν ἀνάφλεξιν αὐτοῦ. Ἰδοὺ περίπτωσις, ἡ ὁποία προκαλεῖ ἀληθῶς διαμαρτυρίαν τῆς ἀνθρωπίνης ψυχῆς. Ἰδοὺ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἤκουσε τὴν συμβουλὴν, ἣν δίδομεν εἰς τοὺς πένητας, «ἐργασθῆτε». Εἰργάζετο, καὶ ἐλλείψει κυβερνητικῆς προνοίας ἔχασε τὰ ὄργανα τῆς ἐργασίας! Αὐτὰ δὲν εἶναι μόνον τυχαῖα δυστυχήματα, διότι τότε δὲν θὰ σᾶς ἀπῃσχόλουν. Ἔχω τὴν συναίσθησιν, ἣν πάντες ἔχετε, τοῦ ὀλίγου ὑπολειπομένου εἰς τὰς ἐργασίας μας χρόνου. Καὶ ὁσάκις μὲ ἀκούητε, πρέπει νὰ πιστεύητε, ὅτι δὲν τὸ κάμνω, παρὰ διότι πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλήσω. Τὴν στιγμὴν ταύτην ἀποτείνομαι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ ὁποίου γνωρίζω τὰ φιλάνθρωπα αἰσθήματα. Ἐξετάσωμεν ἤδη, τί ἔχει ἡ νομοθεσία ἡμῶν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ὑπάρχει ὁ νόμος περὶ μεταλλείων τῆς 22 Αὐγούστου 1861. Ἐν τούτῳ γίνεται μνεία τις μόνον περὶ ἐπιθεωρητοῦ, εἰς ὃν ἀνατίθενται ἀόριστά τινα καθήκοντα, ἐνῷ πρέπει λεπτομερῶς νὰ καθορισθῶσι διὰ κανονισμοῦ ἅπασαι αἱ περιστάσεις; ὁ ἀξιότιμος κ. Νέγρης δύναται νὰ σᾶς χρησιμεύσῃ εἰς τοῦτο. Διότι, ἂν ὑπῆρχε πρόνοια ἐκ τοῦ νόμου δὲν ἤθελον συμβαίνει τοσαῦτα δυστυχήματα, περὶ ὧν δὲν λαμβάνουσι πρόνοιαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ὑπ’ ὄψιν ἢ πῶς νὰ οἰκονομήσωσι χρῆμα καὶ καιρόν. Εἰς τὸ ἄρθρον 53 τοῦ νόμου τούτου ἐπίσης ἀναγινώσκω ἄλλα τινά, ὀλιγώτερον σαφῆ ἀκόμη. Ἀνατίθεται ἐποπτεία τις εἰς τὸν ἁρμόδιον νομάρχην. Ἀλλὰ τίς εἶναι ὁ ἁρμόδιος νομάρχης, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ παρεμβαίνῃ καὶ κανονίζῃ τὰς τοιαύτας ἐργασίας; Ὑπάρχει καὶ ὁ νόμος ΣΚΗʹ «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου». Αὐτὸς ὀλιγώτερον ἀσχολεῖται περὶ τῶν ἐργατῶν, ὡς ἂν οὗτοι ἦσαν οἱ ἀρχαῖοι ἐκεῖνοι δοῦλοι, τὰ ἀνδράποδα, οἱ ὁποῖοι εἰργάζοντο εἰς τὰ μεταλλεῖα τοῦ Λαυρίου, καὶ δὲν ἦσαν πολῖται, τῶν ὁποίων ζητοῦμεν τὰς ψήφους, καὶ τοὺς ὁποίους δὲν δυνάμεθα, παρὰ νὰ θαυμάζωμεν, διότι ἐργάζονται ἐπὶ κινδύνῳ τῆς ζωῆς των. Ὁ νόμος οὗτος τοῦ 1867 λέγει, ὅτι ὁ μηχανικὸς εἶναι ἐπιφορτισμένος νὰ λαμβάνῃ πρόνοιαν. Λέγει ὅτι αὐτὸς θὰ ἐφαρμόσῃ τὰ δέοντα· ἀλλὰ τί θὰ ἐφαρμόσῃ, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ νόμος, ἀναγράφων τὰ περὶ τούτων; Νομίζω ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ ἀντικείμενον, εἰς τὸ ὁποῖον εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, εἶναι αὐτὸ, καὶ ἔκαμα τὴν σύστασιν ταύτην, ἵνα δώσω ἀφορμὴν εἰς ὑμᾶς, φίλε κύριε Ὑπουργὲ, ὅπως ἄνευ ἀναβολῆς ἐπιληφθῆτε τοῦ ἔργου τούτου, διότι καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς μεταλλευτικῆς ἐργασίας ἀφορᾷ, καὶ εἰς τὴν φιλανθρωπίαν ἀποβλέπει.

§53ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἔχει τὴν ἐξουσίαν καὶ τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου, ὅπως ἐπιτηρῇ τὰς μεταλλευτικὰς ἐργασίας. Ἡ ἀστυνομία καὶ ἡ ἐξασφάλισις τῶν ἐργαζομένων ἐν τοῖς μεταλλείοις ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ νόμος, ὃν ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας, χορηγεῖ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ δικαίωμα, ὅπως διὰ διατάγματος ἢ διαταγῶν κανονίζῃ τὰ τῆς ἐπιτηρήσεως καὶ τῆς ἀσφαλείας τῶν ἐν τοῖς μεταλλείοις ἐργασιῶν. Ἡ ἐπιτήρησις δ’ αὕτη εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς ἐπιθεωρητὴν μηχανικόν. Ἐὰν ἐγίνετο ἀληθὴς ἐπιτήρησις, δὲν θὰ εἴχομεν τὰ συχνὰ δυστυχήματα, τὰ προερχόμενα ἐκ τῆς ἀμελοῦς ἐκμεταλλεύσεως. Δὲν ἐννοῶ τὰ ἐκ τυχαίων συμβάντων, περὶ ὧν οὐδεὶς δύναται νὰ προνοήσῃ, ὡς π. χ. τὰ ἐξ ἀναφλέξεως τοῦ ἀερίου, τοῦ grison, ἐν τοῖς ἀνθρακωρυχείοις. Ἀλλ’ αἱ καταπτώσεις καὶ αἱ πρόωροι ἀναφλέξεις τῶν ὑπονόμων δύνανται νὰ προληφθῶσι δι’ ἐπισταμένης ἐπιθεωρήσεως καὶ αὐστηροῦ κανονισμοῦ τῶν ἐργασιῶν ἐν τοῖς μεταλλείοις. Ἡ ἀμέλεια αὕτη τῶν ἑταιριῶν καὶ τῆς διοικήσεως εἶναι ἀσύγγνωστος. Πλὴν τούτων δὲν ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν πλήρης ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων περὶ τοῦ εἰδικοῦ ταμείου πρὸς βοήθειαν καὶ περίθαλψιν τῶν ἐν τοῖς μεταλλείοις ἐργατῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν. Ἀλλὰ δὲν λειτουργεῖ πρακτικῶς καὶ σκοπίμως καὶ τὸ ταμεῖον τὸ ἀποτελούμενον ἐξ εἰσφορῶν καὶ κρατήσεων τῶν ἐργατῶν, καὶ σπανίως ἢ οὐδέποτε παρέχεται βοήθεια εἰς τοὺς παθόντας ἐργάτας ἢ τὰς οἰκογενείας τῶν ἀποθανόντων ἐκ τυχαίων δυστυχημάτων ἐν τοῖς μεταλλείοις. Τοιοῦτοι δ’ εἶναι πάμπολλοι ἐν Λαυρίῳ, καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶναι ἄδικον νὰ ἐξακολουθῇ περαιτέρω ἡ μέχρι τοῦδε ἀδιαφορία ἑταιριῶν καὶ Κυβερνήσεως. Ὡς εἶναι ἤδη ὠργανισμένον τὸ ταμεῖον, ἀποτυγχάνει καὶ ἀδικεῖ συχνάκις. Ἕνεκα τούτου πολλοί, ὡς ἠκούσατε καὶ ἀπὸ τὸν προλαλήσαντα συνάδελφον, ἐστερήθησαν τῆς συντάξεως αὐτῶν, τὴν ὁποίαν εἶχον δικαίωμα νὰ λάβωσιν. Ἤδη ἠκούσαμεν ὅτι περιωρίσθη ἡ σύνταξις τῶν ἐργατῶν τοῦ Λαυρίου. Καὶ ἂν μὲν περιωρίσθη ἀπὸ τὸ ταμεῖον, διότι οἱ πόροι αὐτοῦ δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν πληρωμὴν ὅλων τῶν συντάξεων, βεβαίως τοῦτο εἶναι δικαίωμα τῆς διοικήσεως τοῦ ταμείου. Ἐὰν ὅμως περιωρίσθη διὰ λόγους οἰκονομικοὺς αὐτῆς τῆς ἑταιρίας καὶ ἦναι μέτρον οἰκονομίας ἐν τῇ διοικήσει τῆς ἑταιρίας, τότε προδήλως εἶναι ἄδικον καὶ παράνομον. Τὸ ταμεῖον αὐτὸ ἀποτελεῖται ἐξ εἰσφορῶν καὶ κρατήσεων κανονιζομένων διὰ νόμων καὶ συμβάσεων, καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς ἑταιρίας δὲν δύναται νὰ περιορίσῃ αὐτὰς μονομερῶς. Ἀλλὰ νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ οὔτε διὰ τῆς διοικητικῆς ἐπιτηρήσεως οὔτε διὰ τοῦ ταμείου τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα τοῦ περιορισμοῦ τῶν δυστυχημάτων ἐν τοῖς μεταλλείοις. Φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον τῆς Βουλῆς νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον, κανονίζον τὰ τῶν τυχαίων θανάτων καὶ παθημάτων ἐν τοῖς μεταλλείοις, ὡς καὶ ἐν ἅπασι τοῖς ἐργοστασίοις, τοῖς ἐργαζομένοις διὰ μηχανῶν ἀτμοκινήτων ἢ μή, καὶ ὁρίζον τὰς εὐθύνας. Οὕτως ὅλοι αὐτοὶ οἱ συχνοὶ κίνδυνοι καὶ θάνατοι θὰ ἐλαττωθῶσιν. Εὐθὺς ὡς ἡ ἑταιρία καταστῇ ὑπόχρεως διὰ πᾶν τοιοῦτον πάθημα, ἐξ ἀμελείας αὐτῆς προελθόν, καὶ ὑποχρεωθῇ νὰ ἀποζημιοῖ τοὺς παθόντας ἢ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν, θὰ εὕρῃ συμφέρον νὰ γείνῃ ἐπιμελεστέρα. Ὅταν οἱ ἐργοστασιάρχαι θὰ ὑποχρεῶνται νὰ καταβάλλωσιν εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ φονευθέντος σύνταξιν, διότι διεῤῥάγη ὁ λέβης τῆς ἀτμομηχανῆς ἢ δὲν ἐτηρήθησαν ἄλλαι νόμιμοι διατάξεις, θὰ μάθωσι τότε τὰ πάντα νὰ τηρῶσι καὶ ἐπιτηρῶσι μετὰ προσοχῆς καὶ ἐνδιαφέροντος. Σήμερον οὐδὲν δυστύχημα τοιοῦτον προλαμβάνεται, διότι οὐδένα φόβον καὶ οὐδὲν συμφέρον ἔχουν οἱ ὑπαίτιοι νὰ μὴ ἀμελοῦν. Ὁ νόμος θὰ ὁρίσῃ τὰς περιπτώσεις τῆς εὐθύνης, καὶ θὰ κανονίσῃ τὰ τῆς διαδικασίας τῆς βεβαιώσεως ὅλων τῶν δυστυχημάτων, οἱ ἐργάται δὲ βεβαίως θὰ μετέχωσι τῆς βεβαιώσεως ταύτης, καὶ θὰ ἐνδιαφέρωνται νὰ γείνῃ πραγματικὴ ἡ εὐθύνη. Ἄνευ τοιούτου νόμου οὐδὲν θὰ ἐπιτευχθῇ, καὶ θὰ ἦναι λυπηρὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ αὐτὴ κατάστασις.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Βόλου βουλευτὴς κ. Γ. Φιλάρετος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν: «Ι.—Νὰ καταθέσῃ σημείωμα, ἐμφαῖνον: 1ον) Τὸ εἰσπραχθὲν ποσὸν δυνάμει τοῦ νόμου ᾼΦΚΓʹ τῆς 27 Μαΐου/10 Ἰουνίου 1887 περὶ ἐπιβολῆς εἰδικοῦ φόρου πρὸς μηχανικὰς μελέτας τῶν ἐκτελεστέων ἐν Θεσσαλίᾳ ὑδραυλικῶν ἔργων ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος αὐτοῦ μέχρι 31 Μαΐου 1888. 2ον) Ποῦ ἐδαπανήθη τὸ ποσὸν τοῦτο. 3ον) Τίνες αἱ διὰ τοῦ εἰδικοῦ τούτου φόρου γενόμεναι μηχανικαὶ μελέται. ΙΙ.—Νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν συνέστη ἡ διὰ τοῦ ἀπὸ 29/30 Σεπτεμβρίου 1890 Β. Δ. ὁρισθεῖσα ἔκτακτος ὑπηρεσία ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ.» Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς κατέθηκεν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς περιφερείας τοῦ Εἰρηνοδικείου Μηλεῶν (Βόλου) περὶ ἀνακλήσεως τῆς μεταθέσεως τοῦ εἰρηνοδίκου Γκίμη. Ἡ ἀναφορὰ ἀποσταλήσεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§55Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πληροφοροῦμαι ὅτι πτωχός τις πολίτης συνελήφθη ὡς ὀφειλέτης τοῦ Δημοσίου πρὸ δύο μηνῶν, ἐνῷ δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ ὀφειλέτης, συνελήφθη ἀντὶ ἄλλου καὶ κρατεῖται ἤδη ἐπὶ δύο μῆνας εἰς τὰς φυλακάς. Συμβαίνει δὲ συχνά, οἱ χωροφύλακες νὰ συλλαμβάνωσιν ὡς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου ἄλλους ἀντ’ ἄλλων, οἱ δὲ ταμίαι, νομίζοντες ὅτι δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάζωσι τὴν ταυτότητα, ἀφίνουσι τοὺς συλλαμβανομένους ἐν ταῖς φυλακαῖς. Βεβαίως τὸ ζήτημα εἶναι δικαστικόν, ὁ συλλαμβανόμενος θὰ ἠδύνατο νὰ ἐγείρῃ δίκην περὶ τῆς ταυτότητός του, ἀλλ’ ὅταν, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὁ συλληφθεὶς ἦναι πτωχός, δύναται νὰ προβῇ εἰς δίκην τοιαύτην; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἰς τοιαύτας περιστάσεις, ὅταν ἐγείρηται τὸ ζήτημα περὶ τῆς ταυτότητος τοῦ συλλαμβανομένου ὡς ὀφειλέτου τοῦ Δημοσίου, πρέπει νὰ γίνηται διοικητικὴ ἐξέτασις.

§56Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ἰσχυρισμοὶ ὑμῶν εἰσιν ἀνεπίδεκτοι ἀμφισβητήσεως. Βεβαίως δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ τις ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς δικαστικῆς ἐξετάσεως, ὅπως βεβαιωθῇ, ἐὰν ὁ συλληφθεὶς καὶ ἀπαχθεὶς εἰς τὰς φυλακὰς ἄνθρωπος ἦναι ἢ δὲν ἦναι ὁ ὀφειλέτης τοῦ Δημοσίου· ἀλλ’ ἐγὼ βεβαιῶ, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἐγνώριζον τίποτε περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ νὰ καταθέσητε τὸ σημείωμα, καὶ σήμερον, ὅταν μεταβῶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, θέλω ἐξετάσει τὴν ὑπόθεσιν.

§57Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καταθέτω τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔχω περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτύξω, ὅταν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διατάξῃ τὴν ἐκτύπωσιν καὶ διανομὴν αὐτῆς, ἵνα τὴν ἔχωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ πρὸ τῆς συζητήσεως.

§58ΚΑΚΑΡΑΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου ὑπέβαλον τροπολογίας καὶ οἱ κ. κ. Χατζόπουλος καὶ Καραπάνος. Πᾶσαι αἱ τροπολογίαι αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 262–265).

§60ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰς τὴν ἐγκύκλιον, τὴν ὁποίαν ἀπέστειλεν εἰς τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ὑπουργός, ἅμα ἀνέλαβε τὴν ἀρχήν, ἐποιήσατο ἐπίσημον ὁμολογίαν, ὅτι ἐπῆλθε κατάπτωσις τοῦ γοήτρου τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, καὶ ἀπέδωκε ταύτην εἰς τὴν χαλάρωσιν τῆς ἐφαρμογῆς τῶν πειθαρχικῶν διατάξεων τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐπικρατεῖ τοιαύτη ἰδέα, καὶ ἴσως τοῦτο δὲν ἀπέχει πολὺ τῆς ἀληθείας, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθές, ὅτι τῆς τοιαύτης μομφῆς εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξαιρεθῶσιν οὐχὶ ὀλίγα δικαστικὰ πρόσωπα, ἔντιμα, ἱκανὰ καὶ φιλόπονα, τῶν ὁποίων τὰ προτερήματα τὰ τοιαῦτα δὲν δυνάμεθα καὶ δὲν φροντίζομεν ἄλλως νὰ ἀμείψωμεν, εἰμὴ ἐξαιροῦντες αὐτὰ τοὐλάχιστον τῆς τοιαύτης μομφῆς. Ἐγὼ ἔχω καὶ περαιτέρω ἰδέαν, ὅτι ἡ κατάπτωσις τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας δὲν ἐπῆλθε μόνον καὶ δὲν ἐπέρχεται ἐκ τῆς χαλαρᾶς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ ὀργανισμοῦ, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ ἐκ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ νόμου. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα διά τε τὴν ἐξεύρεσιν τῶν δικαιουμένων εἰς ἐξαιρέσεις δικαστικῶν προσώπων καὶ διὰ τὴν φροντίδα πρὸς λῆψιν μέτρου πρὸς διόρθωσιν τῆς τοιαύτης καταστάσεως, εἶναι τοσοῦτον σοβαρόν, ὥστε ἔκρινα ἀναγκαῖον, πρὶν ἐπιληφθῶ τῆς κατὰ μέρος ἐξετάσεως αὐτοῦ νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸν παρακαλέσω νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασιν ἐξηγμένην ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῶν ἐπιθεωρήσεων, τὰς ὁποίας κατὰ τὸν νόμον περὶ ἐπιθεωρήσεων τῶν δικαστικῶν γραφείων εἶναι ὑπόχρεοι νὰ συντάσσωσι καὶ ὑποβάλλωσιν οἱ διάφοροι Εἰσαγγελεῖς τοῦ Κράτους, ἀναφέρουσαν τὰς παρατηρηθείσας ἐλλείψεις ἢ παραβάσεις, μετὰ μνείας τῶν ὑπευθύνων εἰς ταύτας ἐκ τῶν ἰσοβίων δικαστῶν, καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ πρὸς καταδίωξιν ἢ τιμώρησιν τῶν τοιούτων παραβάσεων. Ἀλλ’ ἐπίσης τὸν παρακαλῶ νὰ ὑποβάλῃ κατάστασιν τῶν καταγγελθεισῶν ἢ ἐξ ἐπαγγέλματος ἐξετασθεισῶν παραβάσεων τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ νόμου ὑπὸ τῶν προσώπων τούτων. Πρὸς τούτοις ὅμως εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἐφηρμόσθησαν καὶ αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ἀποχωρήσεως κλπ. τῶν ἰσοβίων δικαστῶν, ποῖοι δηλ. καὶ πόσοι ἐτιμωρήθησαν μὲ τὰς ποινὰς τὰς προβλεπομένας ἀπὸ τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νόμου ἐκείνου, καὶ ἂν οἱ τιμωρηθέντες παρεπέμφθησαν εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ἀρείου Πάγου, καὶ ἂν τὸ ἀνώτερον δικαστήριον ἐξήνεγκε καὶ ὁποίας ἐξήνεγκεν ἀποφάσεις περὶ τούτων. Παρακαλῶ δὲ νὰ ὑποβάλῃ καὶ περὶ τούτου τὴν δέουσαν κατάστασιν. Ἀλλ’ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ ἐξέτασις δὲν πρέπει νὰ περιορισθῇ μόνον ἐπὶ τῶν ἰσοβίων δικαστικῶν προσώπων, ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι τὴν ἐξέτασιν πρέπει νὰ τὴν ἐπεκτείνωμεν καὶ ἐπὶ τῶν προσώπων τῶν ἐντεταλμένων τὴν ἐξέτασιν καὶ καταδίωξιν τῶν τοιούτων παραβάσεων. Κατὰ τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπηρέτει ὡς γραμματεὺς τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν ὁ Ἄχολος, καὶ κατὰ τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον διεξήγετο ἡ κατ’ αὐτοῦ ποινικὴ δίκη ἐπὶ ταῖς γνωσταῖς καταχρήσεσιν, ἐξετοξεύθησαν διὰ τῶν ἐφημερίδων καὶ ἄλλοθι πολλαὶ αἰτιάσεις κατὰ τῶν προσώπων τῶν ἐντεταλμένων τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων, τῶν ἀπολαμβανόντων τῆς ἐξαιρετικῆς δικαιοδοσίας, ἐπισήμως μάλιστα ἡ «Ἐφημερὶς τῆς Ἑλληνικῆς καὶ Γαλλικῆς νομολογίας» ἀνέγραψεν ὡρισμένην καταγγελίαν κατὰ τῶν Εἰσαγγελέων τῶν ἐνεργησάντων τὰς ἐξελέγξεις τοῦ γραφείου τοῦ Ἀχόλου, καὶ ἀπέδιδε πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν ὡρισμένην παράβασιν, ὅτι, ἐνῷ αἱ ὁμολογίαι, αἱ κατατεθειμέναι ἐν τῷ δικαστικῷ γραφείῳ τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν ὑπὸ διαφόρων διαδίκων, εἶχον ὑπεξαιρεθῆ καὶ εἶχον δοθῆ ὡς ἐνέχυρον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, καὶ ἐν τοῖς βιβλίοις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης σημειοῦνται αἱ ὁμολογίαι αὗται ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτῶν ἐν χρονολογίᾳ πολὺ προγενεστέρᾳ τῆς ἐξελέγξεως, ἀφοῦ ἐκ τούτου ἦτο βεβαιωμένον ὅτι τὰ χρεώγραφα ταῦτα δὲν ὑπῆρχον ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ Πρωτοδικείου, ἐν τούτοις αἱ ἐκθέσεις τῆς ἐξελέγξεως τοῦ γραφείου αὐτοῦ, ἢ μία τούτων, ἡ συνταχθεῖσα ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ἀναφέρει ὅτι τὸ γραφεῖον εὑρίσκεται ἐν πλήρει τάξει. Τῷ ἀπέδιδε δηλ. ὅτι ἐν γνώσει ἀπέκρυψε τὸ τετελεσμένον κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον ἔγκλημα. Τὸ τοιοῦτον, ἂν συνέβαινεν, ἔπρεπε νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ποινικὴν καταδίωξιν, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀπὸ τοὺς ἀνωτάτους ὑπαλλήλους ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, ἵνα κατορθώσωμεν νὰ ἔχωμεν τοὺς κατωτέρους ἀφωσιωμένους εἰς τὸ καθῆκον. Ὑποβάλλω λοιπὸν καὶ ἄλλην παράκλησιν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν. Νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον τὴν δικογραφίαν τὴν ἀφορῶσαν τὴν κατηγορίαν κατὰ Ἀχόλου, τὰς ἐκθέσεις τῶν Εἰσαγγελέων, τῶν ἐπιθεωρησάντων τὸ γραφεῖον τὸ δικαστικὸν, καθ’ ὃ διάστημα ὑπηρέτει ὁ Ἄχολος, νὰ ζητήσῃ δὲ νὰ ληφθῇ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν πιστοποίησις περὶ τοῦ χρόνου, κατὰ τὸν ὁποῖον εὑρίσκοντο εἰς τὰ ταμεῖα αὐτῆς τὰ χρεώγραφα, καὶ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτῶν, ἵνα γείνῃ πλήρης ὁ ἔλεγχος καὶ ἀποδοθῇ ἑκάστῳ τὸ δίκαιον.

§61ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ὑποβληθῇ καὶ πίναξ τῶν ἐξόδων τῶν ὁδοιπορικῶν, τὰ ὁποῖα πληρόνονται εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς τοὺς ἐνεργοῦντας τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν δικαστικῶν γραφείων.

§62ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ ἔγγραφά τινα...

§63Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, κωλυόμενος νὰ προσέλθῃ σήμερον, μοὶ ἔπεμψε τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ἵνα καταθέσω αὐτά.

§64ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταθέσῃ ταῦτα πρὸ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§65Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Βόλου κ. Φιλάρετος ἐζήτησε λεπτομερεστάτας πληροφορίας περὶ τοῦ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ ἀναφορικῶς εἰς τρία Πρωτοδικεῖα, Ἀθηνῶν, Πατρῶν καὶ Σύρου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μετεβίβασε τὰ ἐρωτήματα ταῦτα εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς παρὰ Πρωτοδίκαις τῶν τριῶν εἰρημένων περιφερειῶν, καὶ ἐζήτησε παρ’ αὐτῶν τοὺς πίνακας. Πάντες οὗτοι οἱ πίνακες, οἱ ζητηθέντες ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Βόλου, ἀπεστάλησαν ὑπὸ τῶν Εἰσαγγελέων, καὶ καταθέτω αὐτούς. Ὑπάρχουσιν ἐν τῷ φακέλλῳ καὶ δύο ἀναφοραί, τὰς ὁποίας νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ καταθέσω· ἡ μία τούτων εἶναι ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Βόλου, ἡ δ’ ἑτέρα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Βόλου.

§66ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δὲν κατετέθησαν ὅμως αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζήτησα ἐγώ. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐγὼ ἐζήτησα νὰ κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν διαφόρων Εἰσαγγελέων τοῦ Κράτους περὶ τῆς ἐπιτυχίας ἢ μὴ τοῦ νόμου. Καὶ εἶχον δικαίωμα νὰ ζητήσω τοῦτο.

§67Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Φαίνεται ὅτι δὲν συνεκέντρωσεν αὐτὰς εἰσέτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§68ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Διὰ νὰ διευκολύνω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, τῷ ὑπενθυμίζω ὅτι οἱ κ. Εἰσαγγελεῖς τοῦ Κράτους ὑποβάλλουσιν ἐτησίως ἐκθέσεις, ἐν ταῖς ὁποίαις ἐκτὸς τῶν ἄλλων πληροφοροῦσι τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τῆς ἐπιτυχίας ἢ ἀποτυχίας τῶν ψηφιζομένων νόμων.

§69Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν μελετήσητε τὴν ἔκθεσιν, διὰ τῆς ὁποίας συνωδεύθη τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου περὶ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ, θέλετε πληροφορηθῆ ποίας ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον πληροφορίας καὶ γνώμας περὶ τοῦ νόμου τούτου.

§70ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Λοιπὸν λέγω, ὅτι οἱ Εἰσαγγελεῖς τοῦ Κράτους ὤφειλον νὰ ἔχωσιν ὑποβάλει τοιαύτας ἐκθέσεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ βεβαίως θὰ ὑπάρχωσιν· ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρχωσι, δύνανται νὰ προκληθῶσι τοιαῦται. Ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, τοῦ ὁποίου καὶ τὴν πολιτικὴν χρηστότητα καὶ τὴν καλὴν θέλησιν ἐγὼ ὑπὲρ πάντα ἄλλον ἀναγνωρίζω, δὲν εἶναι γνώμη, ἐπὶ τῆς ὁποίας δύναται νὰ βασισθῇ ἡ Βουλὴ ἢ ἡ ψῆφος Βουλευτῶν περὶ τῆς ἐπιτυχίας ἢ ἀποτυχίας ἑνὸς νόμου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διὰ τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει, αὐτὸς ὁ ἴδιος μαρτυρεῖ μετὰ πόσης προσοχῆς εἰς ἄλλα Κράτη προέβησαν εἰς μεταῤῥυθμίσεις τοιούτων θεσμῶν. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ ἐπουσιώδους νόμου, πρόκειται περὶ καταργήσεως νόμου, τοῦ ὁποίου ἡ ἀνάγκη παρέστη τότε ἐπείγουσα, πρόκειται περὶ καταργήσεως νόμου, ὁ ὁποῖος συμπληροῖ τὰ ἄπειρα κακά, τὰ ὁποῖα συνεπέφερεν ὁ νόμος ὁ ἐμπορικός. Ἐὰν ὁ νόμος αὐτὸς ἔχῃ ἐλλείψεις, εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, δύνανται αὗται νὰ ἀναπληρωθῶσιν, ἀλλὰ βεβαίως, ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας περὶ τῆς ἐντελοῦς ἀποτυχίας τοῦ νόμου αὐτοῦ, οὔτε ἐγὼ οὔτε κανεὶς ἄλλος δύναται νὰ δεχθῇ, ὅπως καταργηθῇ ὁ νόμος. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἡ γνώμη τῶν ἁρμοδίων προσώπων, τῶν Εἰσαγγελέων, περὶ τῆς ἐπιτυχίας ἢ ἀποτυχίας τοῦ νόμου, διότι ἡ στατιστικὴ ἡ μικρὰ, τὴν ὁποίαν φέρει ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν μαρτυρεῖ τίποτε.

§71Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ σᾶς εἶπε διὰ ποῖον ἄλλον λόγον νομίζει ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ κατάργησις. Τώρα εἶναι ἴσως προσῆκον νὰ μὴ ἀσχοληθῆτε εἰς τὴν ἀπόδειξιν τοῦ ἐὰν ἐπέτυχεν ἢ ἀπέτυχεν ὁ θεσμὸς περὶ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ, ἀλλὰ νὰ ἀσχοληθῆτε εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς προβάλλει, καὶ ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἰσχυρισμοῦ νομίζω ὅτι δικαιολογεῖται, προτείνων τὴν κατάργησιν τοῦ θεσμοῦ τούτου.

§72ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προβάλλει τὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι ὁ νόμος ἀπέτυχε· διατί; διότι ἐν μὲν τῷ Πρωτοδικείῳ τῶν Πατρῶν ἐγένοντο ἐν διαστήματι τριῶν ἐτῶν δέκα αἰτήσεις προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ δεκταὶ, δέκα μόνον, ἐν Σύρῳ πέντε...

§73Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Λυποῦμαι διότι προβαίνετε εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς, καὶ ἕνεκα τούτου ἀναγκάζομαι νὰ σᾶς ἀντιτάξω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἰσχυρίζεται ὅτι ἀπέτυχε τὸ μέτρον τοῦ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ· ἐξ ἐναντίας, ἂν μελετήσητε τὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ, θέλετε ἰδεῖ ποῖα προβάλλει ἄλλα ἐπιχειρήματα. Περὶ τούτων θέλομεν πραγματευθῆ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§74ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης προέβαλε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ κατάργησις τοῦ θεσμοῦ περὶ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ.

§75Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ζητήσατε ποῖα ἔγγραφα θέλετε νὰ σᾶς προσαγάγῃ ἡ ὑπηρεσία, ἀλλὰ μὴ προβαίνετε προώρως εἰς τὴν συζήτησιν.

§76ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐγὼ αὐτὸ ζητῶ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐσχημάτισε τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἀπέτυχε, καὶ κατὰ συνέπειαν πρέπει νὰ καταργηθῇ. Ὅταν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐσχημάτισεν αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτήσω ἐπὶ ποίων δεδομένων ἐστηρίχθη.

§77Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης βεβαιοῖ διὰ τῆς ἐκθέσεώς του ὅτι ἐσχημάτισε τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ θεσμὸς περὶ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ ἀπέτυχε.

§78ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Λοιπὸν, ἐὰν δὲν ἐσχημάτισε τοιαύτην πεποίθησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς, τότε κατὰ μείζονα λόγον, συμμορφούμενος μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ζητῶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας, νὰ κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων Εἰσαγγελέων καὶ νὰ μὴ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, πρὶν ἢ κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις αὗται.

§79Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πρὸ παντὸς παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ ὁ κατατεθεὶς πίναξ, διότι ἄλλως δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τυπωθῇ πρὸ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§81Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἐπιμένω, ἐὰν ἄλλος τις τῶν κ. κ. Βουλευτῶν δὲν θέλῃ νὰ λάβῃ γνῶσιν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ σπεύσῃ νὰ καταθέσῃ καὶ ἄλλας πληροφορίας, σχετιζομένας μὲ τὸν προϋπολογισμὸν, τὰς ὁποίας ἐζήτητα κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 27 Ἰουνίου.

§82ΔΑΓΡΕΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκφράσω ὅλως ἐναντίαν γνώμην ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. Καράπαυλος, προκειμένου περὶ τοῦ νόμου «περὶ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ.» Ὁ νόμος αὐτὸς, εἶναι ἀναγνωρισμένον καὶ παρὰ τοῦ δικαστικοῦ κόσμου καὶ παρὰ πάντων τῶν εἰδότων ὁπωσδήποτε τὸν νόμον αὐτὸν, ἔστω καὶ πόῤῥωθεν, ὅτι ἀπέτυχε, καὶ ἀπέτυχεν οἰκτρῶς. Ἐὰν ἀναμείνωμεν δὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ κ. Καράπαυλος, θὰ παρέλθῃ ὁ χρόνος καὶ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ συζητήσῃ ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον· φρονῶ δὲ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ κατ’ αὐτὴν τὴν Σύνοδον, διότι παρ’ ὅλου τοῦ κόσμου ἐζητήθη ἡ κατάργησις τοῦ νόμου περὶ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ, ὡς νόμου πολλὰ τὰ ἄτοπα προξενοῦντος.

§83ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἐπαναλάβω τὴν παράκλησίν μου, ὅπως τυπωθῶσιν αἱ τροπολογίαι, αἵτινες ὑπεβλήθησαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου.

§84Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ διατάξῃ νὰ τυπωθῶσιν ἐντὸς τῆς ἡμέρας.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρηγγέλθη ἡ ἐκτύπωσίς των, καὶ ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι θὰ ἦναι ἕτοιμοι ἀπόψε.

§86ΣΤΑΗΣ. Ἴσως περίεργον φανῇ, ὅτι διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι εἶμαι ὀπαδὸς τοῦ ἐκ Ξηροχωρίου συναδέλφου κ. Πετσάλη, θ’ ἀποδειχθῇ τουτέστιν, ὅτι συντάσσομαι τῇ γνώμῃ αὐτοῦ καὶ κηρύσσομαι καὶ ἐγὼ κατὰ τῶν ἀχρόων Ὑπουργείων. Πρὸ μικροῦ μοὶ ἐδόθη ἀναφορὰ παρ’ ἐντίμων πολιτῶν, τῆς ὁποίας ἡ ἀνάγνωσις ἀληθῶς μὲ ἐξέπληξεν· εἶναι δὲ ὄντως σπουδαιότατον τὸ ἀντικείμενον, περὶ οὗ αὕτη διαλαμβάνει, καὶ ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, καὶ ἐὰν ἀληθῶς ἔχωσι τὰ πράγματα, ὡς ἐν τῇ ἀναφορᾷ ἐκτίθενται, τότε νὰ ἐπαναφέρῃ αὐτὰ εἰς τὸ πρώην καθεστώς· Θὰ καταθέσω δὲ καὶ τὴν ἀναφορὰν, ἡ ὁποία ἐπεδόθη καὶ πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα. Ἡ ἀναφορὰ εἶναι σχοινοτενὴς, καὶ συντομίας χάριν δὲν θὰ τὴν ἀναγνώσω, ἀλλὰ διὰ βραχέων θὰ ἐκθέσω τὰ ἐν αὐτῇ. Οἱ ὑπογεγραμμένοι καὶ ἀναφερόμενοι ἰσχυρίζονται, ὅτι ἡ παρὰ τὴν λεωφόρον τῆς Ἀκαδημίας ὁδὸς Κλάφα, ἔχουσα πλάτος 5 μέτρων, ἐτροποποιήθη τελευταῖον διὰ Β. Διατάγματος ἀπὸ πλάτους 5 μέτρων εἰς πλάτος 2½ μέτρων...

§87ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τελευταῖον, πότε;

§88ΣΤΑΗΣ. Ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἔγεινα ὀπαδὸς τοῦ ἐκ Ξηροχωρίου συναδέλφου, κηρυχθεὶς καὶ ἐγὼ κατὰ τῶν ἀχρόων Ὑπουργείων. Ἐπὶ τῆς ὁδοῦ ταύτης ὑπῆρχεν οἰκόπεδον, ἀνῆκον εἰς τὸν κ. Νικόλαον Δηλιγιάννην, τέως Πρωθυπουργόν· τὸ οἰκόπεδον τοῦτο ἐπωλήθη πρὸς τὸν δικηγόρον κ. Ρακτιβὰν πρὸ μηνῶν 10 περίπου, ἀντὶ χιλιάδων δραχμῶν, — δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει πόσον — ἐπωλήθη ὅμως ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους, καὶ οἱ ὅροι αὐτοὶ ἀναγράφονται ἐν ἐπισήμῳ συμβολαίῳ, συνταχθέντι ἐνώπιον τοῦ συμβολαιογράφου Ἀθηνῶν κ. Γλυκοφρύδου. Ὁ Νικόλαος Δηλιγιάννης τὴν ἰδιοκτησίαν ταύτην τοῦ οἰκοπέδου του ἐπώλησεν εἰς τὸν δικηγόρον Ρακτιβὰν τὴν 25 Ἰουνίου 1894, δυνάμει τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 70983 συμβολαίου τοῦ συμβολαιογράφου Γλυκοφρύδου· ἐν τῷ συμβολαίῳ τούτῳ συμπεριελήφθη καὶ ὁ ἑξῆς ὅρος, καὶ εἰς τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του (ἀναγινώσκει): «Ἐκ τοῦ τιμήματος τῆς πωλήσεως ἀφίενται 6,000 δραχ. εἰς χεῖρας τοῦ κ. Ρακτιβὰν ἄνευ τόκου μέχρι δέκα μηνῶν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς συντάξεως τοῦ συμβολαίου, ἐντὸς τῶν ὁποίων θέλει τροποποιηθῆ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως οὕτως, ὥστε νὰ μείνουν αἱ ῥυμοτομούμεναι πήχεις 61 εἰς τὴν πλήρη κυριότητα τοῦ ἀγοραστοῦ καὶ πληρωθῶσι τῷ κ. Ν. Δηλιγιάννῃ αἱ ἄνω δραχμαί.» Ἀπὸ τοῦ οἰκοπέδου τοῦ κ. Νικολάου Δηλιγιάννη, διὰ τοῦ σχεδίου τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ 1865 ὑπῆρχεν ἐν ἰσχύϊ, ἀπετέμνοντο πήχεις τετραγωνικαὶ 61. Βλέπετε ὅτι τὸ συμβόλαιον συνετάχθη κατὰ Ἰούνιον τοῦ 1894, καὶ ἐνέργειαι τότε κατεβλήθησαν, ὡς λέγει ἡ ἀναφορὰ, ἵνα τροποποιηθῇ τὸ σχέδιον, καὶ ἀποδοθῇ τὸ ἀποτεμνόμενον διὰ τῆς ῥυμοτομίας τμῆμα τῆς ὁδοῦ ταύτης εἰς τὸ οἰκόπεδον τοῦ Νικολάου Δηλιγιάννη ἢ τοῦ κ. Ρακτιβάν, ἀλλ’ αἱ ἐνέργειαι ἐκεῖναι ἀπέτυχον. Εὐτυχῶς ὅμως καὶ διὰ τὸν ἀγοραστὴν καὶ διὰ τὸν πρώην κάτοχον, ἦλθεν αὐτὸς ὁ πρώην κάτοχος ὡς Πρωθυπουργὸς, καὶ μετά τινας ἡμέρας ἀπὸ τῆς πρωθυπουργίας του ἐδημοσιεύθη Β. Διάταγμα, τροποποιοῦν τὸ σχέδιον τῆς πόλεως ἐν τῇ ὁδῷ Κλάφας καὶ περιορίζον τὸ πλάτος τῆς ὁδοῦ ταύτης ἀπὸ 5 μέτρων εἰς 2½. Τοιουτοτρόπως δὲ ἐξετελέσθη ὁ ὅρος τοῦ συμβολαίου, καὶ ἀπεδόθησαν αἱ 6,000 δραχμαὶ, αἱ κρατούμεναι παρὰ τοῦ κ. Ρακτιβὰν, εἰς τὸν πρώην κάτοχον τοῦ οἰκοπέδου. Βεβαίως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καὶ ἀπὸ τοῦ 1865 καὶ πρὸ αὐτοῦ καὶ μετὰ ταῦτα εἶχαν ἀγοράσει ἐπὶ τῆς ὁδοῦ ταύτης, Κλάφα, τῆς ἐχούσης 5 μέτρων πλάτος, ἐκανόνισαν τὰ τῆς οἰκοδομῆς καὶ τὰ τῶν ἄλλων ἀναγκῶν τῶν οἰκιῶν αὐτῶν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ὁδὸς εἶχε καὶ θὰ ἔχῃ πλάτος 5 καὶ οὐχὶ 2½ μέτρων, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπει τὴν διάβασιν ἁμαξῶν.

§89ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τρομακτικόν!

§90ΣΤΑΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος, καὶ ἐπειδὴ εἶναι τρομακτικὸν καὶ οὕτως ἐπισήμως ἐκτίθεται τὸ γεγονὸς καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὡς ἐξετέθη, καὶ πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα δι’ ἀναφορᾶς, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἀναφορὰν ταύτην, καὶ νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι ὁ νόμος κελεύει, — ἐὰν ἐξεδόθη τοιοῦτο παράνομον Β. Διάταγμα, — καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τὰς ἐπὶ τούτου ἐνεργείας του. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θ’ ἀπευθύνω καὶ ἄλλην τινὰ ἐπερώτησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸ ταχύτερον νὰ λάβῃ πληροφορίας περὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ἀντικειμένου, καὶ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐνεργείας του Εἶναι μάλιστα ὅσον σπουδαῖον, τόσον καὶ παράδοξον τὸ θέμα, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὑπεισήχθη εἰς τὰ δικαιώματα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι κατὰ τὸν νόμον περὶ στρατολογίας, κατὰ τὸ 33 ἄρθρον καὶ γʹ ἐδάφιον, ὑπάγονται εἰς τὰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας οἱ ἔχοντες ἀνάστημα ἔλασσον τοῦ 1,56 καὶ εὐρύτητα θώρακος μικροτέραν τῶν 0,78 τοῦ μέτρου. Ὁ δὲ νόμος περὶ ναυτικῆς στρατολογίας ἐν τῷ 4ῳ αὐτοῦ ἄρθρῳ ῥητῶς καὶ σαφῶς λέγει, ὅτι αἱ ἐξαιρέσεις καὶ ἀπαλλαγαὶ τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ ἰσχύουσι καὶ εἰς τοὺς ἐργάτας θαλάσσης. Τὸ 4 ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ ναυτικῆς στρατολογίας ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἐκ τῆς ναυτικῆς ἀπογραφῆς στρατεύσιμοι, ὡς πρὸς τὸν ἀποκλεισμόν, τὰς ἐξαιρέσεις, τὰς ἀπαλλαγὰς ἀπὸ τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας καὶ τὰς χρηματικὰς καταβολὰς, ὑπάγονται εἰς τὰς σχετικὰς διατάξεις τῶν νόμων περὶ στρατολογίας τῆς ξηρᾶς.» Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὡς πρὸς τὰς ἀπαλλαγὰς καὶ τὰς ἐξαιρέσεις οὐδεμία γίνεται διάκρισις ὡς πρὸς τοὺς κληρωτοὺς τῆς ξηρᾶς καὶ τοὺς ἐργάτας τῆς θαλάσσης. Τὸ δὲ σχετικὸν Β. Διάταγμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ κανονίζον ὡς ἐλάχιστον ὅριον τοῦ ἀναστήματος τὸ 1,56 καὶ εὐρύτητα θώρακος 0,78, ἐξεδόθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας· ἑπομένως ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ ἐπεκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν ἐργατῶν θαλάσσης. Κατ’ ἀκολουθίαν καὶ οἱ ἐργάται θαλάσσης, οἱ ἔχοντες ἀνάστημα ἔλασσον τοῦ 1,56 καὶ εὐρύτητα θώρακος μικροτέραν τοῦ 0,78, κατατάσσονται εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας ὑποχρεωτικῶς. Καὶ ἐν ᾧ οὕτω σαφῶς ἔχουσι τὰ τοῦ νόμου καὶ τοῦ σχετικοῦ Β. Διατάγματος, πολλὰ τακτικὰ καὶ ἔκτακτα στρατολογικὰ συμβούλια δὲν θεωροῦσιν ὡς βοηθητικοὺς τοὺς ἐργάτας θαλάσσης, τοὺς ἔχοντας ἀνάστημα ἔλασσον τοῦ 1 καὶ 56. Προσφάτως μάλιστα ἐν Κεφαλληνίᾳ τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον κατέταξεν ἐργάτην θαλάσσης μὴ ἔχοντα τὸ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενον ἀνάστημα. Ὁ δὲ ἐργάτης θαλάσσης οὗτος ὑπέβαλε τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην εἰς τὸ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν δικάζον τμῆμα τὰς ἀποφάσεις τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου, καὶ ἀναμένει τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ ἦναι ἀντίθετος τῆς γνώμης τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τῆς ἐκφρασθείσης πρὸς τὰ στρατολογικὰ συμβούλια διὰ τινος ἐγκυκλίου αὐτοῦ, ἐκδοθείσης κατὰ τὸ 1892, νομίζω. Διὰ τῆς ἐγκυκλίου ταύτης διέτασσεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὰ στρατολογικὰ συμβούλια νὰ μὴ λαμβάνωσιν ὑπ’ ὄψει τὰς αἰτήσεις ἀπαλλαγῆς τῶν ἐργατῶν θαλάσσης, προκειμένου περὶ ἀναστήματος καὶ περὶ εὐρύτητος τοῦ θώρακος. Δὲν εἶναι δὲ σπουδαῖος ὁ ἰσχυρισμὸς τῶν διατεινομένων, ὅτι ὡς πρὸς τοὺς ἐργάτας θαλάσσης τὸ ἀνάστημα δὲν πρέπει νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψει, διότι τότε θὰ ὑποχρεωθῆτε νὰ κατατάξητε ἐν τῷ πολεμικῷ ἡμῶν ναυτικῷ καὶ τοὺς νάνους αὐτούς, μὴ ὑπάρχοντος ὁρίου ἀναστήματος, ὑπὸ τοῦ νόμου κεκανονισμένου. Ὁπωσδήποτε παρακαλῶ τὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κ. Ὑπουργὸν νὰ σπεύσῃ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, καὶ νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ προσγεγενημένον ἀδίκημα εἰς πολλοὺς ἐργάτας θαλάσσης, εἴτε ὑπηρετοῦντας εἴτε πρὸς κατάταξιν εὑρισκομένους.

§91Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ ὑμᾶς, ὅπως ἐν τῇ ἐγγράφῳ ὑμῶν ἐπερωτήσει σημειώσητε καὶ τὰ ὀνόματα τῶν στρατευσίμων τούτων, οἵτινες δὲν ἔχουσι τὸ προσῆκον ἀνάστημα.

§92ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ πράξω καὶ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν εἶναι ἔργον ἐμόν, ἀλλὰ τῆς ὑφ’ ὑμᾶς ὑπηρεσίας. Ἐγὼ ἔθιξα τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν γενικὴν αὐτοῦ ἔποψιν, καὶ ὑπὸ ταύτην καὶ σεῖς ἐξετάζοντες αὐτὸ, πρέπει νὰ καταργήσητε, ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, τὴν ἐγκύκλιον, περὶ ἧς ὡμίλησα, καὶ δυνάμει τῆς ὁποίας ἡ ἐνέργεια τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν εἶναι ἑνιαία, διότι ἄλλα ἐφαρμόζουσι τὴν ἐγκύκλιον καὶ ἄλλα δὲν ἐφαρμόζουσιν αὐτήν, ὡς θετικῶς γινώσκω. Τὸ ζήτημα δὲ ἐπείγει, διότι γινώσκω ἐργάτην θαλάσσης μὴ ἔχοντα ἀνάστημα 1,56 καὶ προτιθέμενον νὰ καταταχθῇ, ἀλλὰ τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον τοῦ νομοῦ του ἐφαρμόζει τὴν σχετικὴν ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου.

§93Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Μάλιστα.

§94ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Καθιστῶ γνωστὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ ἀστυνομία Πειραιῶς λύει ζητήματα δημοσίας ἀσφαλείας διὰ τῶν βασάνων. Τὸ παρελθὸν Σάββατον συμπολίτης μού τις, πάσχων τὰς φρένας, μετεφέρετο ὑπὸ τῶν συγγενῶν του εἰς Τῆνον· οὗτος ἔπεσεν ἐντὸς τῆς θαλάσσης δὶς, ἀλλ’ εὐτυχῶς τὸν ἀνέσυραν. Τὸν παρέλαβεν ἡ ἀστυνομία Πειραιῶς, καθ’ ὅλην δὲ τὴν νύκτα τὸν ἐβασάνισεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε εἶναι ζήτημα, ἂν θὰ μεταβῇ ζῶν εἰς Τῆνον. Τοιαύτας πράξεις δὲν πρέπει νὰ διαπράττῃ ἡ ἀστυνομία. Ἠδύνατο νὰ τὸν δέσῃ, ἐὰν ἐθεώρει ἐπικίνδυνον τὴν παραφροσύνην του, ὄχι ὅμως νὰ τὸν τυραννήσῃ τοιουτοτρόπως, ὥστε νὰ τὸν καταστήσῃ ἡμιθανῆ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα καὶ ἐπιβάλῃ τὴν δέουσαν τιμωρίαν εἰς τὰ παρεκτραπέντα ἀστυνομικὰ ὄργανα.

§95Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν πρὸ 15 ἡμερῶν ὑποβληθεῖσαν ἐπερώτησίν μου περὶ δημοσιεύσεως τῆς ψηφισθείσης Ἑλληνοαιγυπτιακῆς συμβάσεως, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ἀπαντήσῃ.

§96ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἅμα ὡς μοὶ ἐστάλη ἀπὸ τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς ὁ ψηφισθεὶς νόμος, ἐζήτησα τὴν ἐπικύρωσίν του, καὶ μετ’ αὐτὴν ἀπέστειλα αὐτὸν εἰς τὸ Ἐθν. Τυπογραφεῖον πρὸς δημοσίευσιν ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως. Συνέστησα δὲ τὴν ὅσον ἔνεστι ταχεῖαν ἐκτύπωσιν, ἐζήτησα μάλιστα καὶ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συστήσῃ καὶ αὐτὸ τὴν ὅσον ἔνεστι ταχυτέραν ἐκτύπωσιν καὶ δημοσίευσιν τοῦ νόμου, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ ζητήσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ ἀμέσως καὶ ὄχι ἀπὸ πρώτης Σεπτεμβρίου. Ἄν δὲν ἐξετυπώθη ἀμέσως, τοῦτο προέρχεται, διότι ἡ σύμβασις πρέπει νὰ τυπωθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ Ἑλληνιστὶ καὶ κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ Γαλλιστὶ, πρέπει νὰ τυπωθῶσι τὰ παραρτήματα, δηλ. ὁ τελωνειακὸς ὀργανισμὸς κτλ. Ἰδοὺ πόθεν προέρχεται ἡ βραδύτης. Σήμερον δ’ ἐστάλη καὶ ὑπάλληλος ἐκ τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὸ Τυπογραφεῖον, ἵνα ἐπισπεύσῃ τὴν τύπωσιν.

§97ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἐσκόπουν νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ὁμιλήσω περὶ τῶν λαβόντων χώραν κατὰ τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν Κυθήρων, ἀλλὰ τὰ δημοσιευθέντα τηλεγραφήματα σήμερον ἐν τῇ «Πρωΐᾳ» καὶ ἐν ἄλλαις ἐφημερίσι μὲ ἐξαναγκάζουν νὰ ἐκθέσω τὰ τῆς διαγωγῆς τοῦ ἀστυνόμου κατὰ τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν Κυθήρων. Δημοσιεύονται τηλεγραφήματα ἐν τῇ «Πρωΐᾳ», ὅτι ὁ ἐκεῖσε ἀστυνόμος ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν του, εἶναι ἄνθρωπος ἀμερόληπτος, ἀκέραιος, ἐχθρὸς τῶν κομμάτων κτλ. κτλ. Ἐγὼ ἓν μόνον ἠξεύρω περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀστυνόμου, ὅτι εἶναι ἀπόβλητος τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, καὶ ὡς τοιοῦτος ἐκρίθη κατάλληλος νὰ σταλῇ πρὸς διεξαγωγὴν τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς Κυθήρων. Ὀφείλω ὅμως νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ οἱονδήποτε ἄλλον, συντελέσαντα εἰς τὴν ἀποστολὴν τοῦ ἀνωτέρου στρατιωτικοῦ ἐπόπτου ταγματάρχου κ. Ἰωάννου, διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς, διότι ἄνευ τῆς ἀποστολῆς τοῦ ἀνωτέρου στρατιωτικοῦ ἐπόπτου κ. Ἰωάννου, ταγματάρχου τοῦ πυροβολικοῦ, τοῦ ἀρίστου, τοῦ διακεκριμένου ἀξιωματικοῦ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, τοῦ ἀκεραίου, τοῦ μὴ ἀνήκοντος εἰς φατρίας, ἄνευ αὐτοῦ, λέγω, βεβαίως δὲν θὰ διεξήγετο ἡ ἐκλογή, ἀλλὰ πόλεμος, ὁ ὁποῖος ἴσως θὰ ἐξηκολούθει ἀκόμη. Ὀφείλω πρὸς τούτοις νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, τὸν συντελέσαντα εἰς τὸ νὰ ἀποσταλῇ ὡς ἀνώτερος δικαστικὸς ἐπόπτης ὁ ἔντιμος καὶ διακεκριμένος πρωτοδίκης κ. Κυριακοῦ, καὶ ἐπίσης τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἢ οἱονδήποτε ἄλλον, ὅστις συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀποστολὴν τοῦ διακεκριμένου πρωτοδίκου κ. Κυριακοῦ. Ἄνευ τῆς παρουσίας τῶν δύο αὐτῶν ἀτόμων ὁ ἀνθυπολοχαγὸς ἀστυνόμος Ἀλεξάκης βεβαίως ἤθελεν αἱματοκυλίσει τὰ Κύθηρα, διότι οὗτος, χωρὶς νὰ ἦναι ἀστυνόμος, ἔλαβε, δὲν ἠξεύρω παρὰ τίνος, τὴν διαταγὴν νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς Κύθηρα, ἐνῷ ὁ διορισμός του δὲν εἶχε γείνῃ, ἢ τοὐλάχιστον δὲν εἶχε δημοσιευθῆ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως· ἐνῷ μάλιστα ὁ νόμος περὶ καταργήσεως τοῦ Ἀρχηγείου δὲν εἶχεν εἰσέτι δημοσιευθῆ, οὗτος ἦλθεν εἰς Κύθηρα, συνοδεύων τὸν τότε ὑποψήφιον Κορωναῖον, ἄνευ διορισμοῦ του ὡς ἀστυνόμου Κυθήρων.

§98ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶχε διορισθῆ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου;

§99Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑφίστατο τὸ Ἀρχηγεῖον ἢ εἶχε καταργηθῆ;

§100ΣΤΑΗΣ. Δὲν εἶχε καταργηθῆ· καὶ αὐτὸ εἶναι ἀκριβῶς τὸ ζήτημα, ὅτι, ἐνῷ δὲν ἐγένετο πρότασις παρὰ τοῦ Ἀρχηγείου, ὁ Ἀλεξάκης ἦλθεν εἰς Κύθηρα δέκα ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, ἐπ’ ἀδείᾳ χορηγηθείσῃ παρὰ τοῦ τάγματός του, νομίζω.

§101ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὸ δὲν γίνεται.

§102ΣΤΑΗΣ. Καὶ ὅμως οὕτως ἔχει, ὡς ἐξάγεται καὶ ἐξ ἐπισήμων τηλεγραφημάτων. Λοιπὸν ὁ ἀστυνόμος Ἀλεξάκης, ἅμα τῇ ἀφίξει του εἰς Κύθηρα, προσῆλθεν εἰς τὸν τότε ἀστυνόμον, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα δὲν ἐνθυμοῦμαι, διότι εἶναι ὁ τέταρτος ἀστυνόμος, ὁ ὁποῖος εἶχε μετατεθῆ εἰς Κύθηρα, ἀπὸ τῆς παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεως Τρικούπη...

§103ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ πρὸ ἑνὸς ἔτους δὲν ἠμπορῶ νὰ βγάλω ἀπὸ τὸν τόπον μου ἕν τέρας!

§104ΣΤΑΗΣ. Ἐν Κυθήροις ἤλλαξαν τέσσαρες ἐντὸς ἑνὸς μηνός.

§105ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶσθε εὐτυχεῖς.

§106ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἦναι εὐτυχεῖς ἢ ἀτυχεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται τὰς ἰδιοτροπίας, τὰς ἀκολασίας καὶ παρανομίας τῶν ἀστυνόμων. Ἐγὼ ἤμην ἐκ τῶν ἐνθερμοτέρων ὑποστηρικτῶν τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, διενυκτέρευσα δὲ καὶ ἐγὼ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἵνα ψηφισθῇ ὁ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας νόμος, ἀλλ’ ἀπεδείχθη πράγματι, ὅτι βαρβαρώτερος θεσμὸς δὲν ὑπάρχει ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν (εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως), ὅταν διευθύνηται παρὰ τῆς πολιτικῆς, δὲν ὑπάρχει βαρβαρώτερος θεσμὸς, ὅταν ὁ ἀστυνόμος ἔχῃ προϊστάμενον τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἂς ἦναι ὁ κ. Μαυρομιχάλης Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ὁποῖον σέβομαι καὶ ὑπολήπτομαι ὑπὲρ πάντα ἄλλον, ἀλλ’ εἰς τὴν πολιτικὴν ὤφειλε νὰ ὑποχωρήσῃ, καὶ ὑπεχώρησε.

§107ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς ποῖον ζήτημα;

§108ΣΤΑΗΣ. Εἰς τὴν ἀποστολὴν τοῦ Ἀλεξάκη ὡς ἀστυνόμου.

§109Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῇ Κυβερνήσει ὑπάρχει βεβαίως πολιτική. Τῆς πολιτικῆς αὐτῆς ὀπαδοὶ καὶ μέλη εἶναι οἱ Ὑπουργοὶ καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου οὐδεμίαν ἔχει γνῶσιν, οὐδὲ περὶ τοῦ διορισθέντος ἀστυνόμου, οὐδὲ περὶ ἄλλου τινὸς, ὁποῖοί εἰσιν. Ἑνὸς μόνον ἔχει γνῶσιν, τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα ἀπηυθύνατε κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Κυθήρων, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων ἐσπεύσαμεν νὰ στείλωμεν ἐπόπτην.

§110ΣΤΑΗΣ. Εὐχαριστῶ.

§111Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην εὐχαριστιῶν· εἴμεθα ἁπλῶς ἐκτελεσταὶ τοῦ καθήκοντος, καὶ πάντας τοὺς ὑπαινιγμοὺς, τοὺς ὁποίους ἀπηυθύνατε περὶ τοῦ διορισμοῦ τοῦ ἀστυνόμου αὐτοῦ, ἀποκρούω.

§112ΣΤΑΗΣ. Εἶναι ὅμως περίεργον, ὅτι κατῆλθεν εἰς Κύθηρα ὁ ἀνθυπολοχαγὸς Ἀλεξάκης ἄνευ διορισμοῦ ἀστυνόμου, καὶ προσῆλθεν εἰς τὸν τότε ἀστυνόμον, ζητῶν νὰ παραλάβῃ τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν!...

§113ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πῶς; δὲν γίνονται αὐτά!

§114ΣΤΑΗΣ. Μόνον γεγονότα λέγω, τὰ ὁποῖα ἤδη κατετέθησαν ἐνώπιον τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, ἥτις ἐπελήφθη ἀνακρίσεων, καὶ ἐντὸς ὀλίγου χρόνου θὰ ἴδητε τὸν Ἀλεξάκην δέσμιον εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ἐστερημένον τοῦ βαθμοῦ του... Ὁ Ἀλεξάκης, ἀποβιβασθεὶς ἐν τῷ ὅρμῳ τῆς Ἁγίας Πελαγίας μετὰ τοῦ ὑποψηφίου Κορωναίου καὶ εἰκοσάδος ῥοπαλοφόρων, εἰσῆλθεν εἰς τὴν πόλιν τῶν Κυθήρων ἐν πομπῇ καὶ ἀλλαλαγμῷ.

§115ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἦτο ἔφιππος;

§116ΣΤΑΗΣ. Ἦτο ἔπονος, ἢ ἀμφότεροι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἵππου, διότι δὲν ὑπῆρχε διαθέσιμος ἢ ὁ ἵππος τοῦ κ. Κορωναίου. Ἐξεπλάγημεν λοιπὸν, ἰδόντες τὸν δῆθεν ἀστυνόμον ὁδηγούμενον ὑπὸ τοῦ κυβερνητικοῦ ὑποψηφίου, ἐνῷ πάντες εἴχομεν πεποίθησιν, ὅτι οὔτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχον γνῶσιν περὶ τῆς καθόδου τοῦ Ἀλεξάκη. Ἐν τούτοις τὴν ἑπομένην ἀμφότεροι, ὁ Ἀλεξάκης δηλ. καὶ ὁ Κορωναῖος, ἐτηλεγράφουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν: «Ἀστυνόμος Κυθήρων ἀρνεῖται παραδῶσαι ὑπηρεσίαν Ἀλεξάκῃ. Παρακαλῶ διατάξατε νὰ παραδώσῃ αὐτὴν ἀνθυπολοχαγῷ Ἀλεξάκῃ.» Οὐδεμία ἀπάντησις. Τὴν ἑπομένην ἄλλο τηλεγράφημα: «Τί γίνεται διορισμὸς Ἀλεξάκη;» Τέλος τηλεγραφικῶς ἔρχεται ἡ διαταγὴ πρὸς τὸν τέως ἀστυνόμον νὰ παραδώσῃ τὴν ὑπηρεσίαν.

§117ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον ἢ ἀπὸ τὸ Ἀρχηγεῖον;

§118ΣΤΑΗΣ. Ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§119ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον δὲν εἶχε δικαίωμα. Τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς εἶχε δικαίωμα· χθὲς ἀκόμη τὸ παρέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον (ὁ κ. Μυκώνιος ποιεῖ τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ).

§120ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ λέγω γεγονότα, καὶ σεῖς, κύριε Μυκώνιε, κάμνετε τὸν σταυρόν σας! (ἱλαρότης). Ἄν δὲν ἐγίνοντο τοιαῦτα ὄργια, δὲν ἤθελον ἀπασχολήσει τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ἀφηγήσεως τῶν λαβόντων χώραν κατὰ τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν Κυθήρων. Πρόκειται περὶ ὀργίων, τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἐξακολουθήσωσιν θὰ φέρουν ἐπανάστασιν ἐν Κυθήροις. Ἐγὼ αὐτὸς θὰ μεταβῶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἐνεργήσω κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Ἀλεξάκη...

§121Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, νὰ μὴ τὸ κάμητε· διότι θέλετε μὲ ἀναγκάσει νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ζητῶν τὴν ἄδειαν τῆς παραπομπῆς ὑμῶν εἰς τὴν δικαιοσύνην.

§122ΣΤΑΗΣ. Πρόκειται περὶ παραβάτου τῶν νόμων.

§123Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει δικαστικὴ ἐξουσία, ἡ ὁποία τιμωρεῖ τοὺς παραβάτας τῶν νόμων. Σεῖς δὲν εἶσθε ἐντεταλμένος νὰ τιμωρήσητε τὸν παραβάτην.

§124ΣΤΑΗΣ. Εἶμαι ἐντεταλμένος νὰ ἐλέγξω τὴν πορείαν τοῦ ἀστυνόμου, καὶ νὰ προστατεύσω, ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ, τὴν τιμὴν καὶ τὴν ζωὴν τῶν συμπολιτῶν μου, τῶν ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν καταβασανιζομένων ὑπὸ τυφλοῦ καὶ ἐμπαθοῦς ὀργάνου τῶν πολιτικῶν μου ἀντιπάλων.

§125Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἐλέγξητε τὴν πορείαν τοῦ ἀστυνόμου, μάλιστα.

§126ΣΤΑΗΣ. Ὁ ἀστυνόμος Ἀλεξάκης, ἅμα ὡς ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά του, ἤτοι ἐννέα ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, ἐξῆλθε μετὰ τοῦ ὑποψηφίου Κορωναίου εἰς περιοδείαν ἀνὰ τὰ χωρία. Τοῦτο δὲν μᾶς ἔκαμε καὶ μεγάλην αἴσθησιν, διότι ἐγινώσκομεν, ὅτι ἡ ἐπέμβασις ἡ στρατιωτική, οὐδεμίαν ἀσκεῖ ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος τῶν συμπατριωτῶν μου· μᾶς ἔκαμεν ὅμως ἐντύπωσιν μεγάλην, ὅταν εἴδομεν ἐπανελθόντα τὸν ἀστυνόμον καὶ φέροντα δεσμίους πολίτας φιλησύχους καὶ ἀθώους, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα ἓν πρὸς ἓν ἀπέστειλα πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ναυπλίῳ Πρωτοδικῶν. Συνελάμβανε πάντα, ὅστις ἐτόλμα νὰ ζητωκραυγάσῃ ὑπὲρ ἐμοῦ ἐνώπιόν του, συνελάμβανε πάντα, ὅστις δὲν εἶχε τὴν εἰκόνα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν κομβιοδόχην του, συνελάμβανε πάντα, ὅστις ἐτόλμα νὰ ἐκφέρῃ ὁπωσδήποτε λέξιν κατὰ τοῦ ὑποψηφίου τῆς Κυβερνήσεως...

§127ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Πόσους συνέλαβε;

§128ΣΤΑΗΣ. Συνέλαβε περὶ τοὺς ἑκατόν. Ἀπορῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Τυρνάβου, στρατιωτικὸς ἄριστος, ξενίζεται, ἀκούων τὰς παρανομίας τοῦ ἀστυνόμου, ἐνῷ τοὐναντίον ἔπρεπε νὰ ἔχῃ εὐχαρίστησιν, ὅτι λαμβάνω τὸ θάῤῥος νὰ καταγγείλω τὰς παρεκτροπὰς ἀνθρώπου, ὅστις δὲν εἶναι καύχημα διὰ τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν.

§129ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς εἶπον τίποτε· δὲν σᾶς ἐδήλωσα ποῖον εἶναι τὸ φρόνημά μου, μήτε περὶ τοῦ ἀστυνόμου καὶ τῆς ἀστυνομίας. Πῶς προχωρεῖτε καὶ σύρετε συμπεράσματα;

§130ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ ἀπήντησα εἰς τὸ ἐρώτημά σας, τὸ ὁποῖον ἐνεῖχεν εἰρωνείαν... Ὁ ἀστυνόμος λοιπὸν αὐτὸς δὲν ἠρκέσθη νὰ φυλακίσῃ τοὺς δῆθεν καθυστερουμένους, οἱ ὁποῖοι μετὰ ὥρας τινὰς προσεκόμιζον τὸ ἀπολυτήριον αὑτῶν ἐκ τοῦ στρατοῦ, δὲν ἠρκέσθη νὰ φυλακίσῃ γέροντας, ὡς δῆθεν καθυστερουμένους, καὶ νέους 16 καὶ 18 ἐτῶν ὡς καθυστερουμένους, ἀλλὰ ἐφυλάκισε καὶ ἱερεῖς πλέον τῶν 24 ὡρῶν! Καταγγελίαι δὲ ἐδόθησαν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, καὶ βεβαίως ἡ δικαιοσύνη θὰ ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκόν της. Ὁ ἀστυνόμος Ἀλεξάκης, ὅταν εἶδεν ὅτι διὰ τῆς ἐπιδείξεως, διὰ τῶν παρανόμων φυλακίσεων, διὰ τῶν ἀπειλῶν, δὲν ἠδύνατο νὰ μεταβάλῃ τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας Κυθήρων, τότε ἐσκέφθη νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς φρουρᾶς καὶ τῶν ῥοπαλοφόρων τῶν ἀντιπάλων μου, καὶ νὰ προβῇ εἰς ἀποκλεισμούς. Εἶναι γνωστὸν ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων τῶν δημοσιευθέντων εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι οἱ πολιτικοί μου ἀντίπαλοι προσεπάθησαν νὰ ἀποκλείσωσι τοὺς ἐν Ἀντικυθήραις ψηφοφόρους. Τὸν ἀποκλεισμὸν αὐτὸν ἐνίσχυσε δι’ ἐνόπλου δυνάμεως ἐκ στρατιωτῶν αὐτὸς ὁ ἀστυνόμος. Ἠθέλησε μάλιστα, ὅταν ἡμεῖς ἐπέβημεν ἀγγλικοῦ ἀτμοπλοίου, ἐπὶ τούτῳ ναυλωθέντος, ἵνα μεταβῶμεν καὶ λύσωμεν τὸν ἀποκλεισμόν, ἠθέλησε νὰ ἀνέλθῃ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀγγλικοῦ ἀτμοπλοίου, ἵνα κατάσχῃ τὰ ὅπλα ἡμῶν καὶ τοῦ ἀτμοπλοίου. Ἀλλὰ κατέδειξα αὐτῷ διὰ τοῦ τελώνου, ὁποίαν θὰ ἔπραττεν ἀφροσύνην καὶ εἰς ὁποίας θὰ περιέπλεκε τὴν Κυβέρνησιν δυσκολίας, ἂν εἰσήρχετο ἐπὶ τοῦ ὑπὸ ἀγγλικὴν σημαίαν ἀτμοπλοίου. Καὶ ἐπείσθη μὲν νὰ μὴ ἀνέλθῃ ἐπὶ τοῦ ἀγγλικοῦ ἀτμοπλοίου, ἠμπόδισεν ὅμως λέμβον τινά, μετὰ τῶν ἐν αὐτῇ τεσσάρων ἀνδρῶν, νὰ ῥυμουλκηθῇ ὑπὸ τοῦ ἀτμοπλοίου, ἀναμιχθεὶς εἰς ἀλλότρια καθήκοντα, τὰ τοῦ λιμενάρχου· καὶ περὶ τούτου ὑπεβλήθη ἁρμοδίως καταγγελία τῷ κ. Εἰσαγγελεῖ τῶν ἐν Ναυπλίῳ Πρωτοδικῶν. Ταῦτα δὲν εἶναι οὐδὲ τὸ πολλοστημόριον τῶν ὅσα διέπραξεν ὁ ἀστυνόμος Ἀλεξάκης καὶ πρὸ τῆς ἐκλογῆς καὶ κατ’ αὐτήν· ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον μὲ ἐκπλήττει καὶ τὸ ὁποῖον οὐδέποτε θὰ λησμονήσω, εἶναι αἱ κατὰ τῶν πολιτικῶν μου φίλων καταπιέσεις μετὰ τὴν ἐκλογήν. Ἤθελον λησμονήσει τὰς παρανόμους αὐτοῦ πράξεις, τὰς πρὸ καὶ κατὰ τὴν ἐκλογήν, δὲν θὰ λησμονήσω ὅμως, ὅτι καὶ σήμερον ἔτι ἐξακολουθεῖ ἐκδικούμενος κατὰ τῶν φίλων μου· δὲν θὰ λησμονήσω, ὅτι ὀκτὼ ὅλας ἡμέρας μετὰ τὴν ἐκλογὴν ἐξακολουθεῖ φυλακίζων παρανόμως καὶ δέρων γέροντας καὶ ἀνηλίκους ἐν αὐτῷ τῷ ἀστυνομικῷ καταστήματι· δὲν θὰ λησμονήσω, ὅτι συνέλαβε παρανόμως καὶ ἔδειρεν ἀνηλεῶς τὸν Ν. Κοντολέοντα, γέροντα καὶ ἀσθενῆ· δὲν θὰ λησμονήσω, ὅτι πρὸς ἐκδίκησιν ἔστειλε συμπατριώτας μου εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν Ναυπλίου ἐπὶ δῆθεν ἀντιστάσει κατὰ τῶν στρατιωτῶν, οὓς αὐτὸς ὁ ἀστυνόμος ἐξώθει εἰς βιαιοπραγίας κατὰ τῶν πολιτῶν. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, ἐὰν ταῦτα ἦναι ἀληθῆ, καὶ ἐὰν οὕτως ἔχωσι, νὰ τιμωρήσῃ τὸν ἀστυνόμον, ἄλλως νὰ τιμωρήσῃ ἐμὲ ἀντὶ τοῦ ἀστυνόμου.

§131ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς;

§132ΣΤΑΗΣ. Διατηρῶν τὸν ἀστυνόμον Ἀλεξάκην ἐν Κυθήροις.

§133ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ ὑποκινηθῇ ἐπανάστασις, καὶ μάλιστα ἐν Κυθήροις. Γνωρίζω ὅμως ἕν πρᾶγμα, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἤθελον τηλμήσει νὰ πράξωσι τοιοῦτόν τι, ἂς ὦσι βέβαιοι ὅτι θέλουσι πικρῶς μεταμεληθῆ. Ἂς μάθωσι λοιπόν, ἐὰν δὲν τὸ γνωρίζωσιν, ὅτι πάραυτα θὰ ὑποστῶσι τὰς συνεπείας τοῦ νόμου, καὶ πρῶτος ὁ κ. Στάης. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν ἀνώτατον στρατιωτικὸν ἐπόπτην, ταγματάρχην κ. Ἰωάννου, ἡ ἀποστολή του ἀκριβῶς ἓν πρᾶγμα ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐξασφαλίσῃ ἐν Κυθήροις ὄχι μόνον τὴν τάξιν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογῶν. Τέλος, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀστυνόμον Ἀλεξάκην, ἂς ἦναι βέβαιος ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυθήρων Βουλευτής, ὅτι, ἐὰν διέπραξεν ὅσα ἰσχυρίζεται ὁ κ. Στάης, θέλει τιμωρηθῆ αὐστηρότατα.

§134ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ὁ κ. Ἀλεξάκης διέπραξεν ὅλα τὰ ὄργια, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κυθήρων, καὶ ὅλας αὐτὰς τὰς ἐπεμβάσεις, ἀπορῶ πῶς δὲν κατώρθωσε νὰ τὸν ἀποκλείσῃ. Κάμνω λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν σύστασιν νὰ τὸν θεωρήσῃ ἀνίκανον ἀξιωματικόν, ἀφοῦ δὲν κατώρθωσε τοῦτο, καὶ νὰ τῷ ἐπιβάλῃ ποινὴν διὰ τὴν ἀνικανότητά του (γέλωτες).

§135ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ τοῦτο εἰς τὰ πρακτικά, διότι πρέπει νὰ μείνῃ τοιοῦτος μαργαρίτης.

§136Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ διοίκησις καθῆκον ἔχει νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν νομιμότητα τῆς ἐκλογῆς, νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογέων, νὰ προλαμβάνῃ πράξεις ἀντιβαινούσας εἰς τὸν νόμον, νὰ ὑποχρεώνῃ δὲ τὰ ὄργανα τῆς Διοικήσεως νὰ μὴ παραλείπωσι πράξεις, τὰς ὁποίας τὸ καθῆκον ἐπιβάλλει εἰς αὐτὰ νὰ πράξωσι. Τὸ καθῆκον τοῦτο ἐξεπλήρωσεν ἡ Διοίκησις. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι, εὐθὺς ὡς ἀνηγγέλθη ἡ εἴδησις, ὅτι παράπονα γίνονται κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Κυθήρων, παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καλέσῃ ἐνταῦθα, ἔνθα διετελοῦμεν συνεδριάζοντες, τὸν ἀρχηγὸν τῆς Χωροφυλακῆς, προσελθόντος δὲ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Χωροφυλακῆς, μετέβημεν μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔν τινι δωματίῳ τῆς Βουλῆς, καὶ ἐδώκαμεν ἐντολὴν εἰς τὸν ἀρχηγὸν νὰ ἀποστείλῃ τάχιστα ἐπόπτην. Ὁ κ. ἀρχηγὸς προέβαλεν, ὅτι ὁ ἐπόπτης δὲν ἔχει νόμιμον ἐξουσίαν ἐπὶ τοῦ ἀστυνόμου, κατὰ τὸν νόμον περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἀλλ’ ἐπέμεινα νὰ ἀποσταλῇ ὁ ἐπόπτης εἰς Κύθηρα, διότι καὶ ἡ ἁπλῆ παρουσία αὐτοῦ θέλει περιστείλει πᾶσαν τάσιν πρὸς παρεκτροπὴν τοῦ ἀστυνόμου, οὕτω δ’ ἀπεστάλη ὁ κ. Ἰωάννου, ταγματάρχης τοῦ πυροβολικοῦ. Ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Ἰωάννου δηλοῖ, ποῖα αἰσθήματα, ποῖα φρονήματα εἶχεν ἡ Διοίκησις. Ἐὰν οἱ ἀστυνόμοι παρεκτρέπωνται, ἡ δικαστικὴ ἐξουσία καθῆκον ἔχει νὰ τιμωρήσῃ αὐτούς· ἐὰν δ’ ὠφείλομεν νὰ προλάβωμεν τὰς ἀξιοποίνους πράξεις ἢ παραλείψεις τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ἠθέλομεν βεβαίως τὸ πράξει, ἀλλ’ ἂν ἐγένοντο πράξεις τοιαῦται, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, κατὰ τὰς παραμονὰς μόνον τῆς ψηφοφορίας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωμεν γνῶσιν αὐτῶν μέχρι τοῦ πέρατος τῆς ἐκλογῆς, ὅταν δ’ ἐλάβομεν γνῶσιν τῶν παραπόνων, ἐσπεύσαμεν νὰ πέμψωμεν τὸν ἐπόπτην, ἵνα θεραπεύσωμεν αὐτά. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ ἀστυνόμος ἔπραξε παραβάσεις, ἡ δικαστικὴ ἐξουσία θὰ τὸν τιμωρήσῃ, ἡμεῖς δὲ, ὡς νομοθετικὸν σῶμα, δὲν ἔχομεν ἢ νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ὅπως ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκόν της. Τόσῳ μᾶλλον, ὅσον προελήφθη πᾶσα νόθευσις τῆς ἐκλογῆς· λυποῦμαι δὲ, διότι ἀπησχολήθημεν, ἀκούοντες τὰ λεχθέντα, ἐπὶ τόσον χρόνον.

§137ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Καὶ ἐὰν δὲν εἴχομεν τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Στάη περὶ τῆς ἀξίας καὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐκτελέσεως τῶν καθηκόντων τοῦ ἐπόπτου ταγματάρχου κ. Ἰωάννου, ἡ ὑπηρεσία καὶ ὁ στρατὸς γινώσκει κάλλιστα τὸν χαρακτῆρα τὸν ἀκέραιον τοῦ κ. ταγματάρχου καὶ τὴν ἱκανότητα αὐτοῦ. Θαυμάζω πῶς, ἀφοῦ τοιαύτην ὁμολογίαν ἔχομεν παρ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυθήρων, ἀφοῦ τοιαύτην πεποίθησιν ἔχουσι πάντες οἱ γινώσκοντες τὸν κ. Ἰωάννου, δὲν ἠδυνήθη ὁ κ. Ἰωάννου νὰ προλάβῃ καὶ παρακωλύσῃ πάσας τὰς παρεκτροπὰς τοῦ ἀστυνόμου Κυθήρων.

§138ΣΤΑΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου συνάδελφος δὲν ἔδωκεν ἴσως μεγάλην προσοχὴν εἰς τὰ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λεχθέντα, διότι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ῥητῶς εἶπεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς καὶ ὁ νόμος κελεύει, ὅτι ὁ στρατιωτικὸς ἐπόπτης οὐδεμίαν δικαιοδοσίαν ἔχει ἐπὶ τοῦ ἀστυνόμου.

§139Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ὅμως αὐτὸς ἔσωσε τὴν ἐκλογήν σας.

§140ΣΤΑΗΣ. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ ἐξέφρασα τὰς εὐχαριστίας καὶ ἐμοῦ καὶ τῆς ὅλης ἐπαρχίας καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρὸς ὑμᾶς.

§141ΜΑΥΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι τρέχουσα ὑπηρεσία. Ἁπλούστατα τὰ πράγματα. Εἷς ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, ὅταν βλέπῃ ὅτι διασαλεύεται ἡ τάξις, καὶ ἄνευ προηγουμένης διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου δύναται νὰ τιμωρήσῃ τὸν κατώτερόν του, διότι τοῦτο εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας. Εἷς ἀνώτερος ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος δὲν ἠξεύρει νὰ ἐνεργήσῃ οὕτω, ἀποδεικνύει ὅτι εἶναι ἀνίκανος. Ἔπειτα δὲ ἀπὸ ὅσα εἴπετε περὶ τῆς ἱκανότητος καὶ εὐθύτητος τοῦ κ. Ἰωάννου, πῶς οὗτος δὲν προέλαβεν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα;

§142ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὰ τὰ ζητήματα εἶναι γελοῖα.

§143ΣΤΑΗΣ. Καθ’ ὑμᾶς εἶναι γελοῖα· κατ’ ἐμὲ εἶναι σοβαρώτατα.

§144ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κανεὶς δὲν ἔκαμε τὸν πάταγον αὐτὸν, τὸν ὁποῖον ὑμεῖς κάμνετε.

§145ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν δὲν ἔκαμνον τὸν πάταγον αὐτὸν, δὲν θὰ ἤμην ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου. Ὁ ταγματάρχης κ. Ἰωάννου ἀφίκετο ἐν Κυθήροις μίαν καὶ ἡμίσειαν ἡμέραν πρὸ τῆς ἐκλογῆς, τουτέστι τὴν Παρασκευὴν πρὸς τὸ Σάββατον, τὰ δὲ παρὰ τοῦ ἀστυνόμου γενόμενα ἐγένοντο δέκα ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, ὡς πρὸ μικροῦ ἔλεγον. Ἅμα ὡς ἀφίκετο ὁ στρατιωτικὸς ἐπόπτης κ. Ἰωάννου, ἀμέσως ὁ ἀστυνόμος περιωρίσθη. Ὁ κ. Ἰωάννου ὅμως ἀνεχώρησε τὴν δευτέραν ἡμέραν μετὰ τὴν ἐκλογὴν, καὶ τὰ ὄργια τοῦ ἀστυνόμου ἐπανελήφθησαν, καὶ διὰ τοῦτο ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως, ὡς ἀρχηγὸς τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα περὶ τοῦ ἐξάλλου ἀστυνόμου, καὶ ἐνεργήσῃ τὴν ἐκεῖθεν μετάθεσίν του, ἢ τὴν ἐκ τῶν ἀστυνομικῶν καθηκόντων ἀπαλλαγήν του.

§146ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 267). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5ην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 12 καὶ 40′. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 6 μ. μ., προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ἀλεξ. Θ. Ζαΐμη).

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐκ Τροιζηνίας βουλευτὴς κ. Δεϊμέζης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν λεμονίων. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 268.) Προβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου. Ὁ κ. Σταματόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§150ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπουσιάζει.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριανταφυλλάκος.

§152ΣΑΚΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Σαββάτου ἐζήτησα μετὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ἀναγραφῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΜΕʹ τοῦ ἔτους 1892 περὶ ἐλέγχου τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τὴν πρότασίν μου. Πῶς ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει δὲν ὑπάρχει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, δὲν γνωρίζω.

§153ΒΟΤΣΗΣ. Διὰ μόνον τὰς Καλάμας;

§154ΣΑΚΚΗΣ. Δι’ ὅλον τὸ Κράτος.

§155ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις δὲν εἶναι δι’ ὅλον τὸ Κράτος.

§156ΣΑΚΚΗΣ. Ἐτροποποιήθη.

§157ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι, ἀπησχόλησε τὴν ἐνεστῶσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς ἐπὶ μακρὸν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον ἐπὶ δύο συνεχεῖς συνόδους ὑπῆρξε τὸ κύριον θέμα τῶν συζητήσεων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Εἶναι τὸ μόνον ἀντικείμενον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ διῃρέθη τὰς γνώμας ἀληθῶς εἰς δύο στρατόπεδα, καὶ εἴδομεν τὸ ὡραῖον φαινόμενον, τὴν παράτασιν τῶν συζητήσεων μετ’ ἐπιμονῆς, τὴν ὁποίαν προκαλεῖ μόνον ἡ προσήλωσις τῶν συζητούντων εἰς τὰς ἰδέας των. Ἡ πολιτεία τῆς τε παρούσης Κυβερνήσεως καὶ τῆς προκατόχου κοινοβουλευτικῶς ὑπῆρξεν ὁμοία· ἐδήλωσαν ἀμφότεραι, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἐθεώρουν κυβερνητικόν. Τοιουτοτρόπως οἱ ὀπαδοὶ ἑκατέρου συστήματος ἐλευθέρως ἠγωνίσθησαν, καὶ ἐλέχθη ἐνταῦθα πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος. Εὑρισκόμεθα ἤδη εἰς τὸ τελευταῖον στάδιον τοῦ ἀγῶνος. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἐμὲ, ἀρχῆθεν ἀντιπαρακρατητικὸν, δι’ ὀλίγων ν’ ἀγωνισθῶ τὸν τελευταῖον ἀγῶνα ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν μου. Ἀπὸ τριετίας ἔχομεν κρίσιν ὀξυτάτην σταφιδικήν· ἡ ὑπερπαραγωγὴ κυρίως ὀφείλεται εἰς τὴν αὔξησιν τῶν φυτειῶν κατὰ τοὺς τελευταίους ὡραίους καὶ πλουτοφόρους χρόνους τῆς σταφίδος, ὥστε καὶ ἐὰν δὲν ἐξέλειπεν αἰφνιδίως ἀπὸ τῆς καταναλώσεως ἡ μεγάλη ἀγορὰ τῆς Γαλλίας, πάλιν, κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, ἠθέλομεν ἔχει ὑπερπαραγωγὴν, διότι αἱ φυτεῖαι, αἱ ἀθρόως γενόμεναι κατὰ τὰς λαμπρὰς ἡμέρας τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἐνηλικιώθησαν ἐν τῷ μεταξὺ, καὶ ἡ παραγωγὴ ἐν συνόλῳ βεβαίως ἤθελεν ὑπερβαίνει πολὺ τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως. Ἀλλ’ ἐξ εὐτυχοῦς γεγονότος εἰς ἀλλοτρίαν χώραν, δυστυχοῦς δὲ εἰς ἡμᾶς, ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας, ἐκλιπούσης τῆς φυλλοξήρας, ἐξέλιπε σχεδὸν ὁλόκληρος ἀπὸ τῆς καταναλώσεως τοῦ ἡμετέρου προϊόντος, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἄνισος παραγωγὴ ἡμῶν πρὸς τὴν τέως κατανάλωσιν κατέστη αἰφνιδίως ἐντελῶς ἄνισος. Ἡ κρίσις λοιπὸν, ἡ ὁποία θὰ ἐπήρχετο πάντως, ἐπῆλθεν ὀξυτάτη, τῆς διαφορᾶς μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως καταστάσης ἐκ τῶν ἀνωτέρω λόγων καταπληκτικῶς μεγάλης. Ἡ κρίσις θὰ ἦτο ἐκ τῶν συνήθων, ἄνευ ἄλλων περιπλοκῶν· ἐν τούτοις ἀτυχῶς ἐνέσκηψεν εἰς τὴν ἡμετέραν χώραν ἀκριβῶς καθ’ ἣν στιγμὴν αὕτη διήρχετο ἑτέραν κρίσιν οἰκονομικὴν, ἄλλου μὲν εἴδους, ἀλλὰ πολὺ δεινοτέραν· ἡ χρεωκοπία τοῦ Κράτους, ἐπελθοῦσα ἢ μᾶλλον ἐκραγεῖσα ἀκριβῶς, καθ’ ὃν χρόνον καὶ ἡ σταφιδικὴ κρίσις, συνετέλεσεν εἰς τοιαύτην περιπλοκὴν, ὥστε νὰ καταστῇ αὕτη τῷ ὄντι ἐπικίνδυνος, διότι ἡ χρεωκοπία τοῦ Κράτους κατέστρεψε τελείως τὴν δημοσίαν πίστιν, ἡ δὲ καταστροφὴ τῆς δημοσίας πίστεως, ὡς πάντες γνωρίζομεν, συνεπάγεται κατὰ κανόνα τὸν κλονισμὸν, ἂν ὄχι τὴν καταστροφὴν, τῆς πίστεως τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων, καὶ τὸν κλονισμὸν, ἂν ὄχι τὸν ὄλεθρον, τῆς ἀτομικῆς πίστεως. Τοιουτοτρόπως λοιπὸν ὁλόκληρος ὁ πιστωτικὸς ὀργανισμὸς τῆς χώρας, ἕνεκα τῆς χρεωκοπίας τοῦ Κράτους, εὑρίσκετο ὁμοίως ἐν κρίσει. Ὅταν δ’ ἡ καλλιέργεια καὶ ἡ ἐμπορία τῆς σταφίδος εἶχον ἀνάγκην τῶν συνήθων αὐτῶν κεφαλαίων, οὔτε τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα, οὔτε τὰ ἄτομα εὑρίσκοντο εἰς οἵαν ἦσαν πρότερον κατάστασιν, καὶ ἑπομένως ἠδυνάτουν νὰ ἐμπιστευθῶσι τὰ κεφάλαια αὐτῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς καλλιεργείας καὶ τῆς ἐμπορίας τοῦ εἴδους. Ἐρωτᾶται ἤδη, τί πρέπει νὰ πράξωμεν πρὸς θεραπείαν τῆς κρίσεως; Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου αἱ γνῶμαι διαιροῦνται. Οἱ μὲν ὀπαδοὶ τῆς παρακρατήσεως προτείνουσιν ὡς φάρμακον θεραπείας τὴν γνωστὴν θεωρίαν των, ἡ ὁποία εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην εἰσῆλθεν ἀπὸ τριετίας πολλάκις θριαμβευτικῶς, ἀλλὰ πάντοτε ἐξῆλθεν ἡττημένη, οἱ δὲ ἀντιφρονοῦντες σκέπτονται, ὅτι τὸ θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου καλεῖται ἡ Βουλὴ διὰ τοιούτων μέτρων νὰ δώσῃ ἀρωγὴν, δὲν εἶναι θέμα δυνάμενον ἐνταῦθα ἀκινδύνως νὰ συζητηθῇ, καὶ ἑπομένως ἀποκρούουσι κατ’ ἀρχὴν πᾶσαν πρότασιν, πλὴν ἐκείνης, ἥτις, ὡς παρακατιὼν θὰ εἴπω, ἐνδεικνύεται ὑπὸ τῶν περιστάσεων. Μὴ λησμονῶμεν, τὸ θέμα τὸ κύριον ὁποῖον εἶναι. Ὅταν λέγωμεν, ὅτι θέλομεν νὰ ἔλθωμεν εἰς ἐπικουρίαν τῆς σταφιδικῆς κρίσεως, ἀναχωροῦμεν πάντες ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ κρίσις εἶναι προσωρινὴ καὶ ὅτι συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ τῆς κοινωνίας ὁλοκλήρου εἶναι, ὁπόταν λήξῃ ἡ κρίσις ἡ σταφιδική, ἡ χώρα νὰ εὑρεθῇ ἔχουσα τὸν αὐτὸν ἐθνικὸν πλοῦτον, ὅσον εἶχε καὶ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς κρίσεως, νὰ εὑρεθῶμεν δηλονότι κατέχοντες τὰς αὐτὰς ἐκτάσεις σταφιδοφυτείας, ὅσας νῦν κατέχομεν, ἐπίσης καλῶς διατηρουμένας καὶ ἐπίσης ἀκμαίας. Τοῦτο εἶναι τὸ κύριον ζήτημα. Οἱ ἐναντίοι τῆς παρακρατήσεως πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ τούτου λέγομεν, ὅτι ἡ κρίσις θὰ λυθῇ, ὅπως πᾶσα κρίσις λύεται, κατὰ φυσιολογικοὺς νόμους. Ἡ κρίσις ἐπῆλθεν, εἶπον, ἐκ τῆς ἀνισοῤῥοπίας μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως· ἡ κρίσις θὰ λυθῇ ἐπανερχομένης τῆς ἰσοῤῥοπίας· πῶς δὲ αὕτη θέλει ἐπανέλθει; εἴτε διὰ περιορισμοῦ τῆς παραγωγῆς εἴτε δι’ εὐρύνσεως τῆς καταναλώσεως, ὅπερ τὸ σύνηθες καὶ εὐκταῖον. Κρίσις γεωργικὴ, ἢ κρίσις ἐμπορική, οὐδὲν ἔχει τὸ ἀσύνηθες. Ἡ ἱστορία τοῦ ἐμπορίου μαρτυρεῖ, ὅτι διηνεκῶς εὑρισκόμεθα ὑπὸ κρίσεις τοιαύτας, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι αὗται ἀλλάσσουσι τόπον. Ὅταν ἔχωμεν κρίσιν ἐν τῇ παραγωγῇ, δὲν ἔχομεν ἐν τῇ καταναλώσει, καὶ ἀντιστρόφως, ὅταν ἔχωμεν κρίσιν ἐν τῇ καταναλώσει, δὲν ἔχομεν κρίσιν ἐν τῇ παραγωγῇ. Ὅταν ἡμεῖς, Κύριοι, ἐνταῦθα ἐπωλοῦμεν εἰς ὑψηλοτάτην τιμὴν τὸ ὡραῖον ἡμῶν προϊόν, ἀναμφισβητήτως διήρχοντο κρίσιν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, οἱ καταναλωταὶ τοῦ προϊόντος τούτου, διότι οὗτοι ἦσαν ἠναγκασμένοι ν’ ἀγοράζωσι τὸν σταφιδόκαρπον εἰς ὑψηλοτάτας τιμάς· νῦν δέ, ὅτε ἡμεῖς διερχόμεθα κρίσιν σταφιδοπαραγωγῆς, ἐκεῖνοι βεβαίως εὑρίσκονται ἀντιθέτως ἐν εὐδαιμονίᾳ, διότι τὸ αὐτὸ προϊὸν ἀγοράζουσιν εἰς τιμὰς εὐτελεστάτας. Λοιπὸν ἡ θεραπεία τῆς κρίσεως, λέγουσιν οἱ ὀπαδοὶ τῆς θεωρίας, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἀνήκω, θέλει ἐπέλθει διὰ τῆς ἰσότητος μεταξὺ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως. Πῶς δ’ αὕτη ἐπιτυγχάνεται; Αὐτὴ ἡ ἀναγνώρισις, ὅτι ὑπάρχει κρίσις σταφιδική, εἶναι τὸ πρῶτον θεραπευτικὸν μέσον τῆς κρίσεως, διότι εὐθὺς ἀμέσως, ὡς τοῦτο γείνῃ γνωστόν, πάντες οἱ ἀσχολούμενοι μὲ τὴν σταφιδοπαραγωγήν, ἀποδειλιῶντες πρὸ τοῦ κινδύνου, σταματῶσι τὰς σταφιδικὰς αὐτῶν ἐπιχειρήσεις· ἂν εἴχομεν στατιστικὴν ἀκριβῆ, — ἀλλὰ δυστυχῶς ταύτης στερούμεθα — ἦτο εὔκολον ν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἀπὸ τοῦ ἔτους 1892, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἴτε οὐδὲν στρέμμα γῆς ἐφυτεύθη εἰς σταφιδάμπελον, ἢ ἂν ἐφυτεύθησαν, θὰ ἐφυτεύθησαν ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ παρελθὸν ἐκτάσεις ἐντελῶς ἀνάξιαι λόγου. Λοιπὸν ἡ ἀναγνώρισις τῆς κρίσεως, λέγουσιν, εἶναι τὸ πρῶτον μέσον τῆς θεραπείας, διότι, ἂν δὲν περιορίζῃ τὴν παραγωγήν, ἀναστέλλει ὅμως τὴν τάσιν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς πρὸς αὔξησιν. Ἀνακόπτουσι πᾶσαν ἐργασίαν πρὸς ἐμφύτευσιν νέων σταφιδοφυτειῶν. Τοῦτο δὲ εἶναι μέγα κέρδος, διότι, ἐὰν δὲν ἐπήρχετο ἀναστολὴ τῆς πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν φυτειῶν ῥοπῆς, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ηὔξανεν ἡ κατανάλωσις, θὰ ἦτο δυσχερέστερον νὰ ἔλθωσιν οἱ δύο οὗτοι παράγοντες τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς λειτουργίας εἰς ἰσότητα. Ἐξ ἑτέρου οἱ κάτοχοι τοῦ προϊόντος, βλέποντες ὅτι τοῦτο εὑρίσκεται ἐν κινδύνῳ, σπεύδουσιν ἀθρόοι πρὸς ἐκποίησιν· ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ποιοῦνται χρῆσιν τοῦ προϊόντος καὶ οἵτινες ἕνεκα τῶν ὑψηλῶν τιμῶν τοῦ παρελθόντος δὲν ἦσαν ἐφωδιασμένοι ἀρκούντως, σπεύδουσιν εἰς ἀπόκτησιν αὐτοῦ· τοιουτοτρόπως δὲ ἡ κατανάλωσις εὐρύνεται κατὰ τοὺς οἰκονομολογικοὺς νόμους· εὔρυνσις δὲ τῆς καταναλώσεως ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τοῦτο, ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἐθίζονται εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ προϊόντος, καὶ ἐπειδὴ ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἀποτόμως, ἀλλὰ βαθμιαία, μένουσι καταναλωταὶ καὶ μετὰ τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν τοῦ προϊόντος. Ταῦτα κυροῦνται διὰ μυρίων παραδειγμάτων ἐκ τῆς ἱστορίας τῆς ἐμπορίας· ζωηρότατον δὲ παρέχει ἡ ἐνεστῶσα σταφιδικὴ κρίσις. Ἐὰν εἴχομεν ἀκριβεῖς στατιστικὰς πληροφορίας, θὰ ἐβλέπομεν ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ ἔκαμεν ἅλματα γιγαντιαῖα κατὰ τὴν κρίσιν ταύτην, διότι οὐ μόνον διὰ τῆς εὐθηνίας κατέκτησεν ὁλόκληρον ἀγορὰν τῆς Ρωσσίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἄλλας γνωστὰς ἀγορὰς ἡ κατανάλωσις ηὔξησεν ἀσυνήθως. Ἀλλὰ δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ἡ Πολιτεία θὰ μείνῃ μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας, καὶ δὲν ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὴν νὰ πράξῃ τι ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς; Ὄχι, λέγω. Καὶ τοῦτο εἶπον ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον. Ἀλλ’ ἡ Πολιτεία, πρὶν συμβουλεύσῃ τοὺς ἄλλους τί πρέπει νὰ πράξωσι, πρὶν ἐπιβάλῃ τοῦτο εἰς τοὺς πολίτας διὰ νόμου, ὀφείλει νὰ πράξῃ τὸ καθ’ ἑαυτήν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν Πολιτεία σωφρόνως διοικουμένη νὰ ἀνέχηται νὰ εἰσπράττηται παρὰ τῶν πολιτῶν αὐτῆς νῦν ὁ αὐτὸς φόρος ἐπὶ προϊόντος, ὅσος εἰσεπράττετο ὅτε τοῦτο εἶχε τετραπλασίαν ἀξίαν. Ἡ φορολογικὴ ἀνισότης ἐν τῇ σταφιδοπαραγωγῇ εἶναι τόσον φανερά, ὥστε οὐδεὶς τολμᾷ νὰ εἴπῃ σήμερον, ὅτι ἡ φορολογία εἶναι δικαία. Τὸ πρῶτον λοιπὸν καθῆκον τῆς Πολιτείας ἦτο, ἐὰν εὑρίσκετο εἰς ἀνθηρὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν, νὰ ἀπαλλάξῃ τῆς φορολογίας, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ἐντελῶς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἵτινες διέρχονται τὴν δεινοτέραν σταφιδικὴν κρίσιν. Ἐπειδὴ δὲ δὲν δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο, εἶχε καθῆκον νὰ προβῇ κατὰ τὴν ἐμφάνισιν τῆς κρίσεως εἰς ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας. Δὲν τὸ ἔπραξεν, εὑρισκομένη ὑπὸ κατάστασιν χρεωκοπίας, πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ δὲ τοῦ συμβιβασμοῦ μετὰ τῶν δανειστῶν νομίζει ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἡ νῦν καὶ ἡ τοῦ παρελθόντος, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ προβῇ εἰς ἐλάττωσιν φορολογίας. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἐναντίαν γνώμην· δὲν εὑρίσκω τὴν δικαιολογίαν ὀρθήν, τοὐναντίον φρονῶ, ὅτι ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ παραστήσῃ εἰς τοὺς δανειστὰς τὴν ἀληθῆ κατάστασιν τῶν πραγμάτων, νὰ εἴπῃ ὅτι «δὲν δύναμαι νὰ εἰσπράξω ἀπὸ τῆς σταφίδος τοὺς αὐτοὺς φόρους, ὅσους καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, ὅτε εἶχε μεγάλην ἀξίαν τὸ προϊόν». Ἡ πίστις τοῦ Κράτους δὲν ἀνοικοδομεῖται διὰ λόγων, ἀλλὰ δι’ εὐνομίας καὶ ἀγαθῆς διοικήσεως. Ἀλλὰ λέγοντες ὅτι, ἐνῷ ἀναγνωρίζομεν ὅτι τὸ πολυτιμότερον ὑμῶν προϊόν διέρχεται κρίσιν κινδυνώδη, μὴ ἀνταποδίδον ἐν πολοῖς διαμερίσμασι τοῦ Κράτους οὐδὲ τὰς παραγωγικὰς δαπάνας, ἐμμένομεν οὐχ ἧττον εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν αὐτῶν φόρων τοῦ παρελθόντος, χάριν τοῦ συμβιβασμοῦ, ἀποδεικνύομεν ὅτι εἴμεθα ἀνοήτως μικροφιλότιμοι, οὐχὶ δ’ ὅτι διοικούμεθα σωφρόνως καὶ ἐννόμως. Τοιαύτη εἶναι ἡ φυσικὴ πορεία τῆς λύσεως τῆς κρίσεως. Ἀλλ’ εἰς τοιαύτην ἀντετάχθη ἑτέρα λύσις τεχνική. Εἶπον οἱ ὀπαδοὶ τῆς παρακρατήσεως, ἀφοῦ ἀναγνωρίζετε ὅτι τὸ αἴτιον τῆς παρούσης καταστάσεως εἶναι ἡ ὑπερπαραγωγή, πρόχειρον μέσον θεραπείας εἶναι νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ πλεόνασμα καὶ δώσωμεν εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς καταναλώσεως τόσον ποσὸν, ὅσον χρειάζεται· ἐκλείποντος τοῦ αἰτίου, ἐκλείπει τὸ ἀποτέλεσμα. Νομίζει τις, Κύριοι, ἐκ πρώτης ὄψεως, ὅτι εἶναι τόσον ἀσφαλὴς ἡ θεωρία, ὅσον καὶ ἡ ἀριθμητικὴ πρᾶξις τῆς ἀφαιρέσεως. Ἀλλ’ ἀτυχῶς ἡ ἱστορία τοῦ ἐμπορίου καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη ἀποκρούουσιν ὡς ὀλεθρίαν τὴν θεωρίαν ταύτην. Ἀναλογίαν πλήρη πρὸς τὰ προτεινόμενα νομοθετικὰ μέτρα παρέχει ἡμῖν ἡ Ἀμερικὴ ἐν τῷ ζητήματι τοῦ ἀργύρου. Ἐν Ἀμερικῇ ὑπῆρξεν ὑπερπαραγωγὴ ἀργύρου, πρὸς θεραπείαν τῆς ὁποίας ἐλήφθησαν διάφορα νομοθετικὰ μέτρα, διότι καὶ ἐκεῖ ἐνόμισαν, ὅτι διὰ τούτων ἠδύναντο τεχνικῶς νὰ ὑψώσωσι τὰς τιμὰς τοῦ ἀργύρου. Κατὰ τὸ 1876 ἐνομοθετήθη νόμος, γνωστὸς ὑπὸ τὰ ὀνόματα τῶν εἰσαγαγόντων καὶ ὑποστηριξάντων αὐτὸν (Bland ἢ Allison Bill), κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις ὤφειλε κατὰ μῆνα νὰ ἀγοράζῃ 2 ἕως 4 ἑκατομμύρια δολλάρια ἀργύρου, τὸν ὁποῖον μετέβαλλεν εἰς νόμισμα, ἔχον ἐλευθέραν κυκλοφορίαν· ἔφθασαν δὲ εἰς τὸ νὰ ἔχωσιν ἐν κυκλοφορίᾳ δύο δὶς ἑκατομμύρια καὶ 250 ἑκατομμύρια φρ. ἀργυρῶν. Κατὰ τὸ 1890 ἐψηφίσθη συμπληρωτικὸς τοῦ ἀτόπου τούτου νόμος (Sherman Bill), διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ὑπεχρεοῦτο νὰ ἀγοράζῃ κατ’ ἔτος 54,000,000 οὐγγίας ἀργύρου, τὸν ὁποῖον νὰ τοποθετῇ εἰς τὸ θησαυροφυλάκιον αὐτῆς. Κρατοῦντος τοῦ πρώτου νόμου (Bland Bill), ἡ Κυβέρνησις ἐξέδιδεν ἰσόποσον χαρτονόμισμα (certificat d'argent), ἀλλὰ κρατοῦντος τοῦ δευτέρου, δὲν ἐξέδιδε τίποτε ἀπέναντι τοῦ ἀργύρου, τὸν ὁποῖον ἐτοποθέτει εἰς τὰ ταμεῖά της. Τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν ἀντίστροφον πρὸς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν, ἀποτόμως ἐκπεσούσης τῆς τιμῆς τοῦ ἀργύρου. Ὑπῆρξε στιγμὴ κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ὑψώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἀργύρου, ἥτις ὅμως ταχέως παρῆλθεν, ἡ δ’ ὑποτίμησις ὑπῆρξε καταπληκτικὴ, διότι ἀπὸ 56 πεννῶν ὑπετιμήθη εἰς 39. Ἡ προσωρινὴ δ’ ὕψωσις ἐξηγήθη ἐκ τούτου, ὅτι ὁ ἄργυρος ἔχει εὐρυτάτην ἀγορὰν εἰς ὅλον τὸν κόσμον, καὶ δὲν ἐγένετο ἀμέσως γνωστὸν ὅτι τὸ μέσον ἦτο τεχνικόν. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν διὰ τεχνικῶν μέσων νὰ ἀνατιμῶνται τὰ προϊόντα, θὰ ἦτο λελυμένον τὸ ζήτημα ἤδη, καὶ δὲν θὰ ἐπεφυλάσσετο εἰς ἡμᾶς ἡ τύχη νὰ εὕρωμεν πρῶτοι τὸ μέσον, δι’ οὗ αἱ καταστρεπτικαὶ κρίσεις θεραπεύονται. Ὅταν λαμβάνωμεν τεχνικὰ μέσα πρὸς ὕψωσιν τῶν τιμῶν, δὲν πρέπει νὰ ἀγνοῶμεν, ὅτι τὰ λαμβάνωμεν πρὸς βλάβην ἑτέρου. Πᾶσα τεχνικὴ ὕψωσις παρὰ τὴν φυσικὴν ἔχει ἀντίκτυπον εἰς τοὺς ζημιουμένους καταναλωτὰς, διότι καὶ ἐκεῖνοι δύνανται νὰ ἐπιδιώξωσι τὸ ἐναντίον καθ’ ὅμοιον τρόπον. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς διεῤῥυθμίσθη, ἀντίκειται εἰς τὰς συμβάσεις, οὔτε φρονῶ, ὅτι ἡ Ἀγγλία θὰ καταγγείλῃ τὴν ἡμετέραν σύμβασιν ἐκ τούτου· λαμβάνω οὐχὶ τὴν Ἀγγλίαν ὡς Κράτος, ἀλλὰ τοὺς Ἄγγλους καταναλωτὰς, ὡς μέλλοντας ἐχθρικῶς νὰ διατεθῶσι κατὰ τοῦ νόμου. Δὲν εἶναι ἀπίθανον αὐτοὶ οἱ καταναλωταὶ διὰ τῶν ὀλίγων ἐμπόρων, διὰ τῶν ὁποίων, ὡς γνωρίζετε, ἐνεργεῖται ἡ ἐμπορία τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ, νὰ ἀντεπεξέλθωσιν ἀμυνόμενοι, κατὰ τοῦ σκοποῦ τοῦ νόμου· ἐὰν δ’ οὗτοι, μανθάνοντες ἐπισήμως ὅτι διὰ τεχνικῶν μέσων προσπαθοῦμεν νὰ ὑψώσωμεν τὰς τιμὰς, συνεταιρισθῶσιν εἰς συνδικάτον, ὅπως ἐπιδιώξωσι τὴν ὑποτίμησιν τῶν τιμῶν, ἐρωτῶ ὑμᾶς, ποῖοι ἐν τῷ ἀγῶνι θὰ ἐπικρατήσωσιν, ἡμεῖς ἢ ἐκεῖνοι; ἡμεῖς ἔχομεν προϊὸν, τὸ ὁποῖον, ὅσον καὶ ἄν τὸ ὑπερτιμῶμεν, δὲν εἶναι πρώτης ἀνάγκης, πάσχομεν δὲ ἐξ ὑπερπαραγωγῆς, καὶ οἱ ἴδιοι ὁμολογοῦμεν τοῦτο, λαμβάνοντες ἐπισήμως μέτρα· ἡμεῖς στερούμεθα κεφαλαίων, πιεζόμεθα δ’ ἐκ τοῦ προϊόντος τούτου καὶ ἰδιωτικῶς καὶ δημοσίως, ἀπέναντι δὲ ἡμῶν θὰ ἔχωμεν τοὺς ἐμπόρους τοῦ προϊόντος, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν τοὺς φυσικοὺς νόμους, γνωρίζοντες ὅτι εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐκποιήσωμεν τὸ προϊὸν τοῦτο, οὗτοι δ’ εὐμοιροῦσι κεφαλαίων καὶ πίστεως. Πλὴν τούτων ἐρχόμεθα διὰ τοῦ νόμου νὰ καταστήσωμεν φανερὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἦναι ἀμφίβολον· λέγομεν φανερῶς εἰς τοὺς σταφιδεμπόρους: «πάσχομεν ἐξ ὑπερπαραγωγῆς, καὶ πρὸς ταύτην κανονίσατε τὰ συμφέροντά σας». Ἀναμφίβολον ὅτι ὑπὸ τοιούτους ὅρους θὰ ἡττηθῶμεν ἐν τῷ ἀγῶνι. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν τὸ νομοσχέδιον καὶ ὑπὸ ἑτέραν ἔποψιν. Εἶπον ἀρχόμενος, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς κρίσεως, ἔχοντες τὰς αὐτὰς ἐκτάσεις σταφιδοφυτειῶν· ἂς ἐξετάσωμεν, ἐὰν παραδεχόμενοι τὴν παρακράτησιν βαίνωμεν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἢ ἀντιθέτως. Ἂς λάβωμεν δὲ πρὸς ἐξέτασιν τούτου καὶ τὰς δύο ἀπόψεις τοῦ ζητήματος τούτου. Καὶ πρῶτον ἂς λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ τεχνικὴ παρακράτησις θὰ φέρῃ ὕψωσιν τιμῶν, πλὴν τοῦ γνωστοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν θὰ περιορίσῃ τὴν κατανάλωσιν, καὶ θὰ διαιωνίσῃ τὴν κρίσιν, διότι δὲν θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν εὔρυνσιν τῶν ἀγορῶν τῆς καταναλώσεως, ἑπομένως ἡ ἀνισοῤῥοπία μεταξὺ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον, θὰ εὑρεθῇ δὲ ἡ Βουλὴ ἠναγκασμένη κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος νὰ ψηφίσῃ ἐκ νέου νόμον περὶ παρακρατήσεως. Πλὴν τοῦ λόγου τούτου, ἂς ἐξετάσωμεν ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν, ὁποῖα τὰ ἀποτελέσματα τῆς ὑψώσεως τῶν τιμῶν μετὰ τὸν νόμον. Εἶναι φανερὸν, ὅτι, ἐὰν αἱ τιμαὶ οὕτως ὑψωθῶσιν, ὥστε ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως νὰ καλυφθῶσιν αἱ παραγωγικαὶ δαπάναι τοῦ ἀφαιρουμένου 15% τοῦ προϊόντος καὶ ν’ ἀφήσωσιν ἀκόμη περίσσευμα, θὰ δοθῇ δίδαγμα πρακτικὸν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ὅτι ἡ εὐτέλεια τῶν τιμῶν ὀφείλεται εἰς τὴν ὑπερπαραγωγὴν, ἡ δὲ ἀνατίμησις εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος· ποῖον δὲ θὰ ᾖναι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ τοιούτου διδάγματος; ὅτι ἕκαστος θὰ σκεφθῇ οὕτως: Ἀφοῦ ἕνεκα τῆς ὑπερπαραγωγῆς ὑφιστάμεθα τὴν κρίσιν καὶ ἀφοῦ ἕνεκα ταύτης τὸ ⅙ τοῦ προϊόντος μου ὑποχρεοῦμαι νὰ δίδω εἰς τὸ Κράτος ἀντὶ 4 δραχμῶν, ὅπως ἐπιτύχω σημαντικὴν ἀνατίμησιν διὰ τὸ ὑπόλοιπον, δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ περιορίσω ἐγὼ αὐτὸς τὴν παραγωγὴν, καὶ ἀντὶ νὰ παραγάγω 10 λίτρας νὰ παραγάγω 8 καὶ ἡμίσειαν; Οὕτω παράγων, θὰ ἦμαι ἀπηλλαγμένος νὰ καταβάλλω 15% τῆς παραγωγῆς ἀντὶ 4 δρ. καὶ θὰ κερδήσω τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, ὄντα πολλαπλάσια· ἐὰν δὲ οὕτω σκεφθῶσι πάντες οἱ σταφιδοκτήμονες, ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν, δὲν θέλει ἐπιτευχθῆ, ἀλλὰ τοὐναντίον αἱ ἐκτάσεις τῶν σταφιδοφυτειῶν θὰ ἐλαττωθῶσιν. Ἀλλὰ ἂς λάβωμεν τὴν ἐναντίαν ἔκβασιν, ὅτι ἡ παρακράτησις δὲν θὰ ὠφελήσῃ, καὶ αἱ τιμαὶ δὲν θὰ ὑψωθῶσι· ποῖον δίδαγμα θὰ δοθῇ εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας; Τὸ αὐτό· διότι θὰ σκεφθῇ ὁ σταφιδοκτήμων: ἀφοῦ καὶ μὲ τὰς θυσίας τὰς ὁποίας ὑπέστην, νὰ ἐκχωρήσω τὸ ⅙ τῆς παραγωγῆς μου ἀντὶ 4 δρ. δὲν ὠφελοῦμαι, διότι ἡ τιμὴ τοῦ προϊόντος μένει ἡ αὐτὴ, ἡ δὲ κατανάλωσις δὲν αὐξάνει, ὥστε εἰς τὸ μέλλον τουλάχιστον νὰ ἐλπίζω βελτίωσιν τῶν τιμῶν, τί πρέπει νὰ πράξω; Πρέπει νὰ περιορίσω τὴν παραγωγήν μου, διότι τοιουτοτρόπως θὰ ἀπαλλαγῶ ἀπὸ τοῦ νὰ καλλιεργῶ κατὰ τὸ ἓν ἕκτον μεγαλειτέραν ἔκτασιν γῆς, οὕτω δὲ πράττων, οὐ μόνον τὴν γῆν ἐκείνην δύναμαι νὰ χρησιμοποιήσω εἰς ἄλλα εἴδη παραγωγῆς, ἀλλὰ καὶ οἰκονομῶ τὰς ἀσκόπους δαπάνας τῆς καλλιεργείας. Λοιπὸν καθ’ ἑκατέραν τῶν ἐκβάσεων τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι ἡ μείωσις τῆς παραγωγῆς, δηλ. θὰ φθάσωμεν ἀκριβῶς εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιθυμοῦμεν. Διότι σκοπὸς ἡμῶν εἶναι διὰ τεχνικῶν μέσων νὰ ἐνισχύσωμεν τοιουτοτρόπως τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ὥστε νὰ ὑποστῶσι τὴν κρίσιν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν προσωρινὴν, ἄνευ μειώσεως τοῦ σταφιδικοῦ αὐτῶν κεφαλαίου, κατορθοῦντες νὰ διατηρήσωσι τὴν ἐνεστῶσαν σταφιδικὴν ἔκτασιν ἐν καλῇ παραγωγικῇ καταστάσει. Ἀλλ’ ὡς προεῖπον, εἴτε ὑπερτιμηθῇ τὸ προϊόν, εἴτε δὲν ὑπερτιμηθῇ, θὰ δώσωμεν ἀπ’ ἐναντίας δίδαγμα εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ὅτι πρέπει νὰ περιορίσωσι τὴν παραγωγὴν, ὅπερ δὲν συμφέρει. Τὸ σπουδαιότερον ὅμως τῶν ζητημάτων, τὸ ὁποῖον προκύπτει ἐξ ὅλης τῆς συζητήσεως, εἶναι, ὅτι θὰ καθιερώσωμεν, προηγούμενον ἐπικίνδυνον, θὰ καθιερώσωμεν τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις· πόσον δὲ ἐπιβλαβὴς ἦτο καὶ εἶναι ἡ ἐπέμβασις τοῦ Κράτους εἰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις, δὲν ἔχει τις ἀνάγκην μακρῶν λόγων διὰ νὰ σᾶς πείσῃ. Ἡ Πολιτεία δὲν εἶναι προωρισμένη ν’ ἀναμιγνύηται εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις τῶν ὑπηκόων αὑτῆς, ἐὰν δὲ ἀναμιχθῇ, ἔχει καθήκοντα μᾶλλον καθοδηγίας ἢ ἐπεμβάσεως. Καὶ τὸ πρῶτον αὐτῆς καθῆκον εἶναι ἡ τήρησις στατιστικῆς ἀκριβοῦς, διότι διὰ τῆς ἀκριβοῦς στατιστικῆς, ὡς ὅλοι παραδέχονται, εἶναι δυνατόν, φωτιζομένων τῶν παραγωγῶν, ἐν καταλλήλῳ χρόνῳ, νὰ προληφθῶσιν ἢ περιορισθῶσιν αἱ ἑκάστοτε ἐκρηγνύμεναι κρίσεις τῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν οὐδὲ λόγος εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ περὶ στατιστικῆς. Καὶ παρ’ ἄλλοις ἡ στατιστικὴ δὲν ἔφθασεν εἰς τοσοῦτον ἀκριβείας, ὥστε οἱ παραγωγοὶ νὰ ἔχωσι ταύτην ὡς ὁδηγὸν εἰς τὰς ἀποφάσεις των· ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν, ὡς προεῖπον, ἔχομεν τελείαν ἀνυπαρξίαν στατιστικῆς, ἑπομένως τελείαν ἀνυπαρξίαν ὁδηγοῦ· καὶ ὅμως τολμῶμεν, ἡμεῖς πρῶτοι καινοτομοῦντες, νὰ ἐπέμβωμεν ὡς Κράτος εἰς τὴν ἰδιωτικὴν παραγωγὴν καὶ νὰ καθοδηγήσωμεν τὴν ἰδιωτικὴν παραγωγὴν, ἵνα προστατεύσωμεν, ὡς φρονοῦμεν, αὐτήν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον παρ’ ἄλλοις Κράτεσιν, ὅπου ἡ στατιστικὴ εἶναι πληρεστέρα, δὲν ἐτολμήθη τὸ τοιοῦτον, φαντασθῆτε ποίαν τόλμην ἀποτολμῶμεν, καὶ ποῖον ἀποτέλεσμα ἡ τόλμη αὕτη δύναται νὰ ἔχῃ. Διότι, ὅσον καὶ ἂν ἦναι ὀπαδοί τινες τοῦ προστατευτικοῦ συστήματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶσιν, ὅτι ἡ προστασία τῆς Πολιτείας ἐπὶ τούτου τοῦ ζητήματος δύναται νὰ φθάσῃ μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου. Πάντοτε ἡ Πολιτεία εἶναι ἀνίκανος νὰ προστατεύσῃ τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα, ἐπεμβαίνουσα, καὶ ὁσάκις ἐπεμβαίνῃ, ὑπάρχει κίνδυνος, ἀντὶ νὰ προστατεύσῃ, νὰ καταστρέψῃ. Ἀλλὰ πλὴν τούτου τοῦ ἀποτελέσματος, καὶ ἄλλο τι μέγιστον κακὸν ἔχει ἡ ἐπέμβασις τοῦ Κράτους εἰς τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα· συνηθίζει τὸν λαὸν εἰς πᾶσαν αὐτοῦ κακοδαιμονίαν νὰ προσφεύγῃ πρὸς θεραπείαν αὐτῆς εἰς τὸ Κράτος, ἐνῷ δὲ ἡ τοιαύτη ἕξις τοῦ λαοῦ καθιστᾷ αὐτὸν ἀδύνατον καὶ ἀσθενέστερον εἰς τὸ νὰ ἀμύνηται διὰ τῶν ἰδίων αὐτοῦ δυνάμεων εἰς τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους ὁ βίος ἔχει, ἀφ’ ἑτέρου καθιστᾷ τὸν λαὸν τολμηρότερον καὶ θρασύτερον εἰς τὰς ἀπαιτήσεις αὐτοῦ, τὰς ὁποίας ἑκάστοτε διατυποῖ πρὸς τὸ Κράτος. Καὶ ἔχομεν παράδειγμα αὐτὴν ταύτην τὴν κρίσιν· ἀντὶ ὁ λαὸς νὰ σκεφθῇ, πῶς εἶναι δυνατόν, εἴτε δι’ οἰκονομικωτέρας παραγωγῆς, εἴτε δι’ ἄλλου τρόπου οἱουδήποτε, νὰ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῆς κρίσεως, ἐγκατέλιπε σχεδὸν πᾶσαν μέριμναν περὶ αὐτενεργείας καὶ αὐτοβοηθείας καὶ ἔστρεψε τὰ βλέμματα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους, ἀπὸ τῆς ὁποίας ζητεῖ τὴν σωτηρίαν. Ἀλλὰ ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τοῦ λαοῦ; Τὸ εἴδομεν οὐ μόνον ἐν τῷ σταφιδικῷ ζητήματι, ὡς ἐξεδηλώθη, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα ζητήματα. Ὁ λαὸς παρεδειγματίσθη, καὶ διὰ συλλαλητηρίων καθ’ ἑκάστην ζητεῖ ἀρωγὴν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην του, ἡ ὁποία δὲν εἶναι πάντοτε πεφωτισμένη, μάλιστα ὅταν ὑπὸ πείνης μαστίζηται, ἐπὶ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατόν, Κύριοι, διὰ τοιούτων μέσων νὰ προστατεύσωμεν οἱανδήποτε παραγωγὴν, ἐὰν ἡ παραγωγὴ αὐτὴ δὲν ἦναι εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε ἐν ἑαυτῇ νὰ εὑρίσκῃ τὴν δύναμιν τῆς ὑπάρξεως αὑτῆς; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προστατεύσωμεν παραγωγήν, ἡ ὁποία αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν δὲν αἰσθάνεται τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ εὑρίσκω ὅτι εὐτυχῶς ἔχει ἡ σταφιδοπαραγωγή, νὰ ἀντίσχῃ καθ’ ὅλων τῶν δυσχερειῶν; Ἐὰν διὰ τοιούτων φροντίδων περιβάλωμεν τὴν παραγωγὴν, θὰ καταστήσωμεν αὐτὴν εὐπαθῆ, ὡς δενδρύλλια θερμοκηπίου, τὰ ὁποῖα βλαστάνουσι καὶ αὐξάνουσιν, ἐν ὅσῳ ἐν τῷ θερμοκηπίῳ διὰ τεχνικῆς θερμάνσεως ζῶσι, τὰ ὁποῖα ὅμως, μόλις στερηθῶσι τῆς τεχνικῆς θερμάνσεως, εἶναι κατεστραμμένα. Ἀλλ’ ἕτερον ἀποτέλεσμα, ἐπίσης οὐχὶ εὐάρεστον, τῆς τοιαύτης ἐπεμβάσεως τῆς Πολιτείας, φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἐπέλθῃ διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν· διότι, ὡς προεῖπον, στερούμενοι στατιστικῆς, ἥτις ὁδηγεῖ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν λαὸν καὶ τὰ ἄτομα εἰς ἀποφάσεις ὡρίμους, προέβημεν εἰς νομοθέτημα, διὰ τοῦ ὁποίου, ἀντὶ νὰ θεραπεύσωμεν τὴν ὑπάρχουσαν κρίσιν, ὄχι φοβοῦμαι, ἀλλ’ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι δημιουργοῦμεν νέαν Ἐζητήθησαν πληροφορίαι στατιστικαὶ ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἔχῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον πρὸς ἄλλους κλάδους παραγωγῆς τῆς χώρας, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς τὰς δώσῃ. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἔχῃ τοιαύτας πληροφορίας ἡ Κυβέρνησις, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποκρούσωμεν τὰς εἰκασίας, τὰς ὁποίας ἕκαστος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν ἐξ ἰδιωτικῶν πληροφοριῶν δύναται νὰ φέρῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐγεννήθη, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ζήτημα, ἐὰν διὰ τοῦ νομοθετήματος, ὡς ἔχει, ἦναι δυνατὸν νὰ παραβλαφθῇ ἕτερος κλάδος παραγωγῆς σπουδαιότατος, ἡ οἰνοπαραγωγή, καὶ ὁ μὲν κ. Σταματόπουλος, ὁ εἰδικὸς, οὕτως εἰπεῖν, ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ὑπὸ ἔποψιν στατιστικὴν, ἐπληροφόρησε τὴν Βουλὴν νῦν μὲν, ὅτι τέσσαρα ἑκατομμύρια ἢ ἓξ ἢ δέκα σταφίδος καταναλίσκονται εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν, ἀλλ’ ὅτι εἶναι δυνατὸν, ἐὰν ἡ σταφὶς προσφερθῇ εἰς εὐτελεῖς τιμὰς, ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, τὸ ἐκ τοῦ νόμου παρακρατηθησόμενον, νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν ἐν Ἑλλάδι. Ὁ κ. Βότσης διεμαρτυρήθη, ὅτι μόνον δύο ἑκατομμύρια καταναλίσκει ἡ οἰνοπνευματοποιΐα, καὶ ἑπομένως ὅτι κατ’ οὐδὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βλαβῇ ἐκ τοῦ νόμου τούτου ἡ οἰνοπαραγωγὴ τῆς χώρας. Ἐγὼ λαμβάνω καὶ τὰς δύο πληροφορίας ὡς ἀληθεῖς, ἂν καὶ εἶναι ἐκ διαμέτρου ἀντίθετοι, καὶ θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἐὰν διὰ τοῦ νόμου τούτου δὲν καταστρέφεται καθ’ ὁλοκληρίαν ἡ οἰνοπαραγωγὴ τῆς χώρας ἢ τοὐλάχιστον ὠφελεῖται ἡ σταφιδοπαραγωγή, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι δύο ἑκατομμύρια μόνον σταφίδος χρησιμοποιοῦνται. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος νομίζῃ ὅτι κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὑπερασπίζει τὸ ἴδιον θέμα, δίδει τὸ μεγαλείτερον ἐπιχείρημα εἰς τοὺς ἐναντίους αὐτοῦ. Ἐὰν σήμερον καταναλίσκῃ δύο ἑκατομμύρια, ὡς λέγει δὲ ὁ κ. Σταματόπουλος δύναται νὰ καταναλώσῃ 45 ἑκατομμύρια, εἶναι φανερὸν, ὅτι σήμερον τὸ ὑπολειπόμενον ποτὸν παρέχει ἡ οἰνοπαραγωγή...

§158ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Γίνεται χρῆσις καὶ ἄλλων εἰδῶν. Ἔρχονται χαρούπια ἀπὸ τὴν Κρήτην, τὰ ὁποῖα ἐξαρκοῦσιν εἰς τὴν παραγωγὴν τῶν οἰνοπνευμάτων.

§159ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Σεῖς ὁ ἴδιος εἴπατε, ὅτι ἐλαχίστη χρῆσις γίνεται ἀμυλωδῶν οὐσιῶν... Ἐὰν λοιπὸν σήμερον καταναλίσκωμεν δύο ἑκατομμύρια σταφίδος εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν, εἶναι φανερὸν, ὅτι ὁλόκληρον τὸ ἄλλο προϊὸν, πρὸς χάριν σου, κ. Σταματόπουλε, τὸ χορηγοῦν ἐν μέρει μὲν τὰ χαρούπια, κατὰ τὸ λοιπὸν ὅμως ἡ οἰνοπαραγωγή. Προκειμένου λοιπὸν νὰ χορηγῇ τὸ ποσὸν τοῦτο ἡ σταφιδοπαραγωγή, θὰ στερηθῇ μεγάλην κατανάλωσιν ἡ οἰνοπαραγωγή.

§160ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κρασιὰ δὲν δύνανται νὰ ἐξοδεύωνται διὰ τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν.

§161ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἀντιπροσωπεύω οἰνοπαραγωγὸν ἐπαρχίαν καὶ γνωρίζω ὅτι 500,000 καὶ 600,000 ὀκάδες σούμμας ἐξ οἴνου διατίθενται εἰς τὴν ἀγορὰν Πειραιῶς ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου.

§162ΚΑΚΑΡΑΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε, κύριε συνάδελφε; Τὰ Ἡνωμένα Οἰνοπνευματοποιεῖα Χαλκίδος διαμαρτύρονται διὰ τὰς ψευδεῖς βεβαιώσεις, τὰς ὁποίας δίδει ὁ κ. Σταματόπουλος ἐξ ὀνόματος ὅλων τῶν οἰνοπνευματοποιείων. Ἔλαβον σήμερον τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα ἐκ Χαλκίδος (ἀναγινώσκει): «Ὁ βουλευτὴς Κυνουρίας κ. Σταματόπουλος, οἰνοπνευματοποιός, δυσφημεῖ τὴν βιομηχανίαν μας ἀπέναντι τῶν μαρτυριῶν ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας μας, δυναμένης νὰ ἀποκριθῇ πόσον γλεῦκος ἀγοράζομεν, καὶ ἂν ἐργαζώμεθα ἀποκλειστικῶς ἀποστάζοντες οἴνους. Μὴ ἀναχωροῦντος σήμερον ταχυδρομείου, διαψεύσατε παρακαλοῦμεν πάσῃ δυνάμει τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ κ. Σταματοπούλου, ἀπόζοντας συναγωνιστικὸν πνεῦμα ὁμοτέχνου καὶ ἀκεραιότητα Βουλευτοῦ. Διὰ τοῦ αὐριανοῦ ταχυδρομείου πέμπομεν πρὸς δημοσίευσιν διάψευσιν ἐκ μέρους τῶν κτηματιῶν, καὶ ἐπισήμους πιστοποιήσεις τῶν ἀρχῶν, ἀνατρεπούσας ἄρδην τὰς ἐσφαλμένας πληροφορίας τοῦ κ. Σταματοπούλου. «Ἑταιρία Ἡνωμένων Πνευματοποιείων Χαλκίδος».

§163ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Λοιπὸν μόνον ἡ ἐπαρχία Μαντινείας, ὡς καλῶς γνωρίζω, πέμπει εἰς Πειραιᾶ, εἰς τὰ μεγάλα ἐργοστάσια, 500,000 καὶ 600,000 καὶ 700,000 ὀκάδας σούμμας, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο αὐξάνει, ὅσον ὁ οἶνος εἶναι εὐθηνότερος. Ὁλόκληρος λοιπὸν ἡ σούμμα τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας θὰ ἐκτοπισθῇ τῆς Πειραϊκῆς καταναλώσεως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταγωνισθῇ πρὸς τὴν σταφίδα, παρεχομένην εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιίαν πρὸς 30 ἢ 35 ἢ 40 δραχμὰς τὴν χιλιάδα. Λοιπόν, ἐνῷ ἐπεμβαίνοντες εἰς προστασίαν ἰδιωτικῶν ὑποθέσεων νομίζομεν ὅτι προστατεύομεν τὴν ὄντως ἀξίαν προστασίας σταφιδοπαραγωγήν, αἴφνης δημιουργοῦμεν κινδύνους εἰς παραγωγὴν ἑτέραν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους καὶ πληθυσμῶν πολὺ πενεστέρων. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἐὰν πεισθῇ ὅτι εἶναι ἀληθῆ τὰ παράπονα τὰ πεμπόμενα ἐκ τῶν οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν δὲν θὰ θελήσῃ, θεραπεύων μίαν κρίσιν, ὡς ἐσφαλμένως νομίζει, νὰ δημιουργήσῃ ἑτέραν· ἐὰν δὲ ἤδη ἡ ἐσωτερικὴ ἀγορὰ καταναλίσκῃ 40–45 ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφίδος, ὡς ἐλέχθη, τότε διὰ τοῦ νομοσχεδίου οὐδὲν ὠφελοῦμεν, ἀλλ’ ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τῆς ἐμπορίας τὴν ἐσωτερικὴν ἀγορὰν, λειτουργοῦσαν ὑπὸ εὐνοϊκωτέρους ὅρους διὰ τὴν σταφιδοπαραγωγήν, ὅπως παραδώσωμεν ταύτην εἰς τὸ Κράτος. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἑτέραν ἔποψιν ἐξεταζόμενον τὸ νομοσχέδιον, οὐχὶ ἐν σχέσει πρὸς τὴν κρίσιν τὴν σημερινὴν, ἀλλὰ πρὸς τὴν διοίκησιν τῆς χώρας, πρὸς τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας, ἄγει πάλιν ἡμᾶς εἰς οὐχὶ εὐάρεστα ἀποτελέσματα. Ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 45,000,000 ἢ 50,000,000 λιτρῶν θὰ εἰσκομισθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας, ἡ διαχείρισις δὲ τοῦ προϊόντος τούτου θ’ ἀνατεθῇ εἰς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐὰν κατ’ ἀρχὴν εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη θεωρῶσιν ἐπικίνδυνον νὰ ἐπιτρέπωσιν εἰς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους τοιαύτην διαχείρισιν, ἡμεῖς ὀλιγώτερον πρέπει νὰ ἤμεθα διατεθειμένοι νὰ ἐμπιστευθῶμεν τοσοῦτον πλοῦτον εἰς χεῖρας Ἑλλήνων ὑπαλλήλων. Ποία δύναμις κυβερνητικὴ ἢ ἀνθρωπίνη εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ προιὸν τοῦτο, τὸ κατεσπαρμένον εἰς ὅλας τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ἀπὸ τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους θὰ διατρέξῃ ὄχι μόνον ὑπὸ ἔποψιν καταχρήσεων τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλ’ ὑπὸ ἔποψιν βλάβης αὐτοῦ τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοθετικοῦ; Τίς εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ, ὅτι αἱ διατάξεις, τὰς ὁποίας διὰ βασιλικοῦ διατάγματος θέλει λάβει ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐπιτρέπῃ δι’ ὀργανισμοῦ πολιτειακοῦ νὰ παρακολουθῇ τὸ προϊὸν τοῦτο ἀπὸ τῆς παραδόσεως αὐτοῦ εἰς τὰς ἀποθήκας μέχρι τῆς μεταβολῆς εἰς οἰνόπνευμα, ὅτι θὰ ἐπιτύχωσι; δὲν τρέχει δὲ τὸν κίνδυνον ἡ Πολιτεία νὰ λάβῃ ἓν μέτρον ἐντελῶς ἄσκοπον, καὶ ἡ σταφὶς τῶν 50,000,000 ἀντὶ ἐλαχίστης τιμῆς νὰ ἐξέλθῃ τοῦ Κράτους κατὰ τρόπον γνωστόν, νὰ καταναλωθῇ δὲ ὡς σταφὶς βρώσιμος εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ οἱ δυστυχεῖς σταφιδοπαραγωγοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποστῶσι τὴν θυσίαν ταύτην κατὰ τὸ πλεῖστον ἄκοντες, ἐπὶ μόνῃ τῇ παρηγορίᾳ ὅτι διὰ τῆς θυσίας ταύτης θέλουσι παράσχει ὠφέλειαν εἰς ἄλλους παραγωγοὺς τοῦ αὐτοῦ εἴδους, νὰ εὑρεθῶσιν ὅτι ὄχι μόνον δὲν ὠφέλησαν, ἀλλὰ καὶ συνετέλεσαν εἰς καταστροφὴν ὁλικὴν τῆς ὑποθέσεως; Ἐγώ, Κύριοι, καὶ ἕνεκα αὐτοῦ μόνου τοῦ λόγου, καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχον οἱ ἄλλοι, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δώσω ψῆφον ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Οὐδεμίαν ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους νὰ ἐμπιστευθῶ τὴν διαχείρισιν τοσοῦτον πολυτίμου προϊόντος, καὶ προϊόντος μέλλοντος νὰ ἔχῃ τοσαύτην σπουδαιότητα πρὸς τὴν ἔκβασιν τοσοῦτον σπουδαίας ὑποθέσεως, οἵα εἶναι ἡ ὑπόθεσις, ἡ ὁποία μᾶς ἀπασχολεῖ. Ἐπαναλέγω, Κύριοι, ὅτι τὸ μόνον μέσον, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας, ἐντὸς τῶν νομίμων εὑρισκομένη, ἠδύνατο νὰ λάβῃ, ἦτο νὰ φανῇ πρὸ παντὸς δικαία, ν’ ἀπαλλάξῃ, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ὁλοκλήρου τοῦ φόρου τὰς ἐπαρχίας Ἠλείας, Φιλιατρῶν καὶ Πατρῶν, κινδυνευούσας τῷ ὄντι τὸν ἔσχατον κίνδυνον, ἤ, ἐὰν τοῦτο δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον ἐπαισθητῶς, νὰ μὴ λάβῃ δὲ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἤκουσα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐντεῦθεν, ὅτι προσκρούουσιν εἰς τὰ συμφέροντα τῶν δανειστῶν, διότι ἀκριβῶς ταῦτα ἀπαιτοῦσι νὰ μάθωσιν οὗτοι τὴν ἀληθῆ κατάστασίν μας, καὶ πρέπει πρὸ παντὸς νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ ἡμέτερον καθῆκον πρὸς τοὺς συμπολίτας μας, τὸ ὁποῖον εἶναι, ν’ ἀνακουφίσωμεν αὐτοὺς, ὅταν πεισθῶμεν, ὅτι ἀδίκως τοὺς φορολογοῦμεν. Καὶ ἕτερον ἠδύνατο ἡ Πολιτεία νὰ πράξῃ, ἐὰν τοῦτο νομίζῃ δυνατὸν καὶ εὔκολον, ἠδύνατο, ἀφοῦ ἀναγνωρίζει, ὅτι κύριον αἴτιον τῆς σταφιδικῆς κρίσεως εἶναι ἡ ἔλλειψις πίστεως πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, νὰ ἔλθῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον εἰς ἐπικουρίαν. Ἐγὼ θὰ ἐψήφιζον εὐχαρίστως νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀνελάμβανεν ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν ἑαυτῆς νὰ χορηγηθῇ ὑπό τινος Τραπέζης πρὸς ἅπαντας τοὺς καλλιεργητὰς τῆς σταφίδος, ἀναλόγως τῆς ἐκτάσεως, ἣν καλλιεργοῦσι, ποσοστόν τι, 10 π.χ. δραχ. κατὰ στρέμμα, ὑπὸ τὸν συνήθη τόκον 8%, ἀφοῦ προηγουμένως βεβαιωθῇ ἡ ἀπορία, ὡς πρόχειρον δάνειον, ἀπαιτητὸν κατὰ τὴν ἐσοδείαν. Βεβαίως δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, ὡς ἀντιλέγουν, ὅλοι οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ νὰ τείνουν τὴν χεῖρα πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλὰ θὰ ἐζήτουν ἐπικουρίαν μόνον οἱ ἔχοντες ἀνάγκην. Ἐὰν λοιπὸν ἔχωμεν 1,000,000 σταφιδαμπέλων καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ πολὺ οἱ κτηματίαι τοῦ ἡμίσεως ποσοῦ τούτου θὰ ἐζήτουν τοιαύτην πρόχειρον ἐπικουρίαν, ἀφοῦ οὐχὶ δωρεὰν, ἀλλ’ ἐπὶ τόκῳ ἐχορηγεῖτο· ὥστε μὲ 5,000,000 ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ τὸ Κράτος εἰς βοήθειαν τῷ ὄντι σκόπιμον.

§164ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς δῶρον;

§165ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὄχι. Ὡς δάνειον ἀποδοτέον κατὰ τὴν ἐσοδείαν ἐπὶ μετρίῳ τόκῳ.

§166ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πόθεν νὰ τὰ ἀποδώσουν, ἀφοῦ δὲν ἠμποροῦν νὰ πωλήσουν τὴν σταφίδα;

§167ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐὰν νομίζητε ὅτι ἡ κρίσις εἶναι παροδική, θὰ τὰ ἀποδώσουν ἐκ τοῦ εἰσοδήματος· ἐὰν ἡ κρίσις δὲν ἦναι παροδική, τότε δὲν ὑπάρχει θεραπεία ἄλλη ἢ ἢ τῆς μερικῆς καταστροφῆς· ἀλλ’ ἐγὼ πάντοτε ὑπεστήριξα, ὅτι εὐτυχῶς ἡ κρίσις εἶναι προσωρινή. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐξεπλήρωσα τὸ ἐμὸν καθῆκον καὶ ἔμεινα πιστὸς εἰς τὰς ἀντιπαρακρατητικὰς θεωρίας μου, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζω ἐξ ἁγνῆς πεποιθήσεως. Εὔχομαι νὰ εὑρεθῶ πλανώμενος ἐγώ, καὶ ν’ ἀποβῇ πρὸς ὠφέλειαν τοῦ καλλιεργητοῦ τῆς σταφίδος ὁ ψηφιζόμενος νόμος, ὃν θεωρῶ ἀπανθρωπότατον. Οἱ ἐν κινδύνῳ εὑρισκόμενοι σταφιδοκτήμονες ζητοῦσιν ἐπικουρίαν, ὡς οἱ μέλλοντες νὰ καταποντισθῶσιν· εἰς ἡμᾶς ἀπόκειται νὰ δώσωμεν τὴν πρόσφορον βοήθειαν, καὶ νὰ μὴ δώσωμεν εἰς τοὺς πνιγομένους σιδηρᾶν ἄγκυραν, ἀντὶ σανίδος.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§169ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, τὸν λόγον διὰ προσωπικὸν ζήτημα. Κύριοι Βουλευταί, ὁ Βουλευτὴς Χαλκίδος ἀνέγνω τηλεγράφημα, οὗτινος τὸ περιεχόμενον εἶναι ἀνάξιον νὰ λέγηται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Θεωρῶ δ’ ἐμαυτὸν πολὺ ἀνώτερον πάσης συκοφαντίας, εἴτε τῆς ἀναφερομένης ἐν τῷ τηλεγραφήματι, εἴτε τοῦ συμμεριζομένου αὐτήν.

§170ΚΑΚΑΡΑΣ. Ἀνάξιον τίνος;

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶπε διὰ σᾶς.

§172ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πεποίθησίς μου ἦτο ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, ὑπὲρ ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος, διότι διὰ ταύτης νομίζω ὅτι θὰ σωθῇ τὸ ἔθνος, καὶ ἔχω πεποίθησιν ὅτι, ἐὰν δὲν ἀφαιρεθῇ τὸ πλεόνασμα τοῦτο, θὰ ἔχωμεν τιμὰς ἐξευτελιστικάς· δὲν ἦτο δὲ ἀνάγκη νὰ ὑπερασπισθῶ τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα, διότι θὰ εἴχομεν διὰ 40 δραχμὰς σταφίδα δι’ οἰνόπνευμα, χωρὶς νὰ τὴν χαρίσῃ τὸ ἔθνος, καθόσον ἄνευ τῆς παρακρατήσεως οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος θὰ ἦναι ἐξευτελιστική. Ἐκτὸς τούτου, καὶ ὅταν ἦτο ἐπὶ τοῦ τάπητος τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Φορέστη περὶ καταστροφῆς τῆς παρακρατηθησομένης σταφίδος, καὶ τότε ἤμην ὑπὲρ αὐτοῦ, ἀδιαφορῶν διὰ τὴν τύχην παντὸς ἐργοστασίου, καὶ ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ὑπεστήριξα, ὅτι, ὅπως ὑψωθῶσιν αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος, ἀνάγκη πᾶσα νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ πλεόνασμα, καὶ προέτεινα νὰ πετάξωμεν αὐτὸ εἰς τὴν θάλασσαν. Νομίζω δὲ, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματά μου ταῦτα ἀρκοῦσι ν’ ἀποδείξωσιν εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς, ὅτι δὲν ὡρμήθην ἐκ τοιαύτης ἀρχῆς, ὡς ὑπεστήριξεν ὁ κ. Βουλευτὴς Χαλκίδος, καὶ ἔχω πεποίθησιν ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ἐφαντάσθη τοῦτο. Ὅτε δὲ προχθὲς ἔλεγον, ὅτι οὐδὲν οἰνοπνευματοποιεῖον ἐργάζεται οἶνον, οὐδένα ἐνόουν νὰ δυσφημήσω, δὲν κατώρθωσα δὲ νὰ ἐξακολουθήσω, διότι ἐγένετο θόρυβος, καὶ ἀποδείξω, ὅτι ὁ ἐκ σταφίδος παραγόμενος οἶνος, ὅστις χρησιμεύει πρὸς κατασκευὴν οἰνοπνεύματος, ὑφίσταται ζύμωσιν κανονικὴν καί τελείαν, ὑπὸ τὴν τέχνην βεβαίως καὶ τὴν πρόοδον τῆς κατασκευῆς, εἰς ἣν ἔφθασαν τὰ συστηματικὰ καὶ μεγάλα οἰνοπνευματοποιεῖα καὶ ἑπομένως παράγουσιν οἰνόπνευμα τελειότερον τοῦ ἐξ οἴνων παραγομένου. Διότι ἡ ζύμωσις τῶν σταφυλῶν δὲν γίνεται οὔτε τεχνικὴ, οὔτε κανονικὴ, ὥστε ν’ ἀποφύγῃ πολλὰς καὶ διαφόρους παθήσεις, παρομαρτούσας καὶ μεταδιδομένας εἰς τὸ ἐξ αὐτῶν παραγόμενον οἰνόπνευμα. Καὶ τὸν μὲν ἐκ σταφίδος οἶνον παρασκευάζουσιν οἱ ἐργοστασιάρχαι διὰ τῶν καταλλήλων μηχανημάτων ἡσύχως καὶ κανονικῶς, ἄνευ τοῦ ἐλαχίστου φόβου μὴ φθαρῇ ἢ τραπῇ ἢ ὀξυδωθῇ ὁ οἶνος, ἐφ’ ὅσον ἤθελε μείνῃ ἀκατέργαστος, ἐνῷ ὁ ἐκ σταφυλῶν οἶνος ἐπείγει νὰ κατεργασθῇ καὶ μεταποιηθῇ εἰς οἰνόπνευμα, καθόσον, ὡς τοῖς πᾶσι γνωστὸν, δὲν εἶναι διατηρήσιμος, ἀλλ’ ὀξυδοῦται, εἶναι δὲ καὶ ὁ οἶνος πολὺ κατώτερος τοῦ σταφιδίτου οἴνου, καθόσον τὸ μὲν γλεῦκος περιέχει ἄφθονον ὕδωρ, ἐνῷ ὁ σταφιδίτης μόνον τὸ ἀναγκαῖον πρὸς κατασκευὴν αὐτοῦ καὶ ἀπόσταξιν, καὶ ἐνῷ ἀπὸ 100 ὀκάδας σταφίδος λαμβάνομεν 25–28 τοῖς ἑκατὸν ἀνύδρου οἰνοπνεύματος, ἀπὸ 100 ὀκάδας γλεύκους λαμβάνομεν μετὰ δυσκολίας μόνον 6–7 ὀκάδας οἰνόπνευμα. Οὕτω δὲ παρατηρεῖτε, ὅτι οὐδόλως ἐσκόπουν νὰ δυσφημήσω κανὲν ἐργοστάσιον· ἤθελον μόνον νὰ ἀποδείξω, ὅτι τὰ ἐργοστάσια δὲν καταναλίσκουσιν οἶνον πρὸς κατασκευὴν οἰνοπνεύματος, ὡς ἀσύμφορον καὶ ὡς μειονεκτοῦντα εἰς τὴν καλὴν παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, καὶ ὅτι τὸ ἐκ σταφίδος οἰνόπνευμα δὲν κοστίζει οὔτε μίαν δραχμήν. Τί δὲ νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ κοστίσῃ τὸ γλεῦκος, διὰ νὰ συναγωνισθῇ; μόνον πέντε λεπτά...

§173ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. 100 ὀκάδες γλεύκους πόσον οἰνόπνευμα δίδουν;

§174ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. 6½ ὀκάδες (διάλογοι). Ἄλλως τε οἱ κύριοι οἰνοπαραγωγοὶ, διὰ νὰ ἱκανοποιηθῶσι, πρέπει νὰ πωλήσωσι τοὐλάχιστον πρὸς 15 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν τὸ γλεῦκος, ὅπερ ἀναλογεῖ πρὸς δραχμὰς 200 ἂν ἠγόραζον τὰς 1000 λίτρας σταφίδος. Ὥστε ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἐπιτρέπεται νὰ φαντασθῶμεν κἄν, ὅτι συμφέρει εἰς τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα νὰ ἀγοράζωσιν οἶνον; Ἕνεκα δὲ τῆς εὐθηνίας τῆς σταφίδος ἤρξαντο τελευταίως τὰ ἐργοστάσια οὐ μόνον ἐξαίσια κονιὰκ νὰ παράγωσιν, ἀλλὰ καὶ νὰ παίζωσι, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, τὸν καλλίτερον ῥόλον ἐν τῇ Ἀνατολῇ. Θεωρῶ δὲ εὐεργετικώτατον τὸ νομοσχέδιον διὰ τὰς οἰνοφόρους ἐπαρχίας, ὡς κωλύον τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα ἀπὸ τοῦ νὰ παράγωσιν οἰνόπνευμα ἀπὸ ἄλλας ὕλας, παρὰ μόνον ἐκ σταφυλῶν καὶ σταφίδος. Διότι μόνον τὰ μεγάλα ἐργοστάσια δύνανται νὰ παράγωσιν οἰνόπνευμα ἐκ σταφίδος, διότι κέκτηνται τὰ πρὸς τοῦτο μηχανήματα, ἐνῷ τὰ ἄλλα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πράξωσι τοῦτο, καὶ ἑπομένως ἀναγκαστικῶς θὰ τραπῶσι πρὸς τὸν οἶνον. Ἔπειτα, διὰ νὰ ἀγοράσῃ ἓν ἐργοστάσιον γλεῦκος πρὸς κατασκευὴν οἰνοπνεύματος, πρέπει νὰ ἀγοράσῃ τοῦτο κατὰ τὸν τρυγητὸν καὶ ἐντὸς τὸ πολὺ μηνὸς, ἤτοι διὰ ν’ ἀγοράσῃ 2 ἢ 3 ἢ 4 ἑκατομμύρια ὀκάδων, πρέπει νὰ ἔχῃ βαρέλια ἀξίας 500,000 δραχμῶν καὶ ἀποθήκας ἀναλόγους (διάλογοι). Λοιπὸν χρειαζόμεθα νὰ παραλάβωμεν ὅλον αὐτὸ τὸ γλεῦκος ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς, καὶ χρειάζονται καὶ ἰδιαίτερα μεγάλα κεφάλαια. Ἐκτὸς τούτου, ἓν ἄλλο ἐρώτημα εἰς τὰ Οἰνοπνευματοποιεῖα Χαλκίδος, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον ἠγόραζον οἴνους, διότι εὕρισκον αὐτοὺς ἐπὶ τόπου πρὸς λεπτὰ πέντε κατ’ ὀκᾶν...

§175ΚΑΚΑΡΑΣ. 20 λεπτὰ εἶναι ἡ πρώτη ἀγορὰ, καὶ 15 καὶ 12. Ὥστε δὲν λέγετε τὴν ἀλήθειαν.

§176ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰς τὰς πληροφορίας ἔχω. Ἑπομένως ὅταν τὸ γλεῦκος ἔχῃ 20 λεπτὰ ἡ ὀκᾶ ἢ 15, βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς, ὡς προαπέδειξα, τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα ταῦτα θὰ κατασκευάσουν οἰνόπνευμα εἴτε ἀπὸ σταφίδα εἴτε ἀπὸ ἀμυλώδεις οὐσίας, οἷον κατεσκεύαζον, ὅταν εἶχε 30 λεπτὰ ὁ οἶνος.

§177Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Λέγετε ὅτι ἀπὸ 15 ὀκάδας γλεύκους παράγεται μία ὀκᾶ οἰνοπνεύματος.

§178ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§179Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Κονιὰκ δηλαδή;

§180ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§181Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Κονιὰκ πόσον παράγεται;

§182ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο ὀκάδες καὶ πλέον.

§183Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Καὶ ἔχει τὸ γλεῦκος, εἴπατε 20 λεπτά.

§184ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. 10 λεπτὰ ἡ μπότσα, δηλαδὴ λεπτὰ 5 ἡ ὀκᾶ, καὶ δι’ αὐτὸ κατασκευάζουν ἀπὸ γλεῦκος. Ὅταν τὸ γλεῦκος εἶχεν 20 λεπτὰ ἡ ὀκᾶ ἢ 25, ὡς εἶχε πρὸ ἐτῶν, τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα Χαλκίδος δὲν κατεσκεύαζον οἰνόπνευμα ἀπὸ γλεῦκος· αὐτὸ εἶναι βέβαιον. Ἡ οἰνοπνευματοποιΐα βεβαίως προώδευσε κατὰ πολὺ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἡ σταφὶς εἶναι εὐθηνή. Καὶ ἐπειδὴ ἅπας ὁ Ἑλληνισμὸς, πρὸ πάντων ὁ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, καὶ πλησίον αὐτοῦ καὶ ἕτερος κόσμος ἐνόησεν, ὅτι μόνον ἐξ Ἑλλάδος δύνανται νὰ πίωσι κονιὰκ ἁγνὸν, ἐπείσθη εἰς τοῦτο, ὅτι, ἐπειδὴ κατασκευάζεται ἀπὸ σταφίδα, ἤτοι ἀπὸ τὴν καλλιτέραν ὕλην πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, καὶ ἐπειδή, καὶ ἂν θέλωσι νὰ κατασκευάσωσιν ἀπὸ ἄλλας ὕλας ἐπιβλαβεῖς, κατὰ πολὺ ὑστερούσας, δὲν δύνανται, διότι τὸ εὐθηνότερον προϊὸν εἶναι ἡ σταφὶς, ἀπὸ τότε, λέγω, ὅτε ἐνόησαν τοῦτο, ἐτράπησαν ὅλοι εἰς τὸ ἑλληνικὸν κονιὰκ, καὶ ἐν τῇ Ἀνατολῇ σχεδὸν ἐξετόπισαν τὰ εὐρωπαϊκὰ κονιάκ.

§185ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι κονιὰκ αὐτό;

§186ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, λαμπρὸν, σᾶς βεβαιῶ, εἶναι πολὺ καλλίτερον παντὸς ἑτέρου κονιάκ. Μήπως τὰ Γαλλικὰ κονιὰκ, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐδῶ, εἶναι καλά; Μόνον τὸ κονιὰκ τὸ παραγόμενον ἐν τῇ πόλει Κονιὰκ (Cognac) τῆς Γαλλίας, μόνον ἐκεῖνο δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι ἐξ οἴνου, ἀλλὰ τοῦτο δὲν τὸ πίνομεν ἐδῶ. Καὶ ἐκεῖ, ἐὰν πίῃ τις, θὰ πληρώσῃ 2 φράγκα χρυσᾶ δι’ ἕνα ποτηράκι. Εἶναι ἄλλα ἐργοστάσια μεγάλα ἐν Εὐρώπῃ, τὰ ὁποῖα ἀγοράζουσιν οἶνον καὶ κατασκευάζουσι κονιὰκ, τὰ ὁποῖα πωλοῦσιν ἀκριβά· ὅλα τὰ ἄλλα κονιὰκ εἶναι ἐξ ἀμυλωδῶν οὐσιῶν. Ἀλλ’ ἡ τελειότης καὶ ἐπιστημονικὴ κατασκευὴ τοῦ κονιὰκ κατέστησεν αὐτὸ προσιτὸν καὶ εὐπρόσδεκτον εἰς ἁπάσας τῆς Ἀνατολῆς τὰς ἀγοράς. Μάλιστα δὲ παρὰ μὴ εἰδικῶν δὲν διακρίνονται τὰ ἐξ ἀμυλωδῶν οὐσιῶν εὐρωπαϊκὰ κονιὰκ, ἕνεκα δὲ τούτου καὶ παρὰ τῶν εἰδημόνων καὶ παρὰ τῶν μὴ τοιούτων ὑπάρχει πεποίθησις ἐσχηματισμένη, ὅτι τὰ ἡμέτερα κονιὰκ παράγονται ἐξ οἴνων. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθήσῃ ὑποστηρίζουσα τὴν βιομηχανίαν ταύτην, θὰ ἀποβῇ αὕτη λίαν ὠφέλιμος καὶ προσοδοφόρος εἰς τὸ Κράτος. Διότι σήμερον ἀποστέλλονται καὶ εἰς Ἀμερικὴν καὶ εἰς Ἰνδίας καὶ εἰς μέρη, ὅπου οὔτε κἂν φανταζόμεθα, καὶ ἐν Ἀνατολῇ ἀπεκλείσαμεν ἐντελῶς τὰ ξένα κονιάκ· ἀλλὰ τοῦτο, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν εὐθηνὰς τιμὰς τῆς σταφίδος. Τώρα θὰ μοὶ εἴπητε: «ἐπειδὴ ἔχομεν κρίσιν σταφιδικὴν, ἔχομεν καὶ εὐθηνὴν σταφίδα· ἀλλ’ ἆρά γε εἶναι δυνατὸν αὔριον ἢ μεθαύριον νὰ ἔχωμεν τὰς αὐτὰς τιμὰς, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἐργάζωνται τὰ ἐργοστάσια;» Ὄχι βεβαίως. Ἀλλὰ κατὰ τὰ 3 ἢ 4 ταῦτα ἔτη ἐνεθαῤῥύνθησαν τὰ ἐργοστάσια καὶ κατώρθωσαν νὰ ἐξαπλώσωσι τὴν κατανάλωσιν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Ῥωσσίαν καὶ Ῥουμανίαν, μετὰ δὲ τῆς τελευταίας ταύτης, ἂν εἴχομεν σύμβασιν, μόνα τὰ ἑλληνικὰ κονιὰκ θὰ ἐξωδεύοντο, ἀλλὰ καὶ ἄνευ ταύτης ἐξοδεύονται καὶ ἐκεῖ, μὲ ὅλους τοὺς βαρυτάτους φόρους. Μετὰ παρέλευσιν δὲ ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν νὰ παράγωμεν κονιὰκ μὲ τόσον εὐθηνὰς τιμὰς σταφίδος, θὰ συνειθίσουν οἱ καταναλωταὶ νὰ πίνωσιν ἑλληνικὸν κονιὰκ, διότι ἐσχημάτισαν ἤδη πεποίθησιν περὶ τῆς γνησιότητος αὐτοῦ. Καθισταμένης δ’ οὕτω τῆς χρήσεως ἕξεως, καὶ ἀκριβότερα ἐὰν πωλήσωμεν μεθαύριον αὐτοῖς τὸ κονιὰκ, θὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι θὰ δυνάμεθα νὰ τὸ ἐξοδεύωμεν. Ἑπομένως, ἂν ἡ σταφὶς μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη ἀνατιμηθῇ εἰς τὰς δραχμὰς 200 καὶ 300 ἡ χιλιάς, ὅτε καὶ θὰ δυνάμεθα νὰ πωλῶμεν τὸ κονιὰκ πρὸς φράγκα χρυσᾶ 3,50 τὴν ὀκᾶν, θὰ δυνάμεθα ν’ ἀγοράζωμεν τὴν σταφίδα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, εἶναι σπουδαία ἡ διαφορά, ὅτι τὰ ἐργοστάσια, ὡς ἐγὼ ἀντελήφθην, προτιμῶσι τὴν σταφίδα, διότι τὴν κατεργάζονται, ὁπόταν θέλωσι καὶ μὲ τὴν ἡσυχίαν των, ἐνῷ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ κατεργάζωνται τὸν οἶνον ἐντὸς μηνὸς, καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, οὐδὲ ἓν ἐργοστάσιον ἐν Πειραιεῖ κατασκευάζει ἐξ οἴνου οἰνόπνευμα, ὡς μὴ ἔχον οὔτε τὰ κατάλληλα μέσα, οὔτε τὸν ἀναγκαῖον χρόνον.

§187Θ. ΖΑΙΜΗΣ. 15 ὀκάδες γλεύκους δίδουν μίαν ὀκᾶν ἀνύδρου οἰνοπνεύματος.

§188ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§189Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ἐὰν τὸ γλεῦκος τιμᾶται κατὰ μέσον ὅρον 16 λεπτὰ τὴν μπότσαν, δηλαδὴ 8 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, μία ὀκᾶ ἀνύδρου οἰνοπνεύματος στοιχίζει δρ. 1,20. Ἐὰν 4 ὀκάδες σταφίδος ἀποδίδουν μίαν ὀκᾶν ἀνύδρου οἰνοπνεύματος, καὶ 60 καὶ 70 δραχμὰς ἐὰν ὑπολογίσητε τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος κατὰ χιλιάδα, τότε συναγωνίζεται τὸ γλεῦκος.

§190ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§191Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Πρέπει λοιπὸν ἡ σταφὶς νὰ ὑψωθῇ ἄνω τῶν 120 δραχ. κατὰ χιλιάδα, διὰ νὰ ἦναι ἥσυχοι αἱ οἰνοφόροι ἐπαρχίαι, ὅτι δὲν θὰ ἔχωσιν ἀνταγωνιστήν.

§192ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄνω τῶν 60 δραχμῶν δυσκόλως συναγωνίζεται ἡ σταφίς.

§193Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Διατί; 60 δραχμαὶ ἡ χιλιὰς εἶναι 15 λεπτὰ ἡ ὀκᾶ, ὥστε μὲ 60 ἢ 70 λεπτὰ ἔχετε μίαν ὀκᾶν ἀνύδρου οἰνοπνεύματος.

§194ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχει διαφορά.

§195Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ἐνόησα τὴν διαφοράν· ἀλλὰ καὶ ἀπὸ 15 ὀκάδας γλεύκους βεβαίως δὲν παράγονται 15 ὀκάδες οἴνου, διότι ἔχετε τὰς πρωτοοἰνούχους οὐσίας, αἱ ὁποῖαι θὰ μένουν εἰς τὰ βαρέλια, ἔχετε...

§196ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ γλεῦκος περιέχει 9 βαθμῶν οἰνόπνευμα.

§197Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ἔχει διαφοράν· ἀπὸ 9 μέχρι 15, μέχρι 16, καὶ φθάνει 17, εἶναι ἀναλόγως τῆς ποιότητος τῆς σταφυλῆς.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§199ΚΑΚΑΡΑΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, ἐπειδὴ εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλήσατε.

§201ΚΑΚΑΡΑΣ. Ὁ κ. Σταματόπουλος, βουλευτὴς ἐκ Κυνουρίας, προχθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ἐπανειλημμένως ἀπὸ τῆς θέσεώς του κατηγόρησε τὸ οἰνόπνευμα τὸ παραγόμενον ἐξ οἴνου καὶ χρησιμεῦον πρὸς κατασκευὴν κονιάκ. Ἐπειδὴ δὲ ὀφείλω νὰ ὑπερασπίσω τὰ Ἡνωμένα Πνευματοποιεῖα τῆς ἐπαρχίας μου, καθ’ ὧν ἐξ ἐμπορικοῦ ἀνταγωνισμοῦ ἀντεπεξέρχεται ὁ κ. Σταματόπουλος, εἶμαι ἠναγκασμένος ν’ ἀναγνώσω τί εἰς τὰς καθημερινὰς αὐτοῦ ἐπιθέσεις ἀπαντῶσιν ἐκ Χαλκίδος τηλεγραφικῶς διὰ τῆς «Ἑστίας» τὰ εἰρημένα καταστήματα. (Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα τῶν «Ἡνωμένων Πνευματοποιείων Χαλκίδος»).

§202ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδήλωσα ἤδη καὶ δηλῶ καὶ πάλιν, ὅτι δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ κατηγορήσω, ἀλλὰ μᾶλλον νὰ ὑπερασπίσω τὴν οἰνοπνευματοποιίαν, ὡς τοῦτο καὶ ἄλλοτε ἔπραξα ἀπὸ τοῦ βήματος. Εἶπον ὅτι εἴτε ἐκ σταφίδος εἴτε ἐξ οἴνου οἰνόπνευμα, εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό.

§203ΚΑΚΑΡΑΣ. Πρόκειται περὶ ἄλλου τινός. Ἀκριβῶς τὸ οἰνόπνευμα τὸ παραγόμενον ἐκ σταφυλῆς εἶναι τὸ παράγον τὸ καλλίτερον κονιὰκ καὶ τὸ κονιὰκ τῆς πρώτης ποιότητος, τὸ ὁποῖον διεδόθη εἰς τὴν Ἀμερικήν, τὴν Ἀσίαν καὶ τὴν Αἴγυπτον καὶ ἀλλαχοῦ.

§204ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἰδέα σας.

§205ΚΑΚΑΡΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω τί συνέβη. Ὁ κ. Καμπᾶς ἔχει οἰνοπνευματοποιεῖον, παράγον κονιὰκ ἀπὸ ἐτῶν. Τὸ κονιὰκ αὐτὸ εἶχε διαδοθῆ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν τὸ πνευματοποιεῖον καὶ κονιακοποιεῖον τῶν ἀδελφῶν Μεταξᾶ ἐν Πειραιεῖ ἐκ σταφυλῶν καὶ οἴνου κατεσκεύασε κονιὰκ, διεδόθη ἁπανταχοῦ τοῦτο.

§206ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀγοράζει ἀπὸ τὰ ἐργοστάσια Πειραιῶς οἰνόπνευμα, διότι τὸ οἰνοπνευματοποιεῖον Μεταξᾶ δὲν κατασκευάζει οἰνόπνευμα.

§207ΚΑΚΑΡΑΣ. Ἠγόρασεν οἶνον ἐκ Χαλκίδος τὸ πρῶτον, καὶ διὰ τούτου συνεστήθη τὸ κονιὰκ Μεταξᾶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὴν Αἴγυπτον καὶ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Τουρκίαν, διότι εἶναι πρωτίστης ποιότητος τὸ κατασκευαζόμενον ἐκ τοῦ οἴνου, ἔχει ἄρωμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τὸ κατασκευαζόμενον ἐκ τῶν ἄλλων ὑλῶν. Τοῦτο ἐχρησίμευσεν εἰς τὸ νὰ διαδοθῇ τὸ κονιὰκ Μεταξᾶ καὶ νὰ πέσῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν τὸ κονιὰκ τοῦ καταστήματος Καμπᾶ. Κατόπιν τὰ Ἡνωμένα Οἰνοπνευματοποιεῖα Χαλκίδος ἠκολούθησαν τὸ παράδειγμα τοῦ καταστήματος Μεταξᾶ, καὶ ἐπίσης διεδόθη καὶ διαδίδεται ὁσημέραι τὸ κονιὰκ αὐτῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ καλλίτερον προϊὸν καὶ ἀναγράφεται ὡς κονιὰκ καθαρὸν ἐξ ἁγνῆς σταφυλῆς. Αὐτὸ καὶ μόνον ἀρκεῖ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι εἶναι ὁ καλλίτερος τίτλος, διὰ τοῦ ὁποίου εἰσάγεται εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὴν Αἴγυπτον, καὶ διὰ τοῦτο πολλοὶ ἄλλοι ἀπεμιμήθησαν τὴν ἐτικέτταν τοῦ καταστήματος καὶ ἠθέλησαν νὰ τὸ νοθεύσωσιν, ἐγένοντο δὲ παραστάσεις καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ εἰς τὴν Αἴγυπτον.

§208ΒΕΛΙΑΝΙΤΗΣ. Καὶ δίκαι ἐγένοντο.

§209ΚΑΚΑΡΑΣ. Καὶ δίκαι ἀκόμη ἐγένοντο, κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Βελλιανίτου. Αὐτὸ καὶ μόνον ἀρκεῖ, ὅπως πείσῃ τὸν κ. Σταματόπουλον καὶ κραταιωθῇ ἐν αὐτῷ ἡ ἰδέα, ὅτι τὸ πρώτιστον κονιὰκ εἶναι τὸ κονιὰκ τὸ κατασκευαζόμενον ἐξ οἴνου, καὶ ὅτι τὰ ἄλλα εἴδη δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι μὲ τὰ εὐρωπαϊκὰ κονιὰκ, οὔτε δύνανται νὰ εἰσαγάγωσιν ἐν τῷ τόπῳ χρῆμα καὶ ἰδίως χρυσόν. Εἶναι δὲ λυπηρὸν νὰ λέγωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πράγματα δυσφημοῦντα τόσον ἐπικερδῆ βιομηχανίαν τοῦ τόπου μας καὶ ἐπὶ ἐμπορικῶν ὑπολογισμῶν στηριζόμενα.

§210ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐξ ἀρχῆς, κύριοι Βουλευταί, ἀφ’ ὅτου ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ σταφιδικὸν, ἐγὼ ἐκηρύχθην ὑπὲρ τῆς γνώμης ὅτι πρέπει ὁπωσδήποτε ν’ ἀφαιρεθῇ ἐκ τῆς καταναλώσεως τὸ πλεονάζον, τὸ ὑπερβάλλον τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως· μόνον δὲν παρεδέχθην ἐκείνας τὰς προτάσεις, αἵτινες πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τούτου προέβαλλον εἴτε τὴν καταστροφὴν τοῦ ποσοῦ τοῦ παρακρατητέου, εἴτε τὴν ἀπόδοσιν αὐτοῦ εἰς τὸ Δημόσιον, εἴτε καὶ τὴν δι’ οἱουδήποτε ἄλλου τρόπου κατάχρησιν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο, ὅτε πέρυσι συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Τρικούπη, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ παρακράτησις συνεδυάζετο μὲ σύστασιν Τραπέζης...

§211ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ταμεῖον συνιστᾶτο.

§212ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. .. ταμείου σταφιδικοῦ, τοῦ ὁποίου τὰς ζημίας ἠγγυᾶτο νὰ πληρώσῃ τὸ ποσὸν τὸ παρακρατηθησόμενον, ἐγὼ τὸ ἀπέκρουσα, τὸ ἐπολέμησα ὅσον ἠδυνήθην, καὶ ἡ Βουλὴ μετ’ ἀγανακτήσεως τὸ ἀπέῤῥιψεν. Ἐκεῖνο ἦτο ἓν κατασκεύασμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀφῃρεῖτο ἐκ τῶν παραγωγῶν τὸ ποσὸν τὸ ὑπερβάλλον τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως, καὶ ἐδίδετο εἰς τὴν κερδοσκοπίαν, οἱ δὲ παραγωγοὶ δὲν εἶχον, παρὰ μόνον δικαίωμα ἐνοχῆς, —καὶ τοῦτο ἔλεγον—ἀλλ’ ἐνοχῆς, ἡ ὁποία ἀπεδείχθη ὅτι οὐδὲν ἤθελε λάβει, διότι τὸ πᾶν ἤθελεν ἀποῤῥοφηθῆ ἀπὸ τὴν κερδοσκοπικὴν ἐκείνην ἐπιχείρησιν. Φέτος προὐτάθησαν διάφορα μέτρα· προὐτάθη πρῶτον τὸ μέτρον τῆς ἐπιτροπῆς, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐκηρύχθην, διότι ἔφερε νόμιμόν τινα τύπον. Ὁμοίως ἐκηρύχθην καὶ ὑπὲρ τοῦ μέτρου τοῦ ἐκ Κραναίας ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, διότι καὶ εἰς ἐκεῖνο ἀπετιμᾶτο τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἀφαιρεθῆ, ἀντὶ τοῦ ἡμίσεως φόρου, τοῦ ἤδη πληρονομένου. Καὶ ἄλλα μέτρα προὐτάθησαν, Κύριοι, ὡς τὸ μέτρον τοῦ ἐκ Πάλλης ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, κατὰ τοῦ ὁποίου μετ’ ἀγανακτήσεως ἐξηγέρθη ἡ Βουλή, διότι ἐκεῖνο ἐπεζήτει τὴν καταστροφὴν τοῦ παρακρατηθησομένου προϊόντος. Ὅμοιον τούτου ἦτο κατ’ ἀρχὰς καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Βότση ὑποβληθὲν, διότι καὶ ἐκεῖνο ἐπέβαλλε φορολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀπέδιδεν ὁλόκληρον εἰς τὸ Δημόσιον. Ἔσπευσα νὰ δηλώσω, ὅτι τὸ τοιοῦτον μέτρον ἀποκρούω, καὶ ὑπέβαλον τροπολογίαν, ἡ ὁποία ταὐτοχρόνως ὑπεβλήθη καὶ ὑπὸ τῶν ἐκ Πατρῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν καὶ ἡ ὁποία ἔδιδεν εἰς τὸ μέτρον ἐκεῖνο τυπικήν τινα νομιμότητα, διότι τὸ ποσὸν τὸ παρακρατηθησόμενον, κατὰ τὴν τροπολογίαν ἐκείνην, ἤθελεν ἀποδοθῆ εἰς ταμεῖον σταφιδικῆς ἀμύνης, καὶ δὲν ἐλέγετο φόρος, ἀλλ’ εἰσφορὰ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, γινομένη ὑπὲρ αὐτῶν τῶν ἰδίων. Ἤδη ὑποβάλλεται ἓν ἄλλο μέτρον, τὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσωμεν καὶ τοῦτο, ὄχι μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἀντιῤῥήσεων, τὰς ὁποίας ὑποβάλλουσιν αἱ οἰνοφόροι ἐπαρχίαι, ἢ οἱ ἄλλοι, οἱ ὄντες κατὰ τῆς παρακρατήσεως, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς νομιμότητος. Κατὰ τὸ μέτρον τοῦτο, ἀφίενται εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς 4 δραχμαὶ ἐκ τοῦ φόρου, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται εἰς αὐτοὺς φορολογία 15% εἰς εἶδος. Οὕτως ὁ κτηματίας, ὁ ὁποῖος θὰ παραγάγῃ 100,000 λίτρας σταφιδοκάρπου, θὰ ἐξαγάγῃ μόνον τὰς 85,000. Ἄρα θὰ κερδήσῃ, πρὸς 4 δραχμὰς δι’ ἑκάστην χιλιάδα, 340 δραχμὰς ἐκ τοῦ ἀφιεμένου φόρου, ἀλλὰ θὰ τῷ ἀφαιρεθῶσι 15 χιλιάδες σταφιδοκάρπου, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν τρέχουσαν σήμερον τιμὴν τῶν 100 δραχμῶν κατὰ μέσον ὅρον...

§213ΒΟΤΣΗΣ. Πωλοῦσι σήμερον εἰς αὐτὴν τὴν τιμήν;

§214ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οἱ μὲν πωλοῦσι περισσότερον, οἱ δὲ ὀλιγώτερον, ἀλλ’ ὁ μέσος ὅρος εἶναι αὐτός. Δὲν πρόκειται τώρα περὶ ἀριθμῶν ἀκριβῶν. Ἐὰν λοιπὸν ὑπολογίσητε πρὸς 100 δραχμὰς τὴν ἀξίαν τοῦ ποσοῦ τούτου, τοῦ ἀφαιρετέου παρὰ τοῦ Δημοσίου ἐκ τοῦ κτηματίου, ὁ ὁποῖος θὰ παραγάγῃ 100 χιλιάδας σταφιδοκάρπου, ἔχετε ἓν ποσὸν 1500 δραχμῶν· ἐὰν ὑπολογίσητε τὴν ἀξίαν αὐτοῦ πρὸς 80 δραχμάς, ἡ ἀξία, ἡ ὁποία ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὸν κτηματίαν, εἶναι 1200 δραχμαί, τῷ ἀφίενται δὲ 340 δραχμαὶ ἐκ τοῦ φόρου.

§215ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς ὅμως πιστεύετε εἰς τὴν παρακράτησιν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀφείλετε νὰ παραδεχθῆτε καὶ τοῦτο.

§216ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βεβαίως πιστεύω εἰς τὴν παρακράτησιν, καὶ εἶπον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι τὴν ὑπεστήριξα πάντοτε, ἀλλὰ τὴν ὑπεστήριξα ὑπὸ τύπον νομιμότητος· ἀπέκρουσα πάντοτε αὐτήν, ὅταν ἐπρόκειτο δι’ αὐτῆς νὰ γείνῃ ἁρπαγὴ τῆς περιουσίας τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἀπέκρουσα πάντοτε αὐτήν, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ καταστραφῇ τὸ παρακρατηθησόμενον πρᾶγμα ἀπὸ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Διὰ νὰ ἦμαι καὶ ἤδη συνεπής, ὀφείλω καὶ ἤδη νὰ τὴν ἀποκρούσω, ὅταν τὰ ⅕ τοῦ πράγματος θέλωσιν ἀφαιρεθῆ ἀνεπιστρεπτεί. Αὐτὴ εἶναι ἡ ῥιζικὴ ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ νομοθετήματος, ἡ ὁποία τὸ καθιστᾷ παράνομον. Δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ προϊόν των, καὶ εἶναι ἀδιάφορον, ἂν τὴν ἀφαίρεσιν τὴν ὀνομάζωμεν φόρον, ἢ εἰσφοράν, ἢ ὁπωσδήποτε ἄλλως, ὅταν πρόκειται νὰ ἀφαιρεθῇ ἀνεπιστρεπτεὶ ἡ περιουσία τῶν πολιτῶν. Αὐτὸ εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ὑπερβάλλει τὴν δικαιοδοσίαν ἡμῶν. Εἰς τὴν ἀντίῤῥησιν ὅμως ταύτην, τὴν ῥιζικὴν, ἐπηκολούθησαν καὶ ἄλλαι ἀντιῤῥήσεις· ἡ πρώτη τῶν ἄλλων ἀντιῤῥήσεων εἶναι, ὅτι τὸ μέτρον, ὡς διατυποῦται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Δευτέρα ἀντίῤῥησις εἶναι, ὅτι, ἂν ἐφαρμοσθῇ ὡς φέρεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, θὰ φέρῃ ἀνταγωνισμὸν πρὸς τὰς οἰνοφόρους ἐπαρχίας, καὶ θὰ φέρῃ κρίσιν καὶ εἰς ἐκεῖνο τὸ προϊόν. Τρίτην ἀντίῤῥησιν ἤκουσα ἐνταῦθα, ὅτι θὰ προσκρούσῃ καὶ εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἀγγλίας, καὶ αἱ ἀντιῤῥήσεις αὗται εἶναι λογικαὶ καὶ ὀρθαί· διότι, ἂν παραδεχθῶμεν, ὡς εἶπόν τινες, ὅτι ἡ οἰνοπνευματοποιΐα ἡ ἐγχώριος καταναλίσκει ποσὸν 30 ἢ 40 ἑκατομμυρίων κατ’ ἔτος, ὅπερ δὲν παραδέχομαι, τότε δὲν ὑπολείπεται, παρὰ ποσὸν 15 μόνον ἑκατομμυρίων, διότι μέχρι 50 θὰ φθάσωσι τὰ παρακρατηθησόμενα ἑκατομμύρια. Ἄρα δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ μέτρον, διότι οὐδείς, πιστεύω, νομίζει, ὅτι μὲ τὴν ἀφαίρεσιν αὐτῶν τῶν 15 ἑκατομμυρίων θὰ φέρωμεν ὕψωσιν τῶν τιμῶν. Ἀλλ’ ἂν δὲν ἦναι ἀληθές, ὅτι καταναλίσκει τόσα ἑκατομμύρια, ἀλλὰ 5 ἢ 10 μόνον, ἡ ἐγχώριος βιομηχανία, ποῖον θὰ ἔχωμεν ἀποτέλεσμα; Θὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν ποσὸν 50 ἑκατομμυρίων σταφιδοκάρπου εἰς εὐθηνοτάτην τιμήν, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ σπεύσῃ νὰ τὸ ἀγοράσῃ, διὰ νὰ τὸ μεταποιήσῃ εἰς οἰνόπνευμα, ἀφοῦ εὑρίσκει συμφέρον. Λοιπὸν ἡ οἰνοπνευματοποιΐα θὰ τὸ ἀγοράσῃ ἀμέσως. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι, ἂν ἡ ἐκδοχὴ αὕτη ἦναι ἀληθής, ἐπέρχεται τῷ ὄντι ἀνταγωνισμὸς εἰς τὰς οἰνοφόρους ἐπαρχίας, διότι ἡ σταφίς, ἂν πωληθῇ πρὸς 30 δραχμάς, δηλ. πρὸς 8 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ἀπομακρύνει πλέον τὰς οἰνοφόρους ἐπαρχίας ἀπὸ τὴν πελατείαν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας τῆς οἰνοπνευματοποιΐας, διότι ποῖον συμφέρον θὰ ἔχῃ νὰ πωλῇ ὀλιγώτερον τῶν 8 λεπτῶν τὸν οἶνον; Δὲν παραδέχομαι τὰς θεωρίας, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. Σταματόπουλος, ὅτι ἀπαιτοῦνται 16 ὀκάδες γλεύκους, διὰ νὰ παραχθῇ μία ὀκὰ ἀνύδρου οἰνοπνεύματος, διότι τοῦτο ποικίλλει ἐκ τοῦ οἰνοπνεύματος, τὸ ὁποῖον περιέχεται ἐν τῷ οἴνῳ. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ προσφέρῃ ἡ οἰνοπαραγωγὴ τὸ προϊόν της εἰς ὀκτὼ λεπτὰ καὶ ὀλιγώτερον, διὰ νὰ δύναται νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὸ Δημόσιον. Ἄρα καὶ τὰς δύο ἐκδοχὰς ἂν παραδεχθῶμεν, τὸ μέτρον θὰ φέρῃ ζημίαν, δηλ. ἢ θὰ φέρῃ κρίσιν εἰς τὴν οἰνοπαραγωγὴν, ἢ δὲν θὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ὁμολογῶ, ὅτι διατελῶ ἐξ ὑπαρχῆς κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οἱ λόγοι του, τοὺς ὁποίους θεωρῶ εἰλικρινεῖς, μὲ ἐνεθάῤῥυναν νὰ πιστεύσω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις, ὥστε νὰ γείνῃ ἀποδεκτὸν τὸ νομοσχέδιον. Εἶπεν ὅτι εἰς τὴν πρότασίν του αὐτὴν προέβη, διότι ἐξηναγκάσθη ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τῶν περιστάσεων καὶ ἐκ τῶν περιπετειῶν καὶ τοῦ προϊόντος καὶ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἀλλ’ ὅτι ἡ γνώμη του εἶναι, ὅτι ἡ ὀρθοτέρα γνώμη εἶναι ἡ κανονίζουτα τὸν νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως καὶ ἡ πρόχειρος παροχὴ κεφαλαίων εἰς τὴν παραγωγὴν, οὕτως ὥστε νὰ ἀνακουφισθῇ. Διὰ τοῦτο εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἀποδέχεται κατ’ ἀρχὴν τὴν σύστασιν Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἤκουσα περιπλέον αὐτοῦ, λέγοντος ὅτι καὶ εἰς θυσίας τοῦ Δημοσίου εἶναι ἕτοιμος νὰ στέρξῃ, ἂν πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ πραγματικὴ ἀρωγὴ τοῦ προϊόντος. Οἱ λόγοι οὗτοι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μὲ ἐνεθάῤῥυναν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐλάβετε, πιστεύω, διανεμηθεῖσαν. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι, διὰ νὰ δοθῇ νόμιμος διατύπωσις εἰς τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ κατασταθῇ νόμιμον, διὰ νὰ μὴ θεωρῆται αὐθαίρετον, ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῆς εἰς εἶδος φορολογίας, δέον νὰ προορισθῇ πρὸς σύστασιν Σταφιδικῆς Τραπέζης, διότι οὕτω πως, ἐμμέσως τουλάχιστον, τὸ ἀφαιρούμενον ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς ὑποτίθεται ὅτι θ’ ἀποδοθῇ καὶ πάλιν εἰς αὐτούς. Εἶναι, Κύριοι, ἀναμφισβήτητον, καθ’ ἃ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι πρὸς ῥιζικωτέραν μέριμναν ὑπὲρ τῆς σταφίδος, πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τοῦτο τὸ μέτρον, τῆς συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία θὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, διὰ τῆς ἐξαπλώσεως τῆς καταναλώσεως, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς ὑποστηρίξεως τῆς παραγωγῆς. Οὕτω θὰ θέσωμεν ἕνα θεμέλιον λίθον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ στηριχθῇ πᾶσα σκέψις περὶ συστάσεως τοιούτου ἱδρύματος, εὐεργετικοῦ διὰ τὴν σταφίδα. Ἂν δὲ ἀληθῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔλεγεν, ὅτι καὶ εἰς θυσίας ἀκόμη θὰ προβῇ, χάριν τοῦ προϊόντος, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ζημίαν, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον ὡς ἐκ τούτου· ἐγὼ μάλιστα νομίζω, ὅτι πάντες στέργομεν, ἵνα ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου ἀντὶ τεσσάρων δραχμῶν περιορισθῇ μόνον εἰς δύο, καὶ τότε ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου θὰ ἀνέλθῃ μόνον εἰς 500,000.

§217ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι εἰς 800,000.

§218ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἰς 500,000, διότι ὑπολογίζω εἰς 300 χιλ. τὸ ἐξαχθησόμενον ποσόν. Τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 500,000 δὲν πρέπει νὰ τὸ φεισθῇ ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου νὰ ἐνεργήσῃ ἀποτελεσματικῶς ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Ἀναγνωρίζω ὅτι εὑρισκόμεθα ὑπὸ περιστάσεις οἰκονομικὰς τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ μᾶς καταστήσωσι φειδωλοὺς ὡς πρὸς τὰ δημόσια ἔξοδα, ἀλλὰ χάριν αὐτῶν τῶν περιστάσεων, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καταβληθῇ φροντὶς ὑπὲρ τῆς σταφίδος· διότι, ἂν ἡ κρίσις ἐξακολουθήσῃ, βεβαίως καὶ ἡ παραγωγὴ θὰ ἐλαττωθῇ καὶ ὀλιγώτερα ἑκατομμύρια σταφίδος θὰ ἐξέρχωνται διὰ τὸ ἐξωτερικὸν, ἄρα θὰ ἐλαττωθῇ ἡ πρόσοδος τοῦ Δημοσίου, καὶ τὸ Δημόσιον ἔχει συμφέρον νὰ φροντίσῃ ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τῆς προσόδου τῆς σταφίδος. Ἀλλ’ ἂν ληφθῇ πρόνοια ὑπὲρ τῆς σταφίδος, θὰ αὐξηθῇ ἡ πρόσοδος ἡ ἐξ αὐτῆς τοῦ Δημοσίου. Ἐκτὸς τούτου θὰ ἐπαναφέρῃ τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου, ἐπὶ τῆς ὁποίας βασίζεται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων. Ἀλλά, Κύριοι, ἐγὼ ἀπορῶ, — καὶ πολλάκις ὡμίλησα περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου — ἀπορῶ, πῶς ἐμμένομεν εἰς τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ φορολογῆται βαρέως ἡ σταφίς, ἀφοῦ προφανῶς εὑρίσκεται ἐν κρίσει, ἀφοῦ ὁ σταφιδοκτήμων δὲν δύναται ἐκ τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος νὰ καλύψῃ τὰς δαπάνας τῆς καλλιεργείας. Δὲν εἴμεθα δικαιολογημένοι, λέγοντες ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτας περιστάσεις, ὥστε δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ εὕρωμεν ἄλλον πόρον· ἐγὼ ὑπέδειξα εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι ἀφίνομεν τὴν γῆν τῆς Ἑλλάδος ἀφορολόγητον. Ἠξεύρετε ποία ἀναλογία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἀγρῶν καὶ τῶν σταφιδοφυτειῶν; Οἱ ἀγροὶ τῆς Ἑλλάδος ἀνέρχονται εἰς 25 ἑκατομμύρια στρέμματα, ἐνῷ αἱ σταφιδάμπελοι εἰς 700,000 στρέμματα. Ἂν ἀναλογίσητε, θὰ ἴδητε, ὅτι ἕκαστον στρέμμα σταφιδοφυτείας ὑπόκειται εἰς φορολογίαν δέκα δραχμῶν, ἐνῷ ἕκαστον στρέμμα ἀγροῦ ὑπόκειται εἰς φόρον ὀκτὼ λεπτῶν.

§219ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί παράγει τὸ ἓν καὶ τί τὸ ἄλλο;

§220ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ ἀγρὸς παράγει κἄτι τι, τὸ ὁποῖον μένει εἰς τὸν γεωργὸν ἢ τὸν ἰδιοκτήτην, ἡ σταφιδάμπελος ὅμως δὲν παρέχει τίποτε, ἀφίνει ζημίαν, ἐνῷ οἱ ἀγροὶ δίδουσι μικράν τινα πρόσοδον, ἀλλὰ θετικήν. Διατὶ, Κύριοι, ἀφοῦ θέλομεν ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς περιστάσεις τὰς οἰκονομικὰς, διατὶ δὲν ἐπιβάλλομεν φορολογίαν εἰς τὴν γῆν; Εἶναι καὶ ἄλλοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσι τοῦτο, δὲν εἶναι μόνον ὅτι οἱ ἀγροὶ φορολογοῦνται δυσαναλόγως πρὸς τὰς σταφιδαμπέλους. Ἀλλὰ πλεῖσται ἐκτάσεις γαιῶν μένουσιν ἐντελῶς ἀφορολόγητοι. Οἱ ἔχοντες τὰς μεγάλας ἐκτάσεις τῶν γαιῶν, τὰ τσιφλίκια, καὶ ἐν γένει οἱ κύριοι τῶν γαιῶν, δὲν πληρόνουσι κανένα φόρον. Ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐπιπίπτει ἰδίως ἐπὶ τῶν γεωργῶν.

§221ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβές. Πληρόνουσιν ἓν οἱ χωρικοὶ καὶ δύο οἱ κτηματίαι καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα.

§222ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρῶτον ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἀπέναντι τῶν 25,000,000 στρεμμάτων γαιῶν, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, εἶναι μηδὲν, καὶ ἂν ὁλόκληρος ἐπληρόνετο ἀπὸ τοὺς γαιοκτήμονας· ἀλλ’ ἠκούσατε, καὶ δὲν δύναμαι ἢ νὰ τὸ παραδεχθῶ, λεγόμενον παρὰ τοῦ κ. Πετσάλη, ὅτι τὸ ⅓ πληρόνουσιν οἱ χωρικοὶ καὶ τὰ ⅔ οἱ γαιοκτήμονες.

§223ΤΟΠΑΛΗΣ. Ὅπου γίνεται ἡ διανομὴ κατὰ τὸ τρίτον, πληρόνουσι τὸ ⅓, ὅπου δὲ γίνεται ἐξ ἡμισείας, πληρόνουσιν ἐξ ἡμισείας.

§224ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν φορολογῆται τὸ βῶδι, δὲν εἶναι ἔγγειος φόρος.

§225ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Λοιπὸν, ἐὰν ἀφαιρέσητε τὰ ⅔, κατὰ τοὺς λόγους τοῦ κ. Πετσάλη, οἱ κτηματίαι δὲν πληρόνουσιν ἢ τὸ ⅓. Τὰ 25,000,000 λοιπὸν στρέμματα γαιῶν πληρόνουσι, λόγῳ φόρου, τὸ ⅓ ἐκ τῶν 1,700,000 δραχμῶν, εἰς ὃ ποσὸν ἀνέρχεται ὁλόκληρος ὁ εἰσπραττόμενος φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἐνῷ μόνον 700,000 στρέμματα σταφιδαμπέλων πληρόνουσι 7,000,000 δραχμῶν, λόγῳ ἐγγείου φόρου.

§226ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὰ 25,000,000 γαιῶν δὲν καλλιεργοῦνται.

§227ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἷς ἐκ τῶν λόγων, δι’ οὓς δὲν καλλιεργοῦνται, εἶναι καὶ ὅτι δὲν πληρόνουσι φόρον.

§228ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ὑπάρχουσι χεῖρες καὶ δὲν ὑπάρχουσι κεφάλαια.

§229ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ χεῖρες ὑπάρχουσι καὶ πόδες ὑπάρχουσιν. Ὑπάρχουσι μάλιστα τοσαῦται χεῖρες, ὥστε ἐκπατρίζονται καὶ μεταβαίνουσιν εἰς τοὺς ἀντίποδας, ἵνα εὕρωσιν ἐργασίαν. Διότι εἰς τὴν Θεσσαλίαν, ἐὰν ζητήσωσι νὰ εὕρωσιν ἐργασίαν, θὰ γείνωσι δουλοπάροικοι. Εἷς πόρος εἶναι οὗτος, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλος πόρος. Δὲν εἶναι, Κύριοι, γνωστὸν ὅτι τὰ κεφάλαια ἐν Ἑλλάδι μένουσιν ἀφορολόγητα; Δὲν θέλω νὰ ἀναπτύξω ἤδη τὰ περὶ τούτου, —τὰ ἀνέπτυξα ἄλλοτε— ἀλλὰ τὰ ἀναφέρω μόνον. Ἠδύνατο καὶ ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος νὰ ἐπιβληθῇ φόρος, ἠδύνατο καὶ ἐπὶ τῆς γῆς νὰ ἐπιβληθῇ φόρος, ἵνα οἰκονομηθῶσιν αἱ περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται τὸ Κράτος, ἀλλὰ δὲν εἶναι, Κύριοι, πρέπον, ἀφοῦ παραβλέπομεν τοὺς πόρους ἐκείνους, ὁλόκληρον τὸν φόρον τῆς σταφίδος νὰ λαμβάνωμεν ἀπὸ τοὺς δυστυχεῖς σταφιδοπαραγωγούς, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι βοήθειαν, ἵνα ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς καλλιεργείας, διότι τὸ προϊὸν δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς δαπάνας αὐτάς. Καὶ ἡμεῖς, ἀντὶ νὰ τοῖς παρέξωμεν τοιαύτην βοήθειαν, λέγομεν εἰς αὐτούς· «δὲν δυνάμεθα, ἕνεκα τῶν περιστάσεων, οὔτε νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν φόρον· θὰ τὸν λαμβάνωμεν ὁλόκληρον, καὶ μᾶς εἶναι ἀδιάφορος ἡ κατάστασίς σας». Ἡ γνώμη μου λοιπὸν, Κύριοι, εἶναι, ὅτι αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ ἀφαιρεθησόμενον διὰ τοῦ φόρου εἰς εἶδος ἀπὸ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, πρέπει νὰ ἀποδοθῇ ἐμμέσως εἰς αὐτοὺς, καὶ ὁ μόνος τρόπος, ἵνα ἀποδοθῇ ἐμμέσως εἰς αὐτοὺς, εἶναι νὰ προορίσωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο ὑπὲρ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, διὰ τὴν σύστασιν τῆς ὁποίας πάντες εἴμεθα σύμφωνοι καὶ ἡ ὁποία, ἂν δὲν συστηθῇ κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην, διότι ὁ καιρὸς παρῆλθε, θὰ συστηθῇ ἀφεύκτως κατὰ τὴν ἑπομένην. Τουλάχιστον μὲ ἐνθαῤῥύνῃ νὰ τὸ ἐλπίζω ἡ γνώμη, ἡ ῥητῶς ἐκφρασθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις ὡμολόγησεν, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο τὸ θεωρεῖ ὡς τὸ συντελεστικώτερον ὅλων τῶν ἄλλων.

§230Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ περισσεύσῃ ἆρά γε τίποτε ἐκ τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία θ’ ἀπαιτηθῇ;

§231ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ περισσεύσῃ, κατὰ τὴν γνώμην μου. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀποδοθῇ αὐτούσιον τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν συστηθησομένην Τράπεζαν, καὶ νὰ ἀπαγορευθῇ μὲν ἡ ἐξαγωγή του εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἀλλὰ νὰ μὴ ἦναι ὑποχρεωμένη ἡ Τράπεζα νὰ δώσῃ ὅλον τὸ ποσὸν αὐτὸ, ὅλα τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ εἰς τὴν κατανάλωσιν τὴν ἐσωτερικὴν, εἰς τὴν βιομηχανίαν τοῦ τόπου. Ἐὰν δοθῇ, Κύριοι, ὁλόκληρον εἰς τὴν κατανάλωσιν τοῦ τόπου τὴν ἐσωτερικὴν, θὰ ἐπέλθωσιν ἐκεῖνα τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἠκούσατε· θὰ παραβλάψωμεν τὰς οἰνοφόρους ἐπαρχίας. Ἀλλὰ δὲν θὰ πάθωμεν τοῦτο μόνον· θ’ ἀναγκασθῶμεν νὰ πωλήσωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς λίαν ἐξηυτελισμένην τιμὴν, ἀντὶ 30 δραχμῶν. Ἐὰν ὅμως δὲν ὑποχρεωθῶμεν νὰ τὸ δώσωμεν ἀμέσως εἰς τὴν κατανάλωσιν τὴν ἐσωτερικὴν, ἀλλὰ τὸ ἀποδώσωμεν ἀναλόγως τῆς ἀνάγκης τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, δὲν θὰ ἐπέλθωσι τὰ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα.

§232ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σᾶς εἴπω, τί ἄλλο θὰ πάθωμεν ἐντεῦθεν, ἐὰν δώσωμεν 60,000,000 διὰ μιᾶς εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν· θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς ἄτοπον, ὅτι τὸ ἐπιὸν ἔτος, ὅτε ὁ νόμος οὗτος θὰ παύσῃ ἰσχύων, δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν βιομηχανικὴν κατανάλωσιν 15 ἕως 20 ἑκατομμύρια.

§233ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ παραδέχομαι ὡς ὀρθόν. Ὑποθέσατε, Κύριοι, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι 50,000,000· ἡ ἐγχωρία κατανάλωσις δὲν ἔχει ἀνάγκην ἢ 10 ἕως 15 ἑκατομμυρίων. Ἐὰν τὸ ποσὸν τιμᾶται εἰς τὰς τιμὰς τὰς τρεχούσας, ἡ κατανάλωσις ἡ ἐγχωρία δὲν θ’ ἀγοράσῃ, παρὰ μόνον ὅσον τῇ ἀναγκαιοῖ, δηλ. τὰ 10 ἢ 15 ἑκατομμύρια. Ἡ Τράπεζα δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ τὸ πωλήσῃ ὁλόκληρον· δύναται τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν νὰ μείνῃ διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ μοὶ φέρωσι τὴν ἀντίῤῥησιν, ὅτι αὐτὸ θὰ καταστραφῇ, θὰ εἴπω ἀμέσως, ὅτι εἰς τὴν Τράπεζαν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ὑπολοίπου, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον, ἵνα τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ θελήσῃ νὰ ἐξαγάγῃ, τὸ ἀντικαταστήσῃ προηγουμένως διὰ προϊόντος τῆς νέας ἐσοδείας.

§234ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πῶς νὰ τὸ ἀντικαταστήσῃ; ἀγοράζουσα;

§235ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀγοράζουσα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, εἰς δύο ἢ τρία ἔτη τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ καταναλωθῇ ἐν τῇ ἐσωτερικῇ βιομηχανίᾳ, χωρὶς νὰ ἐπιφέρῃ τὰ κακὰ, τὰ ὁποῖα οὕτως ἐπέρχονται· ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε: αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον θὰ γίνωνται; Δὲν θὰ ἦναι, Κύριοι, αἱ δαπάναι μεγάλαι· διότι τότε δὲν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην, παρὰ μόνον ἀποταμιεύσεως καὶ φυλακῆς, δὲν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην ἀποθηκαρίων καὶ ζυγιστῶν καὶ λογιστῶν κλπ., θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην τὸ πολὺ μόνον 50 ἀποθηκῶν, ἐὰν ἦναι 50 τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα βεβαίως θὰ μειωθῶσιν ἀμέσως, διότι ἡ ἐσωτερικὴ παραγωγὴ θὰ λάβῃ τὸ ⅓, ἄρα θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην μόνον 40 ἀποθηκῶν· ἀλλὰ τὸ ἐνοίκιον μιᾶς ἀποθήκης εἰς τὰς ἐπαρχίας δὲν ὑπερβαίνει τὰς 300 δραχμὰς κατ’ ἔτος, ἀποθήκης δυναμένης νὰ περιλάβῃ ἓν ἑκατομμύριον σταφιδοκάρπου. Εἰς τὰς Πάτρας εἶναι τοῦτο, εἰς ἄλλα μέρη σταφιδοφόρα βεβαίως τὸ ἐνοίκιον θὰ ἦναι πολὺ ὀλιγώτερον. Ὥστε διὰ 40 ἀποθήκας θέλομεν 12,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος. Ἐὰν δὲ ὑποθέσωμεν ὅτι πρέπει νὰ ἦναι διωρισμένος καὶ εἷς φύλαξ εἰς ἑκάστην ἀποθήκην, τὸν ὁποῖον θὰ διορίζῃ ἡ Τράπεζα, ἢ καὶ δύο φύλακες, εἶναι 100 δραχμαὶ κατὰ μῆνα, ἤτοι 1200 δραχμαὶ δι’ ἑκάστην ἀποθήκην κατ’ ἔτος. Ἐὰν ὑπολογίσητε τὸν μέσον ὅρον τῶν ἀποθηκῶν αὐτῶν εἰς 30, διότι τὸ ποσὸν κατ’ ἔτος θὰ ἐλαττῶται, 30 Χ 1500 εἶναι 45,000 δραχμαὶ, εἰς ἃς θὰ ἀνέρχηται ἡ ἐτησία δαπάνη. Ἀλλὰ καὶ 100,000 καὶ 200,000 ἐὰν ἦναι, δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν ἡ δαπάνη αὕτη ἀπέναντι τῶν ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποδώσωσι τὰ 50,000,000 τοῦ σταφιδοκάρπου, τὰ ὁποῖα, πωλούμενα πρὸς 100 δραχμὰς, μὲ τὰς τρεχούσας τιμὰς, ἢ καὶ πρὸς 80 δραχμὰς, ἔχουσιν ἀξίαν 4,000,000. Τί εἶναι αἱ 100,000 ἢ αἱ 200,000 δραχμαὶ, αἱ ὁποῖαι θὰ δαπανηθῶσι διὰ τὴν ἀποταμίευσιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, ἀπέναντι τῶν 4,000,000, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσπραχθῶσι; Διατὶ ν’ ἀφαιρεθῶσι, Κύριοι, 4,000,000 καὶ νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τοὺς ἀνέμους; —διότι εἰς τοὺς ἀνέμους θὰ ῥιφθῶσι τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον μείνῃ ὅπως ἔχει, καὶ δὲν πιστεύω ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τοῦτο. Δὲν εἶναι ὀρθὸν, Κύριοι, νὰ λέγωμεν, τί θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον. Τόσῳ τὸ χειρότερον, ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθῃ τίποτε εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐὰν πρόκειται τὰ 4,000,000 νὰ τὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τοὺς δυστυχεῖς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ νὰ τὰ σπαταλήσωμεν χάριν τῶν βιομηχάνων ἀγοραστῶν, ἢ χάριν τῶν θελόντων νὰ ἐνοικιάσωσι τὰς ἀποθήκας των, ἢ χάριν τῶν θελόντων νὰ κορέσωσι τὴν βουλιμίαν αὐτῶν ἀπὸ τὸ Δημόσιον, τόσῳ τὸ χειρότερον. Ἀφαιρεῖτε ἀπὸ ὑμᾶς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τὸ ποσὸν αὐτὸ, ἵνα τὸ λιχνίσητε εἰς τοὺς ἀνέμους; Ἔπειτα, Κύριοι, ὑπάρχει εἷς ἄλλος λόγος, ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει τὸ παρ’ ἐμοῦ προτεινόμενον. Ἤδη εὑρισκόμεθα ἐν κρίσει, ἐν ἀνισοῤῥοπίᾳ μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως· ἀλλὰ τίς οἶδεν εἰς τὸ μέλλον ποῦ θὰ εὑρεθῶμεν; Πιθανὸν ἡ κατανάλωσις νὰ αὐξήσῃ, διότι γιγαντιαίως ὁμολογουμένως προβαίνει ἡ αὔξησις τῆς καταναλώσεως· πιθανὸν ὅμως καὶ ἡ παραγωγὴ νὰ καταστραφῇ ἐκ θεομηνίας, ἐκ νόσου οἱασδήποτε, ὅτε θὰ μᾶς ἐπιβάλληται νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἐξαγωγὴν ἐν τῷ μέλλοντι τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ κατέχῃ ἡ Τράπεζα καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι ὑποχρεωμένη νὰ μὴ ἐξαγάγῃ, παρὰ μόνον ὅταν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία τῆς τὸ ἐπιτρέψῃ, ὅταν δηλ. ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἴδῃ τὴν ἀνάγκην προφανῆ. Ἐὰν κατὰ τὸ ἐρχόμενον ἔτος, Κύριοι, περονόσπορος καταστρέψῃ τὴν συγκομιδὴν, δὲν θὰ μετανοήσωμεν, διότι κατεστρέψαμεν τὸ ποσὸν τῶν 50,000,000 σταφιδοκάρπου, τὸ ὁποῖον ἴσως ἐν τῇ κρίσει, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν πλέον καὶ οὐχὶ εἰς τὴν παραγωγὴν, θὰ ἔχῃ κολοσσιαίας τιμὰς, θὰ τιμᾶται 300 καὶ 400 δραχμὰς πλέον κατὰ χιλιόλιτρον; Καὶ ἂν πρόκειται, Κύριοι, νὰ πωληθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τοιαύτην περίστασιν πρὸς 300 δραχμὰς, πρόκειται περὶ 15,000,000.

§236ΤΡΑΚΑΣ. Σεῖς λέγετε ὅ,τι θέλετε καὶ ὅσα θέλετε.

§237Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ λέγω δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐννοοῦσι.

§238ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εὔχομαι νὰ συμβῇ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε.

§239ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν λέγω ὅτι δὲν τὸ εὔχεσθε ὑμεῖς. Ἀλλὰ διατὶ νὰ μὴ λάβωμεν ἀπὸ τοῦδε τὴν πρόνοιαν αὐτήν; Διατὶ νὰ μὴ δώσωμεν τοιαύτην διατύπωσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὥστε καὶ νόμιμον καὶ λογικὸν νὰ ἦναι, καὶ νὰ μὴ θεωρῆται αὐθαίρετον, νὰ μὴ φέρῃ εἰς ἀνταγωνισμὸν τὰς οἰνοφόρους ἐπαρχίας, νὰ μὴ προσκρούῃ εἰς τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἀγγλίας, νὰ ἐγγυᾶται περὶ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ἀποτελέσματος καὶ νὰ μὴ ἀφαιρῇ ἀνεπιστρεπτεὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀπὸ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς;

§240ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δυνάμεθα δι’ ἑνὸς ἄλλου νόμου νὰ ἐπανέλθωμεν, νὰ καταργήσωμεν τὸν νόμον τοῦτον καὶ νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν τὸ προϊὸν ἀνατιμηθῇ, νὰ τὸ δώσῃ εἰς τὸ ἐμπόριον.

§241ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πότε; Θὰ ἦναι πωλημένον. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἡ ὁποία νὰ ὑποχρεοῖ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως κρατῇ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον.

§242ΒΟΤΣΗΣ. Τίθεται τοιαύτη διάταξις, νὰ μὴ πωληθῇ μέχρι τῆς 1 Ἰανουαρίου, καὶ λύονται ὅλα αὐτά.

§243ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῦ εἶναι ἡ διάταξις;

§244ΒΟΤΣΗΣ. Γίνεται τοιαύτη προσθήκη.

§245ΤΡΑΚΑΣ. Ἡμεῖς δεχόμεθα πᾶσαν ὠφέλιμον τροποποίησιν, ἀλλὰ σεῖς θέλετε τὴν καταστροφὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§246ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω περὶ καταστροφῆς τοῦ νομοσχεδίου· ἐγὼ λέγω, ὅτι εἶμαι κατ’ αὐτοῦ, ὅπως ἔχει.

§247ΤΡΑΚΑΣ. Φέρετε λοιπὸν τὴν κατάλληλον τροποποίησιν.

§248ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοῦτο πράττω. Ζητῶ νὰ δοθῇ τοιαύτη μορφὴ εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὥστε νὰ μὴ θεωρῆται ἁρπακτικὸν, νὰ μὴ φέρῃ τὰ ἐπιβλαβῆ ἀποτελέσματα εἰς τὰς οἰνοφόρους ἐπαρχίας, νὰ μὴ πιέζῃ δὲ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ζητῶ, τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, νὰ ἀποδοθῇ πάλιν εἰς αὐτοὺς ἐμμέσως· ζητῶ νὰ χρησιμεύσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ ὡς πυρὴν τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς ἱδρύματος, τὸ ὁποῖον πολυτρόπως θὰ ὠφελήσῃ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς· τροποποίησιν προτείνω εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον μείνῃ ὅπως ἔχει, διατί δὲν ἔχει ὅλα τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα εἶχον τὰ ἄλλα; καὶ μάλιστα ὅλα ἐν γένει τὰ ἐλαττώματα, ὅσα περιεῖχον τὰ ἄλλα, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὰ ἔχει ὁλόκληρα, ἐνῷ ἐκεῖνα τὰ περιεῖχον ἕκαστον ἐν μέρει. Οἱ λόγοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, οἱ ὁποῖοι νομίζω ὅτι δὲν ἥρμοζον κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Βότση, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε τοιαύτην βάσιν, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφῄρει ἀνεπιστρεπτεὶ ἀπὸ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τὸ παρακράτημα, δὲν ἁρμόζουσι περισσότερον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου; Καὶ δὲν δύναταί τις, Κύριοι, νὰ εἴπῃ ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅτι παραβλέπει πάντα νόμον, ἠθικὸν καὶ θετικόν; ὅτι εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον μόνον Ἀλῆ πασσᾶς ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλῃ;

§249Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅσα λέγετε ὅτι εἶπον, παριστῶν τοῦ ἀδικήματος τὸ μέγεθος, περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου· ἐγὼ εἶπον τὴν φράσιν ταύτην, ἂν τυχὸν ἡ Βουλὴ δὲν ἤθελεν ἐγκρίνει τὴν πρότασίν μου, ἤτοι ἂν δὲν ἤθελε γείνῃ δεκτὴ ἡ διάταξις, ἵνα ἡ εἰσφορὰ τοῦ σταφιδοκάρπου κανονισθῇ κλιμακωτή, ἀναλόγως πρὸς τὴν ἀξίαν αὐτοῦ· διότι βεβαίως μέγιστον ἀδίκημα θὰ ἦτο, ἂν ἀπεφασίζετο νὰ εἰσφέρωσιν ἴσον ποσὸν οἱ παραγωγοί, φερ’ εἰπεῖν, Μεσσηνίας καὶ οἱ παραγωγοὶ Κορινθίας.

§250ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οὕτως ἀντελήφθην ἐγώ. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν τὸ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἠδύνατο πᾶς τις νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ μόνον Ἀλῆ πασσᾶς ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλῃ. Ὅταν πρόκειται ν’ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸν παραγωγὸν προϊόν, τὸ ὁποῖον ἔχει 80 ἢ 100 δραχμὰς κατὰ τὰς τρεχούσας τιμὰς, καὶ νὰ τοῦ εἴπητε: «σοῦ ἀφαιροῦμεν αὐτὰ καὶ σοῦ ἀφίνομεν 4 δραχμὰς ἐκ τοῦ φόρου»· ὅταν τοῦ ἀφαιρῆτε 5 καὶ τοῦ δίδετε ἓν, ὅπως καὶ ἂν τὴν ὀνομάσητε τὴν ἀφαίρεσιν ταύτην, εἴτε εἰσφορὰν, εἴτε φόρον, εἴτε ὁπωσδήποτε τὴν ὀνομάσητε, εἶναι ἀφαίρεσις περιουσίας, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ πράξητε. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε: «διατὶ μὲ τὴν τροπολογίαν σου γίνεται νόμιμον καὶ ἀποδεκτὸν τὸ νομοσχέδιον;» Γίνεται νόμιμον καὶ ἀποδεκτὸν, διότι τότε δὲν ἀφαιρεῖται ἀνεπιστρεπτεὶ ἡ περιουσία αὐτῶν, ἀλλ’ ἀφαιρεῖται πρὸς ἕνα σκοπὸν, ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ παραγωγοῦ, καὶ ἀποδίδεται εἰς αὐτὸν τὸν ἴδιον. Κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑποστηρίζω— καὶ δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἐῤῥίψατε βλέμμα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου μου, τὸ ὁποῖον διενεμήθη,— τὸ σύστημα περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἡ Τράπεζα αὕτη θ’ ἀνήκῃ εἰς αὐτοὺς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, θὰ στηρίζηται ἐπὶ εἰσφορᾶς αὐτῶν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν.

§251ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπὶ ἓν ἔτος;

§252ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι ἐπὶ ἓν ἔτος· ἐγὼ ὁρίζω ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Αὐτοὶ θὰ ἦναι μέτοχοι, καὶ ἑπομένως αὐτοὶ θὰ ἦναι καὶ κύριοι τῆς Τραπέζης. Ἄλλως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ δεκτόν. Δίδει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο βοήθειάν τινα εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, Κύριοι; Ἂν μείνῃ ὅπως ἔχει, καὶ ὁ σκοπός του εἶναι ἀμφίβολος, ἡ ἐπίτευξις τοῦ σκοποῦ εἶναι ἀμφίβολος, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἠξεύρομεν, ἐνῷ, ἐὰν τροποποιηθῇ ὅπως ἐγὼ λέγω, δὲν μένει ἀμφίβολος ὁ σκοπός του.

§253ΒΟΤΣΗΣ. Ἐὰν πωληθῇ, λάβωσι τοὺς φόρους, λάβωσι τὰς δαπάνας, αὐτοὶ δὲν ἔχουν ἀντίῤῥησιν, ἵνα τὸ ὑπόλοιπον προορισθῇ πρὸς σύστασιν ταμείου.

§254ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ἐλπίζω. Εἶπον, ὅτι ἐλπίζω, ὅτι εἰλικρινῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως φροντίζει ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Καὶ μάλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε τὸ ἑξῆς· ὅτι, ὅσοι καταψηφίσωσι τὸ μέτρον τοῦτο,—ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ — ἐνῷ δὲν προτείνουσιν ἄλλο, θὰ πράξωσιν ἔγκλημα. Δικαιοῦμαι λοιπὸν καὶ ἐγὼ τώρα νὰ εἴπω, ὅτι, ἀφοῦ προτείνω τροπολογίαν, καθιστῶσαν τὸ μέτρον νόμιμον καὶ ἀποδεκτὸν, ὅστις δὲν παραδέχεται τὴν τροπολογίαν αὐτὴν καὶ καθιστᾷ ἀφορμὴν νὰ ἦναι ἀπαράδεκτον τὸ μέτρον καὶ νὰ τὸ καταψηφίσω καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος, πράττει ἔγκλημα. Δὲν πιστεύω εἰς τοιοῦτον ἔγκλημα νὰ προβῇ ὁ κ. Πρωθυπουργός· δὲν πιστεύω νὰ τὸν ἐμποδίσῃ ἡ ἰδέα τῆς ζημίας τοῦ Δημοσίου κατὰ 500,000 δραχμάς· διότι ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς — καὶ τὸν ἐπαινῶ διὰ τοῦτο καὶ τὸν εὐγνωμονῶ — ὅτι καὶ εἰς θυσίαν τοῦ Δημοσίου θέλει στέρξει χάριν τῆς σταφίδος. Λοιπὸν ἰδοὺ, ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι. Μὲ ἐνεθάῤῥυνεν ἀκόμη περισσότερον, Κύριοι, ὁ λόγος τοῦ κ. ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ, διότι ἴσως, ὡς φίλος τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζει πολὺ καλλίτερον ἐμοῦ, διότι ἐγὼ ἐδῶ ἤκουσα μόνον τὰς διαθέσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Ἐγὼ διὰ τῆς τροπολογίας μου ἀποδίδω εἰς τὸ Δημόσιον ὅλην τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ διὰ τὴν ἀποταμίευσιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Δὲν ἐννοῶ νὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον. Ἐγὼ περιώρισα τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου εἰς δύο δραχμάς, διὰ νὰ ἦναι ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρα ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου, καὶ μάλιστα ἂν πρόκειται νὰ καταστραφῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν ὁλόκληρον, νὰ σπαρῇ εἰς τοὺς ἀνέμους, καλλίτερον νὰ μὴ ἀφεθῇ οὔτε λεπτὸν ἐκ τοῦ φόρου· καλλίτερον, προτιμότερον τοῦτο· διότι, Κύριοι, — γνωρίζετε, καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸ κρύπτωμεν, — ὁ φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος δὲν ἠξεύρω ἐὰν βαρύνῃ τοὺς παραγωγοὺς ἢ τὴν κατανάλωσιν. Τὸ ζήτημα τῆς ἐπιπτώσεως τῶν φόρων εἶναι ζήτημα πολὺ λεπτὸν, εἶναι πολὺ ἀμφισβητούμενον, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ θετικῶς, ὅτι ὁ φόρος τῆς σταφίδος ἐπιπίπτει ἐπὶ τῶν παραγωγῶν, ἢ ἐπιπίπτει ἐπὶ τῶν καταναλωτῶν.

§255ΒΟΤΣΗΣ. Αὐτὸ ὑπεστηρίξατε πρότερον.

§256ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ὁ φόρος δὲν ἐπιπίπτει ὅλος ἐπὶ τῶν παραγωγῶν, ἀλλ’ ἡ ὠφέλεια τῶν παραγωγῶν θὰ ἦναι μικρά...

§257ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸ στάδιον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἡ κρίσις.

§258ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. .. ἐνῷ ἐκ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος, ὅπως γίνεται, ἡ ζημία θὰ ἦναι πολὺ ἐπαισθητή. Εἴπομεν, Κύριοι, νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς ἓν μέτρον· ἀλλὰ θὰ κλείσωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς, διὰ νὰ παραδεχθῶμεν οἱονδήποτε μέτρον; Θὰ παραδεχθῶμεν μέτρον λογικὸν, μέτρον νόμιμον, μέτρον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐγγυᾶται τοὐλάχιστον, ὅτι θέλει χρησιμεύσει καὶ εἰς τὸ μέλλον τῆς σταφίδος. Διατὶ, Κύριοι; Διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τοὺς λόγους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λέγουσιν: «ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ λάβωμεν ἓν μέτρον». Οἱονδήποτε μέτρον νὰ λάβωμεν, ἀλλὰ νόμιμον, ὄχι αὐθαίρετον. Ἔχομεν τοὺς παραγωγοὺς ἐν τῇ δυστυχίᾳ των, ἐν τῇ ἀπελπισίᾳ των, ἐν τῇ ἀπογνώσει των, καὶ θέλομεν νὰ τοῖς ἐπιβάλωμεν οἱονδήποτε μέτρον, νὰ τοῖς ἀφαιρέσωμεν τὴν περιουσίαν των! Αὐτὴ εἶναι ἡ βοήθεια, τὴν ὁποίαν περιμένουσιν ἀπὸ ἡμᾶς; Εἶναι ὡς νὰ τοῖς εἴπωμεν: «σεῖς εἶσθε ἀπηλπισμένοι, σεῖς ζητεῖτε θεραπείαν, ἡμεῖς πρέπει νὰ σᾶς γδάρωμεν, διότι τὸ δέρμα σας θὰ φέρῃ θεραπείαν» (γέλωτες). Κύριοι, ἂς μᾶς λείψῃ τοιαύτη θεραπεία· στέργομεν νὰ μᾶς γδάρητε, ἀλλὰ τοὐλάχιστον πείσατέ μας ὅτι τὸ δέρμα μας θὰ χρησιμεύσῃ ὑπὲρ ἡμῶν αὐτῶν, ὄχι ὅτι θὰ τὸ φορέσωσιν ἄλλοι. Ἄν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δεχθῇ τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας, καὶ τροποποιήσῃ οὕτω πως τὸ νομοσχέδιον, ὥστε νὰ τοῦ δώσῃ νόμιμον τύπον, ὥστε νὰ τὸ καταστήσῃ μέτρον ὑπισχνούμενον βοήθειαν εἰς τοὺς παραγωγούς, θέλω τὸ ἀποδεχθῆ καὶ θέλω τὸ ψηφίσει. Ἀλλ’ ὅπως ἔχει τὸ μέτρον, τῷ ὄντι ἐπιτρέπει τὴν λεηλασίαν τῆς περιουσίας τῶν σταφιδοκτημόνων. Τὸ νὰ λέγῃ δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι αὐτὸ δὲν γίνεται πρὸς ὠφέλειαν τοῦ Δημοσίου, διότι τὸ Δημόσιον δὲν θὰ εἰσπράξῃ τίποτε...

§259ΤΡΑΚΑΣ. Τὸ Δημόσιον δὲν λαμβάνει τίποτε.

§260ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τόσῳ τὸ χειρότερον. Τουλάχιστον, Κύριοι, ἂν αὐτὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀφαιρεῖται, ὁλόκληρον εἰσήρχετο εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, θὰ εἴχομεν τοὐλάχιστον τὴν παρηγορίαν, ὅτι ἔγδειραν μὲν ἡμᾶς, ἀλλὰ συνετελέσαμεν εἰς τὴν εὐπραγίαν τοῦ Δημοσίου, εἰς τὴν ἐξοικονόμησιν τῶν περιστάσεων τῶν δεινῶν, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ τὸ νὰ μᾶς λέγητε, ὅτι «αὐτὰ τὰ λαμβάνομεν καὶ τὰ λυγίζομεν», τοῦτο δὲν μᾶς παρηγορεῖ. Ἐὰν λοιπὸν, ἐπαναλέγω καὶ δηλῶ, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἡ Βουλὴ δεχθῇ τὰς τροπολογίας μου, εἴτε ἄλλας,—διότι ἐγὼ δὲν ἰσχυρίζομαι ὅτι ἔχω τὴν ὀρθοτέραν γνώμην, ἠμπορεῖ ἄλλοι νὰ φέρωσιν ὀρθοτέραν γνώμην,—καὶ προνοήσῃ περὶ τῆς διορθώσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε νὰ τοῦ δοθῇ τύπος τοιοῦτος, οἷον ἐγὼ ἐπιζητῶ καὶ ὃν πάντες ἐπιθυμεῖτε, τότε θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς πᾶσαν ἄλλην περίστασιν, Κύριοι, θὰ τὸ καταψηφίσω, καὶ θ’ ἀφήσω πλέον τὰς ἐλπίδας μου εἰς τὴν τύχην, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἦναι βεβαίως πλέον ἄστοργος διὰ τὴν σταφίδα τὴν Ἑλληνικὴν ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον καὶ ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν.

§261ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριε Πρόεδρε, ὀλίγας λέξεις ἐν πλήρει συντομίᾳ. Ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα καταδείξω τὰς σκέψεις, ἐκ τῶν ὁποίων ὁρμώμενος θὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον· καὶ καταψηφίζων τὸ νομοσχέδιον, συμπονῶ καὶ συμπάσχω καὶ συμμερίζομαι ὅλα τὰ δεινὰ, τὰ ὁποῖα ὑποφέρουσιν αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι. Δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε προχθές, ὅτι οἱ καταψηφίσοντες τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀναγνωρίζουσι τὰ δεινὰ, οὔτε συμπονοῦσιν, οὔτε συμπάσχουσι πρὸς τὰ δεινὰ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Καὶ συμπονοῦμεν, ἐπαναλαμβάνω, καὶ συμπάσχομεν, ἀλλὰ, διότι καὶ συμμεριζόμεθα τὰ δεινὰ καὶ συμπάσχομεν μετ’ αὐτῶν, ἀναγκαζόμεθα νὰ καταψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, καὶ καταψηφίζοντες αὐτὸ, ἀκολουθοῦμεν τὴν γνώμην τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, παρὰ τῶν ὁποίων ἀλλεπάλληλα προχθὲς ἔλαβον τηλεγραφήματα, μὲ τὴν ῥητὴν ἐντολὴν νὰ καταψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Καταψηφίζω δὲ, κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον, διότι περιέχει μεγάλα ἐλαττώματα, ἄνευ οὐδεμιᾶς προστασίας τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἐν πρώτοις ἐπιβάλλει βαρύτατον φόρον ἐπὶ τῶν σταφιδοκτημόνων· χαρίζον τὸ νομοσχέδιον τέσσαρας δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον, ἀφαιρεῖ πολὺ πολλαπλασίαν ἀξίαν. Ἂν ὑποθέσητε, ὅτι 400 ἑκατομμύρια σταφιδοπαραγωγῆς θὰ ἔχωμεν, εἶναι 1,600,000 δραχμαὶ, τὰς ὁποίας χαρίζει ἡμῖν τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὅμως δι’ ἄλλης χειρὸς θὰ λάβῃ παρὰ τῶν σταφιδοκτημόνων 60 ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου, καὶ 60 ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου πρὸς 50 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα εἶναι ἀξία 3,000,000 δραχμῶν. Λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον ἐπιβάλλει εἰς τὴν ἐφετεινὴν παραγωγὴν φόρον 1,400,000 περιπλέον τοῦ νομίμου. Πρέπει νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι θὰ πληρώσωσι κατὰ τὸ τρέχον ἔτος 1,400,000 δραχμὰς περιπλέον τοῦ συνήθους φόρου...

§262ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μὲ τὰς τρεχούσας τιμάς.

§263ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Μὲ τὰς τρεχούσας τιμάς... Λοιπὸν ἀπέναντι αὐτῆς τῆς βαρυτάτης φορολογίας, τὴν ὁποίαν προσθέτως ἐπιβάλλει τὸ νομοσχέδιον, ἐνῷ κατεδείχθη πόσον βαρεῖα εἶναι ἡ φορολογία, τί θ’ ἀποκτήσωμεν; Ἀντικαθιστᾷ, κύριε Πρόεδρε, τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, ἀντικαθιστᾷ τὸ ἀτομικὸν συμφέρον μὲ τὸν χειρότερον διαχειριστὴν, τὸ Δημόσιον. Ἂν ἦτο δυνατὸν εἰς τὸν σταφιδοπαραγωγὸν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ σταφιδοκάρπου του, νὰ φροντίσῃ νὰ τὸν βελτιώσῃ, νὰ τὸν συντηρήσῃ, θὰ ἐλάμβανε μείζονα ἀξίαν, ἀλλ’ ὁ σταφιδόκαρπος ὁ παρακρατούμενος θὰ παραδοθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου, αἵτινες μοὶ ὑπενθυμίζουν τὰς περιβοήτους ἀποθήκας τῶν δημητριακῶν καρπῶν, τὰς ὁποίας κατηργήσαμεν...

§264ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ τῶν ἁλάτων.

§265ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Καὶ τῶν ἁλάτων... Θέλει δὲ συνεπιφέρει, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον ὅλα τὰ κακὰ, τὰ ὁποῖα παρομαρτοῦσιν εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ τὰ κακὰ ταῦτα. Ποίαν δὲ παρηγορίαν παρέχει ἡμῖν τὸ νομοσχέδιον; Παρέχει τουλάχιστον τὴν πεποίθησιν, ὅτι θέλει αὐξήσει ἡ τιμὴ τοῦ σταφιδοκάρπου; Ἐννοῶ, κύριε Πρόεδρε, τὴν παρακράτησιν, παρακράτησιν ἄλλως ἀντισυνταγματικὴν, ἐναντίον ὅλων τῶν ἐπιστημονικῶν νόμων, ἀλλὰ τέλος πάντων χάριν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἀποδεκτὴν γενομένην, ἀλλὰ τὴν παρακράτησιν, ἥτις στηρίζεται εἰς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐπικαλοῦνται, τὸν νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, ἐννοῶ τὴν παρακράτησιν χρήσιμον, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἀγρίαν ὄψιν, τὴν ὁποίαν παρέστησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πάλλης Βουλευτής. Ἔχετε τὸ θάῤῥος νὰ ῥίψητε εἰς τὴν θάλασσαν 60 ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου; νὰ τὸν καταστρέψητε; Τότε βεβαίως ἡ τιμὴ τοῦ ὑπολοίπου θέλει αὐξήσει Ἀλλ’ ὅταν, κ. Πρόεδρε, καμμία Κυβέρνησις δὲν ἀναλαμβάνῃ, εὐλόγως, τὴν εὐθύνην αὐτὴν, νομίζετε ὅτι διὰ τῶν τεχνασμάτων τῶν προτεινομένων νομοσχεδίων θὰ ἐπιτύχητε τὴν ὑπερτίμησιν; Ἐπὶ τρεῖς συνόδους ἤδη ἀπασχολεῖ ἡμᾶς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ὅμως ὅλαι αἱ συζητήσεις ἀπέβησαν εἰς μάτην. Καὶ ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προχθὲς, δικαιολογῶν τὸ νομοσχέδιον, «τί νὰ κάμω;» εἶπεν, «ἀπεῤῥίψατε τὸ ἓν μετὰ τὸ ἄλλο ὅλα τὰ νομοσχέδια τὰ προταθέντα· τέλος πάντων πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον· ἐγὼ αὐτὸ τὸ μέτρον εὗρον· δὲν τὸ θέτω ζήτημα ἐμπιστοσύνης». Τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ πεποίθησις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δηλ. εὗρε, κύριε Πρόεδρε, ἓν modus vivendi, κατὰ τὴν εὐφυᾶ ἔκφρασιν τοῦ ἀειμνήστου πατρός σας· modus vivendi εὑρέθη, καὶ οὐδὲν ἄλλο. Ἀλλ’ ἡ παραδοχὴ τοῦ νομοσχεδίου, Κύριοι, θέλει συνεπιφέρει τῳόντι τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ σταφιδοκάρπου; Τί ποιεῖ τὸ νομοσχέδιον; 60 ἑκατομμύρια σταφιδόκαρπον τὸν λαμβάνει τὸ Δημόσιον, τὸν παραδίδει εἰς τὰς χεῖρας ἀποθηκαρίων καὶ εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου, καὶ ἔπειτα τὸν μεταφέρει εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν οἰνοπνευματοποιῶν. Πόση θὰ ἦναι ἡ κατανάλωσις τοῦ σταφιδοκάρπου κατὰ τὸ τρέχον ἔτος; Οὔτε τοῦτο ἐβεβαιώθη, κύριε Πρόεδρε. Ἐζητήσαμεν ἐπανειλημμένως νὰ μάθωμεν, τί εἶναι δυνατὸν νὰ καταναλώσῃ ἡ ἐγχώριος ἐτησία οἰνοπνευματοποιία, καὶ ὅμως δὲν τὸ ἐμάθομεν· κατὰ τὰς πληροφορίας δὲ τὰς ἰδικάς μου, εἶναι ἀδύνατον νὰ καταναλώσῃ πλέον τῶν 10 ἑκατομμυρίων σταφιδοκάρπου. Τί θὰ ἔχητε λοιπόν; Θὰ ἔχητε 50 ἑκατομμύρια ἐναπόθεμα, ἐναπόθεμα εἴτε ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Δημοσίου, εἴτε ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῶν οἰνοπαραγωγῶν, τὸ ὁποῖον θέλει βαρύνει, Κύριοι, καὶ τὴν παροῦσαν καὶ τὴν μέλλουσαν ἐσοδείαν· αὐτὰ δὲ τὰ 10 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ δώσῃ τὸ Δημόσιον εἰς τοὺς οἰνοπνευματοπαραγωγοὺς τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς Χαλκίδος, εἶναι, Κύριοι, σταφιδόκαρπος, τὸν ὁποῖον ἤθελον ἀγοράσει αὐτοὶ ἐκ τῆς ἀγορᾶς τῆς Μεσσηνίας πρὸ πάντων. Ποῖον λοιπὸν καλὸν γίνεται; Πῶς ἀφαιρεῖται σταφιδόκαρπος ἐκ τῆς παραγωγῆς, ὅταν οὗτος θ’ ἀναπληρώσῃ τὸν σταφιδόκαρπον, τὸν ὁποῖον ἤθελον δώσει οἱ σταφιδοκτηματίαι; Ἐνῷ λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, βαρύνεται ἡ παραγωγὴ, βαρύνεται μὲ τὸ ὑπέρογκον ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἤδη σᾶς ὑπέμνησα, ἐνῷ δημιουργοῦνται αἱ ἀποθῆκαι καὶ οἱ ἀποθηκάριοι καὶ τὰ κακὰ ὅλων αὐτῶν, ἐξ ὧν, ὡς ἀπεδείχθη, καταστρέφονται αἱ οἰνοφόροι ἐπαρχίαι, καμμία δὲν θέλει προκύψει ὠφέλεια εἰς τοὺς σταφιδοκτηματίας, ὅσα δὲ περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐκ τοῦ περισσεύματος λέγουν, εἶναι ὄνειρα, διότι τίποτε δὲν θὰ περισσεύσῃ ἀπὸ τοὺς μισθοὺς τῶν ἀποθηκαρίων καὶ τῶν ἐλεγκτῶν καὶ ζυγιστῶν, καὶ ἀπὸ τὰς καταχρήσεις αὐτῶν. Εὔχομαι νὰ ψευσθῶ, εὔχομαι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐχειροκρότουν ἀπὸ τοῦ ἀκροατηρίου ἐκείνου προχθὲς, νὰ χειροκροτήσωσιν ἐπίσης τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ φοβοῦμαι, καὶ φοβοῦμαι πολὺ, ὅταν αὔριον πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ ζητηθῇ ἀπὸ τὸν Μεσσήνιον καὶ ἀπὸ τὸν Πύλιον τὸ 15%, καὶ θὰ τοῦ τὸ ἀφαιρέσῃ ὁ ἔμπορος ἢ ὁ τελώνης ἐκ τοῦ προϊόντος του, τότε, κ. Πρόεδρε, ἀντὶ τῶν χειροκροτημάτων θὰ ἔχωμεν θρήνους. Ἴσως λαλῶ ἐναντίον τοῦ πολιτικοῦ ἡμῶν συμφέροντος, διότι, ἂν τὸ νομοσχέδιον ἀποῤῥιφθῇ, ἐννοῶ ὅτι τὴν εὐθύνην τὴν ἔχομεν ἡμεῖς· θὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς εἴπωσιν: «ἂν ἀφίνατε τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ, ἤθελε βελτιωθῆ ἡ κατάστασις· τὸ ἀπεῤῥίψατε, καὶ τὴν εὐθύνην τὴν ἔχετε ὑμεῖς, οἵτινες ἐζητήσατε τὴν ἀπόῤῥιψίν του». Ἀλλ’ ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ πολιτικοῦ συμφέροντος, νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ ὑπερτερήσῃ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχω καὶ πρὸς τὸν τόπον καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τὴν ἐπαρχίαν μου. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον.

§266Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δυσκολώτατον εἶναι νὰ ὁμιλήσῃ τις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, χωρὶς νὰ κινδυνεύσῃ νὰ περιπέσῃ εἰς παλιλλογίαν· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, ὅσον καὶ ἂν ἐβασάνισα ἐμαυτὸν, ὅπως μὴ λάβω τὸν λόγον, δὲν κατώρθωσα νὰ πράξω τοῦτο, καὶ δὲν κατώρθωσα, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅστις ὡμίλησε πολλάκις καὶ πάντοτε ὑπεστήριξεν, ὅτι μήτε ἐντεῦθεν ζητεῖται θεραπεία, διότι θεραπεία δὲν ὑπάρχει, κατέληξεν εἰς πρότασιν πρὸς τὴν Βουλὴν, ἀποταθεὶς δὲ πρὸς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς, εἶπεν ὅτι, ὅσοι καταψηφίσωσι τὴν πρότασιν ταύτην, θέλουσιν εἴπει εἰς τοὺς πάσχοντας, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῇ καμμία θεραπεία εἰς αὐτούς...

§267Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον τὸ ἀντίθετον ἐγώ.

§268Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὲ διορθώσητε, διότι βεβαίως ἐν καλῇ πίστει, ὑποθέτω, ὁμιλῶ.

§269Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅσα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐλέχθησαν ποικίλα, τὰ ὁποῖα κρίνω ἀνάξια ἀπαντήσεως. Ἐπειδὴ ὅμως καὶ ὑμεῖς ἐπανήλθετε εἰς τὰ λεχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ, λέγω ὑμῖν, ὅτι οἱ λόγοι μου εἶχον ταύτην τὴν ἔννοιαν, ἤτοι ὅτι ὅσοι νομίζουσιν ὅτι δὲν πρέπει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ν’ ἀπασχοληθῇ περὶ τὴν ὑπόθεσιν τῆς σταφίδος, ὅτι δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ παράσχῃ οὐδεμίαν ἐπικουρίαν εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν ἐμπορίαν, αἱ ὁποῖαι περιήχθησαν εἰς ἃς περιπετείας νῦν διατελοῦσι, δὲν εὑρίσκονται ἐν τῷ δικαίῳ. Τοῦτο εἶπον· τὸ ἀντίθετον δηλ. ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς ἰσχυρίσθητε ὅτι εἶπον.

§270Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ, διότι ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἐξήγησις, διότι, νομίζω, ὁ προλαλήσας οὕτω πως ἡρμήνευσε τοὺς ὑμετέρους λόγους. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐπανέλαβεν ὅ,τι εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς· δίδει εἰς ἡμᾶς τὴν ἐξήγησιν, ὅτι οἱ καταψηφίζοντες τὴν πρότασιν δὲν ἀρνοῦνται βοήθειαν εἰς τοὺς πάσχοντας, ἀλλ’ εἶναι τῆς γνώμης ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη θεραπεία, θεραπεία ἐπὶ τοιαύτης βάσεως, καὶ χαίρω πολὺ, διότι μὲ ἀπήλλαξε καὶ ἑτέρου λόγου ὡς πρὸς τοῦτο. Κύριοι, πάσχουσιν οἱ σταφιδοκτήμονες, ἀλλὰ μόνον οὗτοι; Πάσχουσιν ὅλοι. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ζητηθῇ ἡ εὐθύνη παρὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως· τὸ κακὸν ἀνατρέχει εἰς προγενέστερον χρόνον. Ἐὰν ἐγκαίρως ἐλαμβάνομεν πρόνοιαν, δὲν ἠθέλομεν εὑρεθῆ εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ἀλλὰ πρόνοια τοιαύτη δὲν ἐλήφθη, ἐπῆλθεν ἡ κρίσις, καὶ δὲν ὑπάρχει πλέον ἐλευθέρα κρίσις τοῦ λογικοῦ. Ἐνεπνεύσθη εἰς τὰς κεφαλὰς τῶν πασχόντων, ὅτι πρέπει νὰ ζητηθῇ ἡ θεραπεία παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει παρακρατήσεως. Πρὸ ἑνὸς ἔτους ἤρξατο ἡ κρίσις· ἐζητεῖτο τότε παρακράτησις 20%, ἡ ὁποία δὲν ἐγένετο δεκτή· ὑπῆρξάν τινες, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ὑπεστήριξαν, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἡ παρακράτησις ἡ ὁποία μόνη δύναται νὰ σώσῃ τὴν σταφίδα, ἀλλὰ καὶ ἡ διάδοσις. Τὴν πρωτοβουλίαν ἔλαβεν ὁ κ. Καράκαλος, ὁ σταφιδαπόστολος, ὁ ὁποῖος, μὲ κίνδυνον ἀπωλείας τῆς θέσεώς του, ἔτρεξεν εἰς διάδοσιν. Ἐγένετο λοιπὸν μία παρακράτησις ἐν Ρωσσίᾳ διὰ τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, ἤτοι διὰ τῆς διαδόσεως. Ἐὰν δὲν ἐγίνετο, σήμερον ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν 40% χάριν παρακρατήσεως! Ἡ Κυβέρνησις ὅμως δὲν ἔπραξεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ πράξῃ, ὅπως συντρέξῃ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν· παρέλιπε νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν τόπον ἀπὸ τὴν τοκογλυφίαν, δὲν ἔλαβε μέτρα περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, περὶ παροχῆς δανείων, ἐταλάνισε δὲ ἡμᾶς, διότι δὲν διετύπωσεν ὡρισμένην γνώμην, ἀλλὰ καὶ ἤδη διατυπώσασα, δὲν διετύπωσε τὴν πρέπουσαν, διότι δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἀληθείας τῶν πραγμάτων. Παραδέχεται ὅτι φορολογεῖται βαρύτατα ὁ σταφιδόκαρπος, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος εἶπε, καὶ ὅτι εὑρισκομένη ἡ Κυβέρνησις εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν δανειστῶν, δὲν δικαιοῦται νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον. Ἄλλοτε, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀντικρούσω τὸ σφαλερὸν τῆς γνώμης ταύτης· ἀκριβῶς διὰ τοῦτο πρέπει τοὺς μεγάλους φόρους νὰ φέρῃ εἰς τὸ προσῆκον σημεῖον. Εἶναι δυσάρεστον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐκυβέρνησε τὴν χώραν προηγουμένως, ἐπελάθετο καὶ τῆς βιομηχανίας, καὶ τῆς γεωργίας, καὶ τοῦ ἐμπορίου, εἶναι λυπηρόν, διότι ἐκληροδότησεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἰδέαν, ὅτι καὶ ἤδη, ὅτε εὑρισκόμεθα εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν δανειστῶν, δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν τὴν ἀληθῆ κατάστασιν τοῦ τόπου. Καλλίτερον ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπραττεν, ἂν προέβαινεν εἰς βοήθειαν τῶν πασχόντων πληθυσμῶν, ἀνακουφίζουσα αὐτοὺς ἐκ τοῦ βαρυτάτου φόρου, καὶ ἐὰν εἰργάζετο πρὸς διάδοσιν τοῦ εἴδους ἐν Ῥωσσίᾳ. Διὰ τοῦτο θὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον, μὴ εὑρίσκων αὐτὸ ἐπωφελὲς διὰ τοὺς πάσχοντας, τοὐναντίον δὲ ἐπικίνδυνον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν. Θεωρῶ δὲ κακίστην ἀρχὴν καὶ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, διότι δύναται νὰ διακινδυνεύσῃ καὶ τὰς οἰνοφόρους ἐπαρχίας.

§271ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μολονότι γνωρίζω, ὅτι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ἐκούρασε τὴν Βουλήν, κούρασιν δ’ αἰσθάνομαι καὶ ἐγὼ αὐτὸς, οὐχ ἧττον λαμβάνω τὸν λόγον ἀκριβῶς, διότι νομίζω ὅτι ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸ ἓν πέρας. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι μεθ’ ὅσα ἐγένοντο ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἐν τῇ παρούσῃ καὶ ἐν τῇ προηγουμένῃ, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀπέλθωμεν εἰς τὰς ἑστίας μας, χωρὶς νὰ λάβωμεν μέτρον τι, ὁπωσδήποτε ἀνακουφίζον τοὺς πάσχοντας σταφιδοπαραγωγούς. Ἡ πορεία, ἣν ἠκολούθησαν αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις καὶ αἱ Βουλαὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, μᾶς ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον νὰ λάβωμεν τοιοῦτο μέτρον. Πάντες γνωρίζομεν τὴν ἀνεπάρκειαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εὑρίσκεται, ὅπως ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας προβαίνῃ εἰς μέτρα κοινοπραξίας, ἀναγκαῖα πρὸς ἀποσόβησιν τῶν ἑκάστοτε παρουσιαζομένων κινδύνων εἰς τὰ συμφέροντα αὐτοῦ. Ἡ πολιτικὴ καὶ κοινωνικὴ ἡμῶν ἀνατροφὴ μᾶς ἔφερεν εἰς τὴν ἀνικανότητα νὰ λαμβάνωμεν τὴν πρωτοβουλίαν τοιούτων κοινοπραξιῶν. Τοῦτο δὲ ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν Πολιτείαν, ἥτις οὐδαμοῦ ἀφῆκεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν στάδιον αὐτοβούλου δράσεως καὶ ἐκγυμνάσεως πρὸς τοῦτο. Ἡ Πολιτεία, συγκεντρώσασα εἰς ἑαυτὴν πᾶσαν πολιτικὴν δρᾶσιν, ἔφερεν ἡμᾶς εἰς τὴν δυσάρεστον διὰ πᾶν ἔθνος θέσιν, ἐν ᾗ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὑπάρχει τὸ ἄτομον φροντίζον μόνον περὶ τῶν ἑαυτοῦ συμφερόντων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ Κράτος, τὰ πάντα ἀποῤῥοφοῦν καὶ παριστάμενον εἰς τὰ ἄτομα ὡς φροντίζον καὶ ἀσχολούμενον περὶ πάντων. Ἐὰν ἡ κοινωνικὴ ἡμῶν κατάστασις δὲν ἦτο τοιαύτη, δὲν θὰ ἐπαρουσιάζετο τὸ σταφιδικὸν ζήτημα καθ’ ὃν τρόπον ἦλθεν ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, διότι αὐτοὶ οἱ σταφιδοκτήμονες ἐγκαίρως ἤθελον ἀπὸ κοινοῦ μεριμνήσει περὶ τῶν συμφερόντων αὐτῶν. Ἀπὸ διετίας συζητοῦμεν τὸ ζήτημα τοῦτο κατὰ τρόπον παραπαίοντα, ὁτὲ μὲν γεννῶντες ἐλπίδας εἰς τοὺς πάσχοντας σταφιδοπαραγωγούς, διὰ τῆς παραδοχῆς οἱουδήποτε ὑπὲρ αὐτῶν μέτρου, ὁτὲ δὲ καταστρέφοντες τὰς ἐλπίδας ταύτας διὰ τῆς ἀποῤῥίψεως τοῦ τοιούτου μέτρου. Συνετελέσαμεν δὲ διὰ τῆς τοιαύτης πορείας μας, ἵνα ἐκνευρίσωμεν τοὺς ζητοῦντας τὴν ἀρωγὴν ἡμῶν σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ καταστήσωμεν δυσχερεστέραν τὴν θέσιν αὐτῶν. Ἂν δὲ σήμερον, εἰς τὰς παραμονὰς τῆς νέας ἐσοδείας, ἀπέλθωμεν, χωρὶς νὰ λάβωμεν μέτρον τι ὑπὲρ αὐτῶν, θὰ γείνωμεν ἀφορμὴ πληρεστέρας αὐτῶν ἀποθαῤῥύνσεως, ἥτις θέλει καταστήσει ἔτι ἀθρόαν τὴν πρὸς πώλησιν προσφορὰν τῆς παραχθησομένης σταφίδος καὶ ἐξευτελίσει ἔτι μᾶλλον τὴν ἀξίαν αὐτῆς. Ὅτι δὲ ἡ γνώμη πάντων ἡμῶν εἶναι, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀπέλθωμεν εἰς τὰς ἑστίας μας χωρὶς νὰ λάβωμεν ἓν μέτρον ὑπὲρ τῶν πασχόντων σταφιδοπαραγωγῶν, τὸ δεικνύει αὐτὸ τὸ γεγονὸς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ, ἂν ἀλλοίαν εἴχομεν γνώμην· διότι, ἂν καὶ ἐπανειλημμένως ἀπεῤῥίφθη ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ, οὐδεὶς ὅμως ἐξ ἡμῶν ἐπεκαλέσθη τὴν συνταγματικὴν διάταξιν, ἥτις καθιστᾷ ἀπαράδεκτον τὴν ψήφισίν του. Πρὸ διετίας, ὡς εἶπον, συζητοῦμεν τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ πῶς συζητοῦμεν αὐτό; Προβλέποντες τὸν κίνδυνον, ὃν διατρέχει μέγα τῆς χώρας συμφέρον; Ἐμελετήθη τὸ ζήτημα εἴτε παρὰ τῶν Κυβερνήσεων εἴτε παρὰ τῶν Βουλῶν ἀνέτως καὶ ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῆς ἐγκαίρου προνοίας ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου; Βεβαίως ὄχι. Ἂν οὕτως εἴχομεν μελετήσει τὸ ζήτημα ἀνέτως καὶ ἄνευ πιέσεων, ἠθέλομεν κατανοήσει τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν καὶ σημασίαν αὐτοῦ καὶ τὰς πραγματικὰς ἐνεργείας τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἀναγκῶν αὐτῆς ἠθέλομεν κυρίως κατανοήσει ὅτι τὸ πολύτιμον διὰ τὴν χώραν ἡμῶν προϊὸν τῆς σταφίδος ἕνεκα τῶν πλεονεκτημάτων αὐτοῦ, τῆς πολλαπλῆς χρησιμότητός του καὶ τῆς εὐκολίας τῆς μεταφορᾶς καὶ τῆς συντηρήσεώς του, ἅτινα τὸ καθιστῶσι πολύτιμον δι’ ἡμᾶς, οἵτινες ἔχομεν σχεδὸν τὸ μονοπώλιον αὐτοῦ, τὰ πλεονεκτήματα ταῦτα καθιστῶσιν αὐτὸ συνήθως ἐπικίνδυνον διὰ τὴν παραγωγὴν ἄλλων ἐθνῶν, ἐν οἷς τοῦτο, χρησιμοποιούμενον διαφοροτρόπως, συναγωνίζεται ἐπιτυχῶς πρὸς προϊόντα τῶν ἐθνῶν τούτων. Παράδειγμα δ’ ἔχομεν τὸ πρόσφατον γεγονός, ὅπερ κυρίως συνετέλεσεν εἰς τὴν σημερινὴν κρίσιν τῆς σταφίδος. Μόλις ἡ σταφὶς ἡμῶν ἀπέβη ἐπικίνδυνος εἰς τὴν οἰνοπαραγωγὴν ἐν Γαλλίᾳ, κατεδιώχθη αὕτη ἐκεῖθεν. Δὲν εἶναι δὲ μόνον εἰς τὴν οἰνοπαραγωγὴν ἐπικίνδυνος ἡ σταφίς. Ἐπικίνδυνος δύναται νὰ ἀποβῇ αὕτη καὶ εἰς τὴν οἰνοπνευματοπαραγωγήν. Πρέπει δὲ νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι πιθανοί εἰσιν οἱ περιοδικοὶ καταδιωγμοὶ τῆς σταφίδος, καὶ ὅτι, ὅπως κατεδιώχθη ἐν Γαλλίᾳ, ὡς ἐπιτυχῶς συναγωνιζομένη κατὰ τῆς οἰνοπαραγωγῆς, οὕτω δύναται νὰ καταδιωχθῇ καὶ ἐν Ρωσσίᾳ καὶ ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, ὅταν θὰ δυνηθῇ νὰ συναγωνισθῇ ἐπιτυχῶς κατὰ τῶν ἐν αὐταῖς παραγομένων προϊόντων πρὸς οἰνοπνευματοποιΐαν. Κατανοοῦντες δὲ τὸν τοιοῦτον χαρακτῆρα καὶ τοὺς κινδύνους τούτους τῆς σταφίδος, ἠθέλομεν συνάμα ἐννοήσει τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως παρ’ ἡμῖν συντόνου καὶ ἐνδελεχοῦς φροντίδος καὶ ἐπιβλέψεως τῆς παραγωγῆς, τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος, πρὸς πρόληψιν καὶ ἀποσόβησιν τῶν περιοδικῶς ἐπαπειλούντων αὐτὴν κινδύνων. Τοιαύτην δ’ ἐνέργειαν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ μόνον εἰδικὴ ὑπηρεσία, ὑπὸ τῆς Πολιτείας ἱδρυομένη, ἥτις, συγκεντροῦσα καὶ ἀντιπροσωπεύουσα τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, νὰ λειτουργῇ διαρκῶς, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν μὲν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ διὰ λογαριασμὸν καὶ πρὸς ὄφελος μόνον τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἀκολουθοῦσα τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν κατανάλωσιν, καὶ ἐπιδιώκουσα, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν, ὡς ἡ δικλεὶς ἐν ταῖς ἀτμομηχαναῖς, τὸν κανονισμὸν καὶ τὴν ἰσοῤῥοπίαν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐν ᾧ τοιαύτην ἔπρεπε νὰ ἐπιδιώξωμεν λύσιν τοῦ ζωτικοῦ διὰ τὴν χώραν ζητήματος τούτου, ἡμεῖς προσεκολλήθημεν εἰς τὴν θεωρίαν, καὶ ἐνομίσαμεν ὅτι ὀφείλομεν νὰ φανῶμεν ὀρθοδοξότεροι ὀπαδοὶ τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης καὶ αὐτῶν τῶν μᾶλλον πεπολιτισμένων ἐθνῶν. Ὑποστηρίζοντες δὲ ἀναμφισβήτητον θεωρητικὴν ἀλήθειαν, ἐκηρύξαμεν ὅτι ἡ Πολιτεία δὲν πρέπει νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν δρᾶσιν τῶν ἀτόμων· ὑποστηρίζοντες δὲ τὴν ἀλήθειαν ταύτην, ἐλησμονήσαμεν ὅτι, ὅπως αὕτη ᾖ πλήρης, ἀνάγκη καὶ τὰ ἄτομα νὰ ὦσιν ἱκανὰ νὰ πράξωσιν ὅ,τι καὶ τὰ ἴδια αὐτῶν συμφέροντα καὶ τὸ μετ’ αὐτῶν συνδεόμενον γενικὸν συμφέρον ἀπαιτοῦσι, καὶ ὅτι ἄνευ τούτου ἡ ἀδιαφορία τῆς Πολιτείας δύναται νὰ φέρῃ εἰς ἀντίθετα ἀποτελέσματα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιστήμη ἐπιδιώκει. Τοῦτο κατανοεῖται σήμερον παρὰ πάντων, καὶ τὰ ἔθνη δὲ τὰ μᾶλλον προηγμένα καὶ ἐν πλούτῳ καὶ ἐν πολιτισμῷ, οὕτως ἐφαρμόζουσι τὴν ἐπιστημονικὴν ἀλήθειαν καὶ ἐν τῇ ἐλευθερίᾳ τοῦ ἐμπορίου καὶ ἐν τῇ τῆς παραγωγῆς, τὰς ὁποίας συνιστᾷ ἡ ὀρθόδοξος οἰκονομικὴ ἐπιστήμη. Ἐν ἀμφοτέραις παραδέχονται τὴν ὑπὸ τῆς Πολιτείας ὑποστήριξιν καὶ τῆς ἐμπορίας καὶ τῆς παραγωγῆς, ὅπου αὗται χρήζουσιν ὑποστηρίξεως καὶ δύνανται νὰ τύχωσι τοιαύτης. Ἄπειρα παραδείγματα τοιαύτης ὑποστηρίξεως τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας παρὰ τῆς Πολιτείας δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν, κατὰ τὰ τελευταῖα ἰδίως ἔτη, ἐν τοῖς πεπολιτισμένοις ἔθνεσι. Προσκολληθέντες εἰς τὴν θεωρίαν, δὲν ἠθελήσαμεν μήτε ὡς Κυβέρνησις μήτε ὡς Βουλὴ νὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα ἐκ προβλέψεως καὶ ἐπισταμένως, ἀλλὰ πάντοτε ἐπελαμβανόμεθα αὐτοῦ πιεζόμενοι. Καὶ ὁτὲ μὲν ἐπίεζον ἡμᾶς αἱ κραυγαὶ τῶν πασχουσῶν ἐπαρχιῶν καὶ παρεδεχόμεθα τότε ἓν οἱονδήποτε ὑπὲρ αὐτῶν μέτρον, ὁτὲ δὲ ἐπίεζον ἡμᾶς αἱ κραυγαὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἵτινες θεωροῦσαι ἐξασφαλισμένην τὴν κατανάλωσιν τῆς παραγωγῆς των ἀπέκρουον πᾶν μέτρον βαρύνον αὐτήν, καὶ ἐγκατελιμπάνομεν τότε τὸ πρὸ ὀλίγου παραδεχθὲν παρ’ ἡμῶν μέτρον. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον καὶ σύνοδον τῆς Βουλῆς συνεζητήσαμεν, παρεδέχθημεν καὶ ἀπεῤῥίψαμεν 3 ἢ 4 τοιαῦτα μέτρα. Κατὰ τὴν παροῦσαν δὲ σύνοδον 2 ἢ 3 συνεζητήσαμεν διάφορα μέτρα, καὶ παρεδέχθημεν αὐτά, πιεζόμενοι ὑπὸ τῶν πασχόντων σταφιδοπαραγωγῶν, τὰ ἀπεῤῥίψαμεν δέ, ἅμα ὡς ἐπιέσθημεν ἐκ τῶν διαμαρτυριῶν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, οἵτινες ἐθεώρουν ἑαυτοὺς ἀδικουμένους. Ἐφθάσαμεν δ’ οὕτως εἰς τὸ μέτρον, ὅπερ συζητοῦμεν, καὶ τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως ἐὰν δὲν ἦναι τὸ χείριστον ὅλων, βεβαίως δὲν εἶναι ἐκ τῶν καλλιτέρων. Ἐν ᾧ ἀπεκρούσαμεν τὴν παρέμβασιν τῆς Πολιτείας πρὸς ἐξεύρεσιν μέτρου στηριζομένου ἐπὶ ὑποχρεωτικῆς εἰσφορᾶς ἢ παρακρατήσεως, καὶ σκοποῦντος ἀποκλειστικῶς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων αὐτῶν τῶν εἰσφερόντων, διότι ἐχαρακτηρίζομεν τὸ τοιοῦτο μέτρον ὡς μὴ συνᾷδον μὲ τὰ ὀρθόδοξα δόγματα τῆς Πολιτικῆς Οἰκονομίας, ἐφθάσαμεν ἤδη νὰ ἐπιδιώκωμεν ὄχι μόνον τὴν παρέμβασιν τῆς Πολιτείας ὑπὲρ τῶν πασχόντων σταφιδοπαραγωγῶν, ἀλλὰ τὴν ἄμεσον ἀνάμιξιν τοῦ Κράτους εἰς τὴν ἐκτέλεσιν καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν λεπτομερειῶν, χαρακτηρίζοντες ὡς φορολογίαν τὴν παρακράτησιν ἢ εἰσφορὰν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, καὶ ἀναθέτοντες εἰς τὸ Κράτος τὴν διάθεσιν αὐτῆς δι’ ἴδιον αὐτοῦ λογαριασμὸν καὶ πρὸς ἴδιον αὐτοῦ ὄφελος ἢ ζημίαν. Περιπλέκομεν δ’ οὕτω τὸ ζήτημα, καὶ ἐν ᾧ διὰ τῆς ἰδέας τῆς συνεισφορᾶς ἢ τῆς παρακρατήσεως ἐπιδιώκομεν ἕνα μόνον σκοπὸν, τὴν προστασίαν τοῦ σταφιδοκάρπου, διὰ τῆς μεταμφιέσεως αὐτῆς εἰς φόρον παρεμβάλλομεν καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς προφυλάξεως τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον δὲν εὑρίσκεται δυστυχῶς σήμερον εἰς θέσιν νὰ ὑποβληθῇ εἰς θυσίαν. Διὰ τοῦτο βλέπομεν τὸν συντάκτην τοῦ νομοσχεδίου ἐμπνεόμενον ἐν ταῖς διατάξεσιν αὐτοῦ ὄχι τόσον ὑπὸ τοῦ σκοποῦ τῆς προστασίας τοῦ σταφιδοκάρπου, ὅσον ὑπὸ ταμιευτικῶν ἰδεῶν, ὧν ἡ πραγματοποίησις ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐπιβλαβῆ ἐπήρειαν τοῦ μέτρου, ὅπερ συζητοῦμεν, καὶ ἐπὶ τῆς παραγωγῆς καὶ τῶν συμφερόντων πολλῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες εἰς οὐδεμίαν εὑρίσκονται ἄμεσον συνάφειαν πρὸς τὴν σταφίδα. Τοιαῦται δὲ ἐπαρχίαι εἰσὶν ἰδίως αἱ οἰνοπαραγωγοί, αἵτινες ἐξεγείρονται σήμερον κατὰ τοῦ μέτρου τούτου. Θὰ ἴδωμεν δ’ ἴσως ἀργότερον καὶ τοὺς οἰνοπνευματοπαραγωγοὺς ἐξεγειρομένους. Ἀλλὰ μολονότι τοσαῦτα περιέχει ἄτοπα τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, οὐχ ἧττον νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα ἀτιμωρητὶ ν’ ἀποῤῥίψωμεν αὐτὸ κατ’ ἀρχήν, διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει σήμερον τὸν ἀπαιτούμενον καιρόν, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα ἐπὶ ἄλλων βάσεων. Πάντες ἐπειγόμεθα νὰ περατώσωμεν τὰς ἐργασίας ἡμῶν, αἱ ὀλίγαι δ’ ἡμέραι, καθ’ ἃς θὰ δυνηθῇ νὰ ἐργασθῇ ἡ Βουλή, μόλις θ’ ἀρκέσωσι πρὸς συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν μετ’ αὐτοῦ συνδεομένων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐξ ἀνάγκης ὀφείλομεν νὰ ψηφίσωμεν, ὅπως ἀποβῇ δυνατὴ ἡ λειτουργία τῆς Κυβερνητικῆς μηχανῆς. Εὑρισκόμεθα ἐνώπιον διλήμματος, ἢ νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἢ ν’ ἀπέλθωμεν χωρὶς οὐδὲν νὰ λάβωμεν μέτρον ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Ἐν τῷ διλήμματι τούτῳ εὑρισκόμενοι, νομίζω ὅτι δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἐκλέξωμεν τὴν ἐγκατάλειψιν τῶν πασχόντων σταφιδοπαραγωγῶν, διότι, ὡς εἶπον ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὑπέχομεν καὶ ἡμεῖς εὐθύνην διὰ τῆς πορείας ἡμῶν, οὐχὶ βεβαίως τῆς κρίσεως, ἣν διέρχεται ἡ σταφίς, ἀλλὰ τῆς ἐντάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν δύναται νὰ φθάσῃ ἡ κρίσις διὰ τοῦ ἐκνευρισμοῦ, ὃν ἤθελεν ἐπιφέρει εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς ἡ ἰδέα, ὅτι ἡ Πολιτεία ἐγκαταλιμπάνει αὐτούς, διαψεύδουσα τὰς ἐλπίδας τῆς προστασίας, ἃς εἶχε γεννήσει εἰς αὐτούς. Ἡ ὑποχρέωσις ὅμως νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλει συνάμα εἰς ἡμᾶς καὶ τὸ καθῆκον νὰ διορθώσωμεν τὰς ἐν ταῖς διατάξεσιν αὐτοῦ ὑπαρχούσας ἀτελείας καὶ ἀδικίας, ὅπως καταστήσωμεν αὐτὸ δικαιότερον καὶ προλάβωμεν τὰ ἄτοπα, ἅτινα δύναται νὰ φέρῃ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ, καὶ περὶ ὧν πολὺς ἐγένετο ἤδη λόγος. Ὅπως ἐπιτύχωμεν τοῦτο, ἀνάγκη νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι ὑπὸ διαφόρους ἑκάστη ὅρους παράγουσι καὶ πωλοῦσι τὸ προϊὸν αὐτῶν. Ὑπάρχουσιν ἐπαρχίαι, αἵτινες εἴτε ἐκ φύσεως τοῦ ἐδάφους, εἴτε ἐκ τῆς ἐργασίας των ἔχουσιν ἐξησφαλισμένην τὴν ἀγορὰν τοῦ προϊόντος των. Ὑπάρχουσιν ἀφ’ ἑτέρου ἄλλαι, αἵτινες ἕνεκεν διαφόρων γνωστῶν λόγων δὲν ἔχουσι τοιαύτην ἐξασφάλισιν καὶ ἀναγκάζονται ἀθρόως νὰ προσφέρωσι τὸ προϊὸν αὐτῶν πρὸς βλάβην καὶ ἑαυτῶν καὶ τῆς ὅλης παραγωγῆς. Τὴν τοιαύτην δὲ διάκρισιν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν μᾶς ἐνδεικνύει αὐτὴ ἡ πορεία τῆς σταφιδικῆς κρίσεως. Αἱ ἐπαρχίαι, αἵτινες ἔχουσιν ἐξησφαλισμένην τὴν ἀγορὰν τοῦ προϊόντος των, ἀνθίστανται ἀπ’ ἀρχῆς τῆς κρίσεως εἰς τὴν παρακράτησιν ἢ εἰσφοράν, αἱ δὲ ἐπαρχίαι αἱ ἀληθῶς πάσχουσαι ἐπιζητοῦσι τὴν διὰ παρακρατήσεως ἢ εἰσφορᾶς ἐλάττωσιν τοῦ παρ’ αὐτῶν παραγομένου προϊόντος, ὅπως ἐπιτύχωσιν οὕτω βελτίωσιν τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος. Ὑπάρχει μεταξὺ τῶν δύο τούτων κατηγοριῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἀναμφισβήτητος διαφορὰ καταστάσεως. Αἱ μὲν ζητοῦσι τὸ μέτρον τῆς ἀφαιρέσεως μέρους τῆς παραγωγῆς των, καὶ οὐδόλως ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὰς τοῦτο, αἱ δὲ τὸ ἀποκρούουσι καὶ πρόκειται νὰ ταῖς ἐπιβληθῇ. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ δικαίου καὶ ὑπὸ τὴν οὐσιαστικὴν ἔποψιν τοῦ ζητήματος ἡ διαφορὰ αὕτη πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας, αἵτινες ἀποκρούουσι τὸ μέτρον τοῦτο, ὅτι δὲν ὀφείλουσι νὰ συνεισφέρωσί τι ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τοῦ ὅλου τῆς σταφίδος, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλλωμεν εἰς αὐτὰς τὰ αὐτὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπιζητοῦσιν οἰκειοθελῶς αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι, αἱ πάσχουσαι. Τοιαύτην δὲ διαφορὰν καταστάσεως τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν δὲν πρόκειται νὰ καθιερώσωμεν σήμερον, διότι διάκρισιν τῶν ἐπαρχιῶν τούτων παραδέχεται καὶ ἡ ἰσχύουσα νομοθεσία, διάφορον ἐπιβάλλουσα εἰς αὐτὰς ἔγγειον φόρον, ἀναλόγως τῆς ποιότητος τοῦ προϊόντος ἑκάστης. Ἕτερον ζήτημα, ὅπερ ἐπισταμένως ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, εἶναι τὸ τοῦ τρόπου τῆς διαθέσεως τοῦ σταφιδοκάρπου, τὸν ὁποῖον θὰ παραλάβῃ τὸ Δημόσιον ὡς εἰσφορὰν ὑπὸ τὸν τίτλον φόρου εἰς εἶδος. Ἐὰν ἡ διάθεσις τοῦ σταφιδοκάρπου τούτου πρόκειται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βλάβην ἄλλων παραγωγῶν τοῦ τόπου, τὸ μέτρον, ὅπερ συζητοῦμεν, ἐκτὸς τῆς οὐσιαστικῆς βλάβης, ἣν θέλει φέρει, θέλει συνάμα ἀπαντήσει καὶ ἐν τῇ ἐκτελέσει αὐτοῦ ἐπιπροσθέτους δυσκολίας. Ἔχομεν πρόσφατον παράδειγμα τοιούτων δυσκολιῶν, αἵτινες κατέστησαν ἀνεφάρμοστον ἕτερον μέτρον, ἀνάλογον πρὸς τὸ συζητούμενον, τὸ πρὸ δύο ἐτῶν ψηφισθὲν μέτρον τῆς εἰς χρυσὸν εἰσπράξεως τοῦ ἐγγείου φόρου ἐξαγωγῆς. Ἐπιθυμοῦντες τὴν ἐφαρμογὴν μέτρου δυναμένου νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, δὲν πρέπει νὰ καταστήσωμεν προβληματικὴν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ διὰ τῆς βλάβης ἑτέρων παραγωγῶν καὶ τῆς ἐξεγέρσεως τῆς συνειδήσεως αὐτῶν. Θέλει δὲ βλάψει τὰς οἰνοφόρους ἐπαρχίας τὸ παρὸν μέτρον, ἂν ὁ κρατηθησόμενος σταφιδόκαρπος δοθῇ εἰς τὴν οἰνοπνευματοπαραγωγὴν εἰς τὴν τιμήν, τὴν ὁποίαν ἐνδεικνύει τὸ νομοσχέδιον, δηλαδὴ τῶν 30 ἢ 35 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον. Ὅπως καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ἀνεπτύχθη καὶ κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς εὐκόλως δύναται ἕκαστος νὰ λάβῃ παρὰ τῶν εἰδημόνων, τὸ γλεῦκος καὶ οἱ οἶνοι, οἱ καταναλισκόμενοι εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν, δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τὴν σταφίδα, ὅταν αὕτη πωλῆται πρὸς 30 ἢ 35 δρ. τὸ χιλιόλιτρον. Ὅπως καταστήσωμεν δυνατὸν τὸν τοιοῦτον συναγωνισμόν, δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν ἀπολύτως καὶ ἄνευ τινὸς περιορισμοῦ εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν τὴν σταφίδα, ἣν θὰ παραλάβῃ τὸ Κράτος εἰς τοιαύτην τιμήν. Πρέπει νὰ διακρίνωμεν τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, τὴν ὁποίαν προστατεύει βαρὺς καὶ σχεδὸν ἀπαγορευτικὸς τελωνειακὸς δασμός, ἀπὸ τῆς οἰνοπνευματοποιΐας πρὸς ἐξαγωγὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τῶν προϊόντων αὐτῆς. Καὶ εἰς μὲν τὴν πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν παραγωγὴν οἰνοπνευμάτων πρέπει νὰ καταστήσωμεν δυνατὸν τὸν συναγωνισμὸν τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου. Εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν δὲ πρὸς ἐξαγωγὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τῶν προϊόντων αὐτῆς δυνάμεθα νὰ δώσωμεν πᾶσαν εὐκολίαν, χορηγοῦντες εἰς αὐτὴν τὴν σταφίδα εἰς οἱανδήποτε τιμήν, ἔστω καὶ κατωτέραν τῶν 40 δρ. Εἰς τοιαύτην παραγωγήν, ἥτις μόνον διὰ τῆς εὐθηνίας θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐξεύρεσιν νέων ἀγορῶν τῶν ἑλληνικῶν οἰνοπνευμάτων, τὰ προϊόντα τῆς ἀμπέλου δὲν δύνανται φυσικῶς νὰ χρησιμοποιηθῶσι, μόνη δὲ ἡ εἰς μικρὰς τιμὰς προμήθεια τῆς σταφίδος δύναται νὰ συντελέσῃ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν δύο τούτων θεμελιωδῶν ζητημάτων, εἰς τὴν μελέτην τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας καὶ τὰ μετὰ τοῦ προτεινομένου μέτρου συνδεθέντα ταμιευτικὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπει εἰς ἡμᾶς νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸ Δημόσιον θυσίας ὑπερτερούσας τὰ μέσα αὐτοῦ. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς τοῦτο ὄχι μόνον ἐκ τῆς θέσεως ἡμῶν ἀπέναντι τῶν δανειστῶν τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν πολλαπλῶν καθηκόντων, ἅτινα ἐπιβάλλει εἰς τὴν Πολιτείαν ἡ κατάστασις τῆς χώρας καὶ τὸ καθῆκον τῆς ἀνορθώσεως αὐτῆς. Τοιαῦται σκέψεις, Κύριοι, μὲ ἤγαγον, ἵνα ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς τροποποιήσεις τοῦ νομοσχεδίου, τὰς ὁποίας ἔχετε ἐνώπιον ὑμῶν. Νομίζω ὅτι ἱκανοποιοῦμεν τὴν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν περιστάσεων, ἐν αἷς εὑρίσκονται αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι, διάκρισιν αὐτῶν, παραδεχόμενοι, ὅπως ἐκεῖναι μὲν, αἵτινες αἰσθάνονται τὴν ἀνάγκην τῆς παρακρατήσεως καὶ ἐπιζητοῦσιν αὐτὴν, συνεισφέρωσι τὸ ποσὸν τῶν 15% ἐπὶ τῆς ἐξαγομένης σταφίδος, ὅπερ ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, αἱ ἐπαρχίαι δὲ, αἵτινες, ἔχουσαι ἤδη ἐξησφαλισμένας τὰς ἀγορὰς τῶν προϊόντων των, ἀποκρούουσι τὴν παρακράτησιν, συνεισφέρωσι τὸ ἥμισυ τοῦ παρὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁριζομένου ποσοῦ. Κανονίζομεν δ’ ἐπωφελῶς τὴν διάθεσιν τῆς σταφίδος, ἣν θὰ παραλάβῃ τὸ Δημόσιον, διακρίνοντες αὐτὴν εἰς δύο κατηγορίας, εἰς τὴν πωληθησομένην πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνευμάτων δυναμένων νὰ διατεθῶσιν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, τῆς ὁποίας νὰ ὁρίσωμεν τὴν τιμὴν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον εἰς δρ. 60 κατὰ χιλιόλιτρον, καὶ εἰς τὴν πωληθησομένην πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, προωρισμένου ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Δημοσίου ἐξαγωγὴν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, τῆς ὁποίας νὰ ὁρίσωμεν τὴν τιμὴν εἰς δραχ. 40 κατ’ ἀνώτατον ὅρον. Μετριάζομεν δὲ τὸ βάρος, ὅπερ ἀναδέχεται τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ πώλησις τοῦ σταφιδοκάρπου δὲν ἤθελεν ἀποφέρει τὸ χρηματικὸν ποσὸν, ὅπερ ἀντιπροσωπεύει ἡ ἐλάττωσις τοῦ εἰς χρήματα πληρονομένου ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου, ὁρίζοντες τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ εἰς τρεῖς μὲν δραχμὰς διὰ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἵτινες θὰ εἰσφέρωσι 15% εἰς εἶδος, εἰς μίαν δραχμὴν δὲ καὶ πεντήκοντα λεπτὰ διὰ τὰς ἐπαρχίας, αἵτινες θὰ εἰσφέρωσιν εἰς εἶδος 7½%. Ὁ τοιοῦτος προσδιορισμὸς τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἐγγείου φόρου οὐδεμίαν σχεδὸν σημασίαν δύναται νὰ ἔχῃ διὰ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, διότι ἀπέναντι τοῦ κινδύνου, ὃν βλέπουσιν ἐνώπιον αὐτῶν, τῆς ἐλαττώσεως τῆς ἀξίας τῆς σταφίδος κατὰ 30, 40 καὶ 50 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν ἤθελε ληφθῆ μέτρον προλαμβάνον τὸν κίνδυνον τοῦτον, ἡ ὠφέλεια μιᾶς ἢ δύο δραχμῶν ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἐγγείου ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ μικρὰν δύναται νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς ἀνακούφισιν. Νομίζω περιττὸν νὰ ἀναπτύξω τὰς λεπτομερείας τῶν τροπολογιῶν, ἃς ὑπέβαλον, καὶ αἵτινες ἀποῤῥέουσιν ἐκ τῶν θεμελιωδῶν ἰδεῶν, ἃς ἀνέπτυξα. Διὰ τῆς μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ὃν τρόπον προτείνω, τὸ ποσὸν σταφίδος, ὅπερ θὰ παραλάβῃ τὸ Δημόσιον, θέλει περιορισθῆ εἰς 40 ἑκατομμύρια λιτρῶν περίπου, τὸ δὲ βάρος τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἐγγείου ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ εἰς δρ. 700,000 περίπου. Οὐδεμίαν ἔχω βεβαιότητα, ὅτι ὑπὸ τοὺς περιοριστικοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους προτείνω, θὰ ἐκποιηθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ σταφιδοκάρπου, τὸ ὁποῖον θὰ παραλάβῃ τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ ὅσον δήποτε ποσὸν καὶ ἂν ἐκποιηθῇ, ἡ Οὐσία, εἰς ἣν θὰ ὑποβληθῇ τὸ Δημόσιον, ἔσται πολὺ μικροτέρα ἐκείνης, ἣν δύναται νὰ ὑποστῇ, ἂν τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ ὡς ἔχει, ἔσται δ’ ἀνταξία πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν, ἣν θὰ παρέξῃ τὸ συζητούμενον μέτρον, ἂν ἡ ἀφαίρεσις ἐκ τῆς ἐλευθέρας ἐμπορίας 40,000,000 λιτρῶν συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος. Οὐδὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν ἀσφαλὲς περὶ τῆς διαθέσεως τῆς παραληφθησομένης σταφίδος. Ἐνδέχεται καὶ νὰ ἐκποιηθῇ μέρος πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνευμάτων διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν εἰς τὴν τιμὴν τῶν 60 δραχμῶν. Ἐνδέχεται νὰ παρουσιασθῶσι βιομήχανοι τολμηροὶ, ὅπως ἐπιδιώξωσι τὴν ἐξεύρεσιν νέων ἀγορῶν βιομηχανικῶν προϊόντων ἐκ τῆς σταφίδος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, καὶ ν’ ἀγοράσωσι τὸ πλεῖστον ἢ τὸ ὅλον τῆς σταφίδος τοῦ Δημοσίου εἰς τιμὴν κατωτέραν τῶν δρ. 40 κατὰ χιλιόλιτρον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὸ Δημόσιον εἶναι δίκαιον νὰ λάβῃ τὸ ποσὸν, οὗτινος θὰ στερηθῇ ἕνεκα τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἐγγείου τέλους ἐπὶ τοῦ ἐξαχθέντος σταφιδοκάρπου, καὶ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας θὰ καταβάλῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ἀλλὰ πᾶν τυχὸν περίσσευμα, ὅπερ ἤθελεν ὑπολειφθῇ μετὰ τὴν ἀπόδοσιν εἰς τὸ Δημόσιον τῶν ποσῶν τούτων, εἶναι δίκαιον καὶ ὠφέλιμον νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ νόμου εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς σταφίδος. Εἰς τοῦτο δ’ ἀφορᾷ μία ἐκ τῶν παρ’ ἐμοῦ προταθεισῶν τροπολογιῶν. Καὶ διὰ τῶν τροποποιήσεων, ἃς προτείνω, δὲν ἐπιτυγχάνομεν βεβαίως τὴν ψήφισιν μέτρου τελείου καὶ τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς ἡμᾶς πεποίθησιν, ὅτι ἡ σταφὶς, τὸ πολύτιμον τοῦτο προϊὸν διὰ τὴν χώραν ἡμῶν, θὰ τύχῃ ἀποτελεσματικῆς ὑποστηρίξεως, ἀλλὰ θὰ ψηφίσωμεν μέτρον, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐξεγείρῃ τὴν συνείδησιν τῶν ἀποκρουόντων τὴν παρακράτησιν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ τῶν παρ’ αὐτοῦ βλαπτομένων οἰνοπαραγωγῶν. Θ’ ἀποβῇ δ’ οὕτως ἐφαρμόσιμον, διαφεῦγον τὰς δυσκολίας καὶ τὰς ἀντιδράσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἀπαντήσῃ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτοῦ, ἐὰν ψηφισθῇ ὡς ἔχει. Τὴν ἐφαρμογὴν δ’ αὐτοῦ, ἀνεξαρτήτως τῶν ἀμέσων αὐτῆς ἀποτελεσμάτων, θεωρῶ προσέτι ἐπωφελῆ, καὶ διότι θέλει χρησιμεύσει νὰ δείξῃ ἡμῖν ὁποῖα ἔσονται τὰ ἀποτελέσματα τῆς παρακρατήσεως τῆς σταφίδος ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτῆς. Ἀναγκαιοτάτη δ’ ἔσται ἡ ἐκ ταύτης πεῖρα κατὰ τὴν μελέτην, ἣν πρέπει ἐν εὐθετωτέρᾳ ὥρᾳ νὰ ποιήσωμεν πρὸς ἐξεύρεσιν τῶν μέτρων, διὰ τῶν ὁποίων θ’ ἀποβῇ δυνατὴ ἡ ἀποσόβησις τῶν κινδύνων, τῶν ἐπαπειλούντων τὴν σταφίδα, καὶ ἡ ὑποστήριξις τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως αὐτῆς.

§272Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, εὐτυχὲς τυγχάνει τὸ συμβεβηκὸς, ὅτι αἱ ἀντιδράσεις, τῶν ὁποίων ἐμνήσθη ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, παράγονται μόνον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν ἐλπίζω δὲ νὰ ἐξέλθωσιν αὐτῆς, οὐδ’ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νομοθετήματος νὰ προσκόψῃ κατὰ ἀντιδράσεων γενικῶν. Ὅτι δὲ παράγονται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ αἱ ἀντιδράσεις, ἀρκεῖ νὰ ἀναμνησθῶμεν τῶν ἐπιχειρημάτων, τῶν ὁποίων ἐγένετο χρῆσις, ὅπως πεισθῇ ἡ Βουλὴ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὑπ’ αὐτῆς· ἀποτελοῦσι δὲ τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα τοὺς δύο ἀντίποδας, τὰ δύο ἄκρα. Ἠκούσατε ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν μετὰ τῆς Ἀγγλίας. Διὰ ποῖον λόγον; Διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπιβάλλει ὑπέρογκον φόρον, αὐξάνει τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους διὰ τῆς πρὸς τὴν Ἀγγλίαν συμβάσεως τοῦ 1890 ὑπεσχέθη τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ μὴ αὐξήσῃ, ἤτοι τὸν φόρον τὸν πληρονόμενον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς σταφίδος. Καὶ ἠκούσατε ἐπιχειρήματα παντοῖα, προταθέντα, ἵνα σᾶς πείσωσιν, ὅτι τῷ ὄντι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐξάνουσιν οἱ φόροι. Ἐὰν 284 ἑκατομμύρια ἐξήχθησαν κατὰ τὴν σταφιδικὴν περίοδον τοῦ 1893, δὲν ἠρκέσθησαν νὰ ἀναβιβάσωσι τὰ ἐφέτος ἐξαχθησόμενα εἰς 300 ἑκατομμύρια, ἀλλ’ ἀνεβίβασαν αὐτὰ εἰς 400 ἑκατομμύρια, καὶ ἐπὶ τῶν 400 τούτων ἑκατομμυρίων ὑπελόγισαν τὰ 15%, τὰ ὁποῖα ἤθελον εἰσπραχθῆ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, καὶ ἀνεῦρον, ὅτι τὸ Δημόσιον θέλει λάβει ἀντὶ φόρου εἰς εἶδος 60 ἑκατομμύρια. Καὶ ὑπελόγισαν ὅτι τὰ 60 ταῦτα ἑκατομμύρια θέλουσι πωληθῆ πρὸς 100 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα, θέλει δ’ οὕτω εἰσπράξει τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐξ ἑκατομμύρια. Ἑπομένως, ἐπειδὴ τὸ ποσὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον μειοῦται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁ εἰς χρήματα φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος, ὑπολογιζόμενον ἐπὶ 300 ἑκατομμυρίων ἐξαχθησομένων, ἀνέρχεται εἰς ἓν ἑκατομμύριον καὶ 200 χιλιάδας, τὸ δημόσιον ταμεῖον θέλει εἰσπράξει 4 ἑκατομμύρια καὶ 800 χιλιάδας περισσότερα ὅσων εἰσέπραττε πρότερον. Ὅταν πρόκειται νὰ ὑπολογίσωσι πόσα θέλει λάβει εἰς εἶδος ἀντὶ φόρου τὸ Δημόσιον, ἀναγράφουσιν ὡς ἐξαχθησόμενα 400 ἑκατομμύρια. Ὅταν πρόκειται νὰ ὑπολογίσωσι πόσον θέλουσι μειωθῆ τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ εἰς χρήματα φόρου κατὰ τέσσαρας δραχμὰς κατὰ χιλιάδα, ἀναγράφουσιν ὡς ἐξαχθησόμενον ποσὸν οὐχὶ 400, ἀλλὰ 300 ἑκατομμύρια. Καὶ σᾶς ἠρώτων, πῶς στέργετε νὰ αὐξήσητε τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος κατὰ 4,800,000; Δὲν εἶναι τοῦτο αὔξησις φόρου; δὲν ἐπιβάλλετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου μείζονα βάρη ἐπὶ τῆς παραγωγῆς; Δὲν εἶναι φόρος, ὁ ὁποῖος θέλει καταστήσει τὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος ἀνωτέραν ἐκείνης, ἐφ’ ᾗ ἐπωλεῖτο μέχρι τοῦδε; Τὸ ποσὸν, καθ’ ὃ αὐξάνετε τὸν φόρον, σᾶς ἔλεγον, δὲν θέλει ἐπιβαρύνει τὴν κατανάλωσιν; Δὲν θὰ προκαλέσῃ τοιαύτη αὔξησις τὰς διαμαρτυρίας τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως; Καὶ ἰδοὺ ὁ ἐπικείμενος κίνδυνος, ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις νὰ κηρύξῃ παραβαινομένην ἀπὸ ἡμᾶς τὴν μετ’ αὐτῆς σύμβασιν, νὰ προβῇ δὲ καὶ ἐκείνη νὰ αὐξήσῃ ἐν Ἀγγλίᾳ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος, τὸ ὁποῖον ἤδη πληρώνομεν. Ἀλλ’ ἂν ἡ Ἀγγλία αὐξήσῃ τὸ ἐπὶ τῆς σταφίδος εἰσαγωγικὸν τέλος, δὲν εἶναι καταφανὴς ἡ ἀπώλεια πάσης ἐλπίδος καταναλώσεως τοῦ προϊόντος ἡμῶν, ἡ ἀπώλεια τοῦ προϊόντος; Καὶ ἐνῷ ἀκούομεν ταῦτα ἐφ’ ἑνὸς, ἀκούομεν ἀφ’ ἑτέρου ἄλλων, βεβαιούντων τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ ποσὸν τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον θέλει εἰσπράξει τὸ δημόσιον ταμεῖον, δὲν θέλει ἔχει ἀξίαν τινὰ, ὅτι ἕνεκα τούτου τὸ Δημόσιον δὲν θέλει ἀποζημιωθῆ διὰ τὰς τέσσαρας δραχμὰς, κατὰ τὰς ὁποίας μειοῦται ὁ φόρος κατὰ χιλιάδα, καὶ θέλει ζημιωθῆ ἓν ἑκατομμύριον καὶ 200 χιλιάδας δραχμῶν, ἐὰν ἐξαχθῶσι 300 ἑκατομμύρια σταφίδος. Καὶ μᾶς ἔλεγον οὗτοι: πῶς τολμᾶτε νὰ προτείνητε τοιαύτην ἐλάττωσιν τῶν δημοσίων ἐσόδων; Πῶς θέλει ἀκουσθῆ ἡ ἐλάττωσις αὕτη ἀπὸ τοὺς δανειστάς; Καὶ δὲν συλλογίζεσθε ὅτι οἱ δανεισταὶ θέλουσι θεωρήσει ἡμᾶς ὡς ὀφειλέτας κακῆς πίστεως, οὐδὲ θέλουσι στέρξει νὰ ἐπαναλάβωσι τὰς διαπραγματεύσεις, ὅπως κανονίσωμεν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους; Τοιαύτας ἀντιθέσεις ἠκούσαμεν. Ὁ εἷς ἀναβιβάζει εἰς τὸν ὕψιστον βαθμὸν τὸ ποσὸν τῶν χρημάτων, ὅπερ θέλομεν εἰσπράξει ἐκ τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον θέλομεν λάβει· ὁ ἕτερος καταβιβάζει αὐτὸ μέχρι τοῦ μηδενός. Καὶ ὅταν ἤκουον τὰ ἐπιχειρήματα, ἐφανταζόμην πῶς ἔστρεφον τὰ βλέμματα οἱ μὲν πρὸς τὸ Λονδῖνον, ζητοῦντες ἐπικουρίαν εἰς τὸν κατὰ τοῦ Ὑπουργείου ἀγῶνά των, οἱ δὲ πρὸς τὸ Βερολῖνον, πρὸς τὸ Λονδῖνον καὶ πρὸς τοὺς Παρισίους, προσδοκῶντες τὴν ἐπικουρίαν παρὰ τῶν δανειστῶν. Λυποῦμαι, διότι ἀναγκάζομαι νὰ ὁμιλήσω περὶ τοιούτων ἐπιχειρημάτων, καὶ ἰδίως διότι ἤμην καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἦμαι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἐφρόνουν, ὅτι ἡ παρακράτησις δὲν ἔπρεπε νὰ νομοθετηθῇ, οὐδ’ αὐτὴ ἡ εἰσφορά, καὶ ὅμως, εἰ καὶ ἐφρόνουν ταῦτα, ἐθυσίαζον τὴν ἐμὴν γνώμην, ἕνεκα τοῦ κινδύνου, ὁ ὁποῖος ἐφαίνετο ἐπικείμενος, καὶ ἐθυσίαζον αὐτὴν οὐχὶ μόνον νῦν, ὅτε εἰμὶ Ὑπουργός, ἀλλὰ ἐθυσίαζον αὐτὴν καὶ ὅταν ἤμην ἀντιπολιτευόμενος, ὅτε ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης ἐψήφιζον ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον τὸ Ὑπουργεῖον Τρικούπη εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ ἐθυσίαζον τὰς γνώμας μου ταύτας, διότι ἀπέβλεπον εἰς τὸν ὁρατὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον παρίστων οἱ ἀντιλέγοντες ὡς ἐπικείμενον, ἕνεκα τῆς ὑπερβολῆς τῆς προσφορᾶς ἐν σχέσει πρὸς τὴν ζήτησιν, κίνδυνον τὸν ὁποῖον εἶχον δημιουργήσει τὰ περισσεύματα τριῶν σταφιδικῶν περιόδων. Καὶ ὁ κίνδυνος ἐφαίνετο πραγματικός, διότι, ἂν εἶχον ἀποταμιευθῆ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοσαῦτα ἐκ τοῦ παρελθόντος περισσεύματα, ταῦτα βεβαίως ἤθελον προστεθῆ εἰς τὴν κατανάλωσιν τῆς ἐφετεινῆς συγκομιδῆς, καὶ δὲν θέλουσι μόνον ταῦτα ἐπιπροσθήσει, διότι θέλει παρεμβάλει προσέτι μεγίστην δυσκολίαν εἰς τὴν ἐμπορίαν τοῦ ἐφετεινοῦ προϊόντος ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν διατελεῖ ἡ οἰκονομικὴ πίστις τοῦ Κράτους. Ἐὰν δὲ συμβῇ νὰ μὴ πωλήσωμεν, εἰμὴ μόνον τὰς σταφίδας ἐκείνας, τὰς ὁποίας κατ’ ἀνάγκην ἀγοράζουσι καὶ τρώγουσι ἔν τισι μέρεσι τῆς Εὐρώπης, δὲν θέλουσιν εἰσαχθῆ ὅσα εἰσήγοντο κατὰ τὸ παρελθὸν χρήματα, ὅτε ἐξήγετο τὸ ὅλον ἢ σχεδὸν τὸ ὅλον τοῦ παραγομένου καρποῦ, ἑπομένως οἱ φορολογούμενοι θέλουσι στερεῖσθαι χρημάτων, ὅπως ἀποτίσωσι τοὺς φόρους αὐτῶν, μεγάλαι δὲ δυσκολίαι θέλουσι παρεμβληθῆ καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐργασίας τῆς χώρας. Ὅτι θέλει προσκόψει ἡ κοινωνικὴ ἐργασία, καὶ ὅτι τοῦτο βεβαίως θέλει ἐνασκήσει ἐπιῤῥοὴν καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἐσόδων τοῦ δημοσίου ταμείου, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία· διὰ τοῦτο ἐθυσίαζον τὴν ἐμὴν γνώμην, διότι ἐνόμιζον, ὅτι, ἂν καὶ δὲν ἦτο ἐπιστημονικῶς ὀρθή, ἂν καὶ ἦτο ἐμπειρικὴ ἡ πρότασις τῆς παρακρατήσεως, ἢ ἡ πρότασις τῆς εἰσφορᾶς, δὲν ἔπρεπέ τις νὰ ἀναλάβῃ εὐθύνην ἀπέναντι κινδύνου τοσοῦτον μεγάλου, πρὸ τοῦ ὁποίου ἤθελον κύψει καὶ τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡμεῖς δὲν ἐσκοποῦμεν νὰ προτείνωμεν παρακράτησιν, οὐδὲ ἐν τῷ νῷ ἡμῶν ὑπῆρχεν ἡ παρακράτησις, ἀλλ’ ἐπειράθημεν νὰ συνδυάσωμεν δύο τινά. Ἐπειράθημεν νὰ ἀφήσωμεν εἰς τοὺς φορολογουμένους ποσοστόν τι χρημάτων ἐκ τοῦ φόρου τοῦ πληρονομένου ἐπὶ τῆς σταφίδος, νὰ λάβωμεν δ’ ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τούτου παρ’ αὐτῶν ποσὸν σταφίδος, ὡς ἀντίτιμον τοῦ ἀφινομένου αὐτοῖς ποσοστοῦ τοῦ φόρου, μεταβάλλοντες τὴν διοίκησιν εἰς ἐπιχείρησιν ἐμπορικήν. Βεβαίως δὲν ἁρμόζει εἰς τὴν διοίκησιν νὰ ἐπιλαμβάνηται ἔργου τοιούτου, ἀλλ’ ὅταν οἱ παραγωγοὶ δὲν ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ συνέλθωσιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ ἐργασθῶσι συλλήβδην, ὅταν ἡ ἐπιμέλεια, ἥτις ἐνασκεῖται ἐπὶ τῶν διαφόρων κλάδων τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, δὲν προέβη ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε διὰ κοινῆς συνεννοήσεως οἱ παράγοντες προϊόν τι νὰ ἐργάζωνται, ὅπως ἀποσοβήσωσι τοὺς κινδύνους, οἵτινες ἐπέρχονται κατὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ προϊόντος, ὑπελάβομεν ὅτι ὠφείλομεν νὰ πληρώσωμεν ἡμεῖς τὸ κενὸν, ἀναλαμβάνοντες τὴν φροντίδα τῆς προστασίας τοῦ προϊόντος. Καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πυλίας ἐξεπλήσσετο καὶ ἐδυσφόρει, διότι ἔβλεπεν ὅτι ἡ πρότασις ἡμῶν ἦτο modus vivendi, καὶ ἐκατηγόρει ἡμῶν, ὅτι κατεφύγομεν εἰς τοιαῦτα μέσα. Καὶ εἰς τίνα ἄλλα μέσα ἠδυνάμεθα νὰ καταφύγωμεν, ὅταν πάντα τ’ ἄλλα μέσα ἠδύναντο νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὸ μέλλον, οὐδὲν δὲ μέσον ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ τό γε νῦν ἔχον ὑπὲρ τῶν καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι πρόκειται μετ’ ὀλίγον νὰ συγκομίσωσι τὸ προϊόν των, καὶ ἀμηχανοῦσιν, ἐὰν θέλωσι δυνηθῆ νὰ τὸ καταναλώσωσι; Βεβαίως τὸ μέτρον εἶναι ἔκτακτον, διὰ τοῦτο καὶ εἶναι μέτρον ἐτήσιον, δὲν ἰσχύει, εἰμὴ μόνον δι’ ἓν ἔτος. Διὰ τοῦτο εἶναι μέτρον δοκιμαστικόν· διότι, ἐὰν δὲν ἦτο μέτρον δοκιμαστικόν· ἐὰν δὲν ἦτο ἐτήσιον, ἐὰν δὲν ἦτο τῷ ὄντι modus vivendi, ἡμεῖς δυσκόλως ἠθέλομεν τὸ στέρξει, ἀφοῦ εἴπομεν περὶ αὐτοῦ, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζομεν ἐν αὐτῷ ἐπιστημονικὴν ἀλήθειαν, οὐδὲ κρίνομεν αὐτὸ ἄγον εἰς ἀσφαλῆ ἀποτελέσματα, ἀφοῦ ὡμολογήσαμεν, ὅτι δὲν ἁρμόζει εἰς τὴν διοίκησιν νὰ εἰσπράττῃ καὶ νὰ ἐναποταμιεύῃ καὶ νὰ φυλάττῃ σταφίδα, καὶ νὰ διαχειρίζηται αὐτὴν καὶ νὰ ἐμπορεύηται αὐτήν. Ἀλλ’ ὅταν οἱ κίνδυνοι ἐπιφαίνωνται καὶ προβάλλωσι, βεβαίως εἰς ἔκτακτα μέτρα πρέπει νὰ προσφεύγῃ τὸ Κράτος, ἵνα ἀποσοβήσῃ αὐτοὺς, ἢ ἵνα μειώσῃ αὐτούς. Τοιοῦτον λοιπὸν ἔκτακτον μέτρον εἶναι καὶ τὸ παρὸν, τοῦ ὁποίου τὴν διάρκειαν προσεπαθήσαμεν νὰ περιστείλωμεν ἐντὸς μόνον ἑνὸς ἐνιαυτοῦ. Ἐὰν ἤθελε παραγάγει τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προσδοκῶσιν οἱ ἐφευρόντες καὶ οἱ προτείναντες τὸ μέτρον τοῦτο, θέλει εἶσθαι εὐτύχημα, διότι θέλομεν διέλθει τὴν σταφιδικὴν ταύτην περίοδον ὅσον εἶναι δυνατὸν ἀνωδύνως· ἐὰν ὅμως δὲν παραγάγῃ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προσδοκῶσιν οἱ προτείναντες αὐτὸ, τὸ κακὸν θέλει εἶσθαι δι’ ἓν μόνον ἔτος· ἀλλὰ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον προσπαθοῦμεν νὰ ἀποσοβήσωμεν διὰ τοῦ μέτρου τούτου τοῦ ἐκτάκτου, τοῦ παροδικοῦ, τὸ κακὸν τοῦτο ἐπεθυμοῦμεν, ἀφοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἀποσοβήσωμεν διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ, ἐπεθυμοῦμεν νὰ μὴ ἐπηρεάσῃ ἐπὶ τὰ χείρω τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ δημοσίου ταμείου κατὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν, καθ’ ἣν βεβαίως, ὡς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἔλεγε, δὲν ἔχομεν μόνον τὰ ἀποτελέσματα τῆς πτωχεύσεως, τῆς ἐπικηρυχθείσης διὰ τοῦ νόμου τῆς 10 Δεκεμβρίου 1893, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ πραγματικὴν οἰκονομικὴν στενοχωρίαν, τὴν στενοχωρίαν ἐκείνην, ἧς ἕνεκα ἠναγκάσθημεν νὰ ῥίψωμεν προχθὲς 80 ἢ 100 ὑπαλλήλους εἰς τοὺς δρόμους, ἵνα ἐλαττώσωμεν τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, ἀπαλλασσόμενοι ἀπὸ τῆς πληρωμῆς τοῦ μισθοῦ αὐτῶν. Ἤθελε δ’ εἶσθαι ἀσυνειδησία, ἂν δὲν ἐφροντίζομεν νὰ μὴ ὑποβάλωμεν τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰς δαπάνας ὑπερβαινούσας τὰς δυνάμεις αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο ἐπροτείναμεν τὸν συνδυασμὸν αὐτόν. Ἠδύναντο οἱ ἀντιλέγοντες νὰ προβάλωσιν ἓν ἐπιχείρημα, τόδε, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν παρὰ τῶν παραγωγῶν, ἵνα εἰσφέρωσιν εἰς εἶδος, ἔχει ἀξίαν ἀνωτέραν τῶν τεσσάρων δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον, κατὰ τὰς ὁποίας μειοῦται ὁ φόρος τῆς σταφίδος. Ἐὰν τοιοῦτόν τι ἔλεγον εἰς ἡμᾶς, ἠθέλομεν ὁμολογήσει, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτῶν ἔχει λογικὴν βάσιν, ἠθέλομεν ὅμως ἐρωτήσει αὐτοὺς, τίς ἐβεβαίωσεν ὅτι, ἐὰν δὲν ληφθῇ τὸ μέτρον τοῦτο, θέλουσι δυνηθῆ νὰ πωλήσωσι τὴν σταφίδα εἰς 100 ἢ εἰς 60 ἢ εἰς 40 δραχμάς; Καὶ ὅταν δὲν ἔχωσι τὴν βεβαιότητα ὅτι δύνανται νὰ εὕρωσιν ἀγοραστὰς τοῦ συγκομισθησομένου προϊόντος ἐπὶ τιμῇ ὑπερτέρᾳ ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν σταφίδα, διατὶ ἀξιοῦσι νὰ ἀποδεχθῶμεν τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτῶν ὡς ὀρθούς; Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, μήπως ἡμεῖς ἐπεθυμήσαμεν νὰ μειώσωμεν τὴν περιουσίαν τῶν παραγόντων ἢ καλλιεργούντων τὴν σταφίδα; Ἐὰν ἤθελε συμβῆ νὰ πωληθῇ τὸ προϊὸν εἰς τιμὰς ἀνωτέρας ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὑπολογίζομεν, ἐὰν ἐκ τοῦ εἰσπραχθησομένου ἀντιτίμου ἤθελε καλυφθῆ τὸ ποσὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον θέλουσι μειωθῆ τὰ ἔσοδα τοῦ δημοσίου ταμείου ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου κατὰ τέσσαρας δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον, ἐὰν ἤθελον καλυφθῆ τὰ ἔξοδα τῆς ἀποθηκεύσεως καὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ εἰσενεχθησομένου εἰς εἶδος ποσοῦ ἀντὶ φόρου, τὸ περίσσευμα ἀποδίδομεν εἴτε εἰς τοὺς παραγωγοὺς, ἤτοι εἰς ἐκείνους ἀπὸ τοὺς ὁποίους εἰσεπράξαμεν τὸ προϊὸν, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, ἢ τρέπομεν αὐτὸ πρὸς σκοπὸν, ὁ ὁποῖος θέλει προσδιορισθῆ ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως καὶ βελτιώσεως τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ ἐμπορίου τοῦ προϊόντος τούτου ἐν τῷ μέλλοντι. Δὲν ἐπῆλθεν ὄντως εἰς τὴν διάνοιαν ἡμῶν ἡ γνώμη, οὔτε εἰς τὴν ψυχὴν ἡμῶν ὁ πόθος, νὰ κερδοσκοπήσωμεν ἐπὶ τῆς δυστυχίας τῶν παραγωγῶν, τῶν καλλιεργούντων τὴν σταφίδα, ἀλλ’ ἐζητήσαμεν νὰ γενώμεθα μεσῖται ἢ προμηθευταί, ἀφοῦ μόνοι αὐτοὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συνεννοηθῶσιν, ἵνα πράξωσι τοῦτο. Ἐγὼ ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ἓν μόνον ἐλάττωμα εὑρίσκω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ἐλάττωμα ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προσδιορισθῇ ἀπὸ τοῦδε ἡ τιμή, εἰς τὴν ὁποίαν ἤθελε πωληθῆ τὸ ποσὸν τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον ἤθελε προσενεχθῆ εἰς τὸ Κράτος ἀντὶ τοῦ φόρου, ἑπομένως, ὅτι ἕνεκα τῆς ἀγνοίας περὶ τῆς τιμῆς, ἐφ’ ᾗ ἤθελε πωληθῆ, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίζετο, προσδιωρίσθη ποσὸν σταφίδος δυσανάλογον πρὸς τὸ ποσὸν τῶν τεσσάρων δραχμῶν, κατὰ τὰς ὁποίας προτείνεται ἡ ἐλάττωσις τοῦ φόρου κατὰ χιλιόλιτρον· τοῦτο εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἦναι ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐὰν ἦναι ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἐλάττωμα τὸ ὁποῖον ὠφελεῖ τοὺς καλλιεργοῦντας τὴν σταφιδάμπελον, διότι θέλουσιν εἰσφέρει ἀντὶ φόρου ποσὸν ὑπερβαῖνον ἀναλόγως τὴν ἀξίαν τῶν τεσσάρων δραχμῶν, ἀλλὰ πρὸς ἴδιον αὑτῶν ὄφελος, πρὸς βελτίωσιν τῶν τιμῶν τοῦ πωληθησομένου προϊόντος. Ἀλλ’ ἀφοῦ ταῦτα ἦσαν τὰ ἐλαττώματα τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, προσετέθησαν τὰ ἐλαττώματα τῶν λεπτομερειῶν. Ἐλάττωμα τῶν λεπτομερειῶν ἦτο, ὅτι, ἐὰν ἤθελε ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις αὐτοῦ, ἤθελον βλαβῆ τὰ συμφέροντα ἄλλων εἰδῶν ἐθνικῆς παραγωγῆς, καὶ ἰδίως τὰ συμφέροντα τῶν καλλιεργούντων τὰς ἀμπέλους. Συνάδελφοι ἀνήκοντες εἰς ἐπαρχίας οἰνοφόρους ἰσχυρίσθησαν, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλουσι παρακωλύσει τὴν χρησιμοποίησιν τῶν προϊόντων τῆς ἀμπέλου εἰς οἰνοπνευματοποιΐαν, καὶ ἑπομένως ἐν τῷ συναγωνισμῷ, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει μεταξὺ τῆς σταφίδος καὶ τῆς σταφυλῆς, θέλει δοθῆ ἡ νίκη εἰς τὴν σταφίδα, ἐπὶ ζημίᾳ καὶ καταστροφῇ τῶν καλλιεργούντων τὴν ἄμπελον καὶ παραγόντων τὰς σταφυλάς. Ἀλλ’ οἱ φόβοι οὗτοι οὐδεμίαν ἔχουσι βάσιν, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην. Ἐὰν μέχρι τοῦδε παρήγοντο ἑκατομμύριά τινα ὀκάδων οἰνοπνεύματος καὶ εἰς τὴν παραγωγὴν ταύτην ἐχρησίμευεν ἡ σταφυλή, εὐλόγως ἠδύναντο νὰ παραπονεθῶσι, διότι τὰ 40 ἑκατομμύρια τῆς σταφίδος ἤθελον κρατήσει καὶ ἀποκλείσει τὰ ἑκατομμύρια τῶν ὀκάδων τῆς σταφυλῆς ἢ τοῦ γλεύκους, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐχρησίμευον εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν· ἀλλ’ ἐὰν παράγηται μέχρι τοῦδε ποσὸν οἰνοπνεύματος πολλῷ ἀπέχον τοῦ ἑκατομμυρίου ἢ τῶν ἑκατομμυρίων ὀκάδων, τὸ ποσὸν τῆς σταφυλῆς, τὸ ὁποῖον διατίθεται εἰς παραγωγὴν αὐτοῦ, εἶναι ποσὸν ἐλάχιστον, εἶναι δὲ τόσῳ ἐλάχιστον, ὥστε, ἐὰν ἤθελε προκύψει μείωσίς τις τοῦ ποσοῦ τούτου κατὰ τὴν κατανάλωσιν πρὸς οἰνοπνευματοποιΐαν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἡ καταστροφὴ καὶ ἡ ζημία, ἡ ὁποία παρεστάθη ὡς ὑπερβαίνουσα τοὺς ἀνεκτοὺς ὅρους, νομίζω ὅτι εἶναι φανταστική. Ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι οὔτε ἡ μείωσις αὕτη θέλει ἐπέλθει, διότι, ἐὰν ἤθελεν ὑποτεθῆ ὅτι ἤθελον πωληθῆ 45 ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου εἰς τὴν βιομηχανίαν τῆς οἰνοπνευματοποιΐας, πρέπει νὰ συμπεράνῃ ἕκαστος, ὅτι ἡ βιομηχανία τῆς οἰνοπνευματοποιΐας θέλει ἀναπτυχθῆ εἰς ὅρους πολὺ ἀπέχοντας τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους νῦν εὑρίσκεται, καὶ ὅτι ἡ βιομηχανία τῆς οἰνοπνευματοποιΐας, ἥτις ἤθελε καταναλώσει 45 ἑκατομμύρια εἰς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, καὶ ἥτις ἑπομένως ἔχει πεποίθησιν ὅτι τὸ παραχθησόμενον ἐκ τοσούτου ποσοῦ σταφίδος οἰνόπνευμα ἠδύνατο νὰ διατεθῇ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, δὲν ἤθελε βεβαίως ἀπόσχει, ἐὰν εὕρισκεν εἰς τιμὰς συμφερούσας, ἵνα προσφύγῃ καὶ εἰς τὴν σταφυλήν, ὅπως συμπληρώσῃ τὰς ἀποθήκας της, καὶ αὐξήσῃ τὰς πρώτας ὕλας, τῶν ὁποίων εἶχεν ἀνάγκην. Ἐλέχθη ὅτι ἡ σταφυλὴ ἐχρησίμευε μέχρι τοῦδε εἰς οἰνοπνευματοποιΐαν, καὶ ὅτι οὐδέποτε ἐγένετο χρῆσις ὑλῶν ἄλλων, αἱ ὁποῖαι ὑπόκεινται εἰς φορολογίαν. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχω, δὲν εἶναι τοιαῦται, ἀνεκοίνωσα δὲ πρό τινων ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐγώ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἡτοιμαζόμην κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους 1892 νὰ διατάξω αἰφνηδίαν ἐπίσκεψιν εἰς οἰνοπνευματοποιεῖα, διότι ἤμην βέβαιος, ὅτι ἤθελον συλλάβει ἐπ’ αὐτοφώρῳ αὐτὰ χρησιμοποιοῦντα εἰς τὴν παρασκευὴν οἰνοπνεύματος καὶ ἀμυλώδεις οὐσίας, ἀποφεύγοντα τὸν φόρον, ὁ ὁποῖος ἐπεβάλλετο ἐπ’ αὐτῶν. Ἀλλὰ γνωρίζω ὡσαύτως, ὅτι κατὰ τὸ 1893 πολλαὶ ἠγοράσθησαν ποσότητες ἀραβοσίτου ἐν Ἑλλάδι, αἵτινες ἐπωλήθησαν εἰς διευθυντὰς βιομηχανικῶν καταστημάτων οἰνοπνευματοποιίας, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν ἐσκόπουν νὰ ἐμπορευθῶσι τὸν ἀραβόσιτον, μεταπωλοῦντες αὐτὸν εἰς ἄλλους αὐτούσιον, ἀλλὰ βεβαίως ὑπεξέφευγον τὴν ἐπιτήρησιν τῆς ἀρχῆς καὶ ἐχρησιμοποίουν αὐτὸν εἰς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος. Ἡ δὲ ῥητὴ ἀπαγόρευσις, ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγραφεῖσα, τῆς χρήσεως ἄλλων ὑλῶν, πλὴν τῆς σταφυλῆς καὶ τῆς σταφίδος, ἤθελεν εἶσθαι ἐγγύησις καὶ πρὸς τοὺς οἰνοπαραγωγοὺς, ὅτι ἤθελον παύσει αἱ καταχρήσεις, ἕνεκα τῶν ὁποίων μέχρι τοῦδε περιωρίζετο ἡ κατανάλωσις τῆς σταφυλῆς εἰς οἰνοπνευματοποιίαν, ἀλλ’ ἤθελεν εἶσθαι καὶ ἐγγύησις εἰς τοὺς καταναλωτὰς τοῦ οἰνοπνεύματος, ἐφ’ ὅσον τοῦτο καταναλίσκεται ἐν τῷ τόπῳ, ὅτι ἦτο οἰνόπνευμα οὐχὶ ἐπιβλαβὲς εἰς τὴν ὑγείαν, ἤθελον δ’ ὄντως περισταλῆ τὰ ἀποτελέσματα χρήσεως οἰνοπνεύματος κατασκευαζομένου ἐξ ἀμυλωδῶν ὑλῶν, καὶ ἑπομένως δημιουργοῦντος ἐν τῷ ὀργανισμῷ τῶν καταναλισκόντων αὐτὸ νοσήματα θανατηφόρα. Ἀλλὰ μήπως ἦτο ἀναγκαῖον νὰ πωλήσωμεν τὴν σταφίδα πρὸς χρῆσιν οἰνοπνεύματος; Μήπως δὲν ἔχομεν προτάσεις νὰ πωλήσωμεν αὐτὴν εἰς ἄλλας βιομηχανικὰς χρήσεις; Ἐνταῦθα ἱδρύθη μικρὸν ἐργοστάσιον, ἐν τῷ ὁποίῳ κατειργάζοντο τὴν σταφίδα, καὶ παρῆγον ὑγρὸν ἐξ αὐτῆς γλυκὺ, ὅπερ ὠνόμασαν σεράπιον. Τὸ σεράπιον τοῦτο ἀποστέλλουσιν ἐκτὸς τοῦ Κράτους, ἡ δὲ κατανάλωσις αὐτοῦ εὗρε χώραν ἐν Ἀγγλίᾳ, ἔνθα μεταχειρίζονται τὸ κατάλοιπον ἐκεῖνο τῆς ζακχάρεως, τὸ ὁποῖον δὲν κρυσταλλοῦται καὶ μένει ἐν ὑγρᾷ, ἀλλὰ πυκνῇ καταστάσει, ὡς melasse, καὶ τὸ ὁποῖον διαιρεῖται εἰς δύο κατηγορίας, εἰς τὸ ἔχον λευκότερον χρῶμα καὶ εἰς τὸ ἔχον μέλαν χρῶμα. Τὸ ὑγρὸν τοῦτο ἐν ταῖς διαφόροις ἐπαρχίαις τῆς Ἀγγλίας μεταχειρίζονται αἱ κατώτεραι τάξεις, αἱ πενέστεραι, καὶ τρώγουσιν αὐτὸ μετὰ τοῦ ἄρτου αὐτῶν· τοσοῦτον δὲ προώδευσεν ἡ κατανάλωσις, ὥστε ἡ Ἑταιρία τῶν Ἐργοληψιῶν σκοπεῖ νὰ ἱδρύσῃ μέγα κατάστημα, Σεραποποιεῖον ἐκ σταφίδος, ὁ δὲ διευθυντὴς αὐτῆς μοὶ ὑπέβαλε πρότασιν, ἵνα ἀγοράσῃ πάντα τὰ ἑκατομμύρια τῆς σταφίδος, τὰ ὁποῖα ἤθελον εἰσενεχθῆ ἀντὶ φόρου, εἰς τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ ζητοῦσι νὰ ἀγοράσωσιν αὐτά.

§273ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ἓν ἔτος;

§274Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δι’ ἓν ἔτος. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι δι’ ἓν ἔτος, αὐτοὶ γνωρίζουσιν τοῦτο, καὶ ἑπομένως δι’ ἓν ἔτος ζητοῦσιν. Ἐὰν μοὶ ἔλεγον, ὅτι ἐπιθυμοῦσι νὰ ἀποσοβήσωσιν πᾶσαν ὑπόνοιαν ἐνδεχομένην, ὅτι τὸ ποσὸν τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον ἤθελεν εἰσενεχθῆ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Κράτους ἀντὶ φόρου, θέλει παρακωλύσει τὴν χρῆσιν τῆς σταφυλῆς εἰς τὴν βιομηχανίαν τῆς οἰνοπνευματοποιίας, δὲν ἐδυσκολευόμην νὰ δεχθῶ προθεσμίας. Πότε γίνεται ἡ συγκομιδὴ τῶν σταφυλῶν; Κατὰ τὸν μῆνα τοῦ τρυγητοῦ, τὸν Σεπτέμβριον, τὸν Ὀκτώβριον. Ἂς προτείνωσι νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θέλει ἀποθηκευθῆ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, τῆς ἀντὶ φόρου παραληφθησομένης σταφίδος, θέλει διατηρηθῆ ἐν ταῖς ἀποθήκαις μέχρι τέλους Δεκεμβρίου· ἤθελεν οὕτω μείνει πᾶσα ἡ περίοδος τοῦ ἔτους 1895 ἐλευθέρα εἰς τὴν σταφυλὴν, ἵνα αὕτη ἐπικρατήσῃ καὶ χρησιμοποιηθῇ εἰς οἰνοπνευματοποιίαν. Ἀλλὰ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα προτείνονται καὶ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, εἰσὶν ἀνάλογα πρὸς τὰ προταθέντα κατὰ τῆς ἀρχῆς. Ἤκουον γνωμοδοτοῦντας ἐντεῦθεν συναδέλφους Βουλευτὰς, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ χρῆσις τῆς ἀντὶ φόρου εἰσενεχθησομένης εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Κράτους σταφίδος εἰς τὴν βιομηχανικὴν κατεργασίαν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ. Καὶ τί θέλει γενῇ ἡ σταφὶς αὕτη, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ἀντὶ φόρου τὸ Δημόσιον; Νὰ μὴ ἀποσταλῇ εἰς τὴν Εὐρώπην, ἵνα χρησιμεύσῃ πρὸς βρῶσιν, ἵνα μὴ δημιουργήσῃ ἀνταγωνισμὸν πρὸς τὴν ἄλλην πωληθησομένην σταφίδα· νὰ μὴ ἀποσταλῇ εἰς τὴν Εὐρώπην, ἵνα χρησιμεύσῃ εἰς βιομηχανίαν, διότι συμφέρει ἡ τοιαύτη διάθεσις αὐτῆς ἕνεκα τῶν ἐκεῖ εἰσπραττομένων τελῶν, τὰ ὁποῖα ἀποφράττουσι τὰς πύλας τῶν χωρῶν τῆς Εὐρώπης, νὰ μὴ χρησιμεύσῃ οὐδ’ ἐνταῦθα εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν. Λοιπὸν τί θέλει γενῇ; Δὲν θέλουσι νὰ καταστραφῇ, νὰ ῥιφθῇ εἰς τὴν θάλασσαν, δὲν θέλουσι νὰ χρησιμοποιηθῇ, ἀλλὰ νὰ διατηρηθῇ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Κράτους, ἵνα χρησιμεύσῃ πότε; Ἵνα χρησιμεύσῃ, ὅταν συστηθῇ Σταριδικὴ Τράπεζα. Νομίζω ὅτι δὲν σπουδαιολογοῦμεν. Πῶς θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν; Ἡ σταφὶς, θὰ χρησιμεύσῃ ἢ τὸ ἀντίτιμον τῆς σταφίδος; Ἡ σταφὶς ὡς κεφάλαιον τῆς Σταριδικῆς Τραπέζης, δὲν ἔχει σημασίαν, δὲν ἔχει ἀξίαν· θέλει εἶσθαι μόνον βάρος εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν εἶσθαι μέτοχοι τῆς Τραπέζης, διότι θέλουσι πληρόνει ἐνοίκια ἀποθηκῶν, μισθοὺς ἀποθηκαρίων καὶ ἐπιστατῶν. Ἀξίαν ἔχει τὸ ἀντίτιμον τῆς σταφίδος. Ἀλλ’ ἀπαγορεύετε νὰ πωληθῇ ἐν τῇ Εὐρώπῃ πρὸς βρῶσιν, ἀπαγορεύετε νὰ πωληθῇ ἐν τῇ Εὐρώπῃ καὶ εἰς τὴν βιομηχανίαν, ἀπαγορεύετε τὴν χρησιμοποίησιν αὐτῆς καὶ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν βιομηχανίαν. Κύριοι, δὲν σπουδαιολογοῦμεν, καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν προβάλλονται σπουδαῖα ἐπιχειρήματα, ἐνῷ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον, ἐνῷ τὸ θέμα εἶναι ἄξιον μελέτης. Διὰ τοῦτο ἔλεγον, ὅτι ἐννοῶ μὲν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι λέγουσιν, ὅτι δὲν ὀφείλομεν νὰ πράξωμέν τι, ὅτι οἱ παράγοντες τὴν σταφίδα ὀφείλουσι νὰ κανονίσωσι τὴν τύχην αὐτῆς κατὰ τὰς ἰδίας αὑτῶν βλέψεις καὶ κατὰ τὰ ἴδια αὑτῶν συμφέροντα, ὅτι ὅσοι δὲν δύνανται νὰ καλλιεργήσωσι τὴν σταφίδα, διότι δὲν δύνανται νὰ πωλῶσιν αὐτὴν, ἢ διότι πωλοῦντες αὐτὴν δὲν εἰσπράττουσι τόσα χρήματα, ὅσα ἀπαιτοῦνται ἵνα συντηρῶσιν ἑαυτοὺς καὶ τὰς οἰκογενείας των, ἂς ἐκριζώσωσι τὴν σταφίδα. Ταῦτα εἶναι γνώμη ἀρτία, εἶναι θεωρία φυσική. Δὲν πρέπει τις νὰ ἐπιχειρῇ ἐργασίας, νὰ κάμνῃ ἐπιχειρήσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας δὲν ἀπολαμβάνει τόσα χρήματα, ὅσα θέλουσιν ἀποζημιώσει αὐτὸν διὰ τὰς ἡμεραργίας του καὶ θέλουσι χρησιμεύσει πρὸς συντήρησίν του· ἂν δὲν δύναται νὰ παράγῃ ταῦτα, ἂς τραπῇ ἄλλην ὁδὸν, ὁ καλλιεργητὴς ἂς γείνῃ ἐπιτηδευματίας, ὁ ἐπιτηδευματίας ἂς γείνῃ ἐργάτης, ὁ ἐργάτης ἂς ἐπιχειρήσῃ οἱονδήποτε ἄλλο ἔργον θέλει. Ἡ θεωρία εἶναι ὀρθὴ καὶ ἀληθής. Ἀλλὰ τάχα ἐφθάσαμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον; Εἴμεθα εἰς τὴν στιγμὴν νὰ σκεφθῶμεν περὶ μέτρων τοσούτῳ σκληρῶν; Τὰ ἐπιβάλλει ἡ ἀνάγκη; Ἂς πεισθῶσιν οἱ καλλιεργηταὶ τέλος πάντων, ὅτι, καὶ ἂν ἀφαιρεθῇ τὸ περίσσευμα τῆς ἐφαρμογῆς, οὗτοι δὲν σώζονται. Ἂς τὸ πράξωμεν, διότι, ἂν τὸ μέτρον ἀποτύχῃ, θέλουσι πεισθῆ, ὅτι ἡ ἀφαίρεσις τοῦ περισσεύματος, καὶ αὐτὴ ἡ προσπάθεια πρὸς ἐξίσωσιν τοῦ προσφερομένου πρὸς τὸ ζητούμενον δὲν σώζει τὸ προϊὸν, οὕτω δὲ θέλουσιν ὁδηγηθῆ, ἵνα κανονίσωσι τὴν τύχην των. Δὲν ἐκανόνισαν τὴν τύχην των οἱ Ἠλεῖοι, ἐκριζώσαντες τὴν ἐλαίαν, διότι εὕρισκον ὅτι ἐκέρδαινον περισσότερον ἐκ τῆς σταφίδος; Ἂν εὕρισκον, ὅτι καὶ ἡ σταφὶς δὲν ἀρκεῖ νὰ συντηρηθῶσι, βεβαίως ἤθελον λάβει ἄλλα μέτρα. Ἀλλὰ τὸ προτεινόμενον μέτρον προβάλλεται ὡς σωτήριον, καὶ τοῦτο, ἂν δὲν ἦναι ἐπιστημονικῶς ὀρθὸν, προχείρως ὅμως πείθει τὸν ἀκούοντα, διότι προβάλλουσιν ὅτι ὑπάρχει ἀποταμίευμα, τὸ ὁποῖον κατέλιπεν ἡ ἀνισότης τῆς προσφορᾶς πρὸς τὴν ζήτησιν τοῦ 1893 καὶ τοῦ 1894, καὶ ὅτι, ἂν ἀφαιρεθῇ τὸ περίσσευμα καὶ ἐξισωθῇ ἡ ζήτησις πρὸς τὴν προσφοράν, ἢ περιορισθῇ ἡ ἀνισότης εἰς μικρὰν διαφοράν, θέλει τοιουτοτρόπως παρασχεθῆ βοήθεια πρὸς τοὺς συμπολίτας, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦσι τόσῳ πολύτιμον προϊόν. Ἐγὼ ἤκουσα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν, ὅτι θέλει ψηφίσει τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὁ ὁποῖος ὅμως προτείνει γνώμας ἄλλας ἐπὶ τῶν κατὰ μέρος διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐν πρώτοις εἰσήγαγε διαφορὰν μεταξὺ τοῦ προϊόντος ὡρισμένων ἐπαρχιῶν πρὸς τὸ προϊόν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Ὁμολογῶ ὅτι πράγματι οὕτως ἔχουσιν, ὁμολογῶ ὅτι ἐπαρχίαι τινές, προνομιοῦχοι ἐκ φύσεως, εἴτε ἐκ τῆς ποιότητος τοῦ ἐδάφους τῆς γῆς, εἴτε ἕνεκα τῆς φροντίδος τῆς ἰδιαζούσης, τὴν ὁποίαν κατέβαλον πρὸς τὴν καλλιέργειαν τῆς σταφιδαμπέλου, ἢ εἰς τὴν ἀποξήρανσιν καὶ συγκομιδὴν τοῦ προϊόντος αὐτῶν, ὁμολογῶ ὅτι πωλοῦσι τὸ προϊόν των εἰς ἀνωτέραν τιμὴν ἐκείνης, ἐφ’ ᾗ πωλεῖται τὸ προϊόν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Ἑπομένως ἕνεκα τούτου ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναταί τις νὰ ἐξισώσῃ κατ’ ἀξίαν τὸ ποσὸν τὸ κατὰ βάρος ἴσον. Ὅταν κανονίζῃ τις ὅτι θέλει λαμβάνει 15% σταφιδοκάρπου, λαμβάνει ἴσον ποσὸν ἀπὸ πάντας τοὺς παράγοντας, ἀλλὰ τὰ ποσὰ ταῦτα δὲν ἔχουν ἴσην ἀξίαν, ἕνεκα τῆς διαφορᾶς τῆς ποιότητος αὐτῶν· τινὰ ἐξ αὐτῶν ἔχουσι μεγαλειτέραν τιμήν, ἄλλα δὲ μικροτέραν. Ἂν τοιαύτην τινὰ διαφορὰν ἐπεκαλοῦντο οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτήν, ἤθελον εὐχαρίστως ἀκούσει τὴν γνώμην αὐτῶν, ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ συζητήσῃ ἐν εὐρυτάτῳ κύκλῳ, ὅπως ἐξευρεθῶσι τὰ ὅρια τῆς διαφορᾶς τῆς ἀξίας τῶν διαφόρων σταφιδοκάρπων, διότι τὰ ὅρια τῆς διαφορᾶς, τὰ ὁποῖα ἀνέγραψεν ἡ φορολογικὴ νομοθεσία, τὰ ὅρια ταῦτα εἶναι μικρά. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ συζητηθῇ ἡ ὑπόθεσις ἐν ἐκτάσει, διὰ νὰ φωτισθῇ ἡ Βουλή, καὶ ἡ γνώμη αὐτῆς ἐν πλειοψηφίᾳ ἤθελεν ἐπικρατήσει. Ἀλλ’ ὁ προσδιορισμός, τὸν ὁποῖον ἐποιήσατο ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης, μοὶ φαίνεται αὐθαίρετος, διότι δὲν ἐστηρίχθη ἐπὶ πληροφοριῶν ἀναντιῤῥήτων. Δὲν στηρίζεται εἰς τὴν διαφοράν, τὴν ὁποίαν ἀνέγραψεν ἡ φορολογικὴ νομοθεσία, ἀλλ’ εἶναι ἄλλη διαφορά, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, συνάγων αὐτὴν ἀπὸ ἰδιαιτέρας πληροφορίας, τὰς ὁποίας ὅμως δὲν ἔχομεν πάντες ἡμεῖς· ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἀνέγραψε διαφορὰν κατὰ τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ, διότι παρεδέχθη, ὅτι τὸ προϊόν ἐπαρχιῶν τινων ἔχει διπλασίαν ἀξίαν τοῦ προϊόντος ἄλλων ἐπαρχιῶν.

§275ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἀσφαλὲς τῆς καταναλώσεως καὶ ὁ κίνδυνος τῆς μὴ καταναλώσεως, αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τοῦ συλλογισμοῦ μου.

§276Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπίσης ἐκανόνισεν ἀνωμάλως τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου εἰς χρήματα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ δοθῇ εἰς τὸ Κράτος, προσδιώρισεν ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ μειώσῃ κατὰ τρεῖς μὲν δραχμὰς τὸν φόρον ἐπὶ τῶν σταφίδων Πατρῶν, Πύργου, Ὀλυμπίας, Τριφυλίας καὶ Ἠλείας, κατὰ μίαν δὲ καὶ ἡμίσειαν τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν. Ἀλλ’ ἂν μίαν καὶ ἡμίσειαν δραχμὴν ἐκπίπτωμεν ἀπὸ τὸν φόρον εἰς χρήματα, πῶς θὰ δικαιολογήσωμεν τὴν ἀπαίτησιν τῶν 7½% σταφιδοκάρπου εἰς εἶδος; Καὶ ἂν ἐλαττώσωμεν τὸν φόρον κατὰ τρεῖς δραχμάς, πῶς θὰ δικαιολογήσωμεν τὴν ἀπαίτησιν 15% σταφιδοκάρπου εἰς εἶδος; Μεγεθύνομεν καθ’ ὑπερβολὴν τὴν ἀνισότητα τῆς ἀξίας τοῦ ποσοῦ, κατὰ τὸ ὁποῖον μειοῦται ὁ φόρος, πρὸς τὸ ποσὸν τῆς εἰς εἶδος ἀπαιτήσεως. Μοὶ φαίνεται ὅτι πρέπει νὰ προσεγγίζωσιν αἱ ἀναλογίαι τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θέλει κρατεῖσθαι εἰς εἶδος, πρὸ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θέλει κρατεῖσθε εἰς χρήματα, διὰ νὰ μὴ περιβληθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς παρακρατήσεως, διότι δὲν συνετάχθη ἀπὸ τοὺς προβαλόντας αὐτὸ ὡς νομοσχέδιον παρακρατήσεως, ἀλλ’ ὡς νομοσχέδιον μεταβολῆς τῆς φορολογίας, μετὰ τοῦ σκοποῦ νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὴν ἀγορὰν τῆς σταφίδος ποσὸν σταφιδοκάρπου, ἵνα ἐλαττωθῶσι τὰ προσκόμματα τῆς καταναλώσεως καὶ τῆς ζητήσεως τοῦ πωληθησομένου ποσοῦ. Διὰ τοῦτο ἰδίως τὸ νομοσχέδιον ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὴν Διοίκησιν, ἡ ὁποία θέλει παραλάβει τὸ ποσὸν τοῦτο τοῦ σταφιδοκάρπου, νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν χρησιμοποίησιν αὐτοῦ εἰς βρῶσιν, οὔτε εἰς βιομηχανίαν ἐκτὸς τοῦ Κράτους, ἵνα μὴ τὸ ποσὸν τοῦτο ἀνταγωνισθῇ πρὸς τὸ ποσὸν τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον θέλουσιν ἔχει οἱ παραγωγοί, καὶ τὸ ὁποῖον θέλει ἀποσταλῆ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πρὸς πώλησιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας καὶ αὐτὸς ἔκρινεν ἀναγκαῖον νὰ παρασταθῇ ὡς ἀντιπρόσωπος οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ νὰ καταγγείλῃ τὸν ὄλεθρον, ὅστις θέλει ἀπειλήσει τὴν Μαντινείαν. Συμβαίνει νὰ ἦμαι γείτων τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας, συμβαίνει δὲ νὰ ἔχω καὶ ἰδίας σχέσεις πρὸς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Ἡ κατάστασις ἡ οἰκονομικὴ τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας Γόρτυνος θέλει χειροτερεύσει μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς σταφίδος. Μαντινεῖς κατὰ χιλιάδας, ὡς καὶ Γορτύνιοι, μεταβαίνουσιν εἰς τὴν Ἠλείαν, ἐργάζονται ἐκεῖ καὶ ἐπανέρχονται μετὰ πάροδον βραχέος χρόνου, κομίζοντες περισσεύματα ἐκ τοῦ ἡμερομισθίου των, τὰ δὲ περισσεύματα ταῦτα δημιουργοῦσιν εὐπορίαν ἐν τῇ Μαντινείᾳ, καὶ ἡ εὐπορία αὕτη ἐξέλιπεν, ἕνεκα τῆς ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος, ὡς ἐξέλιπε καὶ ἡ εὐπορία τῶν δήμων τῆς Γόρτυνος· εὑρίσκονται εἰς οἵαν κατάστασιν καὶ οἱ Ἠλεῖοι, διότι, ὅταν μεταβαίνωσιν εἰς Ἠλείαν, ἵνα ἐργασθῶσιν, ἵνα καλλιεργήσωσι τὴν σταφιδάμπελον, δὲν εὑρίσκουσιν ἐργασίαν, διότι οἱ ἰδιοκτῆται Ἠλεῖοι ἐργάζονται μόνοι τὴν γῆν, μὴ ἔχοντες χρήματα νὰ πληρώσωσιν ἄλλους. Ἡ ζημία, τὴν ὁποίαν ὑπέχει ὁ λαὸς τῆς Μαντινείας, ἕνεκα τῆς καταστάσεως τῆς σταφίδος, εἶναι πολλῷ ὑπερτέρα τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν θέλει ὑποστῆ, ἄν δὲν δυνηθῇ νὰ πωλήσῃ τὸ μικρὸν ποσὸν τοῦ οἰνοπνεύματος, τὸ ὁποῖον παράγει διὰ τῆς οἰκογενειακῆς αὐτοῦ βιομηχανίας, διότι ἡ παραγωγὴ οἰνοπνεύματος ἐν Μαντινείᾳ, ὡς καὶ ἐν πᾶσι τοῖς δήμοις τῆς Πελοποννήσου, εἶναι οἰκογενειακὴ βιομηχανία, τὸ ἥμισυ δὲ τῆς παραγωγῆς αὐτῶν τῆς μικρᾶς καταναλίσκουσιν ἐν τῇ οἰκογενείᾳ αὐτῶν, τὸ δὲ ἕτερον ἥμισυ πωλοῦσι· τὸ πωλοῦσι δὲ εἰς εὐθηνοτάτην τιμὴν, διότι δὲν ἐδαπάνησαν διὰ τὴν παραγωγὴν αὐτοῦ σχεδὸν τίποτε, διότι τὴν πρώτην ὕλην τὴν λαμβάνουσιν ἀπὸ τὰ στέμφυλα τῆς ἰδίας των ἀμπέλου, τὴν δὲ πρώτην ἀπόσταξιν τὴν ἀπολαμβάνουσι διὰ τοῦ μικροῦ μηχανήματος, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν ἐν τῇ οἰκίᾳ των. Διὰ τοῦτο τὸ πωλοῦσιν εἰς εὐθηνοτάτην τιμὴν, θέλει δὲ εἶσθαι ἀδύνατος ὁ συναγωνισμὸς πρὸς τὸ οἰνόπνευμα, τὸ ὁποῖον κατασκευάζεται ἀπὸ τὰ μεγάλα καταστήματα τοῦ Φαλήρου ἢ τῆς Ἀττικῆς. Κύριοι, ἡμεῖς προβάλλομεν τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τῆς ἐλπίδος, ὅτι, ἄν τὸ νομοσχέδιον μεταβληθῇ εἰς νόμον, ὁ νόμος οὗτος θὰ φανῇ ἐπίκουρος εἰς τὴν τάξιν τῶν καλλιεργούντων τὴν σταφίδα, καὶ θὰ βοηθήσῃ αὐτοὺς ἐν ἡμέραις περιπετειῶν. Ἐλέχθη πρό τινος, ὅτι ἡμεῖς προβάλλομεν τὸ νομοθέτημα ὡς ζήτημα ὑπουργικόν· δι’ αὐτὸ ἔσπευσα τότε νὰ ποιήσωμαι τὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὰ Ὑπουργεῖα νὰ προβάλλωσιν ὡς ὑπουργικὰ ζητήματα, εἰμὴ ἐκεῖνα μόνον τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα κρίνουσιν ἀπολύτως ἀναγκαιοῦντα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἐξακολουθήσῃ κυβερνῶσα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὰς Κυβερνήσεις νὰ ἀπέρχωνται, ὁσάκις δὲν γίνεται δεκτὸν νομοσχέδιον αὐτῶν ἐν τῇ Βουλῇ. Αἱ Κυβερνήσεις, αἵτινες παριστῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν πᾶν νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον προβάλλουσιν, ὡς νομοθέτημα ἐμπιστοσύνης, ὡς ζήτημα ὑπάρξεως τοῦ Ὑπουργείου, ἐνασκοῦσι ψυχικὸν καταναγκασμὸν ἐπὶ τῶν φίλων αὐτῶν, ὅπερ δὲν ἐπιτρέπεται ἐν κοινοβουλευτικοῖς πολιτεύμασιν. Ἀλλὰ ταῦτα λέγων, ὀφείλω νὰ μὴ παραλίπω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ κρίνομεν ὡς ἔχον σπουδαιότητα, ὅτι δὲν εἶναι ἐκ τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δύναταί τις νὰ παραβλέπῃ, ἄν ψηφίζωνται ἢ ἄν δὲν ψηφίζωνται, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἐπ’ αὐτοῦ στηρίζομεν ἐλπίδα ὅτι ἐνδέχεται νὰ βοηθήσῃ μίαν κατηγορίαν ἐθνικῆς παραγωγῆς τοσούτῳ ἀξίαν προσοχῆς, ἐπιθυμοῦμεν νὰ ψηφισθῇ. Ἑπομένως ὀφείλω νὰ συστήσω εἰς πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κρίνουσιν ἑαυτοὺς ὅτι ἀποτελοῦσι τὴν πλειοψηφίαν καὶ ὅτι εἶναι φίλοι τοῦ Ὑπουργείου, νὰ ψηφίσωσι τὸ νομοσχέδιον, γιγνομένων βεβαίως δεκτῶν πασῶν τῶν τροποποιήσεων ἐν ταῖς λεπτομερείαις, αἵτινες ἤθελον κριθῆ ὀρθαὶ καὶ λυσιτελεῖς.

§277Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρόκειται νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, σχετικῶς πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀναφερόμενος πρὸς τὰς προτάσεις, τὰς ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθείσας. Εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι σπουδαῖαι αἱ προτάσεις αὗται, καὶ ὅτι ἐπὶ τοιούτου ζητήματος σπουδαίου ἠπόρει, πῶς τοιαύτας ὑπέβαλον προτάσεις. Προέβη μάλιστα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ χαρακτηρίσῃ καὶ ὡς μὴ στηριζομένας εἰς τὴν λογικὴν τὰς προτάσεις μου, διότι τοῦτο ἐν γένει οἱ λόγοι του ὑπεδείκνυον. Διότι ἔλεγεν: ἀφοῦ προτείνουσιν οὔτε εἰς τὸ ἐσωτερικὸν οὔτε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν νὰ καταναλωθῇ τὸ παρακρατηθησόμενον ποσὸν, τί θὰ γείνῃ; Ἐγὼ δὲν εἶπον νὰ μὴ καταναλωθῇ οὔτε εἰς τὸ ἐσωτερικὸν οὔτε εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τῷ ὄντι ὡς πρὸς τὸ ἐξωτερικόν, τὸ ἀπέκλεισα, διότι λογικὸν εἶναι νὰ ἀποκλεισθῇ ἡ ἐκεῖ κατανάλωσις, καθόσον ἄνευ τούτου δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ὁ σκοπὸς ὁ ἐπιδιωκόμενος διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἀπέκλεισα ὅμως ὡς πρὸς τὸ ἐσωτερικὸν τὴν κατανάλωσιν, ἀλλ’ εἶπον ὅτι, ἂν διὰ μιᾶς πωληθῇ, ἂν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν ἀμέσως ἀποδοθῇ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν βιομηχανίαν τῆς οἰνοπνευματοποιΐας, ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγεν, εἰς τὴν τιμὴν τῶν 30 δραχμῶν, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἤθελε καταστραφῆ εἰς πλοῦτος μέγας, ἀλλ’ ἤθελεν ἐξαναγκάσει τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν τὴν ἐντόπιον ν’ ἀγοράσῃ ὅλον τὸ ποσὸν αὐτὸ, νὰ τὸ μεταβάλῃ εἰς οἰνόπνευμα, καὶ νὰ γεννήσῃ ἀνταγωνισμὸν πρὸς τὰς οἰνοφόρους ἐπαρχίας, καὶ νομίζω ὅτι τοῦτο θὰ προελαμβάνετο, ἐὰν ἤθελε δοθῆ εἰς χρῆσιν οὐχὶ διὰ μιᾶς, ἀλλ’ ἀναλόγως τῆς ζητήσεως ὑπὸ τῆς ἐντοπίου βιομηχανίας. Τοῦτο ὅμως δὲν δύναται νὰ πράξῃ τὸ Δημόσιον, διότι τὸ Δημόσιον δὲν δύναται νὰ φυλάττῃ τὸ πρᾶγμα ἐπὶ πολὺ, καὶ εἶναι ἠναγκασμένον νὰ τὸ δώσῃ ἀμέσως εἰς τὴν κατανάλωσιν. Ἠπόρει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, πῶς θὰ γείνῃ ἡ Τράπεζα διὰ τοῦ κεφαλαίου τῆς σταφίδος. Ἐγὼ δὲν εἶπον τὸ τοιοῦτον, καὶ δὲν ἠξεύρω ποῖος εἶναι ἀνακόλουθος καὶ ποῖος δὲν ὁμιλεῖ σπουδαίως. Ἐγὼ ἐστηρίχθην εἰς τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις εἶπε κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν σύστασιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὅτι μάλιστα τοῦτο εὑρίσκει καλλίτερον πάντων τῶν ἄλλων μέτρων, καὶ ὅτι τὸ ἀναβάλλει, διότι ἤδη δὲν ἔχομεν καιρὸν, ἀλλ’ ὅτι εἰς τὴν μέλλουσαν σύνοδον ἡ Βουλὴ θὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος τούτου. Λοιπὸν θὰ συστηθῇ Τράπεζα. Δὲν πρόκειται νὰ συστηθῇ διὰ τοῦ παρακρατήματος τῆς σταφίδος· δὲν θὰ χρησιμεύσῃ τὸ παρακράτημα, ἵνα ἀποκαταστήσῃ τὰ κεφάλαια τῆς Τραπέζης αὐτῆς. Ἡ Τράπεζα θὰ συστηθῇ ἢ διὰ τῆς εἰσφορᾶς, ὅπως λέγω ἐγὼ, ἢ δι’ ἄλλων μέτρων, ὅπως λέγουσιν ἄλλοι, καὶ οὕτω θὰ ἀποκτήσῃ τὰ κεφάλαια· ὅταν δὲ συστηθῇ ἡ Τράπεζα, δύναται νὰ διαχειρισθῇ καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο. Νομίζω δὲ, ὅτι οὕτω πῶς ἀποδίδεται ἐμμέσως εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θ’ ἀφαιρεθῇ ἀπ’ αὐτοὺς διὰ τοῦ φόρου εἰς εἶδος. Σπουδαία λοιπὸν νομίζω ὅτι εἶναι ἡ παρατήρησίς μου καὶ σπουδαιοτάτη ἡ πρότασίς μου περὶ τῆς τροπολογίας τοῦ νομοσχεδίου, καὶ προλαμβάνει ὅλα τὰ ἄτοπα, νομίζω δὲ, ὅτι προλαμβάνει καὶ αὐτὴν τὴν σύγκρουσιν τοῦ μέτρου πρὸς τὴν σύμβασιν τὴν Ἀγγλικὴν, διότι δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι δὲν εἶναι φόρος τὸ παρακράτημα αὐτό. Ἤδη ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι αὐτὸς ὁ φόρος, ὁ εἰς εἶδος, ὁ διὰ τοιούτου μέτρου ἐπιβαλλόμενος, δὲν εἶναι φόρος καὶ δὲν προσβάλλει τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἀγγλίας. Τοῦτο ἐξάγει ἐκ τοῦ ὅτι δὲν θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον πολὺ χρῆμα. Διὰ τοῦτο παύει νὰ ἦναι φόρος ὁ εἰς εἶδος ἐπιβαλλόμενος, εἰς τοιοῦτον μάλιστα ποσόν; Ἐὰν ὑποθέσωμεν, Κύριοι, ὅτι ὁ φόρος δὲν ἐπεβάλλετο εἰς εἶδος, ἀλλ’ εἰς χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἰσέρχονται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλὰ δαπανῶνται καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι θὰ ἔπαυε νὰ ἦναι φόρος ὁ εἰς χρήματα ἐπιβαλλόμενος; Κατὰ τί διαφέρει, Κύριοι, ὁ φόρος ὁ εἰς εἶδος ἐπιβαλλόμενος; Εἶναι ἀξία, ἀφαιρουμένη ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς, εἶναι ἀξία ἐπιβαλλομένη λόγῳ φόρου ἐπὶ τοῦ πράγματος τοῦ ἐξαγομένου. Ὅλα ταῦτα, Κύριοι, τὰ προλαμβάνει ἡ πρότασίς μου, διότι ὁ φόρος αὐτὸς, ἡ εἰσφορὰ αὕτη δίδεται εἰς μίαν Τράπεζαν, χάριν αὐτῆς τῆς σταφίδος. Δὲν δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ τότε, ὅτι τὸ Δημόσιον ἔρχεται ἐκ λόγων ταμιευτικῶν καὶ παραβαίνει τὴν μετὰ τῆς Ἀγγλίας σύμβασιν. Παρακαλῶ μάλιστα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν,—διότι ἄλλο, ἐὰν διὰ λόγους ταμιευτικοὺς θέλῃ νὰ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῶν λόγων μου, καὶ ἄλλο τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνατεθειμένον εἰς αὐτὸν,—ἵνα φροντίσῃ, μήπως ἀντὶ ἀμφιβόλου ὠφελείας, τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἀπολαύσει διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐπέλθῃ ζημία φοβερὰ εἰς σταφιδοπαραγωγούς. Καὶ δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὴν τοιαύτην διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ δυνάμεθα νὰ τὸ διατυπώσωμεν οὕτως, ὥστε οὐδὲ πρὸς τὴν σύμβασιν νὰ προσκρούῃ, οὐδὲ πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν, ἀλλ’ οὐδὲ πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ δικαίου, ὅτι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀφαιρῶμεν ἀνεπιστρεπτεὶ τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐκεῖνοι δὲν σπουδαιολογοῦσιν, οἱ ὁποῖοι ἄνευ λόγου διατυποῦσιν οὕτω τὸ νομοσχέδιον, ἵνα φέρωσι βλάβην ἀντὶ ὠφελείας. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἐπιμένω, ἵνα τὸ νομοσχέδιον τροποποιηθῇ, διατυπούμενον ὅπως ἡμεῖς προτείνομεν· διότι, ἐὰν δὲν διατυπωθῇ οὕτως, οὔτε τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν, θὰ φέρῃ, θὰ φέρῃ δὲ βλάβην εἰς τὴν οἰνοπαραγωγὴν τοῦ τόπου, καὶ θὰ καταστήσῃ ἀμφίβολον τὴν κρίσιν τῆς Ἀγγλίας ὡς πρὸς τὴν διαγωγὴν ἡμῶν σχετικῶς μὲ τὴν σύμβασιν, θὰ προσβάλῃ δὲ καὶ τὸ δίκαιον, διότι τὸ δικαίωμα τοῦ ν’ ἀφαιρέσωμεν τὴν περιουσίαν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν δὲν τὸ ἔχομεν, ὑπερβαίνει τὴν δικαιοδοσίαν μας. Ἀπορῶ, πῶς ἐπιμένει εἰς τοιοῦτον νομοσχέδιον ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀφοῦ διὰ τοῦ τρόπου, ὅν ἠκούσατε καὶ ὃν παρέστησα πρότερον, ἄλλα μὲν ἀμέσως, ἄλλα δὲ ἐμμέσως, ἀπέκρουσε πάντα τὰ μέχρι τοῦδε ὑποβληθέντα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα καὶ λογικὰ ἦσαν καὶ δὲν εἶχον τοιαύτην βάσιν, ἀντικειμένην καὶ πρὸς τὸ δίκαιον καὶ πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ὅτε ἤκουσα τοῦ κ. Βότση λέγοντος ὅτι δὲν εὑρίσκεται εἰς δυσκολίαν ἡ πλειοψηφία νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν, ἵνα ἀποδοθῇ εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν τὸ παρακρατηθησόμενον ποσὸν, ἐνόμισα ὅτι ἐγνώριζε τὰς προθέσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Μᾶς ζητοῦσι, Κύριοι, διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ συστήσωμεν νέον κλάδον ὑπαλληλίας, μᾶς ζητοῦσι νὰ διορίσωμεν ἀποθηκαρίους, νὰ διορίσωμεν λογιστὰς, νὰ διορίσωμεν ζυγιστὰς, νὰ διορίσωμεν φύλακας, νὰ ἐνοικιάσωμεν ἀποθήκας, καὶ ὅλα ταῦτα νὰ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν ἀπεριόριστον κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ὅλα ταῦτα, Κύριοι, νὰ γίνωνται τέλεσι καὶ δαπάναις τῶν σταφιδοπαραγωγῶν! Βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ ἀποφύγωμεν αὐτὰ, ὅταν τὸ παρακράτημα ἀποδίδεται εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ παρακράτημα αὐτὸ ἀποδίδεται εἰς Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ἔχουσαν συμφέρον, δὲν πρόκειται νὰ παραστῶμεν ἀπέναντι καταχρήσεων παντοειδῶν, τὰς ὁποίας βεβαίως θ’ ἀπαντήσωμεν ἐν τῷ συστήματι τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ μᾶς λέγουσι: «Καὶ τί σᾶς πειράζει; ἡμεῖς λαμβάνομεν τὸ μέτρον πρὸς ὄφελός σας· τί θὰ κάμωμεν τὸ εἰσπραχθησόμενον προϊόν, δὲν σᾶς μέλει». Ἀλλὰ τοῦτο δὲν τὸ εἶπε κανείς, Κύριοι. Δὲν λέγει κανεὶς, ὅτι δὲν μᾶς μέλει, τί θὰ τὸν κάμητε τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον θὰ λάβητε. Ἀφοῦ δὲ ὑπάρχει τρόπος, ἵνα τὸν χρησιμοποιήσητε ὑπὲρ ἡμῶν, διατὶ νὰ τὸν σπαταλήσητε; διατὶ νὰ τὸν λιχνίσητε εἰς τοὺς ἀνέμους; Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀκολουθήσῃ τοὺς συλλογισμοὺς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀφοῦ μάλιστα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀφίνει τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ ἐλευθέρως, ἀφοῦ δὲν θεωρεῖ πολιτικὸν τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ πολὺ ὀρθῶς, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ τοὺς κανόνας τῆς λογικῆς, οἱ κανόνες δὲ τῆς λογικῆς δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων βασίζεται ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§278ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πετιμεζᾶ, δὲν τὸ θεωρεῖ πολιτικόν, ἀλλὰ τὸ θεωρεῖ κυβερνητικὸν μέτρον.

§279ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν τοιαύτην σεῖς ἔχητε λάβει ἐντολήν...

§280ΜΑΥΡΟΣ. Ἡμεῖς ἐντολὰς ἰδιαιτέρας δὲν λαμβάνομεν, εἴμεθα πολὺ ἀνεξάρτητοι, ὅπως καὶ σεῖς, ἀλλὰ κρίνομεν τὰ πράγματα καὶ ἀποφασίζομεν· τοῦτο δὲ εἶναι μέτρον κυβερνητικόν, καὶ δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§281ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐνοήσω, ποία διαφορὰ δύναται νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ τοῦ ζητήματος τοῦ πολιτικοῦ καὶ τοῦ ζητήματος τοῦ κυβερνητικοῦ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἄλλα λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἄλλα σκέπτεται. Ἔχω τὸ καθῆκον νὰ παραδεχθῶ τοὺς λόγους του ὡς ἀληθεῖς. Ἀφίνεται λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἐλευθέρα, καὶ ἀφοῦ ἀφίνεται ἐλευθέρα, ἐπαναλαμβάνω, πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ τοὺς κανόνας τῆς λογικῆς. Δὲν εἶναι δὲ οἱ κανόνες τῆς λογικῆς ἐκεῖνοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων βασίζεται ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Κηρύσσω τὴν συζήτησιν περατωμένην. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πετιμεζᾶ καὶ ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Καραπάνου (ἀναγινώσκονται). Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, ὁ ὁποῖος προτείνει ἀντὶ 4 δραχμῶν νὰ γείνῃ ἐλάττωσις τοῦ φόρου 2 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα ἐνετικῶν λιτρῶν.

§283Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπρότεινα τὴν τροπολογίαν ταύτην ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ γείνῃ δεκτὴ καὶ ἡ ἄλλη τροπολογία, τοῦ νὰ ἀποδοθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ φόρου εἰς εἶδος εἰς τὴν Τράπεζαν· ἄλλως δὲν ἔχει καμμίαν ἔννοιαν.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἀποσύρετε αὐτήν;

§285ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βεβαίως.

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Καραπάνου, καθ’ ἣν ἐκπίπτονται δραχμαὶ 3 μὲν κατὰ χιλιάδα διὰ τὰς ἐπαρχίας Πατρῶν, Ἠλείας Ὀλυμπίας, Τριφυλίας καὶ Πυλίας, δραχ. δὲ 1 καὶ λεπ. 50 κατὰ χιλιάδα διὰ τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καραπάνου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§287ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Ἡ παρακράτησις πρέπει νὰ γίνεται εἰς ψιλὰ καὶ χονδράδια εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Οὐδεμία ἐπαρχία δύναται ν’ ἀγοράζῃ ἀπὸ ἄλλην ἐπαρχίαν καρπὸν, ἵνα τὸν δίδῃ εἰς τὴν παρακράτησιν, διὰ νὰ λείψῃ ἡ ἐλεεινὴ ποιότης, ἡ ὁποία στέλλεται εἰς τὰς ἀγορὰς, καὶ ἕνεκα αὐτῆς δὲν δύναται νὰ γείνῃ διάδοσις τοῦ προϊόντος. Ἑκάστη ἐπαρχία νὰ δίδῃ καὶ τὰ ψιλά της καὶ τὰ χονδρά της (γέλωτες).

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι· ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καραπάνου καὶ ἡ τροπολογία τῶν κυρίων Μεντζελοπούλου, Σκαρπέτη καὶ Ζούζουλα. Ὁ κ. Καραπάνος προτείνει νὰ ὁρισθῇ ὁ εἰς εἶδος φόρος ἐπὶ μὲν τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν Πατρῶν, Ἠλείας, Ὀλυμπίας, Τριφυλίας καὶ Πυλίας εἰς 15%, ἐπὶ δὲ τοῦ τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν εἰς 7%. Οἱ κ.κ. Μεντζελόπουλος, Σκαρπέτης καὶ Ζούζουλας προτείνουσι νὰ προστεθῇ ἐν τέλει τῆς αʹ § τὸ ἑξῆς: «Ἀλλ’ ὁ φόρος οὗτος περιορίζεται εἰς 10% διὰ τὸν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν Αἰγιαλείας, Κορινθίας καὶ Ναυπακτίας καὶ τὸν ἐκ τῶν δήμων Ἐρινεῶν καὶ Κραθῖδος παραγόμενον σταφιδόκαρπον.»

§289ΣΚΑΡΠΕΤΗΣ. Τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποδεχθῶσι, διότι ἡ παρακράτησις ἐπὶ τοῦ κοινοῦ πράγματος θὰ ὑπερτιμήσῃ μόνον τὰς κοινὰς ποιότητας. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κοινὰς ποιότητας, ἔχομεν ἐκλεκτὰς ποιότητας.

§290Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κορινθίας νὰ μὴ ζητήσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης, ἵνα λάβωμεν καιρὸν νὰ μελετήσωμεν ταύτην.

§291ΣΚΑΡΠΕΤΗΣ. Πολὺ καλὰ, κ. Πρόεδρε.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μένει λοιπὸν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καραπάνου.

§293ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ν’ ἀναβληθῇ καὶ αὐτή.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Βαλσαμάκη.

§296ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ πώλησις τῶν σταφίδων γίνεται εἰς χιλιάδας λιτρῶν, νομίζω ὅτι εἶναι καλλίτερον αἱ μερίδες νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς ἀκεραίας μονάδας. Ὥστε ὀρθὸν εἶναι νὰ ἀρχίσητε ἀπὸ 150 λίτρας, αἱ ὁποῖαι ἀναλογοῦσιν εἰς μίαν χιλιάδα, καὶ νὰ προβῆτε εἰς τὰ πολλαπλάσια αὐτῶν.

§297Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλὰ.

§298ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν, διότι τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ τὸ δίδωσιν οἱ φορτωταί.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βαλσαμάκη.

§300ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ 4 ἄρθρον τοῦ περὶ φορολογίας σταφιδοκάρπου νομοσχεδίου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: Μετὰ τὰς λέξεις «πᾶς σκοπῶν νὰ ἐξαγάγῃ σταφιδόκαρπον ὀφείλει» νὰ προστεθῇ «ἢ νὰ εἰσάγῃ κτλ». Μετὰ δὲ τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου νὰ προστεθῇ: «ἢ νὰ παραδίδῃ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τὸ ἀναλογοῦν ποσὸν φόρου εἰς εἶδος».

§301Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν!

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Καραπάνου.

§303ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Εἴπομεν ὅτι ἀπεῤῥίφθη.

§304ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνεβλήθη δι’ αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ κάμνετε σύγχυσιν· πρόκειται περὶ τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, ὄχι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καραπάνου ἔχει ὡς ἑξῆς.

§306ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Αἱ παράγραφοι αʹ καὶ βʹ τοῦ ἄρθρου 4 τροποποιοῦνται ὡς ἑξῆς: «Πᾶς σκοπῶν νὰ ἐξαγάγῃ σταφιδόκαρπον ὀφείλει νὰ εἰσαγάγῃ ἐπὶ ἀποδείξει ἀποταμιεύσεως εἰς τὰς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἀποθήκας ἀνάλογον ἀποταμίευμα σταφιδοκάρπου ἐπὶ παρακαταθήκῃ, ἐν ὅλῳ ἢ τμηματικῶς συμψηφιστέᾳ πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ παρ’ αὐτοῦ καταβλητέου κατὰ τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον 2 φόρου εἰς εἶδος. «Ὁ ἀποταμιευόμενος σταφιδόκαρπος εἰσάγεται ἐν ταῖς ἀποθήκαις κατὰ μερίδας 75 λιτρῶν καὶ τὰ πολλαπλάσια αὐτῶν.»

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καραπάνου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 4 ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, συμφώνως ταῖς προτάσεσι τῶν κ. κ. Βαλσαμάκη καὶ Σωτηροπούλου, ὡς ἑξῆς:

§308ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Πᾶς σκοπῶν νὰ ἐξαγάγῃ σταφιδόκαρπον ὀφείλει ἢ νὰ εἰσάγῃ, ἐπὶ ἀποδείξει ἀποταμιεύσεως, καὶ διατηρῇ εἰς τὰς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἀποθήκας ἀνάλογον ἀποταμίευμα σταφιδοκάρπου, ἐπὶ παρακαταθήκῃ τμηματικῶς συμψηφιστέᾳ πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ παρ’ αὐτοῦ καταβλητέου κατὰ τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον 2 φόρου εἰς εἶδος, ἢ νὰ παραδίδῃ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τὸ ἀναλογοῦν ποσὸν φόρου εἰς εἶδος. «Ὁ ἀποταμιευόμενος σταφιδόκαρπος εἰσάγεται ἐν ταῖς ἀποθήκαις κατὰ μερίδας 150 λιτρῶν ἢ 300 ἢ τοῦ πολλαπλασίου αὐτῶν. «Αἱ ἀποδείξεις ἀποταμιεύσεως ἐκδίδονται ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἀποταμιευτοῦ καὶ μεταβιβάζονται δι’ ὀπισθογραφήσεως. Σταφιδοκάρπου εἰσαχθέντος εἰς δημοσίαν ἀποθήκην δὲν ἐπιτρέπεται διεκδίκησις ἢ κατάσχεσις.»

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται). Καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Καραπάνου, προτείνοντος, ἀντὶ «κατὰ μερίδας 250 ἢ 500 ἢ 1000 λιτρῶν», νὰ τεθῇ «κατὰ μερίδας 75 λιτρῶν καὶ τὰ πολλαπλάσια αὐτῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καραπάνου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§310Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦ ἐκ Τριφυλίας κ. Βουλευτοῦ ἡ τροπολογία ἔχει τὴν αὐτὴν βάσιν, ἀλλ’ ἀρχίζει ἀπὸ μονάδας ἀνωτέρας.

§311ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντὶ «ἐκ 250 ἢ 500 ἢ 1000 λιτρῶν» νὰ τεθῇ «ἐξ 150 λιτρῶν ἢ 300 ἢ τοῦ πολλαπλασίου αὐτῶν».

§312Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται). Καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Καραπάνου.

§314ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νὰ ἀναβληθῶσιν αἱ τροπολογίαι.

§315ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται λοιπὸν ὅλαι αἱ τροπολογίαι διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§317ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἀποῤῥίπτονται.

§318ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναβάλλονται.

§319Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἀπεῤῥίψαμεν τὰς περισσοτέρας; ...

§320ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι σπουδαῖαι· ἔχουσι σχέσιν.

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§322ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μίαν πληροφορίαν ζητῶ, τὴν ἑξῆς: Κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 7, «τὰ ποσὰ τοῦ σταφιδοκάρπου, δι’ ἃ αἱ σχετικαὶ ἀποδείξεις ἀποταμιεύσεως δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ εἰς εἶδος καταβλητέου φόρου, δύνανται νὰ ἀναληφθῶσιν ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ἡμερομηνίας». Ἐὰν παρέλθωσι τρεῖς μῆνες, οἱ καταθέσαντες τὰ ποσὰ ταῦτα δὲν ἔχουσι δικαίωμα ἀναλήψεως; Τοῦτο ἐννοεῖ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νόμου; Τίθεται δηλ. προθεσμία ἀνατρεπτική, ὥστε ἐν ᾗ περιπτώσει παρέλθῃ, δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ ἐναποταμιεύσας νὰ ἀναλάβῃ πλέον τὸ παρακατατεθὲν ποσὸν ἀπὸ τὰς ἀποθήκας; Τοῦτο δὲ παρατηρῶ, διότι κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου πολὺ πιθανὸν νὰ καταθέτωσι σταφιδόκαρπον κατωτέρας ποιότητος; διότι αἱ διατάξεις ἀφορῶσι τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι, ἐὰν ἔχωσι καρπὸν καλλιτέρας ποιότητος, θὰ τὸν ἀντικαταστήσωσι διὰ καρποῦ κατωτέρας ποιότητος· ἀλλὰ τοιαύτη παρακαταθήκη δύναται νὰ γείνῃ ἅμα ὡς ἄρχεται ἡ ἐξαγωγή, καὶ ἐν τούτοις τὸν καρπὸν, ὃν προετίθεντο νὰ ἐξαγάγωσι, δὲν τὸν ἐξήγαγον ἢ μετὰ 2–3 μῆνας, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων τοῦ ἐμπορίου. Τί θὰ γείνῃ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει;

§323Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον τάσσει προθεσμίαν, καὶ τὴν τάσσει ἐνδεικτικῶς. Δὲν δύνασθε νὰ συναγάγητε, ὅτι, ἐὰν ἐντὸς δύο μηνῶν αὐτὸς δὲν ἐξαγάγῃ, τότε ἀπόλλυσι τὸ δικαίωμά του.

§324ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Περιττεύει τότε ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου.

§325ΒΟΤΣΗΣ. Ὀφείλει νὰ τὸ παραλάβῃ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἔλαβε τὸ τίμημα. Ἐὰν δὲν θελήσῃ νὰ τὸ παραλάβῃ, θὰ λάβῃ τὸ τίμημα καὶ τὸ ὑπόλοιπον.

§326Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει).

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 ὁ κ. Σάκκης ὑπέβαλε τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐστάλη πρὸς τύπωσιν, διὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§328Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν αʹ § προτείνω καὶ ἐγὼ τροπολογίαν. Ἐν τῷ μέσῳ τῆς παραγράφου λήγει μία περίοδος καὶ ἄρχεται ἑτέρα περίοδος· ἡ ἑτέρα περίοδος, ἡ ὁποία ἄρχεται, εἶναι αὕτη: «Ἀπαγορεύεται δὲ ἡ εἴτε ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἴτε ὑπὸ τῶν ἀγοραστῶν ἐξαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου τούτου αὐτουσίου καὶ ἐπιτηδείου πρὸς βρῶσιν». Προτείνω νὰ προστεθῶσι πρὸ τῆς λέξεως «αὐτουσίου» αἱ λέξεις «μὴ βιομηχανικῶς κατειργασμένου.» Προτείνω ὡσαύτως, μετὰ τὴν πρώτην παράγραφον νὰ προστεθῇ βʹ §, ἡ ἑξῆς: «Ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη ἐξακολουθεῖ ἰσχύουσα καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου.»

§329ΣΑΚΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἡ τροπολογία μου εἶναι σχεδὸν ἡ αὐτὴ μὲ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διὰ τοῦτο κρίνω καλὸν νὰ τὴν ἀποσύρω.

§330ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ, κύριε Πρόεδρε, δὲν προβλέπει περὶ τοῦ δημοτικοῦ φόρου. Καὶ οὐ μόνον τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἀλλὰ κανὲν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου δὲν προβλέπει περὶ τῆς πληρωμῆς τοῦ δημοτικοῦ φόρου ἐκ τοῦ κρατηθησομένου ποσοῦ. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον, ὥστε εἴτε ὁ φορολογούμενος νὰ πληρόνῃ, — ἀλλὰ εἶναι ἄδικον νὰ πληρόνῃ ἐπὶ πράγματος, τὸ ὁποῖον θὰ τοῦ ἀφαιρεθῇ, — εἴτε ἄλλως πῶς νὰ καταβάλληται ὁ φόρος ὁ δημοτικός...

§331ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Εἰς τὰ τελωνεῖα πληρόνουν.

§332ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἀκούσατε πρῶτον... Διότι ἄλλως πάντες οἱ δῆμοι τῶν σταφιδοφόρων μερῶν θὰ στερηθῶσι τοῦ δημοτικοῦ φόρου, θὰ στερηθῶσι μιᾶς προσόδου, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία εἰς αὐτούς. Λοιπὸν νομίζω ὅτι πρέπει μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ φόρου τοῦ ἐγγείου, τὸν ὁποῖον θὰ κρατῇ τὸ Δημόσιον, νὰ δίδωται καὶ πρὸς τὸν δῆμον ὁ φόρος ὁ ἀνάλογος, ἂν περισσεύῃ.

§333ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Νὰ δίδωνται ποσοστά.

§334Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν, φόρος δημοτικὸς δὲν ἐπετρέπετο νὰ πληρωθῇ, διότι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀποδίδεται εἰς τὸ Δημόσιον καὶ περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, ἀποδίδεται ὡς φόρος, ἑπομένως οἱ φόροι, οἱ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰσαγόμενοι, δὲν ὑπόκεινται εἰς δημοτικὸν φόρον, ἤθελε δὲ εἶναι ἄτοπον νὰ ἀναγνωρισθῇ δικαίωμα φόρων δημοτικῶν ἐπὶ ἀντικειμένων δημοσίων. Ἀλλ’ ἐὰν ἤθελε μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ φόρου τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἐξόδων ὑπολειφθῇ περίσσευμα, ἐπειδὴ βεβαίως τὸ περίσσευμα αὐτὸ θέλει διατεθῆ ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ τῆς ἐνισχύσεως τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἴσως εἶναι εὔλογον νὰ μὴ ζημιωθῶσιν οἱ δῆμοι, καὶ τότε ἐκ τοῦ περισσεύματος νὰ δίδωται εἰς τὸν δῆμον. Προτείνω λοιπὸν νὰ τεθῇ ἴδιον ἄρθρον 9, ἔχον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν τὸ ἀντίτιμον τοῦ ἐκποιουμένου σταφιδοκάρπου, μετ’ ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου, ὡς καὶ τοῦ ἐσόδου, ὅπερ ἤθελεν εἰσπράξει τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ ἀποταμιευθέντος σταφιδοκάρπου, ἐὰν οὗτος ἐξήγετο, ὑπολογιζομένου πρὸς δραχ. 16,50 κατὰ χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν, ὑπερβῇ τὸ σύνολον τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 ἐκπιπτομένου δημοσίου ἐσόδου, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ πράξεώς του ᾐτιολογημένης ὁρίζει τὴν ὑπέρβασιν ταύτην, τὸ δὲ ἐξ αὐτῆς ποσὸν μένει ἐπὶ παρακαταθήκῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀποδιδόμενον ὅπως καὶ ὅτε ἤθελεν ὁρίσει νόμος τοῦ Κράτους ὑπὲρ μέτρων ἐπωφελῶν τῇ σταφιδοπαραγωγῇ.»

§335Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 8 μεριμνᾷ περὶ τῆς ἐκποιήσεως τοῦ καρποῦ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ προσθέσῃ εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου τὸν χρόνον τῆς ἐκποιήσεως. Τοῦτο χάριν τῶν οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν.

§336Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμιλῶν πρὸ μικροῦ ἀπὸ τοῦ βήματος, ὑπέδειξα εἰς τοὺς κυρίους ἀντιπροσώπους, οἵτινες ἐνδιαφέρονται ὑπὲρ τῶν οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ οἵτινες νομίζουσιν ὅτι, ἐὰν δὲν ἐτίθετο χρόνος ὡς πρὸς τὴν ἐκποίησιν, ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ παρακωλυθῇ ἡ χρησιμοποίησις τῆς σταφίδος πρὸς τὴν οἰνοποιΐαν, ὑπέδειξα εἰς αὐτούς, ἐὰν νομίζωσιν ὅτι παρέχεται εἰς αὐτοὺς ἐγγύησις, ἂν τεθῇ προθεσμία τις, μέχρι τῆς ὁποίας νὰ μὴ ἦναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸ Δημόσιον νὰ διαθέσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο τοῦ σταφιδοκάρπου, νὰ ὑποβάλωσι διστάγμοὺς ἢ τροπολογίας· διὰ τοῦτο ἐπερίμενον ν’ ἀκούσω τὴν ἀνάπτυξιν τῶν τροπολογιῶν τούτων, τὰς ὁποίας, ἂν ἦναι λογικαὶ, βεβαίως θέλω ἀποδεχθῆ. Ἄς ἀναβάλωμεν δὲ ταῦτα εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Εὔχομαι τότε οἱ Κύριοι νὰ ἀναπτύξωσι τὰς τροπολογίας των, καὶ ἔστωσαν βέβαιοι, ὅτι θέλω ἀποδεχθῆ αὐτὰς, ἂν ἦναι ἀναγκαῖαι.

§337Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τοιαύτην τροπολογίαν ἔχουσιν ὑποβάλει οἱ ἐκ τῶν οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν.

§338ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε ὅλαι ἀνεβλήθησαν;

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεῤῥίφθησαν ὅλαι αἱ ἐπὶ τῶν ἄρθρων 1, 4 καὶ 5 τροπολογίαι, αἱ δὲ λοιπαὶ ἀνεβλήθησαν διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§340ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν προβλέπει ἐνδεχομένην κατάχρησιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ προκύψῃ ἐξ ἐκείνων, οἵτινες θέλουσιν ἀγοράσει τὸ ποσὸν τοῦ εἰς εἶδος φόρου διὰ τὴν κατεργασίαν οἰνοπνεύματος. Οὗτοι νομίζω ὅτι δύνανται, ἀφοῦ πρὸς τὸ θεαθῆναι μεταποιήσωσι μέρος τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς οἰνόπνευμα, τὸ ὑπόλοιπον ν’ ἀποκρύψωσιν ἐν ταῖς ἀποθήκαις των· μετὰ ἔτος δέ, ὅτε παύει ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου ἐπὶ τῆς εἰς εἶδος γενησομένης εἰσφορᾶς, θὰ δύνανται ἀκωλύτως νὰ ἐξαγάγωσιν αὐτὴν διὰ τὸ ἐξωτερικὸν πρὸς κατανάλωσιν μετὰ τῆς ἐσοδείας τοῦ ἑπομένου ἔτους.

§341ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Εἶναι ἀπαγορευτικὴ διάταξις, λέγουσα ὅτι δὲν δύνανται.

§342ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐπιβλέπει διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου μόνον μέχρι τέλους τοῦ ἔτους. Τούτου παρερχομένου, παύει καὶ πᾶν δικαίωμα αὐτῆς ἐπιβλέψεως. Ὑποθέσατε ὅτι ἀγοράζει τὴν σταφίδα τῆς εἰσφορᾶς, ὅπως πρὸ ὀλίγου ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Ἑταιρία τῶν Ἐργοληψιῶν, ἢ οἱαδήποτε ἄλλη ὁμάς. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐκληφθῶ ἐναντίος οὐδεμιᾶς τούτων, ἀλλὰ πάντοτε ὑποθέτων καὶ λογικευόμενος λέγω καὶ δέχομαι, ὅτι θὰ μετασκευάσῃ τὴν σταφίδα ἡ οἱαδήποτε αὕτη ἑταιρία εἰς σιρόπι, πολτόν, πλὴν δὲν κάμνει τοῦτο, ἀλλὰ κρατεῖ τὴν σταφίδα ἐν ταῖς ἀποθήκαις αὐτῆς, μετὰ πάροδον δὲ ἑνὸς ἔτους, ὅτε οὐδόλως θὰ ἰσχύῃ ὁ νόμος, ἐξάγει αὐτὴν, καὶ οὕτω παραλύει οὐ μόνον τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἑπομένου ἔτους, ἀλλὰ συντελεῖ μεγάλως καὶ εἰς τὸν ἐξευτελισμὸν καὶ τὴν ὑποτίμησιν τῶν τιμῶν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα καὶ τὰ ἐργοστάσια θέλουσι στερηθῆ τοῦ ποσοῦ τούτου.

§343ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι προβλέπει τὸ ἄρθρον 4 περὶ τούτου.

§344ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὸ ἄρθρον 4, θέλει ἐπιστήσει τὴν προσοχήν της μόνον δι’ ἓν ἔτος, δηλ. μέχρι τῆς λήξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου.

§345ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 8.

§346Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν δύνανται νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Σταματοπούλου.

§347Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Κυνουρίας προτείνει ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις καὶ πέραν τοῦ ἔτους ἐξακολουθεῖ ἰσχύουσα. Δὲν ἀντιλέγω εἰς τοῦτο.

§348ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πολὺ σπουδαῖον.

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰσήγαγε τροπολογίαν ὡς πρὸς τὸ ποσὸν, πῶς θὰ διατίθεται τὸ ποσὸν, ἐὰν ἦναι πλέον τοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος ἐπεβλήθη. (Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία).

§350ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Περὶ τῆς ἰδικῆς μου τροπολογίας;

§351Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ζητεῖ παρ’ ὑμῶν τὴν ἐπίσημον πληροφορίαν, ἐὰν πᾶσαι αἱ τροπολογίαι ἀνεβλήθησαν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Τὸ Προεδρεῖον ἐνθυμεῖται ὅτι δὲν ἀνεβλήθησαν πᾶσαι, διότι μεταξὺ τῶν τροπολογιῶν ὑπάρχουσι καί τινες, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐγένοντο δεκταί.

§352ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι· ἐρωτῶ ἐὰν ἡ τροπολογία μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 ἀνεβλήθη.

§353ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§354ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγένετο συζήτησις καὶ ὑπεβλήθη νέα τροπολογία παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ προταθὲν προηγουμένως ἄρθρον 9, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νομοσχεδίου, λαβὸν τὴν θέσιν ἄρθρου 10).

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§356ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν· προτείνω δηλονότι νὰ διορίσῃ ἀποθηκαρίους συνταξιούχους, οἱ ὁποῖοι πρὸς τῇ συντάξει νὰ λαμβάνουν οἱ μὲν αʹ τάξεως δραχ. 150, οἱ δὲ βʹ τάξεως δραχ. 100, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ προσγείνῃ μεγάλη οἰκονομία εἰς τὸ Δημόσιον, βελτίωσις δὲ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διότι θὰ ἦναι ἐξησκημένοι οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι.

§357Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἔχω τὴν ὑπόνοιαν, ἐὰν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσι συνταξιοῦχοι τοιοῦτοι, ἀλλὰ δέχομαι κατ’ ἀρχὴν τὴν τροπολογίαν.

§358ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω διατετυπωμένην ἔγγραφον τροπολογίαν, ἣν καὶ καταθέτω, ὅπως τυπωθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἔχει).

§359ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§360Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου παρακαλῶ νὰ προστεθῇ μετὰ τὴν πρώτην παράγραφον νέα τοιαύτη, ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν δὲν συμπληρόνηται ὁ ἀριθμὸς τῶν διοριστέων ἀποθηκαρίων ἐκ τῶν ἐχόντων τὰ ἀνωτέρω ἀναγραφόμενα προσόντα, ἐπιτρέπεται νὰ διορισθῶσιν ἀποθηκάριοι καὶ οἱ ὑπηρετήσαντες ὡς ἁλαταποθηκάριοι, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ μισθῷ τοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως βʹ τάξεως» Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12 μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 13–17 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§361ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§362Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον τοῦτο παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἀποπειρώμενος νὰ εἰσαγάγῃ ἢ ὁ εἰσάγων εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἀποταμιεύσεως ἄλλας ὕλας ὡς σταφιδόκαρπον, ἢ ἀναμιγνύων εἰς τὸν ἀποταμιευόμενον σταφιδόκαρπον ξένας ὕλας, ὑπόκειται εἰς τὰς τοῦ ἄρθρου 396 καὶ ἑπομένων τοῦ ποινικοῦ νόμου ποινὰς τῆς ἀπάτης καὶ καταδιώκεται πρὸς πληρωμὴν τοῦ διπλασίου τοῦ ἐσόδου, οὗ ἐστερήθη τὸ Δημόσιον, ἀποτιμωμένου ὡς ἐν ἄρθρῳ 6, δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνεξαρτήτως τῆς ποινικῆς δίκης, καὶ εἰσπραττομένου κατὰ τὸν νόμον περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 18, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 19–23 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως)

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς τελευταῖον ἄρθρον θὰ ψηφισθῇ τὸ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν προταθὲν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Τριφυλίας κ. Κοκκέβη, ἔχον ὡς ἑξῆς.

§364ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 24. Ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει ἀπὸ τῆς ἐπιούσης τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 24 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον...

§365ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, παρακαλῶ. Δὲν ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ γνώμη μου ἦτο γνωστή, ἐπιφυλαττόμενος νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα λάβῃ πληρεστέρας πληροφορίας ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς γενομένης ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας τῶν Ἐργοληψιῶν. Ἡ ἑταιρία αὕτη προτείνει νὰ ἀναλάβῃ τὸ παρακρατούμενον...

§366Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπέβαλον πρότασιν εἰς τὴν Βουλήν, διότι δὲν εἶναι ἁρμοδία.

§367ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω πληροφορίας τινάς. Δύναται ἡ σταφὶς νὰ μεταβληθῇ κατὰ πολλοὺς τρόπους, ἀλλὰ δύναται νὰ μεταβληθῇ εἰς σιρόπιον, δυνάμενον νὰ μεταβληθῇ εἰς οἶνον. Ὑπάρχει δηλ. μέθοδος, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἀφοῦ μεταβληθῇ εἰς γλεῦκος, καταστρέφονται οἱ ὀργανισμοὶ οἱ φυτικοὶ, ὅπως μὴ δύναται νὰ ὑποστῇ τὸ γλεῦκος ζύμωσιν. Εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν δύναται νὰ ἀφαιρεθῇ μέρος τοῦ ὕδατος, τὸ δὲ ὑπολειπόμενον ἐν καταστάσει ξηρᾷ δύναται νὰ δοθῇ εἰς ἀγορὰν, νὰ προστεθῇ τὸ ὕδωρ τὸ ἀφαιρεθὲν διὰ διαφόρων μεθόδων, τὰς ὁποίας μάλιστα ἐφήρμοσε πρῶτος ἰατρός τις ἐν Κωνσταντινουπόλει, ὥστε δυνάμεθα, ἐνῷ νομίζομεν ὅτι ἀφῃρέσαμεν τὸ ποσὸν τοῦτο, νὰ τὸ ἐπαναφέρωμεν εἰς κατανάλωσιν, εἴτε ἐν Ρωσσίᾳ εἴτε ἐν Γαλλίᾳ... Ὁ κ. Βότσης δυσπιστεῖ. Εἶναι κύριος νὰ δυσπιστῇ, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ εἶμαι κύριος νὰ λέγω ὅσα γνωρίζω. Τὸ Γερμανικὸν κατάστημα «Ἀχαΐα» ἐν Πάτραις προέβη εἰς τοιαύτην ἐπιχείρησιν, διὰ νὰ οἰκονομήσῃ τοὺς ναύλους καὶ ἄλλα ἔξοδα. Καὶ ἐπέτυχεν ἡ ἐπιχείρησις ἐπιστημονικῶς, ἀλλ’ ἀπέτυχεν ἐμπορικῶς. Ἐὰν ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, κ. συνάδελφε ἐκ Πατρῶν, διὰ νὰ ἐπιτύχητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλετε, σᾶς ὑποβοηθῶ εἰς τὴν θεωρίαν σας, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν ἀποδέχομαι.

§368ΒΟΤΣΗΣ. Θὰ ἦτο εὐτύχημα νὰ μεταφέρωμεν τὸ κρασὶ εἰς ὅλον τὸν Κόσμον ἐν ξηρᾷ καταστάσει.

§369ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύνασθε, διότι εἶναι εὐθηνότερον παντοῦ. Ἐὰν ὅμως ἠδύνασθε νὰ κάμητε οἰνοποιΐαν μὲ 30 δρ. τὴν χιλιάδα, δύνασθε νὰ ἐπιτύχητε. Ἐγὼ ἁπλῶς ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῶν σημείων αὐτῶν, διὰ νὰ μὴ ἐπανέλθῃ τὸ ποσὸν τῆς παρακρατήσεως.

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ νομοσχέδιον θέλει συναρμολογηθῆ καὶ ἀνατυπωθῆ, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἐπίσης θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ πᾶσαι αἱ σήμερον ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 269–270). Προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1895.

§371ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ.

§372Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἐκδηλῶται ἐπιθυμία ἀναβολῆς τῆς ἐνάρξεως τῆς γενικῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν ἀντιλέγω, ἀλλὰ τότε θέλω παρακαλέσει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄλλων νομοσχεδίων.

§373ΡΑΛΛΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει ὅμως νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμέρα τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§374Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ σταφίδος.

§375ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γινώσκωμεν ἐκ τῶν προτέρων, πότε ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καθόσον πρέπει νὰ ἔχωμεν καί τινα στοιχεῖα ἢ ἐφόδια ἀπαραίτητα ἐν ταῖς συζητήσεσιν. Ἔχομεν προϋπολογισμὸν ὑποβληθέντα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχομεν προϋπολογισμὸν διορθωθέντα ὑπὸ τῆς αὐτῆς Κυβερνήσεως διὰ τῶν ἀμέσως μετὰ τὴν ὑποβολήν του γενομένων δηλώσεων. Ἔχομεν τὸ ἐξαγόμενον τῶν συζητήσεων τῆς ἐπιτροπῆς διατυπούμενον κατὰ τρόπον μεταβάλλοντα κεφαλαιώδη τμήματα τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Ἔχομεν καὶ ἄλλας δηλώσεις, τελευταῖον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθείσας. Κατ’ ἀκολουθίαν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ διευκολύνῃ τὴν συζήτησιν, εἶναι προσῆκον νὰ καθορισθῇ ἀπὸ τοῦδε ὁ χρόνος τῆς συζητήσεως.

§376Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ γεγονὸς εἶναι ἀληθὲς, ἀλλ’ εἶναι ἐξαιρετικὸν, διότι τοιαῦται εἶναι αἱ περιστάσεις. Ἀφοῦ ὁ προϋπολογισμὸς εἰσήχθη κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1894, ἀφοῦ δὲν ἐψηφίσθη, ἀφοῦ παρῆλθεν ἑξαμηνία ὁλόκληρος, ἀφοῦ ἐκλήθη διάδοχος Κυβέρνησις, καὶ ὁ προϋπολογισμὸς εἰσήχθη ἐν πλήρει βίᾳ, αἱ δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, περὶ προσθηκῶν ἢ μεταβολῶν, εἶναι γνωσταὶ, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ἔχει γνώμας, τὰς ὁποίας θέλομεν ἐξετάσει. Σήμερον δὲν ἦτο ἄγνωστον εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὡς δεύτερον ἀντικείμενον ἔμελλε νὰ ἦναι ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ συνέπεσε μὲν νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν 11ην ὥραν, ἀλλὰ καὶ αὔριον, ἂν πάλιν φθάσωμεν εἰς τὴν 11ην ὥραν, πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν διὰ τὴν Τετάρτην; Δὲν παρέρχονται οὕτως αἱ ἡμέραι;

§377ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία προαίρεσις νὰ παρεβληθῇ δυσκολία· μόνον ἐπιθυμῶ νὰ ἦναι ἐκ τῶν προτέρων γνωστόν, τίνα ἡμέραν ἄρχεται ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ὑπέστη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, εἰμὴ ἐκείνας τὰς μεταβολὰς, τὰς ἐκ τῶν δηλώσεων. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν, ὅτι καὶ αἱ δηλώσεις αὗται δὲν εἶναι μεταξύ των σύμφωνοι, διότι ἔχομεν δηλώσεις ἐγγράφους καὶ δηλώσεις προφορικάς. Ἀλλ’ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως νομοσχεδίου ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ δὲν πρόκειται νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ. Ἑπομένως αἱ δηλώσεις αἱ ἔγγραφοι τῆς Κυβερνήσεως ἀναιροῦνται δι’ αὐτῆς τῆς τελευταίας δηλώσεως. Εἶναι λοιπὸν προσῆκον νὰ γνωρίζωμεν, ἐὰν θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἐκπαιδευτικὸν νομοσχέδιον ἐντὸς τοῦ 1895 ἢ τοῦ 1896, Διότι, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὸ 1895, τότε αἱ δηλώσεις αἱ ἔγγραφοι ἔχουσι τὸν τόπον των· ἐὰν ὅμως κατὰ τὸ 1896, τότε βεβαίως δὲν θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Πλὴν ὅμως τούτων, ἐὰν τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον ψηφισθῇ αὔριον, ἔχομεν τὴν σύμβασιν τὴν ἀφορῶσαν τὸν σιδηρόδρομον Μύλων–Καλαμῶν καὶ τὴν σύμβασιν τοῦ σιδηροδρόμου Διακοπτοῦ–Καλαβρύτων, αἱ ὁποῖαι ἐπάγονται μεταβολὰς ἀξίας λόγου. Δὲν εἶπον δὲ ταῦτα δι’ ἄλλον λόγον, εἰμὴ μόνον, ἵνα γινώσκῃ ἡ Βουλή, ἂν τὴν Τετάρτην ἢ τίνα ἄλλην ἡμέραν ὡρισμένως θὰ ἐγγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ὁ προϋπολογισμός.

§378Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα θέλει ἐπιφέρει ἡ ἐκτέλεσις τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς ἑταιρίας τῶν σιδηροδρόμων Πελοποννήσου, περὶ κατασκευῆς τοῦ ὑπολοίπου τῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν, εἰσάγεται αὔριον εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰ περὶ τούτου. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἡ βάσις τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα θέλουσι χρησιμεύσει πρὸς κατασκευὴν τοῦ τμήματος Τριπόλεως–Διαβολιτσίου, εἶναι τὸ ὑπόλοιπον τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι κεφάλαιον κεχωρισμένον καὶ διατίθεται ἀνεξαρτήτως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Λοιπὸν θέλει προστεθῆ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ κεφάλαιον τοῦτο. Θέλουσι προστεθῆ δεύτερον τὰ ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου ὀφειλόμενα. Τρίτον θέλουσι προστεθῆ τὰ εἰσπραχθέντα ἐκ τῆς πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου καταπεσούσης ἐγγυήσεως τοῦ ἐργολάβου. Ταῦτα, συνιστάμενα εἰς 400 καὶ πλέον χιλιάδας φράγκων, εἶχον κατατεθῆ ἐν τῇ Βιομηχανικῇ Τραπέζῃ, ἐπειδὴ δὲ τὸ δημόσιον ταμεῖον ὤφειλε πρὸς αὐτήν, συνεψήφισε τὸ χρέος αὐτοῦ πρὸς τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυήσεως τοῦ κ. Ρολὲν, τὸ ὁποῖον ἡ εἰρημένη Τράπεζα κατεῖχεν, ἑπομένως τὸ ἰσότιμον τοῦ ποσοῦ τούτου ὀφείλει νὰ ἀποδώσῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰς τὰ κεφάλαια τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναγράψῃ τὴν Τετάρτην ὡς πρῶτον ἀντικείμενον τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ ἐπιληφθῇ δ’ αὐτοῦ καθ’ οἱανδήποτε ὥραν ἠθέλομεν φθάσει μετὰ τὰς ἐπερωτήσεις. Καὶ ἐπειδὴ περὶ ἐπερωτήσεων ὁ λόγος, καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν, περὶ συντάξεως ἀξιωματικῶν τινων τοῦ Β. Ναυτικοῦ.

§379ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ, ὅτι μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑποβάλω ἀπορίαν τινὰ ἐν σχέσει πρὸς τὸ θέμα. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λίαν ὀρθῶς, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐγγραφῇ πίστωσις εἴτε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, εἴτε ἐν ἰδίῳ νομοσχεδίῳ, διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, διότι πάντα τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα τηροῦσι τὴν ὑπόθεσιν ταύτην οὕτω μετέωρον, καὶ ἄνευ εἰδικοῦ νόμου δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐπιλάβηται ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἔργου. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐκ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν ἀπελείφθη ποσόν τι, τὸ ὁποῖον εἶναι κατατεθειμένον ἐν μέρει παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ἐν μέρει δὲ παρὰ τῷ Ἄγγλῳ τραπεζίτῃ Gibbs, ἀλλὰ τὸ ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ εἶναι γνωστὸν, ὅτι εἰσήχθη ὡς δημόσιον ἔσοδον, διότι δὲν ὑφίστατο παρακαταθήκη ἐπ’ ὀνόματι τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, καὶ ἑπομένως, ἵνα γείνῃ ἡ δαπάνη νομίμως, πρέπει νὰ γείνῃ ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένης πιστώσεως, εἴτε δι’ εἰδικοῦ νόμου, εἴτε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§380ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οἱ λογαριασμοὶ μετὰ τοῦ Οἴκου Gibbs εἶναι καθαρισμένοι.

§381Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ λογαριασμοὶ ὑπέστησαν μεταβολὰς ὡς ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τῶν χρεωγράφων, ἡ ἐκ τούτου δὲ προερχομένη διαφορὰ θέλει πληρωθῆ ἐκ χρημάτων τοῦ δημοσίου ταμείου. Ὑπάρχουσι δὲ καὶ δισταγμοί τινες περί τινων ποσῶν, περὶ ὧν θέλω δώσει πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν.

§382ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀναβάλλεται διὰ τὴν Τετάρτην, ὅτε θὰ τεθῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Προβαίνομεν κατωτέρω. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως βοηθημάτων εἰς τοὺς δυστυχήσαντας ἐργάτας τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1.

§383ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει): «Χορηγεῖται πίστωσις δραχμῶν τριακοσίων χιλιάδων εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργεῖον, ἵνα ἐξ αὐτῶν περιθάλψῃ τοὺς ἐργάτας, χορηγητὰς τροφίμων καὶ ἀγωγεῖς, τοὺς δυστυχήσαντας ἕνεκα τῆς πτωχεύσεως τῆς ἀναλαβούσης τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν ἐργολάβου ἑταιρίας».

§384ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου ἀποδέχομαι εὐχαρίστως, διότι ὑπὲρ αὐτῆς πολλάκις ἠγωνίσθην ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον, θεωρῶν τὰς γενομένας εἰς τοὺς συμπολίτας μου ζημίας ἀδίκους. Ὀφείλω δὲ χάριτας εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν πρόνοιαν, ἣν ἐπὶ τέλους λαμβάνει. Ἐνῷ τὴν ἀρχὴν, ὡς προεῖπον, δέχομαι, ἐν ταῖς λεπτομερείαις ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ διορισθεῖσα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν τότε, τῆς ὁποίας προΐστατο ὁ αὐτὸς ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, συγκειμένη ἀπὸ τοὺς κυρίους Παντζίρην, Ἀραβαντινὸν καὶ Ἠλίαν Λιακόπουλον, πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν διαφόρων ζημιῶν, ἔχει τῷ ὄντι καταρτίσει ἐργασίαν λεπτομερεστάτην. Ἐν τῷ πρώτῳ πίνακι τῶν ἐργασιῶν της περιλαμβάνει ὅλα τὰ ποσὰ, τὰ ὀφειλόμενα εἰς διαφόρους ὑπεργολάβους, ἀνερχόμενα εἰς 1,062,530 δρ. Ἐν τῷ βʹ πίνακι καταγράφονται τὰ ὀφειλόμενα εἰς ἐργάτας, ἐπιστάτας, μισθοὺς φυλάκων, ἀνερχόμενα εἰς δραχ. 100,695.60. Ὁ γʹ πίναξ περιγράφει τὰ ὀφειλόμενα εἰς διαφόρους προμηθευτὰς μὲ ποσὸν δραχμῶν 64,822.18. Ὁ δʹ περιλαμβάνει τὰ ὀφειλόμενα εἰς ὑπεργολάβους δι’ ἐργασίας μὴ συμπεριλαμβανομένας ἐν ταῖς καταστάσεσι τῆς ἑταιρίας, καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀναβιβάζεται εἰς δρ. 6,945.10· ὁ πέμπτος ἀναφέρει τὰ εἰς διαφόρους ἀγωγὰς ὀφειλόμενα, δρ. 30,699, καὶ ὁ τελευταῖος καταγράφει τὰ ὑπὸ τῶν ὑπεργολάβων λόγῳ ἐγγυήσεως τῇ πτωχευσάσῃ ἑταιρίᾳ κατατεθειμένα ἐκ δρ. 36,835. 95. Τὸ ὅλον τῶν ζημιῶν ἀνέρχεται εἰς 1,302,526 δρ. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν λαμβάνει γενικὴν πρόνοιαν, ἐξαιροῦν τῆς συνδρομῆς τοὺς ὑπεργολάβους. Ἐὰν δὲ περιορίσωμεν τὴν συνδρομὴν τοῦ Κράτους εἰς τὰ πρόσωπα τὰ ἐν τῷ 1 ἄρθρῳ ἀναφερόμενα, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τοσοῦτον μεγάλης πιστώσεως, διότι, ὡς προεῤῥήθη, ἀφοῦ εἰς τοὺς ὑπεργολάβους δὲν δίδεται συνδρομή, τὰ εἰς τοὺς ἄλλους ὀφειλόμενα δὲν ὑπερβαίνουν τὰς 250,000 δραχ.

§385Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἐργατῶν καὶ λοιπῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι νὰ λάβωσιν ἀπὸ ὑπεργολάβους, δὲν ὁμιλεῖ δὲ περὶ ὑπεργολάβων κλπ. Ἡ δὲ ζητουμένη πίστωσις θέλει διανεμηθῆ ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς ἑκάστου καταστάσεως, ἀλλὰ δὲν θέλει ὑπερβῆ τὰ 40 ἑκατοστὰ τῆς ὀφειλῆς ἑκάστου.

§386ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὰ ἐν τῷ αʹ πίνακι, δηλ. τὰ εἰς ὑπεργολάβους ὀφειλόμενα, καὶ περιορισθῶμεν εἰς τὰ τῶν ἄλλων πινάκων, ταῦτα δὲν ὑπερβαίνουσι τὰς 250,000 δραχ. τὰ εἰδικῶς πρὸς ἐργάτας, φύλακας, ἀγωγεῖς καὶ τροφοδότας χρεωστούμενα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ῥητῶς ὡμολόγησεν ὅτι ἐν τῇ συνδρομῇ τοῦ Κράτους δὲν ἐννοεῖ νὰ συμπεριληφθῶσιν ὑπεργολάβοι· τὸ μέτρον τοῦτο θεωρῶ ἀνεπιεικές. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποκλείει τοὺς ὑπεργολάβους τῆς περιθάλψεως καὶ συνδρομῆς, κυρίως ἀποβλέψασα εἰς τὸ ποσὸν τῶν ζημιῶν· μοὶ φαίνεται ὅμως, ὅτι, ἀφοῦ τὸ Κράτος δὲν δίδει διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου ἀποζημίωσιν, ἀλλὰ συνδρομὴν καὶ περίθαλψιν, (ἐγὼ πάντοτε ὑπεστήριξα τὸ ἐναντίον) δυνάμεθα νὰ διαστείλωμεν μεταξὺ ἡμεδαπῶν καὶ ἀλλοδαπῶν ὑπεργολάβων, καὶ νὰ περιλάβωμεν ἐν τῷ 1ῳ ἄρθρῳ, ὡς δικαιουμένους εἰς περίθαλψιν, καὶ τοὺς ἡμεδαποὺς ὑπεργολάβους. Ἐὰν δὲ παρατηρήσῃ τις τὸν κατάλογον τὸν πρῶτον τῶν ὑπεργολάβων, πρὸς οὓς τὰ ποσὰ ὀφείλονται, θέλει εὕρει ὅτι πρὸς ἡμεδαποὺς ὀφείλονται τὸ πολὺ 250,000 δραχμῶν μόνον.

§387Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι εἶναι περισσότερα.

§388ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα, βλέπω εἰς τὴν σημείωσιν ὅτι 350,000 περίπου ὀφείλονται εἰς τοὺς ἡμεδαποὺς ὑπεργολάβους· ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅτι ἕτεραι 250 χιλιάδες ὀφείλονται εἰς ἐργάτας, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν πινάκων τῆς ἐπιτροπῆς, ἔχομεν ἐν ὅλῳ 600,000. Διὰ τοῦ ποσοῦ λοιπὸν τῶν 300,000, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου παρέχει ἡ Βουλὴ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, δυνάμεθα νὰ ἀποζημιώσωμεν καὶ τοὺς ἐργάτας καὶ τοὺς ἡμεδαποὺς ὑπεργολάβους, χορηγοῦντες αὐτοῖς περίθαλψιν φθάνουσαν εἰς 50% ἐπὶ τῶν ζημιῶν ἑκάστου. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 1ου ἄρθρου, ἔχουσαν οὕτω: «Ἐν τῷ 1ῳ ἄρθρῳ μετὰ τὴν λέξιν «ἐργάτας» νὰ προστεθῇ «ὑπεργολάβους.»

§389Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν θέλω ἐξετάσει τὸ πρᾶγμα.

§390ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μαντινείας συναδέλφου, πρέπει νὰ διακρίνωμεν ὅτι εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ τὸ ποσόν, τὸ ὀφειλόμενον πρὸς τοὺς ὑπεργολάβους ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν καὶ πρὸς τοὺς ἐργάτας ἀπὸ τοὺς ὑπεργολάβους. Ἐλάχιστοι εἶναι οἱ ἐργάται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι λαμβάνειν ποσόν τι ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν. Ἑπομένως, ὅταν πληρώσωμεν τοὺς ἐργάτας, ἀνακουφίζομεν τοὺς ὑπεργολάβους.

§391ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν μίαν πληροφορίαν ἀκριβεστέραν περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ὀφείλεται εἰς τοὺς ὑπεργολάβους τοὺς ἡμεδαποὺς, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀλλοδαποὺς, καθόσον νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν βοηθήματος εἰς μίαν κατηγορίαν ἀπαιτητῶν δυστυχησάντων, καὶ νὰ ἐξαιρέσωμεν ἄτομά τινα τῆς κατηγορίας ταύτης, διότι τὰ ἄτομα ταῦτα δὲν εἶναι Ἕλληνες. Ἐὰν ἀποφασίσωμεν οὕτω, θὰ πράξωμεν πρᾶξιν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ δώσωμεν ἀφορμὴν νὰ μᾶς μεμφθῶσι.

§392Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν ὁποίαν ὅμως πρᾶξιν πράττουσι πάντα τὰ Κράτη.

§393ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποκλείσωμεν τῆς βοηθείας τοὺς ξένους, διότι οἱ ξένοι ἔπαθον ἐργαζόμενοι εἰς ἔργον ἑλληνικόν.

§394ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ ἔχω ἐναντίαν γνώμην.

§395Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας, τὴν ἔχει ἅπας ὁ κόσμος, καὶ διὰ τοῦτο, ἐὰν ἤθελεν Ἕλλην δυστυχήσει ἐν Ἀμερικῇ, ἤθελον δὲ δυστυχήσει καὶ Ἀμερικανοί, ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις εἰς μόνους τοὺς Ἀμερικανοὺς ἤθελε δώσει βοήθειαν.

§396ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἕτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ περιληφθῶσιν οἱ ἀλλοδαποὶ ὑπεργολάβοι, ἐντελῶς πρακτικός· ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἐργολάβοι καὶ ὑπεργολάβοι Ἰταλοὶ ἀπῆλθον τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐὰν ψηφίσωμεν πίστωσιν ὑπὲρ αὐτῶν, θὰ δώσωμεν μόνον ἀφορμὴν νὰ παρουσιασθῶσί τινες ἐπιτήδειοι, οἱ ὁποῖοι νὰ κερδοσκοπήσωσιν, ἀγοράζοντες τὰ δικαιώματά των.

§397ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ Κράτος ἔχει καθῆκον ν’ ἀποζημιώσῃ καὶ αὐτούς.

§398Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ Κράτη δὲν ἔχουσι φιλανθρωπικὴν ἀποστολὴν, ἔχουσι μόνον καθῆκον πρὸς τοὺς πολίτας αὑτῶν, νὰ συντρέχωσιν αὐτοὺς ἐν τῇ δυστυχίᾳ των.

§399ΒΟΖΙΚΗΣ. Συμβαίνει καὶ κἄτι ἄλλο· ὅτι ὅλοι οἱ ἐργάται οἱ Ἰταλοὶ, ὅσοι εἶχον λαμβάνειν ἀπὸ τοὺς ὑπεργολάβους καὶ ἐτήρουν σημειώσεις τῶν μετ’ αὐτῶν ληψοδοσιῶν των, τὰς σημειώσεις των ταύτας, ὡς ἀποδείξεις τῶν ἀπαιτήσεών των, παρέδωκαν ἀντὶ μετρητῶν πρὸς τοὺς χορηγητὰς τροφίμων καὶ παντοπώλας, οἱ ὁποῖοι οὕτως ἐγένοντο δικαιοδόχοι τῶν ἀπαιτήσεων τῶν ἐργατῶν, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι θὰ πληρωθῶσι τὰς ἀπαιτήσεις των ἀπὸ τοὺς ἐργολάβους, οἵτινες δι’ ἑαυτοὺς ἐλάχιστα ἔχουσι λαμβάνειν. Ἐὰν ὅμως δὲν συμπεριληφθῶσιν οἱ ἐργολάβοι οὗτοι εἰς τὸ βοήθημα, ζημιοῦνται οἱ ἡμεδαποὶ χορηγηταὶ τροφίμων καὶ παντοπῶλαι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§400ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκει): «Ἡ πληρωμὴ τοῦ προσδιορισθέντος δι’ ἕκαστον ποσὸν βοηθήματος θέλει ἐνταλθῆ δι’ ἐνταλμάτων, ἐκδοθησομένων ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου ἐπὶ τοῦ ταμείου Μαντινείας καὶ ἐπὶ τῆς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ εἰρημένου Ὑπουργείου τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους χορηγηθησομένης πιστώσεως.»

§401ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν εἶχον ἐρωτήσει τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν τὸ βοήθημα τοῦτο συνδέηται μετὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ τμήματος ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Διαβολίτσι, καὶ ἐνθυμοῦμαι τὴν ἀπάντησιν αὐτοῦ, ὅτι συνδέει τοῦτο ἀῤῥήκτως μὲ τὴν κατασκευὴν τοῦ τμήματος αὐτοῦ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 ὅμως δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι ἐκφράζεται σαφῶς ἡ ἰδέα αὕτη. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὑπεβλήθη νομοσχέδιον πρὸς κατασκευὴν τοῦ τμήματος ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Διαβολίτσι, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο οὐδεμίαν μᾶς παρέχει ἐγγύησιν περὶ τῆς ἐνάρξεως καὶ τῆς βεβαίας περατώσεως τοῦ ἔργου. Ἐπεθύμουν λοιπὸν, ὅπως ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου 3 ἐξηγηθῇ κἄπως πληρέστερον καὶ κατὰ τρόπον δηλοῦντα ὅτι τὸ χορήγημα θὰ χορηγηθῇ μετὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν.

§402Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐξεδηλώσατε τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην, δηλ. νὰ μάθητε, ἐὰν τὸ βοήθημα συνδέηται ἀῤῥήκτως μὲ τὴν κατασκευὴν τοῦ τμήματος τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, ἢ ἂν δὲν συνδέηται ἀῤῥήκτως. Ὑποθέσατε ὅτι δὲν συνδέεται ἀῤῥήκτως· τότε ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης θέλει δώσει ψῆφον μέλαιναν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἢ θέλει ἀρνηθῆ ψῆφον; Ἀλλ’ ὑποθέσατε ὅτι συνδέεται ἀῤῥήκτως. Διατὶ νομίζετε ὅτι ἡ βοήθεια πρέπει νὰ δοθῇ ἀφοῦ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον; Δὲν εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον, νὰ δοθῇ τὸ βοήθημα, καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας αἱ ἐργασίαι νὰ παύσωσι; Διὰ τῶν μέσων τούτων δὲν ἐπέρχεται ἀσφάλεια· τοιαῦται ἐγγυήσεις δὲν δύνανται νὰ ἐξασφαλίσωσιν ἡμᾶς περὶ τῆς περατώσεως τοῦ ἔργου· αἱ ἐγγυήσεις θὰ ζητηθῶσι κατὰ τὴν σύστασιν τῆς ἑταιρίας. Διὰ τοῦτο δὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξετάσητε κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως, καὶ οὐχὶ ἐνταῦθα, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ βοηθημάτων.

§403ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι πολὺ ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ἀσφαλὲς ἢ μὴ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τοῦ τμήματος ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Διαβολίτσι δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ ἐνταῦθα, ἀλλ’ ἐν τῇ σχετικῇ συμβάσει. Οὐχ ἧττον ἐνόμισα καλὸν νὰ θίξω τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅπως ἐπαναλάβω τὴν ἔννοιαν, ἥτις ἐδόθη ἤδη εἰς τὴν λύσιν αὐτοῦ, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι, ἐν ᾗ σήμερον εὑρίσκεται θέσει τὸ ταμεῖον τοῦ Δημοσίου, μετ’ ἄλλου θάῤῥους θὰ ψηφίσῃ πᾶς Βουλευτὴς δαπάνην 300,000 δραχμῶν, ἐὰν πρόκειται ἡ δαπάνη αὕτη νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν κατασκευὴν ἑνὸς ἔργου, καὶ μετ’ ἄλλου θάῤῥους, ἐὰν διὰ τῆς δαπάνης ταύτης πρόκειται μόνον νὰ ἔλθωμεν ἀρωγοὶ εἰς ἀναξιοπαθοῦντας ἐργάτας καὶ προμηθευτάς. Ἐὰν δὲν καθαρίσωμεν τοῦτο, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀποφύγωμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς βοήθειαν καὶ ἄλλων ἐργατῶν καὶ προμηθευτῶν, ζημιωθέντων εἰς ἄλλας ἐργασίας, ὡς π. χ. εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Λαρίσης.

§404Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἰδοὺ διατὶ συγχίζετε τὰ θέματα. Ἡ ὑπόθεσις τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Λαρίσης εἶναι ἐντελῶς διάφορος· φέρετε ἐπερώτησιν περὶ τοῦ θέματος τούτου, ἵνα σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν διαφέρει ἐντελῶς τῆς ὑποθέσεως τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Λαρίσης. Ὑποβάλετε ἐπερώτησιν, καὶ τότε ἡ Βουλὴ θέλει συζητήσει ἐὰν πρέπῃ τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρον καὶ εἰς τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Λαρίσης.

§405ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐῤῥήθη ὅτι ἄλλοτε ἡ ἑταιρία τῶν σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Πελοποννήσου δὲν ἐδέχθη νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν ἕνεκα τῶν ἀπαιτήσεων αὐτῶν.

§406Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐγὼ ἤκουσα τοῦτο.

§407ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐνταῦθα δ’ ἐπίσης τινὲς τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἐπαρχίας Τριπόλεως ὑπεστήριξαν, ὅτι οἱ ἐργάται καὶ ἐργολάβοι ἔχουσιν ἀξιώσεις πραγματικὰς ἐπὶ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, καὶ ἐννοοῦν νὰ ἐνασκήσωσιν αὐτὰς ἐπὶ τοῦ σιδηροδρόμου, καὶ δι’ ἐπιχειρημάτων νομικῶν ἐζήτησαν ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι πράγματι τοιαῦτα δικαιώματα ὑφίστανται. Ἤδη 300,000 δραχμαὶ δίδονται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὡς βοήθημα, ἀλλὰ τὸ βοήθημα αὐτὸ δὲν ἐξαλείφει τὰς ἀπαιτήσεις ἐκείνας τὰς πραγματικὰς, ἐνῷ, ἐὰν ἐδίδοντο ἀπέναντι προσωπικῶν ἀξιώσεων, θὰ ἠλευθεροῦτο ὁ σιδηρόδρομος καὶ θὰ ἐπανελαμβάνοντο αἱ ἐργασίαι. Ἤδη ἐρωτῶ, θὰ ὑφίστανται αὐταὶ αἱ ἀξιώσεις καὶ μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν 300 χιλιάδων;

§408Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ νομίζω αὐτὸ, τὸ ὁποῖον καὶ ὑμεῖς νομίζετε, διότι ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν αὐτὸ τὸ θέμα ὑπεστηρίξατε, ὅτι δὲν ὑπέχει τὸ Κράτος ὑποχρέωσιν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει γνωμοδοτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβον οἱ πρέσβεις παρὰ νομικῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο καί τις Βουλευτὴς ἀντιπολιτευόμενος κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, οἱ πρέσβεις ἀπηύθυναν διακοίνωσιν, δι’ ἧς ἰσχυρίσθησαν, ὅτι τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται νὰ ἀποζημιώσῃ πάντας μέχρι λεπτοῦ, ἤτοι νὰ δαπανήσῃ 7 ἢ 8 ἢ καὶ 10 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τοῦ ὁποίου τότε προΐστασθε, δὲν ἀνεγνώρισε τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους, καὶ ἀπεκρίθη εἰς τὰς παραστάσεις τῶν πρέσβεων, ἀποκροῦσαν τὰς ἀξιώσεις ταύτας. Καὶ γνωρίζω καὶ ἄλλο τι, ὅτι, ὅταν ἡ ὑπόθεσις μετεβιβάσθη εἰς τὰς Κυβερνήσεις, αὗται ἀνεγνώρισαν ὅτι εἴχομεν ἡμεῖς δίκαιον καὶ ὅτι εἶχον ἄδικον οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῶν. Ἔκτοτε καὶ ὑμεῖς φρονεῖτε καὶ ἐγὼ, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ὑπέχει εὐθύνην εἰς ἀποζημιώσεις, ἐγὼ δὲ πεποιθότως φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπέχει ὑποχρέωσιν. Ἀφοῦ λοιπὸν δὲν ὑπέχει ὑποχρέωσιν πρὸς ἀποζημίωσιν, εἴτε εἰς ἀλλοδαποὺς εἴτε εἰς ἡμεδαποὺς, δὲν ὑπάρχει δικαίωμα ἀγωγῆς, ὑπάρχει δικαίωμα ἐπικλήσεως βοηθείας. Κατὰ συνέπειαν, εἴτε δώσωμεν εἴτε δὲν δώσωμεν βοήθειαν, αὐτοὶ δὲν δύνανται νὰ κινηθῶσι δικαστικῶς, διότι μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι, ἐὰν ἠδύναντο, ἤθελον τὸ πράξει μέχρι τοῦδε, οὐδὲ ἤθελον ἀφήσει μέχρι τοῦδε ἐκκρεμῆ τὰ δικαιώματά των.

§409ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὰ ἐξήσκησαν ἐπὶ τοῦ ὑλικοῦ.

§410Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ ὑλικὰ, περὶ τῶν ὁποίων γίνεται λόγος, ἐὰν διαβαίνοντες ἐκεῖθεν ἴδητε αὐτὰ, θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι σίδηρα ὠξειδωμένα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι καμμίαν ἀξίαν. Ὑπάρχουσι καὶ ἔργα τινὰ, τὰ ὁποῖα εἶχον κατασκευάσει, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα παρέσυρον οἱ χείμαῤῥοι καὶ οἱ ρύακες, καὶ πολλαχοῦ καὶ αὐτοὶ οἱ ἐκχωματισμοὶ κατεστράφησαν, πολλαχοῦ δὲ ἔργα κατασκευασθέντα ἔμειναν ἡμιτελῆ καὶ κατεστράφησαν, κινδυνεύει δὲ νῦν καὶ μία μεγάλη γέφυρα, διὰ τὴν ὁποίαν ἐδαπανήθησαν βεβαίως ἑκατοντάδες χιλιάδων δραχμῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 4, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§411ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναβολῆς τῆς ἐνεργείας τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτυπώσεως ἀναμνηστικῶν γραμματοσήμων.

§412ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ὑπαγομένων εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§413ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ δὲν ἠκούσατε.

§414ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλήσατε ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου. Τὸ ἴδιον εἶναι.

§415ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν, ἀποτελεῖ μίαν τῶν ἐπαγγελιῶν, αἵτινες ἐπηγγέλθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πρὸ τῶν ἐκλογῶν τῆς 16 Ἀπριλίου, τῶν ἐπαγγελιῶν, αἵτινες ἤδη προκαλοῦσι τὸ νομοθετικὸν κῦρος καὶ ἐπιτυγχάνουσι τοῦτο διὰ τῆς ψήφου ἐκείνων, οἵτινες ἐπὶ ταῖς ἐπαγγελίαις ταύταις ἤραντο ἐν ταῖς τελευταίαις ἐκλογαῖς τὸν στέφανον τῆς νίκης. Ἡ τακτικὴ αὕτη δὲν εἶναι ἄγνωστος εἰς ἡμᾶς· εἶναι γνωστὴ ἰδίως εἰς ἐκείνους ἐξ ἡμῶν, οἵτινες ἀπετέλουν μέλη τῶν παρελθουσῶν βουλευτικῶν περιόδων· εἶναι γνωστὴ καὶ εἰς ἐκείνους ἀκόμη, οἵτινες παρακολουθοῦσι τὴν ἱστορίαν τῆς διοικήσεως τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος. Ἔχομεν ἤδη τῆς τακτικῆς ταύτης κεκτημένην πεῖραν ἐκ δύο παρελθουσῶν χρονικῶν περιόδων, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ ἡγέτης τῆς σημερινῆς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας ἀνῆλθεν ἐπὶ τὴν ἀρχὴν, ἐκ τῶν ἐκλογῶν τῆς 7 Ἀπριλίου 1885 καὶ τῆς 14 Ὀκτωβρίου 1890. Ὅταν τις λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰ τότε γενόμενα, ὅταν δὲ συνάμα ἔχῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ νῦν προτεινόμενα, δύναται νὰ εἴπῃ ἀλανθάστως, ὅτι εἶναι συμφυὴς, οὕτως εἰπεῖν, πρὸς τὴν ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἀνάῤῥησιν τοῦ ἡγέτου τῆς πλειοψηφίας ἡ ἀνατροπὴ παντὸς νόμου, παντὸς θεσμοῦ, ὅστις θέτει φραγμὸν εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τῶν Ὑπουργῶν. Ἡ τακτικὴ αὕτη οὐδὲν ἕτερον εἶναι, εἰμὴ ἀνατροπὴ τῶν βάσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἑδράζεται ἡ διοίκησις πάσης εὐνομουμένης Πολιτείας, οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἡ τακτικὴ αὕτη ἢ ἀναίρεσις τῶν ὅρων, ἐφ’ οἷς λειτουργοῦσιν, ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς χώρας, οἱ φιλελεύθεροι θεσμοί. Διὰ τῆς τακτικῆς ταύτης ἀνεβιβάσθη εἰς δόγμα πολιτικὸν ἡ συναλλαγή· ἡ τακτικὴ αὕτη, κατ’ ἐμὲ, ὑπῆρξεν ἡ παραγωγὸς τῶν προσωπικῶν κομμάτων. Παρακαλῶ πάντας τοὺς συναδέλφους νὰ μὴ μὲ παρεξηγήσωσι· δὲν προτίθεμαι νὰ αἰτιαθῶ τινος, οὐδὲ νὰ δυσαρεστήσω τινά· συζητῶ περὶ τοῦ συστήματος τοῦ κρατοῦντος ἐν τῇ διοικήσει ἡμῶν, καταλέγω δὲ μεταξὺ ἐκείνων, οἵτινες δὲν ὑπῆρξαν ἀμέτοχοι ἐν τῷ συστήματι τῶν συστάσεων, καὶ ἐμὲ αὐτόν· ἐκ τούτου ἐννοεῖται, ὅτι δὲν συζητῶ περὶ τῶν προσώπων, συζητῶ ἐν γένει περὶ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον παρέλυσε τὴν παρ’ ἡμῖν διοίκησιν καὶ τὸ ὁποῖον βεβαίως θέλει τὴν ἐξαρθρώσει ὁλοσχερῶς ἐν τῷ μέλλοντι, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ λειτουργοῦν. Ἀνῆκον καὶ ἐγὼ, ὡς γνωστὸν, εἰς κόμμα πολιτικὸν, τὸ ὁποῖον ἡττήθη κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 16 Ἀπριλίου· ὀφείλω ὅμως ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ ἡγέτης τοῦ κόμματος ἐκείνου βαρέως ἔφερε τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τῶν Ὑπουργῶν περὶ τὸ διορίζειν καὶ παύειν· βαθέως ᾐσθάνετο τὰς βλάβας, τὰς ὁποίας τὸ σύστημα τοῦτο τῆς ἀπολύτου ἐλευθερίας τῶν Ὑπουργῶν περὶ τὸ διορίζειν καὶ παύειν ἐπήνεγκε καὶ εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τῆς χώρας ἐν γένει· διὰ τοῦτο, ὅτε τὸ πρῶτον κατεῖχε τὴν ἀρχὴν, ὑποστηριζόμενος ὑπὸ κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας, προέβαλεν εἰς τὴν ψῆφον τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας νόμον καὶ ἐπέτυχε τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ· διὰ τοῦ νόμου τούτου καθωρίσθησαν τὰ προσόντα, ἅτινα δέον νὰ ἔχῃ πᾶς ὁ εἰς δημοσίαν ὑπηρεσίαν εἰσερχόμενος, καὶ καθωρίσθησαν πρὸς τούτοις καὶ αἱ περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιτρέπεται νὰ ἀπολύωνται οὗτοι ἐκ τῶν δημοσίων θέσεων, τὰς ὁποίας κατέχουσι.

§416ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μοὶ λέγετε, παρακαλῶ, ἐὰν ὑπάρχῃ ὑπάλληλός τις σήμερον, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἦναι τρικουπικός; Διότι ἐπεθύμουν νὰ τοὺς μάθω.

§417ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι ἐπὶ τῇ παρατηρήσει, ἣν, διακόψας με, ἀπηύθυνεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀγνοεῖ, ὡς φαίνεται, τὸν ὀργανισμὸν τῆς διοικήσεως, τὸν κρατοῦντα ἐν εὐνομουμέναις Πολιτείαις. Ἀγνοεῖ, ὅτι ὁ εἰσερχόμενος εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τῆς κατωτάτης βαθμίδος, ἐφωδιασμένος δι’ ὧν ὁ νόμος καθώρισε προσόντων, εἰς ἐξετάσεις ἢ διαγωνισμὸν ὑποβληθεὶς, καὶ γινώσκων, ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀπολυθῇ, εἰμὴ ὅταν περιπέσῃ εἰς ἐγκληματικὴν παράλειψιν ἢ ὑπερβασίαν, δὲν ἀνήκει εἰς κόμμα πολιτικὸν, λησμονεῖ τὸν διορίσαντα αὐτὸν Ὑπουργὸν, ἀφοσιοῦται εἰς τὸ καθῆκον καὶ ἀπεκδέχεται τὴν προαγωγὴν καὶ τὸ μέλλον του ἐκ τῆς ἐπιμελείας, τῆς ἱκανότητος, τῆς χρηστότητος καὶ τῆς ἀκριβείας, μεθ’ ὧν ἐκτελεῖ τὰ ἀνατεθειμένα αὐτῷ ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ καθήκοντα.

§418ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς διέκοψα πρὸ ὀλίγου καὶ ἀναγκάζομαι καὶ αὖθις νὰ σᾶς διακόψω, καθόσον παρατηρῶ ἓν πρᾶγμα, ὅτι εἶσθε θεωρητικώτατος, ὅταν εὑρίσκησθε ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει· τότε ἀγαπᾶτε τὰ ὡραῖα συστήματα καὶ τὰς μεγάλας θεωρίας. Ὅταν ὅμως ἔρχησθε εἰς τὴν ἐξουσίαν, τότε τὰ πάντα λησμονεῖτε καὶ τὰ πάντα ἀνατρέπετε.

§419ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. ... (Διακοπαί). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν οὕτω. Δὲν δέχομαι καμμίαν διακοπήν. Ἐπαναλαμβάνω, πρὸς τιμὴν ἐκείνου, ὅστις δὲν συνεδριάζει μεταξὺ ἡμῶν, ὅτι μίαν ᾐσθάνετο ἐπιθυμίαν, μίαν ἠσθάνετο δόξαν ἑαυτοῦ, νὰ θεραπεύσῃ ῥιζικῶς τὴν πληγὴν, ἥτις κατατρύχει τὸ κοινωνικὸν σῶμα τῆς Ἑλλάδος, ὡς ἐκ τῆς εἰς τὰς δημοσίας θέσεις προσηλώσεως πάντων ἐκείνων, οἵτινες κατώρθωσαν νὰ ἔχωσι ποιάν τινα γραμματικὴν ἱκανότητα. Εἰς τὴν τακτικὴν ταύτην, τοῦ νὰ περιορίσῃ τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ, πολλοὶ τῶν φίλων του ἐνεθάῤῥυνον αὐτὸν, μεταξὺ δὲ αὐτῶν κατελεγόμην κἀγώ. Ἐφρόνουν καὶ φρονῶ, ὅτι εἰς Πολιτείαν κοινοβουλευτικῶς διοικουμένην ἡ ἐλευθερία τῶν Ὑπουργῶν περὶ τὸ διορίζειν καὶ παύειν καθίστησι τὸν βίον τοῦ πολιτευομένου ἀνιαρὸν καὶ ἐπίμοχθον. Ἐφρόνουν καὶ φρονῶ, ὅτι ἐν Πολιτείᾳ, ἐν ᾗ κρατεῖ ἡ καθολικὴ ψηφοφορία, καὶ ἐν ᾗ τὰ πολιτικὰ ἤθη δὲν προήχθησαν ἐπαρκῶς, ἡ ἐλευθερία τῶν Ὑπουργῶν περὶ τὸ διορίζειν καὶ παύειν καθίστησι τοῦ πολιτεύματος αὐτοῦ τὴν λειτουργίαν ὄχι ὠφέλιμον ἐν τῇ χώρᾳ. Ἐφρόνουν καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ ἀπόλυτος διακριτικὴ ἐξουσία τῶν Ὑπουργῶν ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα, εἰς μὲν τοὺς κυβερνῶντας νὰ μὴ ἀφίνῃ τὴν ἐλευθερίαν ἐκείνην, ἥτις εἶναι εἰς αὐτοὺς ἀναγκαία πρὸς διοίκησιν τῆς χώρας, ἐκ δὲ τῶν Βουλευτῶν νὰ ἀφαιρῇ τὴν ἐλευθέραν καὶ εὐσυνείδητον ἄσκησιν τοῦ ἐλέγχου τῶν κυβερνητικῶν πράξεων, ἔχει δὲ συνάμα ὡς ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ἀφίνῃ οὔτε εἰς τοὺς ἐκλογεῖς τὴν ἐλευθερίαν, ἥτις εἶναι ἀναγκαία εἰς αὐτοὺς, ὅπως ἐκτιμήσωσι τὴν ἀξίαν τοῦ ἐκλεχθησομένου ὡς ἀντιπροσώπου. Εἶχον καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι πρέπει πάντες οἱ πολιτευόμενοι νὰ σκεφθῶμεν, ὅπως ἡ πληγὴ αὕτη ῥιζικῶς θεραπευθῇ· οὕτω καὶ μόνον θὰ ἐκλείψῃ τὸ σήμερον λίαν σύνηθες φαινόμενον, νὰ ἐκτιμᾶται ἡ ἀξία τοῦ πολιτευομένου μὲ τὸ μέτρον τῶν διορισμῶν καὶ παύσεων. Ἐὰν ὁ νόμος περὶ προσόντων, ὁ ψηφισθεὶς κατὰ τὸ 1884, δὲν ὑφίστατο ὅσας ὑπέστη ἐν τῷ μεταξὺ μεταβολὰς, καὶ ἐλειτούργει συμπληρούμενος καὶ ἐπεκτεινόμενος καὶ εἰς πάσας ἐκείνας τὰς κυβερνητικὰς πράξεις, αἵτινες δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς παροχαὶ πρὸς τοὺς πολιτευομένους, ἡ διοίκησις παρ’ ἡμῖν ἤθελεν εἶσθαι ἀσυγκρίτως κρείσσων. Κατ’ ἐμὴν πεποίθησιν, πρέπει, ὅσοι θέλομεν νὰ πολιτευθῶμεν, νὰ ἀποβάλωμεν τὴν ἰδέαν, ὅτι διὰ τῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἄλλοτε, καὶ τὴν ὁποίαν πρόκειται νῦν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ ἀποκτήσωσιν ὅσοι εἶναι φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι λέγω, διὰ τῆς ἐλευθερίας ταύτης περὶ τὸ διορίζειν καὶ παύειν εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιώσωμεν τὴν διοίκησιν, χωλαίνουσαν, ἢ ὅτι διὰ τῆς ἐλευθερίας ταύτης εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσωμεν ἢ νὰ ἐνισχύσωμεν τὰς τοπικὰς ἡμῶν ἐπιῤῥοάς. Ἐξαίρεσιν ποιοῦμαι διὰ τοὺς νεαροὺς πολιτευτὰς, τοὺς τὸ πρῶτον ἤδη ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ εἰσελθόντας, διότι οὗτοι δικαιοῦνται νὰ ὑπολαμβάνωσιν, ὅτι, ἂν ἐπιτύχωσι παροχὰς προσωπικὰς, εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσωσιν ἢ νὰ ἐνισχύσωσι τὴν τοπικήν των ἐπιῤῥοήν. Ἡμεῖς ὅμως, οἱ ἀρχαιότεροι πολιτευόμενοι, γινώσκομεν, ὅτι ἡ ἀχαριστία καὶ ἡ ἀγνωμοσύνη εἶναι συνήθη φαινόμενα ἐν τῇ λειτουργίᾳ τῶν ἐπαρχιακῶν κομμάτων· ἡμεῖς, οἱ ἀρχαιότεροι πολιτευόμενοι, γινώσκομεν τὰς ἀπογοητεύσεις, ὅσας ἐπάγεται ἡ ἐλευθερία περὶ τὸ διορίζειν καὶ παύειν ἐν ὥρᾳ ἐκλογῶν. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι περιήλθομεν εἰς σημεῖον συγχύσεως τοιοῦτον, ὥστε νὰ βλέπωμεν ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἡμῶν ἀναπτυσσομένας ἰδέας περὶ μεταβολῆς τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν. Ἐγὼ βεβαίως ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ πολίτευμα τὸ καθεστὼς εἶναι ἐπαρκέστατον, ὅπως προαγάγῃ τὴν χώραν ἡμῶν, ὅπως τὴν ἐξάρῃ μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ ἴδῃ ἑαυτὴν εὐημεροῦσαν καὶ προοδεύουσαν· ἀλλ’ ὅπως τοῦτο κατορθώσωμεν, πρέπει νὰ ἐμπνεύσωμεν εἰς πάντας, καὶ τοὺς ἐντὸς καὶ τοὺς ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ φιλελεύθεροι θεσμοὶ λειτουργοῦσι παρ’ ἡμῖν ὑπὸ διοίκησιν ὁμοιάζουσαν πρὸς τὴν διοίκησιν τῶν πεπολιτισμένων καὶ μᾶλλον ἡμῶν προηγμένων χωρῶν. Πρέπει διὰ τῶν πράξεων ἡμῶν, διὰ τῆς περὶ τὸ νομοθετεῖν προσοχῆς ἡμῶν, νὰ ἐμπνεύσωμεν εἰς πάντας τὴν πεποίθησιν ταύτην, διότι οὕτω καὶ μόνον θέλομεν προσφέρει εἰς τὴν χώραν ἡμῶν πολυτίμους ὑπηρεσίας, καὶ θέλομεν κατορθώσει, ὥστε οἱ φιλελεύθεροι θεσμοὶ νὰ λειτουργήσωσιν εὐδοκίμως. Δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ λησμονῶμεν, ὅτι αἱ συνεχεῖς καὶ ἀλλεπάλληλοι μεταβολαὶ, αἵτινες παρακολουθοῦσι τὰς μεταβολὰς τῶν Κυβερνήσεων, κατέστησαν τὰς κομματικὰς Κυβερνήσεις οὐχὶ δημοτικὰς παρ’ ἐκείνοις, οἱ ὁποῖοι κρίνουσι τὰ τῆς διοικήσεως ἡμῶν ἀνεξαρτήτως τῶν τοπικῶν ἀπόψεων, αἵτινες εἶναι γνωσταὶ μόνον εἰς ἡμᾶς τοὺς πολιτευομένους. Περιήλθομεν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ εὑρίσκωνται ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἡμῶν συμπολῖται χρηστοὶ, οἵτινες κρίνουσι προτιμοτέραν τὴν διοίκησιν ἡμῶν παρὰ μὴ κομματικῶν Κυβερνήσεων. Παρὰ τοῦ λαοῦ, Κύριοι, δὲν δυνάμεθα νὰ προσδοκῶμεν τὴν βελτίωσιν τῆς διοικήσεως, δὲν δυνάμεθα νὰ προσδοκῶμεν νὰ μᾶς διδάξῃ ὁ λαὸς, ὁποῖον τὸ προσφορώτερον σύστημα, ὅπως ἀνορθώσωμεν τὰ παρ’ ἡμῖν. Τόσον δὲ περισσότερον δὲν δικαιούμεθα ν’ ἀπεκδεχώμεθα παρὰ τοῦ λαοῦ καὶ παρὰ τῶν ἐκλογέων ἡμῶν τὴν διδασκαλίαν ταύτην, ὅσον εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι συνετελέσαμεν εἰς τὸ νὰ διαφθείρωμεν τὸν χαρακτῆρα αὐτῶν. Δὲν δικαιούμεθα νὰ περιμένωμεν τὴν ὑπόδειξιν τοῦ προσφορωτέρου συστήματος πρὸς βελτίωσιν τῆς διοικήσεως ἡμῶν οὐδὲ ἄνωθεν, διότι τὸ ἀνεύθυνον δὲν συμβιβάζεται πρὸς τὴν ἐνεργὸν ἐπέμβασιν εἰς τὰ τῆς διοικήσεως ἡμῶν. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ πεπατημένη δὲν εἶναι ἐπαρκὴς πρὸς ἀνόρθωσιν καὶ περισυλλογὴν—ἂν θέλητε νὰ μεταχειρισθῶ τὴν ἔκφρασιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.—Κατ’ ἐμὲ, τὸ ζήτημα τῆς ἀνορθώσεως τῶν κακῶς ἐχόντων παρ’ ἡμῖν ἔγκειται ἐν τῇ πορείᾳ, τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσωσι δύο ἢ τρεῖς Κυβερνήσεις. Ἐὰν δύο ἢ τρεῖς Κυβερνήσεις ἤθελον ἀποφασίσει νὰ πατάξωσι τὴν συναλλαγὴν, ἤθελον διατρέξει τὸν κίνδυνον νὰ ἀπολέσωσι πρὸς στιγμὴν τὴν ἀρχὴν, ἀλλὰ θὰ ἐπανέλθωσιν ἰσχυρότεραι, καὶ θὰ δυνηθῶσι τότε ἐργαζόμεναι νὰ ἐπιτύχωσι τὴν ἀνόρθωσιν τῶν κακῶς ἐχόντων. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι, ὅτε τὸ πρῶτον κατὰ τὸ 1884 ἐτέθη ὁ νόμος περὶ προσόντων εἰς ἐνέργειαν, ἠκούσθη λεγόμενον ὑπὸ πολλῶν πολιτευομένων, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐξησφάλισε πάντας τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, καὶ ὅτι ἐδημιουργήθη ὑπὲρ τοῦ κόμματος ἐκείνου μία δύναμις ἀκαταμάχητος διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Εἰς τί ἐχρησίμευσαν αἱ παροχαὶ αἱ κυβερνητικαὶ ἢ οἱ διορισμοὶ ἐκεῖνοι εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 7 Ἀπριλίου 1885; Εἰς τί ἐχρησίμευσαν αἱ παροχαὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς προελθούσης ἐκ τῶν ἐκλογῶν τῆς 7 Ἀπριλίου ἐν ταῖς ἐκλογαῖς, αἱ ὁποῖαι ἀμέσως κατόπιν αὐτῆς ἐγένοντο, τῆς 4 Ἰανουαρίου 1887, ὅτε ἀνετράπη τὸ τέως καθεστώς; Εἰς τί ἐχρησίμευσαν αἱ παροχαὶ αἱ κυβερνητικαὶ, αἱ γενόμεναι ἀπὸ τοῦ 1887 μέχρι τοῦ 1890, εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 14 Ὀκτωβρίου 1890; Εἰς τί ἐχρησίμευσαν τελευταῖον αἱ κυβερνητικαὶ παροχαὶ διὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 16 Ἀπριλίου; Πάντες γινώσκομεν, ὅτι κατ’ οὐδὲν ὠφελήθη τὸ πολιτικὸν ἐκεῖνο κόμμα, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν οὐκ εὐκαταφρόνητον ἀριθμὸν ὑποτιθεμένων φίλων του εἴτε διὰ τῆς ἐλευθερίας περὶ τὸ διορίζειν καὶ παύειν, εἴτε διὰ τῆς δημιουργίας νόμου, ἐξασφαλίζοντος ἐκείνους, τοὺς ὁποίους τυχὸν τὸ κόμμα τοῦτο διώρισεν. Ἔχομεν λοιπὸν μίαν ἀνατροπὴν τῆς 7 Ἀπριλίου 1885, ἔχομεν νέαν μεταβολὴν κυβερνητικὴν τῆς 4 Ἰανουαρίου 1887, ἔχομεν τρίτην μεταβολὴν κυβερνητικὴν τὴν προελθοῦσαν ἐκ τῶν ἐκλογῶν τῆς 14 Ὀκτωβρίου 1890, τετάρτην μεταβολὴν τῆς 3 Μαΐου 1892, καὶ ἑτέραν τῆς 16 Ἀπριλίου 1895. Εἰς ἐποχὰς προγενεστέρας εἴχομεν μόνον προσωπικὰς μεταβολὰς, ἐν ταῖς μεταβολαῖς ὅμως, περὶ ὧν ἐμνήσθην, εἴχομεν καὶ μεταβολὰς νόμων καὶ θεσμῶν. Ἀλλ’ ἐξ ὅλων τούτων τῶν μεταβολῶν ὁποῖον τὸ πρακτικὸν ὑπὲρ τῆς χώρας ἡμῶν κέρδος; τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, οὐδὲν ἕτερον διαβλέπω εἰς τὴν ἀνατροπὴν τῶν νόμων, διὰ τῶν ὁποίων ἐξησφαλίζεται ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων, εἰμὴ τὴν χειροτέρευσιν—ἵνα μὴ εἴπω ἕτερόν τι—τῆς παρ’ ἡμῖν διοικήσεως. Ὁμολογῶ, ὅτι καὶ ἐν ἄλλῃ ἐποχῇ ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λαλοῦντος κατὰ τῆς διακριτικῆς ἐξουσίας τῶν Ὑπουργῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀποκηρυχθῶσιν, ὡς πολὺ ἀρχαῖαι, αἱ τῶν παρῳχημένων χρόνων δηλώσεις αὐτοῦ, νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ ὁμιλίας τινὰς τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως γενομένας ἐν αὐτῇ ταύτῃ τῇ συνόδῳ, ἡ ὁποία ἀκόμη δὲν ἔληξεν. Ὅτε εἰσηγεῖτο τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1895 ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔλεγεν ὅτι «ἰδίως ἐν ταῖς χώραις, αἵτινες κοινοβουλευτικῶς κυβερνῶνται, ἡ νομοθεσία πρέπει νὰ μὴ παρέχῃ πολλὴν εὐκολίαν εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τῶν Ὑπουργῶν». Ὅτε δὲ ὡμίλει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν ὁδοστατῶν, ἔλεγεν, ὅτι «τὸ σύστημα τῆς δι’ ὁδοστατῶν συντηρήσεως τῶν ὁδῶν χρησιμεύει καὶ ὡς μέσον πολιτικῆς ἐπιδράσεως, ὡς τοιοῦτον δὲ συντελεῖ εἰς τὴν μείωσιν τοῦ πολιτικοῦ χαρακτῆρος τῶν πολιτῶν». Εἰσηγούμενος δὲ, μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν, τὸ πολυθρύλητον νομοσχέδιον περὶ στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὅπερ μετὰ πολλὰς μεταμορφώσεις ἐψηφίσθη ἤδη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἔλεγε τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος οἱ πολέμιοι αὐτοῦ ἐξετόξευσαν αἰτιάσεις καὶ μομφὰς, ὡς διαφθειρομένου διὰ τῆς συναλλαγῆς, ἤτοι διὰ τῶν παραχωρήσεων, τὰς ὁποίας ἐν τῇ διοικήσει οἱ κυβερνῶντες ποιοῦνται πρὸς τὰ μέλη τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ συναλλαγὴν ἀποτελοῦσι καὶ αἱ παραχωρήσεις, αἱ γιγνόμεναι λόγῳ ἱδρύσεως δημοτικῶν σχολείων. Ἂν δὲ αἱ χάριτες αὗται δὲν συντελῶσι καὶ εἰς τὴν πραγματικὴν βελτίωσιν, ἡ συναλλαγὴ δὲν φθείρει τὸ πολίτευμα μόνον, ἀλλὰ συντελεῖ καὶ εἰς βλάβην τῆς ἐκπαιδευτικῆς λειτουργίας καὶ εἰς ἄλλας ἐθνικὰς καὶ κοινωνικὰς ζημίας.» Ὅτε ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λαλοῦντος κατὰ τῆς συναλλαγῆς, ὡς προηγουμένως ἐμνήσθην, ὑπελάμβανον, ὅτι ἐν αὐτῇ τῇ συνόδῳ ἢ ἐν αὐτῇ τῇ πολιτικῇ μεταβολῇ δὲν ἠθέλομεν ἔχει ἀνατροπὴν τῶν νόμων, διὰ τῶν ὁποίων καθωρίσθησαν αἱ περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόλυσις τῶν ὑπαλλήλων. Δυστυχῶς βλέπω μετὰ λύπης τὴν ἐλπίδα ταύτην διαψευσθεῖσαν. Βλέπω ὄχι μόνον τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν, ἀλλὰ καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ εἰσαχθὲν σήμερον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Βλέπω ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἐπαναφέροντα ἡμᾶς εἰς τὴν πρὸ τοῦ 1892 ἐποχήν. Βλέπω ἀνατρεπομένας πάσας τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι περιεφρούρησαν τοὺς δημοσίους λειτουργούς. Βλέπω ἐπαναφερομένην εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς ἐλευθερίαν ἀπόλυτον περὶ τὸ διορίζειν καὶ παύειν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν προσόντων εἶναι δυνατὸν νὰ διαιρέσωμεν τὴν χώραν ἡμῶν εἰς δύο ἱστορικὰς περιόδους, τὴν ἐπὶ τῆς Βασιλείας τοῦ ἀειμνήστου Ὄθωνος καὶ τὴν ἐπὶ τῆς σημερινῆς Βασιλείας.

§420ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Πότε ἦσαν καλλίτεροι οἱ ὑπάλληλοι; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Τὸ γνωρίζετε σεῖς, διότι ἐχρηματίσατε καὶ ἀνώτερος ὑπάλληλος.

§421ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἐπὶ τῆς Βασιλείας τοῦ Ὄθωνος, διότι τότε δὲν ἐλειτούργει τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ὁ δὲ μακαρίτης Ὄθων οὐδεμίαν ἐπέτρεπεν ἀδικαιολόγητον προσωπικὴν μεταβολήν.

§422ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι τότε ἦταν καλλίτεροι οἱ ὑπάλληλοι, καθὼς ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἰσοβιότης κατέστρεψε τὴν δικαιοσύνην τῆς Ἑλλάδος.

§423ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ γνώμη σας.

§424ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι ἡ γνώμη μεγάλου ἀνδρὸς, τοῦ Γράντ, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι τὰ προσόντα εἰς τίποτε ἄλλο δὲν χρησιμεύουσι, παρὰ διὰ νὰ καθιστῶσι τοὺς ὑπαλλήλους ὀκνούς, προδότας τοῦ καθήκοντος καὶ τῶν ἀνωτέρων των.

§425ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν, κ. συνάδελφε, φέρετε πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης σας τοὺς λόγους ἑνὸς πολιτικοῦ ἀνδρὸς, ἐγὼ δύναμαι νὰ φέρω τοὺς λόγους καὶ τὰς γνώμας τῶν διαπρεπεστέρων πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς Εὐρώπης, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν καθυστεροῦσι τοῦ Γράντ, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐναντίαν γνώμην· ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι, ὅπου ὑπάρχει εὐνομουμένη Πολιτεία, ὑπάρχουσι καὶ νόμοι περὶ προσόντων, οἵτινες ὁρίζουσι τὰς περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας παύονται οἱ ὑπάλληλοι.

§426ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Οἱ ὁποῖοι ὅμως προηγοῦνται τοῦ διορισμοῦ τῶν ὑπαλλήλων καὶ αὐτὸς ἕπεται.

§427ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ νόμοι περὶ προσόντων οὐδαμοῦ προηγήθησαν τῆς συστάσεως τῶν Πολιτειῶν. Οἱ νόμοι εὗρον ἁπανταχοῦ διωρισμένους τοὺς δημοσίους λειτουργοὺς, καὶ σεβασθέντες τὰ διὰ πολυχρονίου ὑπηρεσίας κεκτημένα δικαιώματα, ἐκανόνισαν τὰ τοῦ μέλλοντος. Ἡ μέχρι τοῦ 1863 ἐποχὴ δύναται νὰ ὑποδιαιρεθῇ εἰς τρεῖς περιόδους χρονικὰς, εἰς τὴν περίοδον τῆς Ἀντιβασιλείας μέχρι τοῦ Συντάγματος τοῦ 1844, εἰς τὴν μετὰ τὸ Σύνταγμα τοῦτο περίοδον μέχρι τῆς ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ μακαρίτης Ὄθων συνεκέντρωσεν εἰς χεῖράς του πᾶσαν τὴν διοίκησιν, καὶ εἰς τὴν τελευταίαν μέχρι τῆς ἐκθρονίσεώς του. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς Ἀντιβασιλείας, ἐὰν θέλωμεν οὕτω νὰ τὴν χαρακτηρίσωμεν, βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ λόγος περὶ προσόντων, οὐ μόνον διότι δὲν ὑπῆρχον ἀκόμη παρ’ ἡμῖν οἱ φέροντες τὰ παρ’ ἄλλοις ἔθνεσιν ἀπαιτούμενα προσόντα, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ Ἀντιβασιλεία εἶχε χρησιμοποιήσει εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν πάντας τοὺς μεμορφωμένους συμπολίτας ἡμῶν. Ἄλλως τε οἱ τότε διοικοῦντες τὴν Ἑλλάδα ἔδιδον μείζονα προσοχὴν εἰς ὅ,τι ἀπέβλεπε τὸν διορισμὸν τῶν ὑπαλλήλων, οὐδ’ ὑπεῖκον εἰς πολιτικὰς πιέσεις ἢ ἐπιβολάς. Αὐτὴν τὴν ἐποχὴν διεδέχθη ἡ μετὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1844, τὸ καθιερῶσαν τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην ἀνεπτύχθη παρ’ ἡμῖν ἡ θεσιθηρία, καὶ πᾶσαι αἱ δημόσιαι θέσεις ὑπελαμβάνοντο ὡς κτῆμα τῆς κρατούσης πολιτικῆς, οὗ ἕνεκεν παρέλυεν ἡ διοίκησις, καὶ ἡ διαχείρισις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους δὲν ἦτο ἐνθαῤῥυντική. Ἡ ἐποχὴ αὕτη δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐπίζηλος, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς διοικήσεως. Ὅσοι ἐξ ὑμῶν παρηκολουθήσατε τὴν ἱστορίαν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, δύνασθε ν’ ἀναπολήσητε εἰς τὴν μνήμην σας τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ μακαρίτου Κωλέττη ἐν τῇ Βουλῇ ἢ ἐν τῇ Γερουσίᾳ,—δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς. ᾘτιῶντο αὐτοῦ ὡς διορίζοντος ἀποθηκαρίους ἢ ἄλλους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι διέπραττον καταχρήσεις. Οὗτος δὲ ἀπήντησε: «διατὶ φωνάζετε; μήπως διαχειρίζονται ξένοι; οἱ Ἕλληνές μου τὰ πέρνουν.»

§428Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀκριβές. Θέλω διορθώσει τὰ μὴ ἀκριβῆ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἑνὸς μεγάλου ἀνδρὸς τοῦ τόπου, ὀφείλομεν, ἂν δὲν ἤμεθα εὐλαβεῖς εἰς τὴν μνήμην του, νὰ μὴ ἀδικῶμεν τοὐλάχιστον αὐτόν.

§429ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μὲ διέκοψεν ἐκ τῆς ἀγαθῆς προαιρέσεως νὰ ἐπιδείξῃ εὐλάβειαν πρὸς ἀληθῶς ἔξοχον πολιτικὸν ἄνδρα τῆς χώρας ἡμῶν ἐν παρῳχημένῃ ἐποχῇ. Παρακαλῶ καὶ αὐτὸν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ πιστεύσωσιν, ὅτι οὐδενὸς καθυστερῶ εἰς τὴν ὀφειλομένην εὐλάβειαν εἰς τὴν μνήμην τῶν ἐξόχων ἀνδρῶν τοῦ τόπου μας, τῶν κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα καὶ μετ’ αὐτὸν πολυτίμους ὑπηρεσίας προσενεγκόντων, ἐν οἷς πρωτίστην κατέχει θέσιν ὁ μακαρίτης Κωλέττης. Ὅ,τι εἶπον περὶ αὐτοῦ, τὸ ἤκουσα ἀπὸ πολιτικοὺς ἄνδρας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καὶ ἐπιμένω θεωρῶν τοῦτο ἀκριβές. Τὸ εἶπον δέ, οὐχὶ ἵνα ἀδικήσω τινὰ, ἢ ἵνα ἐλαττώσω τὴν περὶ τοῦ μακαρίτου Κωλέττη ἀγαθὴν μνήμην, ἀλλ’ ἵνα ἐνδείξω, τίνα ἐπάγεται ἀποτελέσματα ἡ εἰσαγωγὴ φιλελευθέρων θεσμῶν ἐν χώρᾳ, ἧς τὰ πολιτικὰ ἤθη εἰσὶν ἔτι ἐν καθυστερήσει, καὶ ὁπόσον ὡμολογημένη καὶ ἐπιβεβλημένη εἶναι ἡ ἀνάγκη τοῦ νόμου περὶ προσόντων μετὰ καθορισμοῦ τῶν περιπτώσεων, καθ’ ἃς ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόλυσις τῶν δημοσίων λειτουργῶν. Κατὰ τὴν τρίτην περίοδον ὁ μακαρίτης Βασιλεὺς Ὄθων συνεκέντρωσεν εἰς τὰς ἑαυτοῦ χεῖρας πᾶσαν τὴν διοίκησιν, καὶ διώριζε τοὺς Ὑπουργοὺς ἄνευ τῆς ὑποδείξεως ἢ τῆς ἐπιῤῥοῆς τοῦ Κοινοβουλίου. Δύναταί τις εἰπεῖν, ὅτι ὁ μακαρίτης Ὄθων κατὰ τὴν χρονικὴν ταύτην περίοδον ἐξεπροσώπει αὐτὸς οὗτος προσωπικῶς τὸν νόμον περὶ προσόντων. Δὲν ἐπαύετο ὑπάλληλός τις δημόσιος, ἐὰν δὲν ἦτο ἀπολύτως δεδικαιολογημένη ἡ παῦσις αὐτοῦ, ἐὰν δὲν ἀπεδεικνύετο ἡ κατάχρησις ἢ διαγωγὴ ἀσυμβίβαστος πρὸς τὸν δημόσιον βίον, ἐγγράφως καὶ, οὕτως εἰπεῖν, ἀναμφιλέκτως ἀποδεικνυομένη. Παρετηρήθη τι μάλιστα τότε, ὅτι ὑπῆρχον διορισμοί τινες ἀναγόμενοι εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Ὑπουργῶν, οἱ διορισμοὶ τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἠδύνατο νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν ὁ μακαρίτης Βασιλεὺς τῶν τοιούτων μεταβολῶν, τῶν ἀναγομένων εἰς τὸ κατώτερον προσωπικὸν, ἐν νόμῳ ὑπὸ στοιχ. ΛΓʹ τῆς 3 Ἰουνίου 1846 περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Ὑπουργείων ἐφρόντισε νὰ ἀναγραφῇ ἡ ἑξῆς διάταξις (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 5. Ὅταν εἷς ἐκ τῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ διοριζομένων ὑπαλλήλων διετηρήθη ὑπηρετήσας διαρκῶς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ δύο κατὰ συνέχειαν ἔτη, δὲν δύναται ν’ ἀπολυθῇ, εἰμὴ διὰ Β. Διατάγματος.» «Ἄρθρον 6. Οὐδεὶς ὑπάλληλος δύνανται νὰ διορισθῇ ἢ προαχθῇ εἰς θέσιν ἀνωτέραν, εἰς ἣν διορίζει Ὑπουργὸς ἐξ ἰδίας ἁρμοδιότητος, ἂν δὲν ὑπηρέτησε τοὐλάχιστον δύο ἔτη εἰς τὴν ἀμέσως κατωτέραν, μεταξὺ δὲ τῶν ὁμοιοβάθμων προτιμᾶται ὁ ἱκανώτερος, ἠθικώτερος καὶ ἐπιμελέστερος.» Εἰς τὴν Συνέλευσιν τοῦ 1843 καὶ τοῦ 1864 ἐγένετο λόγος περὶ καθιερώσεως τῶν προσόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, καὶ εἰς τὰ δύο δὲ ταῦτα Συντάγματα τοῦ 1844 καὶ 1864 βλέπομεν ἀναγεγραμμένην τὴν διάταξιν, ὅτι ἐντὸς τριῶν ἐτῶν πρέπει νὰ ἐκδοθῇ νόμος περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, διότι τούτων κατὰ προτίμησιν ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ μονιμότης. Εἰς τὴν τελευταίαν μάλιστα Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ἐγένετο μακρὸς λόγος περὶ καθιερώσεως τῶν προσόντων καὶ τῆς μονιμότητος τῶν δημοσίων λειτουργῶν· ὑπεβλήθησαν ὑπὸ πληρεξουσίων διάφοροι προτάσεις, ἡ δὲ Συνέλευσις διώρισεν ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπέβαλε τὸ καθῆκον νὰ συγχωνεύσῃ πάσας ταύτας τὰς προτάσεις εἰς ἓν νομοσχέδιον, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ψηφίσῃ τοῦτο. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δὲν ἠδυνήθη νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἀνατεθὲν αὐτῇ ἔργον· ὁ Πρόεδρος ὅμως τῆς Συνελεύσεως ἐκείνης, ὁ κατὰ Μάϊον τοῦ 1864, ὁ μακαρίτης Διομήδης Κυριακὸς, ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον τοῦτο, συνεχώνευσε πάντων τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων τὰς διατάξεις περὶ προσόντων εἰς ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέστη καὶ τὴν πρώτην συζήτησιν· ἀλλὰ διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους περιττὸν εἶναι νὰ ἀναμνήσω, ἵνα μὴ κουράσω ὑμᾶς περισσότερον, ἡ Συνέλευσις ἐκείνη δὲν ἠδυνήθη νὰ ψηφίσῃ τὸν νόμον περὶ προσόντων. Ὡς πρὸς μόνα τὰ προσόντα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, κατωρθώθη μετὰ παρέλευσιν 13 ἐτῶν, ἀντὶ τριῶν, ὅσα ἔτασσε τὸ Σύνταγμα, νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὸ 1877 ὁ νόμος περὶ προσόντων. Ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους δημοσίους λειτουργοὺς, δὲν κατωρθώθη, ἕνεκα τῆς κρατούσης παρὰ τοῖς πολιτευομένοις ἐσφαλμένης γνώμης, ὅτι ἡ ἐλευθερία περὶ τὸ διορίζειν καὶ παύειν συντελεῖ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ἐπαρχιακῶν αὐτῶν ἐπιῤῥοῶν. Πρῶτος ὁ μακαρίτης Γιαννόπουλος, Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὰ 1866, ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο διὰ Διατάγματος νὰ κανονίσῃ τὰ προσόντα τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων, καὶ τὰς περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπετρέπετο ἡ παῦσις αὐτῶν. Τὸ διάταγμα τοῦτο ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ φέρει τὴν χρονολογίαν τῆς 27 Μαΐου 1866. Ἀνεχώρησεν οὗτος ἐκ τῆς ἀρχῆς, ὅτι δὲν ἦτο ἀπαιτούμενον νὰ ἐκδοθῇ νόμος, διότι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ἡ ἔχουσα τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν καὶ παύειν, ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλλῃ ἑαυτὴν εἰς περιορισμούς. Εἶχε τὴν ἀγαθότητα νὰ φρονῇ, ὅτι δὲν ἤθελεν εὑρεθῇ διάδοχον Ὑπουργεῖον νὰ ἀνακαλέσῃ τὸ διάταγμα τοῦτο. Διετέλουν παρ’ αὐτῷ ἀνώτερος ὑπάλληλος, τμηματάρχης, καὶ, μακρὰν τοῦ νὰ περιαυτολογήσω, τὸ διάταγμα τοῦτο, ὡς εἰσηγητὴς παρ’ αὐτῷ, ἐγὼ συνέταξα μετὰ μακρᾶς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία τὸ συνώδευσε, πρὸς τὸν Βασιλέα. Ἀλλὰ τοῦ διατάγματος τούτου ἡ ἰσχὺς δὲν διήρκεσεν, εἰμὴ ὀλίγους μόνον μῆνας, διότι τὴν 2 Ἰουλίου 1866, προτάσει τοῦ μακαρίτου Χρηστίδου, τὸ διάταγμα αὐτὸ ἀνεκλήθη. Κατὰ τὸ 1877 ὁ μακαρίτης Δεληγεώργης, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προὐκάλεσε νόμον, κανονίζοντα τὰ προσόντα τῶν τελωνειακῶν ὑπαλλήλων, φέροντα χρονολογίαν 13 Ἰουνίου 1877, ὑπὸ στοιχ. ΧΙΖʹ. Ὁ νόμος οὗτος δὲν ἀνεκλήθη, εἰμὴ ὅταν ἐξεδόθησαν οἱ γενικώτεροι νόμοι, οἱ καθορίζοντες τὰ προσόντα καὶ τὰς περιπτώσεις τῆς παύσεως. Διετηρήθη δὲ ἐν ἰσχύϊ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, διότι οὐδεὶς τῶν διαδόχων αὐτοῦ Ὑπουργῶν ὑπέλαβεν ὡς ἐπιτετραμμένον εἰς αὐτὸν νὰ ἀνακαλέσῃ τὸν νόμον τὸν κανονίζοντα τὰ προσόντα τῶν τελωνειακῶν ὑπαλλήλων. Ὡς πρὸς τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, ὡς ἔλεγον καὶ πρότερον, εἴχομεν τὸν νόμον, ὅστις ἐξεδόθη κατὰ τὸ 1877, ὁ ὁποῖος μετεῤῥυθμίσθη διὰ τοῦ νόμου τῆς 30 Ἰουνίου 1887 καὶ ὁ ὁποῖος καθώρισε μὲν τὰ προσόντα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, τῶν ἰσοβίων, ἀλλὰ παρέλειψε νὰ καθορίσῃ προσόντα ὡς πρὸς τὰ ψῆφον ἔχοντα μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Μόνον μνεία ἐγένετο περὶ τῶν ἐχόντων δικαίωμα ψήφου μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐν τῷ νόμῳ περὶ ἀποχωρήσεως τῶν ἰσοβίων λειτουργῶν. Ὥστε δύναταί τις εἰπεῖν, ὅτι ὁ πρῶτος νόμος, ὁ ὁποῖος ἐκανόνισε τὰ προσόντα τῶν διαφόρων κλάδων τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, εἶναι ὁ νόμος τῆς 14 Μαΐου 1884, ὑπὸ στοιχ. ΑΡϞΓʹ. Οὗτος ἐκανόνισε τὰ προσόντα τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ὑπαγομένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν τῶν Ὑπουργείων Δικαιοσύνης καὶ Ἐκκλησιαστικῶν. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἐξῄρει καὶ τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, διὰ τοῦτο ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τοῦ νόμου τούτου ἐγένετο ἀποδεκτόν, ὅτι ὑπάγονται καὶ τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου εἰς τὰ προσόντα τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1884 δὲν ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ κανονισθῶσι τὰ προσόντα τῶν ἐχόντων βαθμὸν ἀνώτερον τοῦ τμηματάρχου, διὰ τοῦτο ὡς πρὸς τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ὁ νόμος ἐκεῖνος ἔσχεν ἐφαρμογὴν μόνον μέχρι τῶν παρέδρων· εἰς τὸ διάστημα, τὸ ὁποῖον μεσολαβεῖ ἀπὸ τῆς 1 Μαΐου 1885 μέχρι τῆς 10 Ἰουλίου 1886, ἔχομεν νόμους περὶ προσόντων, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τέσσαρας· ἔχομεν τὸν ὑπὸ στοιχ. ΑΣΝΑʹ νόμον τῆς 26 Ἰουλίου 1885, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεστάλη ἐπὶ πενταετίαν ἡ ἰσχὺς τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου τοῦ 1884 περὶ διορισμοῦ γραφέων βʹ καὶ γʹ τάξεως, ὡς πρὸς τοὺς ἐκ τῶν νέων ἐπαρχιῶν καταγομένους καὶ ἐν αὐταῖς διοριζομένους, ἔχομεν δεύτερον τὸν ὑπὸ στοιχ. ΑΣΝΖʹ νόμον τοῦ 1885 περὶ φυλακῶν ἐν γένει καὶ τῆς διοικήσεως αὐτῶν. Δι’ αὐτοῦ ἐπετράπη νὰ διορίζωνται εἰς θέσεις διευθυντῶν, ἐπιστατῶν καὶ βοηθῶν φυλακῶν καὶ οἱ χρηματίσαντες δήμαρχοι καὶ δημαστυνόμοι. Ἔχομεν τρίτον τὸν νόμον ΑΣΞʹ τῆς 26 Ἰουλίου 1885 περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Ἐπετράπη δι’ αὐτοῦ ὁ διορισμὸς ἐξ οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν ἄνευ προσόντων. Ἔχομεν τέταρτον τὸν νόμον ΑΣΠΗʹ τῆς 9 Νοεμβρίου 1885, δι’ οὗ ἐκανονίσθη ὁ βαθμὸς καὶ τὰ προσόντα οἰκονομικῶν τινων ὑπαλλήλων, ταμιῶν καὶ οἰκονομικῶν ἐφόρων. Διὰ τοῦ νόμου ΑΦΝΙʹ τῆς 30 Ἰουλίου 1887 μετεῤῥυθμίσθη καὶ ἐπὶ τὸ αὐστηρότερον συνεπληρώθη ὁ νόμος τῆς 31 Δεκεμβρίου 1877 περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Διὰ τοῦ ΑΦΜΔʹ τῆς 28 Μαΐου 1887 νόμου κατηργήθησαν ὁ νόμος ΑΣΝΑʹ τῆς 26 Ἰουλίου 1885, ὁ νόμος ΑΣΠΓʹ τῆς 9 Νοεμβρίου 1885, καὶ συγχρόνως συνεπληρώθη ὁ νόμος τοῦ 1884 διὰ τῆς προσθήκης διατάξεως, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ στερούμενοι τῶν κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1884 ὡρισμένων προσόντων, ἀλλὰ διατελέσαντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ πρὸς τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου ἐκείνου, δύνανται νὰ διατηρηθῶσιν ἢ νὰ διορισθῶσιν εἰς ὁμοιόβαθμον ἢ κατωτέραν θέσιν, προάγονται δὲ κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1884. Ἀλλ’ ἐνῷ εἰς τὴν περίοδον, περὶ ἧς ἐποιήσαμεν μνείαν, εἴχομεν βελτιώσεις καὶ συμπληρώσεις τῶν περὶ προσόντων νόμων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν περίοδον τὴν ἀρχομένην ἀπὸ τῆς 20 Ὀκτωβρίου 1890 καὶ λήγουσαν τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1892, κατ’ αὐτὴν δὲ ἀπαντῶμεν ἀκριβῶς τὴν ἀνατροπὴν τῶν περὶ προσόντων διατάξεων, αἵτινες ἀφορῶσιν εἰς τὴν μονιμότητα τῶν ὑπαλλήλων, σχεδὸν ἀπαράλλακτον ὅπως τὴν ἀπαντῶμεν σήμερον. Ἔχομεν τὸν νόμον ΑΩΟΔʹ τῆς 31 Δεκεμβρίου 1890· δι’ αὐτοῦ μετεῤῥυθμίσθη ὁ νόμος ΧΞΤʹ τῆς 31 Δεκεμβρίου 1877 καὶ ὁ νόμος ΑΦΝΓʹ τοῦ 1887 περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Δι’ αὐτοῦ περιωρίσθησαν αἱ περιπτώσεις τῆς παύσεως ὡς πρὸς μόνους τοὺς εἰρηνοδίκας, πταισματοδίκας, συμβολαιογράφους καὶ εἰδικοὺς ὑποθηκοφύλακας. Διὰ τοῦ νόμου τούτου ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπέκτησε πλήρη ἐλευθερίαν παύσεως ὡς πρὸς τοὺς εἰσαγγελεῖς, ἀντεισαγγελεῖς, γραμματεῖς Πρωτοδικείων, Εἰρηνοδικείων κτλ.» Οὕτω γίνεται καὶ σήμερον, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργός...

§430ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Λαμπρὰ ἔπραξεν. Ἐγὼ τὸν εὐγνωμονῶ, διότι ἔφερε τὸ νομοσχέδιον.

§431Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς μάτην ἀγωνίζεται ὁ κύριος. Δὲν καταργοῦνται τὰ προσόντα, ἀπεναντίας ἐπεκτείνονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Πρὸς τί αὐτὴ ἡ ἱστορία τῶν νόμων;

§432Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ διακόψαντές με ἀξιότιμοι συνάδελφοι θορυβοῦνται ἀδίκως. Τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰσαχθέντα νομοσχέδια περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν ἐν ἰσχύϊ περὶ προσόντων νόμων καὶ περὶ καταργήσεως τῶν περὶ μονιμότητος διατάξεων θὰ ψηφίσωσι μετ’ ὀλίγον αὐτοί τε καὶ τὰ λοιπὰ τῆς πλειονοψηφίας μέλη, οἱ Ὑπουργοὶ θ’ ἀποκτήσωσι τὴν ἐλευθερίαν τῆς παύσεως τῶν νῦν ὑπηρετούντων καὶ τοῦ διορισμοῦ τῶν ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως συνιστωμένων. Δὲν πρέπει δὲ νὰ διακόπτωσιν ἐμὲ, ἀφηγούμενον τὴν ἱστορίαν τῶν νόμων πρὸς διαπίστωσιν τοῦ γνωστοῦ τοῖς πᾶσι γεγονότος, ὅτι, ὅταν ἀνέρχηται ἐπὶ τὴν ἀρχὴν τὸ νῦν ἐν τῇ Βουλῇ ἐπικρατοῦν κόμμα, ἀναγράφει ἡ ἱστορία τῶν παρ’ ἡμῖν νόμων τὴν ἀνατροπὴν παντὸς θεσμοῦ, ἐγγυωμένου τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας (θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς). Σᾶς εἶπον ποῖαι μεταῤῥυθμίσεις γίνονται. Ἀνατρέπονται αἱ διατάξεις, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐπαύοντο οἱ ὑπάλληλοι, εἰμὴ εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις. Κατ’ ἐμὲ δὲ, νόμος περὶ προσόντων δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ πλήρης, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἄρτιος, εἰμὴ μόνον ἐὰν περιλαμβάνῃ καὶ τὰς ἀναγκαίας διατάξεις τῆς μονιμότητος, διότι ἄλλως αἱ διατάξεις περὶ προσόντων δὲν ἔχουσιν ἀξίαν τινά.

§433Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχουσι μεγάλην ἀξίαν.

§434ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδική μου γνώμη· σεῖς ἔχετε τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης σας, ἔχετε τὴν ἐλευθερίαν τῆς ψήφου σας. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐπιτρέψητε εἰς ἐμὲ νὰ συζητήσω κατὰ τὰς ἐμὰς πεποιθήσεις καὶ γνώμας.

§435Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λησμονεῖτε ὑμεῖς, ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ὅτι, ἐνῷ ὁ ῥηθεὶς νόμος ἐψηφίσθη καὶ ἐκυρώθη ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν πρὶν ἢ δημοσιευθῇ, ὑμεῖς, ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ, διὰ πρωτοφανοῦς καταστρατηγήσεώς του ἐκάμετε ἔναρξιν τῆς ἐφαρμογῆς του, διότι φοβούμενοι ὅτι τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν δὲν ἤθελε προτείνει τὸν κ. Σπανίδην ὡς Εἰσαγγελέα, ὑμεῖς μετεθέσατε αὐτὸν ὡς ἀντεισαγγελέα τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν, καὶ μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ ῥηθέντος νόμου, μὴ ἐμποδιζόμενος πλέον ὑπὸ τοῦ νόμου, τὸν ἐπανετοποθετήσατε ὡς Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν δι’ ὑποβιβασμοῦ. Ἰδοὺ πῶς σεῖς οἱ νομοθετοῦντες ἐφηρμόζετε τοὺς νόμους, προκειμένου περὶ τῶν φίλων σας! (θόρυβος καὶ φωναὶ μετὰ διακοπῶν).

§436Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (κατερχόμενος τοῦ βήματος). Πῶς εἶναι δυνατόν! ὅταν πρόκειται νὰ συζητήσῃ ὁ διακόψας με συνάδελφος ἀπὸ τῆς θέσεώς του, εἶναι περιττὸν νὰ παραμένω εἰς τὸ βῆμα, εἶναι περιττὸς ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς.

§437ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὸν κ. Φαρμακόπουλον). Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐπράξατε, εἶναι ἐντελῶς ἄτοπον καὶ ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ.

§438ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεβοήθησα τὴν μνήμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος.

§439Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδέποτε δυσηρεστήθην, ὅταν συνάδελφός τις μὲ διέκοψεν, ἵνα ζητήσῃ παρ’ ἐμοῦ ἐξήγησίν τινα, ἢ ἵνα βοηθήσῃ τὴν μνήμην μου. Ἀλλ’ ὁ πρὸ στιγμῆς διακόψας με συνάδελφος ἀπέδειξε, δι’ ὅσων εἶπεν, ὅτι προσωπικόν τι πάθος κατὰ τοῦ δικαστικοῦ ὑπαλλήλου, ὃν ἀνέφερεν, ὑπηγόρευσεν αὐτῷ τὴν ἄτοπον διακοπήν.

§440Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδόλως.

§441ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδὲν δὲ ἐξ ὅσων εἶπεν εἶναι ἀκριβές. Ἡ μετάθεσις τοῦ ἐν Ἀθήναις Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν κ. Σπανίδου εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀντεισαγγελέως τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν ὑπηγορεύθη ἐκ λόγων ὑπηρεσίας. Οὐδεμία ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν ἤθελε προτείνει αὐτόν, ἂν παυόμενος προέβαλλε τὴν ὑποψηφιότητά του. Γνωστὴ εἶναι καὶ εἰς πολλοὺς ὑμῶν ἡ ἱκανότης καὶ ἡ δοκιμότης τοῦ νῦν κατέχοντος τὴν θέσιν τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Λαρίσῃ Ἐφετῶν. Ἐπροτάθησαν ὑπὸ τῶν Ἐφετείων διὰ τὴν θέσιν τοῦ Εἰσαγγελέως Πρωτοδικῶν ἕτεροι, ὧν ἡ ἱκανότης καὶ ἡ χρησιμότης ὑπεροῦσι κατὰ πολὺ τῶν προσόντων, ἅτινα ἑνώνει ὁ κ. Σπανίδης. Οὐδεὶς ἄρα λόγος ὑπῆρχε νὰ ἐξαιρεθῇ τοῦ μέτρου τῆς παύσεως οὗτος, ἀλλὰ μόνον ἡ ἀνάγκη τῆς παρὰ τῇ Εἰσαγγελίᾳ τῶν Ἐφετῶν μεταθέσεώς του· ὅταν ὅμως βραδύτερον ἐπείσθην, ὅτι εἶναι χρησιμώτερος εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν, προὐκάλεσα τὴν εἰς τὴν θέσιν ταύτην μετάθεσίν του. Ὅπως δὲ κρίνητε περὶ ἐμοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀρκεῖ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅσα προὐκάλεσα ἢ προέβαλον νομοθετήματα, ὧν κύριος ἦν σκοπὸς ὁ περιορισμὸς τῆς ἐξουσίας μου, ὡς Ὑπουργοῦ. Διὰ τοῦ νόμου τῆς 31 Δεκεμβρίου 1890 ὑπὸ στοιχ. ΑΩΠΓʹ μετεῤῥυθμίσθη ὁ νόμος τῆς 14 Μαΐου 1884 περὶ προσόντων τῶν δημοσίων λειτουργῶν, ἐξῃρέθησαν δὲ τῶν προσόντων οἱ ἔπαρχοι. Κατηργήθη δὲ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 12 καὶ ἡ § 6 τοῦ ἄρθρου 13 περὶ τῶν περιπτώσεων τῆς ἀπολύσεως. Κατηργήθη ὁ διαγωνισμός. Ἐπετράπη ὁ διορισμὸς τῶν ἐχόντων πανεπιστημιακὸν δίπλωμα εἰς θέσιν γραμματέως βʹ τάξεως. Μετεῤῥυθμίσθησαν τὰ προσόντα διὰ τὴν θέσιν γραμματέως Νομαρχίας καὶ Ἐπαρχείου. Ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ νόμου περὶ προσόντων ἀπεδείχθη, ὅτι νόμος γενικὸς περὶ προσόντων δὲν εἶναι ὁ προσήκων, καὶ ὅτι πρέπει τὰ προσόντα, ὡς καὶ αἱ περιπτώσεις τῆς παύσεως, νὰ καθορίζωνται εἰδικῶς δι’ ἕκαστον κλάδον. Ὡς ἐκ τούτου ἀπαντῶμεν κατὰ τὸ 1892 ψηφισθέντας δύο νόμους, ὧν ὁ μὲν εἷς ἀπέβλεπεν εἰς τοὺς δημοσίους λειτουργούς, τοὺς ὑπαγομένους εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ δ’ ἕτερος ἀφεώρα εἰς τοὺς λειτουργοὺς τοὺς ὑπαγομένους εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Διὰ τοῦ νόμου τοῦ ἀφορῶντος εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὑπαγομένους εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐκανονίσθησαν τὰ προσόντα τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ Λογιστηρίου καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τῶν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν, τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, τοῦ διευθύνοντος τὸ Ἐθνικὸν Σφραγιστήριον ἐλεγκτοῦ, τοῦ προσωπικοῦ τῶν οἰκονομικῶν ἐφοριῶν, τοῦ προσωπικοῦ τῶν ταμείων καὶ ὑποταμείων, τοῦ προσωπικοῦ τῶν τελωνείων καὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν καπνεργοστασίων. Διὰ τοῦ ἰδίου νόμου τοῦ 1892 καθιερώθη ὁ διαγωνισμός. Ἠκούσθη καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν μομφή τις κατὰ τοῦ διαγωνισμοῦ, ὡς παρεμβάλλοντος δυσκολίας εἰς τὴν ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ εἰσαγωγὴν τῶν δυναμένων νὰ ἐξυπηρετήσωσιν αὐτὴν σκοπιμώτερον ἐκείνων, οἵτινες ὑποβάλλονται εἰς τὸν διαγωνισμόν. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν γνώμην ταύτην. Ἠδυνάμην μέχρι τινὸς τὴν μομφὴν κατὰ τοῦ διαγωνισμοῦ νὰ ἀποδεχθῶ μόνον κατ’ ἐξαίρεσιν ὡς πρὸς τοὺς διπλωματικοὺς ὑπαλλήλους, διότι ὡς πρὸς τούτους ἴσως εἶναι ἀνάγκη νὰ ζητῆται πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὸ προσὸν τῆς ἀνατροφῆς, τὸ προσὸν ἕξεων προσαρμοζουσῶν εἰς τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ πάντοτε εὑρίσκω, ὅτι ὁ διαγωνισμός, προκειμένου περὶ πάντων τῶν κλάδων τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, ἐκτὸς τῆς διπλωματικῆς, εἶναι προσὸν ἀπαραίτητον. Ὅπως διὰ νὰ διορισθῇ τις εἰς οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν, πρέπει νὰ ἔχῃ εἴτε δίπλωμα Πανεπιστημίου, εἴτε ἀπολυτήριον Σχολαρχείου, εἴτε ἀπολυτήριον Γυμνασίου, οὕτω πρέπει νὰ ζητῶμεν παρὰ τοῦ τὸ πρῶτον εἰσαγομένου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὸν διαγωνισμόν, διότι, ἵνα ὑποβληθῇ εἰς διαγωνισμὸν εἷς, θ’ ἀναγκασθῇ νὰ ὑποβληθῇ εἰς εἰδικὰς μελέτας· πλὴν ὅμως τούτου, ὁ διαγωνισμὸς ἔχει τὸ μέγα πλεονέκτημα, ὅτι περιορίζει τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ὅτι μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συναγωνίζονται, βεβαίως ὁ εὐδοκιμήσων διορίζεται εἰς τὴν κενὴν θέσιν καὶ διορίζεται ἐν τῷ δικαιώματι τῆς ἱκανότητος καὶ τῆς ὑπεροχῆς αὐτοῦ εἰς τὸν διαγωνισμόν. Διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου πλὴν τοῦ διαγωνισμοῦ καθιερώθησαν καὶ ἐξετάσεις, αἱ ἐξετάσεις ὡς πρὸς τοὺς ἀπὸ κατωτέρας εἰς ἀνωτέραν θέσιν προαγομένους, διότι αἱ ἐξετάσεις αἱ πρὸς προαγωγὴν ἐπιβεβλημέναι ὑπαγορεύονται ὑπὸ λόγου δημοσίου συμφέροντος. Εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδειχθῇ μετὰ ὑπηρεσίαν 2–3 ἢ καὶ πλειόνων ἐτῶν, ὅτι ὁ ἤδη εἰσαχθεὶς, ἔστω καὶ κατόπιν διαγωνισμοῦ, ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ δὲν ἔχει προσόντα τινὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὸν δημόσιον λειτουργὸν, ὅτι στερεῖται τῆς ἀναλόγου φιλοπονίας καὶ ἄλλων τινῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα ἤθελον καταστήσει αὐτὸν ἐν τῇ ἀνωτέρᾳ θέσει οὐχὶ χρήσιμον. Αὐτὰ ταῦτα καθιερώθησαν καὶ ὡς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, καὶ τὸ ὁποῖον καταργεῖ τὸν νόμον τοῦ 1892, καταργεῖ τὰ προσόντα τῶν ψῆφον ἐχόντων μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ἦναι ἐπιτετραμμένον, προκειμένου περὶ ὑπαλλήλων ἰσοβίων, ἀφοῦ ἅπαξ ἐκανονίσθησαν προσόντα, νὰ ἐρχώμεθα δι’ ἄλλου νόμου νὰ τὰ ἀναιρῶμεν, διότι τὸ νομοσχέδιον μὴ προβλέπον ἐν ἀρχῇ οὔτε περὶ τοῦ γραμματέως, οὔτε περὶ τῶν λογιστῶν ἢ τοῦ ἀρχειοφύλακος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἐν τῇ μεταμορφώσει αὐτοῦ κατὰ τὴν τρίτην ἀνατύπωσιν προὐνόησε περὶ τῶν ὑπαλλήλων τούτων, ἀλλὰ δὲν προὐνόησε περὶ τῶν ψῆφον ἐχόντων μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἑπομένως τοῦ λοιποῦ θὰ δυνάμεθα νὰ διορίζωμεν ἐλεγκτὴν, ἀντιπρόεδρον καὶ πρόεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου πάντα ἀρέσκοντα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§442ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῖον ἄρθρον;

§443ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον τὸ τελευταῖον τοῦ νομοσχεδίου.

§444ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἴπετε ὅτι ἐτροποποιήθη;

§445ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐτροποποιήθη μόνον ὡς πρὸς τὸν γραμματέα, τὸν λογιστήν, τὸν ἀρχειοφύλακα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐγίνετο λόγος εἰς τὰ δύο νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐτυπώθησαν εἰς τὸ τελευταῖον ἄρθρον, τὸ νεώτερον, νομίζω, γίνεται μνεία περὶ τούτου· εἰς τὸ ἄρθρον 3 προσετέθη ἡ ἑξῆς παράγραφος: «Διὰ τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ καὶ τοῖς προηγουμένοις ὅρων «γραφεὺς» καὶ «γραμματεὺς» νοοῦνται καὶ οἱ ἰσοβάθμιοι αὐτοῖς ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ τοῦ Γεν. Λογιστηρίου.» Αὐτὴ εἶναι ἡ παράγραφος ἡ προστεθεῖσα. Ἐπλήρωσε τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἐν τῷ πρώτῳ νομοσχεδίῳ, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰ ψῆφον ἔχοντα μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον οὐδεμίαν ποιεῖται μνείαν. Ἡ κατάργησις λειτουργοῦντος νόμου, καθορίζοντος τὰ προσόντα τῶν ἰσοβίων μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, εἶναι οὐ μόνον ἀδικαιολόγητος ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ συμφέροντος, ὅπερ ἔχει ἡ Πολιτεία εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ δικαστικοῦ ἐλέγχου τῆς διαχειρίσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄντικρυς ἀντισυνταγματική. Ὁ καθορισμὸς τῶν προσόντων τῶν ἰσοβίων λειτουργῶν ἐπεβλήθη ὑπὸ τοῦ Συντάγματος, ἡ κατάργησις δὲ τούτων, ἅπαξ νόμῳ καθορισθέντων, παραβιάζει βεβαίως τὸ Σύνταγμα. Ὡς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ νομοσχέδιον δὲν προνοεῖ περὶ τοῦ γραμματέως καὶ τῶν μελῶν τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, περὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ λοιπῶν ὑγειονομικῶν ὑπαλλήλων· τὸ νομοσχέδιον οὐδένα ποιεῖται λόγον περὶ τῶν διατελεσάντων ἐπάρχων, ἀστυνόμων καὶ ὑπαστυνόμων τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας Ἀθηνῶν. Καταργοῦνται ὁ διαγωνισμὸς καὶ αἱ ἐξετάσεις. Καταργεῖται ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 25 τοῦ νόμου τοῦ 1892, καθ’ ἣν οἱ ἐν τῷ Μαιευτικῷ Σχολείῳ καὶ τῷ νοσοκομείῳ τῶν μεταδοτικῶν νοσημάτων βοηθοὶ ἰατροὶ διορίζονται καὶ ἀπολύονται τῇ προτάσει τοῦ Ἰατροσυνεδρίου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς πάσας τὰς παραμορφώσεις, ἃς ἀνατυπούμενον λαμβάνει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἀναγράφεται νέα διάταξις, ἢ μᾶλλον λαμβάνεται πρόνοια περὶ καταργήσεως ἄλλων νόμων ἢ εἰδικῶν διατάξεων, αἵτινες περιφρουροῦσιν ὡρισμένης κατηγορίας δημοσίους λειτουργούς. Ὁ νόμος τοῦ 1892 ὡς πρὸς τοὺς οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους περιλαμβάνει εἰς τὰς περιπτώσεις τῆς ἀπολύσεως διάταξιν, καθ’ ἣν, ἂν συμπληρώσωσι τὸ 70 ἔτος τῆς ἡλικίας των, παύονται· τοῦτο δὲν ἐπαναλαμβάνεται εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἴσως διότι ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου νομίζει, ὅτι καὶ μετὰ τὸ 70 ἔτος τῆς ἡλικίας των οἱ ταμίαι καὶ ὑποταμίαι δύνανται ἐπαρκῶς ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὴν ἀποστολήν των. Ἐλέχθη ὑπό τινος τῶν συναδέλφων, ὅτι τὰ προσόντα, ὡς κανονίζονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, γίνονται αὐστηρότερα. Ἐγὼ δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην ταύτην τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, διότι ἐγὼ συνέκρινά τινα τῶν ἄρθρων αὐτοῦ πρὸς τοὺς ἰσχύοντας νόμους. Ἐκ τῆς συγκρίσεως δὲ ταύτης εὗρον, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθίστανται τὰ προσόντα εὐρύτερα, αἱ δὲ δημόσιαι θέσεις προσιτώτεραι εἰς περισσοτέρους. Καταργοῦνται τὰ προσόντα τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ τῶν ταμείων καὶ τῶν ταμιῶν Βʹ καὶ Αʹ τάξεως. Ἂν δὲ τὸ νομοσχέδιον ἐννοῇ ν’ ἀναβιώσῃ τὰ προσόντα τοῦ νόμου τοῦ 1884, τότε οἱ διατελέσαντες εἰς ἰσόβαθμον θέσιν ἀδιακρίτως δύνανται νὰ διορισθῶσι ταμίαι, ἤτοι οἱ διατελέσαντες ἔπαρχοι, δασονόμοι, εἰρηνοδίκαι, διευθυνταὶ καπνεργοστασίων, ἐπιστάται φυλακῶν, ταχυδρομικοὶ ὑπάλληλοι δύνανται νὰ διορισθῶσι ταμίαι Βʹ τάξεως. Ὡς ἐκ τῆς προκεχωρηκυίας ὥρας, δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ἀναλύων πάσας τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι ἐπὶ τὸ ἐλευθεριώτερον συνετάχθησαν τὰ προσόντα, ὥστε νὰ ἦναι εὐρύτερος ὁ κύκλος τῶν διορισίμων. Ἐξ ὅσων εἶπον ὑμῖν, νομίζω ὅτι ἀπέδειξα, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν ἔχει, νὰ προαγάγῃ τὴν συναλλαγὴν μέχρι βαθμοῦ καθιστῶντος τὴν διοίκησιν ἀνεπίδεκτον διορθώσεως. Ἐὰν τὸ σύστημα τῆς μεταῤῥυθμίσεως τῶν προσόντων, καὶ ἰδίως τὸ σύστημα τῆς καταργήσεως τῶν διατάξεων περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, ἐπαναλαμβάνηται εἰς πᾶσαν μεταβολὴν πολιτικήν, ἡ τελεία ἐξάρθρωσις τῆς διοικήσεως ἐξασφαλίζεται, παρίσταται δὲ πράγματι ἡ Ἑλλὰς ὡς πρωτότυπον Βασίλειον ἐν τῇ Ἀνατολῇ. Κατ’ ἐμέ, εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐξαρθῇ ἐκ τοῦ ἐδάφους τῶν ἐπαρχιακῶν ὑπολογισμῶν, εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προσβλέψῃ εἰς τοὺς κινδύνους, τοὺς ἀπειλοῦντας τοὺς θεσμοὺς ἡμῶν, εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ κλείῃ τοὺς ὀφθαλμοὺς πρὸ τῶν ἀπειλητικῶν νεφῶν, ἅτινα σκιάζουσι τὸν πολιτικὸν ἡμῶν ὁρίζοντα. Οὕτω δὲ σκεπτομένη, βεβαίως θέλει προέλθει εἰς τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ νομοσχεδίου, περὶ οὗ συζητοῦμεν.

§446Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος ἦτο μακρά. Ἤκουσα αὐτῆς μετὰ προσοχῆς, καὶ δύναμαι νὰ τὴν διαιρέσω εἰς τρία μέρη· εἰς τὸ πρῶτον, ὅπερ ἀποτελεῖ τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ πολιτικοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐκλήθη εἰς τὴν ἀρχήν· εἰς τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον διετυπώθη εἰς συμβουλὰς πρὸς τὴν Βουλήν, πρὸς τὰ κόμματα καὶ πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας, τὰς ὁποίας ἡ πολυπειρία τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος ὑπηγόρευσεν εἰς αὐτόν· καὶ εἰς τὸ τρίτον μέρος, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀφήγησις ἱστορικὴ τῆς διοικήσεως ἀπὸ τῆς ἀφίξεως τοῦ βασιλέως Ὄθωνος μέχρι τῶν τελευταίων τούτων ἡμερῶν. Καθ’ ἣν ὥραν ἤκουον τῶν λόγων τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος, ἠρώτων ἐμαυτόν, ἂν ἦτο ἐπιβεβλημένη ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν μετῆλθε τὴν ἑσπέραν ταύτην· ἐξετάζων ὅμως τὸ θέμα, εὑρίσκω ὅτι βεβαίως ἦτο ἐπιβεβλημένη, διότι, ἂν δὲν μετήρχετο ταύτην, ὤφειλε νὰ μετέλθῃ ἄλλην τακτικήν, νὰ ἀνέλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα, καὶ νὰ ὁμολογήσῃ μεταμέλειαν ἐπὶ τῇ παρελθούσῃ πολιτείᾳ αὑτοῦ. Ἡ ἱερὰ ἱστορία ἀναφέρει τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐξεδηλοῦτο ἡ μεταμέλεια αὕτη. Παριστᾷ ὅτι, ὅτε ἀπεστάλη ὁ προφήτης Γὰδ πρὸς τὸν προφητάνακτα Δαυΐδ, ὁ προφητάναξ εἶχε περιβληθῆ σάκκον, καὶ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὑτοῦ εἶχε ῥίψει σποδόν. Περιγράφει ὅτι, ὅταν γυνὴ ἔξοχος μετεμελήθη, ἐκλείσθη ἔν τινι παρὰ τὴν Κωνσταντινούπολιν ἱερᾷ μονῇ, καὶ ἔγραψε τὸ τροπάριον τῆς Κασσιανῆς. Βεβαίως τοιαύτην τακτικὴν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μετέλθῃ ὁ ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτής, καὶ ἐξελέξατο τὴν μᾶλλον συμφέρουσαν αὐτῷ. Μᾶλλον συμφέρουσα ἦτο ἡ τακτικὴ νὰ προσπαθήσῃ νὰ παραστήσῃ, ὅτι ἡμεῖς ἐκερδήσαμεν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 16 Ἀπριλίου, διότι ἐγὼ ὑπεσχέθην, ἀγορεύων πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς, ὅτι θέλω μεταβάλει τὸν νόμον περὶ προσόντων, καὶ ὑπέδειξα οὕτως εἰς τοὺς Θεσιθήρας τῶν ἐπαρχιῶν, ὅτι θέλουσιν ἀνοίξει αἱ θύραι δι’ αὐτούς, οὗτοι δὲ ἕνεκα τούτου συνετέλεσαν, ὅπως ἡ πλειοψηφία τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ στραφῇ πρός με. Ἦτο ἀναγκαῖον νὰ λησμονήσῃ, ὅτι αὐτὸ τοῦτο ἔπραξεν ὁ κ. Σιμόπουλος καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1885 καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1890, ὡς τότε δέ, καὶ νῦν προβάλλει τὰ αὐτά, διὰ νὰ δηλώσῃ ὅτι ἔχει ἥσυχον τὴν συνείδησιν, διότι, ἂν ἀπέτυχε τὸ κόμμα, ἀπέτυχε διότι ἡμεῖς μετήλθομεν τὰ ταπεινὰ ταῦτα μέσα. Δὲν ἐνθυμοῦμαι τῇ ἀληθείᾳ, ἂν ἐμνημόνευσά που κατὰ τὴν ἐκλογικὴν περιήγησίν μου τῶν νόμων περὶ προσόντων, ἀλλ’ ὅσα ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἶπον πρὸς τὸν λαόν, περιηγούμενος τὰς ἐπαρχίας, μοὶ δίδουσι τὸ θάῤῥος νὰ διαψεύσω τὸν ἰσχυρισμὸν αὐτοῦ, ὅτι ἐγὼ ὑπεσχέθην ὅτι θέλω μεταβάλει τὸν νόμον περὶ προσόντων, καὶ ὅτι ὑπέδειξα εἰς τοὺς ἐκλογεῖς τὴν ταπεινὴν ταύτην δωρεάν. Ἀλλὰ τί νὰ εἴπω περὶ τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἔλεγεν, ἐκθειάζων τὸ πολιτικὸν κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, καὶ παριστῶν ὅτι ἐῤῥύθμισε τοὺς διαφόρους κλάδους τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς διεφθείραμεν; Δὲν ἐνεθυμήθη ὅτι κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τοῦ 1884, τὸ πολιτικὸν κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει ὁ κ. Βουλευτής, διέπραξε πολλὰς χιλιάδας μεταβολῶν προσώπων, εἰσαγαγὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοὺς ἐκλεκτοὺς τοῦ κόμματος, ἵνα εὕρῃ αὐτοὺς ὁ νόμους περὶ προσόντων καὶ περιβάλῃ αὐτοὺς διὰ τῶν ἐγγυήσεων τῆς μονιμότητος!

§447ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Διώρισε πολλοὺς, οὓς ἔπαυσε μετὰ ὀκτὼ ἡμέρας, ἵνα μόνον καὶ μόνον ἀποκτήσωσι τὰ προσόντα.

§448Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐπαύθησαν ὑπάλληλοι καὶ διωρίσθησαν τὴν ἐπιοῦσαν ἔπαρχοι, καὶ μετετίθεντο εἶτα εἰς ἄλλας θέσεις, ἵνα ὑπερπηδήσωσιν ἄλλους καὶ λάβωσιν ἀνώτερον βαθμόν. Δὲν ἐνεθυμήθη οὐδὲ κατὰ τίνα τρόπον διωρίζοντο τότε τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, οὐδὲ διστάζει νὰ ἐπικρίνῃ ἡμᾶς, διότι διεγράψαμεν τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα, ἀφοῦ ἐπλήρωσαν τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἐκ τῶν περὶ αὐτοὺς, ἀνέγραψαν ἐν νόμοις! Καὶ τί νὰ εἴπῃ τις περὶ διοικήσεως; Δὲν ἁρμόζει εἰς τὴν ἐπίσημον ἰδιότητα, ἣν ἐπὶ τοῦ παρόντος ἔχω, διότι δὲν εἶμαι Βουλευτὴς ἀντιπολιτευόμενος, ἵνα γένωμαι κατήγορος, καὶ ὀφείλω νὰ παύσω. Ἀλλὰ παρεποίησε καὶ τὴν ἱστορίαν, καὶ μάλιστα κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἀνευλαβὴς πρὸς ἀξίωμα οἰκονομικὸν, τὸ ὁποῖον ὁ πρώτιστος τῶν παρ’ ἡμῖν πολιτικῶν τῆς ἐποχῆς ἀνέγραψεν, ὁμιλῶν πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ Πελοπόννησος ἦτο χέρσος, ποῦ καὶ ποῦ δ’ εὑρίσκοντο ἀγροὶ καλλιεργημένοι καὶ ἄγρια ἐλαιόδενδρα, μεγάλαι δ’ ἐκτάσεις ἐδάφους εἶχον καλυφθῆ ἀπὸ ἀγρίας κινάρας, ὥστε ὁ διερχόμενος ἐκαλύπτετο ἔφιππος ἀπὸ τὸ ὕψος αὐτῶν. Τότε πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον χρήματα νὰ ἀγοράσωσι γαίας, κατὰ τὸν νόμον περὶ προικοδοτήσεως, κατέλαβον τὰς ἐθνικὰς γαίας καὶ ἤρξαντο νὰ φυτεύωσι σταφίδας. Ἐν τῇ Βουλῇ τότε ἐκλήθη ὁ Πρωθυπουργὸς Ἰωάννης Κωλέττης, καὶ ἠρωτήθη, πῶς ἐπετράπη νὰ ἁρπάζωσι τὰς ἐθνικὰς γαίας, ὁ δὲ Κωλέττης ἀπελογήθη, προβαλὼν ἀξίωμα σοφῆς ἀληθῶς οἰκονομικῆς πολιτείας «τὰ ’πῆραν, εἶπεν, οἱ Ἕλληνές μου». Τῳόντι οἱ Ἕλληνες κατέλαβον τότε τὰς ἐθνικὰς γαίας, καὶ μετέβαλον τὰς χέρσους γαίας εἰς σταφιδαμπέλους καὶ ἀμπέλους. Ὁ νόμος τοῦ 1871 περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς καὶ περὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν τὴν ἀνωμαλίαν ἐκείνην ἐσκόπει νὰ τακτοποιήσῃ, διότι ὑπεχρέωσε τοὺς καταλαβόντας τότε τὰς ἐθνικὰς γαίας νὰ ἀποδώσωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὸ ἀντίτιμον αὐτῶν. Οὕτω τὸ δημόσιον ταμεῖον οὐδὲν ἀπώλεσεν, ἕνεκα τῆς καταπατήσεως καὶ ἐμφυτεύσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, ἀλλ’ αἱ χέρσοι γαῖαι μετεβλήθησαν εἰς σταφιδαμπέλους καὶ ἀμπέλους, τῶν ὁποίων οἱ καρποὶ ἐπλούτισαν καὶ τοὺς ἁρπάσαντας τὰς γαίας καὶ τὴν χώραν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος τὸν ἄνδρα τοῦτον, τὸν ἐφαρμόσαντα τοσούτῳ σοφὴν πολιτικὴν, τῆς ὁποίας καρπούμεθα τὰ ἀγαθὰ, κατήγγειλεν ὡς συνένοχον μετὰ κλεπτῶν, διαστρέψας τοὺς λόγους αὐτοῦ καὶ παραστήσας αὐτὸν λέγοντα, ὅτι καλῶς οἱ ἀποθηκάριοι ἔκλεπτον τοὺς ἐν ταῖς ἀποθήκαις καρποὺς τοῦ Δημοσίου! Βεβαίως εἶναι μάταιον νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ παρελθόντος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος δύναται νὰ σκέπτηται ὡς αὐτὸς ἐγκρίνει· συνιστῶ ὅμως αὐτῷ νὰ μὴ περιπίπτῃ εἰς ἀντιφάσεις, ὡς ἐκείνη, εἰς ἣν περιέπεσεν, ὅτι, ἐν ᾧ ἐξεθείαζε τὴν διοίκησιν τοῦ πολιτικοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκεν, ᾤκτειρεν ἔπειτα τὴν τύχην τῆς διοικήσεως ἐκείνης, καὶ ἐπετίμα αὐτὴν, λέγων ὅτι εἰς οὐδὲν τὴν ὠφέλησαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 16 Ἀπριλίου αἱ παροχαὶ, τὰς ὁποίας εἶχε κάμει κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν ἐδιοίκει. Καὶ ἐθρήνει ὅτι ἀπέβησαν εἰς μάτην, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν διεφθάρη, δὲν ἀπεπλανήθη ἐκ τῶν μέσων ἐκείνων τῆς πλάνης καὶ τῆς ἀπάτης. Ἠξίου, φαίνεται, ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ ἐξακολουθῇ ἐπὶ πολλοὺς ἔτι χρόνους πλανώμενος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, οὐδὲ νὰ ἀνοίξῃ τοὺς ὀφθαλμούς του καὶ ἀφοῦ ἠκούσθη ὁ κώδων τῆς πτωχεύσεως! Δὲν ἤρκει, φαίνεται, εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι εἶχε πλανηθῆ πρὸ μικροῦ τότε, κατὰ τὴν τρίτην Μαΐου, ὅτε ἐπίστευσε, μεθ’ ὅλον τὸ ἀξιοδάκρυτον παρελθὸν, ὅτι θὰ σωθῇ ἡ Ἑλλὰς, καὶ ἀπεκάλει σωτῆρας ἐκείνους, οἵτινες εἶχον καταστρέψει τὴν χώραν, ἀλλ’ ἠξίου νὰ ἐξακολουθῇ πλανώμενος καὶ κατὰ τὴν 16 Ἀπριλίου! Ἦτο δυνατὸν πλέον νὰ πιστεύσῃ εἰς ὑποσχέσεις καὶ ἐλπίδας, αἱ ὁποῖαι ἐδίδοντο εἰς αὐτόν; Ἀλλὰ διατὶ ἀπὸ νομοσχεδίου περὶ προσόντων μεταπίπτομεν εἰς ἱστορίαν τοσούτῳ δυστυχῆ, εὐλόγως ἐμποιοῦσαν εἰς ἡμᾶς θλίψιν; Ὁ νόμος περὶ προσόντων ἐπεβάλλετο ὑπὸ τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησε τὸ πολιτικὸν κόμμα, εἰς ὃ ἀνήκει ὁ κ. Βουλευτής. Εἶχον ἀναγραφῆ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν προσόντα κατὰ τὸν νόμον, ὅστις ἐξεδόθη τὸ 1892, δι’ ὧν ἀπεκλείοντο μὲν οἱ ἄλλοι, ἐξησφαλίζοντο δὲ εἰς τὰς δημοσίας θέσεις ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐνεπιστεύετο τὸ πολιτικὸν κόμμα τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ἕκαστος νόμος περὶ προσόντων περιεῖχε διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον ὑπαγορευθῆ ὑπὸ τῆς ἰδιοτελείας καὶ τῆς πονηρίας. Ἡμεῖς διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, δὲν ὡδηγήθημεν ἀπὸ παραπλησίας προαιρέσεις, ἀλλὰ ἐζητήσαμεν νὰ καταστήσωμεν προσιτὴν τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν εἰς μόνους τοὺς ἀξίους αὐτῆς. Ἀνεγράψαμεν τρεῖς πηγὰς, ἐκ τῶν ὁποίων δύνανται νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν διοίκησιν οἱ λειτουργοὶ αὐτῆς· ἀνεγράψαμεν τοὺς ὑπὸ τοῦ Πανεπιστημίου ἀναγνωρισθέντας ὡς ἐπιστήμονας, τοὺς ἀπὸ τῶν Γυμνασίων ἀπολυθέντας καὶ τοὺς ἀπὸ τοῦ Σχολαρχείου, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ διορισθῶσι γραφεῖς οὐδὲ δευτέρας οὐδὲ τρίτης τάξεως ἐν τοῖς Ὑπουργείοις, δύνανται ὅμως νὰ εἰσάγωνται ἐν τοῖς γραφείοις τῆς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις διοικήσεως, καὶ ἐκ τούτων νὰ μετατίθενται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μετὰ συμπλήρωσιν ὑπηρεσίας ἐπὶ ὡρισμένον ἀριθμὸν ἐτῶν. Πῶς δύναταί τις νὰ παρίδῃ ὑπηρέτας τοῦ Κράτους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν πέντε ἢ ἓξ ἔτη, καὶ νὰ κλείσῃ αὐτοῖς τὴν θύραν, νὰ ἀρνηθῇ αὐτοῖς πᾶσαν ἐλπίδα προαγωγῆς, καὶ νὰ προσκολληθῇ εἰς μόνην τὴν τάξιν τῶν ἐκ τοῦ Πανεπιστημίου ἐξερχομένων, οἱ ὁποῖοι βεβαίως ἀνεγνωρίσθησαν ὡς ἐπιστήμονες, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ὑποσκελίσωσι καθ’ ὁλοκληρίαν ὑπηρεσίας μακρὰς, ἂν μάλιστα αὗται ἦναι ἔντιμοι καὶ χρησταί; Ἐγὼ γινώσκω ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι διέπρεψαν ἐν τῇ διοικήσει, εἰ καὶ δὲν εἶχον τύχει νὰ ἔχωσι δίπλωμα Πανεπιστημίου, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀνῆλθον εἰς τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα. Ὁ Χαράλαμπος Χριστόπουλος δὲν εἶχε δίπλωμα Πανεπιστημίου, ἀλλὰ διέπρεψε καὶ κατέλαβε τὴν θέσιν, ἣν κατέλαβε. Καὶ ἄλλους δυνάμεθα νὰ ἀναφέρωμεν, τοὺς ὁποίους παραβάλλοντες πρὸς τοὺς κατόπιν μορφωθέντας κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν, λυπούμεθα διότι δὲν θερμαίνει τὴν ψυχὴν ἡμῶν ὅσον ἠξιοῦμεν ἡ κατάστασις τῆς σημερινῆς διοικήσεως, καὶ εὐχόμεθα νὰ ἐπανηρχόμεθα ἐκεῖ, ἀφ’ οὗ παρεξεκλίνομεν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος εἶπεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θέλει παραλύσει τὴν ταμιακὴν ὑπηρεσίαν, διότι καταργεῖ τὰς ἐγγυήσεις αὐτῆς, καὶ ὅτι θέλει ἀνατρέψει καὶ τὴν ταχυδρομικὴν καὶ τὴν τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα εἰσὶν ὀνειροπολήματα, ἐὰν δ’ ἀναγνώσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἐν ἄρθρῳ 17 θέλει μάθει, ὅτι τὰ ἄρθρα 15, 16, 17, 18 καὶ 19 τοῦ νόμου τῆς 17 Ἰανουαρίου 1892 ἰσχύουσι. Δὲν διατάσσει τὸ ἄρθρον 15 τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι «αἱ περὶ ἀπολύσεων ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας διατάξεις τοῦ ἄρθρου 32 τοῦ νόμου ͵ΒΚΔʹ τῆς 18 Αὐγούστου 1892, περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπαγομένων ὑπαλλήλων, ἰσχύουσιν ἐπὶ τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων»; Δὲν διατάσσει τὸ ἄρθρον 16 τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι «ὁ Διευθυντὴς (τῶν δημοσίων ἔργων), τοῦ ὁποίου ἡ θέσις ἀνεσυστήθη διὰ τοῦ ͵ΒΚΓʹ νόμου τῆς 18 Ἰουλίου 1892, καὶ τὸ λοιπὸν προσωπικὸν τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων διορίζεται, προάγεται καὶ ἀπολύεται τῆς ὑπηρεσίας κατὰ τὰς περὶ τούτου διατάξεις τῶν εἰδικῶν περὶ αὐτῆς νόμων...»; Δὲν διατάσσει τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι «αἱ περὶ προσόντων τοῦ προσωπικοῦ τῶν ταμείων, τῶν τελωνείων καὶ τῶν καπνεργοστασίων διατάξεις τῶν ἄρθρων 15, 16, 18, 19, 22, 23, 24, 25, 26, 37, 38 καὶ 39 τοῦ νόμου ͵ΒΡΕʹ τῆς 17 Δεκεμβρίου 1892 περὶ καταστάσεως τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων ἰσχύουσιν, ὡς καὶ αἱ τροποποιήσασαι αὐτὰς μεταγενέστεραι αὐτῶν διατάξεις...»; Δὲν διατάσσει τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι «ἡ § αʹ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου ͵ΒΡΞΒʹ τῆς 19 Φεβρουαρίου 1893 καταργεῖται, οἱ δασονομικοὶ ὑπάλληλοι ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 32 τοῦ ͵ΒΡΕʹ νόμου τῆς 17 Δεκεμβρίου 1892 καὶ εἰς τὰς εἰδικὰς διατάξεις τοῦ νόμου ͵ΒΡΞΒʹ τοῦ 1893»; Δὲν διατάσσει τὸ ἄρθρον 19 τοῦ νομοσχεδίου τὰ περὶ πειθαρχικῆς ἐξουσίας καὶ πειθαρχικῶν ποινῶν κατὰ τρόπον πληρέστερον καὶ ἀκριβέστερον; Πᾶσαι αὐταὶ αἱ διατάξεις ἐτηρήθησαν ἐν ἰσχύι. Ἀλλὰ εὗρεν ἄλλο ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι δὲν θέτει ὅριον ἡλικίας. Βεβαίως δὲν περιέχει ὅριον ἡλικίας, διότι ἡμεῖς δὲν ἐσκοποῦμεν νὰ ἀπομακρύνωμεν τῆς ὑπηρεσίας τινὰ, ἵνα πρὸς τοῦτο ἀναγράψωμεν ὅριον ἡλικίας καὶ ἐπιτύχωμεν τοῦ σκοποῦ εὐπροσώπως καὶ δικαιολογηθῶμεν. Ἐὰν διὰ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας ἀπεμακρύνθη τῆς ὑπηρεσίας ὁ Ἰωάννης Τυπάλδος, δικαστικὸς σύμβουλος, ἡμεῖς δὲν κρίνομεν ἁρμόζον εἰς τὰς Κυβερνήσεις νὰ ἀπομακρύνωσι διὰ τοιούτων μέσων τῆς ὑπηρεσίας τοὺς ἐν αὐτῇ λειτουργοῦντας. Φρονοῦμεν μάλιστα ὅτι, ἐάν τις γηράσῃ καὶ ἦναι ἀνίκανος, ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ τὸν παύσῃ, ἐὰν ὅμως καὶ γέρων ἦναι ἱκανὸς νὰ ὑπηρετῇ, νομίζω ὅτι συμφέρει εἰς τὸ Κράτος νὰ διατηρῆται ὑπηρετῶν. Ἡ εὐθύτης πρέπει νὰ χαρακτηρίζῃ τὰ νομοθετήματα, οὐδὲ νὰ γίγνωνται τὰ νομοθετήματα διὰ τὰ πρόσωπα, ἀλλὰ τὰ πρόσωπα νὰ προσαρμόζωνται εἰς τὰ νομοθετήματα. Ὁ κ. Σιμόπουλος ὡμίλησε περὶ συναλλαγῆς, καὶ μετῆλθε τὴν γλῶσσαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν μετήρχοντο καὶ φύλλα δημοσιογραφικὰ καὶ πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν διὰ τῶν μέσων τούτων νὰ λησμονήσωμεν τίνες οὗτοι ἦσαν καὶ τίνα εἶχον ἕως τότε πράξει. Ἐφώναζον κατὰ τῆς συναλλαγῆς καὶ κατὰ τῶν κομμάτων, καὶ ὑπ’ αὐτὰς τὰς φωνὰς, ὑπ’ αὐτὰ τὰ ἐμβλήματα, εἰσήγοντο νὰ καλυφθῶσιν ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἦσαν φανατικώτατα καὶ ἀληθῶς τυφλὰ ὄργανα κομμάτων. Ἐγὼ βεβαίως ἐφρόνουν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὁδηγῇ τὰς ἀποφάσεις τῶν Ὑπουργῶν ἡ γνώμη τῶν ἐν τῇ Βουλῇ φίλων των, ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὰς ἀρχὰς ἐν τῇ ἐπαρχιακῇ διοικήσει, οὐδὲ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπηρεάζῃ τὰς ἀποφάσεις τῶν Ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν ἡ γνώμη τῶν φίλων των περὶ τῶν φρουρῶν, οἵτινες θὰ τοποθετηθῶσιν ἐν τοῖς διαφόροις ἐπαρχίαις, ἢ περὶ τῶν ἀνδρῶν, οἵτινες θέλουσι διοικεῖ τοὺς φρουροὺς, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει οἱ Ὑπουργοὶ νὰ τείνωσι τὸ οὖς καὶ ἀκούωσι τὰ παράπονα καὶ τῶν φίλων των καὶ τῶν μὴ φίλων των κατὰ τῶν ὀργάνων τῆς διοικήσεως ἢ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ ἐπὶ παραβάσεσι τῶν νόμων ἢ ἐπὶ ἄλλαις παρεκτροπαῖς, αἵτινες ἀσχημίζουσι τὴν διοίκησιν. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἦναι μονοπώλιον τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως τὸ νὰ εἰσακούωνται τὰ παράπονά των. Καὶ ὅταν μὴ φίλοι παραπονῶνται κατὰ τοῦ ἀστυνόμου ἐν Κυθήροις, ὀφείλουσιν οἱ Ὑπουργοὶ νὰ σπεύδωσι ν’ ἀπομακρύνωσιν αὐτὸν, ἵνα ἐξασφαλίσωσι τὰ δικαιώματα τῶν ἐκλογέων. Τοιαῦτα δὲ παραδείγματα δὲν μᾶς ἔδωκεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις. Νομίζω προσέτι, ὅτι μετὰ μεγάλης προσοχῆς πρέπει νὰ γίνηται προσφυγὴ εἰς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουσιν εἰς κόμματα, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ ζητῆται παρὰ τῶν Ὑπουργῶν πληροφορία περὶ τῶν προσώπων ἀπὸ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, διότι οὕτω σωζόμεθα ἀπὸ τὸν νεπωτισμὸν καὶ ἀπὸ τὴν γραφειοκρατείαν. Οἱ Ὑπουργοὶ δὲν γνωρίζουσι πάντα τὰ πρόσωπα· εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωσι ποῖοι νέοι εἶναι κατάλληλοι ἵνα διορισθῶσι πρωτοκολληταὶ εἰς τὰς ἐφορίας ἢ γραφεῖς; Ἐὰν δὲν ἔχωσιν ἐνδεδειγμένα πρόσωπα ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας, δὲν πρέπει νὰ ἀποκλείωνται νὰ ἀκούωσι πληροφορίας παρὰ Βουλευτῶν· διότι ἄλλως θέλουσιν ἀκούει τὰς συστάσεις καὶ τὰς γνώμας τῆς τροφοῦ τοῦ τέκνου των ἢ τοῦ κουρέως, ὁ ὁποῖος κήρει αὐτοὺς, ἢ τῶν ἀνθρώπων τῆς οἰκίας αὐτῶν. Τοῦτο εἶναι νεπωτισμὸς ἀπαίσιος, καὶ ἀντ’ αὐτοῦ προτιμῶ νὰ ἀκούω τὰς γνώμας τῶν κυρίων Βουλευτῶν (ἐπιδοκιμασίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἐὰν δὲν ἀκούω αὐτοὺς, θέλω ἀναγκασθῆ νὰ ἀκούω τὴν γνώμην τῶν γραφείων, δὲν εἶναι δὲ καὶ ἡ γνώμη τῶν γραφείων πάντοτε ἀπηλλαγμένη ἐλαττωμάτων, διότι καὶ οἱ διευθύνοντες τὰ γραφεῖα ἔχουσι συμπαθείας. Τὸ σύστημα τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ συναλλαγήν· ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, περιβεβλημένοι ὑπὸ τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν συμπολιτῶν των, δίδουσι φῶτα εἰς τὴν διοίκησιν, δὲν συναλλάσσονται μετ’ αὐτῆς, τὰ φῶτα δὲ ταῦτα μοὶ φαίνονται προτιμότερα ἀπὸ πάντα τὰ ἄλλα φῶτα, τὰ ὁποῖα θέλει ζητήσει ὁ προϊστάμενος παντὸς Ὑπουργείου. Ἀλλὰ τὴν συναλλαγὴν τὴν κατηράσθη ὁ κ. Βουλευτὴς σήμερον, τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ πολιτικοῦ κόμματος, εἰς ὃ ἀνῆκεν, ὑπὸ τὴν παρελθοῦσαν ὅμως διοίκησιν δὲν ἔβλεπε συναλλαγὴν, ἂν καὶ ὑπῆρχε γραφεῖον ὡρισμένον ἐπ’ αὐτῆς. Ὄχι! Πρέπει νὰ παύσω τὸν λόγον, διότι δὲν ἀνήκει εἰς ἐμὲ νὰ ἀσχοληθῶ περὶ αὐτοῦ.

§449ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. κ. Μαύρου, Βαρότση καὶ Λάππα, ἡ ἑξῆς: «Νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τῆς τρίτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου πρώτου, μετὰ τὸ «ἢ ἐν ταμείῳ αʹ τάξεως ὡς γραφεὺς»: «ἢ ὡς βοηθὸς τοῦ διορθωτοῦ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, καὶ ἔχων ἀπολυτήριον Γυμνασίου.»

§450Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφέτος ἐποιησάμεθα ἓν βῆμα πρὸς τὰ πρόσω. Διὰ τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἴσχυε μέχρι τοῦδε, ὡρισμένοι προϊστάμενοι τῶν γραφείων τῆς Βουλῆς εἶχον βαθμολογηθῆ, ἐφέτος ηὐξήσαμεν τοὺς βαθμοὺς, ἀλλ’ ἐν τῇ τάξει τῶν προϊσταμένων· νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν τάξιν τῶν ὑφισταμένων καὶ τῶν βοηθῶν, διότι οἱ βοηθοὶ, οἱ ὁποῖοι εἶναι γραφεῖς, εἶναι ἐπίσης εὐκίνητοι, ὡς πάντες οἱ γραφεῖς, ἀλλ’ ἰδίως ἐν τῇ Βουλῇ. Ἂς μὴ προχωρήσωμεν ἐπὶ τοσοῦτον, ἂς ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸ βῆμα, τὸ ὁποῖον ἐκάμομεν.

§451ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι) Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι, μία τοῦ κ. Ι. Ἀντωνοπούλου, βουλευτοῦ Γορτυνίας, ἡ ἑξῆς: «Δύνανται νὰ διορισθῶσιν ὑπουργικοὶ γραμματεῖς βʹ τάξεως καὶ οἱ ἔχοντες πλέον τῶν δέκα ἐτῶν ὑπηρεσίαν, ἐξ ὧν ὑπὲρ τὰ δύο ἔτη γραφέως αʹ τάξεως, καὶ φέροντες ἀπολυτήριον Σχολαρχείου», καὶ ἑτέρα, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πολλῶν Βουλευτῶν, ἡ ἑξῆς: «Ἀπὸ τοῦ αʹ ἐδαφίου τοῦ 2ου ἄρθρου ἀπαλείφεται ἡ λέξις «διεκπεραιωτὴς», προστίθεται δὲ ἐν τῷ βʹ ἐδαφίῳ τοῦ ἰδίου ἄρθρου, μετὰ τὰς λέξεις «ὡς διορθωτὴς τῶν ἐντύπων», ἡ φράσις «ἢ διεκπεραιωτής, ἐὰν ἔχῃ δίπλωμα διδάκτορος τῆς Νομικῆς Σχολῆς καὶ ἐξήσκησεν ἐπὶ διετίαν τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα.»

§452Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν τροπολογίαν ταύτην ἀποδέχομαι.

§453ΤΡΑΚΑΣ. Ὑπάρχει καὶ ἰδική μου τροπολογία.

§454ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἰδική σας ἀπεῤῥίφθη κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§455Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν Βουλὴν νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου.

§456Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, δὲν εἶναι δυνατόν.

§457ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι ἐδέχθητε εἰς τὴν ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν νὰ περιλαμβάνηται ὑπηρεσία ὄχι μόνον γραφέως αʹ τάξεως, ἀλλὰ καὶ οἱαδήποτε ἄλλη.