1895.06.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 37

τῆς 30 Ἰουνίου 1895.

(Παρασκευή).

Ὥρα 10 καὶ 30′ π. μ.

Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κτηματικὸς Σύλλογος Αἰγίου διὰ τηλεγραφήματός του «διερμηνεύων τὰ φρονήματα ἁπάντων τῶν κτηματιῶν τῆς Ἐπαρχίας Αἰγιαλείας, ἐκφράζει εὐγνωμοσύνην τῇ πλειοψηφίᾳ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῇ ἀποῤῥίψει τῶν σταφιδικῶν προτάσεων περὶ παρακρατήσεως, καὶ εὔχεται ὑπὲρ νομοθετήσεως ταμείου ἀμύνης.» Ὁ Σπυρίδων Ὀρφανὸς ἐκ Πειραιῶς διὰ τηλεγραφήματός του παρακαλεῖ νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ σκήνωσις θεάτρων ἐν τῇ πλατείᾳ Θεμιστοκλέους.

§2ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἔλαβον τηλεγράφημα τοῦ Ὀρφανοῦ τούτου, καὶ δὲν ἐννοῶ τί συμβαίνει. Πρόκειται πραγματικῶς νὰ καταστραφῇ ἡ πλατεία ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶναι ἓν ὡράϊσμα τῆς πόλεως τοῦ Πειραιῶς; Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοῦτο, ὅπως μὴ καταστραφῇ ἡ πλατεία ἐκείνη ἕνεκα ἀσημάντου ἴσως εἰσοδήματος τοῦ δήμου.

§3ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου ᾼΥϞΔʹ ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ νόμου ᾼΧϞΒʹ περὶ διοικήσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Εὐαγγέλου Ζάππα καταλειφθείσης εἰς τὸ ἔθνος περιουσίας. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τροποποιοῦνται τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 τοῦ ὑπάρχοντος νόμου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν συγκρότησιν τῶν μελῶν αὐτῆς καὶ τὸν χρόνον τῆς διαρκείας, διότι ἐκ τῆς πείρας καὶ ἐκ τῆς μακρᾶς καὶ ποικίλης ἐργασίας, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει, ἀπεδείχθη ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν, καί τινα τῶν μελῶν αὐτῶν νὰ ἔχωσι περισσοτέραν σχέσιν μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Ὑπουργείων. Ὑποβάλλω ἄλλως καὶ αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἐπίσης ὑποβάλλω τὰς ζητηθείσας πληροφορίας ὑπὸ τοῦ ἐκ Μαντινείας κ. Βουλευτοῦ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν κατάλογον τῶν ζημιωθέντων ἐκ τῆς πτωχεύσεως τῆς Ἑταιρίας τοῦ Σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Ὡσαύτως ὑποβάλλω τὰς αἰτηθείσας πληροφορίας ὑπὸ τοῦ ἐκ Θηβῶν Βουλευτοῦ κ. Πετούση καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ σχολεῖα τῶν ἀῤῥένων καὶ θηλέων, τὰ ὁποῖα κατασκευάζονται εἰς τὸν δῆμον Θηβαίων. Ὁ κ. Πετούσης παραπονεῖται ὅτι τὰ σχολεῖα ταῦτα δὲν πληροῦσι τοὺς ὅρους τῆς ὑγιεινῆς, ὅτι τὰ παράθυρα εἶναι μικρὰ, ὅτι τὰ δωμάτια εἶναι σκοτεινὰ, καὶ προπάντων ὅτι ἡ ξυλεία, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθησαν διὰ τὸ κατάστημα τῶν τε θηλέων καὶ ἀῤῥένων, δὲν εἶναι καλή. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου μὲ πληροφορεῖ, ὅτι ὁ δῆμος Θηβαίων παρεχώρησεν ἓν καὶ μόνον γήπεδον πρὸς κατασκευὴν τῶν ἐν λόγῳ σχολείων, καὶ συνεπῶς πρέπει νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψει τὴν τοποθεσίαν τοῦ γηπέδου τούτου, τὸν ὁρίζοντα καὶ τὰ γειτονικὰ ἄλλα γήπεδα, τὰ ὁποῖα κεῖνται πλησίον αὐτοῦ. Καθ’ ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν ξυλείαν, ὁ νομομηχανικὸς ἐπὶ τῶν ἀντισεισμικῶν καθὼς καὶ ὁ μηχανικὸς Θηβῶν πιστοποιοῦσιν, ὅτι ἡ ξυλεία εἶναι ἀρίστης ποιότητος· ὁ αὐτὸς μάλιστα μηχανικὸς Θηβῶν λέγει, ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι τὰ ἐν λόγῳ οἰκοδομήματα εἶναι ἄριστα ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις, καὶ ὅτι κατεσκευάσθησαν κατὰ τοὺς κανόνας τῆς τέχνης. Ἐν τούτοις, ἐὰν οἱ λόγοι οὗτοι δὲν πείθωσι τὸν ἐκ Θηβῶν κ. Βουλευτὴν, εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀποστείλω καὶ ἐξελεγκτικὴν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης.

§4ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ αὐτὸς ἐργολάβος ἔχει ἀναλάβει τὴν κατασκευὴν τῶν σχολείων καὶ ἐκκλησιῶν καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Θηβῶν ὡς καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Λοκρίδος, δύναμαι δὲ νὰ διαβεβαιώσω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὅτι ἡ ξυλεία, ἧς γίνεται ὑπ’ αὐτοῦ χρῆσις, εἶναι ἀρίστη, προέρχεται ἐξ Ἀμερικῆς καὶ ἐκίνησε τὸν θαυμασμὸν ὅλων τῶν ἰδόντων αὐτήν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἤθελον ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ἀτόπου. Πρὶν ἀποφασισθῇ, ὅπως γείνωσιν ἀντισεισμικοὶ ναοὶ καὶ ἀντισεισμικὰ σχολεῖα εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς παθούσας ἐκ τῶν τελευταίων σεισμῶν,—καὶ, ὡς γινώσκετε, ἡ κατ’ ἐξοχὴν παθοῦσα εἶναι ἡ Λοκρὶς,—εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ ἱδρυθῶσι προσωρινὰ σχολεῖα ἐν Ἀταλάντῃ, αὐτὸ τοῦτο ἁπλᾶ παραπήγματα, συγχρόνως δὲ καὶ διὰ τὸν μητροπολιτικὸν ναὸν Ἀταλάντης νὰ διατεθῇ ἓν ποσὸν πρὸς ἐπιστέγασιν αὐτοῦ. Ἐν ἀρχῇ ἐπιστεύετο, ὅτι δὲν θὰ ἐπερίσσευον χρήματα, ἵνα διατεθῶσι πρὸς ἀνίδρυσιν τοιούτων κοινωφελῶν ἀντισεισμικῶν κτιρίων, ἐπειδὴ δὲ ἡ μεγαλειτέρα ἀνάγκη παρίστατο ἐν Ἀταλάντῃ, ὅπου εἶχε γείνῃ καὶ καταστροφὴ μεγάλη, ἔσπευσαν ἐκεῖ νὰ ἐκδώσωσιν εἰς δημοπρασίαν τὴν κατασκευὴν προσωρινῶν παραπηγμάτων διὰ τὰ σχολεῖα, καὶ νὰ διαθέσωσι καὶ ὑπὲρ τοῦ ναοῦ ἓν ποσὸν πρὸς ἐπιστέγασιν αὐτοῦ. Ὅταν ὅμως ἀκολούθως ἀπεδείχθη ὅτι ὑπάρχει ἱκανὸν ποσὸν, ὅπως διατεθῇ ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ τούτου, διετέθη τὸ ποσὸν τοῦτο πρὸς κατασκευὴν ἀντισεισμικῶν σχολείων καὶ ναῶν ἐν ἄλλαις κώμαις καὶ ἐν ἄλλοις χωρίοις, ἐν Ἀταλάντῃ ὅμως ἔμελλε νὰ γείνωσιν, ὡς ἀρχῆθεν ἀπεφασίσθησαν, τὰ σχολεῖα. Εἶναι ἄτοπον καὶ ἄδικον νὰ ὑπάρχωσιν ἀντισεισμικὰ σχολεῖα πρότυπα ἀληθῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα, διότι κατασκευάζονται καθ’ ὅλους τοὺς κανόνας τῆς τέχνης, εἰς χωρία, ὅπου φοιτῶσιν 20–30 παιδία, καὶ νὰ μὴ ὑπάρχωσι τοιαῦτα ἐν Ἀταλάντῃ, ἥτις καὶ μεγαλειτέραν καταστροφὴν ὑπέστη καὶ ὅπου φοιτῶσι 200 καὶ 300 παιδία ἑκατέρου φύλου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐπανορθωθῇ τὸ ἄδικον τοῦτο, τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς τὴν Ἀταλάντην. Ἀφοῦ δὲ ἀπεφασίσθη νὰ κατασκευασθῶσι ναοὶ ἀντισεισμικοὶ καθ’ ὅλους τοὺς κανόνας τῆς τέχνης καὶ εἰς τὰ τελευταῖα χωρία, εἴς τινα μάλιστα χωρὶς νὰ πέσωσιν οἱ ναοὶ, δίκαιον εἶναι, νομίζω, πρὸ παντὸς νὰ ἀνεγερθῶσι τοιοῦτοι ναοὶ ἀντισεισμικοὶ ἐν αὐτῇ τῇ Ἀταλάντῃ, ἥτις ἔχει ἕνα καὶ μόνον τοιοῦτον, τὸν Μητροπολιτικὸν, ὁ ὁποῖος εἶναι πολυτελέστατος, ἀλλὰ τοῦ ὁποίου δὲν κατέπεσε μόνον ὁ θόλος ἐκ τοῦ σεισμοῦ, ἀλλὰ καὶ οἱ τοῖχοι διεῤῥάγησαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε δὲν ἀντέχει εἰς καμμίαν στέγην, ἔστω καὶ χαρτίνην,—διότι, καθ’ ἓν τελευταῖον σύστημα, καὶ χάρτιναι στέγαι δύνανται νὰ κατασκευασθῶσιν. Αὕτη τοὐλάχιστον εἶναι ἡ γνώμη τῶν μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπεθεώρησαν τὸν ναόν. Δίκαιον διὰ τοῦτο νομίζω ν’ ἀποφασισθῇ πρὸ παντὸς ἐν Ἀταλάντῃ καὶ ἡ κατασκευὴ ἀντισεισμικοῦ ναοῦ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐὰν συνεκινήθησαν ὀλίγον οἱ φιλάνθρωποι καὶ ἤνοιξαν τὰ βαλάντιά των ὑπὲρ τῶν ἐκ σεισμοῦ παθόντων, συνεκινήθησαν ἰδίᾳ ἐκ τῆς καταστροφῆς, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἐν Λοκρίδι. Ἐκεῖ τὰ θύματα ἀριθμοῦνται κατὰ ἑκατοντάδας ὅλας· ἐκεῖ δὲν διεῤῥάγησαν ἁπλῶς οἰκίαι, ὡς ἀλλαχοῦ, ἀλλ’ ἀνετράπησαν ἐκ θεμελίων. Ὑπὲρ τῆς Λοκρίδος κυρίως ἐγένοντο αἱ εἰσφοραὶ, καὶ πρέπει ἑπομένως πρὸ παντὸς νὰ πληρωθῶσιν αἱ ἀνάγκαι αὐτῆς, τοὐλάχιστον αἱ κοινωφελεῖς· ἀφοῦ ἐλάχιστα ποσὰ διετέθησαν ὑπὲρ τῶν ἰδιωτῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων μόνον ξυλεία τις ἀπεφασίσθη νὰ διανεμηθῇ, καὶ αὕτη κάκιστα καὶ φατριαστικώτατα διενεμήθη, τοὐλάχιστον τὰ κοινωφελῆ ταῦτα ἔργα, ἀφοῦ ὑπάρχει διαθέσιμον ποσὸν, πρέπει νὰ γείνωσι κατὰ τὸ δίκαιον καὶ πρέπον. Πρὸ παντὸς δὲ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιστήσῃ εἰς τοῦτο τὴν προσοχήν του, ὅπως ἡ ἑστία τῆς καταστροφῆς, ἡ Ἀταλάντη, ἱκανοποιηθῇ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην. Θὰ παρακαλέσω νὰ ζητήσῃ τὰς σχετικὰς πληροφορίας παρὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ θὰ πεισθῇ καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς, πόσον δίκαιον εἶχον, προβὰς εἰς τὰς παραστάσεις ταύτας. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ ἄλλο, τὸ σχετιζόμενον μὲ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς διαχειρίσεως τῆς κληρονομίας τοῦ Εὐαγγέλου Ζάππα, νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀφορμὴ δικαία, ἵνα προβῇ εἰς τὴν ὑποβολὴν τοιούτου νομοσχεδίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Θὰ ἐφίστων ὅμως τὴν προσοχήν του καὶ ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τῆς κληρονομίας Κωνστ. Ζάππα καὶ ἰδίως ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τῶν ἀνὰ τὴν Θεσσαλίαν κτημάτων αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι ἠδύναντο νομοθετικῶς νὰ κανονισθῶσι τὰ κατ’ αὐτὴν, νὰ προληφθῶσι δὲ ἐν τῷ μέλλοντι τὰ ἄτοπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν κατὰ τὸ παρελθόν. Ἐγένετο ἡ ἐκμίσθωσις ὅλων τῶν μεγάλων κτημάτων, τῶν κειμένων ἐν Θεσσαλίᾳ, κατὰ τίνα τρόπον νομίζετε; ὡρίσθη προθεσμία διὰ δημοπρασίαν τοιαύτη, ὥστε οὐδεὶς ἐξ ἄλλου μέρους ἐκτὸς τῆς Θεσσαλίας ἠδύνατο νὰ προσέλθῃ καὶ πλειοδοτήσῃ. Καὶ οὗτος πῶς; χωρὶς νὰ ἔχῃ κἄν τὸν καιρὸν νὰ ἐπισκεφθῇ τὰ κτήματα ταῦτα. Καὶ προκειμένου περὶ τοιούτων κτημάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς domaines, ὡς ὑπάρχουσιν εἰς ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου, βεβαίως καὶ νομοθετήματα σχετικὰ ὑπάρχουσι καὶ πᾶσα πρόνοια λαμβάνεται, ὄχι μόνον ὅπως μὴ ἐπέρχηται ζημία ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῆς ἐξ αὐτῶν προσόδου, ἀλλὰ καὶ ὅπως ἐξασφαλίζηται ἡ καλὴ αὐτῶν κατάστασις ἐν τῷ μέλλοντι καὶ ἡ βελτίωσίς των. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ἀπαιτεῖται χρόνος, καὶ χρόνος ἱκανὸς, ὅπως καὶ αἱ σχετικαὶ νομοθετικαὶ διατάξεις ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ψηφισθῶσιν ὑπ’ αὐτῆς καὶ τὰ σχετικὰ Β. Διατάγματα ἐκδοθῶσιν, ἀλλὰ πρὸ πάντων δίδεται εὐκαιρία οὐχὶ μιᾶς ἢ δύο ἑβδομάδων, ἀλλ’ ἑνὸς καὶ δύο ἐτῶν, ὅπως ὅλοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ οἱ δυνάμενοι νὰ ἀναλάβωσι τοιαύτην ἐπιχείρησιν δύνανται νὰ μεταβῶσιν ἐπιτοπίως, ἵνα μελετήσωσι τὰ κτήματα ταῦτα καὶ ἴδωσι τί συμφέρει εἰς αὐτοὺς νὰ προσφέρωσιν. Ἀπαιτεῖται δὲ νὰ ἦναι πρὸ παντὸς κεφαλαιοῦχοι καὶ νὰ ἔχωσιν εἰδικὰς γνώσεις. Βεβαίως θὰ ὑπάρχωσί τινες ἐν Θεσσαλίᾳ, δυνάμενοι νὰ ἀναλάβωσι τοιαύτην ἐπιχείρησιν, ἀλλ’ οὗτοι εἶναι εὐάριθμοι. Θὰ ὑπάρχωσι τοιοῦτοι καὶ ἐν Ἀθήναις, ἀλλ’ εἶναι καὶ οὗτοι εὐάριθμοι. Προκειμένου περὶ ἐκμισθώσεως τοιούτων κτημάτων, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ προσέλθωσιν εἰς τὴν δημοπρασίαν καὶ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ἰδίᾳ ὁμογενεῖς, ἀλλ’ ἐμπειρότατοι περὶ τὰ τοιαῦτα καὶ δυνάμενοι νὰ διαθέσωσι καὶ κεφάλαια. Ὡς γινώσκει κάλλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπῆρχον ὁμογενεῖς ἐκ Βλαχίας, πρόθυμοι νὰ ἀναλάβωσι τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην, ἀλλ’ εἰς αὐτοὺς δὲν ἐδόθη καιρὸς νὰ λάβωσι κἂν γνῶσιν τοῦ πράγματος, ὅτι πρόκειται νὰ ἐνοικιασθῶσι διὰ δημοπρασίας τὰ μεγάλα καὶ πολύτιμα κτήματα τοῦ Ζάππα ἐν Θεσσαλίᾳ. Τὸ πρᾶγμα ἐγένετο οὕτω πως, ὥστε νὰ διατελῶσιν εὐάριθμοί τινες ἐν γνώσει τοῦ πράγματος, καὶ αὐτοὶ μόνον ἔλαβον τὸν καιρὸν, ἵνα προσέλθωσι καὶ πλειοδοτήσωσι. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους συνέβη τοῦτο, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δύνανται ἐν τῷ μέλλοντι νὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας ταύτης, ἡ ὁποία δύναται ἐπίσης νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐθνική· ἐὰν μάλιστα ἡ ἐκκρεμὴς ὑπόθεσις ἐν Ρουμανίᾳ λάβῃ ἀπαισίαν δι’ ἡμᾶς λύσιν, δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀπὸ τοῦδε ὡς ἐθνική. Νομίζω ὅτι δύνανται νὰ κανονισθῶσι νομοθετικῶς τὰ τῆς διαχειρίσεως τῶν κτημάτων αὐτῶν οὕτω πως, ὥστε καὶ ἡ πρόσοδος αὐτῶν νὰ αὐξήσῃ πολὺ καὶ ἡ βελτίωσίς των ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ἐξασφαλισθῇ, καὶ νὰ καταστῶσι τὰ κτήματα ταῦτα πρότυπον, οὕτως εἰπεῖν, καλλιεργείας ἐν τῷ μέσῳ τῆς κατ’ ἐξοχὴν γεωργικῆς χώρας, ὁποία εἶναι ἡ Θεσσαλία.

§5Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λοκρίδος συναδέλφου βεβαίως εἶναι σπουδαῖαι. Ἐγὼ ὅμως ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν μίαν ἄλλην μελέτην, τὴν μελέτην κατὰ πόσον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῶσιν ὡς βάσεις τὰ κτήματα τῆς περιουσίας ταύτης Ζάππα, ὅπως δοθῇ μία λύσις εἰς τὸ σπουδαιότερον τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ζητημάτων, τὸ τοῦ κανονισμοῦ τῶν σχέσεων τῶν ἀγροτῶν, τῶν καλλιεργητῶν μετὰ τῶν ἰδιοκτητῶν. Δὲν ἀγνοῶ τὴν ῥήτραν τὴν ὑπάρχουσαν ἐν τῇ διαθήκῃ, ἥτις ἐξηγήθη ὡς διατάσσουσα τὸ ἀναπαλλοτρίωτον τῶν χωρίων τούτων, ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἐὰν διὰ δημοσίαν ἀνάγκην ἐκηρύσσοντο ἀπαλλοτριωτά, τοῦτο δὲν ἤθελε προσκρούσει εἰς τὴν διαθήκην. Ἁπλῶς θίγω τὸ ζήτημα, ἵνα τεθῇ ὑπὸ μελέτην. Δὲν ἔχω μορφώσει γνώμην ὁριστικήν. Τὸ θεωρῶ ὅμως σπουδαιότατον, διότι δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἔναρξις τοῦ ζητήματος τούτου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω τὰς γνώμας μου ἐν πλάτει εἰς ἁρμοδιωτέραν εὐκαιρίαν.

§6ΣΠ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἐλέχθη, κύριοι Βουλευταί, ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅτι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ὑποκινοῦσί τινες ἔμποροι, ὁρμώμενοι ἐξ ἰδιοτελείας. Τὸ τοιοῦτον δὲν ἔχεται ἀληθείας. Καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τούτου, σήμερον ἔλαβον ἀναφορὰν παρὰ τῶν κατοίκων τῆς ἐπαρχίας Πάλλης, ὑπογεγραμμένην ὑπὸ 100 ἰδιοκτητῶν καὶ γεωργῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπιμένουσι ζητοῦντες νὰ ληφθῇ οἱαδήποτε πρόνοια περὶ σταφίδος, εἴτε περὶ φόρου εἰς εἶδος, εἴτε περὶ παρακρατήσεως, εἴτε περὶ ἀποθηκῶν, εἴτε περὶ οἱουδήποτε ἄλλου μέτρου. Πρὸς δὲ ἅπαντές εἰσιν ὑπὲρ τῆς καταστροφῆς τοῦ παρακρατηθησομένου ποσοῦ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναγνώσω τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἀναφορά).

§8ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ὥστε βλέπετε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι δὲν εἶναι μόνον τῶν ἐμπόρων ἡ θέλησις αὕτη ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν γεωργῶν ἐπικαλοῦμαι δὲ καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μας κ. Βαλσαμάκη, ἐὰν οὗτοι δὲν ἦναι ἰδιοκτῆται.

§9ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§10ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Σήμερον ἐτυπώθη τὸ νομοσχέδιόν μου περὶ σταφίδος. Μετὰ λύπης μου ὅμως παρετήρησα παραδρομάς τινας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὸ 1ον ἄρθρον. Εἰς τὴν πρότασιν τοῦ νόμου πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ «εἶδος» καὶ νὰ μείνῃ «περὶ προσθέτου φόρου τῆς σταφίδος», οὐχὶ εἰς εἶδος. Τοῦτο τὸ εἶχον διαγράψει. Πρὸς τούτοις εἰς τὸ 1 ἄρθρον δὲν εἶχον ἥμισυ τοῖς ἑκατὸν, ἀλλ’ ἓν πέμπτον. Ὥστε τὸ 1ον ἄρθρον ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει). «Κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς ἐνεστώσης συγκομιδῆς θέλει παραδίδεσθαι ἐν τοῖς τελωνείοις ὡς πρόσθετος φόρος τὸ ⅕ τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ.» Εἶναι δὲ καλὸν, ἐξαιρετικῶς διὰ τὸ Αἴγιον καί τινας ἄλλας ἐπαρχίας κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην, νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν, καὶ νὰ πληρώσουν αἱ ἐπαρχίαι αὗται μικρότερον ποσὸν ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς, λόγῳ παρακρατήσεως, θὰ δώσωμεν. Τοῦτο ἀναφέρω ἁπλῶς ὡς σύστασιν πρὸς διευκόλυνσιν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου μου, μὴ δυνάμενος νὰ μεταβάλω αὐτὸ δι’ οἱασδήποτε προσθήκης.

§11ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Τὸ ἄρθρον 18, κύριοι Βουλευταί, τοῦ ΨΒʹ νόμου περὶ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ ῥητῶς ὁρίζει, ὅτι «οὐδεὶς ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ προβιβάζεται, μὴ ὑπαρχούσης κενῆς θέσεως». Ὁ δὲ περὶ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ νόμος ὁρίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν πλωταρχῶν εἰς 20. Ἀλλ’ ἐνῷ κατὰ τὴν 27 Μαρτίου ἐ. ἔ. ὁ ἀριθμὸς τῶν πλωταρχῶν ἦτο συμπεπληρωμένος καὶ 20 τοιοῦτοι ἦσαν τότε ἐν τοῖς ἀριθμοῖς, ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, κατὰ προφανῆ παράβασιν τοῦ ῥηθέντος ΨΒʹ νόμου, ὑπέβαλε τῇ Α. Μ. διάταγμα, δι’ οὗ προεβίβαζεν εἰς πλωτάρχας καὶ τοὺς ὑποπλοιάρχους Ἐλευθέριον Μεθενίτην καὶ Ἰωάννην Δροῦδεν, ἀναβιβάσας οὕτω, πάντη παρανόμως καὶ αὐθαιρέτως, τὸν ἀριθμὸν τῶν πλωταρχῶν εἰς 22. Τὸ ἐν λόγῳ Β. Διάταγμα, ὑπογραφὲν ὑπὸ τῆς Α. Μ., ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 70 τῆς 29 Μαρτίου ἐ. ἔ. φύλλον τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», ἔχον ὡς ἑξῆς· «Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀπὸ 9 Ν|βρίου 1861 ΨΒʹ νόμον περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν, προτάσει τοῦ ἡμετέρου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ, ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν. «Προβιβάζομεν πλωτάρχας τοὺς ὑποπλοιάρχους Ἐλευθέριον Μεθενίτην καὶ Ἰωάννην Δροῦδεν. «Εἰς τὸν αὐτὸν Ὑπουργὸν κλπ. «Ἐν Ἀθήναις τῇ 27 Μαρτίου 1895.» Βεβαίως, ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ἐξηπατήθη ἡ Α. Μ., διότι ἐνῷ τὸ Β. Διάταγμα τοῦτο στηρίζεται δῆθεν εἰς τὸν ΨΒʹ νόμον, ῥητῶς καὶ διττῶς διὰ τῶν ῥηθέντων προβιβασμῶν παρεβιάσθη ὁ νόμος οὗτος, διότι διὰ μὲν τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ ΨΒʹ νόμου ῥητῶς ἀπαγορεύεται ὁ προβιβασμὸς, μὴ ὑπαρχούσης κενῆς θέσεως. Οὐδεμία δὲ κενὴ θέσις ὑπῆρχε κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καὶ ἑπομένως διὰ τοῦ διατάγματος τούτου, παρὰ τὸν νόμον, ἀνεβιβάσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν πλωταρχῶν εἰς 22. Διὰ δὲ τοῦ ἄρθρου 14, ὁ αὐτὸς ΨΒʹ νόμος ὁρίζει, ὅτι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλωτάρχου προβιβάζονται οἱ ὑποπλοίαρχοι, κατὰ τὸ ἥμισυ μὲν κατ’ ἀρχαιότητα, κατὰ τὸ ἥμισυ δὲ κατ’ ἐκλογήν. Ἀλλ’ οἱ ῥηθέντες ἀξιωματικοὶ Μεθενίτης καὶ Δροῦδεν οὐδόλως μὲν ἠδύναντο νὰ προβιβασθῶσι κατ’ ἀρχαιότητα, διότι φέρονται ἐν τῷ πίνακι τῶν ὑποπλοιάρχων ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 24 καὶ 28, ἐὰν δὲ πάλιν, ὑπαρχουσῶν κενῶν θέσεων, προὐβιβάζοντο κατ’ ἐκλογήν, τότε ἔπρεπε, κατὰ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ ΨΒʹ νόμου, νὰ προβιβασθῶσι καὶ δύο ἕτεροι κατ’ ἀρχαιότητα. Ἐπὶ σκοπῷ δὲ, οὐδένα περὶ τούτου ποιεῖται λόγον τὸ ῥηθὲν Β. Διάταγμα, ὡς ὤφειλεν.

§12ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δηλαδὴ ὑπερεπήδησαν ἀρχαιότητα ἄλλων, καὶ ἐπροβίβασαν ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἤθελον αὐτοί. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἄχροα Ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἁπλῶς διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν!

§13ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἡ προφανὴς δὲ αὕτη παραβίασις τῶν ῥηθέντων νόμων ἐγένετο, Κύριοι, διότι, προκειμένου βραδύτερον νὰ γείνουν γενικοὶ προβιβασμοί, εἶχεν ἀνάγκην ὁ Ὑπουργὸς, χάριν προβιβασμοῦ οἰκείων του, νὰ ὑπάρχωσι κεναὶ καὶ δύο ἕτεραι θέσεις ὑποπλοιάρχων. Ἀλλ’ οἱ προβιβασθέντες Μεθενίτης καὶ Δροῦδεν καὶ ὡς πλωτάρχαι τῇ αἰτήσει των κατόπιν ἀποστρατευθέντες, προκειμένου ν’ ἀποστρατευθῶσι τὸν Δεκέμβριον ἐ.ἔ. αὐτεπαγγέλτως καὶ ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας, δὲν ἐπείθοντο νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ ἀποστρατευθῶσιν ὡς ὑποπλοίαρχοι πρὸ τοῦ Δεκεμβρίου. Ἀλλ’ ἐὰν ἀπεστρατεύοντο τὸν Δεκέμβριον, δὲν θὰ ἠδύνατο ὁ τέως Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ ἀνοικτοὺς ἐπαρκεῖς ἀριθμοὺς ὑποπλοιάρχων, κατὰ τοὺς γενομένους ἐσχάτως προβιβασμοὺς, ὅπως προβιβάσῃ οὕτω καὶ τοὺς οἰκείους του ὡς ὑποπλοιάρχους. Μόνον δὲ ἐπὶ ἀπονομῇ ἀνωτέρου βαθμοῦ θὰ ἐπείθοντο νὰ ἀποστρατευθῶσι πρὸ τοῦ Δεκεμβρίου, τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἐγένετο. Οἱ κύριοι Μεθενίτης καὶ Δροῦδεν, ὑποσχεθέντες ὅτι θὰ ἐζήτουν τὴν ἀποστρατείαν των προβιβαζόμενοι, καὶ δόντες μάλιστα, πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ περὶ προβιβασμοῦ Διατάγματος, ὡς πλωτάρχαι, ἀχρονολόγητον αἴτησιν περὶ ἀποστρατεύσεως, μὴ πρωτοκολληθεῖσαν τότε, προὐβιβάσθησαν τὴν 27 Μαρτίου παρανόμως, καὶ ἀπεστρατεύθησαν κατὰ τὸν Μάϊον, ἤτοι ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν γενικῶν προβιβασμῶν. Διὰ σειρᾶς δὲ τοιούτων παρανομιῶν ἐκενώθησαν αἱ θέσεις τῶν ὑποπλοιάρχων, καὶ οἱ οἰκεῖοι τοῦ Ὑπουργοῦ προβιβασθέντες κατέλαβον αὐτάς. Οὕτω δὲ, Κύριοι, ὄχι μόνον ῥητῶς παρεβιάσθησαν τὰ ἄρθρα 14 καὶ 18 τοῦ ΨΒʹ νόμου, ἀλλὰ διὰ τῆς παραβιάσεως ταύτης καὶ ἕτεροι ἀξιωματικοὶ ἠδικήθησαν καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον προφανῶς ἐζημιώθη, διότι οἱ παρανόμως προβιβασθέντες ἀξιωματικοί, ἐνῷ ἀποστρατευόμενοι, κατὰ τὸν περὶ ὁρίου ἡλικίας νόμον, τὸν Δεκέμβριον ἐ.ἔ. ὡς ὑποπλοίαρχοι μόνον, θὰ ἐλάμβανον σύνταξιν ὑποπλοιάρχου, προβιβασθέντες παρανόμως τὴν 27 Μαρτίου εἰς τὸν βαθμὸν πλωτάρχου καὶ ἀποστρατευθέντες τὸν Μάϊον ἐ. ἔ. μὲ τὸν βαθμὸν τοῦτον, εἰς ὃν οὐδέποτε νομίμως θὰ ἠδύναντο νὰ φθάσωσιν, ἔλαβον ἤδη, παρανόμως καὶ πρὸς ζημίαν τοῦ Δημοσίου, δύο μισθοὺς ὡς πλωτάρχαι, καὶ λαμβάνουσιν ἤδη σύνταξιν ἀνωτέρου βαθμοῦ, παρανόμως ἀπονεμηθέντος. Πᾶσαι αἱ πληροφορίαι αὗταί εἰσιν ἀκριβέσταται. Γινώσκω δὲ πρὸς τούτοις, ὅτι θ’ ἀποκαλυφθῶσι καὶ ἄλλαι ἀνάλογοι παρανομίαι καὶ καταπατήσεις δικαιωμάτων μηχανικῶν καὶ ναυπηγῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ, αἵτινες δίκας καὶ ἀποζημιώσεις ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου θὰ προκαλέσωσι. Πρὸς ἐπισημοποίησιν δὲ πάντων τῶν ἀνωτέρω ἐκτεθέντων, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν, ἵνα προσαγάγῃ τὰς σχετικὰς ἐπὶ τοῦ προκειμένου πληροφορίας. Ὅταν δὲ προσαχθῶσιν αὗται καὶ ἐπισημοποιηθῇ οὕτως ἡ γενομένη αὐθαιρεσία καὶ παρανομία, πρὸς προφανῆ ζημίαν τοῦ Δημοσίου, θὰ ἀποδειχθῇ μὲν καὶ αὖθις οὕτω ποία ἡ διοίκησις τῶν ἀχρόων Ὑπουργείων, ἀλλὰ συνάμα φρονῶ, ὅτι πρέπει ἀπέναντι οὕτω προφανοῦς παρανομίας νὰ λειτουργήσῃ καὶ ὁ περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν νόμος, ἵνα καταδειχθῇ, ὅτι πράγματι ὑφίσταται ὑπουργικὴ εὐθύνη καὶ λειτουργεῖ αὕτη, ὄχι μόνον κατὰ τῶν κοινοβουλευτικῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν τοιαύτας παρανομίας διαπραττόντων ἀχρόων Ὑπουργείων.

§14ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Βεβαίως θὰ ἔχητε τὸ θάῤῥος, κατὰ καθῆκον, νὰ παρουσιάσητε τοιοῦτον κατηγορητήριον, καὶ θὰ ἦμαι ὁ πρῶτος, ὁποῖος θὰ ὑπογράψω, καὶ παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ καὶ εἰς τὰ πρακτικά.

§15ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μεταβαίνω ἤδη, Κύριοι, εἰς ἕτερον θέμα, ἔχον ὅμως ποιάν τινα ἀναλογίαν καὶ σχέσιν πρὸς τὸν σκοπὸν, ὅστις ὑπηγόρευσε τὴν ἀνωτέρω ἐπερώτησίν μου. Προκειμένου ἐσχάτως νὰ συζητηθῇ ἡ μετὰ τοῦ Βελγίου σύμβασις, εἶχον ζητήσει παρὰ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν ὑποβολὴν διαφόρων σχετικῶν πληροφοριῶν. Αἱ πληροφορίαι αὗται ἦσαν ἀναγκαιόταται, ὅπως οἱ Βουλευταὶ ἐν ἐπιγνώσει ἀποφανθῶσι περὶ τῆς ὠφελιμότητος ἢ μὴ τῆς βελγικῆς συμβάσεως. Ἐν τούτοις οὐδόλως προσήχθησαν αὗται, εἰ καὶ πολλὰς πρὸ τῆς συζητήσεως ἐζητήθησαν ἡμέρας. Οὕτω δ’ ἐψηφίσθη ἀσυζητητεὶ περίπου καὶ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ἡ σύμβασις αὕτη, παρουσιασθεῖσα πρὸς συζήτησιν περὶ μέσας νύκτας καὶ μετὰ 40 ἄλλων νομοσχεδίων! δι’ ὃ καὶ δὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω, ὡς προὐτιθέμην, ἐπ’ αὐτῆς τὸν λόγον. Ἀλλ’ ἤδη δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ὁ χρόνος θὰ καταδείξῃ τὸ καθαρῶς ἑτεροβαρὲς τῆς συμβάσεως ταύτης καὶ τοὺς λόγους καὶ τὴν ἐπιπολαιότητα, μεθ’ ἧς, πρὸς προφανῆ βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ὑπεγράφη αὕτη. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ ὅμως, τοσούτῳ μᾶλλον ἐξεπλάγην ἐπὶ τῇ ὑπογραφῇ τῆς τοιαύτης συμβάσεως, ὅσῳ καλῶς ἐγίνωσκον, ὅτι καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἦτο ἐναντία τῆς ὑπογραφῆς αὐτῆς καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν ἐξαναστῆ κατ’ αὐτῆς. Διὸ καὶ μεταξὺ τῶν ζητηθεισῶν ὑπ’ ἐμοῦ πληροφοριῶν, ἀλλὰ μὴ προσαχθεισῶν, παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἦτο καὶ ἡ ἑξῆς: «Ἐζητήθη ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς μετὰ τοῦ Βελγίου συμβάσεως; Ποίαν γνώμην ἀπεφήνατο περὶ ταύτης τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο;» Ἡ πληροφορία δὲ αὕτη διττὸν εἶχε σκοπόν. 1) Ὡς εἶναι γνωστόν, πανταχοῦ, κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις τῶν τοιούτου εἴδους συμβάσεων, ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι πρωτεύουσα καὶ ἐπιβάλλουσα. Δι’ ὃ καὶ παρὰ τοῖς διαπραγματευομένοις, κατὰ τύπους μόνον, τὰς τοιαύτας συμβάσεις διπλωμάταις διορίζονται καὶ εἷς ἢ καὶ πλειότεροι διακεκριμένοι οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι, οἵτινες, οὐχὶ τυπικὴν, ἀλλὰ πράγματι τὴν πρωτεύουσαν καὶ ἐπιβάλλουσαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχουσι γνώμην καὶ ψῆφον. 2) Ἐνῷ δὲ παρ’ ἡμῖν οὕτως ἐπιπολαίως διεξάγονται τοιούτου εἴδους διαπραγματεύσεις, ἐγίγνωσκον πρὸς τούτοις, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου συνέβη καὶ τὸ ἑξῆς σκανδαλῶδες ἐπεισόδιον. Προκειμένου νὰ ὑπογραφῇ ἡ ἐν λόγῳ σύμβασις, εἶχον ζητηθῆ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν παρὰ τοῦ τῶν Οἰκονομικῶν σχετικαὶ στατιστικαὶ καὶ δασμολογικαὶ πληροφορίαι. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, παρὰ τὰς ἰδιαιτέρας καὶ στενῆς φιλικῆς ἐξαρτήσεως σχέσεις, ἐν αἷς διετέλει ὁ τέως προϊστάμενος αὐτοῦ πρὸς τὸ τῶν Ἐξωτερικῶν, γιγνῶσκον τὰ τῆς μετὰ τοῦ Βελγίου συμβάσεως καὶ προκειμένου νὰ διαβιβάσῃ τὰς ζητηθείσας πληροφορίας, ἐξανέστη κατ’ αὐτῆς καὶ κατέδειξε τὴν προφανῆ διὰ τὸ Δημόσιον ζημίαν, ἐὰν ὑπεγράφετο ἡ σύμβασις, διὰ τῶν πρὸς τὸ Βέλγιον παραχωρήσεων, ἐνῷ αἱ ἀντὶ τούτων χορηγούμεναι ἡμῖν ὠφέλειαι ἐντελῶς ἦσαν ἕωλοι καὶ κεναί. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀντὶ νὰ σταματήσῃ εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως, πρὸ τῆς τοιαύτης γνωμοδοτήσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, (ὅπερ, ὡς προεῖπον, ἐν τοιούτου εἴδους συμβάσεσιν ἔδει νὰ ἔχῃ πρωτεύουσαν καὶ ἐπιβάλλουσαν γνώμην) δυσηρεστήθη ἐπὶ τῷ τοιούτῳ ἐγγράφῳ καί, παραλαβὸν αὐτό, μετέβη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπέστρεψε τὸ ἔγγραφον καὶ παρεπονέθη ἐπὶ τῷ περιεχομένῳ αὐτοῦ, εἰπὼν ὅτι δὲν εἶχεν ἀνάγκην γνωμῶν καὶ συμβουλῶν (!), ἀλλ’ ἁπλῶς εἶχε ζητήσει στατιστικὰς καὶ δασμολογικὰς πληροφορίας. Οὕτω δὲ τὸ μὲν ἔγγραφον ἐκεῖνο ἐξηφανίσθη, διεβιβάσθησαν δὲ ἁπλῶς αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι διὰ διαβιβαστικοῦ ἐγγράφου.

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πότε ἐγένοντο ταῦτα;

§17ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἀχρόου Ὑπουργείου, πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως. Ἤδη, οὐχὶ βεβαίως χάριν τῆς ψηφισθείσης συμβάσεως, ἀλλὰ χάριν τῆς ἱστορίας καὶ τῆς ἀληθείας καὶ ὅπως ζητηθῇ νὰ καταδειχθῇ πῶς καὶ διὰ τίνα λόγον συνομολογοῦνται παρ’ ἡμῖν τοιαῦται ἑτεροβαρεῖς συμβάσεις παρὰ παροδικῶν ἀχρόων Ὑπουργείων, τοσαύτην ὅμως κεκτημέναι διὰ τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα σπουδαιότητα, θὰ παρακαλέσω καὶ αὖθις τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐρευνήσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν αʹ) ἂν ἐζητήθη ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν Βελγικὴν σύμβασιν· βʹ) ποίαν τοῦτο ἀπεφήνατο γνώμην· καὶ γʹ) ἐὰν ἔλαβον χώραν τὰ ἐπὶ τοῦ προκειμένου διατρέξαντα, ἅτινα πρὸ ὀλίγου ἐξέθηκα. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως, ὡς καὶ περὶ τῆς ὑποθέσεως Μηλάκα συνέβη, θὰ εὕρῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀκριβεστάτας τὰς πληροφορίας μου.

§18ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βονίτσης συνάδελφος παρεπονέθη, ὅτι δὲν κατέθεσα τὰ ἔγγραφα τὰ ζητηθέντα ἐπὶ τῆς μετὰ τοῦ Βελγίου συμβάσεως· νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον· κατέθεσα δὶς, καὶ ἀκόμη τὴν προηγουμένην τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως ἡμέραν κατέθεσα ἐκ τρίτου ἔγγραφα περὶ τῆς Βελγικῆς συμβάσεως· κατέθεσα τρία ἢ τέσσαρα ἔγγραφα, τῆς ἑνώσεως τῶν σταφιδοκτημόνων Πατρῶν καὶ Πύργου, κατέθεσα ἔγγραφον μιᾶς ἀνωνύμου Βιομηχανικῆς Ἑταιρίας ἐν Πειραιεῖ, τὸ σημείωμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ἐκτίμησις τῶν ἐλαττώσεων, τὰς ὁποίας ἠθέλομεν ὑποστῆ, κατέθεσα καὶ τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐγὼ τώρα δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω, παρὰ τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀπέστειλε, τὸ ὁποῖον ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπρωτοκολλήθη...

§19ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δὲν ἐπρωτοκολλήθη.

§20ΣΚΟΥΖΕΣ. Μὴ βιάζεσθε, διότι θὰ εὑρεθῆτε ἐν ἀπάτῃ. Σᾶς λέγω, ὅτι κατέθεσα τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὸ ὁποῖον ἐπρωτοκολλήθη, καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ἐπίσημον κείμενον. Τώρα τί εἶχεν ἐν τῷ νῷ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ γράψῃ, τί ἐμελέτα, τί ἐσχεδίαζε, βεβαίως ὄχι ἐγώ, ἀλλ’ οὐδεὶς εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ, ἵνα κρίνῃ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν εἶχεν ἐν τῷ νῷ τοιοῦτόν τι ὁ Ὑπουργὸς καὶ κατόπιν τὸ μετήλλαξεν, αὐτὸ εἶναι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν τὸ γνωρίζω· ἐγὼ γνωρίζω τί ἐπισήμως ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ὡς πρὸς τὴν πλαγίαν μομφήν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐνόμισε πρέπον νὰ εἴπῃ, περὶ ἀστραπιαίας, οὕτως εἰπεῖν, ψηφίσεως, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἔχει ἄδικον. Τὴν προηγουμένην ἡμέραν τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως, ἦλθεν ὡς φίλος μου ὁ κ. Βουλευτὴς Βονίτσης, καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι, ἐπειδὴ σκοπεῖ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῆς συμβάσεως, ἐὰν ἔλθῃ ἡ σειρά της, νὰ μὴ ζητήσω τὴν ἐπιψήφισίν της καὶ νὰ τὴν ἀναβάλω, καὶ πράγματι ἐκείνην τὴν ἡμέραν δὲν ἐγένετο ἡ συζήτησις τὴν ἀκόλουθον ἡμέραν, ὄχι περὶ μέσας νύκτας...

§21ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Περὶ τὴν 12ην τῆς νυκτός.

§22Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ καὶ μία ἐὰν ἦτο, δὲν ἔχετε καμμίαν ἀφορμὴν νὰ ἐπικρίνητε τὴν πρᾶξιν, ἀφοῦ δὲν ὑπολείπονται παρὰ ὀλίγαι μόνον ἡμέραι μέχρι τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§23ΣΚΟΥΖΕΣ. .. Ἐκείνην τὴν ἡμέραν ὁ κ. Βουλευτὴς ἦτο ἐδῶ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς συνεδριάσεως, καὶ ἐπερίμενα νὰ ἀναπτύξῃ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἐξέθηκεν, ὥστε νὰ μᾶς φωτίσῃ διὰ τῶν γνώσεών του, ἀλλὰ παρετήρησα ὅτι ὀλίγον προτοῦ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τῆς συμβάσεως ἀνεχώρησεν. Ἔχει λοιπὸν σήμερον δικαίωμα νὰ παραπονῆται ὅτι ταχυδακτυλουργικῶς ἐψηφίσθη ἡ σύμβασις; Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἁρμόζον τοῦτο. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἐξάρτησιν, τὴν ὁποίαν ἐνόμισε πρέπον νὰ εἴπῃ περὶ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τὸν συνάδελφόν του καὶ προϊστάμενόν του Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Πρωθυπουργὸν, δὲν γνωρίζω ποίαν γνώμην ἔχει ὁ συνάδελφος περὶ Ὑπουργῶν. Ὄχι σήμερον, ὅτε ἔτυχε νὰ ἦμαι Ὑπουργὸς, ἀλλὰ καὶ ὅτε δὲν ἤμην, εἶχον τὴν ἰδέαν ὅτι εἶναι ἀνάξιος νὰ ἦναι Ὑπουργὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὄχι πρὸς τὸν προϊστάμενον τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ πρὸς οἱονδήποτε ἔχει ἐξάρτησιν. Τοιοῦτοι Ὑπουργοὶ δὲν πρέπει νὰ γίνωνται.

§24ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ δικαιολογήσω τὴν λέξιν «ἐξάρτησις». Ὅταν εἶπον «ἐξάρτησις», ἐνόουν φιλικὴν ἐξάρτησιν, διότι εἶναι γνωστὸν πῶς ἐγένετο ἡ πρόσληψις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ ἄχρουν Ὑπουργεῖον. Ἐν ᾧ εὑρίσκετο ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ του, μετέβη εἰς ὑπάλληλος ἐκεῖ, φίλος τοῦ Προέδρου τοῦ ἀχρόου Ὑπουργείου, καὶ εἶπεν εἰς τὸν κ. Κετσέαν, ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο εἰς παλαιὰς φιλικὰς σχέσεις μετὰ τῆς οἰκογενείας τοῦ εἰρημένου Πρωθυπουργοῦ, «ἔλα νὰ σὲ κάμῃ Ὑπουργὸν», καὶ ἐγένετο Ὑπουργός. Πρόκειται λοιπὸν περὶ φιλικῶν σχέσεων. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα εἶπον, ὅτι, παρὰ τὰς φιλικὰς ταύτας σχέσεις, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ γράψῃ δριμὺ ἔγγραφον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἵνα καταδείξῃ τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι θὰ προέκυπτον ἐκ τῆς συμβάσεως. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν αἰτίαν, δι’ ἣν δὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω τὸν λόγον κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τῆς συμβάσεως, τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, προῆλθε, διότι δὲν ἤλπιζον ὅτι σύμβασις τοιαύτης σπουδαιότητος ἤθελε ψηφισθῆ ἐσπευσμένως, περὶ μέσας νύκτας, καὶ χωρὶς νὰ προσκομισθῶσιν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζήτησα· διότι, ὡς φαίνεται ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς 19 Ἰουνίου, εἶχον ζητήσει παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «1) Τίς ἦτο ἡ ἐκ Βελγίου εἰσαγωγὴ κατὰ τὰ τελευταῖα 15 ἔτη, καὶ τίνα τελωνειακὰ τέλη εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς ταύτης. 2) Τί τέλος εἰσεπράχθη κατὰ τὰ τελευταῖα 15 ἔτη (καὶ κατ’ ἔτος ἐννοεῖται) ἐκ τῶν ἐμπορευμάτων, περὶ ὧν γίγνεται λόγος ἐν τῷ ἄρθρῳ 16 τῆς προκειμένης συμβάσεως, ὑπὸ τὸν αὔξοντα ἀριθμὸν 1–10, δυνάμει τοῦ ἤδη ἐφαρμοζομένου δασμολογίου, τί δὲ ποσὸν θὰ εἰσεπράττετο, ἐφαρμοζομένου τοῦ νέου δασμολογίου. 3) Ἐφαρμοζομένου τοῦ νέου τούτου δασμολογίου ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἐμπορευμάτων τῶν εἰσαγομένων ἐξ ἄλλων ἐπικρατειῶν, ποία μείωσις καὶ ἐντεῦθεν θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὰ τελωνειακὰ τέλη; 4) Τί ποσὸν εἰσήχθη κατὰ τελευταῖα 10 ἔτη εἰς Βέλγιον, καὶ ποῖον τελωνειακὸν τέλος κατέβαλεν ἡ ἐκεῖ εἰσαχθεῖσα σταφίς; 5) Ἐζητήθη ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πρὶν ἢ ὑπογραφῇ ἡ Βελγικὴ σύμβασις; Ποίαν γνώμην ἀπεφήνατο περὶ ταύτης τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο; 6) Ἐπειδὴ κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα τὸ Στατιστικὸν Γραφεῖον δὲν ἦτο ὠργανισμένον ὡς σήμερον, θὰ ὦσιν ἀκριβέστεραι αἱ ζητούμεναι ὑπὸ τοὺς ἀριθ. 1–4 πληροφορίαι, ἐὰν ζητηθῶσιν αὗται τηλεγραφικῶς ἐκ τοῦ στατιστικοῦ ἐκεῖ γραφείου τῆς εἰσαγωγῆς ἢ ἐξαγωγῆς». Ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων τούτων δὲν ἐδόθη καμμία ἀπάντησις. Ἐπίσης δὲ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἶχον ζητήσει ἵνα (ἀναγινώσκει): «αʹ) Κατατεθῶσιν αἱ ἐμπορικαὶ ἐκθέσεις τῶν ἐν Βελγίῳ Προξένων σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος καὶ τῶν ἐλπίδων περὶ σταφιδίτου. βʹ) Εἰς τίνα ἐσωτερικὰ τέλη ἢ εἰς τίνα βιομηχανικῆς παραγωγῆς (accises) θὰ ὑπάγηται ἡ πρὸς οἰνοποιΐαν σταφίς. γʹ) Εἰς τίνα τέλη ὑποβάλλονται οἱ εἰσαγόμενοι εἰς τὴν Βελγικὴν οἶνοι, καὶ τίνας πληροφορίας ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τῆς εἰσαγωγῆς αὐτῶν.» Οὐδεμία τούτων τῶν πληροφοριῶν προσεκομίσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν· ἔχει προσκομισθῆ ἁπλῶς ἓν σημείωμα, διὰ τοῦ ὁποίου καταφαίνεται τίνα τέλη εἰσπράττει ἡ Βελγικὴ Κυβέρνησις ἐφ’ ὅλων τῶν εἰσκομιζομένων εἰς τὴν Βελγικὴν ξηρῶν καρπῶν, ἐπίσης ἓν ὑπόμνημα τῆς ὑφαντουργικῆς ἑταιρίας Φαλήρου καὶ ἕτερον ἐκ Πατρῶν· οὐδὲν ἄλλο προσεκομίσατε.

§25ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐὰν ἦσθε ἐδῶ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συνεδριάσεως, θὰ εἴχετε ἀκούσει ὅτι ἔδωσα ὅσας ἠδυνάμην πληροφορίας καὶ ὡς πρὸς τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν εἰσαγομένων ξηρῶν καρπῶν, καὶ ὡς πρὸς τὸν φόρον καταναλώσεως τοῦ οἴνου, καὶ ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῶν εἰσαγομένων σταφίδων. Δὲν ἠδυνήθην νὰ δώσω παρὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχον πρόχειρα.

§26Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ ποιήσωμαι ἀνακοίνωσιν πρὸς τὴν Βουλήν, συνεπείᾳ τῆς ἐπιθυμίας τὴν ὁποίαν ὁ ἐκ Βονίτσης κ. Βουλευτὴς ἐδήλωσεν ὅτι ἔχει. Ἡμεῖς εὕρομεν τὴν σύμβασιν ὑπογεγραμμένην, ἀλλ’ εἰσαγαγόντες αὐτὴν καὶ ζητήσαντες τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῆς, καὶ ὑποστηρίξαντες τοῦτο, ὑπέχομεν εὐθύνην, ὑπέχομεν εὐθύνην διατὶ νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν Βουλὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν, καίτοι συνομολογηθεῖσαν ὑπὸ ἄλλων, ἐκρίνομεν ἐπιψηφιστέαν, διατὶ νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ αὐτήν. Κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ὁμολογῶ, ὅτι οὐδεὶς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν μοὶ ἐδήλωσεν, ὅτι ἔχει γνώμην ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη δὲν πρέπει νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλήν, διότι εἶναι ἐπιζήμιος. Ἐὰν δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς ποιῆται νύξιν περὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ τμήματος τοῦ τελωνειακοῦ εἰδικῶς, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι τὸ τμῆμα τὸ τελωνειακὸν οὐδεμίαν μοὶ προέβαλεν ἀντίῤῥησιν πρὸς εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Βουλήν τῆς συμβάσεως. Τῶν πράξεων τῶν πρὸ ἐμοῦ λαβουσῶν χώραν τὴν εὐθύνην δὲν φέρω ἐγώ, χρεωστῶ ὅμως νὰ ποιήσωμαι παρατήρησιν, ὅτι τὰ Ὑπουργεῖα δὲν εἶναι διοικητικὰ συμβούλια, δὲν εἶναι σώματα πολυμελῆ, τῶν ὁποίων ἡ γνώμη σχηματίζεται κατὰ πλειονοψηφίαν, ἀλλ’ εἶναι ἀρχὴ ἑνιαία, ἔχουσα τὸ δικαίωμα τοῦ διατάττειν, τοῦ ὁδηγεῖν καὶ τοῦ κανονίζειν πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, ἥτις τυγχάνει ἀνατεθειμένη εἰς αὐτά. Ὁ Ὑπουργὸς ἔχει ὑπαλλήλους διαφόρων βαθμῶν, ὁ πρῶτος βαθμὸς τῶν ὑπαλλήλων εἶναι οἱ λεγόμενοι τμηματάρχαι, αὐτοὶ ἄλλοτε ὠνομάζοντο ὑπουργικοὶ σύμβουλοι. Αὐτοὶ εἰσάγουσι τὰς ὑποθέσεις εἰς τὸν Ὑπουργὸν καὶ δίδουσι γνώμας, ὁ δ’ Ὑπουργὸς δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκτελῇ τὰς γνώμας αὐτῶν. Ἔχει δικαίωμα νὰ ἔχῃ ἰδίαν γνώμην. Ἐὰν κρίνῃ ὀρθὰς τὰς γνώμας τῶν τμηματαρχῶν, ἀποδέχεται αὐτὰς, ἐὰν δὲ δὲν τὰς νομίζῃ ὀρθὰς, δὲν τὰς ἀποδέχεται. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιωθῇ, ἐὰν ὑπῆρξε διαφωνία μεταξὺ τμηματάρχου καὶ Ὑπουργοῦ, οὐδ’ ὑπάρχουσιν ἴχνη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἴχνη ἔχοντα κῦρος, τὰ ὁποῖα διαβεβαιοῦσι τὴν διαφωνίαν, ἥτις ἔλαβε χώραν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν μοὶ εἶναι εὔκολον νὰ ποιήσωμαι οὐδεμίαν ἐξέτασιν εἰς τὰ γραφεῖα, ἵνα ἴδω, ἐὰν διεφώνησεν ὁ Ὑπουργὸς μετὰ τῶν τμηματαρχῶν του. Ἀλλὰ καὶ πρὸς τίνα σκοπόν; Ἵνα ἀνακαλύψω τὸ ποσοστὸν τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Ὑπουργός; Ὁ Ὑπουργὸς ἔχει τὴν εὐθύνην πασῶν τῶν πράξεων αὐτοῦ. Ἐὰν λοιπὸν ὁ Ὑπουργὸς, ὁ συνομολογήσας τὴν σύμβασιν, ἔπραξε πρᾶξιν ζημιοῦσαν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἡ εὐθύνη αὐτοῦ κεῖται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ εὐθύνη αὐτοῦ εἶναι ἀκεραία ἐὰν ἔπραξε πρᾶξιν ἀντιβαίνουσαν εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ ἡ ἀναίρεσις αὐτῶν ζημιοῖ ἄλλα συμφέροντα, ἡ εὐθύνη αὐτοῦ εἶναι ἀκεραία καὶ κεῖται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ ἐνεργήσω τι, ἐκτὸς ἐὰν ἤθελέ ποτε συστηθῆ ἐπιτροπὴ ἐξεταστικὴ καὶ ἀνακριτικὴ, καὶ ζητήσει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον πληροφορίας· ἄλλως τί δύναμαι νὰ ζητήσω, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακαλύψω, ἐὰν ὑπῆρξέ ποτε διαφωνία μεταξὺ τοῦ τμηματάρχου καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀφοῦ μάλιστα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βεβαιωθῇ, διότι δὲν ὑπάρχουσιν ἐπίσημα ἴχνη τῆς τοιαύτης διαφωνίας;

§27ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ ἐκ Βονίτσης ἀξιότιμος συνάδελφος, συμπεραίνων ἐν τῇ ἐπερωτήσει, τῇ ἀπευθυνθείσῃ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἐστράφη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἶπεν, ὅτι δέον νὰ λειτουργήσῃ ὁ νόμος περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν. Ἐὰν τὰ πράγματα ἔχωσιν ὡς ἐξέθηκεν αὐτὰ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ ἐὰν αἱ πράξεις, αἱ ἐνεργηθεῖσαι παρὰ τοῦ προκατόχου μου, δύνανται νὰ ὑποπέσωσιν εἰς ἐξέτασιν παρὰ τῆς Βουλῆς, γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἡ κίνησις τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν ἀνήκει εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἔχει ἄρα ἢ νὰ ζητήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. συνάδελφον, σὺν ταῖς ἐρωτήσεσιν, ἃς ἔχει ἐγγράφως διατυπώσει, νὰ ἐκθέσῃ ἐγγράφως καὶ τὴν σειρὰν τῶν κατ’ αὐτὸν παραβιασθέντων νόμων καὶ Βασιλικῶν Διαταγμάτων, ὅπως δυνηθῶ ἔν τινι τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων λεπτομερῶς νὰ ἀπαντήσω πρὸς αὐτόν. Νῦν δὲ, Κύριοι, ἀπαντῶ εἰς ἐπερώτησιν, ὑποβληθεῖσαν πρό τινων ἡμερῶν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς Βουλευτοῦ. Ἐβράδυνα δὲ νὰ δώσω τὰς δεούσας πληροφορίας, καθόσον ὁ ἁρμόδιος ἀξιωματικὸς, ὁ ἀρχιμηχανικὸς δηλ. κ. Γιαλούσης, ἀσθενῶν, δὲν ἐδύνατο νὰ μὲ πληροφορήσῃ περὶ τῶν διατρεχόντων. Ὁ κ. ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς Βουλευτὴς ἐζήτησεν, ὅπως καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν «τὸν Κανονισμὸν τῆς ὑπηρεσίας τῶν μηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ἐπὶ τῶν πλοίων τοῦ στόλου, ἰδίᾳ δὲ ἐν τοῖς τρισὶ θωρηκτοῖς, ὃν εἰσήγαγεν ἐσχάτως ὁ τέως κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν.» Πρὶν ἢ ἀπαντήσω εἰδικῶς εἰς τὴν αἴτησιν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκθέσω πρός τε τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν, τί ἰσχύει ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο. Δὲν εἶναι δὲ νέον τι, ἂν εἴπῃ τις, ὅτι σχεδὸν πάντοτε ἐγείρεται ζήτημα ἐν Ἑλλάδι, τίς νόμος ἢ τί Β. Διάταγμα εἶναι τὸ ἰσχῦον. Περὶ τῆς ὑπηρεσίας λοιπὸν τῶν μηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ἐπὶ τῶν πλοίων τοῦ στόλου ἴσχυε καὶ ἰσχύει Κανονισμός τις, μεταφρασθεὶς μὲν ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ, κυρωθεὶς δὲ διὰ Β. Διατάγματος τοῦ 1876 ἔτους, εἶναι δὲ οὗτος ἀντιγραφὴ τοῦ ἐσωτερικοῦ Γαλλικοῦ Κανονισμοῦ τοῦ Ναυτικοῦ ὡς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν ἐπὶ τοῦ στόλου. Εἰδικῶς δὲ ὡς πρὸς τοὺς μηχανικοὺς τοῦ στόλου ἰσχύουσι τὰ ἄρθρα 559–568 τοῦ Κανονισμοῦ τούτου. Μετὰ τὸ ῥηθὲν Διάταγμα, ὅπερ, ὡς εἶπον, ἐδημοσιεύθη ἐν 1876 ἔτει, τῇ 30 Δεκεμβρίου, κατὰ τὸ 1883 ἔτος, τῇ 30 Ἰουλίου, ἐδημοσιεύθη ἕτερον Βασιλ. Διάταγμα, ὑπὸ τὴν ἐπιγραφὴν «περὶ κανονισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν μηχανικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ», εὕρηται δὲ τοῦτο ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» τοῦ 1883 ἔτους, ἐν φύλλῳ ὑπ’ ἀριθ. 289, μέρος Βʹ. Τὸ Διάταγμα τοῦτο δὲ, ὡς ἐνίοτε συμβαίνει, δὲν κατήργησε τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 559–568 τοῦ προηγουμένου. Ἑπομένως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν μηχανικῶν ἐπὶ τῶν πλοίων τοῦ στόλου ἔχομεν συνισχύοντα δύο Β. Διατάγματα, τὸ τοῦ 1876 καὶ τὸ τοῦ 1883 ἔτους. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, ὅτε ἐπὶ τῶν προκατόχων μου συνέστη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἐπιτροπὴ ἐξ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ὅπως λεπτομερέστερον κανονίσῃ τὰ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Ἡ ἐπιτροπὴ κατήρτισε λεπτομερῆ ὀργανισμὸν, ὃν ἐπέγραψεν: «Ὀργανισμὸς τῆς ὑπηρεσίας τῶν μηχανικῶν καὶ τῶν λεβητοστασίων ἐπὶ τῶν τριῶν θωρηκτῶν». Εἶναι δηλ. οὗτος ὀργανισμὸς, εἰδικῶς ἀφορῶν τὰ τρία θωρηκτὰ τοῦ στόλου. Ὁ ὀργανισμὸς οὗτος, λεπτομερέστατος, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ ἐδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ, ἐστάλη εἰς τοὺς μηχανικοὺς τῶν τριῶν θωρηκτῶν, ἅτινα καὶ ἀφορᾷ, ὡς εἶπον. Οὗτοι ἀπετέλεσαν ἐπιτροπὴν, καὶ ἐπεξειργάσθησαν τὴν ὕλην. Τὴν ὕλην ταύτην εἶτα κατέθηκαν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, τοῦτο δὲ συνεκρότησεν ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν κυρίων Γιαλούση, ἀρχιναυπηγοῦ, καὶ Ζώτου, ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ τοῦ Ὑπουργείου, ἥτις ἐτακτοποίησε τὴν ὕλην ὅλην καὶ κατήρτισε σύνολον, ὅπερ, σημειώσατε καλῶς, δὲν ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν ὑπὸ τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου. Ὁ ὀργανισμὸς οὗτος, ὁ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καταρτισθεὶς, ὅστις δὲ τῷ ὄντι παρέχει ἐγγυήσεις, διότι ἔλαβον μέρος εἰς τὸν καταρτισμὸν αὐτοῦ καὶ ἄριστοι μηχανικοὶ τοῦ στόλου, περιλαμβάνει, Κύριοι, τὰ καθέκαστα τῆς ὑπηρεσίας παντὸς ἀτόμου, ἀσχολουμένου εἰς τὴν μηχανὴν τοῦ πλοίου. Ἐν ᾧ δὲ οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα, ἐν ᾧ δηλ. εἴχομεν δύο Βασ. Διατάγματα ἰσχύοντα περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν μηχανικῶν τοῦ στόλου, ἔχομεν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ καὶ ἑτοίμην ὕλην, λεπτομερέστερον κανονίζουσαν τὰ περὶ τούτου. Ἀλλ’ ἡ ὕλη αὕτη δὲν ἀποτελεῖ εἰσέτι οὔτε διατάξεις νόμου, οὔτε διατάξεις Β. Διατάγματος, δημοσιευθέντων. Διότι ἡ ἐν λόγῳ ἐργασία εἶναι μὲν Β. Διάταγμα τῆς 6 Μαρτίου 1895 ἔτους, καὶ Β. Διάταγμα ἐγκριθὲν, δὲν ἐδημοσιεύθη ὅμως εἰσέτι ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ διάταγμα τοῦτο ἐπιγράφεται «περὶ τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν πολεμικῶν πλοίων». Ἐν τῷ διατάγματι δὲ τούτῳ πάλιν ὑπάρχουσι διατάξεις, ἀφορῶσαι τὴν ὑπηρεσίαν τῶν μηχανικῶν τοῦ στόλου.

§28ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε καταργεῖ καὶ τὸ προηγούμενον.

§29ΛΕΒΙΔΗΣ. Θέλω εἴπει ὑμῖν. Τὸ Β. τοῦτο Διάταγμα, τὸ μὴ δημοσιευθὲν εἰσέτι, εἶναι ἔργον τοῦ κ. Lejeune, ὥστε, τό γε νῦν ἔχον, ἰσχύουσι δύο Β. Διατάγματα, τὸ τοῦ 1876 καὶ τὸ τοῦ ἔτους 1883. Ὁ κ. Βουλευτὴς ζητεῖ νὰ καταθέσω, νομίζω, τὸ Διάταγμα, ὅπερ ἐνεκρίθη μὲν, εἰσέτι δὲ δὲν ἐδημοσιεύθη· ἀλλὰ τὸ Διάταγμα τοῦτο εὑρίσκεται ὑπὸ τύπωσιν· ἑπομένως ἀδύνατον εἶναι νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν· δὲν νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι καὶ δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ εἰσέτι δὲν ἐδημοσιεύθη. Ἐν τούτοις ἐγώ, παραλαβὼν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, καὶ πρὶν ἢ ἐπερωτηθῶ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἠθέλησα νὰ συγκεντρώσω καὶ νὰ μάθω τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, εἴτε ὅσον ἀφορᾷ τοὺς νόμους, εἴτε ὅσον ἀφορᾷ τὰ διατάγματα, εὗρον δὲ τὴν ὕλην ταύτην οὑτωσὶ κειμένην. Ἤδη καταρτίζεται μελέτη τοιαύτη, ὥστε νὰ κατασταθῇ δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἓν καὶ μόνον Β. Διάταγμα κανονίζον τὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν μηχανικῶν τοῦ στόλου. Φρονῶ δὲ, ὅτι, ἐὰν ἐν τῷ Διατάγματι, τῷ τελευταίῳ, τοῦ 1895 ἔτους, ὅπερ δὲν ἐδημοσιεύθη, περιληφθῇ ἡ ὕλη, ἥν ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη, ἥν ἀνέφερον, κατήρτισεν, ὕλη λεπτομερὴς καὶ εἰδικὴ περὶ τῶν καθηκόντων τῶν μηχανικῶν τοῦ στόλου, τὸ Διάταγμα τοῦτο θέλει πληρώσει τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ὑπηρεσίας. Νομίζω δὲ τὸν τρόπον τοῦτον πρόσφορον, ἵνα φθάσωμεν ἐπὶ τέλους νὰ γνωρίζωμεν ποία ὡρισμένως ὕλη ἰσχύει ὡς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν μηχανικῶν τοῦ στόλου. Ἐπειδὴ δὲ, Κύριοι, ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν εὗρον τῷ ὄντι νομοθεσίαν, δυναμένην πολλὰς νὰ γεννᾷ ἀμφισβητήσεις ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτῆς, διότι ὑπάρχουσι νόμοι παλαιότατοι, Βασιλικὰ Διατάγματα παλαιότατα, νόμοι μεταγενέστεροι, περὶ τῆς ἰσχύος δὲ πάντων τούτων δὲν δύναταί τις νὰ ᾖναι ἀσφαλής, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἤρχισε καταγινομένη περὶ τὸν καθαρισμὸν καὶ τὴν ταξινόμησιν τῆς ὕλης ταύτης, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν ἐν τῇ προσεχεῖ Συνόδῳ, ἐὰν διευθύνωμεν τὰ τοῦ Ὑπουργείου, νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν γνώμην καὶ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς διατάξεις τοιαύτας, ὥστε πᾶς τις νὰ γνωρίζῃ τὴν ἰσχύουσαν περὶ τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν Ναυτικοῦ νομοθεσίαν.

§30ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ τυπούμενον διάταγμα τυποῦται διὰ νὰ δημοσιευθῇ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως;

§31ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§32ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε θὰ τὸ ἴδωμεν, φρονεῖτε, ταχέως;

§33ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν ἐλπίζω ταχέως.

§34Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ ἐζητήθησαν διάφοροι πληροφορίαι περὶ τῆς ὁδοποιΐας, καὶ ἐφ’ ὅσον ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ζητήσαντος αὐτὰς, ἔδωκα παραγγελίαν καὶ ἐγένετο ἐργασία τις, τὴν ὁποίαν ἔχω ἀνὰ χεῖρας. Ἡ ἐργασία αὕτη εἶναι πολυσέλιδος πίναξ, ὁ ὁποῖος δίδει τὰς ἑξῆς πληροφορίας. Ποῖαι ἐθνικαὶ ὁδοὶ καὶ ποῖαι ἐπαρχιακαὶ ὁδοὶ καὶ ποῖαι δημοτικαὶ ὁδοὶ κατὰ νομοὺς δὲν ἐπερατώθησαν εἰσέτι, πόσα ποσὰ ἐδαπανήθησαν δι’ ἑκάστην αὐτῶν μέχρι τοῦδε, πόσα ἐνεκρίθησαν, πόσα ἐξ αὐτῶν ἐπληρώθησαν, πόσα ὑπολείπονται ὅπως συμπληρωθῶσιν αἱ μέχρι τοῦδε γενόμεναι ἐργασίαι. Μεταξὺ δὲ αὐτῶν τῶν ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι φέρονται ὅτι ἐπερατώθησαν καὶ παρελήφθησαν, τίνες ὑπάρχουσι, τίνα ὑπόλοιπα ὀφείλομεν ἀκόμη εἰς τοὺς ἐργολάβους, οἵτινες ἐξετέλεσαν τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ὤφειλον νὰ ἐκτελέσωσι, καὶ διατὶ παρελήφθησαν αἱ ὁδοί. Ὁ πίναξ εἶναι πολυσέλιδος. Προθύμως καταθέτω αὐτὸν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι θὰ ᾖναι ματαία ἡ δαπάνη τῆς ἐκτυπώσεως αὐτοῦ, διότι οἱ κύριοι Βουλευταὶ δύνανται νὰ ἔχωσι τὸν πίνακα εἰς τὴν διάθεσίν των ἀπὸ τοῦδε μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§35ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι διάφορος ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ;

§36Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω. Ὁ πίναξ αὐτὸς μοὶ εἶχε δοθῆ ἀπὸ τὸ γραφεῖον τῶν δημοσίων ἔργων, μοὶ εἶχε δοθῆ πρὶν γείνῃ ἐπερώτησις, διότι ἐπὶ τοῦ πίνακος αὐτοῦ ἐστηρίχθησαν αἱ ἔννοιαι τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγον.

§37ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ πίναξ αὐτὸς δεικνύει τὸ ὅλον ἑκάστης ὁδοῦ εἰς χιλιόμετρα;

§38Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι.

§39ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ προστεθῇ πρὸς χιλιόμετρα.

§40Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἰδοὺ πῶς ἔχει: Ἐπιγραφὴ τῶν στηλῶν, ἀφετηρία, ἀπὸ ποῦ ἄρχεται ἡ ὁδὸς, ποῦ τελειόνει, πόσον ποσὸν ἔχει ἐγκριθῆ διὰ τὴν κατασκευὴν αὐτῆς, πόσα ποσὰ ἐπληρώθησαν, πόσα ὑπολείπονται πρὸς ἐξόφλησιν, ἄν ἐτελείωσεν ἡ ὁδὸς, ἢ ἄν δὲν ἐτελείωσε, καὶ προσέτι τίνων συμφωνιῶν διευθέτησις ἔχει πραγματοποιηθῆ, τίνων δὲ ἦτο ἐκκρεμὴς ὅταν ἔπεσεν ἡ Κυβέρνησις.

§41ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ προστεθῇ καὶ ὁ πίναξ τοῦ ὅλου ἔργου, τὸ ὁποῖον προϋπελογίσθη, καὶ τοῦ μέρους κατὰ χιλιόμετρα, τὸ ὁποῖον ἐξετελέσθη.

§42Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Χιλιομετρικὴν καταμέτρησιν ἀπαιτεῖτε; Ἀλλ’ ἡ χιλιομετρικὴ καταμέτρησις δὲν εἶναι ἀσφαλὴς, ἴσως ὁδηγεῖ εἰς τὰς δαπάνας τὰς ὀφειλομένας, διότι εἶναι ἀναλόγως τοῦ ἐδάφους. Ἔχω καὶ ἄλλους τινὰς πίνακας, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσι μᾶλλον εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐνδιαφέρωσι τὴν Βουλὴν, ὑποθέτω ὅμως, ὅτι αὐτοὶ θέλουσι χρησιμεύσει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅταν συζητήσῃ τὸν προϋπολογισμόν. Οἱ πίνακες αὐτοὶ ἐνδεικνύουσι πόσα ὀφείλονται ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ 1894 διὰ συντήρησιν ὁδῶν, δι’ ἀνακαίνισιν ὁδῶν, διὰ κατασκευὴν ὁδῶν,—διότι ὀφείλονται ἕνεκα ἐλλείψεως τῆς πιστώσεως. Ὄντως ἐξηντλήθη πᾶσα ἡ πίστωσις, ἡ ὁποία εἶχε περιληφθῆ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, αἱ ἐργασίαι δὲ αἱ γενόμεναι ὑπερέβαινον τὴν πίστωσιν ταύτην, καὶ τὰ χρήματα, ὡς γνωρίζετε, εἰσὶ στρογγύλα.

§43ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πιστώσεις δὲν ἐζητήθησαν περὶ αὐτῶν;

§44Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι· ὀφείλονται δρ. 250,401.90 δι’ ἔξοδα ὑπηρεσίας· ἑπομένως ἐδαπανήθησαν διὰ συντήρησιν ὁδῶν 650 χιλιάδες καὶ ὀφείλονται 250 χιλιάδες, τὸ ὅλον 900 χιλιάδες. Εἶναι τὸ σύστημα τῆς δι’ ὁδοστατῶν συντηρήσεως.

§45ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Πλὴν τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὁδοστατῶν;

§46ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκτὸς τῶν προϋπολογισθέντων.

§47Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι. Ὀφείλονται δι’ ἀνακαίνισιν 425,292· ἐὰν δὲ ἡ ἀνακαίνισις ἦτο τὸ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγεται συντήρησις, τότε ἠθέλομεν ἔχει 900,480, προστιθεμένων δὲ καὶ τῶν 425 χιλιάδων, ἀνέρχεται τὸ ὅλον εἰς 1,325,480 δραχμῶν.

§48ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ἰδιαίτερον κονδύλιον;

§49Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἰδιαίτερον. Διὰ κατασκευὴν ἐδαπανήθησαν. Ἡ πίστωσις τοῦ 1894 ἐξηντλήθη, καὶ ὀφείλονται 32,000.

§50ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ τύπωσις τῶν πινάκων τούτων δὲν εἶναι εὔκολος;

§51Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν φέρουσι κἀμμίαν ζημίαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, εἶναι ὅμως ὀνομαστικοὶ κατάλογοι.

§52ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ οἱ ἄλλοι πίνακες, κύριε Πρόεδρε, καλὸν νὰ ὑποβληθῶσι.

§53ΔΕΙΜΕΖΗΣ. Πρόκειται περὶ πιστώσεων;

§54Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως, καὶ ἴσως κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας θέλομεν ζητήσει πίστωσιν.

§55ΔΕΙΜΕΖΗΣ. Βλέπετε ὅτι ἀπὸ πλεονάσματος εἰς πλεόνασμα φθάνομεν εἰς ἕν ποσὸν σπουδαῖον.

§56Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι τὰ πλεονάσματα τὰ συνήθη· ἀρκεῖ μόνον νὰ ποιήσωμαι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι χθὲς εὗρον 52 ἀξιωματικοὺς ἐν τῇ ἀστυνομικῇ ὑπηρεσίᾳ καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ἐπιτρεπομένου ὑπὸ τοῦ νόμου κατὰ τὸ 1894.

§57ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερεν ὅτι ἐδαπανήθησαν πρὸς συντήρησιν τῶν ὁδῶν πέραν τῆς πιστώσεως...

§58Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὀφείλονται, εἶπον.

§59ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὀφείλονται 250,000 καὶ ἑπομένως ὅτι τὸ σύνολον τῆς δαπάνης πρὸς συντήρησιν ἀνέρχεται εἰς 800 ἢ 900 χιλιάδας δραχμῶν. Εἶπε δὲ, ὅτι τοσαῦτα ἐδαπανήθησαν ὑπὸ τὸ σύστημα τῶν ὁδοστατῶν. Θὰ παρακαλέσω ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἑξῆς πληροφορίαν· πότε ἤρχισεν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ συστήματος τῶν ὁδοστατῶν, πόσα ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ 1894 διὰ τοὺς ὁδοστάτας καὶ πόσα ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν δι’ ἐργολαβίας συντήρησιν, ὅπως ἴδωμεν, ἐὰν τὸ δαπανηθὲν ποσὸν πράγματι προεκλήθη ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τῶν ὁδοστατῶν, ἢ ἀπεναντίας τὸ πλεῖστον αὐτῶν ἐδαπανήθη ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ ψηφιζομένου νόμου ἐπανέρχεται.

§60Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον τοῦτο, διότι εὗρον μεταξὺ τῶν δαπανῶν τὴν ἑξῆς ἀναγραφήν: «διάφοροι ὁδοστάται 79,446.» Διὰ τοῦτο εἶπον «ὑπὸ τὸ σύστημα τῶν ὁδοστατῶν». Θέλω δώσει ὅμως τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζητήσατε.

§61ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔλαβον ἀναφορὰν ὑπογεγραμμένην παρὰ τῶν κατοίκων τῆς πόλεως Ἄρτης καὶ πολλῶν ἄλλων μερῶν τοῦ νομοῦ Ἄρτης, σχετιζομένην μὲ τὴν πρότασιν, ἥτις περιλαμβάνεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ τῶν μεταβολῶν τοῦ προξενικοῦ νόμου, καὶ ἥτις ἀφορᾷ τὴν κατάργησιν τοῦ ἐν Φιλιππιάδι Ὑποπροξενείου. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν ταύτην, καὶ παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ τὴν μεταβιβάσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως ἀναγνώσῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους τὸ Προξενεῖον τοῦτο ἴσως εἶναι, ἂν ὄχι τὸ ἀναγκαιότερον ὅλων τῶν Προξενείων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἀλλὰ βεβαίως ἓν τῶν ἀναγκαιοτέρων, καὶ πιστεύω ὅτι θὰ πεισθῇ ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρουσιν οὗτοι, ὅπως μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν πρότασιν τῆς καταργήσεως αὐτοῦ.

§62ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλαβον, κύριε Πρόεδρε, χθὲς τὴν ἑσπέραν τηλεγράφημα ἐκ Καλαμῶν, τὸ ὁποῖον ἀπευθύνεται καὶ πρὸς τοὺς ἑτέρους Βουλευτὰς ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν Καλαμῶν, Μεσσήνης, Τριφυλίας, Πυλίας καὶ Ὀλυμπίας καὶ τὸ ὁποῖον θὰ μοὶ ἐπιτρέψωσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ ἀναγνώσω. (Ἀναγινώσκει αὐτό). Εἶναι τηλεγράφημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Καλαμῶν, συνιστῶντος εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια νομοθετικὴ πρὸς μεταβολὴν τῆς προθεσμίας πρὸς ἐξαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου, τοῦ νόμου τοῦ 1892, ἀπὸ τῆς 16 Αὐγούστου εἰς ἐποχὴν συντομωτέραν ὡς πρὸς τὸν ἐν Μεσσηνίᾳ παραγόμενον καρπόν. Πρὸ τοῦ νόμου τούτου ἡ Μεσσηνία ἐξῆγε σταφιδόκαρπον ἐνωρίτερον, καὶ ὠφελεῖτο τὰς πρώτας τιμὰς, τὰς διδομένας εἰς τὰ πριμαρόλια, αἵτινες ἦσαν πάντοτε ἀνώτεραι τῶν κατόπιν κανονιζομένων. Τοῦτο δ’ ὡς ἐκ τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους, ἕνεκα τῆς ὁποίας ὡριμάζει ἐνωρίτερον ἡ σταφίς. Ἀλλὰ τῆς ὠφελείας ταύτης ἔκτοτε ἐστερήθη ἡ Μεσσηνία ἄνευ ὠφελείας τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Διὰ τοῦτο εἰσήγαγον καὶ πρότασιν νόμου, μεταῤῥυθμίζουσαν τὸν νόμον τοῦ 1892, παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ καὶ ἐγγραφῇ ἐκ τῶν πρώτων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§63Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Εἰς προηγουμένας καὶ κατὰ τὴν ΙΒʹ περίοδον ἐπερωτήσεις μου ὑπέμνησα εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τὰς διατάξεις τοῦ κεφαλαίου 10 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ ΣΙΒʹ νόμου τοῦ 1852, αἱ ὁποῖαι, ἂν ἐφηρμόζοντο, ἤθελον ἀπαλλάξει αὐτοὺς ἀπὸ πολλῶν ἐπερωτήσεων. Τοιαύτη ἐπερώτησις δὲν θὰ ἐγίνετο παρὰ τοῦ συναδέλφου μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τῶν ὁδῶν. Τὰ ἄρθρα 98 καὶ 99 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου ὁρίζουσι τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ὑποβάλλῃ κατάστασιν περὶ τοῦ ποῖα ἔργα ἐξετελέσθησαν, ποῖα παραμένουσιν ἡμιτελειωμένα καὶ ποία δαπάνη ἐγένετο. Δυστυχῶς αἱ διατάξεις αὗται μένουσιν ἀπὸ πολλοῦ κεκαλυμμέναι, καὶ δὲν γνωρίζω ἂν ἐφηρμόσθησάν ποτε καὶ πότε. Δὲν ἤθελον ἀπασχολήσει ὑμᾶς, κ. συνάδελφοι, ἀναμένων ἀπάντησιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τῆς προηγουμένης ἐπερωτήσεώς μου. Δυστυχῶς ὅμως αἱ πολλαί του ἀσχολίαι δὲν ἐπέτρεψαν αὐτῷ νὰ προσαγάγῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σκάνδαλον δικαστικόν, σκάνδαλον σκανδάλων καὶ παρανομίαν παρανομιῶν. Ὅθεν ἐρωτῶ, σύμβασις μὴ κυρωθεῖσα ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἔχει ἰσχύν; Ἐπιτρέπεται ἐκμετάλλευσις σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, ἧς ἡ σύμβασις δὲν ἐκυρώθη; Ἀπαντῶ, ὄχι. Εἶναι ὁριστικὴ ἡ διάταξις, καὶ κατὰ συνέπειαν οὐδεὶς δύναται νὰ τὴν παραβιάσῃ. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ἡ ἑταιρία τοῦ ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ σιδηροδρόμου συνῆψε σύμβασιν μετὰ τῆς προεκτάσεως αὐτῆς μέχρι τῆς πλατείας τῆς Ὁμονοίας. Ἡ σύμβασις συνήφθη τὴν 14 Δεκεμβρίου 1888, τὴν δὲ 8 Ἀπριλίου 1889 συνήφθη ἑτέρα σύμβασις, ἐκ 17 ἄρθρων, μεταξὺ τῆς Προεκτάσεως καὶ τοῦ Δημοσίου, ἥτις καὶ ἐπεκυρώθη διὰ τοῦ ὑπὸ στοιχ. ΑΨΞΔʹ τοῦ 1889 νόμου. Συνεπείᾳ τούτου ἡ ἑταιρία τῆς προεκτάσεως ἐπελήφθη τῶν ἐργασιῶν της καὶ κατ’ αὐτὴν ἐπερατώθησαν αὗται, ἐζήτησε δὲ συνεπῶς τὴν ἐπιθεώρησιν αὐτῶν. Πρὸς τοῦτο συνεστήθη πολυμελὴς ἐπιτροπή, ἧς μετεῖχον καί τινες τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἥτις ἀπεφάνθη ὅτι ἡ ἐργασία ἐξετελέσθη, ὑπεδείκνυε δὲ συντέλεσιν καὶ προσθήκην ἔργων τινῶν συμφώνως τῇ συμβάσει, καὶ ὅτι ἡ γραμμὴ εἶναι ἐκμεταλλεύσιμος, ὡς διπλῆ μάλιστα γραμμή. Ἐκ τῶν ὑστέρων ὅμως ἀπεδείχθη, ὅτι χρῆσις διπλῆς γραμμῆς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ, οὐδ’ ἐγένετο. Οἱ βεβαιώσαντες ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ χρῆσις διπλῆς γραμμῆς ποῦ ἐστηρίχθησαν; Ἡ ἑταιρία τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ἀναγνωρίζουσα τὸ ἐπισφαλὲς τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων, ἠρνήθη νὰ παραλάβῃ τὴν ἐργασίαν, ἡ δ’ ἑταιρία τῆς προεκτάσεως προέβη εἰς δικαστικὸν ἀγῶνα. Ὅθεν ἀπὸ τοῦ 1893 μέχρι τοῦδε ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις τοῦ Ἐφετείου καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου. Τὸ ζήτημα τοῦτο προὐκάλει ἀποφάσεις ἐπὶ ἀποφάσεων, ὅτε κατὰ τὴν 30 Δεκεμβρίου 1894 ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ 432 τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀλλ’ ἐνῷ ὑπ’ ὄψει τοῦ κατὰ τὸν Ἰανουάριον 1895 κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς ὑπηρεσίας εὑρίσκετο βεβαίως ἡ ἀπόφασις αὕτη τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἡ ὑπηρεσία διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 400 τῆς 26 Ἰανουαρίου 1895 ἐγγράφου της πρὸς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ζητεῖ πληροφορίας: «αʹ) Ἐὰν διὰ τοῦ ἀπὸ 8 Ἀπριλίου 1889 ΑΨΞΔʹ νόμου ἐνεκρίθη ἡ ἀπὸ 14 Δεκεμβρίου 1888 σύμβασις μεταξὺ τοῦ Σ.Α.Π. καὶ τοῦ Στεφ. Ψύχα περὶ προεκτάσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἐντὸς τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει καὶ τῆς ἀπὸ 14 Μαΐου 1891 συμπληρωτικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῶν εἰρημένων. βʹ) Ἄν ἀκυρωθείσης ἢ μὴ τῆς συμβάσεως ταύτης παρίσταται ἀνάγκη καὶ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐγκρίνῃ διὰ Β. Δ. τὸν συνημμένον συμβιβασμὸν μεταξὺ τῶν δύο τούτων ἑταιριῶν». Ὡς προεῖπον, ἡ εἰρημένη ἐρώτησις ἀπηυθύνθη τὴν 26 Ἰανουαρίου 1895 πρὸς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐρωτᾶται ἂν ἡ ἐκδοθεῖσα ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου ἰσχύῃ. Ἐρωτῶ ἤδη: ἰσχυροτέρα εἶναι ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἢ ἡ ἀπόφασις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου; Καὶ ὅταν πρὸ ἡμῶν ἔχωμεν ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου, δικαιούμεθα νὰ ζητήσωμεν γνώμην Νομικοῦ Συμβουλίου; Τέλος ἔρχεται ἡ ὑπ’ ἀριθ. 42 ἀπάντησις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τῆς 29 Ἰανουαρίου 1895, ἥτις ἐπακριβῶς ἀντεγράφη εἰς τὴν προηγουμένην περὶ τοῦ ὑπογείου ἐπερώτησίν μου. Ὁ Ἄρειος Πάγος ἀποφαίνεται, ὅτι ὁ νόμος ΑΨΞΔʹ τοῦ 1889, ὁ κυρώσας τὴν σύμβασιν ἐξ ἄρθρων 17, τὴν μεταξὺ Στεφάνου Ψύχα καὶ Δημοσίου, δὲν συνεκύρωσε καὶ τὴν σύμβασιν μεταξὺ τοῦ σιδηροδρόμου Α. Π. καὶ Ψύχα. Ἑπομένως νῦν οὐδεμία ὑφίσταται σύμβασις μεταξὺ τοῦ Σ.Α.Π. καὶ τῆς Προεκτάσεως. Μετὰ τοῦτο ἐρωτῶ, τίνι προνομίῳ ἐπιτρέπεται νῦν ἐκμετάλλευσις; Ἰδοὺ δὲ τί λέγει ἡ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς εἰρημένης ἀποφάσεως, ὑπ’ ἀριθ. 432, τοῦ Ἀρείου Πάγου συναφθεῖσα νέα σύμβασις μεταξὺ τοῦ Σ.Α.Π. καὶ τῆς Προεκτάσεως ἐν ἄρθρῳ 17 (ἀναγινώσκει): «Καθίσταται δὲ αὕτη ὑποχρεωτικὴ διὰ τοὺς συμβαλλομένους προσωρινῶς, ἕως οὗ καὶ νομοθετικῶς κυρωθῇ μετὰ τὴν σύμβασιν, συνομολογηθησομένην μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν δύο ἑταιριῶν». Ὅθεν νῦν οὐδεμία ὑφίσταται κεκυρωμένη σύμβασις μεταξὺ τοῦ σιδηροδρόμου Α. Π. καὶ τῆς Προεκτάσεως, κατὰ συνέπειαν οὐδεὶς δύναται νὰ ἐκμεταλλεύηται τὴν γραμμὴν τῆς Προεκτάσεως, οὐδὲ δύναται ὁ κ. Ψύχας ἢ τις ἄλλος νὰ εἰσπράττῃ διόδια ἐναντίον τοῦ 59 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς φόρος εἰσπράττεται ἄνευ νόμου.

§64ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡμέτερον καθῆκον δὲν εἶναι νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἠδύνατο ἢ δὲν ἠδύνατο, ὤφειλε ἢ δὲν ὤφειλε νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς προεκτάσεως τοῦ ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ σιδηροδρόμου. Διότι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἀφορᾷ ἡμᾶς, τὸ ζήτημα τοῦτο ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ τὴν εὐθύνην αὐτῆς. Παρ’ αὐτῆς, ἐὰν θέλητε, ζητήσατε εὐθύνας. Ἡμεῖς γνωρίζομεν ἓν πρᾶγμα, ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς ἐν λόγῳ γραμμῆς ἐπετράπη καὶ ὅτι συνεπῶς εὑρισκόμεθα ἀπέναντι γεγονότων τετελεσμένων. Ἀφοῦ δ’ εὑρισκόμεθα ἀπέναντι γεγονότων τετελεσμένων, ἐξεταστέον τί ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν ἡμεῖς. Ὁμολογῶ ὅτι τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα μετὰ πολλῆς εἰδικότητος ἐπραγματεύθη ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου Βουλευτής, εἶναι ἄξια πολλοῦ λόγου καὶ πρέπει νὰ μελετηθῶσι σοβαρῶς. Ἄξιον μελέτης εἶναι βεβαίως τὸ ζήτημα τῶν διοδίων καὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ τιμήματος τῶν εἰσιτηρίων, ὡς καὶ τὸ ἕτερον ζήτημα τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Πλὴν ἐρωτῶ καὶ πάλιν ὑμᾶς, ποία ὀφείλει νὰ ἦναι ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ προκειμένῳ ζητήματι; Ἡμεῖς φρονοῦμεν ἀδιστάκτως, ὅτι ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ πρέπει νὰ προβῶμεν μετὰ πολλῆς περισκέψεως καὶ προσοχῆς, διότι πᾶσα ἀπόφασις ἡμῶν δύναται νὰ ἔχῃ ὀδυνηρὰς διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον συνεπείας.

§65Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ὑπ’ ἀριθ. 8,091 τῆς 12 Μαΐου 1895 διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὴν ἑταιρίαν τῆς Προεκτάσεως, δι’ ἧς ἐπιτρέπεται ἡ ἐκμετάλλευσις, προσωρινῶς ὅμως. Ἀλλά, κ. Ὑπουργέ, ἡ προσωρινὴ αὕτη ἐκμετάλλευσις μέχρι ποίας ἐποχῆς δύναται νὰ παραταθῇ; Ἐὰν δὲ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ συμβῇ ἓν δυστύχημα, τὸ ὁποῖον ἀπεύχομαι, τίς θέλει φέρει τὴν εὐθύνην;

§66ΔΙΟΝ. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὑποβάλλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν τὴν ἑξῆς σύστασιν (ἀναγινώσκει): «Τὸ Μετοχικὸν ταμεῖον τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1861 λαμβάνει 1% ἐπὶ τῶν προμηθειῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ὑπερβαίνει τὰς 50 δραχμὰς, συνάμα δὲ λαμβάνει καὶ τὸ τίμημα τῶν πωλουμένων ἀχρήστων εἰδῶν ὑλικοῦ καὶ ἱματισμοῦ. «Παρακαλῶ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως καταρτίσῃ σχέδιον νόμου, δι’ οὗ τὸ 1% ἐπὶ τῶν προμηθειῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν διατίθεται ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ.»

§67Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Καὶ τὰ τρία ταμεῖα δὲν εὑρίσκονται ἐν ἀνθηρᾷ καταστάσει. Περὶ τούτου ἐγένετο μελέτη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, καὶ κατηρτίσθη ἐπιτροπὴ, ὅπως μὲ διαφωτίσῃ περὶ τῶν δεόντων γενέσθαι. Ἐπληροφορήθην, ὅτι οἱ ἀναλαβόντες τὴν μελέτην ἔλαβον γνῶσιν τῆς ὑμετέρας προτάσεως καὶ ἐξεδήλωσαν, ὅτι τὰ παρ’ ὑμῶν προτεινόμενά εἰσιν ὀρθά. Νομίζω δὲ καὶ ἐγὼ, ὅτι δὲν θὰ ἦναι ζημία τῆς Κοινωνίας, τουτέστι τῶν προμηθευόντων τὰς διαφόρους προμηθείας εἰς τὸ Ναυτικὸν, ἐὰν ὑφίστανται οὗτοι μικράς τινας εἰσφορὰς ὑπὲρ τῶν Ναυτικῶν Ταμείων. Ἀλλὰ περὶ τούτου, κ. συνάδελφε, ἐλπίζω ὅτι θέλετε ἐπιτρέψει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ὑποβάλῃ τὰς μελέτας καὶ τὰ νομοσχέδια αὐτοῦ ἐν τῇ προσεχεῖ Συνόδῳ.

§68ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ἡμερῶν ἀπηύθυνα πρὸς αὐτὸν, διὰ τὸν ἐν Ζανζιβάρῃ καταδικασθέντα ὑπὸ τῶν ἐκεῖ Ἀγγλικῶν δικαστηρίων Ἕλληνα ὑπήκοον Μουτόπουλον.

§69Α. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀπαντήσω πρὸ ἡμερῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ναὶ μὲν ὁ δικηγόρος τοῦ κ. Μουτοπούλου εἶχεν εἴπει ὅτι ἡ ἔφεσις ἀπεῤῥίφθη ὑπὸ τοῦ ἐν Βομβάῃ ἀνωτάτου Δικαστηρίου, ἀλλὰ τὸ ἐπίσημον τοῦτο ἔγγραφον μοὶ ὑπεβλήθη μόνον προχθές. Λοιπὸν ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔχω εἰς χεῖράς μου, δὲν φαίνεται ὅτι ὁ Ἄγγλος δικαστὴς ἐν Ζανζιβάρῃ ἐδίκασεν ἐν ὀνόματι τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων· αὐτὸ ἐγράφη εἰς μίαν ἰδιωτικὴν ἐπιστολὴν, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, ἐκ τῶν πρακτικῶν τοῦ δικαστηρίου τῆς Βομβάης, τὰ ὁποῖα ἡ ἐν Λονδίνῳ Πρεσβεία ἀπηύθυνεν ἡμῖν, φαίνεται ὅτι ὁ δικαστὴς ἐφήρμοσε τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Ἰνδικοῦ Ποινικοῦ νόμου. Ἐφαρμόσας τὸν νόμον τοῦτον, ἰσχυρίσθη ὅτι μεταξὺ Ζανζιβάρης καὶ Ἑλλάδος δὲν ὑπάρχει σύμβασις, ὅτι ὁ Μουτόπουλος ἐξεχωρήθη εἰς τὸν Ἄγγλον Πρόξενον, συνεπείᾳ τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ Ἀγγλίας καὶ Ζανζιβάρης, καὶ συνεπῶς ὁ Ἄγγλος Πρόξενος ἐνόμισεν, ὅτι, αὐτοῦ ἀντιπροσωπεύοντος τὴν Ἑλληνικὴν ἀρχὴν, ἐκπληροῦντος δηλαδὴ χρέη Ἕλληνος Προξένου, καὶ ἐκχωρηθέντος εἰς αὐτὸν ὑπὸ τῆς ἐντοπίας ἀρχῆς τοῦ Ἕλληνος ὑπηκόου, ἐδικαιοῦτο νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Ἀγγλικὸν νόμον. Ἐκ τῶν πρακτικῶν δὲ τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου προκύπτει, ὅτι ληφθέντος ὑπ’ ὄψιν τοῦ ἐπιχειρήματος ὅτι δὲν ὑπάρχει σύμβασις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ζανζιβάρης, τὸ δικαστήριον ἀπεδέχθη τὸν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι τοῦ Ἄγγλου Προξένου, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἤκουσεν ἀπὸ τὸν δικηγόρον ἐκεῖ, ὅτι, καθὸ Ἕλλην ὑπήκοος, ἐδικαιοῦτο νὰ ζητήσῃ τὴν ἑτεροδικίαν, καὶ ἑπομένως νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὰ ἑλληνικὰ δικαστήρια, τὸ δικαστήριον τῆς Βομβάης ἐξέφρασε σκέψιν, κατὰ τὴν ὁποίαν τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον διπλωματικῆς ἐνεργείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ἀγγλικήν. Πρὶν ἢ λοιπὸν γείνῃ γνωστὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου τῆς Βομβάης, εἴχομεν ζητήσει παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς Πρεσβείας, τὴν ἀπόδοσιν τοῦ Ἕλληνος ὑπηκόου· ἡ Ἀγγλικὴ δὲ Κυβέρνησις ἀπήντησεν ὅτι, ἐπειδὴ ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμὴς, ἐπιφυλάσσεται, ἅμα ὡς ἐκδοθῇ ἀπόφασις ἐπὶ τῆς ἐφέσεως τοῦ καταδικασθέντος, τότε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις μας. Ἑπομένως ἤδη, ὅτε εἴμεθα κάτοχοι τοῦ ἐγγράφου τῆς κατ’ ἔφεσιν ἀποφάσεως τοῦ ἐν Βομβάῃ δικαστηρίου, θέλομεν ἐπαναλάβει τὰς συνεννοήσεις, ὅπως ζητήσωμεν τὴν ἔκδοσιν τοῦ Ἕλληνος ὑπηκόου.

§70ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἔλαβον ἀναφορὰν παρὰ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Κακουρίου τοῦ δήμου Μαντινείας, διὰ τῆς ὁποίας σχεδὸν ὁλόκληρον τὸ χωρίον παραπονεῖται κατὰ τῆς διοικήσεως, διότι εὑρίσκεται ἄνευ ἀγροφυλάκων, ἐνῷ εἴμεθα πρὸς τὸ τέλος τοῦ ἔτους. Τὰ παράπονά των εἶναι τὸ ὄντι δριμύτατα, εἶμαι δὲ εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, λαβὼν γνῶσιν τῶν παραπόνων των, παρέστησα τοῖς ἁρμοδίοις, ὅτι πρέπει ἐπὶ τέλους αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ συγκληθῶσιν, ὅπως ἐκλέξωσι τοὺς ἀγροφύλακας αὐτῶν, διότι συνεκλήθησαν μὲν ἅπαξ, ἀλλὰ τὸ πρακτικὸν ψηφοφορίας δὲν ἤρεσεν εἰς τὸν δήμαρχον, καὶ ἠκυρώθη, ἀγνοῶ τίνος ἕνεκα. Ἤδη διατυποῦσι μεγάλα παράπονα, διότι ὄχι μόνον δὲν συνεκλήθησαν πρὸς ἐκλογὴν, ἀλλὰ καὶ διότι ἀγροφύλακας διώρισεν ὁ δήμαρχος κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 21 τοῦ νόμου περὶ μεταβολῆς τοῦ συστήματος τῆς ἀστυνομικῆς διοικήσεως, ἔχοντος οὕτω: «Ἐὰν οἱ ἰδιοκτῆται κτηματικῆς περιφερείας δὲν συνέλθωσιν, ... ὁ νομάρχης ἀποφασίζει περὶ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τῆς ἐγγυήσεως τῶν ἀγροφυλάκων μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ δημάρχου, καὶ διορίζει αὐτοὺς, προτάσει τοῦ ἀστυνόμου». Ὥστε φανερῶς κατὰ τὸν νόμον ὁ νομάρχης μετὰ τοῦ δημάρχου εἶχον μόνον τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίσωσι περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀγροφυλάκων καὶ τῆς δοτέας ἐγγυήσεως, ἡ δὲ πρότασις τῶν προσώπων ἀνήκει εἰς τὸν ἀστυνόμον, ὁ ὁποῖος δὲν ἠρωτήθη. Αὐτὴν τὴν παραβίασιν καταγγέλλουσιν οἱ κάτοικοι, καὶ λέγουσι ῥητῶς, ὅτι δὲν συνεκλήθησαν ἔκτοτε, καὶ ἐν τούτοις διωρίσθησαν οἱ χειρότεροι τῶν κατοίκων, παρὰ τὴν γνώμην τοῦ ἀστυνόμου, ὑπὸ τοῦ κ. δημάρχου, οὐδεμίαν ἔχοντος πρὸς τοῦτο ἐξουσίαν. Φέρει δὲ ὑπογραφὰς ἡ ἀναφορὰ τῶν δύο ἱερέων τοῦ χωρίου καὶ ἁπάντων σχεδὸν τῶν ἄλλων κατοίκων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων καὶ παραγγείλῃ εἰς τὸν νομάρχην Ἀρκαδίας, ὅπως ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, συγκαλῶν τοὺς ἰδιοκτήμονας πρὸς ἐκλογὴν ἀγροφυλάκων.

§71ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν οἱ ἀποτελοῦντες τὸν ἀντίθετον συνδυασμὸν, ἐν οἷς καὶ ὁ κ. Τριανταφυλλάκος, μεταβάντες παρὰ τῷ νομάρχῃ Ἀρκαδίας, τὸν παρεκάλεσαν νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν πρὸς ἐκλογὴν ἀγροφυλάκων. Ὁ κ. νομάρχης διέταξε τότε τὸν δήμαρχον νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἡμέραν πρὸς ἐκλογὴν ἀγροφυλάκων, ἀλλ’ ἡ ὁρισθεῖσα ἡμέρα συνέπιπτε μὲ τὴν ἡμέραν τῆς ἐνεργείας τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Τούτου ἕνεκα δὲν κατωρθώθη νὰ γείνῃ ἀπαρτία τῶν ἐκλογέων πρὸς ἐκλογὴν τῶν ἀγροφυλάκων, ὁ δὲ νομάρχης, στηριχθεὶς ἐπὶ μιᾶς ἐγκυκλίου τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀπαγορεύεται εἰς τὸν δήμαρχον νὰ διορίζῃ προσωρινοὺς ἀγροφύλακας, διέταξε τὸν δήμαρχον, ὁ ὁποῖος προέβη εἰς τοὺς διορισμούς. Δὲν εἶναι δὲ ἀκριβὲς, ὅτι οἱ διορισθέντες εἶναι οἱ χειρότεροι, διότι καὶ τὸ ἰδικόν μας κόμμα, τοῦ δημάρχου, περιλαμβάνει καλοὺς πολίτας, καὶ δὲν πιστεύω ἡ ἀναφορὰ νὰ ἔχῃ ὑπογραφῆ παρ’ ὅλων τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου, διότι βεβαίως τὸ κόμμα τοῦ δημάρχου δὲν ὑπέγραψε.

§72ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Πρῶτος ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐνήργησα, λαβὼν γνῶσιν κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ὅτι δὲν εἶχον διορισθῆ ἀγροφύλακες, νὰ συγκληθῶσιν οἱ ἐκλογεῖς πρὸς ἐκλογὴν τοιούτων, δὲν ἦτο δὲ ἐπίσπευσις τῆς ἐκλογῆς, διότι εὑρισκόμεθα ἤδη εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι μέχρι σήμερον δὲν ἐκλήθησαν οἱ κάτοικοι νὰ ἐκλέξωσι τοὺς ἀγροφύλακας, ὡς ἔχουσι τὸ δικαίωμα, ὁ δὲ δήμαρχος μετὰ τοῦ νομάρχου προέβησαν εἰς τὸν διορισμὸν ἀγροφυλάκων ἄνευ τῆς προτάσεως τοῦ ἀστυνόμου, καθὼς ὁρίζει ὁ νόμος, καὶ ἐκ τούτου τὰ παράπονα τῶν κατοίκων.

§73ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐὰν εὕρῃ ἔκνομον τὴν ἐνέργειαν ταύτην τοῦ νομάρχου, νὰ διατάξῃ τὴν ἐκλογήν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Τροιζηνίας κ. Δεϊμέζης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν.

§75ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς, ὅπως εὐαρεστούμενος προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν, πρὸ τῆς ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγραφῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1895, συμπεπληρωμένον ἐν ταῖς λεπτομερείαις, τὸν συνημμένον πίνακα, ἀποτελοῦντα παράρτημα τοῦ αὐτοῦ προϋπολογισμοῦ, ἤτοι παριστῶντα τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐφ’ ἑκάστου τῶν πλοίων τῶν ἐν αὐτῷ ἀναγραφομένων ὑπηρετούντων κατὰ βαθμὸν ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀνδρῶν. «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ διατάξῃ, ὅπως αἱ ἀνωτέρω πληροφορίαι ληφθῶσιν ἐκ τῶν μισθοδοτικῶν καταστάσεων τοῦ σήμερον λήγοντος μηνὸς Ἰουνίου.»

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος ὑπάρχει ἐγγεγραμμένος. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§77ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Προχθὲς ὑπεβλήθη πρότασις, ὅπως προταχθῇ τὸ νομοσχέδιόν μου, καὶ κατόπιν αἱ ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαι.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιόν σας δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, διότι ἀπεσύρθη.

§79ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Βότση εἶναι τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἰδικοῦ μου.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἀπεσύρθη τὸ ἰδικόν σας νομοσχέδιον, ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ· ἑπομένως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βότση εἶναι ἡ κυρία πρότασις, ἡ δὲ ἰδική σας δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς τροπολογία τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βότση.

§81ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ συζητηθῶσιν ὅλαι αἱ προτάσεις ταὐτοχρόνως.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ νὰ συζητηθῶσιν ὅλαι αἱ προτάσεις ταὐτοχρόνως, τοῦτο θὰ ἦναι προτιμότερον.

§83ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§84ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου ἀναιρεῖ ἄρδην τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βότση. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐξηγηθῇ ποίαν ἐκ τῶν δύο προτάσεων θὰ συζητήσωμεν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Βότση, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§86ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία ἀναιρεῖ τὸ νομοσχέδιον.

§87ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἡ Βουλὴ θὰ τὴν ἀποῤῥίψῃ.

§88ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἤδη νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἔλθωμεν μετὰ μεσημβρίαν.

§89ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ ἐζήτησα καὶ πληροφορίας τινὰς παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὰς ὁποίας ἐπεθύμουν νὰ εἴχομεν.

§90Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ ἐνδίδω εἰς τὰς ἀξιώσεις τῶν κ. Βουλευτῶν, ἀλλ’ ὑπομιμνήσκω πάντοτε εἰς αὐτοὺς, ὅτι δὲν ὑπολείπονται πρὸς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς ἢ ὀλίγαι μόνον ἡμέραι, κατ’ αὐτὰς δὲ πρέπει ν’ ἀποφασίσωμεν περὶ πολλῶν ζητημάτων.

§91ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα οἱ αἴτιοι, αἴτιοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι φέρουσι πρὸς συζήτησιν τὰ αὐτὰ θέματα· ἀλλ’ ἐὰν ἐπιθυμῆτε, ἵνα μὴ φέρω δυσκολίαν, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§92Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν αἰτιῶμαι ὑμῶν, ἀλλ’ ἐνόουν ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνωνται συχναὶ διακοπαί. Ἤδη παρακαλῶ νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν κατὰ τὴν 5 ὥραν μ. μ.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 5 μ.μ. (Γίνεται διακοπὴ ὥρα 12 καὶ 20′ τῆς μεσημβρίας. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρα 5 καὶ 50′μ.μ.)

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀσημακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§95ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§96ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Παρακολούθησα, Κύριοι, μετὰ προσοχῆς τὰς διαφόρους προτάσεις καὶ ἀναπτύξεις ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς προτεινομένης προσθέτου φορολογίας. Ὁμολογῶ ὅτι ἐκ τῶν γενομένων συζητήσεων δὲν δύναταί τις νὰ ἐννοήσῃ καλῶς, ἐὰν ζητῆται ἡ προστασία τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἢ ζητῆται ἡ προστασία τῶν σταφιδεμπόρων. Εἰς τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια διαβλέπω τάσιν φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς ἐρχομένης ἐσοδείας τοῦ 1895, εἰς οὐδὲν ὅμως τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων παρατηρῶ διάταξίν τινα, ἀφορῶσαν τὸ ὑπάρχον ἀπόθεμα τοῦ σταφιδοκάρπου. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαῖον, καθόσον, ἐὰν ἐπιτρέψωμεν σήμερον νὰ ἐξαχθῇ ἄνευ παρακρατήσεως ὁλόκληρον τὸ ὑπάρχον ἐν Ἑλλάδι ἀπόθεμα εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, θὰ καλύψῃ βεβαίως τοῦτο μεγάλην ἀνάγκην τῆς καταναλώσεως. Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ὑπάρχει σήμερον ἐν ταῖς ἀποθήκαις ἐν Ἑλλάδι, εἶναι ἀρκετὰ μέγα. Ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦτο ἐξαγάγωμεν σήμερον, βεβαίως διὰ τῶν προτεινομένων μέτρων θὰ ἐξαχθῇ εἰς τιμὰς πολὺ ἀνωτέρας, ἑπομένως οἱ ἔμποροι, οἵτινες ἔχουσιν εἰς χεῖράς των τὸ ποσὸν τοῦτο, θὰ ὠφεληθῶσι κατὰ πολύ· ἀλλὰ τοῦτο, μακρὰν τοῦ νὰ ὠφελήσῃ τοὺς παραγωγούς, τοὺς ὁποίους θέλομεν νὰ προστατεύσωμεν, φρονῶ ὅτι τοὐναντίον θὰ τοὺς ζημιώσῃ, καὶ μακρὰν τοῦ νὰ ἐπέλθῃ βοήθειά τις εἰς αὐτοὺς κατὰ τὴν τρέχουσαν ἐσοδείαν, τοὐναντίον θὰ ἐπέλθῃ βλάβη, καθόσον αἱ ἀνάγκαι τῆς καταναλώσεως θὰ πληρωθῶσι διὰ τοῦ ὑπάρχοντος πλεονάσματος σταφιδοκάρπου καὶ ἑπομένως ἡ παραγωγὴ ἡ νέα δὲν θέλει βεβαίως ὠφεληθῆ διὰ τῆς γενομένης προσθέτου φορολογίας.

§97ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ ὑπερτίμησις ὅμως θὰ ἐπέλθῃ ἅμα ψηφισθῇ τὸ μέτρον.

§98ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Ἡ ὑπερτίμησις θὰ ἐπέλθῃ ἀμέσως, ἅμα τὸ μέτρον ψηφισθῇ, ἀλλὰ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο βεβαίως οἱ ἔμποροι, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει θελήσητε νὰ ψηφίσητε τροπολογίαν τινὰ ἐπὶ τοῦ νόμου τούτου, θὰ ἐξαγάγωσι τὸ ὑπάρχον ἀπόθεμα.

§99ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ πληρώσωσι τὸν φόρον.

§100ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Θὰ πληρώσωσι τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον ἐπλήρωνον· διότι διὰ τῆς προτάσεως νόμου, τῆς γενομένης καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Φορέστη καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Βότση, δὲν γίνεται διόλου μνεία περὶ τοῦ ὑπάρχοντος ἐν Ἑλλάδι σήμερον ἀποθέματος. Νομίζω λοιπὸν καλὸν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν νόμου τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ κ. Βότση ἢ τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ κ. Φορέστη, νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου θέλει κρατεῖσθαι ἐν τοῖς τελωνείοις ὡς προσωρινὸς πρόσθετος φόρος 20% ἐκ τοῦ ἐξαχθησομένου ἀπὸ τοῦδε μέχρι τῆς 16 Αὐγούστου 1896 σταφιδοκάρπου.»

§101ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§102ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Διότι, ἐὰν δὲν ὑποβληθῇ οὕτως ἡ πρότασις, ἀλλὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Βότση ὡς ἔχει, δὲν θὰ ὑποβληθῇ εἰς καμμίαν φορολογίαν τὸ σήμερον ὑπάρχον ἐν ταῖς ἀποθήκαις ἀπόθεμα, καὶ ἑπομένως θὰ ὠφεληθῶσι μόνον οἱ σταφιδέμποροι, οἱ δὲ παραγωγοὶ οὐδόλως θὰ ὠφεληθῶσι. Καλὸν δὲ ἤθελεν εἶσθαι νὰ παρακληθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως εἰδοποιήσῃ τηλεγραφικῶς τὰ τελωνεῖα περὶ τούτου.

§103ΒΟΤΣΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§104ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπετε ὅτι θὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως μὴ καταναλίσκηται εἰς τὸ ἐσωτερικὸν, ἀλλ’ ἐξάγηται εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλὰ τοῦτο λέγοντες, λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν μόνον τὰ συμφέροντα τῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες παράγουσι καλὴν ποιότητα, δὲν λαμβάνετε ὅμως ὑπ’ ὄψιν τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι παράγουσι σταφίδα κατωτέρας ποιότητος, ἥτις ἐξαγομένη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν χρησιμεύει πρὸς βρῶσιν, ἀλλὰ πρὸς βιομηχανικὴν χρῆσιν.

§105ΤΟΜΑΝ. Τίς θὰ μᾶς βεβαιώσῃ, ὅτι ἅπαξ ἐξαχθὲν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς βρῶσιν;

§106ΒΟΤΣΗΣ. Ὅταν ἐξαχθῇ μεταβεβλημένον εἰς μάζαν, δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς βρῶσιν.

§107ΤΟΜΑΝ. Ἀλλὰ δὲν ὑποχρεοῦτε τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ μεταβάλῃ εἰς μάζαν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον προτείνετε, εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πεταλᾶ.

§109ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἀνασκευάζεται ὅλον τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ ἀνεσκευασμένον. Ὅταν ψηφίσωμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ πρόσθετος φόρος, τότε σκεπτόμεθα περὶ τῶν λεπτομερειῶν.

§110ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ὅπως συζητεῖται τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, Κύριοι, κατὰ τὴν κοινὴν φράσιν «τὰ κάμαμε θάλασσα», καὶ δὲν ἐννοῶ ἐπὶ τίνος θ’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ποίου νομοσχεδίου; Ἐπὶ τῆς τροπολογίας ποίου;

§111ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, ἔχετε δίκαιον.

§112ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Πρέπει νὰ τακτοποιήσωμεν τὸ ζήτημα καὶ πρέπει πρῶτον νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἰδικόν μου καὶ προσήγαγον κατὰ τὴν 26 Ἰουλίου, κατόπιν δὲ νὰ εἰσαχθῇ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βότση ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου μου, μετ’ αὐτὴν δὲ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου. Αὕτη εἶναι ἡ τάξις τῆς συζητήσεως. Ἀλλ’ ὅπως ἔχει τεθῆ τὸ ζήτημα, συζητοῦμεν ἐπὶ διαφόρων νομοσχεδίων, ἐχόντων διαφόρους βάσεις, συγχρόνως, οὐδέποτε δὲ, ἐὰν δὲν τακτοποιηθῇ ἡ συζήτησις, θὰ ἔλθωμεν εἰς συμπέρασμα, δὲν δύναμαι δὲ νὰ παραδεχθῶ τὴν παρακράτησιν διὰ τὸν ὑπάρχοντα καρπὸν τῆς παρελθούσης ἐσοδείας, διότι ἐλάχιστα ποσὰ ἀπέμειναν ἐντὸς τοῦ Κράτους, καὶ μόνον θὰ ὠφελήσωμεν τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ σταφιδεμπόρους, Ἄγγλους, Γερμανοὺς καὶ λοιποὺς, ἔχοντας παρακαταθήκας. Ἑπομένως πρέπει νὰ τακτοποιηθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιόν μου, καὶ κατόπιν τὰ λοιπά.

§113ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπον, Κύριοι, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ὀλίγα μοὶ ὑπολείπονται νὰ προσθέσω σήμερον, ὅπως συμπληρώσω τὰ χθὲς λεχθέντα· λαμβάνω δὲ καὶ αὖθις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, τοῦ ἤδη συζητουμένου, διότι ὑπολαμβάνω ὅτι ἔχω καθῆκον, ὅπως ἐπανορθώσω ἀνακριβείας τινάς, εἰς τὰς ὁποίας περιέπεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπαντῶν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν εἰς τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα, ἀνακριβείας, αἵτινες πέποιθα ὅτι δὲν ἐλέχθησαν μὲ τὴν πρόθεσιν, ὅπως ἐπηρεάσωσι τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος, ἀλλ’ αἵτινες ἐνδεχόμενον εἶναι, μὴ ἀναιρούμεναι ἐγκαίρως, ν’ ἀσκήσωσιν ἐπίδρασίν τινα ἐν τῇ μορφώσει τῆς πεποιθήσεως τῆς Βουλῆς. Ἀγορεύων χθὲς, Κύριοι, κατέδειξα, νομίζω, κατὰ τρόπον μὴ ἐπιδεχόμενον κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν, ὅτι καὶ δι’ ἄλλους μὲν λόγους, ἀλλὰ κυρίως διὰ λόγους διεθνοῦς ἀξιοπρεπείας καὶ ἀξιοπιστίας, τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον δὲν ἦτο ἄξιον τῆς συστάσεως τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε ἄξιον τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, καὶ ὡς τοιοῦτον ἔδει ν’ ἀποῤῥιφθῇ· ἐπεκαλέσθην δὲ τὴν ἐμπορικὴν συνθήκην μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἀγγλίας τοῦ 1890, καὶ ὑπέδειξα τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας τὸ ἡμέτερον Κράτος ἔχει ἀναλάβει ἀπέναντι τῆς Ἀγγλικῆς πολιτείας. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπαντῶν εἰς τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα, μᾶς διεβεβαίωσεν ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν πρόκειται παντάπασι νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἔγγειον φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος, τὸν εἰσπραττόμενον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν αὐτῆς· δὲν πρόκειται περὶ ἐγγείου φορολογίας, μᾶς εἶπε, πρόκειται περὶ εἰσφορᾶς, ἄλλο δὲ εἶναι ἡ εἰσφορὰ καὶ ἄλλο ἡ ἔγγειος φορολογία. Ὁμολογῶ ὅμως, Κύριοι, ὅτι, μολονότι ἐβασάνισα τὸ πρᾶγμα, μολονότι ἐπισταμένως παρηκολούθησα τοὺς λόγους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν ἠδυνήθην νὰ συμφωνήσω μετὰ τῆς γνώμης αὐτοῦ, δὲν ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ ὄντως, ὅτι ἄλλο τι, διάφορον, εἶναι ἡ ἔγγειος φορολογία, καὶ ἄλλο πρᾶγμα ἡ εἰσφορά, ἡ ὁποία κανονίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀφοῦ ἀμφότερα ταῦτα, ἥ τε ἔγγειος φορολογία καὶ ἡ εἰσφορά, εἰς τὸν αὐτὸν σκοπὸν ἀποβλέπουσι, τὸ αὐτὸ θέλουσιν ἔχει ἀποτέλεσμα, ἂν ὄχι ὡς πρὸς ἡμᾶς, ἀλλὰ ὡς πρὸς τὰ Ἀγγλικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα σκοπὸν εἶχεν ἡ σύμβασις νὰ ἐξασφαλίσῃ, τουτέστι τὴν ἀνατίμησιν τοῦ προϊόντος ἐν τῇ ἀγγλικῇ ἀγορᾷ, τὴν ἀνατίμησιν, λέγω, τοῦ προϊόντος, οὐχὶ ὅμως οἵαν προσδοκῶσιν αὐτὴν οἱ ὑποστηρίζοντες τὸ νομοσχέδιον, τὴν ἀνατίμησιν δηλαδὴ λόγῳ τῆς νομοθετησομένης παρακρατήσεως, ἀλλὰ τὴν ἀνατίμησιν, ἡ ὁποία θέλει ἐπέλθῃ διὰ τῆς προσθήκης νέας φορολογίας ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ προϊόντος ἡμῶν. Μᾶς εἶπεν ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι οὐδὲν δεσμεύει ἡμᾶς ν’ αὐξήσωμεν τὴν φορολογίαν, καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι πρόκειται περὶ αὐξήσεως φορολογίας διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι ἔχομεν παραδείγματα αὐξήσεως τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος καὶ ἐν τῷ παρελθόντι, παραδείγματα, κατόπιν τῶν ὁποίων ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις τελείως ἐσίγησεν, οὔτε ἐποιήσατο τὴν ἐλαχίστην διαμαρτυρίαν καθ’ ἡμῶν. Ὑπέμνησε δὲ πρὸς ἡμᾶς νόμους εἰδικοὺς, διὰ τῶν ὁποίων καθιστᾶτο εἰδικὴ φορολογία ἐν ὡρισμέναις τοπικαῖς περιφερείαις καὶ χάριν ὡρισμένων εἰδικῶν σκοπῶν· ὑπέμνησεν εἰς ἡμᾶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν φορολογίαν τὴν ἐπιβληθεῖσαν ἐπὶ τῆς σταφίδος τῆς παραγομένης ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ δήμου Λετρίνων, ἥτις κατὰ τὸν εἰδικὸν περὶ τούτου νόμον σκοπὸν εἶχε καὶ προορισμὸν νὰ ἐξυπηρετήσῃ δημοτικόν τι ἔργον ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ· ὑπέδειξεν ἡμῖν ἐπίσης ὁ κ. Ὑπουργὸς ἕτερον εἰδικὸν νόμον, τὸν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβλήθη φορολογία μιᾶς δραχμῆς ἐφ’ ἑκάστης χιλιάδος ἑνετικῶν λιτρῶν σταφίδος ἐξαγομένης ἐκ τοῦ τελωνείου Καλαμῶν, μιᾶς δὲ καὶ ἡμισείας δραχμῆς ἐπὶ τῆς σταφίδος τῆς ἐξαγομένης ἐκ τοῦ ὑποτελωνείου Νησίου, ἤτοι φορολογία ἐγκατασταθεῖσα χάριν εἰδικοῦ σκοποῦ, χάριν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τῇ κοιλάδι τοῦ ποταμοῦ Παμίσου. Καὶ τρίτον ἐπίσης νόμον ὑπέδειξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, νόμον διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβλήθη πρόσθετος φορολογία ἐπὶ τῆς σταφίδος διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραγωγείου καὶ διοχεύτευσιν ποσίμου ὕδατος ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης. Καὶ ἠδυνάμην μὲν, Κύριοι, εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐκ τοῦ παραχρῆμα ν’ ἀναιρέσω τὰς ἀνακριβείας ταύτας καὶ ν’ ἀφαιρέσω αὐτὴν τὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν ἔθετεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπὸ τὸ ἐπιχείρημα καὶ τὸν συλλογισμὸν αὐτοῦ. Δυστυχῶς ὅμως χθὲς ἐλύθη ἡ συνεδρίασις μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι ὑπολαμβάνω καθῆκόν μου, ἵνα σήμερον ἀναιρέσω τὰς ἀνακριβείας. Ὁ κ. Ὑπουργός, προτοῦ χθὲς ὁμιλήσῃ, ἐὰν ἐλάμβανε τὸν κόπον, ὅπως πλέον ἐπισταμένως ἐξετάσῃ τὸ θέμα τοῦτο, θὰ ἔβλεπε καὶ θὰ ἐπείθετο ὅτι οὐδὲν ἐπιχείρημα ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος, ἠδύνατο ν’ ἀντλήσῃ ἐκ τῶν εἰδικῶν νόμων, τῶν ὁποίων πρὸ ὀλίγου ἐμνημόνευσα, διότι ἀκριβῶς ἡ βάσις αὐτὴ τοῦ ἐπιχειρήματός του ἐκλείπει, ὅταν σᾶς ἀναφέρω ἓν καὶ μόνον γεγονός, ὅτι δηλαδὴ ἅπαντες οἱ νόμοι οὗτοι, τῶν ὁποίων ἐμνήσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθη ὑπὲρ τῆς γνώμης αὐτοῦ, εἶναι πολὺ προγενέστεροι τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἀγγλίας. Καὶ ὁ μὲν νόμος περὶ φορολογίας ἐν τῷ δήμῳ Ἐράνης εἶναι τῆς 27 Μαΐου 1887, ὁ δὲ νόμος περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος τοῦ δήμου Λετρίνων εἶναι τῆς 13 Ἀπριλίου 1887, καὶ ὁ περὶ προσθέτου φόρου τῆς ἐκ τῶν τελωνείων Καλαμῶν καὶ Νησίου ἐξαγομένης σταφίδος εἶναι τοῦ 1888. Ἀλλά, Κύριοι, καὶ μεταγενέστεροι ἄν ἦσαν οἱ νόμοι οὗτοι...

§114ΛΑΜΠΡΥΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι μεταγενέστερος ὁ τοῦ δήμου Ἤλιδος.

§115ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὸ 1890.

§116ΛΑΜΠΡΥΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§117ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ αὐτοῦ, καὶ εἰς τοῦτο τὸ θέμα εἰσέρχομαι, καὶ λέγω ὅτι, καὶ μεταγενέστεροι ἄν ἦσαν οἱ νόμοι οὗτοι, οἱ νόμοι διὰ τῶν ὁποίων ἐπεβλήθη ἐντὸς ὡρισμένων περιφερειῶν τοπικῶν καὶ χάριν τῆς ἐκτελέσεως εἰδικῶν ἔργων, πρόσθετος φορολογία, δὲν ὠφελεῖ τοῦτο τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι οὐδόλως τοῦτο εἶναι ἀπηγορευμένον διὰ τῆς συμβάσεως, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται. Διότι ἡ σύμβασις διαλαμβάνει τὴν ἀπαγόρευσιν, ὅπως μὴ αὐξηθῇ ἡ ἔγγειος φορολογία ἐπὶ τῆς σταφίδος, δὲν ἀπαγορεύει δέ, ὅπως ἐπιβληθῇ εἰδικὴ φορολογία ἐν τοπικαῖς περιφερείαις ὡρισμέναις χάριν τῆς ἐκτελέσεως εἰδικῶν ἔργων, φορολογία ἥτις ἄλλως ἕνεκα τοῦ ἀσημάντου τοῦ ποσοῦ αὐτῆς οὐδόλως ἠδύνατο καὶ σήμερον δ’ ἔτι οὐδόλως δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὰς γενικὰς τιμὰς τοῦ προϊόντος ἡμῶν ἐν ταῖς Ἀγγλικαῖς ἀγοραῖς. Καὶ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι, ἀφοῦ οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα, ἀφοῦ ὄντως διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου οὐδὲν ἄλλο ἐπιδιώκομεν, εἰμὴ πράγματι τὴν αὔξησιν, καὶ αὔξησιν μάλιστα μεγάλην, τῆς ἐγγείου φορολογίας τῆς σταφίδος, ἀφοῦ οὕτω, λέγω, ἔχουσι τὰ πράγματα, ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις θὰ περιορισθῇ εἰς σιωπήν, μονονουχὶ δὲ θὰ ἐπαινέσῃ ἡμᾶς, ὅπως φρονεῖ ἴσως ὁ κ. ἐκ Πατρῶν συνάδελφος, διότι τοιαύτην μέριμναν λαμβάνομεν περὶ τῶν συμφερόντων ἡμῶν, ἀθετοῦντες μονομερῶς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀπέναντι μεγάλης Δυνάμεως ἀνελάβομεν;

§118Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Τὴν φορολογίαν εἰς χρυσὸν δὲν τὴν θεωρεῖτε αὔξησιν φόρου;

§119ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐχί· διότι ἦτο ἤδη νενομοθετημένον πρὸ τῆς συμβάσεως, ὅτι τὰ τελωνειακὰ τέλη θέλουσι καταβάλλεσθαι εἰς χρυσὸν ἢ εἰς τὸ ἀντίτιμον διὰ τραπεζογραμματίων, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑπολογισθῆ εἰς 15 τοῖς ἑκατόν. Ὅταν δὲ τὸ Κράτος ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην, ὅπως ἔχῃ χρυσὸν αὐτούσιον, ἐψηφίσθη ὁ νόμος, ὃν ἐννοεῖ ὁ κ. συνάδελφος. Οὐδὲν συνεπῶς δύνασθε ἐντεῦθεν ν’ ἀντλήσητε ἐπιχείρημα, ἐγὼ δέ, Κύριοι, εὐτυχῆ ἤθελον λογίσει τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ πρὸ πάντων τὴν χώραν ἡμῶν, ἄν ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἀγγλικὴ περιορισθῇ εἰς τὸ νὰ σιωπήσῃ ἢ καὶ εἰς τὸ νὰ ἀπευθύνῃ πρὸς ἡμᾶς διαμαρτυρίας καὶ μόνον, καὶ δὲν μετέλθῃ ἄλλον τρόπον, πολὺ σκληρότερον τούτου, ἀπέναντι ἡμῶν. Ἀλλὰ τὸ μέτρον, Κύριοι, τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκομεν τὴν ψήφισιν, δὲν θέλει συνεπαγάγει μόνον τὰς ἠθικὰς ταύτας ζημίας κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας· καὶ ἄλλας εἶναι ἐνδεχόμενον συνεπείας νὰ ἔχῃ, οὐχὶ πλέον ἠθικάς, ἀλλὰ συνεπείας ὑλικὰς καὶ μάλιστα βαρυσημάντους, τὰς ὁποίας ἴσως αἰσθανθῶμεν πολὺ περισσότερον, ἀφοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν καὶ νὰ προλάβωμεν τὰς ἠθικὰς συνεπείας· λέγω, θέλει ἔχει συνεπείας ὑλικὰς, διότι τίς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, χρωμένη τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ δι’ αὐτὴν τὸ γεγονὸς τῆς μονομεροῦς ἐκ μέρους ἡμῶν καὶ αὐτοβούλου ἀναιρέσεως τῶν παρ’ ἡμῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων, δὲν θέλει καὶ αὕτη προβῆ εἰς ὁμοίαν ἀναίρεσιν τῶν ἑαυτῆς ὑποχρεώσεων ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος; Εἶναι γνωστὸν, Κύριοι, ἀντὶ τίνων ὠφελημάτων ἀνελάβομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τηρήσωμεν ἄθικτον τὸν ἔγγειον φόρον τῆς σταφίδος, ἀντὶ τίνων ὠφελημάτων, τὰ ὁποῖα παρέσχεν ἡμῖν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ 1890. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, ἀντιστοίχως πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις ἡμῶν, ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως μειώσῃ τὸν εἰσαγωγικὸν ἐν Ἀγγλίᾳ δασμὸν τῆς σταφίδος ἀπὸ 7 σελινίων εἰς 2, ὄντως δὲ καὶ ἠλαττώθη ἔκτοτε ὁ δασμὸς ὁ εἰσαγωγικὸς ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἀλλὰ τίς ἐγγυᾶται ἡμῖν, Κύριοι, ὅτι μετὰ τὸ γεγονὸς τῆς καταφώρου καὶ ἀσυστόλου, δύναμαι νὰ εἴπω, παραβιάσεως τῶν ὑποχρεώσεων ἡμῶν, ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐν πλήρει δικαιοσύνῃ, ἀφοῦ ἡμεῖς πρῶτοι ἀρχόμεθα χειρῶν ἀδίκων, δὲν θέλει προβῆ εἰς τὴν ἀναίρεσιν τῶν ἑαυτῆς ὑποχρεώσεων ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος καὶ δὲν θέλει ἀφαιρέσει ἀπὸ ἡμᾶς τὸ πλεονέκτημα τὸ χορηγηθὲν ἡμῖν διὰ τῆς συμβάσεως, αὐξάνουσα τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν, τίς οἶδε μέχρι τίνος σημείου;

§120ΛΑΜΠΡΥΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔλθουν ἐδῶ νὰ τὰς ἀγοράσουν.

§121ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐπιμένουσι, Κύριοι, πανταχόθεν καὶ φωνάζουσι πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ἀνάγκη εἶναι τέλος νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὰς δυσχερείας, εἰς ἃς εὑρισκόμεθα, καὶ ὑποδεικνύουσιν ἡμῖν ἑκάστοτε, ὁσάκις νομοσχέδιόν τι, σχετικὸν πρὸς τὴν σταφίδα, ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν, ὑποδεικνύουσιν ἡμῖν τὸ καθῆκον καὶ τὴν ἀνάγκην, ὅπως ἐπιλαβώμεθα τῆς συζητήσεως καὶ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο ἀκριβῶς τὸ γεγονὸς, ὅτι ζητεῖται ἓν οἱονδήποτε μέτρον ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ἀποδεικνύει ὅτι ἡ φύσις αὐτὴ τῶν πραγμάτων δὲν ἐπιτρέπει ὅπως λάβωμεν οὐδὲν ἐκ τῶν προτεινομένων μέτρων. Πρὸ ὀλίγου, Κύριοι, ἀγορεύοντος ἐντεῦθεν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Πατρῶν, ὑπέδειξα εἰς αὐτὸν ἓν ἐλάττωμα καίριον τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἐλάττωμα ἕνεκα τοῦ ὁποίου ματαιοῦται αὐτὸς ὁ σκοπὸς ὁ ἐπιδιωκόμενος διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Εἶπον πρὸς τὸν κ. Βότσην, ὅτι, εἰσάγων τὸ νομοσχέδιον, φαίνεται ὅτι μόνον τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν, τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας καὶ τῆς Κορινθίας εἶχε πρὸ ὀφθαλμῶν, διότι οὐδόλως τὸ νομοσχέδιον μεριμνᾷ περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν συμφερόντων τῶν ἄλλων σταφιδοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν, τῶν ὁποίων ὁ καρπὸς εἶναι τῆς εὐτελεστέρας ποιότητος. Διότι τί συνέστησεν ἡμῖν ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου; Συνέστησεν ἡμῖν, ἵνα τὸ παρακρατούμενον ποσὸν μεταποιηθῇ εἰς μᾶζαν, εἰς μᾶζαν καθιστῶσαν αὐτὸ ἀνεπιτήδειον πρὸς βρῶσιν, καὶ οὕτω μεταπεποιημένον ἐξαχθῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἵνα ἐκεῖ χρησιμεύσῃ μόνον πρὸς βιομηχανικὴν χρῆσιν. Ἀλλὰ δὲν ἐσυλλογίσθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἰδίως δὲ ἀφ’ ὅτου ἠνοίχθη εἰς ἡμᾶς ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας, ἔκτοτε δὲ μέχρι τῆς σήμερον, μέγα μέρος, ἴσως τὸ μεγαλείτερον, τοῦ ἡμετέρου προϊόντος ἐξάγεται, ἵνα ἀποκλειστικῶς χρησιμοποιηθῇ εἰς βιομηχανικὴν κατεργασίαν. Πῶς δὲ εἶναι δυνατὸν, τὸ προϊόν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τὸ ἐμπόριον δι’ ἴδιον λογαριασμὸν, καὶ οὐχὶ ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἐξαγάγῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐπὶ σκοπῷ βιομηχανικῆς χρήσεως, πῶς, λέγω, εἶναι δυνατὸν τὸ προϊόν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ μεθ’ ἑαυτοῦ τὴν ἀξίωσιν νὰ εὕρῃ τὰς τιμάς του, τὸ ὁποῖον βαρύνεται μὲ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς, μὲ τοὺς φόρους τοὺς ἐξαγωγικοὺς καὶ εἰσαγωγικοὺς, μὲ τὰ ἔξοδα τῆς ἀποθηκεύσεως, πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ προϊόν τοῦτο νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐξαγάγει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἵνα χρησιμοποιηθῇ πρὸς βιομηχανικὴν καὶ μόνον χρῆσιν, καὶ τὸ ὁποῖον δι’ αὐτὴν οὐδεμίαν σχεδὸν θὰ ἔχῃ ἀξίαν; Καὶ δὲν εἶναι τοῦτο εἷς λόγος, ὅστις ἐκ τῶν προτέρων ματαιοῖ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ κ. εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου; Ἀλλὰ πρέπει, φωνάζουν, νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον οἱονδήποτε ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω ὅτι τὴν ἀξίωσιν ταύτην δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, προκειμένου περὶ θεραπείας μιᾶς ἀνάγκης. Τί σημαίνει ἡ λῆψις ἑνὸς οἱουδήποτε μέτρου, καὶ ὁποῖον πρέπει νὰ ἦναι αὐτὸ τὸ «οἱονδήποτε μέτρον», τὸ μυστηριῶδες καὶ ἄδηλον; Αὐτὴ ἡ ἀνάγκη ἑκάστοτε ὑποδεικνύει τὰ φάρμακα, τὰ ὁποῖα ἐν ἑκάστῃ δεδομένῃ περιστάσει εἶναι ὡρισμένα, ὡς ἀνάλογα πρὸς τὴν ἀνάγκην. Ἐνῷ προκειμένου περὶ τῆς ἀνάγκης εἰς ἣν εὑρισκόμεθα λέγουσιν ἡμῖν: «λάβετε ἓν μέτρον, ἀδιάφορον ὁποῖον, καὶ τὸ μέτρον αὐτὸ ἔστω καὶ ’στὰ τυφλὰ λαμβανόμενον θ’ ἀποβῇ τελεσφόρον». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀξίωσίς των, καὶ τοιαύτη ἡ λογικὴ τῆς παρακρατήσεως! Φαίνεται ὅμως ὅτι ἡ Κυβέρνησις ηὐδόκησε τέλος νὰ τείνῃ οὖς προσεκτικὸν εἰς τὴν φωνὴν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ νὰ ἀποδεχθῇ τὰς ἀξιώσεις τῶν πενομένων πληθυσμῶν αὐτῶν. Καὶ ἐν τῇ ἀποφάσει ταύτῃ ἐνόμισε πρέπον νὰ υἱοθετήσῃ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον καὶ συστήσῃ αὐτὸ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ προτοῦ πράξῃ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ὤφειλε νὰ σκεφθῇ, ὅτι διὰ τοῦ νομοθετήματος τούτου καθιστῶμεν φορολογίαν, ἥτις ἀποβαίνει δυσβάστακτος διὰ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ἔπρεπε νὰ συλλογισθῇ, ὅτι ἐπιβαρύνει τὸ προϊόν, ἐν μὲν ταῖς ἐπαρχίαις, ἐν αἷς φορολογεῖται πρὸς 19 δραχ. τὴν χιλιάδα, κατὰ τὸ διπλάσιον περίπου, ἐν δὲ ταῖς ἐπαρχίαις ἔνθα φορολογεῖται πρὸς 16 50/00 δραχμάς, ἀκριβῶς κατὰ τὸ διπλάσιον. Γνωρίζετε πάντες, ὁποία εἶναι ἡ δαπάνη πρὸς παραγωγὴν τῆς σταφίδος, δὲν εἶναι ὑπερβολὴ δὲ, ἂν εἴπω, ὅτι κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ἀπαιτοῦνται ἑξήκοντα δραχμαὶ κατὰ χιλιάδα, εἶναι δὲ προφανὲς, ὅτι, οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, διατηρουμένης τῆς ἰσχυούσης φορολογίας, ἐπιβάλλοντες δ’ ἐπὶ πλέον καὶ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν καθιστᾷ τὸ νομοσχέδιον, φορολογεῖτε οὐ μόνον αὐτὸ τὸ κεφάλαιον, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν δαπάνην πρὸς παραγωγὴν, καὶ αὐτὴν τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν ὑφιστάμεθα πρὸς καλλιέργειαν καὶ παραγωγὴν τοῦ προϊόντος. Ἀλλ’ ἠναγκάσθη τέλος ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐξέλθῃ τῶν δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας παρασκευάζει εἰς αὐτὴν ἡ στενόχωρος κατάστασις τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, νὰ υἱοθετήσῃ ἓν οἱονδήποτε μέτρον ἐκ τῶν εἰσαχθέντων εἰς τὴν Βουλήν. Υἱοθετήσασα ὅμως τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ, ἀπεδέχθη τὸ ἀτελέστερον καὶ πλημμελέστερον πάντων. Καὶ οὕτω, στερουμένη θελήσεως καὶ πεφωτισμένης ἰδίας γνώμης περὶ τοῦ ζητήματος, ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἀφῆκε νὰ παρέλθωσιν ἐνώπιόν της χωρὶς νὰ δώσῃ εἰς αὐτὰ τὴν δέουσαν ὑποστήριξιν, ἄλλα νομοσχέδια, πολλῷ τούτου τελειότερα, ἰδίως δὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κραναίας Βουλευτοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκανονίζετο ἡ φορολογία τῆς σταφίδος εἰς εἶδος. Ἀλλ’ ὑπάρχουσιν εἰδικοὶ λόγοι, ὡς εἶπεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κραναίας Βουλευτοῦ κυρίου Βαλσαμάκη ἀποκρούσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς φίλους αὐτῆς νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ αὐτοῦ. Εἶπεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅτι, εἰς ἃς διατελοῦμεν οἰκονομικὰς περιστάσεις, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μειώσωμεν τὰς προσόδους τοῦ Κράτους κατὰ 3,000,000 δραχμῶν, ποσὸν εἰς τὸ ὁποῖον ὑπελόγιζε τὴν μείωσιν, τὴν ὁποίαν συνεπήγετο τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κραναίας συναδέλφου, διότι οὕτω θέλομεν φανῆ κακόπιστοι πρὸς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν καὶ ἠθέλαμεν ἀπομακρύνει ἀφ’ ἡμῶν τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐβλέπομεν συντελούμενον τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τοῦ συμβιβασμοῦ μετ’ αὐτῶν. Ἀλλὰ τότε, Κύριοι, ἂν ἡ σκέψις του αὕτη ἦναι ὀρθὴ, τολμῶ νὰ ἐρωτήσω τὸν κύριον Πρωθυπουργόν, πῶς δι’ ἑτέρου νόμου, ψηφισθέντος κατ’ αὐτὴν ταύτην τὴν σύνοδον συνήνεσεν ἢ μᾶλλον ἠθέλησε—διότι αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ— νὰ μειώσῃ τὰς προσόδους τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ δραχ. 1,600,000 διὰ τῆς καταργήσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν; Δὲν ὑπάρχει ἆρά γε προφανὴς ἀντίφασις ἐν τούτῳ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἀρνώμεθα εἰς τοὺς πενομένους σταφιδοπαραγωγοὺς ἀνακούφισιν, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει αὐτὸ τὸ αὐστηρὸν δίκαιον, καὶ οὐχὶ ἡ ἐπιείκεια, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ καταργῶμεν πρόσοδον καθεστηκυῖαν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξ 1,600,000 δραχμῶν; Ὁμιλῶ περὶ καταργήσεως ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσεπράττομεν διὰ τοῦ νόμου περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν· δὲν δύναται δὲ νὰ μοὶ γείνῃ ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι δὲν κατηργήθη ἐπὶ τῷ ποσῷ τούτῳ ἡ πρόσοδος τοῦ Δημοσίου, ἡ ἐξ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, καὶ ὅτι μόνον ἐμειώθησαν αὐτὰ, ὡς ὥρισεν ὁ νέος νόμος· διότι ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἔν τινι μέτρῳ μόνον ἐμειώθησαν, ἀλλὰ τὸ μὲν ποσὸν, ἐφ’ ᾧ ἐπῆλθε μείωσις, ἐξέλιπεν ἤδη ὁλοσχερῶς, ὡς πρόσοδος τοῦ Δημοσίου, τὸ δὲ ὑπόλοιπον εἰσπράξιμον κατὰ τὸν νέον νόμον ἐτράπη εἰς ἄλλην διεύθυνσιν, καὶ ἀφηρέθη ἀπὸ τὰς προσόδους τοῦ Δημοσίου, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται πλέον νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ. Ἀλλὰ δυνάμεθα, Κύριοι, νὰ προσδοκῶμεν ἀγαθόν τι, ἔστω καὶ ἐλάχιστον, ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου; δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι, ἂν οὐχὶ κατὰ τὸ διπλάσιον ἢ τριπλάσιον, ἀλλ’ ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον, θέλει ὑπερτιμηθῆ τὸ προϊὸν ἡμῶν ἐν τῷ μέλλοντι; Σᾶς εἶπον καὶ χθὲς, ὅτι δὲν ἀρκεῖ τὸ ποσὸν τὸ ἀφαιρούμενον, ἵνα ἐπέλθῃ ἰσοῤῥοπία μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως καὶ συνεπῶς ὑπερτίμησις. Αὐτὰ εἶναι πράγματα ἤδη γνωστὰ, καὶ γνωρίζομεν ἐπίσης, ὅτι ἡ ἐσοδεία ἡ ἐφετεινὴ, αὐξανομένη διὰ τοῦ περυσινοῦ ἀποθέματος, θὰ ἀνέλθῃ εἰς ποσὸν, τὸ ὁποῖον, ἵνα εὕρῃ συμφέρουσαν τιμὴν, πρέπει νὰ μειωθῇ τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ἥμισυ. Ἀλλὰ τὸ ἥμισυ δὲν σημαίνει τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 20%, περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ τῶν 50% ἐπὶ τοῦ ὅλου προϊόντος. Οὕτω μόνον, καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς καταστροφῆς τῆς τελείας τοῦ ἀφαιρεθησομένου ποσοῦ, δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀνατίμησιν τοῦ προϊόντος. Ἐδῶ ἔγκειται ἡ ἀσθένεια, ἐξ ἧς πάσχει ἡ παραγωγὴ, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ φάρμακον, τὸ ὁποῖον θέλει ἄρει τὸ κακόν. Τολμᾶτε νὰ ἀφαιρέσητε τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 50%; Τολμᾶτε νὰ εἴπητε εἰς τὸν παραγωγόν: «παράγεις 10,000 σταφιδοκάρπου, ὀφείλεις λοιπὸν χάριν τῆς κοινῆς σωτηρίας νὰ παραδώσῃς εἰς τὸ Δημόσιον πρὸς καταστροφὴν καὶ ἄνευ ἀποζημιώσεως τὰ ἥμισυ αὐτοῦ, τὰς 5,000»; Ἐὰν τολμᾶτε τὸ τόλμημα τοῦτο, ψηφίσατε τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ οὐχὶ μὲ ἀφαίρεσιν 20%, ἀλλὰ μὲ ἀφαίρεσιν 50%, καὶ θέλετε ἴδει, ἐνῷ ἐπαγγέλλεσθε ἀνακούφισιν καὶ προστασίαν πρὸς τοὺς δυσπραγοῦντας σταφιδοπαραγωγοὺς, ὁποίαν θύελλαν θέλει ἐξεγείρει τὸ μέτρον ὑμῶν, τῆς ὁποίας τὴν δύναμιν καὶ τὰ συνεπείας πολὺ ταχέως θέλετε ἀντιληφθῆ.

§122ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§123ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγήσω τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπον πρὸ ὀλίγου, καὶ διὰ τοῦτο σᾶς παρεκάλεσα, ὅπως μοὶ δώσητε τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς διακόψω. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν δύνανται νὰ ἐνισχύσωσι τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι δὲν προσκρούομεν εἰς τὴν σύμβασιν. Καὶ πρῶτον εἶπον, ὅτι οἱ νόμοι αὐτοί, καθιεροῦντες εἰδικὴν φορολογίαν ὑπὲρ τοῦ δήμου Λετρίνων, ὑπὲρ τοῦ δήμου Παμίσου καὶ τοῦ δήμου Ἐράνης, καὶ οἱ τρεῖς οὗτοι νόμοι ἦσαν προγενέστεροι τῆς συμβάσεως.

§124ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὄχι καὶ οἱ τρεῖς· ὁ περὶ τοῦ δήμου Λετρίνων εἶναι τοῦ 1892.

§125ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπατᾶται ὁ κ. Ὑπουργός· καὶ ὁ τοῦ δήμου Λετρίνων εἶναι προγενέστερος, δηλαδὴ τοῦ 1887. Πλὴν τῶν νόμων τούτων, ὑπάρχει καὶ ὁ μεταγενέστερος νόμος τοῦ 1892, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεψε τὴν ἐπιβολὴν τῆς εἰδικῆς φορολογίας ἐν τῷ δήμῳ Ἤλιδος. Δεύτερον εἶπον, ὅτι, καὶ ἂν οἱ νόμοι ἐκεῖνοι ἦσαν μεταγενέστεροι τῆς συμβάσεως δὲν καθίστων ἔγγειον φορολογίαν πρόσθετον, ἀλλὰ καθίστων τοπικὴν φορολογίαν, ἥτις παρεκώλυε τὴν κυκλοφορίαν τοῦ προϊόντος ἡμῶν ἐν τοπικῇ περιφερείᾳ περιωρισμένῃ. Τελευταῖον ἐπεκαλέσθην τὸν λόγον, ὅτι ἕνεκα τοῦ ἀσημάντου τῆς φορολογίας, τῆς ἐπιβληθείσης διὰ τῶν νόμων ἐκείνων, ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, καὶ ἐὰν ὑπῆρχεν ἐπιβάρυνσις τῆς ἐγγείου φορολογίας, δὲν εἶχε λόγον ἵνα διαμαρτυρηθῇ, διότι αὕτη ἀπετέλει σταγόνα ἐν Ὠκεανῷ, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ἀπέναντι τῆς ὁλότητος τοῦ προϊόντος ἡμῶν, τοῦ εἰσερχομένου εἰς τὴν Ἀγγλικὴν ἀγοράν.

§126ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ νόμος τοῦ 1892 δὲν εἶναι ἐπανάληψις προγενεστέρου νόμου, ὅπως εἶπεν ὁ προλαλήσας.

§127ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· εἶναι αὐτοτελὴς νόμος.

§128ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι διὰ δημοτικὰ ἔργα· δὲν εἶναι λοιπὸν ἐπανάληψις, ἀλλ’ εἶναι πρόσθετος νόμος μετὰ τὴν σύμβασιν.

§129ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§130Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστὸν, κύριοι συνάδελφοι, πολὺ γνωστὸν, ὅτι οἱ παλαιοὶ ἔρωτες δὲν λησμονοῦνται εὐκόλως, δὲν ἐκριζοῦνται εὐχερῶς, καὶ μάλιστα, ὅταν ὑπῆρξαν τόσον σφοδροὶ καὶ διάπυροι, ὅσον ὁ πολύκροτος ἔρως ἐνίων πρὸς τὴν πάγκαλον ἅμα καὶ πολύφερνον παρακράτησιν. Ἐὰν ἡ ἐπιπολαιοτέρα συναύλισις δύναται ν’ ἀναῤῥιπίσῃ τὸ πῦρ τὸ ὑποβόσκον ὑπὸ τὴν τέφραν, ἀλλ’ ἡ παραμικρὰ ἀφορμή, ἡ ἐλαχίστη νύξις συνταράσσει παλαιὰ αἰσθήματα, ἀναῤῥιπίζει τὴν ἄϋπνον φλόγα παλαιῶν πόθων καὶ ἐπιθυμιῶν, καὶ ἐπαναφέρει, καὶ ἐπαναῤῥίπτει τὰς τετρωμένας καρδίας εἰς τὴν προτέραν ἀνησυχίαν, εἰς τὴν προτέραν παραφορὰν (ἱλαρότης). Διὰ τοῦτο παριστάμεθα ἀπὸ ἡμερῶν ὅλων εἰς τὸ πάθημα, τὸ ὁποῖον πάσχουσιν ἐνταῦθα οἱ καλοὶ θιασῶται τῆς παρακρατήσεως, πάθημα εἰς τὸ ὁποῖον παρέχουσιν ἀφορμὴν δυσάρεστον δι’ αὐτοὺς, ἀλλ’ ἴσως πολὺ πλέον δυσάρεστον δι’ ἡμᾶς, τὰ διάφορα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα προσάγονται μετὰ ταχύτητος σπασμωδικῆς ἓν μετὰ τὸ ἄλλο εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, καὶ τὰ ὁποῖα, καίτοι φέρουσι διαφόρους τίτλους καὶ διαφόρους ἐπιγραφὰς, δὲν εἶναι ἄλλο τι, εἰμὴ ἀπήχησις ἁπλῆ καὶ καθαρὰ τῶν κενῶν δογμάτων, τῶν ἀστηρίκτων θεωριῶν τῆς παρακρατήσεως, αἵτινες ἐγοήτευσαν, ἐδελέασαν, παρέσυράν τινας ἐνταῦθα ἀξιοτίμους συναδέλφους, ἀλλ’ αἵτινες εὗρον ψυχροὺς καὶ ἀναλγήτους τοὺς περισσοτέρους ἐνταῦθα, δι’ ὃ δὴ καὶ κατεδικάσθησαν ἀμειλίκτως ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἡ ἀπήχησις αὕτη ἀναξέει καθ’ ἑκάστην πληγὴν, ἥτις δὲν ἐπουλώθη εἰσέτι, ἀνακινεῖ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐλησμονήθησαν, ὡς εἶπον, καὶ προκαλεῖ νέας συζητήσεις, δι’ ὧν ἐπαναλαμβάνονται κατὰ κόρον τὰ αὐτὰ πράγματα. Καὶ ὡς ἐκ τούτου βλέπομεν ἕνα μετὰ τὸν ἄλλον διαδεχομένους ἀλλήλους εἰς τὸ βῆμα ὅλους αὐτοὺς τοὺς Κυρίους τῆς παρακρατήσεως, ὅπως ὑποστηρίξωσι ζήτημα πρὸ πολλοῦ ἤδη καὶ πολλάκις καταδικασθὲν ἐν τῷ παρελθόντι, καὶ τῷ ἀπωτέρῳ καὶ τῷ προσφάτῳ. Ἐνθυμεῖσθε πάντες βεβαίως προχθὲς, πόσος θόρυβος, πόσος ὀρυμαγδὸς ἠγέρθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἠλείας κ. Κρεστενίτου. Ὁ εὐθαρσὴς συνάδελφος, μόλις ἀνεκάλυψεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὅτι ἦτο κἄπου κεχωσμένον ἓν νομοσχέδιον, σχέσιν ἔχον πρὸς τὴν παρακράτησιν, μετημφιεσμένην εἰς εἶδός τι φορολογίας εἰς εἶδος τοῦ προϊόντος, ἀκατάσχετος ἐπέπεσε, λάβρος καθ’ ἡμῶν ὅλων, καὶ ἐμέμφθη διὰ πολλὰ καὶ μεγάλα ἐγκλήματα, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ μεγαλείτερον ἦτο, ὅτι εἴμεθα τόσον ἀνάλγητοι, τόσον ἄστοργοι, ὥστε δὲν ἐσπεύσαμεν εὐθὺς ἀμέσως τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνεῤῥίπιζε τοὺς παρακρατητικοὺς ἔρωτάς του, νὰ θέσωμεν πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατὰ τάξιν Μελχισεδέκ. Καὶ ἔλεγε μετὰ πικρίας πρὸς ἡμᾶς, ὅτι δὲν συζητοῦμεν σοβαρῶς, ὅτι συζητοῦμεν τραγελαφικῶς, καὶ μάλιστα—ἐγὼ ἐντρέπομαι νὰ ἐπαναλάβω τὴν κατηγορίαν—ἠμφισβήτησε καὶ αὐτὸ τὸ ἀνδρικὸν ἡμῶν φύλον, διότι εἶπεν, ὅτι δὲν εἴμεθα ἄνδρες, ὅτι δὲν αἰσθανόμεθα καὶ ἡμεῖς ἀνδρικὰ αἰσθήματα, διότι δὲν συναινοῦμεν νὰ λάβωμεν μέρος εἰς αὐτὸ τὸ περίφημον ἐναέριον κυνήγιον, διότι δὲν θέλομεν νὰ τρέξωμεν καὶ ἡμεῖς, ὡς ὅλοι οἱ ἄλλοι ἐκεῖνοι, οἵτινες, ἐρωτομανεῖς Ἰξίονες, τρέχουσι κατόπιν τῆς Νεφέλης τῆς παρακρατήσεως, εἰς τὴν ἄαπτον ἀνέφικτον ἀγκάλην αὐτῆς ζητοῦντες νὰ εὕρωσιν ἀπόλαυσιν καὶ τρυφὴν, ἀφοῦ ἐν παραφορᾷ καὶ ἐρωτικῇ παραζάλῃ διατελοῦντες ἐκλαμβάνουσι τὴν Νεφέλην ὡς τὴν ὡραίαν, τὴν βοώπιδα, τὴν εὐώλενον Ἥραν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον φαίνεται εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ὅτι εἶναι ἴδιον τῶν ἀληθινῶν ἀνδρῶν (γέλωτες). Καὶ εἴδετε παρελαύνοντας καὶ ἄλλους ἀγορητὰς ἐνταῦθα, πάντας ἐκθειάζοντας τὸ σωτήριον μέτρον μὲ τὰ μαγικά του ἀποτελέσματα, εἴδετε καὶ ἕνα νεαρὸν Βουλευτὴν ἐκ Κυνουρίας τραγικῶς συναρπασθέντα ἐκ τῶν συζητήσεων καὶ τραγικῶν περιγραφῶν, αἵτινες γίνονται καθ’ ἑκάστην εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, καὶ ὁ ὁποῖος ἀνῆλθε χθὲς τὸ ἑσπέρας εἰς τὸ βῆμα κρατῶν εἰς τὴν μίαν χεῖρα στεντορείαν, ὡς ἔλεγεν εἰς ἡμᾶς, μάχαιραν, εἰς τὴν ἄλλην ἕνα κλοπιμαῖον ἄρτον ἐκ πλησιοχώρου κλιβάνου, καὶ ὅστις ἔξαλλος, ἐπιδεικνύων τὴν μάχαιραν καὶ τὸν ἄρτον, ἐκραύγαζε πρὸς ἡμᾶς: σπεύσατε νὰ σώσητε τὸν κόσμον, τὸν κόσμον τῆς Πελοποννήσου, διότι ἡ τραγικὴ εἰκὼν, τὴν ὁποίαν παριστάνω ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, αὐτὴ εἶναι ἡ εἰκὼν τῆς Πελοποννήσου ξυμπάσης· διότι οἱ Πελοποννήσιοι πεινῶντες θὰ κλέπτωσιν ἐκ τῶν κλιβάνων τοὺς ἄρτους, καὶ θὰ πάλωσιν εἰς τὴν χεῖρα ἐγχειρίδιον (ἱλαρότης). Ἀλλ’ ἠκούσατε καὶ ἄλλους παρακρατητὰς, ποῖος ἐνθυμεῖται πλέον οἵους καὶ πόσους, οἱ ὁποῖοι παρακρατοῦσιν ἡμᾶς ἐνταῦθα ἐπὶ ὁλοκλήρους συνεδριάσεις, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται, ἀκορέστως ἐπαναλαμβάνοντες τὰ αὐτὰ, νὰ πείσωσιν ἡμᾶς, ὅτι ἕκαστον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐκ περιτροπῆς προσάγεται ἐνταῦθα, εἶναι μέτρον ὑποσχόμενον σωτηρίαν γενικὴν τῆς Πελοποννήσου.

§131ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προσπαθῆτε νὰ ἐξευτελίσητε τὸ ζήτημα, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν.

§132ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πειράζει, κ. Σταματόπουλε. Τὸ ἀνορθώνετε κατόπιν ὑμεῖς καὶ τὸ φέρετε εἰς τὴν περιωπήν του (γέλωτες).

§133ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Σταματόπουλος εὐχαριστεῖται, κ. Ἀγγελόπουλε, εἰς τραγικὰς περιγραφάς.

§134Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀρέξεις εἶναι αὐταί. Ἀλλ’ ὁποῖα εἶναι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται πρὸς ἡμᾶς; Παρουσιάσθη ἐν πρώτοις μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς παρακρατήσεως τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἐκ Κραναίας ἀξιοτίμου συναδέλφου, καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τοῦ κ. Βαλσαμάκη εὐθὺς μετὰ τὴν πρώτην του ἐμφάνισιν ἐθεωρήθη ὡς ἀληθινὸν βάλσαμον εἰς τὴν πληγήν, ἐκ τῆς ὁποίας ὑποφέρουσιν οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ καὶ οἱ θιασῶται τῆς παρακρατήσεως (ἱλαρότης). Δυστυχῶς τὸ βάλσαμον τοῦτο τῶν παρακρατητικῶν εὑρέθη, ὅτι ἦτο δηλητήριον διὰ τὸν προϋπολογισμόν, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι ἤνοιγε πληγὴν φοβερὰν εἰς τὸν ἰσχνὸν ἡμῶν καὶ πάμπτωχον προϋπολογισμόν, ἀφοῦ θὰ ἠλάττου τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους κατὰ 3 περίπου ἑκατομμύρια, ἐνώπιον δὲ τοῦ σκοπέλου τούτου ἐναυάγησε τὸ πτωχόν. Ἀλλ’ ἰδοὺ κατόπιν εὐθὺς ἀνέθορε τὸ νομοσχέδιον τοῦ καλοῦ μου φίλου κ. Φορέστη, τὸ ὁποῖον ἀναφανδὸν μάλιστα ἐπέγραψε «περὶ καταστροφῆς τοῦ πλεονάσματος», λησμονήσας τὴν ὥραν, καθ’ ἣν συνέταττε τοῦτο, ὅτι ἡ καταστροφὴ τοῦ πλεονάσματος, δηλ. ἡ παρακράτησις εἶχε πλέον καταδικασθῆ, καὶ κατὰ τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι διέπουσι καὶ τὸ πολίτευμα ἡμῶν καὶ τὰς ἐργασίας ἐνταῦθα, δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπανέλθῃ πλέον εἰς ἀνασυζήτησιν, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην. Ἐνώπιον τῆς συνταγματικῆς διατάξεως ὁ κ. Φορέστης ἀπέσυρε πρὸς ὥραν τὸ ἔργον του, καὶ ἰδοὺ ἀμέσως τρίτον νομοσχέδιον ἑλκύει τὴν προσοχὴν ἡμῶν, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συζητήσωμεν σήμερον, καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἔργον τοῦ κ. Βότση. Τοῦτο δὲν φέρει παραδόξως κανένα τίτλον, καμμίαν ἐπιγραφήν. Εἶναι μία ἁπλῆ, ὡς λέγει, πρότασις νόμου, καὶ ἐγὼ ὑποθέτω ὅτι ὁ φίλος μου κ. Βότσης δὲν ἔθεσεν ἐξ ἀνάγκης ἐπιγραφὴν εἰς τὸν νόμον, διότι ἐξηντλήθησαν πλέον οἱ τίτλοι καὶ αἱ ἐπιγραφαὶ εἰς τὰ τόσα παρακρατητικὰ καὶ σταφιδικὰ νομοσχέδια καὶ δὲν ἠδύνατο πλέον νὰ εὕρῃ ἀληθῶς ἄλλην (γέλωτες).

§135ΒΟΤΣΗΣ. Ἐτέθη, ἐτέθη.

§136ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐτέθη ἐπιγραφὴ διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου.

§137Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω τροπολογίαν ἐνώπιόν μου, οὔτε δύναμαι νὰ λάβω ὑπ’ ὄψει μου τροπολογίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι τυπωμένη καὶ δὲν διενεμήθη εἰς κανένα· ἐγὼ ἔχω καὶ συζητῶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ὡς εἶναι τετυπωμένον, μὲ τὴν ὑπογραφὴν κάτωθεν τοῦ κ. Βότση.

§138ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἑκουσία εἰσφορὰ παρὰ τῶν μὴ θελόντων νὰ τὴν δώσωσι (θόρυβος).

§139Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κάποιος εἶπεν, — ὁ Γκαῖτε νομίζω, — ὅτι, ὅταν εἰς τὰς κεφαλὰς τῶν ἀνθρώπων δὲν ὑπάρχωσιν ἰδέαι, ἀρχίζει ἡ πλημμύρα τῶν λέξεων. Εἰσφορὰν ἀκούω εἰς τὸν θόρυβον, ὅστις γίνεται, φόρον ἀκούω, παρακράτησιν θ’ ἀκούσω πάλιν, συνδρομήν, ἔρανον, ὅλα αὐτὰ θὰ ἔλθωσι, δὲν ἀμφιβάλλω, ἐκ περιτροπῆς ἐν διατυπώσει νομοσχεδίων, διὰ νὰ συζητῶμεν τὸ αὐτὸ θέμα. Ἀλλ’ ἐγὼ βλέπω ἐνταῦθα, εἰς τὸ μικρὸν τοῦτο τεμάχιον χάρτου, πρότασιν νόμου ἄνευ ἐπιγραφῆς, ἄνευ τίτλου, ἀλλ’ ἐκ τοῦ περιεχομένου τοῦ ὁποίου, ἐκ τοῦ ἄρθρου 1, προκύπτει, ὅτι πρόκειται περὶ ἐπιβουλῆς προσθέτου φόρου 20% εἰς εἶδος ἐπὶ τῆς ἐξαγομένης σταφίδος ἐν τοῖς τελωνείοις. Ἐρωτῶ τὸν κ. εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου τὸν φίλον κ. Βότσην, εἶναι φόρος τοῦτο, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ἐνώπιον ἡμῶν, καθ’ ὃν τρόπον παρουσιάζεται; Ἐρωτῶ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς ποῖον μέρος τοῦ προϋπολογισμοῦ του θὰ ἐγγράψῃ τὸ προϊὸν τὸ ἐκ τοῦ φόρου τούτου; Θὰ ἐγγράψῃ εἰς τὰ ἔσοδα; ἀλλ’ οὐδὲν ἔσοδον εἰσάγει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, διότι εἶναι ποσὸν σταφιδοκάρπου προωρισμένον νὰ καταστραφῇ, οὐδὲν λεπτὸν πρόκειται νὰ πορίσῃ εἰς τὸ Κράτος. Ἀναγκαίως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἐγγράψῃ τὸν φόρον τοῦτον εἰς τὰ ἔξοδα, διότι διὰ τὴν συλλογήν, τὴν φύλαξιν καὶ τὴν ἀποθήκευσιν θὰ δαπανήσῃ ὁπωσδήποτε ἱκανὸν ποσὸν δι’ ἐνοίκιον, διὰ φύλακας κλπ. Ὁμολογήσατε, κύριοι συνάδελφοι, ὁμολογήσατε ἀμέσως, ὅτι ὁ φόρος οὗτος εἶναι ἀληθῶς μοναδικός, πρωτότυπος. Ἀφ’ ὅτου ἐστάθη ὁ κόσμος, θὰ ἦναι τὸ μόνον παράδειγμα φόρου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβαρύνῃ μὲ ἔξοδα τὸν προϋπολογισμὸν ἑνὸς Κράτους, θὰ ἐγγράφηται, ἐνῷ θεωρεῖται ἔσοδον, εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ, χωρὶς νὰ σημειῶται εἰς τὰ ἔσοδα καθόλου. Δηλαδὴ ὁ κ. Βότσης ἔρχεται ἐδῶ καὶ συμβουλεύει ἡμᾶς νὰ λάβωμεν εἰς εἶδος πρόσθετον φόρον, ἤτοι ν’ ἀφαιρέσωμεν ἓν μέρος ἰδιωτικῆς περιουσίας, περιουσίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀξίας 3–4 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἡ ὁποία δὲν θὰ συντελέσῃ εἰς θεραπείαν γενικῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ὡς εἶναι ὁ προορισμὸς παντὸς φόρου, ἀλλὰ θὰ καταστραφῇ ἀμειλίκτως, καὶ θὰ βαρύνῃ ἡμᾶς μόνον μὲ ἔξοδα τῶν ἀποθηκῶν καὶ τῆς φυλάξεως αὐτοῦ τοῦ κολοσιαίου ποσοῦ σταφιδοκάρπου μέχρι τινὸς σημείου, μέχρις οὗ δηλ. φθάσῃ ἡ ὥρα τῆς καταστροφῆς του. Ἐκ τούτου καὶ μόνον τοῦ ἀτόπου δύνασθε νὰ πεισθῆτε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ ἡμῖν περὶ φόρου προσθέτου εἰς εἶδος, εἶναι νομοσχέδιον πᾶν ἄλλο ἢ εἰς φόρον ἀποβλέπον, διότι εἶναι ἁπλῆ, ἁπλουστάτη παρακράτησις, ὑπὸ τὴν εἰδεχθεστέραν αὑτῆς μορφήν, παρακράτησις, ἥτις κατεδικάσθη ἤδη ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ, κατὰ τὸ Σύνταγμα, εἰς ἀνασυζήτησιν. Ὁ φόρος, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἀφαίρεσις μέρους ἰδιωτικῆς περιουσίας πρὸς θεραπείαν γενικῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους. Τοιαύτην θεραπείαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ὑπόσχεται, διότι αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους θεραπεύονται διὰ χρημάτων, χρῆμα δὲ δὲν θὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ Ταμεῖον· εἶναι εἶδος φόρου, τὸ ὁποῖον πρώτην φορὰν παρουσιάζεται εἰς τὸν κόσμον καὶ μόνον εἰς τὸ πρωτότυπον τοῦτο Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ τοῦτο μόνον ἔχει τὸ ἄτοπον ὁ φόρος οὗτος, ὡς τὸν ὀνομάζει ὁ κ. Βότσης, καὶ ὅστις δὲν εἶναι φόρος, διότι πᾶς τις ἐξ ἡμῶν ἀντιλαμβάνεται τοῦτο. Εἶναι ἡ πρόσθετος αὕτη φορολογία 20% εἰς εἶδος, καὶ ἂν θεωρηθῇ ποτε ὡς φόρος, ἐντελῶς ἄνισος· ὁ Αἰγιεὺς λ. χ., ὁ κάτοχος καρποῦ ἐκλεκτῆς ποιότητος, εἶναι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑποχρεωμένος, ἂν παράγῃ 5000 π.χ. λίτρας καρποῦ, τὸν ὁποῖον θέλει νὰ πωλήσῃ εἰς τὴν Ἀγγλίαν, νὰ σπεύσῃ ἀμέσως, πρὶν φορτώσῃ τὸ πρᾶγμά του, νὰ τρέξῃ εἰς τὸν Πύργον, εἰς τὴν Τριφυλίαν, ἔχων χρήματα μετρητὰ εἰς τὸ θυλάκιόν του, διὰ ποῖον λόγον; διὰ νὰ ἀγοράσῃ 1000 λίτρας καρπὸν τοῦ Ἠλείου, τοῦ Πυργίου κατωτέρας ποιότητος, νὰ τὸν προσφέρῃ ἀδίκως καὶ παραλόγως, ὡς φόρον 20% εἰς τὸ τελωνεῖον, ὡς θυσίαν δηλαδὴ ἐξιλαστήριον, ὡς βορὰν ἀπεχθῆ εἰς τὸν ἀπεχθῆ Μινώταυρον τῆς παρακρατήσεως (αἴσθησις). Πρὶν δηλαδὴ πωλήσῃ κἄν αὐτὸς τὸ προϊὸν τοῦ κτήματός του, τῆς ἐργασίας του, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ εὕρῃ χρήματα, διὰ νὰ ἀγοράσῃ τὸν κατωτέρας ποιότητος καρπὸν τοῦ Ἠλείου, τοῦ Τριφυλίου ἢ ἄλλου, μὲ χρήματα μετρητά. Καὶ ἐνῷ ὁ Αἰγιεὺς, ὁ Κορίνθιος, ὁ Πατρινὸς κάτοχος ἐκλεκτῆς ποιότητος θὰ ὑποβάλληται εἰς τοιαύτην ὑπέρογκον θυσίαν, στενοχωρίαν, δαπάνην ἀκατανόητον, ὁ Πύργιος, ὁ Ἠλεῖος ὁ ἔχων τὴν κατωτέραν ποιότητα δὲν πληρόνει ἀκριβῶς τίποτε, κατὰ τὸ περίφημον τοῦτο νομοσχέδιον. Διατί; Διότι αὐτὸς ἔχει πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ διαθέσῃ, δὲν δύναται νὰ ἐξοδεύσῃ, καὶ ἐπειδὴ σήπεται εἰς τὰς ἀποθήκας του, πολὺ εὐχαρίστως καὶ πολὺ ἀζημίως δίδει καὶ εἰς τὴν παρακράτησιν ἓν ποσὸν, διότι δὲν στοιχίζει εἰς αὐτὸν τὸ ποσὸν τοῦτο. Καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἄτοπος ἡ ἰδέα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται παραδόξως, ὅτι δὲν ἐπηρεάζεται ἡ μετὰ τῆς Ἀγγλίας σύμβασις ἡμῶν ἐκ τοῦ πρωτοτύπου τούτου νομοσχεδίου τοῦ κ. Βότση. Βεβαίως ἐπηρεάζεται, διότι εἰς τὴν Ἀγγλίαν καταναλίσκεται ὡς γνωστὸν καρπὸς βρώσεως, καρπὸς πρωτίστης ποιότητος, ὁ δὲ κάτοχος τοῦ καρποῦ τούτου θὰ ὑποβληθῇ εἰς βάναυσον καὶ μοχθηρὰν φορολογίαν, θὰ πληρόνῃ τοῦ λοιποῦ νέον πρόσθετον φόρον, ἀληθῆ φόρον, πραγματικὸν εἰς χρῆμα, ὅστις θὰ αὐξάνῃ, ἐφ’ ὅσον αὐξάνει ἡ τιμὴ τοῦ κατωτέρας ποιότητος πράγματος, τοῦ ὁποίου θὰ αὐξήσῃ φυσικῷ τῷ λόγῳ ἡ ζήτησις διὰ τῆς ἀκουσίας ταύτης παρακρατήσεως τοῦ κ. Βότση, τὸ ὁποῖον εἶναι ἠναγκασμένος ἑκὼν ἄκων ν’ ἀγοράσῃ τοῖς μετρητοῖς, διὰ νὰ τὴν δίδῃ εἰς τὴν παρακράτησιν τοῦ τελωνείου, ἐκτὸς τοῦ ἄλλου τέλους, τὸ ὁποῖον πληρόνει ἤδη, καὶ θὰ πληρόνῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν μεγάλων τούτων κακῶν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ οὐσιῶδες, τὸ ὁποῖον πρέπει σπουδαίως νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν ὑμῶν, εἶναι, ὅτι εἰσάγεται δι’ αὐτοῦ μία κοινωνιστικὴ ἀρχὴ τοῦ αἰσχίστου εἴδους. Ὁ κτηματίας τοῦ Πύργου ἢ τῆς Τριφυλίας, βλέπων ὅτι αἱ σταφιδάμπελοι τοῦ Αἰγίου, αἱ σταφιδάμπελοι τῆς Κορινθίας, παράγουσαι εὐγενοῦς ποιότητος καρπὸν, ἀπέφερον κέρδη εἰς τοὺς κτηματίας, ἠθέλησε καὶ αὐτὸς νὰ μεταφυτεύσῃ τὸν ἀγρόν του, τὸν ὁποῖον ἕως τότε ἐκαλλιέργει μὲ ἄλλα εἴδη καλλιεργείας, ἠθέλησεν, ἐκριζῶν λόγου χάριν τὸν ἐλαιῶνά του καὶ μετασχηματίζων αὐτὸν εἰς σταφιδάμπελον, νὰ συναγωνισθῇ μὲ τὸν Αἰγιέα, μὲ τὸν Κορίνθιον. Τοῦτο ἦτο ἐντελῶς δικαίωμά του, καὶ ὡς δὲν ἠδύνατο κανεὶς νὰ τὸν ἐμποδίσῃ, κανεὶς δὲν δύναται καὶ νὰ τὸν μεμφθῇ. Μέχρι τινὸς ἡ τύχη ἐμειδία εὐμενὴς πρὸ αὐτοῦ, αἱ καιρικαὶ περιστάσεις ἦσαν εὐνοϊκαὶ, καὶ ἐκέρδιζεν. Ἀλλ’ ἅμα παρῆλθον αἱ ὡραῖαι ἡμέραι, ἅμα εἶδεν ὅτι δὲν δύναται πλέον νὰ κερδίζῃ, ὅτι ὑπερέβη τὰ ἐσκαμμένα, ὅτι ὁ μέγας συναγωνισμὸς τοῦ ἐξηυτέλισε τὰς τιμὰς, τί ἐστοχάσθη; Ἐστοχάσθη νὰ καταστήσῃ φόρου ὑποτελῆ ἐκεῖνον, κατὰ τοῦ ὁποίου συναγωνίζεται, καὶ συνηγωνίζετο μέχρι τοῦδε, καὶ ἔρχεται μὲ τὸ ἀνὰ χεῖρας νομοσχέδιον ὁ ἀγαπητός μου φίλος κ. Βότσης νὰ συντελέσῃ τοῦτον τὸν ἀξιάγαστον σκοπὸν, νὰ καταστήσῃ φόρου ὑποτελεῖς μίαν, δύο, τρεῖς ἐπαρχίας εἰς ἄλλας τρεῖς, εἰς ἐκείνας τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ ἐξοδεύσωσι τὸν καρπόν των, διότι εἶναι κακῆς ποιότητος, καὶ δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τὰς ἄλλας. Νὰ ἀναγκάσῃ, λέγω, τοὺς Κορινθίους, τοὺς Πατρεῖς, τοὺς Αἰγιεῖς νὰ ἀγοράζωσι τὸν κακῆς ποιότητος καρπὸν τῆς Ἠλείας, τῆς Τριφυλίας, νὰ ὑποβάλῃ δηλ. αὐτοὺς εἰς μίαν φοβερὰν, ἄδικον καὶ πρωτοφανῆ ἀφαίμαξιν, διὰ νὰ σωθῶσιν αὐταὶ ἐκ τῆς μεγάλης ὑπεραιμίας, ἥτις τὰς ἀπειλεῖ μὲ ἀποπληξίαν, ἐκ τῆς πληθώρας τῆς παραγωγῆς, ἐξ ἧς ὑποφέρουσιν. Ἀλλ’ ἐφαντάσθησαν ἕως τώρα οἱ κοινωνισταὶ καὶ οἱ ἀναρχικοὶ τῆς Εὐρώπης τοιοῦτόν τι; Τί δύναται νὰ ἦναι κοινωνιστικώτερον τούτου; Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τοῦ κ. Βότση ἓν μόνον ζητεῖται, νὰ εὐρυνθῇ ἡ ἀγορὰ τῆς καταναλώσεως τοῦ κατωτέρου πράγματος, ἀλλ’ οὐχὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, τοῦθ’ ὅπερ θὰ ἦτο ὁ μόνος ἀληθὴς καὶ δίκαιος τρόπος σωτηρίας πάντων, ἀλλ’ εἰς τὸ ἐσωτερικόν, εἰς τὰς ἐπαρχίας δηλ. περὶ ὧν πρόκειται καὶ αἵτινες παράγουσι προϊὸν ἀνωτέρας ποιότητος. Δὲν θὰ ἦναι πλέον ἀνάγκη οἱ παραγωγοὶ τῆς Ἠλείας τῆς Τριφυλίας καὶ τῶν ἄλλων μερῶν τῶν παραγόντων κακὴν ποιότητα νὰ σπεύδωσιν εἰς εὕρεσιν πελατῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Δύνανται, ἀνέτως καθήμενοι εἰς τὸ μαλακὸν στρῶμα τῆς νωχελείας, νὰ περιμένωσι τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες παράγουσιν εὐγενῆ καρπόν, καὶ οἵτινες θὰ ἦναι τοῦ λοιποῦ ὑποχρεωμένοι νὰ μεταβαίνωσιν ὡς ὑποτελεῖς διὰ τοῦ εὐφυοῦς νομοσχεδίου τοῦ κ. Βότση ν’ ἀγοράζωσι τὸν καρπόν των, τὸν ὁποῖον θὰ πληρόνουν ὡς φόρον 20% εἰς τὸ τελωνεῖον. Ἐννοεῖτε νὰ δημιουργήσητε οὕτω καταναλωτὰς οὐχὶ εἰς τὴν Εὐρώπην, ἀλλ’ εἰς τὴν Ἑλλάδα, καταναλωτὰς ἀκουσίους· θέλετε παραδόξως καὶ ἀκατανοήτως ν’ ἁρπάσητε τὴν περιουσίαν τῶν μὲν, διὰ νὰ πλουτίσητε τοὺς δέ! Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, πατέρες τοῦ ἔθνους, τοῦτο εἶναι ἰσότης; Τοῦτο λέγεται ἐλευθερία; Τοῦτο θεωρεῖτε ὑμεῖς ὅτι εἶναι δίκαιον; Ἀλλὰ ἂν τοῦτο ᾖναι καὶ λέγηται ἐν Ἑλλάδι δικαιοσύνη, ὦ σεμνὴ θεὰ Θέμις, σπεῦσον, σπεῦσον τὸ ταχύτερον καὶ μὴ βραδύνῃς νὰ φύγῃς ἐκ τῆς ἁμαρτωλῆς αὐτῆς γῆς, καὶ ἂν θέλῃς νὰ σώσῃς τὴν τιμήν σου καὶ τὴν αἰδῶ, ἀλλαχοῦ ἔκλεξον καταφύγιον, εἰς ἐρημόν τινα μακρυνήν, ἢ ὑψηλόν τι, ὑπερύψηλον ὄρος, τοῦ ὁποίου ἡ ἀπάτητος, ἡ χιονοσκεπὴς κορυφὴ νὰ φιλῇ τὸν ἀμόλυντον, τὸν ἀμίαντον ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς πονηρίας οὐρανόν. Ἀλλ’ ἐστοχάσθητε, κύριοι συνάδελφοι, καὶ τὰς συνεπείας τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν βλέπω ὅτι εἶσθε διατεθειμένοι νὰ καθιερώσητε ἐν Ἑλλάδι, ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Ἡ κρίσις, ἡ ὁποία μαστίζει τὴν σταφίδα, δὲν μαστίζει μόνον αὐτήν. Οἱ οἶνοι τῆς Ἑλλάδος, ὅλοι γνωρίζομεν, εἰς τὴν αὐτὴν εὑρίσκονται κατάστασιν. Οἱ οἶνοι τῆς Κύμης πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, ὅταν ἡ Γαλλία ἔπασχεν ἐκ τῆς φυλλοξήρας, ἐπωλοῦντο 20–25 δρ. τὸ βυτίον. Σήμερον τιμῶνται μόνον 5 δρ. καὶ οἱ Κυμαῖοι δυστυχοῦσι σήμερον. Οἱ Θηραῖοι εὑρίσκονται ἐπίσης εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ κ. Μπακοπούλου, εἰς τὴν καλὴν Μαντινείαν, ἐξ ἧς κατάγομαι καὶ ἐγώ, ἀφοῦ εἶναι γενέτειρα γῆ τοῦ πατρός μου καὶ τῆς μητρός μου, οἱ οἶνοι ἔχουσιν εὐτελεστάτην ἀξίαν, φθάνουσαν ἐνίοτε μέχρι τοῦ γελοίου. Μεθαύριον, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου, δύνανται ἀξιόλογα οἱ Μαντινεῖς νὰ ῥήξωσι κραυγὴν παραπόνου, καὶ ν’ ἀξιώσωσι πολὺ δικαίως, πολὺ εὐλόγως παρ’ ἡμῶν, ν’ ἀξιώσωσι παρὰ τοῦ Κράτους, νὰ ἔλθῃ εἰς ἀντίληψιν καὶ ἀρωγὴν, θεσπίζον χάριν αὐτῶν καὶ διὰ τοὺς οἴνους τὴν παρακράτησιν. Καὶ θὰ ἔλθῃ ὁ φίλος μου κ. Μπακόπουλος, ὁ φίλος μου κ. Τριανταφυλλάκος καὶ οἱ ἄλλοι Βουλευταὶ Μαντινείας, ἀναγγέλλοντες ἐδῶ συλλαλητήρια ἐπὶ συλλαλητηρίων, θόρυβον καὶ ἀπειλὰς, οἷαι ἀκούονται ἔκ τινων μερῶν σήμερον, καὶ θὰ λέγωσι πρὸς ὑμᾶς: Τί κάθεσθε καὶ διατὶ ἀδιαφορεῖτε; διατὶ δεικνύεσθε ἄστοργοι καὶ σκληροὶ πρὸς ἡμᾶς; Δὲν βλέπετε ὅτι ἐπλημμύρησεν ὁ οἶνος εἰς τὸν τόπον καὶ ὅτι θὰ κυλισθῇ ἡ ἐπαρχία ἡμῶν εἰς τὸ αἷμα; Σπεύσατε νὰ σώσητε ἡμᾶς καὶ νὰ προλάβητε τόσους κινδύνους, θεσπίσατε παρακράτησιν, ὁμοίαν πρὸς τὴν τῆς σταφίδος, καὶ διὰ τοὺς οἴνους. Καὶ θὰ ἔλθωμεν ἡμεῖς, ψηφίζοντες ὁμοίαν παρακράτησιν διὰ τοὺς οἴνους, ν’ ἀναγκάσωμεν τοὺς οἰνοπαραγωγοὺς τοῦ Χαλανδρίου καὶ Ἀμαρουσίου, τοὺς οἰνοπαραγωγοὺς τῶν Μεσογείων, νὰ τρέχωσιν εἰς τὴν Τρίπολιν, ν’ ἀγοράζωσιν οἶνον δευτέρας ποιότητος, νὰ τὸν μεταφέρωσιν εἰς τὰ χωρία των, ὅπως κατόπιν, παρουσίᾳ τοῦ ἐφόρου ἢ ἄλλης ἀρχῆς, τὸν χύνωσι, χάριν τῆς παρακρατήσεως καὶ χάριν τῆς ὑψώσεως τῶν τιμῶν. Αὐταὶ θὰ ἦναι αἱ θλιβεραὶ συνέπειαι τοῦ νομοσχεδίου· διότι περὶ τούτου πρόκειται. Ἐκεῖνον ὅστις δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ εἰς τὸν πολύμοχθον ἀγῶνα τοῦ βίου, θέλετε νὰ τὸν προστατεύσητε μὲ τὸ χείριστον εἶδος προστασίας, μὲ τὸν κοινωνιστικώτερον τρόπον, ὑποδουλοῦντες, παραδίδοντες αἰχμάλωτον εἰς αὐτὸν τὸν προπορευόμενον συναγωνιστήν. Τὸ κατ’ ἐμὲ, τοιαῦτα ἔκτροπα ἀπορῶ πῶς προτείνονται εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ πιστεύσω, μεθ’ ὅσα καὶ ἂν βλέπω σήμερον, ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ ποτὲ ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς νομοσχεδίων τοιοῦτον φερόντων κοινωνιστικὸν καὶ ἁρπακτικὸν χαρακτῆρα.

§140Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριοι, θὰ κρατήσω τὸν λόγον μου καὶ δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολύ. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν πάντες, καὶ δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ τις, ὅτι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, περιήχθη εἰς ἀνώμαλον στάδιον, διότι ἐξετράπημεν τῆς εὐθείας ὁδοῦ, τὴν ὁποίαν ἐξ ἀρχῆς ἠκολουθοῦμεν, καὶ ἐντεῦθεν αἱ δυσχέρειαι αἱ ἀναφαινόμεναι κατὰ τὴν συζήτησιν. Διότι τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως εἶναι τῷ ὄντι λεπτὸν, καὶ ἀπαιτεῖται μεγάλη περίσκεψις εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτοῦ καὶ μεγάλη προσοχὴ εἰς τὴν φαινομενικὴν τοὐλάχιστον νομιμότητα αὐτοῦ. Τὸ μέτρον, Κύριοι, τῆς παρακρατήσεως, ἐφ’ ὅσον δι’ αὐτοῦ πρόκειται νὰ ἀφαιρεθῇ περιουσία τῶν πολιτῶν, δὲν ἐπιτρέπεται, ἐὰν ἡ περιουσία αὕτη πρόκειται νὰ ἀφαιρεθῇ διὰ παντὸς ἀπ’ αὐτῶν. Ἄλλως θέλομεν σκεφθῆ, ἐὰν ἀφαιροῦντες μέρος τῆς περιουσίας αὐτῶν ἀποβλέπωμεν εἰς τὴν ὠφέλειαν αὐτῶν τῶν ἰδίων, χωρὶς νὰ στερῶμεν αὐτοὺς τὸ τίμημα τοῦ ἀφαιρουμένου ποσοῦ. Δύο μέτρα μέχρι τοῦδε συνεζητήθησαν, ἔχοντα τοιαύτην διατύπωσιν καὶ νομιμότητα, πληροῦντα ὅλους τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ἀπαιτεῖ τὸ ζήτημα, ἵνα θεωρηθῇ ἀποδεκτόν· διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι περὶ παρακρατήσεως πρόκειται, εἶπον δὲ καὶ χθὲς, ὅτι δὲν μᾶς ἀπαγορεύεται νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα ὑπὸ ἑτέρας βάσεις. Τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ ἐκ Τριφυλίας Βουλευτὴς, ὡς πρόεδρος τῆς σταφιδικῆς ἐπιτροπῆς, ἐπλήρου τοὺς ὅρους τούτους, διότι διὰ τοῦ μέτρου ἐκείνου ἐζητεῖτο ἡ ἀφαίρεσις ἑνὸς ποσοῦ ἐκ τῆς παραγωγῆς, ὑπὸ τὸν ὅρον, τὸ τίμημα τούτου νὰ ἀποδοθῇ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας· οὕτω πως δὲν ἐφαίνετο ὅτι διαπράττομεν ἁρπαγὴν τῆς περιουσίας. Λόγος δὲ τοῦ μέτρου ἦτο, ὅτι εἴχομεν ἀνάγκην νὰ φέρωμεν ἰσοζύγιον, ἐὰν τοῦτο καταστῇ δυνατὸν, μεταξὺ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ εὕρωμεν νόμιμον τρόπον, ἐπιτρέποντα ἡμῖν τὴν ἐκ τῆς ἐξωτερικῆς καταναλώσεως ἀφαίρεσιν τοῦ ὑπερβάλλοντος ποσοῦ, ἵνα φέρωμεν οὕτως ἀνάλογον περιορισμὸν τῆς προσφορᾶς, χωρὶς νὰ προσκρούσωμεν εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας. Τὸν νόμιμον δὲ τοῦτον τρόπον εὕρομεν καὶ διετυπώσαμεν ἐν τῷ ὑποβληθέντι εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίῳ, βασιζόμενοι ἐπὶ τῆς ἰδέας τῆς ἐλευθερίας, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐπικρατῇ εἰς τὰ ζητήματα τῆς περιουσίας. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ δὲν ἐπρόκειτο πλέον περὶ ἀφαιρέσεως περιουσίας, ἀλλὰ περὶ προσδιορισμοῦ τῆς χρήσεως μέρους αὐτῆς, χάριν αὐτοῦ τοῦ συμφέροντος τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἡ πλειονότης τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου ἐζήτει νὰ προσδιορίσῃ τὴν χρῆσιν ἑνὸς μέρους τοῦ προϊόντος αὐτῆς, καὶ ἡμεῖς προέβημεν εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῆς χρήσεως ταύτης, τὸν ὁποῖον αὐτὸς ὁ πληθυσμὸς ἄνευ τῆς συνδρομῆς τοῦ Κράτους δὲν ἠδύνατο νὰ πραγματοποιήσῃ. Ἐπίσης ἐπλήρου τοὺς ὅρους τῆς νομιμότητος καὶ τὸ ἕτερον νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κραναίας Βουλευτοῦ, διότι δι’ αὐτοῦ παρεκρατοῦντο μὲν 20% ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ὡς ἀντιστάθμισμα ἀφίετο εἰς τοὺς παραγωγοὺς τὸ ἥμισυ τοῦ ἐγγείου φόρου. Ἀλλ’ ἀμφότερα ἀπεῤῥίφθησαν, ἀποκρουσθέντα καὶ ἀπὸ ἄλλους καὶ ἀπὸ αὐτὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, τὸ μὲν ἐμμέσως, τὸ δὲ ἀμέσως. Τὸ ἓν ἀποκρούσθη, διότι ἔθιγε τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, τὸ ἕτερον, διότι, ὅπως ἐφρόνει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δὲν ἦτο ἐπιστημονικὸν καὶ προσέκρουεν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθερίας τῆς ἰδιοκτησίας. Ἀλλ’ ἰδοὺ, ὅτι μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν αὐτῶν εἰσήλθομεν εἰς τὸ ἀδιέξοδον. Ἡ ἀπόῤῥιψις ἐκείνη ὡδήγει εἰς ναυάγιον, καὶ ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ δράξωνται οἵας δήποτε σανίδος πρὸς σωτηρίαν· πρώτη δὲ σανὶς παρουσιάσθη εἰς αὐτοὺς τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Φορέστη, τὸ ὁποῖον δικαίως ἀπεκλείσθη τῆς συζητήσεως, διότι ἐζήτει τὴν παρακράτησιν ὑπὸ τοὺς χειροτέρους ὅρους, ἐζήτει νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν καὶ τὴν καταστρέψωμεν, περιπλέον δὲ ἀπηγόρευε τὴν ἐμπορίαν τῆς σταφίδος, διότι διὰ τοῦ 2 ἄρθρου ἀπηγόρευε τὴν ἐξαγωγὴν τῆς σταφίδος, ἂν δὲν ἦτο καθαρὰ, ἀμιγὴς κλπ. Καὶ ὅμως ἐκεῖνο τὸ μέτρον ἐθεώρησαν ὡς σανίδα, καὶ τὸ ἀνέγραψαν πρὸς συζήτησιν, ἀλλ’ εἰς τὴν πρώτην ἀντίῤῥησιν ἐθεωρήθη ὡς ἀπαράδεκτον, καὶ ἀπεσύρθη, διότι δὲν ἐπετρέπετο ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἡ τοιαύτη καταστροφὴ τῆς περιουσίας τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἀλλὰ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Βότση ἠκούσατε ὁποίας ἤγειρεν ἀντιῤῥήσεις. Ἐγὼ, δικαιολογῶν τὴν ψῆφόν μου, δηλῶ ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ οὕτως, ὥστε νὰ περιβληθῇ νόμιμον διατύπωσιν. Ἐὰν μείνῃ ὡς ἔχει, ἐὰν δηλ. πρόκειται νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν κατὰ μέρος καὶ νὰ μὴ ἀποδώσωμεν τίποτε ἐκ τοῦ τιμήματος εἰς αὐτοὺς, ἢ νὰ μὴ τὸ διαθέσωμεν καθόλου, ἢ νὰ τὸ δώσωμεν ὡς πρόσθετον φόρον εἰς τὸ Δημόσιον, δὲν τὸ παραδέχομαι. Πῶς εἶναι δυνατὸν, ἀφοῦ πάντες ὁμολογοῦμεν ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος εἶναι ὑπερβολικὸς καὶ ἀπάνθρωπος, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ καὶ πρόσθετον φόρον πρὸς 20%; Καὶ τί νομίζετε ὅτι εἶναι αὐτὸ τὸ 20%; εἶναι ἐπὶ 400 ἑκατομμυρίων, εἰς ἃ ἀνέρχεται ἡ παραγωγὴ, 80,000,000 σταφιδοκάρπου, τὰ ὁποῖα εἰς τὴν τρέχουσαν τιμὴν ἀξίζουν 8,000,000 δραχμῶν. Φαντασθῆτε τί προτείνουσιν! ἀφοῦ λυπούμεθα τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, καὶ θέλομεν νὰ φροντίσωμεν ὑπὲρ αὐτῶν, προτείνουσι νὰ τοὺς ἀφαιρέσωμεν 8 ἑκατομμύρια δραχμὰς καὶ νὰ τὰ πετάξωμεν. Εἶναι ἀκριβῶς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον προώρισεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Παρνασίδος Βουλευτὴς ὡς κεφάλαιον τῆς ὑπ’ αὐτοῦ προταθείσης Σταφιδικῆς Τραπέζης. Τοιοῦτόν τι δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ. Λέγει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου, ὅτι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα θὰ παρακρατηθῶσι, θὰ διατεθῶσι, καὶ τὸ τίμημα θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς σύστασιν ταμείου σταφιδικῆς ἀμύνης. Τὸ τοιοῦτον δίδει ὅπως δήποτε μίαν εὐλογοφανῆ δικαιολογίαν. Ἀλλὰ ποῖον θὰ ἦναι τὸ ταμεῖον; ποῖος θὰ τὸ συστήσῃ; ἡ περιουσία του εἰς ποῖον θὰ ἀνήκῃ καὶ ποῖος εἶναι ὁ σκοπός του; ὅλα αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ γνωρίζωμεν. Ποῖοι θὰ ἦναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιχειρήσωσι τὴν πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ τούτου; διότι, ἐὰν δὲν ἦναι ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ τῆς σταφίδος, δὲν δυνάμεθά ποτε νὰ ἔχωμεν ἐλπίδα ὅτι θὰ πραγματοποιήσωσι τοιοῦτον σκοπόν. Ἐνῷ, ἐὰν τὸ ταμεῖον ἦναι ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἐὰν παρ’ αὐτῶν θὰ διοικῆται, ἐὰν εἰς αὐτοὺς θὰ ἀνήκῃ ἡ περιουσία του, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι διὰ τῆς εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο ἀποδόσεως τῆς ἀξίας τοῦ παρακρατηθησομένου θέλομεν, ἂν ὄχι ἀμέσως, ἀλλ’ ἐμμέσως τοὐλάχιστον, ἀποδώσει αὐτὴν εἰς αὐτοὺς τούτους τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, καὶ ἑπομένως ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου δὲν προσβάλλομεν ποσῶς τὸ δίκαιον τῆς ἰδιοκτησίας. Οὐδεμίαν, Κύριοι, θὰ εἶχον ἀντίῤῥησιν, ἐὰν ταῦτα προσδιωρίζοντο ἀκριβῶς καὶ κατὰ τρόπον ἀποκλείοντα τὰς ἀμφιβολίας. Δὲν θὰ εἶχον ἀντίῤῥησιν, διότι, τῷ ὄντι, δὲν πρέπει νὰ πλανώμεθα περὶ τοῦ κρισίμου τῆς περιστάσεως. Δύναται χαριτολογῶν νὰ ὁμιλῇ ὡς βούλεται ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, δύναται νὰ ἀνατρέχῃ εἰς τὴν μυθολογίαν καὶ ἀναπαριστᾷ τὰς ἀρχαίας μυθοπλαστίας, ἀλλὰ πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι ἤδη δὲν πρόκειται περὶ μύθου, πρόκειται περὶ πραγματικότητος, πρόκειται περὶ ἀνάγκης, πρόκειται περὶ κινδύνου, τὸν ὁποῖον γεννᾷ ἡ κατάστασίς μας. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξέλθωμεν ἀπ’ ἐδῶ, Κύριοι, χωρὶς νὰ λάβωμεν ἐπὶ τέλους ἓν μέτρον, σῶζον τὴν σταφίδα, ἢ τοὐλάχιστον παρέχον ἐλπίδα σωτηρίας. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἀποῤῥίψωμεν τὸ νομοσχέδιον ἕνεκα τῶν ἀτελειῶν αὐτοῦ· πρέπει νὰ τὸ συμπληρώσωμεν. Ἐγὼ ἔχω μίαν ἰδέαν, Κύριοι, ὅτι μόνον κατὰ ἕνα τρόπον δυνάμεθα τοῦτο, ἀφοῦ ἐξετράπημεν τῆς λογικῆς ὁδοῦ καὶ εἰσήλθομεν εἰς στάδιον λίαν ἀκανθῶδες. Πρέπει νὰ εὕρωμεν τρόπον, ἵνα ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς λογικῆς. Εἷς τρόπος, νομίζω, δύναται νὰ φέρῃ εἰς τοῦτο, διότι τὸ νὰ ἀποδώσωμεν τὸ τίμημα εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς ἀμέσως, δὲν δυνάμεθα ἤδη νὰ τὸ κατορθώσωμεν, ἀφοῦ μάλιστα τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τριφυλίας Βουλευτοῦ ἀπεῤῥίφθη. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο κατὰ τοῦτο διέφερε τοῦ σημερινοῦ, ὅτι δι’ ἐκείνου τὸ τίμημα τοῦ παρακρατηθησομένου ποσοῦ, ὁποιοιδήποτε καὶ ἂν ἤθελεν εἶσθαι, θὰ ἀπεδίδετο εἰς τοὺς εἰσφορεῖς, τοῦτο δὲ δὲν τὸ ἀποδίδει εἰς αὐτούς. Ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ σύστημα ἐκεῖνο, πολὺ θὰ ηὐχαριστούμην.

§141ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν δύνασθε; Εἰς ἐκεῖνο εὑρίσκεσθε, ἐπὶ ἐκείνου συζητεῖτε. Ἐπειδὴ μετεβλήθη μία λέξις; Πάντοτε πρόκειται περὶ παρακρατήσεως.

§142ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μετεβλήθη ἡ βάσις. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ναὶ μὲν ἤθελε σχηματισθῆ ταμεῖον ἀμύνης, ἀλλὰ τὸ τίμημα τοῦ παρακρατηθησομένου πράγματος ἤθελεν ἀποδοθῆ εἰς τοὺς εἰσφορεῖς. Τώρα πρέπει νὰ εὕρωμεν,—προσέξατε, σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, εἰς τοῦτο, — πρέπει νὰ εὕρωμεν τρόπον καθιστῶντα νόμιμον τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος, διότι μέχρι τοῦδε, διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, δὲν ἔχομεν τοιοῦτον τρόπον, νὰ ἀφαιρέσωμεν δὲ αὐθαιρέτως τὸ πλεόνασμα, δὲν τὸ ἐπιτρέπει οὔτε τὸ πολίτευμά μας, οὔτε ὁ νόμος. Μόνον τὸ δίκαιον τῆς βίας ἠδύνατο νὰ τὸ ἐπιτρέψῃ. Διότι μὴ νομίσωμεν ὅτι ἅπαντες οἱ παραγωγοὶ τὸ θέλουσι· καὶ ὅταν εἷς μόνον ὑπάρχῃ ὁ ἀποστέργων εἰς τὴν ἀφαίρεσιν, δὲν ἔχομεν δικαίωμα ν’ ἀφαιρέσωμεν τὴν περιουσίαν του. Πρέπει ἑπομένως νὰ εὕρωμεν τρόπον καθιστῶντα νόμιμον τὴν ἀφαίρεσιν. Ἐγὼ ὑπέβαλον τὰς ἰδέας μου περὶ συστάσεως Τραπέζης Σταφιδικῆς, καὶ νομίζω ὅτι πάντες συμμερίζονται τὰς ἰδέας ταύτας, ὅτι πρέπει νὰ συστηθῇ Τράπεζα, ἡ ὁποία μάλιστα δὲν ἀφορᾷ εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον, ἀλλ’ ἀφορᾷ εἰς τὸ προσεχέστατον μέλλον, διότι αὕτη πρόκειται νὰ χορηγήσῃ τὰ μέσα τῆς καλλιεργείας, καὶ ἡ καλλιέργεια πλησιάζει, μετὰ τὸν τρυγητὸν, τὸν Ὀκτώβριον ἀρχίζει ἡ καλλιέργεια. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι ἡ Τράπεζα αὕτη πρέπει νὰ ἀφορᾷ ἀποκλειστικῶς εἰς τοῦτο τὸ εἶδος καὶ νὰ γείνῃ διὰ τῆς συνδρομῆς αὐτῶν τῶν ἰδίων τῶν ἐνδιαφερομένων, δι’ εἰσφορᾶς μικρᾶς μὲν, μόνον ὑπ’ αὐτῶν καταβαλλομένης, ἀλλ’ ἡ ὁποία δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς εὕρεσιν κεφαλαίων περισσοτέρων, δυναμένων σὺν τῷ χρόνῳ νὰ φθάσωσιν εἰς ποσὸν, ἀρκοῦν πρὸς ἐξοικονόμησιν ὅλων τῶν ἀναγκῶν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ἐὰν πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ τὸ μέτρον ἐκεῖνο ἢ ἄλλο παρεμφερὲς μέτρον, περὶ συστάσεως Τραπέζης, ἀνηκούσης εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, διοικουμένης ὑπ’ αὐτῶν, ἐχούσης μετόχους μόνον αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι βεβαίως θὰ ἔχωσιν ἐνδιαφέρον νὰ φροντίσωσι περὶ ὅλων τῶν ἀφορώντων τὴν σταφίδα καὶ περὶ εὐρυτέρας διαδόσεως αὐτῆς, ἐὰν πρόκειται τοιοῦτον μέτρον νὰ ληφθῇ, εἴτε τώρα εἴτε κατόπιν, ἰδοὺ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ καταστῇ νόμιμος ἡ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου. Δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε νὰ διατάξωμεν, ὥστε τὸ ἀντίτιμον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ παρακρατήσωμεν, νὰ μὴ χαθῇ, ἀλλὰ νὰ ἀποδοθῇ εἰς αὐτοὺς τούτους τοὺς παραγωγοὺς ἀμέσως, δηλ. εἰς τὴν Τράπεζάν των, τῆς ὁποίας μέτοχοι θὰ ᾖναι αὐτοὶ οὗτοι, ἀναλόγως τῆς εἰσφορᾶς του ἕκαστος. Τώρα αἱ ἰδέαι μου περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης δυνατὸν νὰ μὴ γείνωσι δεκταί, ἀλλ’ ὅπως δήποτε, γενομένης δεκτῆς τῆς ἀρχῆς, ταχέως τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον θὰ ἀσχοληθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ θ’ ἀναγνωρίσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἄνευ τῆς ὁποίας ὅλα τὰ ἄλλα μέτρα εἶναι περιττά. Διότι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, εἶναι προσωρινόν, καὶ μόλις παρέλθῃ ὁ χρόνος, δι’ ὃν θέλει ληφθῆ, θὰ ἐπαναπέσωμεν εἰς τοὺς αὐτοὺς κινδύνους. Ἀλλ’ ἴσως μοὶ εἴπῃ τις, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ πολλοί, οἱ ὁποῖοι οὔτε τοῦτο θέλουσιν. Εἶναι ζήτημα, Κύριοι, τὸ ὁποῖον θὰ λύσῃ ἡ πλειονότης. Εἶναι δὲ ἐν τῷ δικαιώματι αὐτῆς ἡ Βουλή, νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῆς σταφίδος, διότι ἡ σταφίς, ἂν καὶ καλλιεργεῖται ὑπὸ ἰδιωτῶν, ἀφορᾷ ὅμως τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, εἶναι προϊὸν ἐθνικόν, εἶναι προϊὸν ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ τὸ Ἔθνος βασίζει τὰς ἐλπίδας του καὶ τὸ Κράτος βασίζει τὰς προσόδους του, εἶναι προϊὸν, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερον ἐν τῇ καταστροφῇ. Ὀφείλει ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσωσι περὶ τούτου. Καὶ ἄν ἐν τῇ μερίμνῃ του τὸ Κράτος νομίσῃ, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ τοῦτο, ἐν τῷ δικαιώματι αὐτοῦ κεῖται νὰ τὸ πράξῃ. Διὰ τοῦτο συνέταξα μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν κρίσιν μου ἀποδίδει εἰς τὸ νομοσχέδιον τὴν τοιούτου εἴδους νομιμότητα. Κατ’ αὐτὴν, τὸ ἀντίτιμον τοῦ κρατηθησομένου ποσοῦ θ’ ἀποδίδεται εἰς τὴν συστηθησομένην Τράπεζαν, λαμβάνεται δὲ δι’ αὐτῆς καὶ πρόνοια περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως αὐτοῦ τοῦ ἀντιτίμου, καὶ κανονίζονται αἱ ἐγγυήσεις, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπραχθῇ εἰς εἶδος, δὲν θὰ δοθῇ εἰς τὴν πρὸς βρῶσιν κατανάλωσιν, ἀφοῦ δὲν δύναται νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ χρησιμοποίησις αὐτοῦ καὶ διὰ τὴν βιομηχανίαν. Εἴδατε τὸ ζήτημα τοῦτο ὁποίας ἀντιῤῥήσεις ἀπήντησεν, αἱ ὁποῖαι ἠνάγκασαν τὸν κ. Βότσην νὰ θέσῃ εἰς τὸ νομοσχέδιόν του τὸν ὅρον, κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ ἐναντίου ὑπάρχουσιν ἀντιῤῥήσεις. Ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦτο, ἔστω καὶ μεταπεποιημένον, τὸ ἐξαγάγητε εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀντιτάσσεσθε εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἔχει τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ σταφὶς τῆς Μεσσηνίας θὰ εὕρῃ συναγωνιστὴν σπουδαιότατον εἰς τὸ ποτὸν αὐτὸ τὸ παρακρατηθησόμενον. Δὲν δυνάμεθα, Κύριοι, νὰ εὕρωμεν τρόπον, ὅπως ἱκανοποιήσωμεν ὅλας τὰς ἐπιθυμίας καὶ ὅλα τὰ ἀντικρουόμενα συμφέροντα, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν, εἶναι νὰ ἐπιῤῥωσθῇ ἡ πρὸς βρῶσιν κατανάλωσις, διότι αἱ ἀγοραὶ, αἱ ὁποῖαι δαπανῶσι τὸ πρᾶγμα πρὸς βρῶσιν, εἶναι αἱ σταθεραὶ ἀγοραί, αἱ δυνάμεναι νὰ δώσωσι τιμὰς ἱκανοποιούσας ἡμᾶς. Ἡ πρὸς βιομηχανίαν χρησιμοποίησις τοῦ προϊόντος δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ὑψώνει τὰς τιμὰς, διότι ἐν τῇ βιομηχανίᾳ τὸ πρᾶγμα ζητεῖται, ὅταν παρέχηται εἰς εὐθηνὰς τιμάς. Ἄλλως, Κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἰσχὺν εἰς τὸ μέλλον, πρόκειται περὶ προσωρινοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἐπὶ ἓν ἔτος θὰ ἔχῃ ἰσχύν. Ἐὰν πρόκειται δὲ νὰ παραβλαφθῶσιν ἕτερα προϊόντα κατά τι, θὰ παραβλαφθῶσι μόνον διὰ τὸ ἔτος τοῦτο, καὶ πρέπει νὰ ὑποχωρήσωσιν αἱ ἀπαιτήσεις τῶν ἄλλων ἀπέναντι τῆς μεγάλης ἀνάγκης τῆς σταφίδος. Παραδίδω τὴν τροπολογίαν μου εἰς τὸ Προεδρεῖον. Τοιουτοτρόπως ἐγὼ θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἂν τροποποιηθῇ κατὰ τὴν τροπολογίαν μου, εἴτε ἄλλως κατὰ τὸ πνεῦμα αὐτῆς, θὰ ψηφίσω καὶ ὑπὲρ τῶν λεπτομερειῶν αὐτοῦ.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 203)

§144ΒΟΤΣΗΣ. Εἰς τὸ ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ἔχουσι τροπολογίας ὁ κ. Πεταλᾶς καὶ ὁ κ. Γεροκωστόπουλος. Ἀποδέχομαι τὰς τροπολογίας ταύτας.

§145ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ ψήφισις τοῦ ἰδικοῦ μου νομοσχεδίου, διότι ἐπροτάθη πρῶτον.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἐπροτείνατε πρῶτος, ἀλλ’ εἶτα τὸ ἀπεσύρατε. Κηρύσσω τὴν συζήτησιν περατωμένην. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Βότση.

§147ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Βότση ἔχει ὡς ἀρχὴν τὴν ἐπιβολὴν προσθέτου φόρου, ἑπομένως ταύτην τὴν ἀρχὴν θὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν.

§148ΒΟΤΣΗΣ. Ἐγὼ τροποποιῶ τὴν ἐπιγραφὴν τοῦ νομοσχεδίου μου καὶ θέτω ἐπιγραφὴν «Περὶ εἰσφορᾶς ἐπὶ τοῦ ἐξαχθησομένου σταφιδοκάρπου».

§149ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ ζήτημα, ὅτι πρόκειται περὶ προσθέτου φόρου, διότι κατόπιν τῶν γενομένων συζητήσεων καὶ τῆς εὐρυτάτης ἀναπτύξεως προκύπτει, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ φορολογίας ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ περὶ καταβολῆς σταφιδοκάρπου ἐκ μέρους τῶν σταφιδοκτημόνων πρὸς τὸν σκοπὸν, εἴτε νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς σύστασιν ταμείου ἀμύνης, εἴτε πρὸς σύστασιν Σταφιδικῆς Τραπέζης. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ φόρου καταβαλλομένου ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου καὶ πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου, ὅτε μόνον θὰ ἐτίθετο καλῶς τὸ ζήτημα, ὡς ὑπεστηρίχθη προηγουμένως. Ἀφοῦ δὲ δὲν πρόκειται περὶ φόρου ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ περὶ καταβολῆς καρποῦ, ἵνα χρησιμεύσῃ πρὸς σκοπόν τινα ὑπὲρ αὐτῶν τῶν ἰδίων σταφιδοκτημόνων, τῶν καταβαλλόντων τὸν σταφιδόκαρπον, ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ὁ χαρακτηρισμὸς τοῦ νομοσχεδίου ὁ προσήκων, ἤτοι ὅτι εἶναι εἰσφορὰ καὶ καὶ τίποτε ἄλλο.

§150ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι πρόκειται περὶ δύο ὅλως διαφόρων προτάσεων νόμου. Ἡ πρότασις τοῦ ἐκ Πατρῶν ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Βότση ἀφορᾷ εἰς φόρον πρόσθετον ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου· ἡ πρότασις τοῦ ἑτέρου ἐκ Πατρῶν βουλευτοῦ, τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου, ἀφορᾷ ὄχι εἰς φόρον ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλ’ εἰς εἰσφορὰν ἐπιβαλλομένην ὑπὲρ συστάσεως σταφιδικοῦ ταμείου ἀμύνης. Ἐρωτῶ, πρὸς Θεοῦ, ποία σχέσις ὑπάρχει μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν προτάσεων; Ἡ συζήτησις ἐγένετο μέχρι τοῦδε ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προτάσεως νόμου τοῦ κ. Βότση, ἡ πρότασις αὕτη ἦτο ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ περὶ αὐτὴν ἐστράφη ὁ λόγος, ἐπ’ αὐτῆς δὲ πρέπει νὰ προκαλέσητε τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτῆς προκαλῶ.

§152ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου ὡς καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Φορέστη πρέπει ν’ ἀναγραφῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ νὰ συζητηθῶσι· τὸ πολὺ πολὺ ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Φορέστη ὡς τροπολογία τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Βότση, διότι καὶ αὐτὸ ἔχει τὴν ἀρχὴν τοῦ προσθέτου φόρου. Δὲν ἔχει οὕτω;

§153ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Μάλιστα.

§154ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι ὁ κ. Φορέστης εἶναι λογικώτερος καὶ συνεπέστερος πρὸς τὴν ἀρχὴν ταύτην, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ πρόσθετος οὗτος φόρος, ὡς ἄχρηστος εἰς τὸ Δημόσιον, διὰ δαπάνης τοῦ Δημοσίου καταστρέφεται. Τὸ πολὺ–πολὺ λοιπὸν μόνη ἡ πρότασις τοῦ κ. Φορέστη δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς τροπολογία τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Βότση, ἡ δῆθεν ὅμως τροπολογία τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει πρὸς τὴν πρότασιν νόμου τοῦ κ. Βότση. Διὰ ταῦτα νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προκαλέσητε τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει πρῶτον, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο πᾶσα ἡ μέχρι τοῦδε συζήτησις.

§155ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνακαλῶ εἰς τὴν μνήμην τοῦ Προεδρείου, ὅτι μετὰ μεσημβρίαν, ὅτε ἔλαβον τὸν λόγον, ἐζήτησα ἐξηγήσεις, ἐπειδὴ ἦσαν συγκεχυμένα τὰ θέματα καὶ τὰ νομοσχέδια, καὶ ἠρώτησα ἐπὶ τίνος ἀκριβῶς νομοσχεδίου συζητοῦμεν, καὶ παραδέχθητε ὅτι συζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Βότση, καὶ ἐξηκολούθησεν ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Αἱ τροπολογίαι δύνανται νὰ ψηφισθῶσι κατόπιν. Ἡ ἀρχὴ εἶναι ἡ ἐπιβολὴ φόρου 20% ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου· ἐὰν ἤδη ἐτροπολογήθη ἡ ἀρχὴ αὕτη, ἡ τροπολογία θέλει τυπωθῆ καὶ συζητηθῆ κατὰ τὰ κεκανονισμένα.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τὸ ἐναντίον. Ἐὰν ἤδη ὁ κ. Βότσης παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου, τότε ἔχομεν συγχώνευσιν, καὶ κατὰ τὸν Κανονισμόν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ τυπωθῇ ἐκ νέου ἡ πρότασις, νὰ διανεμηθῇ καὶ συζητηθῇ τὴν ἐπιοῦσαν. Διὰ τοῦτο δὲν ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς συγχωνευθείσης, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ὑπὸ συζήτησιν.

§157ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ περὶ τοῦ προσθέτου φόρου;

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤδη ἐπιθυμῇ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ τυπωθῇ ἡ πρότασις τῶν κ. κ. Βότση καὶ Γερωκοστοπούλου, νὰ διανεμηθῇ καὶ συζητηθῇ, τότε ἡ συζήτησις δύναται νὰ γείνῃ αὔριον.

§159ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν καταστραφῇ ἡ σταφὶς, θ’ ἀποθάνωμεν ἡμεῖς!

§160ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ Κανονισμὸς δὲν ἀπαγορεύει εἰς τὸν προτείναντα νομοσχέδιόν τι νὰ ἐπεξηγήσῃ τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ καὶ νὰ μεταῤῥυθμίσῃ, ἐὰν θέλῃ, βάσιν τινὰ τοῦ νομοσχεδίου του. Ἐν τῇ συζητήσει καὶ πρὸ αὐτῆς τοῦτο ἔπραξεν ὁ ἐκ Πατρῶν βουλευτὴς κ. Βότσης. Ὁ κ. Βότσης ἐν τῇ ἐνάρξει τῆς σημερινῆς συζητήσεως ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα καὶ εἶπεν, ὅτι ἐγκαταλείπει τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου του, τοῦ νὰ χαρακτηρισθῇ τὸ 20%, τὸ ὁποῖον θὰ ἀφαιρεθῇ ἐκ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ὡς φόρος, καὶ παραδέχεται τὴν ἀρχὴν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς εἰσφορά. Μετὰ τὴν τροποποίησιν ταύτην, τὴν ὁποίαν παρεδέχθη ὁ κ. Βότσης, ἡ Βουλὴ εἰσῆλθεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ οὕτω τροποποιημένου.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§162ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως, διότι πάντες οἱ ὁμιλήσαντες καὶ ὑπὲρ καὶ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ὡμίλησαν ὡς περὶ εἰσφορᾶς διδομένης παρὰ τῶν ἐξαγόντων σταφίδα ἐκ τοῦ Κράτους. Ἀπεκρούσθη δὲ ἡ ἰδέα τοῦ φόρου καὶ διὰ τὸν λόγον ἀκόμη τὸν συνδεόμενον μὲ τὴν σύμβασιν ἡμῶν μετὰ τῆς Ἀγγλίας. Ὅλοι δὲ οἱ ἀντίθετοι πρὸς τὸ νομοσχέδιον τὸ κατέκριναν ὅτι ἐπαναφέρει τὴν παρακράτησιν. Ὅλοι ἐθεώρησαν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ φόρου, τὸν ὁποῖον θὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον καὶ τὸν διαθέσῃ ὅπως θέλει, ἀλλὰ περὶ ἀφαιρέσεως ποσοῦ τινος τῆς παραγωγῆς, τὸ ὁποῖον θέλει χρησιμοποιηθῆ καθ’ ἕνα οἷον δήποτε τρόπον, ὄχι ὅμως ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Δημοσίου ἢ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου ἐν γένει, ἀλλὰ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν συμφερόντων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν· τοιουτοτρόπως ἡ συζήτησις, νομίζω, καὶ ἀπὸ χθὲς ἀκόμη ἤρξατο, ἀλλὰ σήμερον ἐκανονίσθη, ἐγὼ τοὐλάχιστον καὶ χθὲς εἶπον, ὅτι τοιαύτην ἐννοῶ τὴν πρότασιν, ὡς γενομένην ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ ὄχι ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, καὶ ὡς τοιαύτην καὶ ἐγὼ θέλω τὴν ψηφίσει κατ’ ἀρχήν· ἐπὶ τῇ βάσει δὲ ταύτῃ ἐγένετο ἡ συζήτησις. Τώρα μετὰ τὴν συζήτησιν νομίζω ὅτι ἤθελεν εἶναι κάπως ἄδικον καὶ διὰ τὴν Βουλήν, τὴν ἐργαζομένην μετὰ τόσου κόπου, νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν νομοσχεδίου ἀποκρουομένου ἐν τῇ βάσει αὐτοῦ ὡς φόρου καὶ παρὰ τοῦ προτείνοντος αὐτὸ καὶ παρὰ τῶν πλείστων τῶν ὑπὲρ αὐτοῦ λαλησάντων. Θὰ ἔλθωμεν εἰς νέας ἀκολούθως συζητήσεις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νέου νομοσχεδίου, διὰ νὰ ἔχωμεν ἐπανάληψιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸν Κανονισμὸν εἰς πᾶσαν περίστασιν δυνάμεθα νὰ ἑρμηνεύσωμεν ἐπὶ τὸ πρακτικώτερον, εἰς τὴν περίστασιν δὲ αὐτὴν ὀφείλομεν νὰ τὸν ἑρμηνεύσωμεν ἐπὶ τὸ πρακτικώτερον καὶ νὰ θέσωμεν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὴν πράγματι συζητηθεῖσαν ἀρχὴν τῆς εἰσφορᾶς καὶ ὄχι τοῦ φόρου.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συζητῆται ἀρχὴ νομοσχεδίου, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ τοῦτο ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει; Κατὰ τίνα τρόπον νὰ ἑρμηνεύσω πρακτικώτερον τὸν Κανονισμόν; Ἐγὼ ἐπίσης ἐπιθυμῶ νὰ περατωθῇ ἡ συζήτησις, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει τρόπος. Ὁ μόνος τρόπος εἶναι νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ αὔριον ν’ ἀναγραφῇ καὶ συζητηθῇ τὸ νέον νομοσχέδιον. Αὐτὸ μοὶ φαίνεται ὅτι δύναται νὰ γείνῃ κατὰ τὸν Κανονισμόν, ἄλλο τι δὲν νομίζω δυνατόν.

§164ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§165ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκλείσατε, κ. Πρόεδρε, τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ἐθεωρήσατε περατωμένην ἐπὶ νομοσχεδίου ἀναγεγραμμένου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶναι τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Βότση· οὐδεὶς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὑπῆρχεν ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου, ὅταν δὲ εἴπετε ὅτι ἡ συζήτησις εἶναι περατωμένη, δὲν ἐλάβομεν τὸν λόγον, καίτοι ἠθέλομεν ν’ ἀποκρούσωμεν τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ἐπὶ τοῦ ἰδίου του νομοσχεδίου, διότι εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἦτο ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἐὰν θέλητε νὰ ἐπαναφέρητε νέον νομοσχέδιον, δὲν δύνασθε νὰ θεωρήσητε τὴν συζήτησιν κεκλεισμένην, ἀλλὰ θὰ ἐξακολουθήσωμεν συζητοῦντες, ὁ δὲ μόνος τρόπος νὰ συντομεύσωμεν ἀληθῶς τὴν ἀγωνίαν ἐκείνων, πρὸς τοὺς ὁποίους ἐδώσαμεν ψευδεῖς ὑποσχέσεις ὅτι δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν φάρμακον κατὰ τῶν δεινῶν των, εἶναι νὰ συζητῶμεν εἰλικρινῶς καὶ νὰ μὴ σκεπάζωμεν διὰ λέξεων προτάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ τὴν γνώμην μου τὴν ἐξέφρασα· εἶπον ὅτι συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Βότση.

§167ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἐτροπολογήθη.

§168ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ προκαλέσητε ψηφοφορίαν ἐπὶ νομοσχεδίου μὴ ἀναγεγραμμένου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει (διάλογοι).

§169Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Βότσης ἔφερε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει μὲν ἐπιγραφήν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὁποίου, ὡς ἐκ τοῦ πρώτου αὐτοῦ ἄρθρου προκύπτει, ἐννοεῖ τις ὅτι πρόκειται περὶ προσθέτου φορολογίας. Κατόπιν ὁ κ. Βότσης ἐβάπτισεν ἄλλως τὸ νομοσχέδιόν του, τὴ ὠνόμασεν εἰσφορὰν ὑπὲρ τοῦ ταμείου ἀμύνης. Εὐθὺς ὡς τὸ λέγει εἰσφορὰν, εἶναι ἀπαράδεκτον, διότι εἶναι ἡ παρακράτησις, τὴν ὁποίαν ἀπέῤῥιψεν ἡ Βουλή. Ἀπορῶ λοιπόν, πῶς θέλουν νὰ ψηφίσωμεν ἀπόψε πάλιν τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως, περὶ τοῦ ὁποίου ἤδη ἐξεφράσθη ἡ Βουλή.

§170ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ παρακρατήσεως.

§171ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τίνος πρόκειται; παίζομεν μὲ τὰς λέξεις; καὶ αὔριον, ἐὰν ἔλθουν νὰ μᾶς εἴπουν συνδρομὴ, μεθαύριον ἔρανος, ἀντιμεθαύριον ἄλλο, τὸ πρᾶγμα εἶναι τὸ αὐτό, ἡ παρακράτησις· ἀλλ’ ἡ παρακράτησις ἀπεῤῥίφθη. Φέρετε πρόσθετον φόρον, ὡς λέγει τὸ νομοσχέδιον, — αὐτὸ θὰ ἦναι φόρος, — νὰ ψηφίσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βότση ἐπὶ τοῦ ἰδίου του νομοσχεδίου μεταβάλλῃ ἢ ὄχι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§173ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλήν.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§175Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴτε μεταβάλλῃ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, εἴτε δὲν τὴν μεταβάλλῃ, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀπασχολώμεθα εἰς τοῦτο. Τίθενται πρὸς ψηφοφορίαν τὰ θέματα ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγένοντο συζητήσεις. Ἐπὶ τίνων θεμάτων ἐγένοντο συζητήσεις; Ἐγένοντο συζητήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς εἰσφορᾶς, ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ φόρου. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν διατετυπωμένον νομοσχέδιον ὁμαλῶς καὶ τακτικῶς συντεταγμένον, ἔχομεν ὅμως θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων συνεζητήσαμεν· λοιπὸν προτείνατε ἀλλεπάλληλα τὰ θέματα ταῦτα πρὸς ψηφοφορίαν, ἵνα ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὴν συζήτησιν αὐτήν. Προβάλετε οἱονδήποτε θέλετε πρῶτον· θέλετε νὰ προτείνητε τὴν ἀρχὴν τῆς ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου; Νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τούτου· μετὰ τοῦτο ἂς ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς εἰσφορᾶς.

§176ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε νὰ μὴ θεωρήσητε τὴν συζήτησιν κεκλεισμένην.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου ὑπῆρχεν, αὕτη ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη, τῆς τροπολογίας ταύτης ἔλαβον ὅλοι γνῶσιν, ἡ τροπολογία δύναται νὰ συζητηθῇ, καὶ ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης δύναται νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ καὶ εἶχε τυπωθῆ καὶ εἶχε διανεμηθῆ, ὡς τροπολογία δὲ, δέον νὰ ψηφισθῇ πρὸ τοῦ κυρίου θέματος.

§178ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς δὲν εἶναι δυνατόν. Ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Γεροκωστοπούλου ἦτο ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, διὰ τοῦτο εἶναι τροπολογία· ἐὰν εἶχεν ἰδίαν ἀρχήν, δὲν θὰ ἦτο τροπολογία. Τὴν ἀρχὴν λοιπὸν δυνάμεθα μόνον ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, νὰ ψηφίσωμεν. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἀφοῦ παραδεχθῇ τὴν ἀρχὴν ἡ Βουλή, τότε δύναμαι νὰ ἐρωτήσω αὐτήν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου.

§180ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν ὅμως ἀποῤῥιφθῇ ἡ ἀρχὴ, τότε δὲν θὰ προβῆτε εἰς ἄλλην ψηφοφορίαν;

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως ὄχι.

§182ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλ’ ἡ γνώμη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ψηφοφορηθῶσιν ὡς δύο διάφορα θέματα.

§183Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν βλέπω τίποτε ἄλλο, παρ’ ὅτι παίζομεν περὶ μιᾶς λέξεως.

§184ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς λέξεως.

§185Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παίζομεν περὶ μιᾶς λέξεως, διότι ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν δὲν βλέπω καμμίαν διαφορὰν μεταξὺ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου καὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βότση.

§186ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχει θεμελιώδης διαφορά.

§187Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὅταν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ἔρχηται καὶ λέγῃ, ὅτι διὰ τοῦ προσθέτου φόρου ἐννοεῖ εἰσφορὰν, δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορὰ ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν. Εἶναι λυπηροτάτη κατάστασις, κ. Πρόεδρε, καὶ ἡ λυπηρὰ αὕτη κατάστασις ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν προνοίας ἐν τῷ παρελθόντι, εἰς τὴν ἔλλειψιν γνώμης τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ ἐνεστῶτι.

§188ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πταίει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ ἀφήσῃ τὴν πρωτοβουλίαν εἰς ἡμᾶς.

§189Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναφέρω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἀφοῦ ἐπερατώθη ἡ συζήτησις. Ἀπέφυγον νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι εἶναι δύσκολον νὰ προσθέσῃ τις τίποτε εἰς τὰ λεχθέντα. Ἐπιφυλάττομαι εἰς ἄλλην περίστασιν νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ὅταν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου τροποποιῇ τὴν λέξιν «πρόσθετος φόρος» εἰς εἰσφορὰν, ταὐτίζεται ἡ πρότασις τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου μὲ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Γεροκωστόπουλος. Ἑπομένως νομίζω ὅτι δύναται νὰ ἐρωτηθῇ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἡ Βουλή.

§190ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ προχθὲς ἐζήτησα παρὰ τῆς Βουλῆς συγχρόνως νὰ συζητηθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιόν μου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ βάσις.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἰδική σας πρότασις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ, ἀφοῦ δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§192ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Νομίζω ὅτι δύνασθε νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Βότση.

§194ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίας ἀρχῆς;

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὰς ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν.

§196ΒΟΤΣΗΣ. Ὡς προσωρινὴ εἰσφορά.

§197ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συνεζητήσαμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδόθη ἡ ἐξήγησις, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει διαφορά.

§199ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκηρύξατε περατωμένην τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀναγεγραμμένου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§200ΒΟΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἐγὼ ἑρμηνεύω τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον, καὶ ὅτι ὑπέβαλον πρότασιν νόμου περὶ προσωρινῆς εἰσφορᾶς 20% πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συστάσεως σταφιδικοῦ ταμείου ἀμύνης.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἐξηγεῖ αὐτὴν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§202ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§203ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§205ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας, παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε. Ὑπῆρξα ἀνέκαθεν ἀντιπαρακρατητικὸς, καὶ πολλάκις ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα ὁμιλήσω καὶ ἑρμηνεύσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχω, φρονῶν καὶ θεωρῶν, ὅτι ἡ παρακράτησις εἶναί τι καὶ ἀσύμφορον πρὸς αὐτὴν τὴν τύχην τῆς σταφίδος, καὶ οὐχὶ σύμφωνον καὶ πρὸς τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστήμης καὶ σχεδὸν καὶ πρὸς τὴν λογικήν. Ἡ ἐξέγερσις, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν κατ’ αὐτὰς εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, αἱ φωναὶ καὶ αἱ ἐπικλήσεις, τὰς ὁποίας ὁλόκληροι πληθυσμοὶ ἀπηύθυνον πρὸς τὴν Βουλήν, αἱ φωναὶ καὶ παρακλήσεις καὶ ἐπικλήσεις τῶν συναδέλφων ἐνταῦθα, τὰς ὁποίας ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας ἀκούομεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, μὲ διαθέτουσι, καὶ παρὰ πεποίθησιν, νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀφοῦ προτείνεται δι’ ἓν ἔτος, ἵνα μὴ δοθῇ εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ παραπονῶνται εἰς τὸ μέλλον, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐμερίμνησε περὶ αὐτῶν καὶ δὲν ἔλαβε μέτρον, τὸ ὁποῖον αὐτοὶ θεωροῦσιν ὡς σωστικόν. Διὰ τοῦτο καὶ παρὰ πεποίθησιν, ἐπαναλαμβάνω, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§206Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ διαμαρτυρίαι τῶν ἄλλων δὲν σᾶς συγκινοῦσι;

§207ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὰς διαμαρτυρίας τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι θεωροῦνται ὡς βάσις τῆς παραγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου, ἐγὼ θεωρῶ ἄκαιρον νὰ δημεύσωμεν τὴν περιουσίαν ἐκείνων, τὴν ὁποίαν ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου των ἀπέκτησαν. Διὰ τοῦτο ἐγὼ θὰ κάμω τὸ ἐναντίον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ κάμῃ ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, θὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον.

§208ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἐξέθηκα, συζητήσας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου μου. Νῦν θὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀναχωρῶν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, ὅτι μεταξὺ δύο κακῶν τὸ μὴ χεῖρον βέλτιστον.

§209ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁσάκις ἐπροτάθη τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως πρὸς ψηφοφορίαν ἐν τῇ Βουλῇ, ἐψήφισα πάντοτε κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ αὐτῆς. Θὰ ψηφίσω καὶ νῦν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου, διότι πρόκειται καθαρώτατα περὶ τῆς παρακρατήσεως.

§210ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἤμην καὶ θὰ ἦμαι κατὰ τῆς παρακρατήσεως, καὶ ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν νὰ λάβω τὸν λόγον.

§211Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχόμεθα νὰ μὴ παρουσιασθῇ δευτέρα συζήτησις.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Ι. Τσερτίδου καὶ Μ. Βαρότση, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 107. Ἐκ τούτων 76 εἶπον Ναὶ, 27 Ὄχι, καὶ 4 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Βότση. Θὰ προβῶμεν ἤδη εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§214ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τίνος νομοσχεδίου, κύριε Πρόεδρε;

§215Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις, ὅπως λάβωμεν καιρὸν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν καθέκαστα, καὶ νὰ προβῶμεν ἤδη εἰς ἄλλην ἐργασίαν. Ἀπόψε εἴμεθα ἀνέτοιμοι νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν.

§216ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ συζητηθῶσιν αἱ λεπτομέρειαι ἀπόψε. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ· ἀλλὰ πρέπει νὰ συζητηθῶσιν ἀπόψε αἱ λεπτομέρειαι καὶ κατόπιν τῆς συζητήσεως νὰ τροποποιηθῇ, διότι κανεὶς δὲν ἐξέφρασε τὴν γνώμην του ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§218ΛΕΒΕΝΤΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἀπαρτίαν, κ. Πρόεδρε.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φέρετε ἔνστασιν;

§220ΛΕΒΕΝΤΗΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 110. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Παρακαλῶ τὰ μέλη τοῦ ὀγδόου τμήματος τῆς Βουλῆς, ὅπως συνέλθωσι καὶ προβῶσιν αὔριον, τὴν δεκάτην ὥραν π. μ., εἰς τὴν προεξέλεγξιν τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Λυρκείας τῆς ἐπαρχίας Ἄργους. Προβαίνομεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τῆς προτάσεως νόμου τοῦ κ. Βότση. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§222Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι, ἐὰν ἤθελε συμβῆ νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἤθελον καταστήσει αὐτὸ δυσεφάρμοστον, ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ στέρξῃ τοῦτο. Ἐπειδὴ δὲ ἡ Βουλὴ τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν εἶναι διατεθειμένη, ἵνα ἐπιλάβηται τῆς εὐρυνθείσης συζητήσεως, δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§223ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἀντιτίθεμαι εἰς τοῦτο. Τὸ συμφέρον τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ τὸ γενικώτερον συμφέρον τοῦ τόπου ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον νὰ συζητήσωμεν τὸ πρῶτον ἄρθρον σήμερον, διότι ἔχει διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁρίζεται ὅτι ἡ εἰσφορὰ δὲν θέλει γείνῃ παρὰ ἀπὸ τῆς 16 Αὐγούστου 1895 μέχρι τῆς 15 Αὐγούστου 1896. Ἄν παραδεχθῇ τοῦτο ἡ Βουλὴ, θέλει καταλήξει εἰς ἀντίθετον ἀποτέλεσμα ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐπεδίωξε, ψηφίσασα τὴν εἰσφοράν. Πρέπει νὰ λυθῇ ἀπόψε τὸ ζήτημα, διότι πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ σταφιδικὸς κόσμος, ὅτι δὲν ἐνόησεν ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὴν ἀρχὴν τῆς εἰσφορᾶς, ὅπως δώσῃ ἀφορμὴν εἰς κερδοσκοπίας ἀθεμίτους. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ παραδεχθῶμεν τὴν εἰσφορὰν ἀρχομένην ἀπὸ τῆς 15 Αὐγούστου, ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι παρακατατεθειμένον ἐν Ἑλλάδι, θὰ ἐξαχθῇ ἐξαγομένου δὲ τούτου μέχρι τῆς 15 Αὐγούστου ἄνευ εἰσφορᾶς, θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀπόθεμα τοσοῦτον, ὥστε θὰ παρεμποδίσῃ πᾶσαν βελτίωσιν τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος. Διὰ τοῦτο τὸ ζήτημα πρέπει νὰ λυθῇ, καὶ πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ εἰσφορὰ ἐπιβάλλεται χάριν τοῦ εἰσφέροντος οὐ μόνον διὰ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θέλει ἐξαχθῇ ἀπὸ 15 Αὐγούστου, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐκεῖνο, ὅπερ θὰ ἐξαχθῇ πρὸ τῆς ἡμέρας ταύτης.

§224Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅσον εἶναι τὸ ζήτημα σπουδαιότατον, τοσοῦτον μετ’ ἐμβριθείας πρέπει νὰ ἐξετασθῇ· μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι δὲν εἶναι πολλοὶ τῶν Βουλευτῶν παρόντες. Ἐγὼ δὲν ἀντιλέγω, ἄν ἡ Βουλὴ ἦναι διατεθειμένη νὰ συζητήσῃ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπεθύμουν, εἶναι, ἡ συζήτησις νὰ γείνῃ μετὰ σοβαρότητος.

§225ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι ἡ συζήτησις πρέπει νὰ γείνῃ μετὰ περισκέψεως· τὸ δὲ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξα, παρουσιάζει κατεπείγοντα χαρακτῆρα.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλαι αἱ τροπολογίαι ἐστάλησαν ἤδη εἰς τὸ τυπογραφεῖον. Νομίζω ὅτι πρέπει ἡ συζήτησις νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον.

§227Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν στέργωσιν οἱ Κύριοι νὰ συζητήσουν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Καραπάνος, καὶ ἄν ἦναι ἡ Βουλὴ διατεθειμένη νὰ συζητήσῃ...

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελλίνης ὑπέβαλεν ὁμοίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐστάλη εἰς τύπωσιν. Ἐπίσης ὁ ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴς κ. Λαμπρινόπουλος ἀκριβῶς ὁμοίαν.

§229Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὰς φράσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγράφησαν ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν, ἀλλὰ τὴν ἔννοιαν, ἡ ὁποία προὐτάθη. Ἡ ἔννοια εἶναι, ὅτι ἡ παρακράτησις θέλει ἀρχίσει ἀπὸ σήμερον ἢ ἀπὸ τῆς 16 Αὐγούστου 1895.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Λαμπρινοπούλου;

§231ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ τροπολογία ἡ ἰδική μου εἶναι ἁπλουστάτη. Ἀντὶ «ἀπὸ τῆς 16 Αὐγούστου 1895» προτείνω νὰ τεθῇ «ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου».

§232ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§233ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπὸ 1 Ἰουλίου.

§234ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔστω ἀπὸ τῆς 1 Ἰουλίου.

§235ΡΑΛΛΗΣ. Ἐψηφίσθη ἤδη ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεγνώσθη τὸ 1 ἄρθρον αὐτοῦ.

§237ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται λοιπὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ 1 ἄρθρου, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ πῶς εἶναι δυνατὸν ἐκ τοῦ 1 ἄρθρου ν’ ἀποσπασθῇ ὡρισμένη διάταξις, καὶ ὡς πρὸς αὐτὴν νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἤθελε γείνῃ αὕτη ἐπὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου. Πᾶς Βουλευτὴς θὰ ἠδύνατο τότε ἀξιόλογα νὰ φέρῃ τὸν λόγον ἐπὶ πάσης διατάξεως τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ.

§238Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν κωλύεται.

§239ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ λέγω, εἴμεθα σύμφωνοι· καὶ τότε, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, θὰ ἀναγνωσθῶσιν ὅλαι αἱ τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσας ἔχω ἐδῶ.

§241ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως.

§242ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ζητοῦμεν τὴν ἀναβολήν.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 10;

§244ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν μᾶς βλέπετε;

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου δι’ αὔριον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§246ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν παρεδέχθη.

§247ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παρεδέχθη.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεδέχθη.

§249ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν παρεδέχθη.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀντίληψις τοῦ Προεδρείου εἶναι, ὅτι ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀναβολήν. Αἱ ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 204–206). Ἤδη μεταβαίνομεν εἰς ἄλλο ἀντικείμενον. Τοιοῦτον εἶναι ἡ πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου τοῦ κ. Σιμοπούλου «περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης», καὶ κατόπιν τὰ ἄλλα δύο νομοσχέδια τοῦ αὐτοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ νὰ ἀφήσωμεν αὐτὰ καὶ μεταβῶμεν εἰς ἄλλο ἀντικείμενον.

§251ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ προετίμων, ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἔχῃ ἀντίῤῥησιν, νὰ συζητήσωμεν τὸ περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνετε ἑπομένως τὴν ἀναβολὴν δύο νομοσχεδίων ἢ πρότασίς σας ὑποστηρίζεται ὑπὸ 10;

§253ΡΑΛΛΗΣ. Ἴσως αὐτὴ εἶναι ἡ φυσικὴ τάξις, νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, διότι τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης περιλαμβάνει καὶ διατάξεις τοὐλάχιστον προσωρινὰς σχετικῶς πρὸς τὴν σύστασιν γενικῶν ἀποθηκῶν. Ἐντεῦθεν μόνον διὰ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν θὰ κατανοήσῃ ἡ Βουλὴ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§254ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν ἀναγκαίως πρέπει νὰ προηγηθῇ, διότι ἡ σύστασις Σταφιδικῆς Τραπέζης προϋποθέτει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐψηφισμένον, καθόσον παραπέμπει εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν· ὥστε ἐὰν ψηφισθῇ ἡ σύστασις Σταφιδικῆς Τραπέζης ἄνευ τῆς συστάσεως γενικῶν ἀποθηκῶν, δὲν θὰ λειτουργήσῃ.

§255ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ θέσῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὰ νομοσχέδια αὐτά, διότι ἡ παρακράτησις ἀπεῤῥίφθη· σήμερον ὅμως, ἐπανελθούσης τῆς παρακρατήσεως καὶ ψηφισθείσης, ὅλα αὐτὰ θὰ σχετισθοῦν μὲ τὴν παρακράτησιν, διότι ἔχομεν νέον πόρον ἐκ τῆς παρακρατήσεως, ὁ ὁποῖος θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν.

§256ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδὲν ὑπάρχει σχετικὸν, τὰ μὲν νομοσχέδια αὐτὰ ἔχουσι χαρακτῆρα μόνιμον καὶ ἀφορῶσι καὶ εἰς τὸ παρὸν καὶ εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον, τὸ νομοσχέδιον δὲ περὶ παρακρατήσεως εἶναι ἐντελῶς προσωρινὸν, ἀφορᾷ δὲ μόνον εἰς τὴν ἐσοδείαν τοῦ 1895.

§257Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ τῷ ὄντι εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν διαφόρων νομοσχεδίων, διαφορὰ, τὴν ὁποίαν παρέστησαν οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἵτινες ἐπέμειναν, ἵνα προταχθῇ πάσης ἄλλης μελέτης καὶ πάσης ἄλλης συζητήσεως τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἐκ Κραναίας ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, οἱ κύριοι συνάδελφοι τότε ἔλεγον, ὅτι, ἐπειδὴ τὰ ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος προταθέντα, οὐδεμίαν ἐνασκοῦσιν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς τύχης τῆς ἐφετεινῆς συγκομιδῆς, ἀλλὰ κανονίζουσι τὸ μέλλον, εἶναι νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐπείγοντα, δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ τὰ συζητήσωμεν, πρέπει δὲ πρὸ αὐτῶν νὰ προτάξωμεν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐνασκεῖ μεγάλην καὶ σωτήριον ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς ἐφετεινῆς συγκομιδῆς, τοιοῦτον δὲ παρίστανον ὅτι εἶναι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ ἐκ Κραναίας κ. Βουλευτής. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κραναίας ἐξετοπίσθη, καὶ ἀντικατέστη δι’ ἄλλου νομοσχεδίου, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν, ἐψηφίσθη ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἕπονται αἱ λεπτομέρειαι αὐτοῦ· ἐπειδὴ δὲ ἐπρόκειτο νὰ τυπωθῶσιν αἱ τροπολογίαι, ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις αὐτῶν διὰ τὴν αὔριον. Τώρα παρεμβάλλεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν. Πρόκειται ἵνα σπεύσωμεν νὰ δώσωμεν βοήθειαν, συνδρομήν τινα εἰς τὴν σταφίδα κατὰ τὴν συγκομιδὴν τὴν ἐφετεινήν; ὄχι. Λοιπὸν πρέπει τὰ νομοσχέδια ταῦτα νὰ συζητήσωμεν ἐν ἀνέσει, ἐν ἡσυχίᾳ καὶ ὄχι ἐσπευσμένως. Ἐπειδὴ δὲ ἔχομεν ἄλλην ἐργασίαν πρὸ τούτου σπουδαίαν, πρέπει δὲ νὰ συζητήσωμεν αὐτὴν πρὶν ἢ λήξωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, αἱ δὲ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς δὲν γνωρίζω μέχρι ποίας ἡμέρας τοῦ ἐρχομένου μηνὸς θέλουσι διαρκέσει, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παρεμβάλωμεν τὰ ἄλλα ἔργα. Αὔριον θὰ ἐπανέλθωμεν πάλιν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν, θέλομεν ψηφίσει τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ, καὶ θέλει καταρτισθῆ τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐὰν μᾶς μείνῃ καιρὸς, ἐπιλαμβανόμεθα τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος.

§258ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε ἀπόψε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἄλλων νομοσχεδίων;

§259Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§260ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῖον προτείνετε;

§261Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱονδήποτε κατὰ σειρὰν εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται λοιπὸν τὰ ἀπὸ τοῦ ἀριθμοῦ 2 μέχρι τοῦ 7 ἀναγεγραμμένα νομοσχέδια, καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸ ὄγδοον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ τρίτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§263Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐγένοντο παρατηρήσεις, ἡ πρωτίστη δὲ τῶν παρατηρήσεων ἀνάγεται εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ χάρτου τοῦ χρησιμεύοντος πρὸς ἐκτύπωσιν ἐφημερίδων. Ἡ παρατήρησις αὕτη ἀπηυθύνετο πρὸς ἐμὲ, ὅπως ληφθῇ πᾶσα ἡ ὀφειλομένη πρόνοια πρὸς πρόληψιν λαθρεμπορίας. Ἐπανειλημμένως συνεζήτησα μετὰ τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ἐν τῷ τελωνειακῷ τμήματι, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσι βίον μακροτέρας ἐμοῦ πείρας καὶ δύνανται νὰ ἔχωσιν ἀσφαλεστέρας γνώμας. Ἡ γνώμη αὐτῶν εἶναι, ὅτι εἶναι δύσκολον, ἵνα μὴ εἴπω δυσχερέστατον, νὰ ἐξευρεθῶσι τρόποι, διὰ τῶν ὁποίων ἠθέλομεν προλάβει τὴν ἀποφυγὴν τῆς φορολογίας· διότι, ἐάν τις ἤθελεν ἐπὶ τοῦ χάρτου τούτου, τοῦ προσδιοριζομένου δι’ ἐφημερίδας, ἐκτυπώσει βιβλίον, καὶ ἡ Ἀρχὴ ἀνεκάλυπτε τὸ ἐκτυπωθὲν οὕτω βιβλίον, τὸ βιβλίον τοῦτο, ὁ χάρτης οὗτος, ἤθελεν εἶναι ὄχι ὅλος ὁ χάρτης, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀπέφυγον νὰ πληρώσωσι τὸ νόμιμον τέλος, ἀλλὰ μέρος τοῦ χάρτου. Ἐνδεχόμενον νὰ ἦναι τὸ βάρος τόσον, ὥστε ὁ ἐκδότης αὐτοῦ νὰ μὴ ἦναι ἄξιος τιμωρίας, εἰμὴ εἰς βαθμὸν πταίσματος, ὅτε ἡ ζημία δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ τὰς τριάκοντα δραχμάς. Τοιαῦται τιμωρίαι εἶναι ἄνευ ἀποτελέσματος. Οἱ ἐν τῷ τμήματι τῷ τελωνειακῷ λοιπὸν φρονοῦσιν, ὅτι ἡ μόνη προφύλαξις, τὴν ὁποίαν ἠδύνατό τις νὰ λάβῃ, ἦτο νὰ μὴ ἀπαλλαχθῇ τοῦ τέλους ὁ χάρτης ὁ ἐστιλβωμένος, ἀλλὰ μόνον ὁ ἀστίλβωτος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ χάρτης ὁ ἐστιλβωμένος, ἐὰν τὸ τέλος αὐτοῦ μειωθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ, νὰ μὴ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ἀποφυγὴν τοῦ κεκανονισμένου τέλους, διότι θέλει βεβαίως χρησιμεύσει καὶ δι’ ἄλλα ἔργα καὶ ὄχι δι’ ἐφημερίδας μόνον. Ἠρωτήθην τότε, ποία θὰ ἦναι ἡ ἐλάττωσις τῶν ἐσόδων, ἐὰν ἤθελε γείνῃ ἀποδεκτὸν τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, ἤτοι ἡ ἐλάττωσις κατὰ τὸ ἥμισυ τοῦ τέλους τοῦ εἰσαγωγικοῦ. Ἀλλ’ ἐνῷ ὁ δασμὸς ἐλαττοῦται κατὰ ταῦτα κατὰ τὸ ἥμισυ, ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἐσόδου τοῦ Δημοσίου δὲν ἀνέρχεται εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ νῦν εἰσπραττομένου ἐσόδου. Ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου, ἐὰν ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς κατὰ τὸ ἥμισυ καὶ ἐπὶ τοῦ ἐστιλβωμένου χάρτου καὶ ἐπὶ τοῦ ἀστιλβώτου, κατὰ μὲν τὰς εἰσπράξεις τοῦ 1893 ἀνέρχεται εἰς 64,415 δραχμάς, κατὰ δὲ τὰς εἰσπράξεις τοῦ 1894 εἰς 71,380· ἐὰν δὲ ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς κατὰ τὸ ἥμισυ ἐπὶ μόνου τοῦ ἀστιλβώτου χάρτου, κατὰ μὲν τὰς εἰσπράξεις τοῦ 1893 θέλει ἀνέλθει εἰς δρ. 14,874, κατὰ δὲ τὰς εἰσπράξεις τοῦ 1894 εἰς δραχ. 39,400· ὥστε ἡ διαφορὰ τοῦ τέλους τοῦ εἰσπραττομένου ἐξ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ ἐστιλβωμένου χάρτου δὲν ἀνέρχεται εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ εἰσπραττομένου ἐκ τοῦ φόρου τοῦ ἐπιβαλλομένου νῦν ἐπὶ τοῦ χάρτου.

§264ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐτροποποιήσατε τὸ νομοσχέδιον;

§265Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐξέθηκα ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ προληφθῇ ἡ κατάχρησις, ἐὰν ἦναι καὶ ὁ ἐστιλβωμένος χάρτης ἀτελής.

§266ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε προτείνετε νὰ μείνῃ τὸ ἀστίλβωτον;

§267Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§268Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου πρῶτος ὅρος, τιθέμενος πρὸς διάκρισιν, εἶναι τὸ νὰ ὑπάρχῃ ὑδάτινον σημεῖον χιαστὶ διαγωνίως καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τοῦ χάρτου τετυπωμένον. Ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τῷ ἔδωσαν οἱ ὑπάλληλοι τοῦ τελωνειακοῦ τμήματος, ὅτι ἐκτυπουμένου τοῦ βιβλίου θὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ εἴκοσι ἢ τριάκοντα δραχμῶν, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀνακριβής, καθόσον βιβλίον τι ἐκτυπούμενον, ὅσον μικρὸν καὶ ἂν ἦναι, θὰ σύγκειται ἐκ 4 ἢ 5 τυπογραφικῶν φύλλων, θὰ τυπωθῶσι δὲ, ἐὰν μὲν τὸ βιβλίον ἦναι κοινῆς χρήσεως, 2 χιλιάδες ἀντίτυπα, ἐὰν δὲ μὴ κοινῆς, χίλια, ἐὰν δὲ πολλαπλασιάσωμεν, θὰ εὕρωμεν μίαν διαφορὰν οὐ σμικράν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου θέλομεν δώσει ἀφορμὴν εἰς πολλὰς καταχρήσεις, καὶ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ τὰς προλάβωμεν, πρὸς ὠφέλειαν καὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ τοῦ δημοσίου ταμείου. Πλὴν τούτου, εἶπον καὶ προχθὲς, ὅτι ἡ χάραξις τοῦ χιαστὶ σημείου καθίσταται λίαν δυσχερὴς, ἕνεκα τῶν μηχανημάτων τῆς κατασκευῆς τοῦ χάρτου.

§269Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοῦτο ἐπρότεινα τροπολογίαν, ἀντὶ τοῦ σημείου χιαστὶ νὰ θέσωμεν «δύο παραλλήλων γραμμῶν, εὐκρινῶς ἐκτετυπωμένων καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τοῦ φύλλου τοῦ χάρτου καὶ 5 ἑκατοστὰ τοῦ γαλλικοῦ μέτρου ἀπ’ ἀλλήλων ἀπεχουσῶν».

§270Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Συνάμα θέλω παρατηρήσει καὶ ἓν ἄλλο. Ὁ χάρτης εἰσάγεται εἴτε εἰς δεσμίδας εἴτε εἰς κυλίνδρους. Τὰ ἐν κυλίνδροις δὲ φύλλα ἔχουσι μῆκος 500 μέτρων, ἑπομένως οἱ θέλοντες νὰ καταδολιευθῶσι τὸν νόμον δύνανται νὰ φέρωσι κυλίνδρους ἔχοντας τὰ ἐν ἀρχῇ 50 ἢ 60 μέτρα μὲ τὰ ὑδάτινα σημεῖα καὶ τὰ λοιπὰ ἄνευ τοιούτων.

§271Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύναται νὰ γείνῃ ἡ ἐξέλεγξις καὶ νὰ κατασχεθῇ.

§272Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι τοσοῦτον εὔκολον, θὰ πεισθῆτε μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ χρόνου, ὁπότε θέλετε ἴδει τὴν ἐλάττωσιν τῶν εἰσπράξεων ἐκ τοῦ εἰσαγομένου χάρτου. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι μόνον ἂν ἐπιβληθῶσιν αὐστηρόταται ποιναὶ κατὰ τοῦ τυπογράφου καὶ τοῦ ἐκδότου, τῶν ποιουμένων χρῆσιν τοιούτου χάρτου, καὶ ἂν περιορισθῇ τὸ εὐεργέτημα τοῦ νόμου μόνον εἰς τὸν ὑπὸ μορφὴν δεσμίδων εἰσαγόμενον χάρτην, τοῦ ὁποίου ἡ ἐξέλεγξις εἶναι λίαν εὔκολος, δύναται νὰ ἐπιτύχῃ ὁ νόμος οὗτος, χωρὶς νὰ γείνῃ πρόξενος ἀπωλείας ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου ταμείου πάσης ἐκ τῶν τελῶν τοῦ εἰσαγομένου χάρτου εἰσπράξεως. Εἶμαι πληρέστατα σύμφωνος, ἵνα παράσχωμεν τὴν εὐκολίαν ταύτην εἰς τὴν εἰσαγωγὴν χάρτου πρὸς ἐκτύπωσιν τῶν ἐφημερίδων, διότι θεωρῶ εὐεργέτημα διὰ τὸν ἑλληνικὸν τύπον τὴν παροχὴν τῆς εὐκολίας ταύτης, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀντίθετον σημεῖον, νὰ δώσωμεν ἀφορμὴν εἰς καταχρήσεις καὶ τὴν ἤδη ἀνακύψασαν μικρὰν βιομηχανίαν μας, ἡ ὁποία, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, καταναλίσκει τὰ δύο τρίτα τῶν ῥακῶν τῶν συλλεγομένων ἐν Ἑλλάδι, νὰ καταστρέψωμεν.

§273Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι οἱ φόβοι, τοὺς ὁποίους ἐξέφρασεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου συνάδελφος, εἶναι ἐντελῶς χιμαιρικοί. Ἐξέφρασε φόβον καταδολιεύσεως τοῦ νόμου ἐν τῷ τελωνείῳ, καὶ εἶπεν ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐν τοῖς τελωνείοις ἐξέλεγξις τοῦ χάρτου ἐν κυλίνδροις. Ἀλλὰ τὸ τελωνεῖον δύναται ἀξιόλογα νὰ ἐξελέγχῃ τοὺς κυλίνδρους, ἀφοῦ μάλιστα μία μόνη ἐφημερὶς ἐν Ἀθήναις μεταχειρίζεται χάρτην εἰσαγόμενον ἐν κυλίνδροις. Ἔχομεν δὲ τὰς κατὰ τῶν λαθρεμπόρων ποινάς, αἵτινες θὰ ἐφαρμοσθῶσι κατὰ παντὸς, ὁ ὁποῖος ἤθελε φωραθῆ ὅτι εἰσάγει ἄνευ ὑδατίνου σημείου χάρτην, περὶ τοῦ ὁποίου ἐδήλωσεν ὅτι φέρει ὑδάτινα σημεῖα. Ἐπίσης χιμαιρικοὶ εἶναι οἱ φόβοι τοῦ κ. συναδέλφου, τοὺς ὁποίους ἐξέφρασε περὶ καταστροφῆς τοῦ μοναδικοῦ Ἑλληνικοῦ ἐργοστασίου. Διότι τὸ Ἑλληνικὸν ἐργοστάσιον, μὲ ὅλην τὴν ὑπερτίμησιν τοῦ συναλλάγματος, δὲν δύναται νὰ χορηγήσῃ εἰς τὰς ἐφημερίδας χάρτην εὐθηνότερον τοῦ εὐρωπαϊκοῦ, διὰ τοῦτο δὲ αἱ ἐφημερίδες ἅπασαι ἐργάζονται μὲ εὐρωπαϊκὸν χάρτην, καὶ τοῦτο πράττουσιν οὐχὶ ἐξ ἀπεχθείας βεβαίως πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν ἐργοστάσιον, ἀλλὰ διότι εὑρίσκουσι συμφέρον ἐν τῷ εὐρωπαϊκῷ. Νομίζω λοιπόν, ὅτι οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος νὰ μᾶς θέτῃ ἐν ἀμφιβολίᾳ περὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ Κυβέρνησις καὶ καθ’ ὃν τρόπον προτείνει τοῦτο.

§274ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Κύριοι, οὐδεὶς βεβαίως ἐξ ἡμῶν ὑπάρχει ὁ μὴ ἀποδεχόμενος ὅτι χρήζει περιθάλψεως καὶ ἀνακουφίσεως ἡ κατὰ πολλῶν δυσχερειῶν παλαίουσα δημοσιογραφία τῆς χώρας ἡμῶν, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι, ἂν ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θέλουσιν ἐπέλθει τὰ ἀκόλουθα δυσάρεστα ἀποτελέσματα. Πρῶτον πρόκειται νὰ στερηθῇ τὸ Κράτος μιᾶς οὐχὶ εὐκαταφρονήτου προσόδου, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐκ τοῦ δασμοῦ τοῦ χάρτου τοῦ τυπογραφικοῦ, ἐκ τοῦ ὁποίου, κατὰ τὰς σημειώσεις τοῦ στατιστικοῦ γραφείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ Δημόσιον εἰσέπραξε κατὰ τοὺς τέσσαρας πρώτους μῆνας τοῦ τρέχοντος ἔτους εἰσαγωγικὸν δασμὸν δρ. 54,732...

§275Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ σημειώσεις τοῦ στατιστικοῦ γραφείου δὲν εἶναι ἀκριβεῖς· ἔχομεν ἐκ τοῦ τελωνειακοῦ τμήματος τὰ πορίσματα τῶν εἰσπράξεων, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ ἀστιλβώτου χάρτου εἰσεπράχθησαν κατὰ μὲν τὸ 1893 δραχμαὶ 89,748, κατὰ δὲ τὸ 1894 δραχμαὶ 78,800, ἐκ δὲ τοῦ ἀστιλβώτου καὶ ἐστιλβωμένου, κατὰ μὲν τὸ 1893 εἰσεπράχθησαν δραχμαὶ 128,830, κατὰ δὲ τὸ 1894 δραχμαὶ 71,380.

§276ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἦναι ἀκριβεῖς ἢ ἀνακριβεῖς αἱ σημειώσεις τοῦ στατιστικοῦ γραφείου, ἀλλὰ κατὰ τὰ δημοσιευθέντα ἤδη παρὰ τοῦ γραφείου τούτου δελτία τῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου τῆς Ἑλλάδος τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἅτινα ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ἐξ ἀστιλβώτου καὶ ἐστιλβωμένου τυπογραφικοῦ χάρτου, κατὰ μὲν τὸν Ἰανουάριον εἰσεπράχθησαν δραχ. 11,205, κατὰ τὸν Φεβρουάριον δραχ. 11,409, κατὰ τὸν Μάρτιον δραχ. 12,291, κατὰ τὸν Ἀπρίλιον δραχ. 19,827· ἤτοι ἐν ὅλῳ εἰσεπράχθησαν κατὰ τὸ τετράμηνον αὐτὸ διάστημα δραχμαὶ 54,732. Ἐκ τούτου ὑπολογίζω, ὅτι αἱ ἐκ τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου ἀμφοτέρων τῶν κατηγοριῶν εἰσπράξεις θὰ ἀνέλθωσι κατὰ τὸ τρέχον ἔτος εἰς 160,000 καὶ πλέον δραχμάς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὰ ἔτη 1893 καὶ 1894 εἰσεπράχθη δασμὸς ὀλιγώτερος, ἀλλὰ κατὰ τὰ ἄλλα προηγούμενα ἔτη, ἤτοι κατὰ τὰ ἔτη 1890, 1891 καὶ 1892, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν δημοσιευθέντων δελτίων τοῦ αὐτοῦ στατιστικοῦ γραφείου, ἐκ τῶν δύο κατηγοριῶν τοῦ χάρτου τοῦ τυπογραφικοῦ, ἀστιλβώτου καὶ ἐστιλβωμένου, εἰσεπράχθη εἰσαγωγικὸς δασμὸς ὑπὲρ τὰς 160,000 δραχμάς, ἑπομένως, ἐὰν παραδεχθῶμεν ἀκριβεῖς τὰς σημειώσεις ταύτας τοῦ στατιστικοῦ γραφείου, ἐκ τῆς ζητουμένης ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τούτου, θὰ προκύψῃ ζημία εἰς τὸ Δημόσιον ὑπὲρ τὰς 80,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Φέρε δ’ ἐξετάσωμεν ἤδη, ποία ἔσται ἡ ἀνακούφισις, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ παρασχεθῇ εἰς τὴν δημοσιογραφίαν ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τούτου; Καθ’ ὑπολογισμοὺς ἀκριβεῖς, αἱ ἡμερήσιαι ἐφημερίδες, αἱ ἐν Ἀθήναις ἐκδιδόμεναι καὶ τὴν μεγαλειτέραν ἔχουσαι κυκλοφορίαν, ἐκτυποῦσι κατὰ μέσον ὅρον πέντε χιλιάδας ἀντιτύπων, θὰ κερδίζωσι δὲ κατὰ φύλλον αἱ μὲν μικροῦ μεγέθους ⅒ τοῦ λεπτοῦ, αἱ δὲ μεγάλου μεγέθους ἓν πέμπτον τοῦ λεπτοῦ ἐκ τῆς ζητουμένης ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ τυπογραφικοῦ χάρτου. Ἀπέναντι δ’ αὐτῆς τῆς ἀναξίας λόγου ὠφελείας τῶν ἐκδοτῶν ἐφημερίδων πρόκειται νὰ ὑποστῇ τηλικαύτην ζημίαν τὸ δημόσιον ταμεῖον, διότι ψηφιζομένης τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ χάρτου, καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, οὐ μόνον τῶν ἐφημερίδων ὁ χάρτης θὰ εἰσάγηται ἀτελής, ἀλλὰ καὶ σύμπας ὁ τυπογραφικὸς χάρτης, ὁ καταναλισκόμενος πρὸς ἔκδοσιν βιβλίων. Λοιπὸν, κατ’ ἐμὴν γνώμην, πρῶτον πρόκειται νὰ στερηθῇ τὸ Δημόσιον μιᾶς σπουδαίας προσόδου, ἡ ὁποία ὑπολογίζω ὅτι θὰ ἀνέρχηται κατ’ ἐλάχιστον ὅρον εἰς 80,000 δραχμῶν ἐτησίως, καὶ τὸ χείριστον πάντων, οὐχὶ πρὸς ὄφελος ἀποκλειστικὸν τοὐλάχιστον τῆς δημοσιογραφίας, ἣν σκοπεῖ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον νὰ ἀνακουφίσῃ καὶ περιθάλψῃ, ἀλλὰ κατὰ μέγιστον μέρος ἐπ’ ὠφελείᾳ ἀδικαιολογήτῳ τῶν ἐκδοτῶν βιβλίων, οἵτινες θὰ δύνανται νὰ ἐκτυπῶσι τὰ παρ’ αὐτῶν ἐκδιδόμενα βιβλία ἐπὶ χάρτου οἵου καὶ αἱ ἐφημερίδες, τοῦ φέροντος δηλ. τὰ ὑδάτινα σημεῖα, διότι δὲν ὑπάρχει διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀπαγορεύουσα τὴν ἐπὶ τοιούτου χάρτου ἐκτύπωσιν βιβλίων ἢ τιμωροῦσα τὸν ποιούμενον χρῆσιν αὐτοῦ πρὸς τοιαύτην ἐκτύπωσιν.

§277Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει ἐν τῷ τελωνειακῷ ὀργανισμῷ διάταξις τιμωροῦσα τὴν κατάχρησιν ταύτην ὡς λαθρεμπορίαν.

§278ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ποινικὴ διάταξις τιμωροῦσα τὴν παραβίασιν ταύτην, δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν τελωνειακὸν ὀργανισμόν. Ὁ τελωνειακὸς νόμος τιμωρεῖ μόνον τὸν εἰσάγοντα λαθραίως ἐμπορευμά τι, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν θὰ λαμβάνῃ χώραν λαθραία εἰσαγωγή· οἱ ἐκδόται βιβλίων, εἰσάγοντες χάρτην τυπογραφικὸν μὲ ὑδάτινα σημεῖα, οἱονεὶ προωρισμένον δι’ ἐκτύπωσιν ἐφημερίδων, οὐδεμίαν διάταξιν τοῦ τελωνειακοῦ ὀργανισμοῦ παραβιάζουσιν, ἐὰν μετὰ τὸν φανερὸν καὶ καθ’ ὅλους τοὺς νομίμους τύπους ἐκτελωνισμὸν αὐτοῦ μὲ ἠλαττωμένον δασμὸν, εἶτα τὸν χάρτην τοῦτον χρησιμοποιήσωσιν εἰς ἐκτύπωσιν βιβλίων.

§279ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν τῷ νόμῳ ὁρίζεται εἰδικὴ χρῆσις τοῦ χάρτου, ἀποκλειστικῶς πρὸς ἐκτύπωσιν ἐφημερίδων, ἑπομένως ὁ ποιούμενος ἄλλην χρῆσιν αὐτοῦ τιμωρεῖται ὡς λαθρέμπορος.

§280Θ. ΠΕΡΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει διάταξις τιμωροῦσα τὸν ποιούμενον ἄλλην χρῆσιν τοῦ ἅπαξ εἰσαχθέντος χάρτου.

§281ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἐπιμένω φρονῶν, ὅτι οὐδεμία ποινὴ ἐπιβάλλεται κατὰ τε τὸν ἐν ἰσχύϊ τελωνειακὸν νόμον καὶ κατὰ τὸν ὑπὸ συζήτησιν, εἰς τὸν ποιούμενον χρῆσιν χάρτου μὲ ὑδάτινα σημεῖα, προωρισμένου εἰς ἐκτύπωσιν ἐφημερίδων, πρὸς ἄλλον σκοπὸν, ἤτοι πρὸς ἐκτύπωσιν βιβλίων.

§282Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε, δὲν εἶναι ἀκριβές. Κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ τελωνειακοῦ τμήματος, τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον εἰσεπράχθη ἐξ εἰσαγομένου ἀστιλβώτου χάρτου κατὰ μὲν τὸ 1893 ἀνῆλθεν εἰς 87,748 δραχμὰς, κατὰ δὲ τὸ 1894 εἰς 78,800.

§283ΒΑΛΕΤΑΣ. Χάριν τῶν ἐφημερίδων, παρακαλῶ καὶ ἐπιμένω, ὅπως προστεθῇ ποινικὴ διάταξις, διότι, ἐὰν μεθαύριον ἡ παραχώρησις αὕτη, ἡ γινομένη εἰς τὰς ἐφημερίδας, γείνῃ ἀφορμὴ ζημίας ἀξίας λόγου εἰς τὸ Δημόσιον, δὲν εἶναι παράδοξον νὰ ἐπέλθῃ κατάργησις τῆς εὐεργετικῆς ταύτης διατάξεως. Λοιπὸν λέγω τὸ ἑξῆς. Ἐὰν κατὰ τὰ 2 τελευταῖα ἔτη εἰσεπράχθη μικρότερον ποσὸν ἐκ τοῦ τελωνισμοῦ τοῦ ἀστιλβώτου χάρτου, εἰσεπράχθη μικρότερον ἕνεκα τοῦ νόμου περὶ διδακτικῶν βιβλίων. Ἐφέτος ὅμως, ὅτε ὁ περὶ διδακτικῶν βιβλίων νόμος κατηργήθη, θὰ ἦναι δὲ ἐλεύθεροι οἱ συντάσσοντες διδακτικὰ βιβλία νὰ ἐκδώσωσιν αὐτὰ, θὰ ἴδητε πολὺ μεγαλειτέραν εἰσαγωγὴν χάρτου ἐκείνης, ἡ ὁποία ἐγένετο πρὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου περὶ διδακτικῶν βιβλίων; διότι μόνον κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη παρατηρεῖται ἡ ἐλάττωσις αὕτη τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἰσαγάγῃ ἁπλουστάτην διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἐπὶ τοιούτου χάρτου ἐκτυποῦντες βιβλία τιμωροῦνται μὲ ὡρισμένην ποινήν. Τοῦτο εἶναι ἁπλούστατον.

§284Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουσι τυπώσει σύγγραμμα ἐπὶ ἀστιλβώτου χάρτου, τυπόνουσιν ἐπὶ χάρτου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πληρόνουσιν ὀλιγώτερον εἰσαγωγικὸν τέλος. Ἑπομένως ἀποφεύγουσι τὴν πληρωμὴν τοῦ νομίμου τέλους, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ πληρώσωσιν, ἐὰν μετεχειρίζοντο χάρτην ἐστιλβωμένον. Κατὰ συνέπειαν μειοῦσι τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου, τιμωροῦνται δὲ κατὰ τὸν τελωνειακὸν νόμον. Ἐὰν ἠθέλομεν ἀναγράψει ἐνταῦθα ἰδίαν ποινὴν, μὴ ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὸν τελωνειακὸν νόμον, ἦτο ἑπόμενον ν’ ἀναγράψωμεν ποινὴν εἴτε ἐλάσσονα εἴτε μείζονα, καὶ νὰ φέρωμεν διατάραξιν τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου.

§285ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§286ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Δεύτερον ἄτοπον, Κύριοι, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ προκύψῃ ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι ὅτι, ἐνῷ ἐν τῷ προγράμματι τῆς Κυβερνήσεως ἀναγράφεται ὡς πρώτιστον αὐτῆς μέλημα ἡ ἐμψύχωσις τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, πρόκειται νὰ κλεισθῇ τὸ μόνον βιομηχανικὸν κατάστημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι, κατασκευάζον χάρτην. Εἶναι γνωστὸν, Κύριοι, ὅτι τὸ ἐν Φαλήρῳ χαρτοποιεῖον, μὲ ὅλον τὸν δασμὸν τῶν 20 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, ὃν τὸ ἐν ἰσχύϊ δασμολόγιον ἐπιβάλλει εἰς τὸν εὐρωπαϊκὸν χάρτην, μετὰ πολλῆς δυσκολίας δύναται νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὰ χαρτοποιεῖα τῆς Εὐρώπης· ἑπομένως, ἐὰν ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς οὗτος, ὁ προστατεύων κἄπως τὴν ἐγχώριον ταύτην βιομηχανίαν, ὡς ἤδη ζητεῖται, τὸ κατάστημα τοῦτο εἶναι βέβαιον ὅτι καταδικάζεται εἰς θάνατον, μὴ δυνάμενον νὰ συναγωνισθῇ μὲ τὰ χαρτοποιεῖα τῆς Εὐρώπης καὶ μάλιστα τῆς Αὐστρίας, ὅπου παράγεται εὐθηνότατος χάρτης, καὶ ἐξ ἀνάγκης ὑποχρεοῦται νὰ κλεισθῇ. Εἶναι τοῦτο ὀρθόν; Εἶναι δίκαιον, Κύριοι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς σκοποῦμεν ν’ ἀνακουφίσωμεν τὴν δημοσιογραφίαν, καὶ νὰ περιθάλψωμεν τὴν βιομηχανίαν τοῦ τόπου, ἀφ’ ἑτέρου νὰ καταδικάζωμεν εἰς καταστροφὴν βιομηχανικὸν κατάστημα, οἷον τὸ ἐν Φαλήρῳ χαρτοποιεῖον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθησαν οὐκ ὀλίγα χρήματα, ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον ἴσως, καὶ ὑπὸ τοῦ ὁποίου συντηροῦνται τόσαι πτωχαὶ οἰκογένειαι, εἰς ἑκατὸν καὶ πλέον ἐργάτας καὶ ἐργάτιδας παρέχον ἔντιμον ἄρτον; Φρονῶ, Κύριοι, ἀδιστάκτως, ὅτι δι’ αὐτοὺς τοὺς δύο λόγους προτιμότερον θὰ ἦτο, ἐὰν ἡ ἀνακούφισις τῆς δημοσιογραφίας ἐγίνετο κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον.

§287ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πῶς;

§288ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἡ ἀποστολὴ τῶν ἐφημερίδων ἐν τῷ ἐσωτερικῷ νὰ ἀπηλλάσσετο παντὸς ταχυδρομικοῦ τέλους. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἀνυσιμώτερον ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἤθελεν εἶσθαι, ἐὰν ἀντὶ νὰ κερδίζῃ ὁ δημοσιογράφος ⅒ ἢ ⅕ τοῦ λεπτοῦ κατὰ φύλλον ἐκ τῆς εὐεργετικῆς διὰ τὴν δημοσιογραφίαν ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ χάρτου, ἀπηλλάσσετο ἡ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἀποστολὴ ἐφημερίδων καὶ περιοδικῶν τῶν τελῶν τοῦ γραμματοσήμου.

§289Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα ἐφημερὶς πληρόνει τώρα ἓν λεπτόν;

§290ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Πληρόνουσι πάντοτε ἓν τέλος γραμματοσήμου ἀνώτερον πάντως τοῦ ⅒ καὶ τοῦ ⅕ τοῦ λεπτοῦ κατὰ φύλλον.

§291ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ φύλλα στέλλονται κατὰ δεσμίδας καὶ πληρόνουσιν 20 λεπτά.

§292ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Προτείνω λοιπόν, Κύριοι, ἡ δωρεὰ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ λεπτοῦ, ὅπερ πρόκειται ἀνὰ πᾶν φύλλον ἐφημερίδος ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ χάρτου νὰ ὠφεληθῇ ὁ τύπος, ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς ἀπαλλαγῆς αὐτοῦ ἀπὸ παντὸς τέλους γραμματοσήμου ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασίς μου αὕτη καὶ δικαία καὶ λογικὴ εἶναι, ὡς τοιαύτη δέ, πέποιθα ὅτι θὰ γείνῃ δεκτὴ παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§293ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὴν χρῆσιν τυπογραφικοῦ χάρτου εἰσαγομένου μὲν πρὸς ἐκτύπωσιν ἐφημερίδων, χρησιμοποιουμένου δὲ δι’ ἄλλας ἀνάγκας τυπογραφικάς, ἐγὼ ἐρωτῶ τοὺς Κυρίους, οἱ ὁποῖοι ἀμφισβητοῦσι τὸ σημαντικὸν τῆς ἀναγραφομένης διατάξεως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ τὴν δύναμιν τοῦ νὰ καταστείλῃ τὰς τυχὸν καταχρήσεις ὑπὸ τῶν βιβλιοπωλῶν, ἐρωτῶ αὐτούς: τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα θὰ τυπώσωσιν οἱ βιβλιοπῶλαι, θὰ τὰ κλείσωσιν ἐντὸς τῶν κιβωτίων των; Θὰ τὰ θέσωσι βεβαίως εἰς κυκλοφορίαν. Ἀλλὰ τιθέμενα τὰ βιβλία ταῦτα εἰς κυκλοφορίαν, θὰ περιέλθωσιν εἰς γνῶσιν τῶν ἀρχῶν, κατὰ συνέπειαν θὰ ἀποτίσωσιν ὄχι μόνον τὸν δασμόν, ἀλλὰ θὰ ἐπιῤῥίψωσι καθ’ ἑαυτῶν καὶ τὴν βαρεῖαν μομφήν, ὅτι κατεχράσθησαν χάριν μικροῦ κέρδους εὐεργετικῆς τοῦ νόμου διατάξεως, χάριν ὡρισμένης τάξεως πολιτῶν νομοθετηθείσης καὶ ὑπηρετικῆς τῶν κοινωνικῶν συμφερόντων.

§294Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει καὶ ποινικὴ διάταξις.

§295ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Ἀσχέτως πρὸς τοῦτο, ἵνα κερδήσῃ τις ἐκ τῆς τυπώσεως ἀλφαβηταρίων καὶ φυλλαδίων, — διότι βεβαίως μόνον ἀλφαβητάρια καὶ φυλλάδια θὰ τυπόνωνται, ἄν τυπόνωνται, ἐπὶ τοιούτου χάρτου,—δὲν θὰ θελήσῃ νὰ παραβῇ τὸν νόμον, διότι καὶ εὐκολώτερον θ’ ἀνακαλυφθῇ καὶ τὸ κέρδος εἶναι εὐτελές. Διότι οὐδ’ ὁ Κωνσταντινίδης βεβαίως, οὐδ’ ὁ Πεῤῥῆς, οὐδ’ ὁ Βλαστὸς θὰ καταδεχθῶσι νὰ χρησιμοποιήσωσι χάρτην ἐφημερίδων, ἵνα τυπώσωσι συγγράμματα ἄξια λόγου.

§296Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τυπόνονται συγγράμματα.

§297ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς προεκάλεσε τὴν γνώμην μου, ὅτι δὲν δύνανται νὰ παρέμβωσιν αἱ τελωνειακαὶ ἀρχαί, ὀφείλω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Κατὰ τὸν τελωνειακὸν νόμον, τότε καὶ μόνον ἐπιβάλλεται μία ποινή, ὅταν βεβαιωθῇ μία τις ἐπ’ αὐτοφώρῳ παράβασις τοῦ τελωνειακοῦ νόμου, καὶ ὅταν εὑρεθῇ διαφορὰ μεταξὺ τῆς διασαφήσεως καὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐξετάσεως. Ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ οὐδετέρας τῶν περιπτώσεων τούτων· ἐνταῦθα πρόκειται περὶ εἰσαγωγῆς χάρτου, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ὅλα τὰ προσόντα, ὅσα ἔχει ὁ χάρτης ὁ ἀτελῶς ἢ μὲ ἠλαττωμένον τέλος εἰσαγόμενος πρὸς χρῆσιν τῆς δημοσιογραφίας· ἀλλ’ ὁ χάρτης αὐτὸς παραδίδεται εἰς ἕνα τυπογράφον, ἢ εἰσάγεται ἀπὸ ἕνα τυπογράφον, ὁ ὁποῖος τὸν χάρτην αὐτὸν τὸν μεταχειρίζεται εἰς τύπωσιν βιβλίων. Δὲν δύνασθε, ἀφοῦ τυπωθῇ τὸ βιβλίον, νὰ ἐπιβάλητε ποινήν, τὸ μὲν διότι ποινὴ δὲν ἐπιβάλλεται ὅπου ὁ νόμος δὲν ὁρίζει, τὸ δὲ διότι θὰ προταθῇ εὐλόγως ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι τὸν χάρτην αὐτὸν τὸν ἔχει πρὸ τριετίας εἰσαγάγει· δὲν εἶσθε εἰς κατάστασιν νὰ ἐξελέγξητε, ἐὰν ὁ χάρτης αὐτὸς εἰσήχθη ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νέου νόμου. Ἀλλὰ καὶ πάλιν τελωνειακὴ ποινὴ δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ, ὅπως δὲν δύνασθε νὰ ἐπιβάλητε ποινὴν εἰς ἐκεῖνον τὸν ἔμπορον, ὁ ὁποῖος ἐντὸς τοῦ καταστήματος πωλεῖ ἐμπόρευμα, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγε λαθραίως· διότι δὲν δύνασθε νὰ εἰσέλθητε εἰς τὴν κατανάλωσιν καὶ νὰ βεβαιώσητε δι’ οἱασδήποτε πιστοποιήσεως, ὅτι αὐτὸ προέρχεται ἐκ λαθρεμπορίας. Δὲν δύνασθε λοιπὸν νὰ ἐφαρμόσητε τὴν τελωνειακὴν ποινήν. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ὁ δεῖνα ἢ ὁ δεῖνα τυπογράφος πρόκειται νὰ προέλθῃ εἰς κατάχρησιν, ἀλλὰ καὶ ἂν τὴν βεβαιώσητε, δὲν δύνασθε νὰ τὴν τιμωρήσητε.

§298ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι πλανᾶται ὁ κ. Βουλευτής. Εἶναι ῥητὴ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου.

§299ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τίνα σχέσιν ἔχει;

§300ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐν τέλει λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ λαθραία εἰσαγωγὴ τῶν ἀντικειμένων τούτων εἰς τὴν γενικὴν κατανάλωσιν ἢ ἡ λαθραία χρησιμοποίησις αὐτῶν εἰς ἄλλας χρήσεις, ἐκτὸς τῶν κατὰ τὰ ἀνωτέρω ὡρισμένων, χαρακτηρίζεται καὶ τιμωρεῖται ὡς λαθρεμπόριον, εἴτε συλληφθῇ τὸ λαθρεμπόριον τοῦτο ἐπ’ αὐτοφώρῳ, εἴτε ἄλλως ἀποδειχθῇ.» Νομίζω ὅτι καθαρωτέρα διάταξις, ἐπιβάλλουσα ποινὴν διὰ τὴν λαθραίαν χρησιμοποίησιν τῶν ὑλῶν τούτων εἰς ἄλλην χρῆσιν, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ.

§301ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ τὸ ἀποδείξητε αὐτό;

§302ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ τὸ ἀποδείξητε, ὅταν συλλάβητε τὸ βιβλίον τυπωμένον ἐπὶ χάρτου προωρισμένου δι’ εἰδικὴν χρῆσιν.

§303Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκ τῶν βιβλίων τοῦ τελωνείου ἐμφαίνεται, ὅτι εἰσήγαγέ τις χάρτην.

§304ΤΟΜΑΝ. Δὲν ἔχετε τὴν βεβαιότητα πότε εἰσήχθη. Τὸν εἰσήγαγε πρὸ τριῶν ἐτῶν.

§305ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν τὸν εἰσήγαγε πρὸ τριῶν ἐτῶν, διότι δὲν ὑπῆρχε πρὸ τριῶν ἐτῶν χάρτης μὲ τὸ ὑδάτινον σημεῖον. Νομίζω λοιπόν, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ τυπώσῃ ἐπὶ τοιούτου χάρτου βιβλία, ὄχι μόνον θὰ ἴδῃ ταῦτα κατασχόμενα, ἀλλὰ θὰ ἴδῃ καὶ ἑαυτὸν καταδιωκόμενον καὶ τιμωρούμενον ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ.

§306Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι αἱ παρατηρήσεις, οἱ ὁποῖαι προβάλλονται ὑπὸ τοῦ κ. Σιμοπούλου, εἶναι ὀρθαί. Τὸ τελωνεῖον τιμωρεῖ ἐπ’ αὐτοφώρῳ. Ὁ τυπογράφος ὁ ὁποῖος ἠγόρασε τοιοῦτον χάρτην καὶ ἔκαμε χρῆσιν αὐτοῦ διὰ τὴν τύπωσιν βιβλίων, διατὶ θὰ τιμωρηθῇ πλέον;

§307ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔκαμε χρῆσιν τοῦ χάρτου ἐναντίον τοῦ νόμου.

§308ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ συλλάβητε ἓν μόνον τυπωμένον βιβλίον· πῶς καὶ εἰς ποῖον βαθμὸν θὰ τὸν τιμωρήσητε;

§309ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡς λαθρέμπορον.

§310ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ λέγει ὁ νόμος. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ οὐδ’ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν οὐδὲ ὁ τελώνης, οὐδὲ καμμία ἀρχὴ εἰς θέσιν ἵνα τιμωρήσῃ τινὰ διὰ λαθρεμπορίαν τοιούτου χάρτου. Ἀλλ’ ἵνα μὴ γεννᾶται ἀμφιβολία περὶ τῆς χρήσεως τοῦ χάρτου, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποδεχθῇ ὡς ἄρθρον 3 τὸ ἑξῆς: «Πᾶν βιβλίον ἢ ἔντυπον, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἀνακαλυφθῆ ὡς τυπωθὲν ἐπὶ χάρτου φέροντος τὰ ἄνω ὑδάτινα σημεῖα, κατάσχεται, ὁ δὲ ποιούμενος χρῆσιν αὐτοῦ τιμωρεῖται, καταγγελλόμενος ὑπὸ οἱουδήποτε, μὲ πρόστιμον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δραχμῶν 200 ἢ 300».

§311ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλωμεν γενικὴν διάταξιν τοῦ δασμολογίου δι’ εἰδικῆς.

§312ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἵνα μὴ ὑπάρξῃ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία.

§313ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τοιαύτην ἀρχὴν, τότε εἰς ἑκάστην διάταξιν τοῦ δασμολογίου, τὴν ὁποίαν ψηφίζομεν, πρέπει νὰ θέτωμεν καὶ ποινὴν πρὸς κύρωσιν αὐτῆς.

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ἐμπειρίκου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς:

§315ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ὁ δ’ εἰς τὴν κλάσιν 304 τοῦ δασμολογίου ἀναφερόμενος λεπτὸς χάρτης διὰ περιτύλιξιν λεμονίων, πορτοκαλλίων καὶ ἄλλων ὀπωρῶν διαφανής, πορώδης, ἀπαλλάσσεται πάσης φορολογίας.»

§316Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ προσθήκη.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§318Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἐκφέρω γνώμην.

§319ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ χάρτης ὁ χρησιμεύων διὰ τὴν περιτύλιξιν τῶν ἑσπεριδοειδῶν κατατάσσεται εἰς τὴν κλάσιν 304 τοῦ δασμολογίου, παραδόξως δὲ τελεῖ φόρον, ἐνῷ ὅλα τὰ σκεύη καὶ τὰ κιβώτια, τὰ χρησιμεύοντα πρὸς μεταφορὰν εἰδῶν παραγομένων ἐν Ἑλλάδι, ἀπαλλάσσονται παντὸς τέλους. Πρόκειται νὰ τεθῇ εἰς ἴσην μοῖραν καὶ ὁ χάρτης αὐτὸς μὲ τ’ ἄλλα σκεύη, τὰ χρησιμεύοντα πρὸς μεταφορὰν εἰδῶν παραγομένων ἐν Ἑλλάδι. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς τροπολογίας.

§320Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐμελέτησα τὴν τροπολογίαν, καὶ δὲν ἤκουσα τὴν γνώμην τοῦ τμήματος. Ἐὰν πράγματι πρέπῃ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀτελὴς εἰσαγωγὴ τοῦ χάρτου αὐτοῦ, θέλω προτείνει νομοσχέδιον, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀποφήνωμαι γνώμην σήμερον, καὶ νὰ συναινέσω εἰς τὴν καταχώρισιν τῆς τροπολογίας ταύτης ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§321ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὴ τὴν ἀποῤῥίψητε· ἀναβάλετέ την.

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Δὲν δύναται οὐδὲ νὰ ἀναβληθῇ οὐδὲ νὰ ἀνακληθῇ ἡ τροπολογία ἢ ὑπὸ τοῦ ὑποβαλόντος αὐτήν.

§323ΡΑΛΛΗΣ. Ζητοῦμεν τὴν ἀναβολήν.

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τοιοῦτον ζήτημα. Κατ’ ἐμέ, ἡ τροπολογία εἶναι παράρτημα τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ὑποβληθῇ λοιπὸν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ ἀτυχῶς ὁ κ. Ἐμπειρῖκος δὲν εἶναι ἐδῶ, ἵνα ἀποσύρῃ αὐτήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταβολῶν ἐν τῷ τελωνειακῷ δασμολογίῳ. (Ὁ κ. Χατζόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§326ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, Κύριοι, πρόκειται περὶ ἀνακουφίσεως τινος δι’ ἐλαττώσεως δασμοῦ, ἀλλὰ οὐχὶ περὶ ἀνακουφίσεως τῆς δημοσιογραφίας, ὡς πρὸ ὀλίγου ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀνακουφίσεως ἐν γένει πενομένων τάξεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, περὶ μιᾶς ὅμως ἀνακουφίσεως μικρᾶς, ὡς ἀφ’ ἑτέρου καὶ περὶ ζημίας τοῦ Δημοσίου ἐπίσης μικρᾶς. Τὸ ἀντικείμενον, καὶ ὡς ἐκ τοῦ ποσοῦ καὶ ὡς ἐκ τοῦ σκοποῦ, φαίνεται ἀνάξιον βεβαίως πολλῆς συζητήσεως, καὶ δὲν εἶναι εὐτυχὴς ὁ θέλων νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τόσον μικρῶν πραγμάτων, ἐνῷ διατελεῖ ἀκόμη ἡ Βουλὴ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ σάλου τοῦ ἐκ μεγάλου ζητήματος, τὸ ὁποῖον μάλιστα ἐχαρακτηρίσθη καὶ ζήτημα ἐθνικόν. Πρὸ ὀλίγου εἴχομεν καὶ θὰ ἔχωμεν καὶ αὔριον τὸν σάλον τοῦ μεγάλου ζητήματος τοῦ σταφιδικοῦ, καὶ νὰ μεταπίπτωμεν ἤδη ἀμέσως ἀπὸ τὸ ὕψος καὶ τὸ μέγεθος τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος εἰς τὸ ζήτημα τῶν ὀσπρίων, (ὀλίγα ὄσπρια!) τῷ ὄντι ἡ μετάπτωσις δὲν εἶναι γοητευτική, οὔτε εὐχερὴς ἡ θέσις τοῦ θέλοντος νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοιούτου ζητήματος. Καὶ ὄχι μόνον ὡς ἐκ τοῦ ἀντικειμένου καθ’ ἑαυτὸ, καὶ ὡς ἐκ τοῦ ποσοῦ, ἀλλὰ καὶ ὡς ἐκ τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου δὲν δύναταί τις εὐχερῶς νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν, ἂν καὶ τὴν ἐλαχίστην παρατήρησιν εἶχε νὰ φέρῃ ἐπ’ αὐτοῦ· διότι περὶ τίνος ἐκ πρώτης ὄψεως πρόκειται; Πρόκειται περὶ ἀνακουφίσεως τοῦ πενομένου λαοῦ τῆς Ἑλλάδος, κατορθουμένης διὰ μιᾶς ἐλαττώσεως ἑνὸς δασμοῦ. Καὶ τίς δύναται νὰ τολμήσῃ νὰ ἀποκρούσῃ ζημίαν τινὰ τόσον μικρὰν τοῦ Δημοσίου, ἐκ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀνακούφισις τοῦ πενομένου λαοῦ τῆς Ἑλλάδος; Βεβαίως κατ’ ἀρχὴν οὐδεὶς δύναται νὰ ᾖναι ἐναντίος τῆς προθέσεως τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου δὲ περὶ ἐμμέσων φόρων ἐν γένει, κατ’ ἀρχὴν ἀναγνωρίζεται ὅτι, προκειμένου περὶ ἀντικειμένων τῆς πρώτης ἀνάγκης, συνιστᾶται καὶ ἐπιβάλλεται ἡ ἐλαφρότης τῶν δασμῶν. Ἀλλ’ εἶπον καὶ ἐπαναλέγω, ὅτι δὲν δύναταί τις εὐχερῶς νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν, διότι ἐδῶ πρόκειται περὶ μικρῶν ἀντικειμένων, ἐνῷ πρὸ ὀλίγου εἴχομεν ἄλλα μεγάλα ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπασχολοῦσιν. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ μίαν ἄλλην ἔποψιν εὑρισκόμεθα εἰς ἀντίθεσιν μεταξὺ τῶν δύο ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπασχολοῦσι. Πρὸ ὀλίγου ἐπρόκειτο περὶ κρίσεως οἰκονομικῆς, ἐδῶ πρόκειται περὶ πενίας· ἡ κρίσις ἡ οἰκονομικὴ εἶναι γνωστὸν, ὅτι παρακολουθεῖ πολλάκις τὸν πλοῦτον, ἡ κρίσις προσιδιάζει εἰς τὰς κοινωνίας τὰς εὐεκτούσας οἰκονομικῶς, τὰς ἐχούσας παραγωγὴν, τὰς ἀναπτυξάσας αἴφνης παραγωγήν τινα ὑπέρογκον· πρὸ ὀλίγου λοιπὸν εὑρέθημεν εἰς ἕνα κόσμον διάφορον, καὶ ἴσως ἠδυνάμεθα νὰ μεγαλαυχῶμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι ἔχομεν κρίσιν καὶ ἡμεῖς ἑνὸς προϊόντος ἕνεκα μεγάλης παραγωγῆς. Ἀλλ’ ἐδῶ τί ἔχομεν; Ἐδῶ ἔχομεν πενίαν! Καὶ τί σκεπτόμεθα; Νὰ δώσωμεν ὀλίγα ὄσπρια εἰς τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος καὶ ὀλίγον μπακαλλιάρον! Ποῖον ἆρά γε ἐκ τῶν δύο ζητημάτων ἐκδηλοῖ τὴν πραγματικὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου; Ποῖον πρέπει νὰ προκαλέσῃ περισσότερον τὴν προσοχὴν τοῦ Κοινοβουλίου; Ἡ κρίσις, ἡ ὁποία κανονίζεται κατὰ νόμους αἰωνίους καὶ ἀμεταβλήτους καὶ ἀμειλίκτους; ἢ ἡ πενία τοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου μεριμνᾷ τὸ νομοσχέδιον αὐτό; Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπόσχεται τὸ Δημόσιον—δικαίως—κατ’ ἀρχήν, βεβαίως ποιούμενον τὴν θυσίαν ταύτην χάριν τοῦ πενομένου λαοῦ τῆς Ἑλλάδος, δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀλλὰ πρόκειται νὰ μᾶς δώσῃ ἀφορμὴν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ κρίνωμεν περὶ τῆς πραγματικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου. Τοῦτο πράγματι πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ, καὶ νὰ μὴ μᾶς ἀπασχολῇ, οὕτως εἰπεῖν, ὁ τετραγωνισμὸς τοῦ κύκλου, ὡς ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, διότι τὸ νὰ θέλητε νὰ μεταβάλητε τοὺς αἰωνίους νόμους τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως εἶναι ὡς νὰ θέλητε νὰ ἐφεύρητε τὸν τετραγωνισμὸν τοῦ κύκλου. Ἐδῶ λοιπὸν ἐγκρύπτεται ἡ ἀφετηρία τῆς ἐξετάσεως τῆς πραγματικῆς τῆς οἰκονομικῆς τοῦ τόπου, καὶ τοῦτο δύναται νὰ μᾶς δώσῃ ἀφορμήν, ὅπως ἐξεύρωμεν τὰ μέσα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων δυνάμεθα ν’ ἀπαλλαχθῶμεν τῆς καταστάσεως αὐτῆς τῆς ὀδυνηρᾶς. Κατήντησε, βλέπετε, τὸ Κράτος νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἓν καὶ μόνον προϊόν, διότι ἀνεξαρτήτως, Κύριοι, τῆς συμπαθείας, τὴν ὁποίαν τὰ ἐνεστῶτα δεινὰ ὡρισμένης τάξεως πολιτῶν δύνανται νὰ προκαλέσωσιν, ἀνεξαρτήτως τούτου, πῶς ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ τὸν ἐρεθισμὸν αὐτὸν τὸν γενικὸν τοῦ τόπου καὶ τοῦ Κοινοβουλίου μία κρίσις ἑνὸς προϊόντος, ἂν ἡ κρίσις αὕτη δὲν εἶχε συμπαρομαρτοῦσαν τὴν πενίαν τὴν γενικήν, τὴν ἔλλειψιν πάσης ἄλλης παραγωγῆς ἐν τῷ τόπῳ; Ἓν προϊόν, τὸ ὁποῖον παράγει, ὡς φρονοῦμεν ὅλοι, πλοῦτον, ὑπέστη μίαν κρίσιν φυτικήν· ποίαν κρίσιν; ἐκ τίνος λόγου; Ἐκ τῆς μεγάλης εὐδοκιμήσεως ἀφ’ ἑνὸς ἀκριβῶς, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τῆς καταναλώσεως. Ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι βεβαίως, ὅτι δυνάμεθα ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ παράσχωμεν οἱανδήποτε συνδρομὴν εἰς τοὺς ἀτυχήσαντας νὰ ὑποστῶσιν αὐτὴν τὴν μετάπτωσιν ἀπὸ τοῦ πλούτου εἰς τὴν πενίαν αἰφνιδίως· δυνάμεθα δὲ νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα, συγχέοντες τὰς ἰδέας, νὰ εἴπωμεν ὅτι πρόκειται ἐν τῷ νομοθετικῷ μέτρῳ περὶ τῆς τύχης τῆς σταφίδος ἐν γένει, ὅταν μάλιστα ἔχωμεν ἄλλους ἀντιπροσώπους τῆς σταφίδος ἐπίσης ἄλλων ἐπαρχιῶν διαμαρτυρομένους κατ’ αὐτῆς τῆς νομοθετικῆς προνοίας καὶ θεωροῦντας βλάβην τῆς σταφίδος ἐπίσης τὸ ὑπὲρ αὐτῆς εἰσαγόμενον νομοθετικὸν μέτρον. Καὶ ἰδού, νομίζομεν ὅτι λαμβάνομεν πρόνοιαν περὶ τῆς σταφίδος, ἐνῷ πρόκειται νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ ὡρισμένης τάξεως, ὡρισμένων προσώπων, ἐν ὡρισμένῳ τόπῳ καὶ χρονικῷ διαστήματι. Καὶ περὶ ἐκείνων μὲν δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ συζητήσω. Ἀλλ’ ἐδῶ προκαλεῖται ἡ προσοχὴ ἡμῶν ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου. Καὶ περὶ μὲν τῶν τροφίμων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν παράγει ὁ τόπος καὶ τὰ ὁποῖα σχετίζονται πρὸς τὸ 1 ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, οὐδεὶς λόγος. Πρόκειται περὶ ἰχθύων καπνιστῶν, τοὺς ὁποίους τῷ ὄντι μεταχειρίζεται ὁ πενόμενος λαός, περὶ τοῦ μπακαλάου καὶ ἄλλων τινῶν ὁμοειδῶν, καὶ ἐλαττοῦται ὁ φόρος. Ἐπὶ ἐμμέσων φόρων, προκειμένου περὶ ἀντικειμένων τῆς πρώτης ἀνάγκης ἢ ὁπωσδήποτε χρησιμευόντων εἰς τὸν πενόμενον πληθυσμὸν, ἡ ἐλάττωσις κατ’ ἀρχὴν εἶναί τι παραδεκτὸν, καὶ ἑπομένως κατ’ ἀρχὴν ὡς πρὸς τοῦτο δὲν δύναμαι, παρὰ νὰ ἦμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἄλλον κύκλον ἰδεῶν προκαλεῖ καὶ εἰς ἄλλον κύκλον ἰδεῶν ἄγει ἡμᾶς ἡ τόσον μικρὰ αὕτη περὶ μικρῶν λαμβανομένη πρόνοια περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῶν ὀσπρίων, καὶ ἀμέσως ἵσταταί τις διαπορῶν· λοιπὸν ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ στέλλῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν χρήματα καὶ δι’ ὄσπρια; καὶ τότε διὰ ποῖον ἀντικείμενον δὲν θὰ στείλῃ τὰ χρήματα εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Καὶ εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον τῶν σκέψεων ἀγόμενοι, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ναὶ μὲν τὸ δασμολόγιον κανονίζεται συνήθως κατὰ τοὺς γενικοὺς οἰκονομικοὺς κανόνας, λαμβάνει ὑπ’ ὄψει τὴν ἀξίαν τῶν πραγμάτων, λαμβάνει ὑπ’ ὄψει τὴν πενίαν ἢ τὴν εὐπορίαν τῶν τάξεων ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας χρησιμεύουσι τὰ πράγματα τὰ φορολογούμενα, ἀλλὰ συγχρόνως πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ἰδίως εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτι τὸ δασμολόγιον εἶναι μοχλός, εἶναι ὄργανον δραστικώτατον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπιδράσῃ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου. Εὔστοχος διαῤῥύθμισις τοῦ δασμολογίου δύναται νὰ φέρῃ ζωὴν εἰς τὸν τόπον, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔχομεν τὰ ἄλλα μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτουσιν αἱ ἄλλαι κοινωνίαι, πρέπει νὰ προσφύγωμεν καὶ εἰς τὸ δασμολόγιον, διὰ νὰ δώσωμεν κἄποιαν ζωὴν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, τὴν ὁποίαν δυστυχῶς δὲν ἔχει. Βεβαίως εὐχῆς ἔργον ἤθελεν εἶναι, ἡ παραγωγὴ τοῦ τόπου νὰ συντρέχηται διὰ τῶν φυσικῶν καὶ κανονικῶν μέτρων, νὰ συντρέχηται διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς εὐνομίας, διὰ τῆς ἀστυνομικῆς τάξεως, διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς συγκοινωνίας, τῶν ὁποίων ἡ ἔλλειψις ἐν γένει ἀποτελεῖ πρόσκομμα εἰς πᾶν βῆμα παραγωγῆς ἐν Ἑλλάδι· διότι βεβαίως ἐκ πρώτης ὄψεως εἶναι ἀπορίας ἄξιον, πῶς ὁ τόπος αὐτὸς, ὁ ὁποῖος κατοικεῖται ἀραιῶς, δὲν ἔχει οὔτε τὰ ὄσπρια, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν εἰς αὐτὸν, ἐνῷ τὸ ἔδαφος καὶ τὸ κλίμα τοσοῦτον τὰ εὐνοεῖ, καὶ πρέπει νὰ στέλλῃ χρήματα εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ δι’ αὐτὰ, πρέπει νὰ στέλλῃ χρήματα καὶ δι’ ὄσπρια, καὶ διὰ παντοῖα ἄλλα, ἀλλὰ καὶ δι’ ὀπώρας, ἐὰν δὲν ἠμπόδιζον τοῦτο αἱ ἀπαγορεύσεις αἱ ἕνεκα τῆς φυλλοξήρας. Καὶ διὰ τί πρᾶγμα λοιπὸν δὲν θὰ στέλλῃ αὐτὸς ὁ τόπος χρήματα εἰς τὴν ἀλλοδαπήν; Καὶ ἐπειδὴ κατηντήσαμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, ἠναγκάσθημεν νὰ προσηλωθῶμεν εἰς ἓν προϊόν, τὸ τῆς σταφίδος, καὶ νὰ περιμένωμεν παρ’ αὐτοῦ τὸ ἀντισήκωμα, νὰ μᾶς δώσῃ ἓν καὶ μόνον προϊόν τὸ αἷμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δι’ ὅλων τῶν φλεβῶν ἐξάγεται εἰς τὰ ἔξω. Ἀλλὰ εἶναι τοῦτο κατορθωτόν; Ἂν βεβαίως δὲν εἴχομεν αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, ἠδύνατο ἡ κρίσις τῆς σταφίδος νὰ διαταράσσῃ ὡρισμένους τινὰς πληθυσμούς, ἀλλὰ δὲν ἦτο ζήτημα οἰκονομικὸν τοῦ τόπου, διότι δὲν θὰ διεταράσσετο τὸ Κράτος ἐκ τούτου. Διατὶ διαταράσσεται; διαταράσσεται—καὶ τοῦτο ἐπικαλοῦνται εὐλόγως οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ—διότι περιμένομεν ἀπὸ τὴν σταφίδα νὰ λάβωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξάγομεν καὶ δι’ ὄσπρια ἀκόμη· ἐξάγομεν διὰ ξυλείαν ἑκατομμύρια, ἐξάγομεν διὰ παντοῖα ἄλλα πράγματα, ἐξάγομεν καὶ δι’ ὄσπρια! Αὐτὴ εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου! Κατηντήσαμεν δηλ. νὰ περιμένωμεν ἀπὸ τὴν σταφίδα τὸ πᾶν· ἐγένετο, οὕτως εἰπεῖν—ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις—ἐκσταφίδωσις τοῦ Κράτους οἰκονομικῶς! (αἴσθησις). Τώρα ἐκ πρώτης ὄψεως βεβαίως τὰ ὄσπρια χρησιμεύουσι συνήθως κατὰ τὸ πλεῖστον ὡς τροφὴ τῶν ὀλιγώτερον εὐπορουσῶν τάξεων, ἀλλὰ δὲν εἶναι βεβαίως ἐντελῶς ἀληθὲς αὐτὸ καθ’ ὁλοκληρίαν, διότι τὰ ὄσπρια—καὶ μάλιστά τινα εἴδη— χρησιμεύουσιν ἐπίσης καὶ διὰ τοὺς εὐπόρους, καὶ μάλιστα τὰ ἐντόπια φασόλια.

§327ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ τὰ μπιζέλια· εἶναι καὶ πολυτελείας εἴδη.

§328ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἀρκεῖ ἡ ἐπιβεβαίωσις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Καραπάνος ἐπιφέρει (γέλωτες). Ἀφοῦ ὁ κ. Καραπάνος ἐπινεύει εἰς τοῦτο, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀμφιβολία. Λοιπὸν ἐλαττοῦμεν τὸν φόρον τῶν ὀσπρίων, διὰ νὰ ὠφελήσωμεν τὰς πενομένας τάξεις! Ἀλλὰ ποῖαι τάξεις, παρακαλῶ, παράγουσι τὰ ὄσπρια ἐν τῷ τόπῳ; δὲν τὰ παράγουσιν ἄποροι τάξεις; Οἱ γεωργοὶ οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσι καὶ αὐτοὶ ἐν γένει ὀλίγον κέρδος, πωλοῦντες 10 ἢ 20–50 ὀκάδας ὄσπρια, περίσσευμα τῆς παραγωγῆς των, ἐκεῖνοι δὲν εἶναι πενόμεναι τάξεις; Λοιπὸν ἀφαιροῦμεν ἀπὸ πενομένας τάξεις ἐργατικάς, γεωργικάς, πολυπληθεῖς, διὰ νὰ δώσωμεν εἰς ἄλλας πενομένας τάξεις. Καὶ πρόκειται ὡς πρὸς ταύτας περὶ ἑνὸς μικροῦ ποσοῦ! Πρόκειται περὶ καταναλώσεως, ἡ ὁποία γίνεται εἰς 2–3 κέντρα ἐν Ἑλλάδι, διότι αἱ ἐπαρχίαι δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην βεβαίως ξένων ὀσπρίων. Τί δὲ κακὸν ὑπάρχει ἐδῶ; Τί κακὸν ὑποδεικνύεται, κακὸν γενικὸν οἰκονομικὸν τοῦ τόπου; διότι τὸ κυριώτερον, ἓν τῶν κυριωτέρων οἰκονομικῶν κακῶν ἐν Ἑλλάδι εἶναι τὸ ὅτι δὲν ὑπάρχει συνάφεια μεταξὺ κέντρων καταναλώσεως καὶ ἄκρων τοῦ Κράτους· διότι τὰ μεγαλείτερα κέντρα καταναλώσεως ἐν Ἑλλάδι καταναλίσκουσι παραγωγὴν ξένην καὶ ὄχι ἐντοπίαν, ὥστε τὸ χρῆμα ἐξέρχεται πάντοτε ἔξω. Εἰς τοῦτο συντελεῖ βεβαίως καὶ ἡ δυσχέρεια τῆς συγκοινωνίας. Ἀλλ’ οὕτως αἱ ἐπαρχίαι δὲν δύνανται πλέον νὰ παράγωσι, δὲν παράγουσιν εἰμὴ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον χρειάζεται δι’ αὐτὰς καὶ μόνον, φυτοζωοῦσιν, οὕτως εἰπεῖν, αἱ ἐπαρχίαι· δυνατὸν νὰ παράγωσι κἄτι τι, δυνατὸν νὰ εὕρητε ὀλίγον ποσὸν καὶ ἐκλεκτοῦ μάλιστα ποιοῦ· ἔ! τί νὰ τὸ κάμωσιν; Ἂν δὲν διευκολύνητε τὴν κατανάλωσιν αὐτῶν τῶν προϊόντων εἰς τὰ κέντρα, ἐὰν δὲν διευκολύνητε ταύτην καὶ διὰ αὐτῆς τῆς διαῤῥυθμίσεως τοῦ δασμολογίου, πῶς περιμένετε νὰ ἔχητε παραγωγὴν ἐν τῷ τόπῳ; Καὶ τοῦτο μὲν εἶναι ἐντελῶς μερικὸν καὶ φαίνεται ἴσως ἐκ πρώτης ὄψεως ἀνάξιον πολλῆς προσοχῆς, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐλάχιστα, προκειμένου μάλιστα περὶ τῆς καταστάσεως τῆς οἰκονομικῆς τοῦ τόπου ἡμῶν, πρέπει νὰ συναρμολογηθῶσι πρὸς ἕνα σκοπὸν, τὰ πάντα πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἓν σχέδιον, πρέπει σκοπίμως περὶ πάντων νὰ ἐνεργήσωμεν, ἂν θέλωμεν νὰ ζωογονήσωμεν τὸν τόπον. Ὁ τόπος παρ’ ἡμῖν πρὸ πάντων ἔχει ἀνάγκην γεωργικῆς ἀναπτύξεως, καὶ ὅλοι πρέπει νὰ συντελέσωμεν εἰς τοῦτο. Λοιπὸν ἅμα ἐλαττώσητε τὸν δασμὸν, ὅπως εἶναι εἰς μίαν ἀκροσφαλῆ κατάστασιν τὰ τοιαῦτα ἐν τῷ τόπῳ, μία ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ὀσπρίων λ. χ. διευκολύνουσα τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ξένων ὀσπρίων, ποῖον φέρει ἀποτέλεσμα; Φέρει ἀποτέλεσμα τὴν ἀποθάῤῥυνσιν τῶν καὶ ἄλλως ἀποτεθαῤῥημένων γεωργῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, φέρει ἑπομένως τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ μένῃ ὁ τόπος χέρσος, τοῦ νὰ μὴ καλλιεργῆται, φέρει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἔχητε μίαν εὐθηνίαν, ἀλλ’ εὐθηνίαν ὀλεθρίαν εἰς ὄφελος ξένης παραγωγῆς. Ἂν προστατεύσητε τοιοῦτον εἶδος παραγωγῆς ἐγχωρίας, δυνάμενον νὰ ἐκταθῇ εἰς ὅλον τὸ Κράτος, τί θὰ ἔχητε τὸ ἀποτέλεσμα; Τὴν ἄμεσον καὶ ταχεῖαν πάλιν εὐθηνίαν· δὲν θὰ προλάβῃ ὁ πενόμενος πληθυσμὸς τῶν κέντρων οὔτε μίαν πεντάραν νὰ πληρώσῃ· ἕως οὗ ἐπέλθῃ ἀμέσως ἡ εὐθηνία, ἐκ τῆς ταχίστης ἐπὶ τοιούτου ἀντικειμένου αὐξήσεως τῆς ἐντοπίας παραγωγῆς. Ἔχετε ἀνάγκην τῆς ἀναπτύξεως τῆς παραγωγῆς ἐν τῷ τόπῳ· ἀντὶ λοιπὸν νὰ ἔχητε εὐθηνίαν κατὰ μίαν πεντάραν δι’ ἓν ἔτος εἰς ὄφελος τῆς ξένης παραγωγῆς, θὰ ἔχητε τάχιστα εὐθηνίαν πρὸς ὄφελος τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, καὶ τοῦτο πρέπει νὰ ἐπιδιώκητε. Ἡ εὐθηνία εἶναι καλὴ, ὅταν προέρχηται ἐκ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς· ἡ εὐθηνία δὲν εἶναί τι ἐπιζήτητον, ὅταν γίνηται πρὸς ὄφελος ξένης παραγωγῆς. Καὶ θέλετε ἄλλον ὁδηγὸν, προκειμένου περὶ τοιούτων ἰδεῶν, παρὰ ὅ,τι συνέβη κατὰ τύχην, ἕνεκα κακοῦ τινος, ἐκ τῶν ἀπαγορεύσεων τῶν πρὸς ἀποτροπὴν τῆς φυλλοξήρας; Εἴχομεν πατάταν ἀκριβοτέραν καὶ κακῆς ποιότητος· ἀπηγορεύθη ἡ εἰσαγωγὴ τῶν πατατῶν ἕνεκα τῆς φυλλοξήρας. Ἔχετε ὑπερτίμησιν τῆς πατάτας; ἢ ἀπεναντίας εὐθηνίαν; εὐθηνίαν καὶ προϊὸν ἐντόπιον καλλιτέρας ποιότητος. Διὰ τί; διότι καὶ τὰ περίχωρα τῶν Ἀθηνῶν ἔσπειραν πατάταν, ἐνῷ πρὶν δὲν ἐφυτεύετο τίποτε! Λοιπὸν ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα. Λοιπὸν ὅ,τι ἔκαμεν ἡ φυλλοξήρα, ἂς πράξῃ ἡ σκέψις. Βεβαίως εἶναι ἀκροσφαλέστατον καὶ ἐπικίνδυνον τὸ προστατευτικὸν σύστημα, ὅταν ἐφαρμόζηται ἀδιακρίτως ἐπὶ παντὸς εἴδους πραγμάτων, ὅταν ἐφαρμόζηται χωρὶς νὰ γίνηται ἐξέτασις, ἂν ὑπάρχῃ ἐν τῷ τόπῳ ἡ καλὴ παραγωγὴ καὶ πρόχειρος παραγωγή· διὰ τοῦτο μετὰ περισκέψεως δύναταί τις λ. χ. καίτοι εἶναι δεινὸν, διότι ἐξάγει τὸ Κράτος 40 ἑκατομμύρια χρυσοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τὰ σιτηρὰ, μετὰ περισκέψεως, λέγω, δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ προστατευτικὸν σύστημα, προκειμένου περὶ σιτηρῶν· διατί; διότι ἐκεῖ πρόκειται πρῶτον περὶ ἀντικειμένου πρωτίστης καὶ ἀπολύτου ἀνάγκης, δεύτερον πρόκειται περὶ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον χρειάζεται εἰς μέγα ποσὸν, καὶ οἱ ὅροι τῆς ἀνάγκης δὲν συντρέχουσιν, ὅπως οἱ ὅροι τοῦ τόπου ἐπαρκέσωσιν εἰς αὐτό. Ἀλλὰ πρέπει νὰ μὴ γνωρίζητε τὸν τόπον καὶ τὰς ἐπαρχίας, διὰ νὰ φοβῆσθε τὸ αὐτὸ, προκειμένου καὶ περὶ ὀσπρίων. Ἐπειδὴ ἀπὸ τὸν αὐτὸν ὁρμώμενος σκοπὸν ἀποδέχομαι κατ’ ἀρχὴν τὰς ἰδέας τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσέξῃ εἰς αὐτὴν τὴν λεπτομέρειαν, διότι πρόκειται περὶ ζωτικοῦ ζητήματος, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἐλάφρυνσις θὰ ἐξασκήσῃ κακὴν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ τόπου. Τί θὰ συμβῇ δὲ εἰς τὴν χώραν ἡμῶν, ὅπου ὑπάρχουσι χέρσαι γαῖαι; θὰ ὠθοῦνται οἱ ἄνθρωποι εἰς τὸ νὰ ἐκχερσῶσιν αὐτὰς καὶ νὰ καλλιεργήσωσιν· ἅπαξ δὲ καλλιεργηθεῖσα μία γῆ, δὲν ἐγκαταλείπεται. Διὰ τοῦτο, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ πράξωμεν ὅ,τι ἔπραξεν ἡ φυλλοξήρα εἴς τινα προϊόντα, διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι πρόσφορον τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ καλλιέργεια εἰς χέρσους γαίας, καὶ ἅπαξ ἐπελθοῦσα, θέλει διατηρηθῆ.

§329ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι πρὸ τοῦ 1876 τὰ φασόλια τῆς Εὐρυτανίας, καὶ μάλιστα τῆς Λάσπης, εἶχον 40 λεπτὰ ἡ ὀκᾶ· ὅταν ὁ μακαρίτης Κουμουνδοῦρος τὰ ἄφησεν ἐλεύθερα τοῦ ἐγγείου φόρου, οἱ Εὐρυτᾶνες, ἀντὶ νὰ καταβιβάσωσι τὴν τιμήν, τὴν ἀνεβίβασαν εἰς 60 λεπτὰ.

§330ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἔχω ἐναντίας ἰδέας τοῦ προλαλήσαντος· εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἠδύνατο νὰ ἔχῃ αὐτοτέλειαν, παράγουσα ὅλα τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα εἶναι χρήσιμα πρὸς συντήρησιν τῶν πολιτῶν, ἀλλ’ ἡ Ἑλλὰς οὔτε παράγει ὅλα τὰ χρήσιμα προϊόντα, οὔτε τόσον πολλὰ ἔκ τινος εἴδους, ὅσα εἶναι ἀναγκαῖα πρὸς συντήρησιν τοῦ λαοῦ. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι τῷ ὄντι ὅλα τὰ ἔθνη τείνουν εἰς τὴν αὐτοτέλειαν, εἰς τὴν αὐθυπαρξίαν καὶ αὐτάρκειαν, ἵνα μὴ ἔχουν ἀνάγκην τῶν ἄλλων ἐθνῶν καὶ μὴ ἐξάγωσι τὸν ἴδιον πλοῦτον πρὸς πορισμὸν ξένων προϊόντων. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς νὰ παραγάγῃ τόσα εἴδη ἐκ τῶν ὀσπρίων, τὰ ὁποῖα χρειάζεται ὁ λαὸς πρὸς κατανάλωσιν; Νομίζω ὄχι. Φρονεῖτε, κ. συνάδελφε, ὅτι, ἐὰν προσθέσωμεν δασμὸν ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ὀσπρίων, ὅτι θὰ ἐνισχύσητε τὴν ἐγχώριον παραγωγήν; Σᾶς λέγω ὅτι, ἐπειδὴ ἐπεκαλέσθητε τὰς χέρσους γαίας, ἐνῷ ὑπάρχουσι τόσαι χιλιάδες στρεμμάτων χέρσων γαιῶν, μ’ ὅλα ταῦτα δὲν παράγει ἡ Ἑλλὰς ὅσα σιτηρὰ χρειάζονται εἰς αὐτὴν πρὸς κατανάλωσιν, ἀλλ’ εἰσάγομεν 40 ἑκατομμυρίων δρ. ξένα σιτηρά· τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἀκόμη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ἕνεκα πολλῶν λόγων, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ παράγῃ τόσα σιτηρὰ, ὅσων ἔχει ἀνάγκην· καὶ ἀφοῦ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν, πῶς θέλετε νὰ ἐπιβάλωμεν δασμὸν ἐπὶ τῶν ὀσπρίων; Λοιπὸν νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει καλῶς, καὶ ὅτι συντελεῖ πολὺ ὑπὲρ τῶν ἀπόρων τάξεων.

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§332ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Προχθὲς ἐζήτησα διαφόρους πληροφορίας ὡς πρὸς τὸ συμβατικὸν δασμολόγιον τῆς παραγράφου δʹ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μοὶ ἀνακοινώσῃ τὰ περὶ τούτου, καὶ ἀκολούθως θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ οὐσιαστικὸν θέμα.

§333Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω τὰς ἑξῆς σημειώσεις. Διὰ τῆς Γερμανικῆς συμβάσεως ὡρίσθη 5 καὶ 40 κατ’ ὀκᾶν διὰ τὰ μάλλινα νήματα, τὰ λελευκασμένα ἢ βαμμένα, κτλ. Διὰ τοῦτο ἐν τῷ δασμολογίῳ, τῷ προσηρτημένῳ εἰς τὸν νόμον ΑΥΚΕʹ τοῦ 1887, ἀνεγράφη τὸ αὐτὸ τέλος διὰ τὰ εἴδη ταῦτα. Διὰ τοῦ νεωτέρου νόμου ΒΡΚΑʹ τοῦ 1892 περὶ τελωνειακοῦ δασμολογίου ὡρίσθη μὲν ἄλλως τὸ τέλος τοῦτο, ὁρισθέντος καὶ τέλους γενικοῦ πλὴν τοῦ συμβατικοῦ, ὑποδιῃρέθη δ’ ἡ κλάσις εἰς τρία ἐδάφια, ἀντὶ τῶν προτέρων δύο. Οὕτως ὡρίσθη διὰ τὰ λελευκασμένα, κεχρωματισμένα καὶ λοιπὰ νήματα τέλος δραχμῶν δύο κατ’ ὀκᾶν εἰς χρυσὸν, πρὸς προστασίαν τῶν χρησιμευόντων εἰς πλέξιμον φλανελλῶν, περιποδίων κλπ. μαλλίνων νημάτων· τὸ τέλος δὲ τοῦτο πληρώνεται ὡς ἔλασσον τοῦ συμβατικοῦ. Νῦν διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου προτείνεται ἡ ἐλάττωσις τοῦ τέλους τούτου ἀπὸ δύο δραχμῶν εἰς μίαν μόνον.

§334ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε παραδεχόμεθα καὶ τοῦ συμβατικοῦ ἐλαττώσεις.

§335Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ συμβάσεων παραχωρήσεις δὲν ἔπρεπε νὰ ποιώμεθα, ἂν καὶ λαμβάνομεν ἀντάλλαγμα· ἐὰν ὅμως πράττωμεν τοῦτο ἄνευ ἀνταλλάγματος, τὸ πράττομεν μόνον πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας. Θὰ σᾶς ἀφηγηθῶ τὴν ἱστορίαν τοῦ δασμοῦ ὡς πρὸς τὰ ὄσπρια. Κατὰ τὸ 1887 τὰ ὄσπρια ὑπεβάλλοντο εἰς εἰσαγωγικὸν γενικὸν δασμὸν λεπτῶν 12 κατ’ ὀκᾶν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΑΥΚΕʹ τῆς 18 Ἀπριλίου, ὅτε δ’ ἐγίνετο ἡ πληρωμὴ διὰ τραπεζικῶν γραμματίων, προσετίθεντο 15%. Κατὰ τὸ 1888 ὁ γενικὸς δασμὸς ἐπὶ τῶν ὀσπρίων ηὐξήθη διὰ τοῦ νόμου ΑΧΝΖʹ εἰς λεπτὰ 24 κατ’ ὀκᾶν, ὡρίσθη δὲ δασμὸς συμβατικὸς ἐκ λεπτῶν 12 κατ’ ὀκᾶν. Τοῦτο ἐξηκολούθησε μέχρι τῆς 1 Φεβρουαρίου 1892, ὅτε διὰ τοῦ νόμου τῆς 29 Φεβρουαρίου 1892 ἐπὶ τῶν ἰσχυόντων εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένων εἰδῶν προσετέθησαν 15%. Κατὰ τὸν νόμον δὲ ͵ΒΡΚΑʹ τῆς 30 Δεκεμβρίου 1892, ὁ ὁποῖος συνεκεφαλαίωσεν ἁπάσας ταύτας τὰς προσθήκας, τὰ ὄσπρια ὑποβάλλονται εἰς γενικὸν δασμὸν εἰς μεταλλικὸν μὲν λεπτῶν 24 κατ’ ὀκᾶν, εἰς τραπεζικὰ δὲ γραμμάτια λεπτῶν 31 καὶ 74/100, εἰς συμβατικὸν δὲ δασμὸν, εἰς μεταλλικὸν μὲν λεπτῶν 12 κατ’ ὀκᾶν, εἰς τραπεζικὰ δὲ γραμμάτια λεπτῶν 15 καὶ 87/100 κατ’ ὀκᾶν.

§336ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποία μεταβολὴ ἐγένετο διὰ τοῦ νόμου;

§337Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὁ γενικὸς μὲν δασμὸς μένει ἀμετάβλητος, ὁ δὲ συμβατικὸς ὁρίζεται εἰς μεταλλικὸν μὲν κατ’ ὀκᾶν εἰς λεπτὰ 6 καὶ 82/100, εἰς τραπεζικὰ δὲ γραμμάτια εἰς λεπτὰ 9 κατ’ ὀκᾶν. Ἂς ἐξετάσωμεν νῦν, ποῖα ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Βεβαίως τὸ προστατευτικὸν σύστημα ἐπιβάλλεται εἰς τὰ μικρὰ Κράτη, καὶ οἱ μεριμνῶντες περὶ τῆς διοικήσεως αὐτῶν ὀφείλουσι νὰ ᾖναι προστατευτικοί, ἐγὼ δ’ οὐδέποτε ἐπηγγέλθην ἰδέας ἐλευθέρας ἐμπορίας. Μετὰ τοιούτου σκοποῦ καὶ οἱ συντάκται τοῦ δασμολογίου ἐπέβαλον δασμὸν, τοῦ ὁποίου τὰ ἀποτελέσματα ἦσαν ταῦτα. Κατὰ τὸ 1888 ὁ δασμὸς ὁ γενικὸς εἶχεν ὁρισθῆ εἰς 24 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, καὶ συμβατικὸς εἰς 12, ὁ δασμὸς δ’ οὗτος ἴσχυε μέχρι τῆς 1 Φεβρουαρίου 1892. Κατὰ τὸ 1888 εἰσήχθησαν 1,221,827 ὀκάδες ὀσπρίων, κατὰ τὸ 1889 ὀκ. 1,334,267. Ὥστε εἰσήχθησαν ὀκάδ. 112,440 περισσότεραι. Κατὰ τὰ 1890 εἰσήχθησαν ὀκ. 1,215,118, κατὰ τὸ 1891 ὀκ. 1,422,409. Ὥστε ὁ ἐπιβληθεὶς δασμὸς δὲν ἤρκεσεν, ἡ δὲ δι’ αὐτοῦ χορηγηθεῖσα εἰς τὰ ἐγχώρια προϊόντα προστασία δὲν ἤσκησεν ἐπιῤῥοὴν, διότι αἱ ἀνάγκαι τῆς καταναλώσεως ἦσαν μεγάλαι. Κατὰ τὸ 1894 παρήχθη τὸ ἑξῆς περίεργον ἀποτέλεσμα· τὰ ὄσπρια τότε ὑπεβάλλοντο εἰς γενικὸν δασμὸν, εἰς μεταλλικὸν μὲν 24 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, εἰς τραπεζικὰ δὲ γραμμάτια λεπτῶν 31 καὶ 74/100, εἰς συμβατικὸν δὲ, εἰς μεταλλικὸν μὲν λεπτῶν 12, εἰς τραπεζικὰ δὲ γραμμάτια λεπτῶν 15 καὶ 87/100 κατ’ ὀκᾶν· καὶ ὅμως κατὰ τὸ 1893 εἰσήχθησαν ὄσπρια 1,149,470, κατὰ τὸ 1894 δὲ εἰσήχθησαν 580,827 ὀκάδες. Πῶς, ἀφοῦ κατὰ σειρὰν ἐννέα ἐτῶν οὐδεμία ἐπηνέχθη μεταβολὴ, μετὰ τὰ ἐννέα ἔτη ἐμειώθη ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε τὸ εἰσαγόμενον ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ποσὸν ἀπὸ 1,149,470 κατέληξεν εἰς 580,827; Βεβαίως δὲν πρέπει ἐκ τούτου νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι προώδευσεν ἡ παραγωγὴ τόσον πολύ· πιθανώτερον εἶναι, ὅτι ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐπισκήψασαν εἰς τὰς ἐργατικὰς τάξεις ἔνδειαν ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς ἦτο πολὺ βαρύς.

§338ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ πορεία τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ὀσπρίων ἀπὸ τοῦ 1888, ὅτε ὁ δασμὸς ὡρίσθη εἰς 24 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, μέχρι τοῦ 1890 δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἐπηρεάζῃ. Πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶμεν, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἐποχὴ, ἡ μέχρι τοῦ τέλους τοῦ 1890, ἡ θεωρηθεῖσα ἀξιομνημόνευτος διὰ τὰ συμβάντα ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν. Ἐπλέομεν τότε εἰς χρυσὸν, ἀλλὰ πόσον μᾶς ἐστοίχιζε ὁ χρυσὸς αὐτὸς, τὸ βλέπομεν σήμερον. Δὲν δυνάμεθα ἑπομένως νὰ κρίνωμεν ἐκ τῶν ἐτῶν τούτων. Τὰ ἔτη, τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς πρέπει νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἀφετηρία, εἶναι τὰ ἑπόμενα, τὰ μετὰ τὸ 1892, ἰδίως τὰ μετὰ τὸ 1893, ὅτε ἐπαύσαμεν νὰ φέρωμεν χρυσὸν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὅτε τὸ συνάλλαγμα ἀπὸ 125 ἀνῆλθεν εἰς 185. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία ἔχει καὶ τὸ καλόν της, πρὸ πάντων ἡ ὕψωσις τῆς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ ἔχει τὸ καλὸν νὰ συντελῇ εἰς τὴν εὐθηνοτέραν παραγωγὴν τῶν πραγμάτων τῶν παραγομένων ἐν τῷ τόπῳ. Διὰ νὰ ἔχωμεν 100 ὀκάδας ὀσπρίων πρὸ τοῦ 1892, ὑπολογιζομένων πρὸς 1 φράγκον τὴν ὀκᾶν, θὰ ἐδίδομεν 100 φράγκα χρυσᾶ, ἤτοι 125 δραχμάς. Μετὰ τὸ 1892 θὰ ἐπληρώναμεν 185 δραχμὰς καὶ ὄχι 125. Ἡ διαφορὰ αὕτη τῆς τιμῆς τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ὀσπρίων συνετέλεσεν ἀναμφισβητήτως εἰς τὸ νὰ ἐνθαῤῥύνῃ τοὺς παραγωγοὺς ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι, εὑρίσκοντες εἰς τὴν ἀγορὰν τὰ ξένα ὄσπρια μὲ τιμὴν 1 καὶ 85, ἠδύναντο νὰ συναγωνισθῶσι κατ’ αὐτῶν. Ἐκ τούτου βλέπομεν ἐπελθοῦσαν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ εἰσαγομένου ποσοῦ. Ἡ παραγωγὴ τῶν ὀσπρίων ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν εἶναι παραγωγὴ δυναμένη νὰ εὐδοκιμήσῃ, εἶναι ἑπομένως ἐκ τῶν εἰδῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα χρήζουσι τῆς προστασίας τῆς τελωνειακῆς, καὶ χρήζουσι τῆς προστασίας, διότι ἐν τῇ προστασίᾳ, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν εἰς τὴν παραγωγὴν αὐτὴν, δὲν πρέπει νὰ σταματήσωμεν ἀπέναντι τοῦ μικροῦ τοῦ εἴδους, τὸ ὁποῖον προστατεύομεν, διότι πολλὰ μικρὰ εἴδη ἐν τῇ παραγωγῇ ἀποτελοῦσιν ἓν μέγα.

§339Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ προστασία, ἣν χορηγεῖ τὸ Κράτος, ἔχει ἓν ὅριον, νὰ μὴ καθιστᾷ τὰ πρὸς ζωοτροφίαν ὑπερβαλλόντως ἀκριβά· ἀπευθύνω δὲ τὴν παρατήρησιν πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἡ διαφορὰ τοῦ ποσοῦ τοῦ εἰσαχθέντος κατὰ τὸ 1893 πρὸς τὸ ποσὸν τὸ εἰσαχθὲν κατὰ τὸ 1894 δὲν εἶναι ἴση πρὸς τὴν διαφορὰν τῆς ἀξίας, τὴν ὁποίαν τὰ εἰσαχθέντα κατὰ τὸ 1893 εἶχον, ἐν παραβολῇ πρὸς τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον τὰ εἰσαχθέντα κατὰ τὸ 1894. Καὶ ἀναλόγως δὲν εἶναι ἴσον τὸ ποσὸν τῆς διαφορᾶς, ἤτοι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον εἰσεπράττετο ἐξ εἰσαγωγικοῦ τέλους κατὰ τὸ 1893 πρὸς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον εἰσπράττετο κατὰ τὸ 1894. Κατὰ τὸ 1894 εἰσήχθησαν ὀκ. 540,827, κατὰ τὸ 1893 δ’ εἶχον εἰσαχθῆ 1,149,470, ἑπομένως κατὰ τὸ 1893 εἶχεν εἰσαχθῆ ποσὸν διπλάσιον τοῦ εἰσαχθέντος κατὰ τὸ 1894· ἡ ἀξία δὲ τοῦ εἰσαχθέντος κατὰ τὸ 1894 ἦτο δραχ. 211,382, ἂν δὲ ζητηθῇ τὸ διπλάσιον τῆς ἀξίας τοῦ εἰσαχθέντος κατὰ τὸ 1893, κατὰ τὴν ἀναλογίαν μὲν τοῦ εἰσαχθέντος ποσοῦ ἔπρεπε νὰ ἦναι 422,764, ἐνῷ ἡ ἀξία αὐτοῦ ἦτο 379,714. Ἐπίσης τὸ πληρωθὲν κατὰ τὸ 1893 εἰσαγωγικὸν τέλος ἔπρεπε νὰ ἦναι διπλάσιον τοῦ πληρωθέντος κατὰ τὸ 1894, ἀφοῦ διπλάσιον ἦτο τὸ εἰσπραχθὲν ποσὸν, ἑπομένως ἔπρεπε κατὰ τὸ 1893 νὰ εἶχον εἰσπραχθῆ 203,378, εἰσεπράχθησαν ὅμως 181,263. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῆς εἰσαγωγῆς δὲν προῆλθεν ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ ἐκ τῆς ἀκριβείας τῆς τιμῆς τοῦ προϊόντος, ὡς δηλοῦται ἐκ τῆς ἀξίας αὐτοῦ, περὶ ἧς προηγουμένως ἐξέθηκα.

§340ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, καὶ ἔχω πεποίθησιν, ἀρυόμενος αὐτὴν ἐκ τῆς δημοσιευθείσης στατιστικῆς, ἡ ὁποία εἰς ὅλα εἶναι σύμφωνος μὲ τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τῷ πίνακι τούτῳ, ὅτι τὸ τελευταῖον κονδύλιον τοῦ εἰσαχθέντος ποσοῦ· κατὰ τὸ 1894 εἶναι διάφορον, καὶ ἐνῷ εἰς τὴν στατιστικὴν ἀναγράφονται 480,000 ὀκάδες, ἐνταῦθα ἀναγράφονται 580,000, ὥστε ὑπάρχει ἀναμφισβητήτως λάθος ἐν τῷ πίνακι. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν παραδεχθῶμεν πλῆρες τὸ λάθος τοῦτο, ὑπάρχει καὶ ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος. Οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι αἱ 540,000 καὶ πλέον, αἱ ὁποῖαι εἰσήχθησαν ἐπὶ ἔλαττον κατὰ τὸ 1894, παρήχθησαν ἐν τῷ τόπῳ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὑπάρχει αὔξησις παραγωγῆς, οἱ ὑπολογισμοὶ δὲ, τοὺς ὁποίους ἐποιήσατε, βασίζονται εἰς τὸ λάθος αὐτό. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἀκόμη οἱ ὑπολογισμοὶ ἦναι ἀκριβεῖς, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος. Ἐγὼ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ παραγωγὴ τῶν ὀσπρίων εἶναι παραγωγὴ δυναμένη νὰ προαχθῇ καὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας.

§341Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ—καὶ αὐτοὶ εἶναι ἰδίως οἱ τῆς τάξεως τῶν γεωργῶν καὶ τῶν ποιμένων—δὲν ἔχουσιν ἀποταμιεύματα, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ τοῖς δώσωμεν μέσα βίου ἀφθονώτερα.

§342ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ παραγάγωμεν, δὲν εἶναι κατὰ τὰ 9/10 τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον καταναλίσκουσιν οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοί. Δὲν πρέπει δὲ νὰ ἐπηρεασθῶμεν ἐκ τούτου, διότι δὲν θὰ πλουτίσωμεν τὸν καταναλωτὴν διὰ τῆς ἐλαχίστης ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς, ἥτις θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς μειώσεως τοῦ φόρου τούτου, θὰ ὠφελήσωμεν ὅμως πολὺ τὴν παραγωγὴν, ἀφίνοντες ὑπὲρ αὐτῆς τὸν φόρον τοῦτον, καὶ συγχρόνως θὰ ἐπιτύχωμεν καὶ γενικωτέραν ὠφέλειαν, διότι θὰ παρακωλύσωμεν τὴν ἐξαγωγὴν χρυσοῦ.

§343ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Φρονῶ, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ λόγος τῆς αὐξήσεως τοῦ παραχθέντος ἐν τῷ τόπῳ ποσοῦ τῶν ὀσπρίων καὶ ἑπομένως τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ποσοῦ τῶν εἰσαγομένων ἔξωθεν προέρχεται καθαρῶς ἕνεκα τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου καὶ τῆς παρεμποδίσεως τῆς εἰσαγωγῆς τῶν καπνῶν εἰς τὴν Αἴγυπτον, τὰ ὁποῖα ἐπέφερον τὴν ἐλάττωσιν τῆς καλλιεργείας τοῦ σίτου καὶ καπνοῦ καὶ τὴν αὔξησιν τῆς καλλιεργείας τῶν ὀσπρίων, ἰδίως μάλιστα ἐν Θεσσαλίᾳ, ὅπου ἄλλοτε παρήγετο ἐλάχιστον ποσὸν, ἤδη δὲ παράγεται ποσὸν, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς τὴν ἐν τῷ τόπῳ κατανάλωσιν ἐπαρκεῖ καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα ἐξάγεται διὰ τοῦ Βόλου· συνεπῶς εἶναι ἀσύμφορον νὰ περιορισθῇ ἡ καλλιέργεια διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῆς εἰσαγωγῆς, καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἤ, ἄν τοῦτο ἀδύνατον, νὰ τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον οὕτως, ὥστε ν’ ἀφίνηται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁ ὁρισμὸς τοῦ χρόνου τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου, ὥστε ἐκ τῆς ἐφετεινῆς παραγωγῆς νὰ ἐξακριβωθῇ, ἂν τὸ παραγόμενον ποσὸν ἐπαρκῇ καὶ δὲν παρίσταται ἀνάγκη εἰσαγωγῆς, ἢ ὁπωσδήποτε νὰ ἐξευρεθῇ ἕτερόν τι μέτρον προστατευτικὸν τῆς παραγωγῆς τῶν ὀσπρίων, διότι ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ θὰ παρεμποδίσῃ τὴν αὔξησιν τῆς καλλιεργείας, ὅπερ ἔσται λίαν ἐπιζήμιον.

§344Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν ἡ προστασία καθιστᾷ δύσκολον τὸν βίον τῶν τάξεων τῶν πενομένων, δὲν εἶναι δίκαιον οὔτε ὀρθὸν νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν προστασίαν ταύτην· καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει δὲ, ὅτι παράγεται ἐν ὡρισμένῳ διαμερίσματι τῆς χώρας τὸ εἶδος αὐτὸ, ἔχομεν τὰς ἐργατικὰς τάξεις τῶν παραλίων, εἰς τὰ ὁποῖα δυσκόλως μεταφέρονται τὰ ἐν τῷ τόπῳ παραγόμενα, ἕνεκα δὲ τούτου αἱ τάξεις αὗται τῶν παραλίων ἀναγκάζονται νὰ ὑποβάλλωνται εἰς περισσότερα ἔξοδα, ἵνα ἀγοράσωσιν ἀκριβότερα τὰ πρὸς τροφὴν ἀναγκαιοῦντα. Ἐπειδὴ δὲ ἕνεκα τῆς ἀνωμαλίας τῆς νομισματικῆς τὸ ἡμερομίσθιον ἔχει τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας αὐτοῦ, κατήντησεν ὁ βίος τῶν ἐργατικῶν τούτων τάξεων δυσκολώτατος, δὲν πρέπει δὲ νὰ δυσχεράνωμεν ἔτι μᾶλλον τὰς τάξεις ταύτας, ὅπως ἐνισχύσωμεν τὴν παραγωγήν. Πρέπει νὰ δώσωμεν ἀναψυχὴν εἰς τὸν τόπον, ἕως ὅτου τοὐλάχιστον παρέλθῃ ἡ κρίσις.

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ραζέλου περὶ προσθήκης τελευταίου ἐδαφίου, κατὰ τὸ ὁποῖον «αἱ σπάθαι ξιφασκίας ἀπαλλάσσονται παντὸς τέλους». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τοῦ κ. Τόμαν.

§346ΤΟΜΑΝ. Ὡς τροποποιήσεις τοῦ νομοσχεδίου, ἢ μᾶλλον ὡς προσθῆκαι, ἐζήτησα νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς ἐδάφια (ἀναγινώσκει): «Ὡς § Ζʹ νὰ τεθῶσι τὰ ἀκόλουθα: «Κάτωθι τῶν κλάσεων 157, 158, 159 καὶ 162 βʹ τοῦ δασμολογίου προστίθενται τὰ ἑξῆς ὡς σημειώσεις: Εἰς τὰς δασμολογήσεις τῶν εἰς τόπια εἰσαγομένων ὡς ἄνω ὑφασμάτων ὑπάγονται καὶ αἱ παρακοπαὶ τούτων, αἱ ἔχουσαι μῆκος πλέον τῶν ἕξ πήχεων· αἱ δὲ μεῖον τῶν ἕξ πήχεων ὑπάγονται ἐπίσης εἰς τὸ τέλος τῆς κλάσεως, εἰς ἣν ἀνήκουσιν, ἠλαττωμένον κατὰ 20%. Ἐκ τῆς κλάσεως 162 βʹ διαγράφονται αἱ λέξεις «καὶ αἱ παρακοπαὶ τῶν βαμβακερῶν ὑφασμάτων, ἐκτὸς τῶν μανδαπολαμίων.» Ὡς § Ηʹ νὰ τεθῶσι τὰ ἑξῆς: «Αἱ § βʹ καὶ γʹ τῆς κλάσεως 6 τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου ἀντικαθίστανται ὡς ἑξῆς: Δέρματα ἀκατέργαστα ξηρὰ, ἠλατισμένα ἢ μὴ, καὶ δέρματα ἀκατέργαστα ὑγρὰ, ἠλατισμένα ἢ μὴ, ὡς καὶ τὰ χωματόπαστα, ἀτελῆ.» Ὡς § Θʹ νὰ τεθῶσι τὰ ἀκόλουθα: «Ἐκ τῆς κλάσεως 111 τοῦ δασμολογίου διαγράφονται αἱ λέξεις «βακέτται λευκαί». Ἡ κλάσις 112 τοῦ δασμολογίου ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς: Μόσχια (βιδέλα κεχρωματισμένα ἢ μὴ, μαροκινὰ, δέρματα αἰγῶν, κριαρίων, καστορίων, πρόβεια, κεχρωματισμένα ἢ μὴ, σαγρέδες, τελατίνια καὶ βακκέται λευκαὶ ἢ κεχρωματισμέναι ἢ βερνικωταὶ, αἱ 100 ὀκάδες δραχμαὶ 250 εἰς μεταλλικὸν, ἢ εἰς τραπεζογραμμάτια 330.63.» Ὡς § Ιʹ νὰ τεθῶσι τὰ ἀκόλουθα: «Ὡς παράγραφος γʹ τῆς κλάσεως 153 τοῦ δασμολογίου τίθενται τὰ ἑξῆς: Νήματα ἁπαλὰ ἀλεύκαστα, μονόκλονα, περιτετυλιγμένα ἐπὶ χαρτίνου σωλῆνος, ὡς ἀτράκτια (μασούρια), ἄνω τοῦ ἀγγλικοῦ ἀριθ. 18, χρήσιμα δὲ μόνον εἰς τὴν ὑφαντικὴν, ἀτελῆ.» Ὡς § Κʹ νὰ τεθῶσι τὰ ἑξῆς: «Εἰς τὴν κλάσιν 206 τοῦ δασμολογίου, μετὰ τὴν λέξιν «διὰ φέσια,» προστίθενται αἱ λέξεις «φλανέλλας καὶ περιπόδια.» Ἐπὶ τῶν παρακοπῶν βαμβακερῶν ὑφασμάτων συμβαίνει τὸ ἑξῆς ἄτοπον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐν γένει ὅλος ὁ ἐμπορικὸς κόσμος καὶ τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς πρωτευούσης καὶ τῆς Σύρου δίκαια ἐγείρει παράπονα, πολλάκις διατυπώσας ταῦτα. Κατὰ παραδρομὴν αἱ παρακοπαὶ τῶν βαμβακερῶν ὑφασμάτων,—παρακοπαὶ δὲ λέγονται τὰ τεμάχια, τὰ ὁποῖα λόγῳ ἀχρηστίας ἀποκόπτονται ἐκ τοῦ ὑφάσματος καὶ τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἵνα ἐξυπηρετήσωσιν ἀνάγκας πτωχοῦ κόσμου,—κατετάχθησαν ἐκ παραδρομῆς εἰς τὴν κλάσιν 162 βʹ τοῦ δασμολογίου, καὶ ὑπήχθησαν εἰς τέλος ὑπερδιπλάσιον τοῦ τέλους, εἰς τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται τὸ ὁλόκληρον τεμάχιον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀπεκόπησαν. Οὕτω δὲ κατέστη ἀδύνατος ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῶν, καὶ ἐστερήθη ὁ πτωχὸς ἰδίως κόσμος τῆς ἐκ τούτων εὐκολίας. Νομίζω ὅτι καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἐξυπηρετοῦνται καὶ ἡ καταδολίευσις τοῦ δασμολογίου παρακωλύεται, ἐὰν τὰ τεμάχια ταῦτα φορολογηθῶσιν, ἐφ’ ὅσον μὲν ἔχουσι μῆκος οὐχὶ ἀνώτερον τῶν 6 πήχεων, μὲ τέλος κατὰ 20% ὀλιγώτερον τοῦ τέλους, εἰς ὃ ὑπάγεται τὸ ἐξ οὗ ἀπεκόπησαν κύριον τεμάχιον, ἐὰν δὲ ἔχωσι μεῖζον, μὲ τὸ αὐτὸ τέλος τοῦ ὑφάσματος, ἵνα μὴ καταδολιεύηται τὸ δασμολόγιον. Δικαιότερον τούτου μέτρον νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει.

§347Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχει τὴν αὐτὴν γνώμην τὸ τελωνειακὸν τμῆμα. Φαίνεται δὲ, ὅτι ἡ διάταξις δὲν περιελήφθη ἐκ παραδρομῆς, ἀλλ’ ἀνεγράφησαν τὰ εἴδη, περὶ ὧν πρόκειται, εἰς τὴν κλάσιν ἐκείνην μεμελετημένως, πρὸς ἀποφυγὴν καταδολιεύσεων, εἰς τὰς ὁποίας πολλάκις κατέφευγε τὸ ἐμπόριον.

§348ΤΟΜΑΝ. Ἴσως. Διότι κατὰ τὸ παλαιὸν δασμολόγιον, τοῦ 1890 νομίζω, ὡς καὶ πρὸ αὐτοῦ, ἐφορολογοῦντο κατ’ ἐκτίμησιν, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ δασμολογίου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἰσεχώρουν καταχρήσεις· ἀλλ’ ὁποῖαι καταχρήσεις εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσχωρήσωσι νῦν, κατὰ τὴν τροποποίησιν, ἣν ποιοῦμαι; Φρονῶ συνεπῶς, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον αἱ παρακοπαὶ νὰ πληρώνωσι διπλάσιον καὶ τριπλάσιον τέλος τοῦ τέλους τοῦ ἀρχικοῦ τεμαχίου, ἐξ οὗ ἀπεκόπησαν, καὶ ἵνα μὴ καταδολιεύωνται τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, τοιαύτην ἔκαμα κατάταξιν, ὥστε νὰ ἐπιτρέπωσιν ὅμοιον τέλος μὲ τὸ ἀρχικὸν τεμάχιον, ἐξ οὗ ἀπεκόπησαν, ἐὰν ᾖναι ἀνώτεραι τῶν 6 πήχεων, διότι ἴσως δύνανται νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰς αὐτὰς ἀνάγκας μὲ τὸ κύριον τεμάχιον. Νομίζω ὅμως, ὅτι, ἐὰν τὸ μῆκος αὐτῶν ᾖναι μικρότερον τῶν 6 πήχεων, ἔδει νὰ φορολογῶνται κατὰ 20% ὀλιγώτερον, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐκ τῆς ὁποίας προμηθεύονται συνήθως αὗται, ἔχουσιν εὐτελῆ ἀξίαν.

§349Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο ὅμως δὲν ἐνδιαφέρει τόσον τὸ ἐμπόριον, ὅσον ἐνδιαφέρει τὴν κατανάλωσιν, διότι ἡ κατανάλωσις θέλει εὑρίσκει οὕτως εὐθηνότερα τὰ τεμάχια τῶν ὑφασμάτων.

§350ΤΟΜΑΝ. Καὶ οἱ ἔμποροι ἐνδιαφέρονται, διότι τὰ ἀγοράζουσιν εὐθηνότερα, καὶ ἡ κατανάλωσις ὠφελεῖται, καὶ ἡ ἐπὶ τὸ δικαιότερον τακτοποίησις τοῦ δασμολογίου διὰ τῶν τροποποιήσεών μου ἐπέρχεται.

§351Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκαν οἱ ἐν τῷ τμήματι, ἡ εὐκολία αὕτη παρέσχεν ἀφορμὴν εἰς καταδολιεύσεις, καὶ διὰ τοῦτο ἠθέλησαν νὰ παρακωλύσωσιν, οὕτως εἰπεῖν, τὴν εἰσαγωγὴν τῶν παρακοπῶν, ἐπιβάλλοντες εἰς αὐτὰς ἀνώτερον δασμὸν τοῦ ἐπιβαλλομένου ἐπὶ τοῦ κυρίου τεμαχίου.

§352ΤΟΜΑΝ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἐξασφαλίζονται καὶ τὰ τοῦ Δημοσίου συμφέροντα, διότι πρωτίστως, ὅπως καὶ ταῦτα ἐξασφαλισθῶσιν, ἐφρόντισα. Ὑμεῖς βεβαίως δὲν δύνασθε νὰ ἦσθε ἐνήμερος ὅλων τῶν ζητημάτων· ἀρύεσθε τὰς πληροφορίας σας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας.

§353Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀνήκομεν ὅμως ἀμφότεροι, ὑμεῖς τε καὶ ἐγὼ, εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν.

§354ΤΟΜΑΝ. Ἀλλὰ μὲ ὅλον τὸ σέβας, τὸ ὁποῖον ἔχω πρὸς τοὺς κυρίους τμηματάρχας, δὲν δύναμαι νὰ μὴ εἴπω, ὅτι τινὲς τούτων βαρύνονται ἐνίοτε νὰ δώσωσι πληροφορίας, καὶ πολλάκις δίδουσι πληροφορίας ὑπερβολικὰς, ἀποθαῤῥυντικὰς, ἵνα μὴ ἐπιφορτισθῶσι νὰ συντάξωσι νομοσχέδια καὶ διευκολύνωσι τὸ ἐμπόριον.

§355Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δύναται νὰ ἀφεθῇ ἡ ἐξέτασις τοῦ θέματος ὑπὸ μελέτην.

§356ΤΟΜΑΝ. Ὑπέβαλον τὴν τροποποίησιν πρὸ 5 ἢ 6 ἡμερῶν· ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη. Ἐὰν μὲ παραπέμψητε εἰς μελέτας, εἶναι τὸ αὐτὸ ὡς νὰ μοὶ λέγητε: «ἀπελπισθῆτε περὶ τῆς τροπολογίας σας.»

§357Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμένητε, κύριε συνάδελφε. Δὲν γνωρίζω ποίαν γνώμην θέλουσιν ἔχει οἱ διάδοχοί μου, ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι, ἐν ὅσῳ εἶμαι ἐν τῇ Κυβερνήσει, ὀφείλω νὰ πράττω ὅ,τι εἶναι δυνατὸν πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ πάσης τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς· ἀλλὰ προσήκει νὰ τὸ πράττω ἄνευ ζημίας τῶν συμφερόντων εἴτε τοῦ δημοσίου ταμείου, εἴτε ἄλλων εἰδῶν ἐθνικῆς ὡσαύτως παραγωγῆς, καὶ ἄνευ μειώσεως τῆς ἠθοποιητικῆς δράσεως καὶ ἐνεργείας ἐπὶ τῶν ἐκτελούντων τοὺς νόμους δημοσίων ὀργάνων, καὶ ἰδίως τοὺς δασμολογικοὺς, τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ μετέρχωμαι, εἴτε προτείνων νομοθετήματα, εἴτε ἐκτελῶν νόμους.

§358ΤΟΜΑΝ. Ἐπεθύμουν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν, ταχέως νὰ πραγματοποιηθῶσιν αἱ ἐπιθυμίαι καὶ αἱ διαθέσεις ὑμῶν ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, τὰς ὁποίας ἀναγνωρίζω ἄλλως, καὶ δι’ ἃς ἐκτιμῶ ὑμᾶς.

§359Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴδετε, ὅτι, πρὶν ἢ ἀξιώσητε παρ’ ἐμοῦ νὰ φροντίσω πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἐθνικῆς βιομηχανίας, ἠσχολήθην εἰς τοῦτο ἀπὸ τῆς ἐπιούσης τῆς κλήσεώς μου εἰς τὴν ἀρχὴν, καὶ εἰσήγαγον μετὰ τῶν πρώτων ἔργων μου προτάσεις περὶ μεταβολῶν τινῶν ἐν τῷ δασμολογίῳ, ὅσας τοὐλάχιστον τὸ βραχὺ χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον διατελῶ ἐν τῇ Κυβερνήσει, μοὶ ἐπέτρεπε νὰ ἐξετάσω καὶ πεισθεὶς νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ τοῦτο ἠρέθισε τὸν ζῆλον τοῦ φίλου μου, τοῦ ἀγορεύοντος κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, καὶ τὴν ἅμιλλαν πολλῶν ἄλλων συναδέλφων, καὶ πλεῖσται προτάσεις καὶ συστάσεις ἐγένοντο καὶ γίγνονται. Πάντα ὅμως ταῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γένωνται νῦν συλλήβδην, οὐδὲ νὰ νομοθετηθῶσιν ἐντὸς τοῦ μηνὸς τούτου, καθ’ ὃν ἐργάζεται ἡ Βουλή. Ὅθεν ἀνάγκη ὑπομονῆς, ὅπως τὰ διάφορα θέματα μελετηθῶσι καλῶς, μετὰ τοῦτο δὲ, κατὰ τὴν ἑπομένην σύνοδον τῆς Βουλῆς, ἥτις δὲν θέλει εἶσθαι βραδεῖα, θέλομεν δυνηθῆ νὰ ὑποβάλωμεν προτάσεις ἐπὶ ἐκείνων τῶν μεταβολῶν, τὰς ὁποίας ἠθέλομεν εὕρει ὀρθὰς καὶ ἀναγκαίας.

§360ΤΟΜΑΝ. Ἐὰν τοιαύτην ἰδέαν ἔχητε καὶ περὶ τῶν ἑτέρων τροπολογιῶν μου, τότε θὰ σᾶς παρακαλέσω ἐκ τῶν προτέρων νὰ μοὶ τὸ εἴπητε, ἵνα μὴ ἀπασχολῶ ματαίως τὴν Βουλήν.

§361Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μόνον εἰς μίαν προσθήκην θέλετε μὲ ἰδεῖ στέργοντα, τὴν προσθήκην τῆς προσωρινῆς ἀτελείας τοῦ μολύβδου, ἀλλ’ ἐπὶ πάντων τῶν ἄλλων θέλετε μὲ εὑρεῖ διστάζοντα, διότι δὲν ἔλαβον καιρὸν, ἵνα μελετήσω αὐτά.

§362ΤΟΜΑΝ. Καὶ δι’ ἐκεῖνα ἀκόμη, τὰ ὁποῖα αὐξάνουσι τὸ τέλος, κύριε Πρόεδρε;

§363Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§364ΤΟΜΑΝ. Τοῦτο δὲν νομίζω δίκαιον· καὶ ἰδοὺ ἐν παραδείγματι. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναπτύξω μίαν τροπολογίαν.

§365Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§366ΤΟΜΑΝ. Ζητεῖται παρὰ τοῦ Συλλόγου τῆς Ἑρμουπόλεως, ζητεῖται παρ’ ὅλων τῶν βυρσοδεψῶν Σύρου, ἴσως καὶ τῶν τῆς πόλεως Ἀθηνῶν,—διότι φρονῶ ὅτι καὶ οὗτοι ἔχουσι τὸ αὐτὸ συμφέρον,—ὅπως ἐπέλθῃ ἡ ἑξῆς τροποποίησις ἐν τῷ δασμολογίῳ δι’ αὐξήσεως τέλους. Ἐν τῷ δασμολογίῳ, ἐν τῇ κλάσει 111, κατετάχθησαν μεταξὺ τῶν ἄλλων δερμάτων καὶ αἱ λευκαὶ βακέτται, καὶ ἐφορολογήθησαν πρὸς μίαν δραχμὴν κατ’ ὀκᾶν τὸ ἐμπόριον, καταδολιευόμενον τὸ δασμολόγιον, εἰσάγει τοιαύτας, τὰς χρωματίζει ἐλαφρῶς καὶ τὰς πωλεῖ, ἐπωφελούμενον τοῦ τέλους, ἐν ᾧ δὲ ἡ βυρσοδεψία ἡμῶν, ἡ κατασκευάζουσα βακέττας κεχρωματισμένας ἀρίστης ποιότητος, δὲν ἔχει καμμίαν προστασίαν, διότι ἀτυχῶς αἱ πρῶται ὗλαι, αἱ χρήσιμοι αὐτῇ, ὑποβάλλονται εἰς τέλος καὶ μετὰ δυσχερείας, πνευστιῶσα, οὕτως εἰπεῖν, συναγωνίζεται πρὸς τὰ δέρματα τὰ κατειργασμένα, τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα εἰς τὸ Κράτος, ἔχει καὶ τὸ ἀτύχημα τοῦτο, νὰ καταπολεμῆται διὰ τῆς καταδολιεύσεως τοῦ δασμολογίου. Ζητῶ λοιπὸν, ὅπως καὶ αἱ βακέτται αὗται αἱ λευκαὶ, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀξίαν πολὺ ἀνωτέραν τῆς ἀξίας τῶν εἰδῶν τῆς κλάσεως, εἰς ἣν κατατάσσονται, ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ αὐτὸ προστατευτικὸν τέλος, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγονται καὶ τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ κατειργασμένα δέρματα. Τί ἁπλούστερον τούτου; Βεβαίως καταδολίευσις δὲν δύναται νὰ γείνῃ ποτὲ, κ. Πρόεδρε, βεβαίως ἐλάττωσις τέλους δὲν δύναται νὰ προκύψῃ. Πρόκειται διὰ μιᾶς δικαίας καὶ λογικῆς τακτοποιήσεως, διὰ μιᾶς ἐξισώσεως τοῦ τέλους τοῦ εἴδους τούτου πρὸς τὰ ἕτερα τέλη τῶν δερμάτων, χάριν προστασίας τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, νὰ ἐνισχύσωμεν κατὰ τὸ ἐνὸν ταύτην, ἀφοῦ δὲν ἀποτολμῶ μετὰ πολλοῦ ζήλου νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἑτέραν πρόσθετον τροποποίησιν ἢ παράκλησίν μου, τὴν ἀφορῶσαν τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκ τοῦ τέλους τοῦ εἰσαγωγικοῦ τῶν δερμάτων τῶν ἀκατεργάστων ἐν γένει. Ἄλλοτε εἶχεν ἡ βυρσοδεψία ἀνακούφισίν τινα, διότι ἄλλοτε ἀπηλλάσσοντο παντὸς τέλους τὰ δέρματα, ἅτινα ἤδη ὑπόκεινται εἰς τοιοῦτον. Ἐὰν αἱ περιστάσεις ἤδη ἐπέτρεπον καὶ νῦν τὴν ἀπαλλαγὴν, ὡς ἡ τροποποίησίς μου προτείνει, τοῦτο θὰ ἦτο σωτήριον. Δὲν ἀποτολμῶ ὅμως νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν παράκλησίν μου ταύτην ἐπὶ πολύ· ἀνομολογῶ, ὅτι αὗται, καθ’ ἃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέθηκεν, ἐπιβάλλουσιν ἡμῖν νὰ διστάζωμεν, προκειμένου περὶ ἐλαττώσεως τελῶν.

§367Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκ τοῦ λόγου τούτου ὄχι. Ἀλλὰ βεβαιῶ ὑμᾶς περί τινος, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν διαφεύγει τὴν πεῖράν σας καὶ τὴν ὀξύνοιάν σας. Αἱ νομοθετικαὶ προτάσεις, αἵτινες εἰσάγονται εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι προϊόντα μελέτης καὶ ἐπεξεργασίας τῆς ὕλης, περὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ σύμπραξις τῆς Βουλῆς, ὑπὸ ὅλας αὐτῆς τὰς ἐπόψεις. Ἀλλ’ ἡ ἐργασία αὕτη, ἡ παρασκευὴ τῶν νομοθετημάτων, εἶναι ἀκατόρθωτος ἐν χρόνῳ, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ προϊστάμενος κλάδου τινὸς παραμένει ἕνδεκα πλήρεις ὥρας ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς, ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ καιρὸν ἵνα μελετήσῃ, πολλῷ δ’ ἧσσον ἵνα συναγάγῃ πορίσματα τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν διεξάγει. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι πρὸ δέκα ἡμερῶν γίνεται ἐν τῷ τελωνειακῷ τμήματι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐργασία ἀποκλειστικῶς πρὸς ἐνίσχυσιν ἢ προστασίαν τῆς βυρσοδεψίας· διότι ἡ ἐπίσκεψις, τὴν ὁποίαν ἐποιησάμην μεθ’ ὑμῶν, κύριε συνάδελφε, καὶ τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μας κυρίου Παγανέλη εἰς τὰ βυρσοδεψεῖα τῆς Σύρου, μοὶ κατέδειξε τὴν κατάπτωσιν τῆς βιομηχανίας ταύτης ἐν Σύρῳ. Ἐπίσης ἔλαβον γνῶσιν τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἐν Ἀθήναις ἡ βυρσοδεψία, μικρὸν διαφέρουσα τῆς καταστάσεως τῶν ἐν Σύρῳ ἐργοστασίων, καὶ ἑπομένως ἐνόμισα, ὅτι πρώτιστον καθῆκον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἦτο, ὅπως φροντίσῃ νὰ ἐξεύρῃ μέσα, ἵνα δυνηθῇ νὰ ἐμψυχώσῃ τὴν φθίνουσαν αὐτὴν καὶ τηκομένην βιομηχανικὴν ἐργασίαν. Ἔδωκα λοιπὸν παραγγελίαν εἰς τὸ τμῆμα καὶ γίνονται ἐργασίαι. Δὲν γνωρίζω ἐὰν αἱ ἐργασίαι αὗται ἐπροχώρησαν πολύ, διότι δὲν ἔχω καιρὸν νὰ ἐπιτηρῶ αὐτὰς, ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἰσαγάγω ἀποτελέσματα αὐτῶν. Ἐπικαλοῦμαι λοιπὸν τὴν ἀνοχήν σας, ὅπως ἀναβάλωμεν πάσας ταύτας τὰς ὑποθέσεις εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον. Γνωρίζει ἡ Βουλή, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία εἰς τοιαύτας μελέτας νὰ παρέχῃ πλήρη ἐγγύησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν (αἱ μελέται αὗται εἶναι ἔγκαιροι καὶ πλήρεις), οὐδὲ νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν εὐθύνην αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐργασθῶ ἐν ἀνέσει, ἵνα δυνηθῶ νὰ παρασκευάσω τὰ ἀναγκαιοῦντα νομοσχέδια.

§368ΤΟΜΑΝ. Κύριε Πρόεδρε, κατανοῶ ἐκ τῶν δηλώσεών σας, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἀναπτύξω τὰς ἄλλας τροπολογίας μου, διότι θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ματαίως, τινὰς δὲ καὶ ἀποσύρω.

§369Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐκτιμῶ τὴν προαίρεσίν σας καὶ τὸν ζῆλόν σας.

§370ΤΟΜΑΝ. Σᾶς εὐχαριστῶ. Ἐγὼ εἶχον ἓν καθῆκον, κύριε Πρόεδρε, νὰ συγκεντρώσω τὰς εὐχὰς τοῦ Συλλόγου τῆς Ἑρμουπόλεως, τὰς εὐχὰς τῶν ἐργοστασιαρχῶν, τὰς εὐχὰς τῶν προισταμένων τῶν βιομηχανιῶν, καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μελετήσῃ ταύτας καὶ συσχετίσῃ αὐτὰς, ὡς τροποποιήσεις ἢ προσθήκας εἰς νομοσχέδιον ἀφορῶν τὴν τροποποίησιν τοῦ δασμολογίου, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι ἦτο ἴσως δυνατὸν νὰ εἰσακουσθῶσιν ἐν μέρει αἱ εὐχαὶ αὗται καὶ νὰ πραγματοποιηθῶσι ταχύτερον· διότι γνωρίζω, ὅτι παρὰ τὴν πρόθεσιν τὴν ἀγαθὴν, παρὰ τὴν προαίρεσιν τὴν ἐξαίρετον τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, τὰ τοῦ τμήματος βραδύνουσι, καὶ ὀλίγας ἐλπίδας δύναται νὰ ἔχῃ τις περὶ τῆς ταχύτητος τῶν ἐργασιῶν, τὰς ὁποίας τὸ τμῆμα προπαρασκευάζει. Ἐξεπλήρωσα κατὰ τὸ ἑνὸν τὸ καθῆκον τοῦτο, ὑπέδειξα τὰς ἀνάγκας καὶ παρέστησα τὸ δίκαιον τῶν αἰτήσεων τῶν συμπολιτῶν μου· δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν, οὔτε δύναμαι νὰ ἐπιβληθῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὀφείλω ἄλλως νὰ σεβασθῶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ ἐκτιμήσω δεόντως τὰς ἐπαγγελίας αὐτοῦ, εὐχαριστῶν αὐτόν.

§371Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀντίῤῥησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸς ὑμᾶς, εἶναι εἰλικρινεστάτη. Δὲν ἔχω τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, ἵνα παρασκευάσω τὰ ἀναγκαιοῦντα νομοσχέδια καὶ ὑποβάλω ταῦτα κατὰ τὴν ἐνεστῶσαν σύνοδον.

§372ΤΟΜΑΝ. Δὲν ἔχω πολλὰς ἐλπίδας ἐπὶ τῶν ἐργασιῶν τῶν τμημάτων, καίτοι ἔχω πολλὰς εἰς ὑμᾶς.

§373Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχω ἀφορμὴν ὅπως δυσπιστῶ, ἀλλὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι, ὅταν θὰ ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν μου ὅλον τὸν χρόνον, βεβαίως θέλω ἐπιτηρεῖ καὶ ἐξελέγχει τὰς ἐργασίας τῶν τμημάτων.

§374ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Ἔχω λόγους νὰ πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Ἑρμουπόλεως ἔχει ἀφορμὰς νὰ εὐγνωμονῇ, καὶ εὐγνωμονεῖ, τῷ κ. Προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως, καθόσον ὅ,τι περὶ ὑποστηρίξεως καὶ ἐνισχύσεως τῆς βιομηχανίας καὶ τοῦ ἐμπορίου ἐπηγγέλθη κατὰ τὴν ἐκλογικὴν αὐτοῦ περιοδείαν, ἤρξατο ἐπ’ αἰσίοις πραγματοποιῶν. Ὡς ἀντιπρόσωπος δὲ πόλεως κατεχούσης μίαν τῶν ἐπιφανεστέρων θέσεων μεταξὺ τῶν βιομηχανικῶν καὶ ἐμπορικῶν πόλεων τῆς Ἑλλάδος, εὐάρεστον μοὶ εἶναι, ὅτι γίνομαι ὁ ἑρμηνεὺς τῶν αἰσθημάτων τῆς Ἑρμουπόλεως καὶ τοῦ ἄριστα λειτουργοῦντος χρησιμωτάτου ἐμπορικοῦ αὐτῆς συλλόγου. Βεβαίως κατὰ τὴν ὥραν ταύτην τοῦ ἔτους καὶ ἐν τῇ πληθώρᾳ τῆς ἐργασίας, φυσικῶς ἀδύνατον ἦτο νὰ ληφθῇ περὶ πάντων σοβαρὰ πρόνοια καὶ νὰ μελετηθῇ τὸ θέμα, πῶς ἐν συνόλῳ συμφερώτερον θὰ ὑποστηριχθῇ ἡ βιομηχανία μας. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσε κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὅτι ἐπὶ ἕνδεκα ἤδη ἡμέρας συλλέγει ὕλην καὶ μελετᾷ τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν βιομηχανίαν τῆς βυρσοδεψίας, ἀναντιῤῥήτως δὲ θὰ μελετήσῃ κατὰ τὸ μεσολαβοῦν ἄχρι τῆς προσεχοῦς συνόδου διάστημα καὶ τὰ ἄλλα πρὸς τὴν βιομηχανίαν καὶ τὸ ἐμπόριον ἁπτόμενα θέματα, ἵνα προσεχῶς ὑποβάλῃ τὰ σχετικὰ νομοσχέδια, χωρῶν εἰς ὁλοσχερῆ πραγματοποίησιν τοῦ πανδήμως καὶ πανηγυρικῶς ἐπιδοκιμασθέντος προγράμματος αὐτοῦ. Τηροῦμεν εὐχαρίστως σημείωσιν τῆς δηλώσεως, ἣν ἐποιήσατο τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πλήρη δ’ ἔχοντες εἰς τὰς ἐπαγγελίας αὐτοῦ πίστιν, πεπείσμεθα ὅτι κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον θὰ εἰσαγάγῃ τὰ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς τιμώσης τὴν ἑλληνικὴν βιομηχανίαν βυρσοδεψίας νομοθετήματα, ὡς καὶ πάντα τὰ ἄλλα, ὧν εὔγλωττος εἰσηγητὴς ἐγένετο ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος συμπολίτης μου.

§375ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἀποσύρετε τὰς τροπολογίας σας, κύριε Τόμαν;

§376ΤΟΜΑΝ. Μάλιστα.

§377ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, μετὰ τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σύρου βουλευτὴς κ. Τόμαν, ὅτι τὰς τροποποιήσεις καὶ προσθήκας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταβολῶν ἐν τῷ τελωνειακῷ δασμολογίῳ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, ἐκπληρῶν εὐχὴν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου καὶ τῶν βιομηχάνων Σύρου, καὶ μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμεν, ὅτι θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς τροποποιήσεις καὶ προσθήκας ταύτας, θὰ τὰς μελετήσῃ καὶ κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον θὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, ὅπως ἀνακουφίσῃ τὴν βιομηχανίαν αὐτήν, εἶμαι ὑποχρεωμένος, λέγω, νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι βιομήχανος μεγάλου νηματουργείου ἐν Σύρῳ, ὁ κ. Νοστράκης, διαμαρτύρεται κατὰ τῆς τετάρτης τροπολογίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ Σύρου. Ἔχω τηλεγράφημα τοῦ εἰρημένου βιομηχάνου, δι’ οὗ οὗτος ἐντόνως διαμαρτύρεται κατὰ τῆς ζητουμένης ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τῶν νημάτων.

§378ΤΟΜΑΝ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπέσυρα τὴν τροπολογίαν.

§379Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ βεβαιῶ ὑμᾶς, ὅτι, ὡς ἐτηλεγράφησαν πρὸς ὑμᾶς, ἐτηλεγράφησαν καὶ πρὸς ἐμέ, ἑπομένως εἶμαι ἐν πλήρει γνώσει τοῦ πράγματος. Βεβαίως ὑμεῖς ἐκπληροῦτε καθῆκον πρὸς ἕνα ἐκ τῶν συμπολιτῶν σας, ὁ ὁποῖος ἀπετάθη πρὸς ὑμᾶς’ ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι καὶ ἐγὼ ἔχω τὰς αὐτὰς πληροφορίας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ πράξωμεν, εἶναι νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν αἱ παραστάσεις αὗται ἦναι ὀρθαὶ, καὶ ἂν συμβιβάζωνται μὲ τὰ γενικὰ συμφέροντα τῆς βιομηχανίας, ἢ ἂν ἦναι ὀρθαὶ αἱ παραστάσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἑρμουπόλεως, ὁ ὁποῖος ὡσαύτως γίνεται ὄργανον παραστάσεων, τὰς ὁποίας συμπολῖται αὐτοῦ ἐποιήσαντο πρὸς αὐτόν. Τὴν ἐξέτασιν ταύτην δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νῦν νὰ ποιήσωμαι, καὶ διὰ τοῦτο παρεκάλεσα καὶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Σύρου, παρακαλῶ καὶ ὑμᾶς, νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἐξέτασιν ταύτην διὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον.

§380ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Τοῦτο μόνον ἤθελον νὰ κάμω γνωστὸν εἰς ἡμᾶς, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὑπάρχουσι βιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται κατὰ τῆς τοιαύτης τροπολογίας.

§381Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Γνωρίζω τοῦτο, καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι καὶ εἰς ἐμὲ ἐγένοντο παραστάσεις ἐν Ἑρμουπόλει, ἔν τινι βιομηχανικῷ καταστήματι, αἱ ὁποῖαι τὴν στιγμὴν ἐκείνην μοὶ ἐφάνησαν βάσιμοι. Ἀλλὰ σημειώσατε ὅτι ὑπὲρ τῶν παραστάσεων αὐτῶν συνηγόρησαν καὶ ἄνθρωποι, πρὸς τοὺς ὁποίους ἔχω ἰδιαιτέραν ὑπόληψιν καὶ σέβας. Ἀλλ’ ὅταν ἐπανῆλθον ἐνταῦθα, καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἔψαυσα τὴν ὑπόθεσιν, μοὶ ἐγεννήθησαν δισταγμοί, ὧν ἕνεκα ἠναγκάσθην νὰ ἀναβάλω τὴν ὑπόθεσιν διά τινα προσεχῆ σύνοδον, μὲ ὅλην τὴν προθυμίαν, ἵνα πράξω ὅ,τι ἐζήτουν.

§382Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὑπάρχει τροπολογία περὶ ἀτελείας τοῦ μολύβδου, κ. Πρόεδρε.

§383Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Σύρου εἶχε δύο προτάσεις· ἡ μία ἦτο προσθήκη εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἡ ἄλλη εἶναι περὶ ἀτελείας τοῦ μολύβδου, τὸν ὁποῖον κατεργάζονται εἰς σφαιρίδια καὶ σκάγια, ὅταν τὰ ἐξ αὐτοῦ κατασκευαζόμενα ἐξάγωνται.

§384Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κ. Πρόεδρε, νὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐὰν φέρητε νομοσχέδιον, νὰ περιλάβητε ἐν αὐτῷ καὶ τοὺς μολυβδοσωλῆνας, καθόσον ἐνταῦθα ὑπάρχει εἰδικὸν κατάστημα, ἐν τῷ ὁποίῳ κατασκευάζονται μολυβδοσωλῆνες.

§385Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον ὅτι εἶμαι ἕτοιμος νὰ εἰσαγάγω, τὸ ἐμελέτησα, αὐτὸ ὅμως δὲν ἐμελέτησα εἰσέτι.

§386ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§387ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἐφαρμογῆς καὶ ἐν τῷ δήμῳ Ἀνακτορίων τοῦ περὶ διοικήσεως τῶν κοινοτήτων ᾼΡΠʹ νόμου τῆς 13 Ἀπριλίου 1894. (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§388ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ διαθέσεως χρημάτων ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Μύτικας τοῦ δήμου Σολλίου πρὸς περάτωσιν τοῦ ὑδραγωγείου. (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁδοποιΐας.

§390ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ ἀνεβλήθη μέχρι τοῦδε, πρέπει νὰ ἀναβληθῇ καὶ τώρα.

§391Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐτυπώθη ἀκόμη ἡ μελέτη περὶ ὁδοποιΐας; εἶναι σήμερον ἡ πέμπτη ἡμέρα.

§392ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐτυπώθη.

§393ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὴν πρώτην ὥραν μετὰ τὸ μεσονύκτιον.

§394Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ζητῶ πληροφορίας, ἂν ἐτυπώθη ἡ μελέτη· διότι, ἂν ἦναι μία ὥρα μετὰ τὸ μεσονύκτιον, δὲν εἶναι λόγος, ὑποθέτω, νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§395ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε...

§396Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐκάματε χάριν εἰς κανένα· ἔχετε δικαίωμα νὰ προτείνητε ἔνστασιν, οὐδεὶς δὲ παραπονεῖται διὰ τοῦτο· ἀλλὰ νὰ λέγητε ὅτι κάμνετε χάριν, ὅτι δῆθεν ἀνέχεσθε, αὐτὸ δὲν τὸ στέργω· σᾶς παρακαλῶ δὲ, ὅταν θέλητε, νὰ προτείνητε τὰς ἐνστάσεις περὶ ἀπαρτίας.

§397ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο ἔνστασις ἀπαρτίας. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου).

§398Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂς ἀναβάλωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§399ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 1 καὶ 15′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον.