1895.06.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30

Τῆς 22 Ἰουνίου 1895.

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 5 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς τῆς ἀρξαμένης Αʹ Συνόδου τῆς ΙΔʹ Βουλευτικῆς Περιόδου, συνοδευόμενον καὶ ὑπὸ τῆς σχετικῆς ἐκθέσεως. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 165). Ὁ βουλευτὴς Τριφυλίας κ. Καμαριώτης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ ἐπιβολῆς ἐξαγωγικοῦ φόρου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς τοῦ σταφιδοκάρπου. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 166). Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Σέχος ὑποβάλλει ἐπερώτησιν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλῶ τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ἐμφαίνοντα τοὺς εἰς τὰς γενικὰς θέσεις ὑπηρετοῦντας νῦν ἀξιωματικούς, κατὰ βαθμὸν, σῶμα καὶ ὑπηρεσίαν. Δηλαδή: 1) Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. 2) Εἰς τὰς γενικὰς ὑπηρεσίας. 3) Εἰς τὰς στρατιωτικὰς σχολὰς καὶ ἐν γένει εἰς πᾶσαν θέσιν, εἰς ἣν δὲν ἐξάγεται ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ ὁριστικῶς τὸ ὅπλον ἢ σῶμα, εἰς ὃ ὁ ἀξιωματικὸς πρέπει νὰ ἀνήκῃ. «Πρὸς δὲ πίνακα τῶν διαθεσίμων ἀξιωματικῶν κατὰ βαθμὸν, ὅπλον ἢ σῶμα.»

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑπομένας ἀναφοράς: Ἀναφορὰν καταδίκων τῶν φυλακῶν Συγγροῦ, αἰτουμένων τὴν ἐπέκτασιν τοῦ νόμου περὶ τοῦ χρόνου τῆς ὑποδικίας καὶ εἰς τοὺς πρὸ αὐτοῦ καταδικασθέντας. Ὁμοίαν ἐμπορικῆς ἑταιρίας ἀδελφῶν Βρατσάνου καὶ Γιαμαλάκη ἐν Ἑρμουπόλει, ἐξαιτουμένης ἵνα διὰ νόμου καταστῇ ἀτελὴς ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ μολύβδου διὰ τὰ σφαιρίδια τὰ ἐξαγόμενα εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὁμοίαν Ἰωάννου Βουζουναρᾶ, κρατουμένου εἰς τὰς διὰ χρέη φυλακὰς Σπάρτης, παρακαλοῦντος ὅπως διαταχθῇ ἡ ἐκποίησις τῶν κτημάτων τοῦ ἐνοικιαστοῦ τῶν ἐλαιοδεκάτων τῆς ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς Παν. Βουζουναρᾶ, διὰ τὴν ἐγγύησιν τοῦ ὁποίου κρατεῖται οὗτος εἰς τὰς φυλακάς Ἀναφορὰν κατοίκων τοῦ χωρίου Καστελίου τοῦ δήμου Κλειτορίας, παρακαλούντων ὅπως τοῖς χορηγηθῇ μικρὰ περίθαλψις, ἕνεκα τῆς καταστροφῆς τῶν προϊόντων αὐτῶν. Ὁμοίαν τῶν ἐν Αἰγίῳ ζωεμπόρων Μάλλιαρη καὶ Τσουλήθρα, καταγγελλόντων τὸν ἀστυνόμον τοῦ δήμου Ἐρινεοῦ. Ὁμοίαν τοῦ ἱερέως Δ. Παπακωνσταντίνου, παρακαλοῦντος ὅπως τῷ δοθῇ ἀνάλογον μέρισμα τῶν ἐν τῷ Μετοχικῷ ταμείῳ τοῦ στρατοῦ ἐπὶ δωδεκαετίαν καταβολῶν του. Ἀναφορὰν καπνοπαραγωγῶν Ἀγρινίου, παρακαλούντων νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ καταργουμένου φόρου ἐπὶ τοῦ ταμβάκου. Ὁμοίαν Γεωργίου Παπαντωνίου, ἐμπόρου, ἐξ Ἀλιβερίου, καταγγέλλοντος τὸν ἀστυνόμον Μαυρουλίδην. Ὁμοίαν τῶν ἀδελφῶν τοῦ φονευθέντος ὑπὸ τῆς συμμορίας Παπακυριτσοπούλου εἰσαγγελέως Ροζάκη, ἐπικαλουμένων τὴν βοήθειαν τῆς Κυβερνήσεως.

§4ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἐκ Μαντινείας βουλευτὴς κ. Τριανταφυλλάκος ἠρώτησε κατά τινα τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων, διατὶ δὲν ὑπέβαλον διάταγμα περὶ μεταφορᾶς τῆς πανηγύρεως ἀπὸ Μιστρᾶ εἰς Σπάρτην. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὑπάρχει περὶ τούτου εὐχὴ τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου Λακεδαίμονος, ὡς καὶ γνωμοδότησις κατὰ πλειοψηφίαν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Σπάρτης, τὸ ὁποῖον ζητεῖ τὴν μεταφορὰν τῆς πανηγύρεως ταύτης ἀπὸ Μιστρᾶ εἰς Σπάρτην. Ἐν τούτοις καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις καὶ ἡ πρὸ αὐτῆς Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη ἐδίσταζε νὰ λάβῃ τὸ μέτρον τοῦτο, καθόσον, ὡς γνωστὸν, ὁ Μιστρᾶς πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως ἦτο ἡ μεγαλειτέρα πόλις καὶ ἡ πρωτεύουσα τῆς Λακωνίας. Ἐὰν λοιπὸν οἱ προκάτοχοί μου ἐδίστασαν νὰ λάβωσι τὸ μέτρον τοῦτο, κατὰ μείζονα λόγον φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ διστάσω ἐγὼ, ὁ ὁποῖος στενώτατα συνδέομαι μὲ τὸν τόπον ἐκεῖνον. Ὀφείλω λοιπὸν νὰ ἐξετάσω τὰ πράγματα, νὰ λάβω καὶ ἄλλας πληροφορίας, καὶ ἐν ἐπιγνώσει ν’ ἀποφασίσω.

§5ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἀδελφῶν τοῦ φονευθέντος Εἰσαγγελέως καὶ πολυκλαύστου φίλου μου Ροζάκη ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς ἐγένετο λόγος περὶ αὐτοῦ· οἱ δὲ τότε ἐκ Λακεδαίμονος ἀντιπρόσωποι καὶ ἐγὼ ὑψώσαμεν φωνὴν ὑπὲρ τῆς χορηγίας οἱασδήποτε συνδρομῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς πενεστάτην οἰκογένειαν δικαστικοῦ λειτουργοῦ, ὅστις κατὰ τὸν γνωστὸν δι’ ἐκτάκτου ἀφοσιώσεως καὶ ζήλου τρόπον ἔπεσε θῦμα τοῦ καθήκοντός του. Ταῦτα ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ εἴπω, καὶ ἐπικαλοῦμαι αὖθις τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§6Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπιπροστίθημι τὴν παράκλησίν μου, ἵνα μετά τινος θέρμης ἡ Βουλὴ συστήσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καθόσον γνωρίζω, ὅτι οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἀδελφοὶ τοῦ Ροζάκη ἀνέλαβον ἐν ὀνόματι αὐτοῦ ὑποχρεώσεις χρηματικὰς ἀπέναντι τῆς Τραπέζης καὶ ἄλλων ἰδιωτῶν, ὡς ἐκ τῶν ὁποίων κινδυνεύει ἡ περιουσία των.

§7Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§8ΤΡΑΚΑΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ νὰ δοθῇ τὸ βοήθημα αὐτό, διότι εἶναι δίκαιον, καθὼς ἐπίσης καὶ εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ ἀνακριτοῦ Ἀγγελῆ, διότι οἱ δύο αὐτοὶ ἀπέθανον χάριν τῆς τάξεως καὶ τῆς ἀσφαλείας τοῦ τόπου.

§9ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ δύο ταῦτα βεβαίως συνδέονται.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ θέλει ἀποσταλῆ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§11Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγένετο ἐπερώτησις παρὰ τοῦ κ. ἐκ Πάλλης φίλου μου, δι’ ἧς ἐζητήθην, ἵνα πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, τί ἐγένετο διὰ τὸν ἐν ταῖς φυλακαῖς ἀδίκως κρατούμενον Ἀθανάσιον Βιτσεντσάτον. Καταθέτω σημείωμα, τὸ ὁποῖον περιέχει ὅλας τὰς πληροφορίας.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§13Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐπεθύμουν, κύριοι συνάδελφοι, οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν, εἰς τὰς ἐπειγούσας ταύτας περιστάσεις, ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ ζήτημα σπουδαῖον ὑπὸ ἔποψιν κοινοβουλευτικὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν κοινωνικὴν, μὴ δυνάμενον νὰ τύχῃ οὐδεμιᾶς ἀναβολῆς, μὲ ἀναγκάζει νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρὸν τὴν Βουλὴν, καὶ δηλῶ ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι θέλω προσπαθήσει, ἀναλόγως τῶν στενῶν μου δυνάμεων, νὰ ἦμαι λίαν σύντομος καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν σαφής. Πρό τινων ἡμερῶν εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ τὰ ἀφορῶντα τὸν ὑπόγειον σιδηρόδρομον ἔγγραφα. Διὰ νὰ καταστῶ δὲ κατὰ τὸ ἐφικτὸν καταληπτὸς εἰς ἅπαντας, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μικράν τινα εἰσήγησιν τῶν τελεσθέντων. Κατὰ τὰ 1888 ὁ κ. Ψύχας ἠθέλησε νὰ συμβληθῇ μετὰ τῆς Ἑταιρίας τοῦ Σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς περὶ προεκτάσεως αὐτοῦ μέχρι τῆς πλατείας τῆς Ὁμονοίας. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ συνάδελφος ἡμῶν καὶ ἀπουσιάζων τὴν στιγμὴν ταύτην κ. Θεόδωρος Γκίκας ἐτύγχανε πρόεδρος τοῦ Σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς· ὁ κ. Γκίκας, ἀναγνωρίζων ὅτι ἠδύνατο νὰ γείνῃ ὠφέλιμος ὁ σιδηρόδρομος Ἀθηνῶν–Πειραιῶς εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, ἐσκόπει, ἄνευ οὐδενὸς προνομίου, ἀλλὰ μὲ μόνην εἰκοσαετῆ παράτασιν τοῦ προνομίου, τὸ ὁποῖον ἡ Ἑταιρία αὕτη εἶχεν ἀρχικῶς, ἐσκόπει, λέγω, νὰ προεκτείνῃ τὴν γραμμὴν τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ νὰ οἰκοδομήσῃ δεύτερον σταθμὸν εἰς τὸ Μοναστηράκι, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ κ. Ψύχας διὰ παντὸς θεμιτοῦ καὶ ἀθεμίτου μέσου κατώρθωσε νὰ ἐξαναγκάσῃ τὸν κ. Γκίκαν νὰ ἀποχωρήσῃ τοῦ Συμβουλίου, καὶ τότε ὁ κ. Ψύχας, διὰ τῶν γνωστῶν αὐτῷ μεθόδων, κατώρθωσε νὰ ὑφαρπάσῃ τὴν ἀπὸ 14 Δεκεμβρίου 1888 σύμβασιν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῆς Ἑταιρίας τοῦ Σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. Δυνάμει τῆς συμβάσεως ταύτης προῆλθεν εἰς ἑτέραν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν συνῆψε μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως τὴν 12 Ἰανουαρίου 1889. Αἱ δύο αὗται συμβάσεις ὑπεβλήθησαν ταὐτοχρόνως εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δι’ ἑνὸς μοναδικοῦ ἄρθρου ἐψηφίσθησαν, ἐγένοντο δὲ νόμος τοῦ Κράτους ὑπὸ τὰ στοιχεῖα ΑΨΞΔʹ, δημοσιευθεὶς μετὰ τῶν συμβάσεων εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 100 φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1889, ἐν τῷ μοναδικῷ ὅμως αὐτῷ ἄρθρῳ ἐσημειώθη ῥητῶς «ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς διατηρήσεως παρὰ τὸ Θησεῖον σταθμοῦ καὶ διὰ τοὺς ἐπιβάτας»· καὶ τοῦτο, διότι ἐν τῇ συμβάσει εἶχε τεθῇ τὸ ἀμφίβολον «στάσις ἢ σταθμὸς», ἅπαντες δὲ γνωρίζετε, ποία ἡ διαφορὰ σταθμοῦ καὶ στάσεως. Ἀφ’ ἧς αἱ συμβάσεις αὗται ἔτυχον τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως, ὁ κ. Ψύχας ἐπελήφθη τῆς ἐκτελέσεως, ἔχων ὡς διευθυντὴν τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ καὶ σχεδιαστὴν τὸν κ. Κελλενέκ. Ὁ κ. Κελλενὲκ ὅμως, ὡς ἐδῶ διαμαρτυρόμενος ἔλεγον τότε, ἐτύγχανε ταὐτοχρόνως οὐ μόνον μέτοχος τῆς ἑταιρίας τοῦ ὑπογείου σιδηροδρόμου, ἀλλὰ καὶ εἷς τῶν ἱδρυτῶν, τὸ ὁποῖον ἀπέδειξα δι’ ἐπισήμου συμβολαίου ὑπ’ ἀριθ. 110, συνταχθέντος ἐνώπιον τοῦ συμβολαιογράφου Ἀθηνῶν κ. Ἀφεντάκη. Ὁ μέτοχος λοιπὸν αὐτὸς διηύθυνε τὰς ἐργασίας τοῦ ὑπογείου σιδηροδρόμου. Αἱ ἐργασίαι τοῦ ὑπογείου σιδηροδρόμου προὐχώρησαν, καὶ εὐθὺς ἡ κακὴ κατασκευὴ κατεδείχθη, διότι κατὰ Ἰούνιον τοῦ 1891 ἐπῆλθε καθίζησις, ἐκ τῆς καθιζήσεως δ’ ἐκείνης ἠναγκάσθη τὸ Ὑπουργεῖον νὰ συστήσῃ ἐπιτροπὴν, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη, συγκειμένη ἀπὸ τοὺς κ. κ. Σούλην, Μαρκόπουλον, Θεοφιλᾶν, Ἀργυρόπουλον καὶ Τριανταφυλλίδην, ἀπεφάνθη, ὅτι τὸ πάχος εἰς τοὺς θόλους, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Κελλενὲκ εἶχεν ὑπολογίσει εἰς 50–60 ἑκατοστὰ τοῦ μέτρου, ἔπρεπε νὰ αὐξηθῇ εἰς 0,80· τοῦτο δὲ ἐξήγαγεν οὐ μόνον διὰ μαθηματικῶν ὑπολογισμῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἑξῆς, ἅτινα ἐν τῇ ἐκθέσει της, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν τὸ 1891, κατὰ τὸ τέλος τῶν συνεδριάσεων αὐτῆς, τῇ αἰτήσει μου, (ὅρα Παράρτημα Βʹ Συνόδου ΙΒʹ Περιόδου, σελ. 75) ἀναφέρει: «αʹ) Ἡ σήραγξ τοῦ μητροπολιτικοῦ σιδηροδρόμου τοῦ Λονδίνου κατεσκευάσθη μὲ πάχος θόλου μ. 0,88. βʹ) Ἡ τοῦ Alberg μὲ πάχος μ. 0,80 εἰς τὴν κλεῖδα καὶ μ. 1,10 εἰς τὰς γεννέσεις.» Ἀπεδείχθη λοιπὸν ἀπὸ τῶν πρώτων ἔργων ἡ ἀστάθεια τῶν ὑπολογισθέντων. Ἐκτὸς δὲ τούτου ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἐγνωμάτευσε τὴν κατεδάφισιν καὶ μέρους τοῦ κατασκευασθέντος θόλου, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἐγένετο, ἐναντίον τῆς ῥητῆς ταύτης γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς, ἐχούσης ὡς ἑξῆς (ἄρθρον Γʹ §βʹ): «Ἐπιβαλλομένην ὅμως θεωροῦμεν τὴν κατεδάφισιν τοῦ ἐκτελεσθέντος θόλου ἐπὶ μήκους 10 μ. καὶ ἐντὸς τῶν σημείων 100 καὶ 115 τῆς σήραγγος, ἐγγὺς τοῦ μέρους, ἔνθα ἔλαβε χώραν ἡ καθίζησις, καὶ τοῦτο, διότι τὸ μὲν ἀρχικὸν πάχος τοῦ θόλου εἶναι πάντοτε ἀνεπαρκὲς, ἡ δὲ γενομένη τμηματικὴ προσθήκη πετροκονιάματος ἐπὶ τοῦ ἐξωραχίου τοῦ θόλου ἐπὶ πλάτους 3–4 μ. εἰς οὐδὲν χρησιμεύει καὶ οὐδόλως ἐπαυξάνει τὴν ἀντοχὴν τοῦ θόλου.» Κατωτέρω δὲ (ἄρθρον Δʹ) ἡ ἐπιτροπὴ λέγει: «... Κατὰ συνέπειαν θεωροῦμεν τὰς ἐφαρμοσθείσας διαστάσεις μικρὰς, καὶ συνεπῶς ἡ κοινὴ λιθοδομὴ, δι’ ἧς ἐκτίσθη ὁ παρακείμενος θόλος, ἐνδέχεται νὰ μὴ ἀνθέξῃ εἰς τοσαύτην πίεσιν...» Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εὐθὺς ἀπὸ τῶν πρώτων βημάτων παρουσιάσθησαν κακά. Ἐν τούτοις τὸ ἔργον, μεθ’ ὅλας τὰς ἐμὰς διαμαρτυρίας, προὐχώρει, καὶ τέλος ἐλέγετο ὅτι ἐπερατώθη, κατὰ τὸ φαινομενικὸν ὅμως, οὐχὶ δὲ κατὰ τὸ πραγματικόν. Λέγω κατὰ τὸ φαινομενικὸν, διότι ὁ ἐργολάβος κατ’ οὐδὲν συνεμορφώθη μὲ τὰς ὑποχρεώσεις του, ἡ δὲ ἑταιρία τοῦ ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ σιδηροδρόμου, προσκληθεῖσα, ἠρνήθη νὰ παραλάβῃ τὸν σιδηρόδρομον, διϊσχυρισθεῖσα ὅτι οὐδεμίαν αὕτη ἀναδέχεται εὐθύνην διά τε τὴν στερεότητα καὶ τὰς διαστάσεις. Τούτου ἕνεκεν διεξήχθη δικαστικὸς ἀγὼν, καὶ πραγματογνωμοσύναι ἐπηκολούθησαν, καὶ ἐπιθεωρήσεις πολλαὶ ἐγένοντο· τούτων δὲ τὰ σχετικὰ εὑρίσκονται ἐνταῦθα. Ἅπασαι αἱ ἐκθέσεις κατὰ τὸ πλεῖστον συμφωνοῦσι πρὸς ἀλλήλας, ὁμολογοῦσαι προφανῶς τὴν ἔλλειψιν τῶν τε ἀπαιτουμένων διαστάσεων καὶ τῆς στερεότητος. Ἀφοῦ δ’ ὁ ἀγὼν προὐχώρησε πέραν τοῦ δέοντος, διέβλεπεν ὁ κ. Ψύχας, ὅτι τὸ περίφημον αὑτοῦ ἔργον, ἡ περίφημος αὐτὴ τρύπα ἤθελε μείνῃ τρύπα καθ’ ὁλοκληρίαν, καὶ ἤθελεν ἀναλάβῃ τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῇ χρησιμότητα, ἤτοι νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὑπόνομος τῆς πόλεως κεντρική. Ἑπομένως τί ἐσοφίσθη ὁ κ. Ψύχας; Ἐσοφίσθη νὰ μεταβάλῃ καθόλου, νὰ ἀνατρέψῃ ἐκ βάθρων τὴν ἀρχικὴν μετὰ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν σύμβασίν του, καὶ ἐν τῇ αὐθαιρεσίᾳ αὐτοῦ νὰ μεταβάλῃ τὰ πάντα. Ἐξηγοῦμαι. Διὰ νὰ λειτουργήσουν δύο γραμμαὶ παράλληλοι, — διότι κατὰ τὴν σύμβασιν (ἄρθρ. 5) ὤφειλε νὰ κατασκευάσῃ διπλῆν γραμμὴν μέχρι τῆς πλατείας τῆς Ὁμονοίας, διπλῆ δὲ γραμμὴ ἐννοεῖται ὅταν εἰς πᾶν σημεῖον καὶ κατὰ τὰς αὐτὰς διευθύνσεις καὶ κατ’ ἀντιθέτους διευθύνσεις δύνανται νὰ συναντῶνται ἁμαξοστοιχίαι ἄνευ οὐδενὸς κινδύνου,—διὰ νὰ λειτουργήσῃ, λέγω, διπλῆ γραμμὴ, πρέπει τὸ διάκενον, ἤτοι τὸ διάστημα τὸ μένον μεταξὺ τῆς μιᾶς γραμμῆς καὶ τῆς ἑτέρας, νὰ ἦναι τοὐλάχιστον 2 μέτρα, καὶ ἡ διάστασις αὕτη ῥητῶς ὁρίζεται ἐν τῇ ἀρχικῇ συμβάσει τοῦ Σ.Α.Π. μετὰ τοῦ Δημοσίου καὶ ἐν τῇ συμβάσει τοῦ κ. Ψύχα μετὰ τοῦ αὐτοῦ σιδηροδρόμου, μὲ τὴν ὁποίαν ὑποχρεοῦται ὁ κ. Ψύχας νὰ συμμορφωθῇ...

§14Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δύο μέτρα μεταξὺ τῶν δύο γραμμῶν πρέπει νὰ ἦναι;

§15Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μάλιστα.

§16Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καὶ πόσον εἶναι τώρα;

§17Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μεταξὺ τῶν ἐσωτερικῶν γραμμῶν πρέπει νὰ ἦναι ἀκριβῶς δύο μέτρα· κατὰ τὰς ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι ὅλαι συμφωνοῦσιν εἰς αὐτὸ, τὸ μέσον πλάτος εἶναι 1,70...

§18ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλοῦ δηλ. εἶναι μεγαλείτερον καὶ ἀλλοῦ μικρότερον.

§19Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἀκριβῶς.

§20Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπετρέπετο τοῦτο;

§21Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Αὐτὸ θὰ εἴπω... Τόσον δὲ μέγας εἶναι ὁ κίνδυνος, ὥστε ἐὰν δύο ἁμαξοστοιχίαι συναντηθῶσιν ἀντιθέτως, δὲν τολμᾶτε οὐδ’ ἀπὸ τὸ παράθυρον τοῦ βαγονίου κατ’ ἐλάχιστον νὰ προβάλητε τὴν κεφαλήν σας πρὸς τὴν παρερχομένην ἄλλην, ἵνα ἴδητε, διότι κινδυνεύετε ν’ ἀπολέσητε τὴν κεφαλήν σας. Ἂν δὲ δύο ἐκ τῶν ἀντιθέτων ἁμαξοστοιχιῶν προβάλωσι τὰς κεφαλὰς αὐτῶν, δύνανται νὰ τὰς καταστρέψωσι. Ἐν τῇ συμβάσει, ὡς εἶπον ῥητῶς, ὁρίζεται, ὅτι τὸ διάκενον πρέπει νὰ ἦναι δύο μέτρα· συνεπῶς ὁ κ. Ψύχας ὤφειλε νὰ τηρήσῃ τοῦτο μετὰ θρησκευτικῆς ἀκριβείας· ἀλλὰ δὲν ἐγένετο οὕτω. Ἐκτὸς τούτου, ἐνῷ ἡ σήραγξ ἡ ἀπὸ τοῦ Δημαρχείου μέχρι τοῦ Μοναστηρίου ἔπρεπε νὰ ἔχῃ πλάτος εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τῶν σιδηρῶν τροχιῶν μ. 7,80, αὕτη ἔχει μόνον πλάτος μ. 7,40, διότι οὐδεμία προσοχὴ ἐδόθη εἰς τὴν κατασκευὴν, τούτου δ’ ἕνεκα καὶ ὁ ἄξων τῆς σήραγγος ταύτης δὲν εἶναι εὐθεῖα ἢ καμπύλη τις γραμμὴ, ἀλλὰ τεθλασμένη γραμμή. Ἐν τοιαύταις κατασκευαῖς γίνονται ἐκτροπαί τινες, ἀλλ’ αἱ ἐκτροπαὶ αὗται ὑπερηύξησαν καὶ τὸ διπλάσιον τῆς ὁριζομένης ἐν τῇ κατασκευῇ τῶν τοιούτων ἔργων ὑπερέβησαν. Διάφοροι ἐπιτροπαὶ ἠθέλησαν νὰ βεβαιώσωσι τὸ πρᾶγμα τοῦτο, ἀλλ’ ὁ κ. Ψύχας, διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα διέθετε παρὰ τῇ τότε Κυβερνήσει, τὴν ὁποίαν καὶ διὰ σημαιῶν καὶ βεγγαλικῶν φώτων καὶ τυμπανοκρουσιῶν καὶ νταουλίων κλπ. ὑπεστήριξε, προσεπάθησεν ὅλαις δυνάμεσι νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν παράδοσιν καὶ νὰ καλύψῃ ἅπαντα τὰ σφάλματα, νὰ παραδώσῃ δὲ ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν κόσμον, καὶ ἰδίως τὸν Ἀθηναϊκὸν, εἰς τὴν διάκρισιν ἑνὸς ἔργου, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν στερεότητα ἐνέχει. Θὰ σᾶς ἀποδείξω δὲ ἐν τέλει διατὶ δὲν ἔχει καμμίαν στερεότητα, διότι τὸ ὁμολογεῖ αὐτὸς ὁ κ. Ψύχας· δὲν τὸ λέγω ἐγώ, τὸ ἀναγνωρίζει ὁ κ. Ψύχας, καὶ ὅταν τὸ ἀναγνωρίζῃ ὁ ἴδιος, δὲν ἔχετε ἀνάγκην τῆς ἐμῆς διαβεβαιώσεως.

§22Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀφοῦ ἡ σύμβασις εἶχεν οὕτω, πῶς ἡ ἐπιτροπὴ ἐδέχθη αὐτὰς τὰς διαστάσεις;

§23ΣΧΙΝΑΣ. Ὤφειλον αἱ ἐπιτροπαὶ ἅπασαι νὰ ἐξετάσουν ἐπακριβῶς, ἐὰν ὁ κ. Ψύχας συνεμορφώθη μὲ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεώς του. Αἱ ἐπιτροπαὶ ὅλαι λέγουν τί ἐγένετο· μία δ’ ἐπιτροπὴ, εἰς τὴν ὁποίαν μετέσχον πολλοί, καὶ ἥτις συνέστη τὴν 10 Δεκεμβρίου τοῦ 1894, φαίνεται συγκρουσθεῖσα, καὶ ἕκαστον τῶν μελῶν αὐτῆς ἔχει διατυπώσει ἰδίας γνώμας, ἀλλ’ ἡ κυριωτέρα γνώμη καὶ ἀσφαλεστέρα, ἡ ὁποία ἐπικυροῦται καὶ διὰ τοῦ τελευταίου, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσω, ἐπιβεβαιοῦσα ὅτι ἐν ὅλῃ τῇ εἰλικρινείᾳ γνωματεύει, εἶναι ἡ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοσίων ἔργων κ. Τζουρᾶ. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἔχω σημειώσει ἐν αὐτῇ διακεκριμένως ὅλα τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀναγνώσω, ἵνα μὴ σᾶς ἀπασχολήσω. Εἶναι σημειωμέναι αἱ παράγραφοι διὰ κυανοῦ, καὶ οἱ ἐπιθυμοῦντες ἐκ τῶν συναδέλφων δύνανται νὰ τὰς ἀναγνώσωσιν. Ὁμολογεῖ ὁ κ. Τζουρᾶς, ὅτι τὸ συντελεσθὲν ἔργον οὐδεμίαν στερεότητα παρέχει, οὔτε ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν σύμβασιν. Ἀφοῦ δὲν ἠδύναντο νὰ κυκλοφορήσωσι δύο ἁμαξοστοιχίαι, ἀφοῦ τὰ ἄκρα τῶν ἁμαξῶν, εἰσερχόμενα εἰς τὸν θόλον ἀπὸ τοῦ Μεγάλου Μοναστηρίου, προσέκρουον ἐπὶ τοῦ θόλου, ἐθεώρησεν ὁ κ. Ψύχας φρόνιμον νὰ κόψῃ τοὺς θόλους ἐσωτερικῶς κατὰ 10–20 ἑκατοστά, διὰ νὰ δώσῃ κἄπως διάβασιν εἰς τὰς ἁμάξας τοῦ σιδηροδρόμου. Τοῦτο πληροφορηθεὶς ὁ Πρόεδρος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς κ. Ν. Φιλάρετος, ἀπηύθυνε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν 10 Ἀπριλίου 1893 ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς τότε τελουμένης ἐργασίας τῆς ἀποξέσεως μέρους τοῦ θόλου. Διὰ νὰ ἴδητε δέ, ὅτι ἐγίνετο τοιοῦτόν τι, ἀναγνώσητε αὐτὴν τὴν ἀναφοράν, ὅπως διετύπωσεν αὐτὴν ὁ κ. Ν. Φιλάρετος (ἀναγινώσκει): «Κληθέντες ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας τῆς προεκτάσεως πρὸς παραλαβὴν τῶν ἔργων... Ἡ ἐπιτροπὴ, ἀναγνωρίσασα τὸ ἀδύνατον τῆς διελεύσεως τῶν ἁμαξοστοιχιῶν διὰ τῆς σήραγγος, ἀπῄτησε διὰ τῆς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ὑποβληθείσης ἐκθέσεώς της, ὅπως ὁ ἀνάδοχος, πρὸς ἄρσιν τοῦ σπουδαίου τούτου ἐλαττώματος, ἐκτελέσῃ τὴν στρῶσιν τῆς τροχιᾶς του, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ διάβασις τοῦ ἐν τῇ ἐκθέσει παρατιθεμένου τύπου (Gabarit). Παραδόξως ὅμως ὁ ἀνάδοχος, ἀντὶ νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν παραγγελίαν ταύτην τῆς ἐπιτροπῆς καὶ διευκολύνῃ τὴν διάβασιν διὰ τῆς στρώσεως τῶν τροχιῶν του, ἐπιχειρεῖ ἀποκοπὴν (πελεκήματα) ἐπὶ τοῦ θόλου.» Οἱοσδήποτε, καὶ μικρὰν γνῶσιν ἔχων τοῦ τί ἐστὶ θόλος, ἐννοεῖ τί δι’ ἀποξέσεως ἔστω καὶ μικροῦ μέρους ἠδύνατο ἢ δύναται νὰ ἐπέλθῃ. Τὰ πράγματα εἶχον σταματήσει, ἡ ἑταιρία τοῦ Σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς δὲν ἐνόει κατ’ οὐδένα λόγον νὰ παραλάβῃ ἐπισφαλῆ ἔργα, διότι κατὰ τοὺς νέους περὶ σιδηροδρόμων νόμους πᾶν δυστύχημα εἴτε ἐκ τῶν ἐργασιῶν εἴτε ἐκ τῆς ἐλλείψεως προνοίας ἐπιβαρύνει τὴν ἑταιρίαν. Ἡ ἑταιρία λοιπὸν τοῦ Σ.Α.Π. ὁμολογεῖ διὰ τῶν προτάσεών της, τὰς ὁποίας ὑπέβαλε πρὸς τὸ Ἐφετεῖον ἐντύπους τὴν 1 Μαρτίου 1894, ὅτι τὸ ἔργον οὐδεμίαν στερεότητα παρέχει, ῥητῶς ἐκθέτουσα ἐν σελ. 57 τάδε: «Ἀτυχῶς δὲ, αἱ περὶ ὧν πρόκειται ἐπὶ ἔλαττον διαστάσεις τῆς σήραγγος καθιστῶσιν ἀδύνατον τὴν ἐντὸς αὐτῆς διασταύρωσιν ἁμαξοστοιχιῶν, κατὰ συνέπειαν δὲ περιττὴν ἐντελῶς καὶ τὴν ὕπαρξιν διπλῆς γραμμῆς, κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 1 τῆς μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ ἀναδόχου συμβάσεως. Κατόπιν τῶν παρατηρήσεων τούτων θὰ ἦτο ἐξηντλημένον τὸ προηγούμενον θέμα, ἂν μὴ ὡς ἀληθὴς ἐφιάλτης ἠγείρετο ἀμέσως τὸ ζήτημα τῆς στερεότητος. Ἡ στερεότης τῶν θόλων, κατὰ φυσικὸν λόγον, διὰ τῶν ἀποστάσεων κατέστη μᾶλλον προβληματική.» Αὐτὰ λέγει ἡ ἑταιρία τοῦ Σ.Α.Π. εἰς τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνεν εἰς τὸ Ἐφετεῖον. Παραλείπω ἁπάσας τὰς ἄλλας λεπτομερείας, τὰς ὁποίας ἐπίσης ἡ ἑταιρία τοῦ Σ. Α. Π, ἐν ταῖς προτάσεσιν αὑτῆς διετύπωσε σαφῶς καὶ ὡρισμένως περί τε τῆς στερεότητος καὶ τοῦ ἀδυνάτου τῆς κυκλοφορίας δύο ἁμαξοστοιχιῶν. Ὁ κ. Ψύχας, βλέπων ὅτι τὸ ἔργον του ἔβαινεν εἰς ναυάγιον, διενοήθη κάτι τι ἄλλο. Προέρχεται, ὑποχωρήσας καθ’ ὁλοκληρίαν, εἰς συμβιβασμόν τινα μετὰ τῆς ἑταιρίας τοῦ Σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, μεταβάλλουσι ῥιζηδὸν τὴν ἀρχικήν των σύμβασιν καὶ προβαίνουσιν εἰς νέαν σύμβασιν, ὑπ’ ἀριθ. 11088 τῆς 24 Φεβρουαρίου 1895, γενομένην ἐνώπιον τοῦ συμβολαιογράφου Π. Ι. Σφοίνη. Ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἐν τῇ νέᾳ ταύτῃ συμβάσει αὐτὸς ὁ κ. Ψύχας (διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου του) ὁμολογεῖ, ὅτι ἀντὶ σταθμοῦ εἰς τὸ Θησεῖον, ὡς ῥητῶς ὥριζεν ὁ ΑΨΞΔʹ νόμος τοῦ 1889, ἔχει στάσιν· τὸ ὁμολογεῖ δὲ ἐν ἄρθρῳ 1, ὅπερ λέγει: «... νέας παρ’ αὐτοῦ κατασκευασθείσης στάσεως τοῦ σταθμοῦ Θησείου μέχρι τοῦ σταθμοῦ Ὁμονοίας.» Καὶ κατωτέρω ἐν ἄρθρῳ 3 (ἀναγινώσκει:) «... ἤτοι τὸν σταθμὸν τῆς πλατείας τῆς Ὁμονοίας, τὸν σταθμὸν τοῦ Μεγάλου Μοναστηρίου, καὶ τὴν στάσιν τοῦ Θησείου.» Ἐπίσης ἐν ἄρθρῳ 5 § γʹ: «... κατὰ τὴν ἔξοδον τῆς στάσεως τοῦ Θησείου καὶ παρὰ τὰς γεφύρας Θησείου.» Ὡσαύτως ἐν παραγράφῳ Ϛʹ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου: «... ἡ ἕνωσις τῶν σιδηροτροχιῶν τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς... τῆς στάσεως τοῦ Θησείου.» Παραλείπω ὅλας τὰς ἄλλας, εἰς τὰς ὁποίας πάντοτε στάσιν ὁμολογεῖ, ἀντὶ τοῦ ὁρισθέντος ὑπὸ τοῦ νόμου σταθμοῦ.

§24ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Δὲν κάμνομεν μίαν ἐπιτροπὴν νὰ ἐξετάσῃ;

§25Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Καὶ τί θὰ κάμωμεν μὲ ὅλα αὐτά;

§26Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Θὰ τὸ ἀκούσητε. Ἔχετε, παρακαλῶ, μικρὰν ὑπομονήν, διότι αὐτὸ τοῦτο, οἷον ὑμεῖς, προβάλλουσι πολλοὶ τῶν συναδέλφων, ἀγνοοῦντες τὰ τελεσθέντα, καὶ δυστυχῶς καὶ νῦν βλέπω ὑμᾶς ἀνυπομονοῦντας, ἐνῷ ἐφρόνουν, ὅτι μοὶ ὠφείλοντο χάριτες καὶ παρ’ ὑμῶν ὡς καὶ παρ’ ἄλλων ἐκ τῶν συναδέλφων.»

§27Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Διατί;

§28Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Διότι, Κύριε, ἐστάλημεν ἐδῶ διὰ νὰ νομοθετῶμεν καὶ κυρίως νὰ ἐλέγχωμεν τὰ νενομοθετημένα, καὶ ὄχι νὰ παρορῶμεν γιγνομένας παρανομίας ὑπὸ τὰ ὄμματά μας αὐτά.

§29Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἠμπορεῖ ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ;

§30Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μάλιστα. Περιμείνατε, καὶ ἂν ἔχητε ὑπομονήν, θὰ τὸ μάθητε. Καὶ διὰ νὰ σᾶς μάθω εὐθὺς νομικά, ἀναγινώσκω αὐτὴν ταύτην τὴν σύμβασιν, τὴν δευτέραν, τὴν τῆς 24 Φεβρουαρίου 1895, ὑπ’ ἀριθ. 11088, τοῦ συμβολαιογράφου κ. Σφοίνη, τὴν ὁποίαν συνῆψεν ἡ Προέκτασις, ἤτοι ὁ κ. Ψύχας, μετὰ τῆς ἑταιρίας τοῦ ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ σιδηροδρόμου...

§31ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Ἠδύνατο νὰ τὴν συνάψῃ;

§32Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τώρα θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλο τι... Ἐν τῇ συμβάσει λοιπὸν ταύτῃ, ἡ ὁποία εἶναι ἐπίσημος, γενομένη, ὡς εἶπον, ἐνώπιον τοῦ συμβολαιογράφου κ. Σφοίνη μεταξὺ τῶν κ. κ. Ι. Α. Βαλαωρίτου καὶ Ν. Δ. Φιλαρέτου, μαρτύρων ὄντων τῶν κ. κ. Φορτούνα καὶ Κωνοφάου, συνετάχθη δὲ τὴν 24 Φεβρουαρίου 1895, τί βλέπομεν; Ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἰσχὺς τῆς παρούσης συμβάσεως ἤρτηται ἐκ τῆς ἐγκρίσεως αὐτῆς ὑπὸ τῶν Γενικῶν Συνελεύσεων τῶν μετόχων ἀμφοτέρων τῶν ἑταιριῶν, ἤτοι τῆς ἑταιρίας τοῦ ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ σιδηροδρόμου καὶ τῆς ἑταιρίας τῆς προεκτάσεως τοῦ ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ σιδηροδρόμου. Καθίσταται δὲ αὕτη ὑποχρεωτικὴ διὰ τοὺς συμβαλλομένους προσωρινῶς, ἕως οὗ καὶ νομοθετικῶς κυρωθῇ, μετὰ σύμβασιν συνομολογηθησομένην μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν δύο ἑταιριῶν, ὁριστικὴ ὅμως οὖσα ἀπὸ τοῦδε ὡς πρὸς τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 15 τῆς παρούσης συμβάσεως.» Διὰ τοῦ 15 δὲ ἄρθρου καταργοῦνται ἅπασαι αἱ δίκαι παρ’ ἀμφοτέρων τῶν συμβαλλομένων. Λοιπόν, κύριε ἐκ Σκοπέλου συνάδελφε, ἐρωτῶ ὑμᾶς, ὡς νομικόν, ὅταν αἱ δύο ἑταιρίαι ἀναγνωρίζουν, ὅτι τὰ γενόμενα δὲν ἐγένοντο νομίμως, ὅτι δὲν ἐγένοντο συμφώνως ταῖς ὑποχρεώσεσιν, ὅτι παρεβιάσθησαν ἅπασαι αἱ συνθῆκαι, καὶ ἅπασαι αἱ διαστάσεις τῶν ἐγκριθέντων διαγραμμάτων ἐμειώθησαν, ὅτι ἡ στερεότης, τὰ πάντα παρωράθησαν, καὶ ὅταν ἀμφότεροι προσέρχωνται καὶ ὁμολογοῦν δημοσίᾳ, ὅτι ἀπαιτεῖται ἡ νομοθετικὴ κύρωσις, δὲν πρέπει ἐγὼ νὰ ζητήσω τὴν νομοθετικὴν κύρωσιν;

§33Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Τότε μάλιστα.

§34Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἰδοὺ λοιπόν, κύριε συνάδελφε, διατὶ ἀνέρχομαι τὸ βῆμα· ἀνέμενον δὲ, σὺν τῇ ὑποβολῇ τῶν σχετικῶν ἐγγράφων τοῦ ὑπογείου σιδηροδρόμου, ἢ καὶ πρὸ τῆς ὑποβολῆς ἔτι, ὅτι παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἤθελεν ὑποδειχθῆ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ νέαν σύμβασιν, ἄν τὸ ἔργον θεωρῇ ἀσφαλὲς καὶ ἀκίνδυνον. Ἰδοὺ διατὶ ἦλθον καὶ ἀπασχολῶ ὑμᾶς.

§35Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δι’ αὐτὸ μάλιστα.

§36Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἀλλὰ θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν καὶ ἐπὶ ἄλλου σπουδαίου ὅρου, ἐπιβεβαιοῦντος ὅσα ἔλεγον. Ἀναγινώσκω δὲ τῆς συμβάσεως ταύτης τὸ ἄρθρον 14: «Ἡ ἐν γένει εὐθύνη διὰ τὴν στερεότητα τῶν ἔργων τῆς προεκτάσεως καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς προεκτάσεως ὑπὸ τῆς ἑταιρίας τοῦ ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ σιδηροδρόμου ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἑταιρίαν τῆς προεκτάσεως, ὑποχρεουμένην πρὸς πᾶσαν ἀποζημίωσιν διὰ πᾶσαν ζημίαν, ἥτις τυχὸν ἤθελε γεννηθῆ ὡς ἐκ τῆς μὴ στερεότητος τῶν ἔργων. Ἡ ἑταιρία τοῦ ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ σιδηροδρόμου δὲν εὐθύνεται εἰς οὐδεμίαν πρὸς οὐδένα ἀποζημίωσιν, εἰμὴ μόνον, ἐὰν ἡ ζημία προῆλθεν ἐκ πταίσματος αὐτῆς, ἀναφερομένου εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς γραμμῆς τῆς προεκτάσεως. Πᾶσα ἄλλη ζημία, εἴτε ἐκ τυχαίου συμβεβηκότος ἤθελε προέλθει, εἴτε τὴν αἰτίαν ἤθελεν ἔχει ἐν πλημμελεῖ κατασκευῇ τοῦ ἔργου τῆς προεκτάσεως κλπ.» Ὅθεν βλέπετε, Κύριοι, ὅτι σήμερον λειτουργεῖ ὁ ὑπόγειος σιδηρόδρομος ἄνευ νομοθετικῆς κυρώσεως. Ἔχετε δὲ ἀνάγκην καὶ γνώμης νομικῆς; Ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Μεταξᾶς, ἅμα τῷ ἐγένετο γνωστόν, ὅτι νέα συνήφθη σύμβασις μεταξὺ τῆς προεκτάσεως καὶ τοῦ Σ.Α.Π., ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἐδικαιοῦτο ἡ ἑταιρία τοῦ ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ σιδηροδρόμου μετὰ τῆς ἑταιρίας τῆς προεκτάσεως νὰ μεταβάλωσι τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν· διὰ τοῦτο παρέπεμψε τὸ ζήτημα εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀπεφάνθη ἐπ’ αὐτοῦ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 42 τῆς 29 Ἰανουαρίου 1895 ἐγγράφου τοῦ νομικοῦ συμβούλου κ. Θεοδωρίδου ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ πλειονοψηφία τοῦ Συμβουλίου σκέπτεται ὅτι ἡ διὰ τοῦ μοναδικοῦ ἄρθρου τοῦ νόμου ΑΨΞΔʹ ἔγκρισις τῆς συμβάσεως τῆς 12 Ἰανουαρίου 1889 μεταξὺ Δημοσίου καὶ Στεφ. Ψύχα περιλαμβάνει καὶ ἐκείνην τῆς 14 Δεκεμβρίου 1888. Τῳόντι δὲ ἡ ἔγκρισις αὕτη οὐδεμίαν σημασίαν, ὡς σπουδαῖον νομοθετικὸν ἔργον, δύναται νὰ ἔχῃ, ἂν δὲν δύναται νὰ ἑρμηνευθῇ ὡς ἔγκρισις καὶ τῆς εἰρημένης συναφοῦς αὐτῇ συμβάσεως μεταξὺ Ψύχα καὶ τῆς ἑταιρίας τοῦ σιδηροδρόμου ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Πειραιᾶ. Ἡ τελευταία αὕτη σύμβασις ὄχι μόνον στενῶς συνδέεται μετὰ τῆς ἐγκριθείσης, ὥστε ἀποτελεῖ ὁλοκληρωτικὸν αὐτῆς μέρος, (ἄρθρ. 2, 3, 4 τῆς συμβάσεως τῆς 12 Ἰανουαρίου 1889) ἀλλὰ καὶ ὤφειλε νὰ κυρωθῇ νομοθετικῶς μετὰ τῆς πρώτης, ἥτις ἄλλως, καὶ κυρουμένη μόνη, δὲν θὰ ἴσχυεν (ἄρθρ. 16). Σημειωτέον δ’ ὅτι ἡ αὐτὴ ῥήτρα περὶ συγχρόνου νομοθετικῆς κυρώσεως ἀναγράφεται καὶ ἐν τῇ συμβάσει τῆς 14 Δεκεμβρίου 1888 (ἄρθρ. ΙΕʹ), οὐδ’ ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἄλλως, ἀφοῦ ὁ Ψύχας καθίστατο ἀνάδοχος τῆς προεκτάσεως τοῦ ὑφισταμένου Σ.Α.Π. καὶ οὐχὶ ἀνεξαρτήτου σιδηροδρόμου, ἡ δὲ σύμβασίς του μετὰ τῆς ἑταιρίας τοῦ σιδηροδρόμου τούτου ἀπετέλει ὅρον sine qua non τῆς ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου ἀναδοχῆς των. «Ὁ εἰρημένος νόμος, ὅστις οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ ἡ τελειοποίησις τῆς συμβάσεως, καθ’ ἣν συνεβάλλετο τὸ Δημόσιον, θ’ ἀπετύγχανεν ὅλως τοῦ σκοποῦ τούτου, μὴ περιλαμβάνων ἐν τῇ ἰδίᾳ κυρώσει καὶ ἐκείνην, καθ’ ἣν ἐμμέσως τοῦτο συνεβάλλετο. Ἀντὶ τῆς τοιαύτης ματαιούσης τὴν σύμβασιν ἑρμηνείας, πολὺ ὀρθότερον εἶναι νὰ ἑρμηνεύσῃ τις τὸν ἴδιον τοῦτον νόμον, ἀκυροῦντα ἀμφοτέρας τὰς συμβάσεις, ὅτε καὶ μόνον ἡ σύμβασις διατηρεῖται, συμφώνως μὲ τὸν ἑρμηνευτικὸν κανόνα (Νομ. 11. Βασιλ. 44, 18), καθ’ ὃν ἐπὶ ἀμφιβόλων δεχόμεθα τὴν ἐξήγησιν τὴν τείνουσαν πρὸς διατήρησιν τῆς συμβάσεως, οὐχὶ πρὸς ματαίωσιν αὐτῆς. «Δύο τῶν συμβούλων, οἱ Γλαράκης καὶ Καρυτινὸς, ἀποκρούουσι τὴν τοιαύτην ἐκδοχὴν περὶ ἐμμέσου κυρώσεως τῆς συμβάσεως τῆς 14 Δεκεμβρίου 1888, ὑποστηρίζοντες, ὅτι οὐδεμία ἀμφίβολος φράσις ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ, ἵνα χωρήσῃ ἑρμηνεία, καὶ ὅτι ἑπομένως ἡ σύμβασις τῆς 14 Δεκεμβρίου 1888 οὐδόλως ἐκυρώθη, ἄρα οὐδ’ ἡ συναφὴς αὐτῇ τῆς 12 Ἰανουαρίου 1889. «Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ζητήματος. «Παμψηφεὶ τὸ Συμβούλιον ἀπεφάνθη, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ ἐγκρίνῃ διὰ Β. Διατάγματος τὸν συμβιβασμὸν, εἰς ὃν προέβησαν αἱ δύο ἑταιρίαι, τῆς Προεκτάσεως δηλ. καὶ τοῦ Σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, καταργήσασαι δικαστικὴν διαφοράν, τὴν ὑφισταμένην μεταξὺ αὐτῶν, περὶ τοῦ τελείου ἢ μὴ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου, ἔστω καὶ ἂν γείνῃ τὸ βασιλικὸν τοῦτο διάταγμα ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως. Εἴτε ὑφίσταται δηλαδὴ νομοθετικὴ κύρωσις, καὶ ἑπομένως σύμβασις ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸ Δημόσιον, εἴτε μὴ, ἡ διὰ βασιλικοῦ διατάγματος ἔγκρισις ἰδιωτικοῦ συμβιβασμοῦ, θὰ ἦναι ἓν ἐκ τῶν δύο· ἢ παραχώρησις σιδηροδρόμου, ὅπερ ἄνευ νόμου ἀπαγορεύεται, ἢ καινοτομία τις καὶ μεταβολὴ τῆς ἐννόμως ὑφισταμένης ἤδη παραχωρήσεως καὶ τῶν ἐντεῦθεν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου, ὅπερ ἐπίσης ἀπαγορεύεται.» Λοιπὸν ἀπευθύνω πρὸς πάντα τὴν ἐρώτησιν: δύναται οἱοσδήποτε ἀνάδοχος νὰ μεταβάλῃ κατὰ τὰ συμφέροντα αὐτοῦ τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν καὶ νὰ ἐκμεταλλεύηται ἔργον ἐγκριθὲν ἐπὶ ὡρισμένων βάσεων; Εἰς τὸν κ. Ψύχαν ἐδόθη παρὰ τοῦ Ὑπουργείου, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8091 τῆς 12 Μαΐου 1895 ἐγγράφου, ἄδεια προσωρινῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς γραμμῆς, ἥτις, προστίθημι ὅτι, ἀπὸ διπλῆς ἐγένετο μονή. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μεταβῇ ὁ ἴδιος, καὶ ἴδῃ, ἂν συνετελέσθησαν ὅσα ἐπιστοποιήθησαν ὡς συντελεσθέντα. Ὅτι δὲ ὁ σιδηρόδρομος δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀσφαλείᾳ, καὶ κινδυνεύει ὁ λαὸς ἐν τῇ σήραγγι, εἶναι ὁμολογούμενον· χθὲς ἔτι τὸ μεσονύκτιον ἐξετροχιάσθη ὁ συρμὸς ἐντὸς τῆς σήραγγος· ἀνέγνωσα δὲ τοῦτο εἰς τὴν σημερινὴν «Ἑστίαν». Ἂν δὲ, κύριοι συνάδελφοι, ἀναγνώσητε τὴν ἔκθεσιν τοῦ προσκληθέντος Ἄγγλου μηχανικοῦ, αὐτὸς φοβεῖται ἐκτροχίασιν εἰς τὸν σταθμὸν τοῦ Μοναστηρίου· ἐκεῖ δὲ, ἐν τῷ μέσῳ εὑρίσκονται στῆλαι χυταὶ σιδηραῖ, ὑποβαστάζουσαι τὴν ἄνωθεν πλατεῖαν, ἂν δὲ προσπέσῃ, ἐν περιπτώσει ἐκτροχιάσεως, ἡ μηχανὴ ἐπί τινος τῶν στηλῶν, ἀλλοίμονον εἰς τοὺς εὑρεθησομένους ὑπὸ τὴν σήραγγα! Ἐφιστῶ νῦν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν ἐκεῖ τελουμένων. Δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος, ἀλλὰ περὶ τῆς ζωῆς τῶν συμπολιτῶν μας, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔδωσαν τὸ εἰσιτήριον νὰ εἰσέλθωμεν ἐνταῦθα διὰ νὰ τοὺς προστατεύσωμεν, καὶ οὐχὶ νὰ τοῖς ἐπιβάλλωμεν φόρους, καὶ ὄχι νὰ τοὺς στέλλωμεν εἰς τὴν λαιμητόμον τοῦ κ. Ψύχα. Φρονῶ δὲ ἀδιστάκτως, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καθῆκον ἔχει νὰ διακόψῃ τὴν συγκοινωνίαν, μέχρις ὅτου πεισθῇ δι’ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι τὸ ἔργον εἶναι στερεόν· δεύτερον πρέπει νὰ μεταβάλῃ τὰ διόδια, τὰ ὁποῖα ἀπήλαυσεν ὁ Ψύχας ἐπὶ τῷ ῥητῷ ὅρῳ νὰ κατασκευάσῃ διπλῆν γραμμὴν μέχρι τῆς πλατείας τῆς Ὁμονοίας καὶ σταθμὸν ἐν τῇ πλατείᾳ ταύτῃ, καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἀθηνᾶς. Τί δὲ χρεωστεῖ καὶ ὁ μὴ διερχόμενος τὴν ἐπικίνδυνον καὶ ἐπισφαλῆ ταύτην σήραγγα νὰ πληρόνῃ φόρον ὑποτελείας εἰς τὸν κ. Ψύχαν; Περίεργον δὲ εἶναι, ὅτι εἴτε μεταβῇ τις εἰς τὸ Φάληρον, εἴτε μεταβῇ εἰς τὸν Πειραιᾶ, θὰ διέλθῃ τὴν σήραγγα· ἐν τούτοις τὰ διόδια εἶναι διάφορα.

§37ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν ἐμποδίσωμεν τὴν ἐκμετάλλευσιν, θὰ μᾶς ζητήσῃ ἀποζημιώσεις.

§38Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἔχετε τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, κατὰ τὴν ὁποίαν νῦν ἀπαιτεῖται νομοθετικὴ κύρωσις. Ὁ κ. Ψύχας δὲν ἔχει τίτλον σήμερον, διὰ νὰ φορολογῇ· ἔχῃ μίαν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου προσωρινῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἀλλὰ δὲν συνετελέσθησαν τὰ ἔργα, καὶ καταγγέλλω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διὰ πράξεώς των ἐβεβαίωσαν, ὅτι ὁ κ. Ψύχας τὰ ἐξετέλεσε.

§39ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει γνώμης ἐπιτροπῆς ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε τὴν ἄδειαν πρὸς ἐκμετάλλευσιν· ἑπομένως, ἅπαξ τῆς ἀδείας δοθείσης, θὰ ἐγερθῶσιν αἰτήσεις ἀποζημιώσεως, ἐν περιπτώσει διακοπῆς. Σεῖς ἔχετε δίκαιον νὰ παραπονῆσθε κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία δὲν εἰργάσθη εὐσυνειδήτως.

§40Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι ὁ κ. Ψύχας δὲν ἐξετέλεσε τὰς συμφωνίας του μετὰ τῆς ἑταιρίας τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν, οὐδὲ ἐκεῖνα, ἅτινα ἡ Βουλὴ ἐπέτρεψεν εἰς αὐτὸν, καὶ διὰ τοῦτο μετέβαλε τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν· ἀλλ’ ἡ γενομένη νῦν μεταβολὴ τῆς ἀρχικῆς δὲν εἶναι δικαίωμα αὐτοῦ, εἶναι μόνον δικαίωμα τῆς Βουλῆς, ἡ δὲ νέα σύμβασις ἔχει ἀνάγκην νομοθετικῆς κυρώσεως, καὶ τότε μόνον ἀναλαμβάνει τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι μέχρις οὗ τύχῃ τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα εἰς ἣν ἦσαν πρότερον κατάστασιν. Ἔχει δὲ τὸ δικαίωμα ἐπίσης νὰ ἀπαλλάξῃ πάντας τοὺς μὴ ποιουμένους χρῆσιν τοῦ ὑπογείου σιδηροδρόμου ἀπὸ τοῦ ἐπαχθοῦς αὐτοῦ φόρου, καὶ νὰ φροντίσῃ δι’ εἰδικῶν ἀνθρώπων, μηδόλως ἀναμιχθέντων εἰς αὐτὰ τὰ ἔργα, νὰ βεβαιωθῇ περὶ τῆς στερεότητος πρὸ πάντων, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν δυστυχήματα· τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζει καὶ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ τὸ συμβόλαιον καὶ ὅλαι αἱ ἐκθέσεις. Φρονῶ, ὅτι ἴσως περισσότερον τοῦ δέοντος ἀνέπτυξα τὰ πράγματα, ἀλλ’ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, εἰς ὃν βεβαίως μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἀπεκρύβησαν τὰ πράγματα, θὰ λάβῃ τὴν δέουσαν φροντίδα καὶ θ’ ἀποδώσῃ ἑκάστῳ τὸ δίκαιον.

§41ΤΡΑΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος μᾶς ἀπεστάλησαν δύο τηλεγραφήματα τῶν κατοίκων Λαμίας καὶ Ὑπάτης, ἔχοντα ὡς ἑξῆς: «Ἐνεργήσατε, παρακαλοῦμεν, δέοντα, ἵνα Ἑλληνοαιγυπτιακὴ σύμβασις ἐγκριθῇ παρὰ Βουλῆς, καθόσον ἄλλως, ἕνεκεν ἀζητησίας καπνοῦ, συμφέροντα κατοίκων ἐπαρχίας Φθιώτιδος καταστρέφονται.» Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ταχθῇ πρῶτον ζήτημα ἡ σύμβασις τῆς Αἰγύπτου, διότι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ζητοῦσί τινες τῶν κυρίων Βουλευτῶν, εἶναι περιτταί, καθόσον εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐξ αὐτῆς θὰ ὠφεληθῶσιν οἱ καπνοπαραγωγοί. Ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι τώρα οὔτε 30 λεπτῶν καπνὸς δὲν ἐπωφελήθη διὰ τὴν Αἴγυπτον, ἐνῷ διὰ τῆς συμβάσεως θὰ ἐξοδευθοῦν τοὐλάχιστον 2 ἑκατομμύρια ὀκάδων. Ὡς πρὸς τοὺς φόβους δὲ διὰ τὰ ἀστυνομικὰ κατὰ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ οἰνοπνευματοπωλῶν, ἡ Κυβέρνησις τῆς Αἰγύπτου δύναται νὰ λάβῃ πᾶν μέτρον, ὁπόταν θέλῃ, καὶ δὲν ἔχει τοῦτο σχέσιν μὲ τὴν σύμβασιν. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι διάφοροι Ἀρμένιοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ μονοπώλιον τῶν καπνῶν τῆς Τουρκίας, δὲν θέλουν νὰ εἰσαχθῶσιν ἑλληνικοὶ καπνοὶ, καὶ διὰ τοῦτο προσπαθοῦν δι’ ὅλων τῶν μέσων, χάριν τῆν ἰδιοτελείας των, νὰ ἀποτύχῃ ἡ σύμβασις καὶ νὰ καταστραφῶσι σπουδαῖα συμφέροντα τῶν μυριάδων καπνοπαραγωγῶν τῆς Ἑλλάδος. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προταχθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, διότι, ὅπως πάσχουν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ, χειρότερα πάσχουν αἱ καπνοφόροι ἐπαρχίαι.

§42Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἐζητήθη δι’ ἐπερωτήσεως πληροφορία περὶ τοῦ ἐξ Ἑλλάδος εἰσαχθέντος εἰς Αἴγυπτον καπνοῦ. Ἀπετάθην πρὸς τὸ τμῆμα τὸ ἐπιτετραμμένον τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων περὶ μονοπωλίων καὶ τοῦ νόμου περὶ τοῦ δικαιώματος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, τοῦτο δὲ μοὶ ἀνέφερεν, ὅτι οὐδεμίαν ἔχει πληροφορίαν τοιαύτην, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ζητήσω αὐτὴν ἀπὸ τὸ τμῆμα τὸ στατιστικόν. Ἀπετάθην εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο, καὶ ἔλαβον πίνακα τῆς ποσότητος τοῦ καπνοῦ τοῦ ἐξαχθέντος κατ’ ὀκᾶν καὶ κατὰ δέμα, εἰδικῶς δὲ εἰς τὴν Αἴγυπτον κατὰ τὰ ἔτη 1887 ἕως 1895. Τὸν πίνακα τοῦτον καταθέτω.

§43ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 167).

§44ΜΑΝΕΣΗΣ. Δὲν ἠξεύρω πῶς προετάχθησαν τὰ νομοσχέδια τὰ ἐκπαιδευτικὰ, ἐνῷ ἔπρεπε, τοὐλάχιστον ἐξ ἁβρότητος πρὸς τὰ ξένα Κράτη, νὰ προτιμηθοῦν αἱ συμβάσεις. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ προταχθῶσιν αἱ συμβάσεις, τοὐλάχιστον ἡ τῆς Αἰγύπτου, διότι ζημιοῦνται τὰ συμφέροντα ὅλων τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ τῶν ἐμπόρων τῆς Αἰγύπτου.

§45Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐζητήθη καὶ ἄλλη πληροφορία περὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην ἀκόμη νὰ τὴν λάβω.

§46ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἑτέρα περὶ τοῦ ἀποθέματος, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν Αἰγύπτῳ.

§47ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπειδὴ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα θὰ ἴδητε, δὲν εἶναι πρόσφατα, εἶναι τοῦ 1890 ἕως 1892, ἐζητήθη σήμερον τηλεγραφικῶς ἡ πληροφορία, ποία εἶναι ἡ σημερινὴ ποσότης· διότι, ἐὰν σᾶς ἔδιδα τὸ ποσὸν τοῦ 1891, δὲν πιστεύω ὅτι ἤθελα πολὺ σᾶς φωτίσει.

§48ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ πληροφορία αὕτη περὶ τοῦ ἀποθέματος τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ· πρόκειται καὶ περὶ τοῦ ἀποθέματος ἄλλου καπνοῦ, ἀνταγωνιζομένου πρὸς αὐτὸν, τοῦ καπνοῦ τοῦ ἐγχωρίου. Ἀφ’ ὅτου ἐπῆλθεν ἡ Ἀγγλικὴ κατοχὴ, οἱ Ἄγγλοι ἀπηγόρευσαν τὴν καλλιέργειαν τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ. Ἀλλὰ τότε ὑπῆρχεν ἀπόθεμα μέγα αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον περιῆλθεν εἰς τὴν κυριότητα τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, αὕτη δὲ τὸ δίδει εἰς τιμὰς πολὺ κατωτέρας τοῦ ἑλληνικοῦ. Περὶ αὐτοῦ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ πληροφορίας.

§49ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑπάρχει ἀπόθεμα περὶ τὸ ἑκατομμύριον ἢ 1,100,000 περίπου ἐγχωρίου (αἰγυπτιακοῦ) καπνοῦ. Ὁ ἡμέτερος πολιτικὸς πράκτωρ προέβη μάλιστα εἰς ἐνεργείας, τὰς ὁποίας θὰ ἴδητε μεταξὺ τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων, καὶ ἐπρότεινεν εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξαγοράσῃ καὶ καταστρέψῃ αὐτὸν, ὑποδεικνύων ὅτι θὰ ἦτο καὶ συμφέρον τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁ ἐκεῖ παραγόμενος καπνὸς εἶναι τῆς ἐσχάτης ποιότητος, τιμᾶται ἀπὸ 10 μέχρι 12 γροσίων, τὸ πολὺ 14 γρόσια, κατ’ ἀνάγκην δ’ ἤθελεν ἀντικατασταθῆ διὰ καπνῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων, οἱ ὁποῖοι πληρόνουν δικαίωμα εἰσαγωγῆς 25 γρόσια. Καὶ ἐν μέρει ὁ ἐπὶ τῶν Μονοπωλίων διευθυντὴς συμμερίζεται τὴν γνώμην αὐτὴν, δυστυχῶς ὅμως δὲν εἶχεν ἐπιτύχει ἀκόμη ὁ ἡμέτερος πράκτωρ νὰ συμμερισθῇ τὴν γνώμην αὐτὴν ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ ἐμπορίου, νομίζω.

§50Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὰ ἀνακοινωθέντα παρ’ ἐμοῦ περὶ τοῦ ὑπογείου σιδηροδρόμου, φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ δώσῃ πληροφορίας τινὰς ἐπὶ τῆς ἐνεργουμένης εἰσπράξεως διοδίων ἄνευ λόγου.

§51ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ τελειώσωμεν πρῶτον τὸ ὑπὸ συζήτησιν.

§52ΤΡΑΚΑΣ. Παρακαλῶ, θὰ προταχθῇ ἡ σύμβασις;

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν μὲν πρόκειται περὶ ὁρισμοῦ ἡμερησίας διατάξεως τῆς αὔριον, δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ κατάλληλος, διότι κατὰ τὸν Κανονισμὸν τοῦτο γίνεται εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως. Ἐὰν δὲ πρόκειται περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ ὅπως ὁρίζει τὸ ἄρθρον 29 τοῦ Κανονισμοῦ· ἀπαιτεῖται νὰ προταθῇ παρὰ 10 Βουλευτῶν· ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ προσήκουσα, διότι πρέπει πρῶτον νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§54ΜΑΝΕΣΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὸ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν.

§55ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως εἰσάγονται εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ καλλιτέρας ποιότητος καπνά· ἀλλὰ δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι εἰσάγονται καὶ καπνὰ διὰ τὴν χρῆσιν τῆς κατωτάτης τάξεως, τῶν Φελλάχων, τὰ ὁποῖα ἐν Ἑλλάδι οὐδεμίαν ἔχουσιν ἀξίαν. Παράγεται ἐν Φθιώτιδι μεγάλη ποσότης καπνοῦ, τὸν ὁποῖον οὐδεὶς καπνίζει ἐν Ἑλλάδι. Αὐτὸς εἰσήγετο εἰς τὴν Αἴγυπτον ἄλλοτε. Ὁ ἡμέτερος πράκτωρ ἐν Αἰγύπτῳ πολὺ ὀρθῶς προσπαθεῖ νὰ ἄρῃ τὸ ἀπόθεμα τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ, διὰ νὰ τύχῃ ἀμέσως διαδόσεως τὸ ἡμέτερον προϊόν.

§56ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὁ εἰσαγόμενος ἐν Αἰγύπτῳ ἑλληνικὸς καπνὸς εἶναι πάντοτε κατωτέρας ποιότητος, ὁ δὲ τοῦ Βόλου, ὅστις εἰσήγετο εἰς Αἴγυπτον, ἐστοίχιζε δρ. 3,50 κατ’ ὀκᾶν· ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τοὺς τουρκικοὺς καπνούς, οἱ ὁποῖοι στοιχίζουν μόνον 2½ δραχμάς. Καὶ ὁ τῆς κατωτέρας ὅμως ποιότητος δυσκόλως εὑρίσκει κατανάλωσιν ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς Αἰγύπτου, διότι καὶ αὐτοὶ οἱ Φελλάχοι ἔχουν συνειθίσει νὰ καπνίζωσι σιγαρέτα. Ἐν γένει ὅμως παρατηρῶ, ὅτι οἱ τῶν καπνοφόρων ἐπαρχιῶν συνάδελφοι μεγάλας τρέφουσιν ἐλπίδας καταναλώσεως τοῦ προϊόντος τῶν ἐπαρχιῶν των ἐν ταῖς αἰγυπτιακαῖς ἀγοραῖς, ἀλλ’ ὑπερβάλλουσι τὰ πράγματα, καὶ φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἐπέλθῃ καὶ εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς τοὺς συμπολίτας των πλήρης ἀπογοήτευσις, καὶ θὰ διαψευσθῶσι τὰ χρυσᾶ αὐτὰ ὄνειρα τῶν θερινῶν συνεδριάσεών μας.

§57ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἐπὶ ὑποθέσεως, ἀφορώσης εἰς Ἕλληνα ὑπήκοον. Οὗτος ὀνομάζεται Ῥήγας Μουτόπουλος, ἐμπορευόμενος ἐν Ζανζιβάρῃ τῆς ἀνατολικῆς Ἀφρικῆς· ὑπέπεσε δὲ, εὑρεθεὶς ἐν ἀμύνῃ τιμῆς καὶ ζωῆς, εἰς ἀνθρωποκτονίαν. Ἐν Ζανζιβάρῃ τὴν προστασίαν τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων εἶχε μέχρι πρὸ ὀλίγου ὁ Γάλλος Πρόξενος. Ἐσχάτως ὅμως ἀνετέθη αὕτη εἰς τὸν Ἄγγλον Πρόξενον. Ὁ Ἄγγλος, ἅμα ὡς ὁ ὑπήκοος Ἕλλην ὑπέπεσεν εἰς τὸ ἔγκλημα, συνέλαβεν αὐτὸν καὶ ὑπεχρέωσε νὰ δικασθῇ ὑπὸ τοῦ παρὰ τῷ Ἀγγλικῷ Προξενείῳ ἀγγλικοῦ ὁρκωτοῦ δικαστηρίου. Εἰς μάτην ὁ Ἕλλην αὐτὸς ὑπήκοος διεμαρτυρήθη, ἰσχυριζόμενος δικαιότατα, ὅτι ἐν Ζανζιβάρῃ ἰσχύει ἡ ἑτεροδικία, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ δικασθῇ κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, τοῦ ὁποίου εἶναι ὑπήκοος. Ὁ Ἄγγλος Πρόξενος, οὐδὲν τούτων ἀκούσας, ὑπέβαλεν αὐτὸν εἰς δίκην ἐνώπιον δικαστηρίου, ἀποτελουμένου ἐξ 6 Ἄγγλων ὁρκωτῶν δικαστῶν, οἵτινες ἐπέβαλον εἰς αὐτὸν ποινὴν δεκαετοῦς εἱρκτῆς. Ἀλλὰ τὸ περίεργον καὶ κωμικὸν, εἰς βάρος πάντοτε τοῦ ἀτυχοῦς ἐκείνου ἀνθρώπου, εἶναι, ὅτι τὸ Ἀγγλικὸν ἐκεῖνο προξενικὸν δικαστήριον ἐφήρμοσε μὲν τὸν ἀγγλικὸν ποινικὸν κώδικα, ἀλλ’ ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασίν του «ἐν ὀνόματι τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων Γεωργίου τοῦ Αʹ»! (συγκίνησις). Κατὰ τῆς παραδόξου καὶ ἀναρμοδίως ἐκδοθείσης ἀποφάσεως ταύτης ἔσπευσεν ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος διὰ τοῦ δικηγόρου αὐτοῦ, Ἕλληνος, τυγχάνοντος ἐκεῖ ὡς ἐμπορευομένου νομίζω, νὰ διαμαρτυρηθῇ, νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ὑποθέσεως, καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἀπόσπασίν του ἐκ τῆς δικαιοδοσίας ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν ἀδίκως ὑπεβλήθη, ἵνα ἀποδοθῇ εἰς τοὺς φυσικοὺς αὐτοῦ δικαστάς. Ἀτυχῶς καὶ ἡ αἴτησίς του ἐκείνη, σταλεῖσα εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν Δικαστήριον, τὸ ἑδρεῦον ἐν Βομβάῃ, ἀπεῤῥίφθη, καὶ μένει ὁ δυστυχὴς ἐκτίων τὴν ποινὴν αὐτοῦ ἐν ταῖς φυλακαῖς τῆς Ζανζιβάρης, ποινὴν δεκαετοῦς εἱρκτῆς! Ἡ ὑπόθεσις φαίνεται ὅτι ἀνηνέχθη πρὸς τὸ ἐδῶ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν· φαίνεται δὲ, ὅτι καὶ ἐνέργειά τις ἐγένετο ἐν Λονδίνῳ διὰ τοῦ ἡμετέρου ἐκεῖ ἐπιτετραμμένου. Ἐὰν αἱ πληροφορίαι μου ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον τοῦτο σημεῖον τῆς ὑποθέσεως ἦναι ἀκριβεῖς, ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς σχετικὰς πληροφορίας, διὰ τῶν ὁποίων, φωτιζόμενοι, θὰ συστήσωμεν εἰς αὐτὸν νὰ πράξῃ ὅ,τι δύναται, διὰ νὰ ἀπελευθερώσῃ τὸν Ἕλληνα ὑπήκοον ἐκ τῆς ἀθλίας καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη, καὶ νὰ ἀποδώσῃ αὐτὸν εἰς τοὺς φυσικοὺς δικαστὰς αὐτοῦ, ἵνα δικασθῇ ἀναλόγως τοῦ ἐγκλήματος, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσεν. Ὅταν προσαγάγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰς πληροφορίας, θὰ λάβω, ἐν ἀνάγκῃ, καὶ αὖθις τὸν λόγον, ἵνα ἀναπτύξω τὸ ζήτημα ἐκτενέστερον κατὰ τὰς πληροφορίας μου. Καταθέτω καὶ ἔγγραφον τὴν σύστασίν μου.

§58Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἶναι γνωστὴ καὶ εἰς ἐμέ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ εὕρῃ τὸν σχετικὸν φάκελλον, διότι γνωρίζω, ὅτι ἐγένετο ἐνέργειά τις.

§59Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμιλήσας χθὲς περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἀνέφερα τὸ νομοσχέδιον περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον εἶχον ὑποβάλει ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν. Ὑποβάλλω καὶ νῦν αὐτό, καὶ διὰ νὰ μὴ τὸ ἀντιγράψω ὁλόκληρον, ἔχω σημείωσιν τῶν ἐπιφερομένων τροποποιήσεων. Παρακαλῶ νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸ τυπογραφεῖον, νὰ ἀνατυπωθῇ, ὡς τροποποιεῖται, καὶ ἄνευ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, διότι αὕτη δὲν εἶναι ἀναγκαία, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει αὔριον.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ αὔριον εἶναι δύσκολον, ἀλλὰ νομίζω, ἐὰν καλῶς ἐνόησα τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, ὅτι τὰ ἄλλα περὶ σταφίδος νομοσχέδια πρόκειται νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν.

§61Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐὰν παραπεμφθῶσι τὰ ἄλλα εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, παρακαλῶ νὰ παρακολουθήσῃ καὶ τοῦτο τὴν τύχην τῶν ἄλλων.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Τὸ νομοσχέδιόν σας θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 68).

§63Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑπέβαλον καὶ ἄλλο νομοσχέδιον, καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν ἐτυπώθη ἔτι καὶ δὲν διενεμήθη.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὑρίσκεται εἰς τὸ τυπογραφεῖον.

§65Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἐμὲ καὶ εἰς ἕτερον τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἀπεστάλη ἐξ Ἀραχώβης τηλεγράφημα ὑπό τινος, ὅστις καλεῖται Γεώργιος Ξενοδόχος, παραπονουμένου ὅτι παρακωλύεται μία του οἰκοδομὴ παρανόμως, ἐκ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Καταθέτω τὸ τηλεγράφημα, καὶ παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, παρακαλούμενον καὶ τοῦτον, ὅπως καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἵνα ἐξαχθῇ τὸ βάσιμον ἢ μὴ τῆς καταγγελλομένης παρανομίας.

§66Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοιοῦτον τηλεγράφημα ἔλαβον καὶ ἐγὼ σήμερον, καὶ ἀπέστειλα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ παρεκάλεσα αὐτόν, ἵνα ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν.

§67Γ. ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐν Πάτραις φωτογράφοι κύριοι Παπαμήτρου καὶ Δημόπουλος μοὶ καταγγέλλουσι δι’ ἐπιστολῆς των τὸν ἐπιστάτην τῶν ἐν Ὀλυμπίᾳ ἀρχαιοτήτων Π. Βουλισμᾶν, ὅτι μετέβαλε τὸ προσκύνημα τοῦτο εἰς οἶκον ἐμπορίου, διότι συνεταιρισθεὶς μετά τινων φωτογράφων πωλεῖ φωτογραφίας τῶν ἀρχαιοτήτων, ἀποκλείων τοῦ τοιούτου ἐμπορίου τοὺς ἄλλους φωτογράφους. Παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§68ΡΑΖΕΛΟΣ. Σήμερον ἔλαβον ἐπιστολὴν, ὑπογεγραμμένην παρὰ ἑξήκοντα ὀκτὼ καταδίκων, κρατουμένων εἰς τὰς ἐν Πύλῳ φυλακὰς, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται, ὅτι ὑφίστανται ἀφόρητα δεινὰ καὶ καταπιέσεις ἀπὸ μέλη τινὰ τῆς ἐφορίας τῶν φυλακῶν καὶ ἀπὸ τὸν τροφοδότην, ὁ ὁποῖος χορηγεῖ εἰς αὐτοὺς ἄρτον κατεσκευασμένον ἀπὸ ἀραβόσιτον καὶ ἄλλας τινὰς οὐσίας ἐπιβλαβεῖς. Διατείνονται δ’ οὗτοι, ὅτι ὁ ἄρτος αὐτὸς εἶναι τοσοῦτον κακῆς ποιότητος, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ τραφῶσι δι’ αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἷς τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν ἐκ Καλαμῶν ὑπέβαλεν ἀναφορὰν ἐπίσης τῶν καταδίκων Πύλου, οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ πρός με ἐπιστολῇ των ταύτῃ μοὶ λέγουσιν, ὅτι καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἀνεφέρθησαν, ἀποστείλαντες ἅμα καὶ δεῖγμα ἄρτου πρὸς αὐτὸν, ἵνα ἴδῃ τίνος ποιότητος εἶναι οὗτος· προσθέτουσι δὲ, ὅτι ἀπέστειλαν τοῦτον διὰ Καλαμῶν, διότι ἐν Πύλῳ εὑρίσκονται ὑπὸ ἐπιτήρησιν καὶ δὲν δύνανται νὰ ὑποβάλωσιν ἐκεῖθεν τὰ παράπονά των, καθόσον πᾶσα τοιαύτη ἀπόπειρα τιμωρεῖται διὰ τῆς ἐγκαθείρξεώς των εἰς τὰ σκοτεινότερα διαμερίσματα τῶν φυλακῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, μολονότι δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι ἀπαιτεῖται ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης τῶν καταδίκων, νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ διορθώσεως τοῦ ἀτόπου τούτου, καθόσον φρονῶ, ὅτι ἐγκληματεῖ ἡ Πολιτεία, ἐπιτρέπουσα εἰς αἰσχροκερδεῖς ἀνθρώπους νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὴν τροφὴν τῶν δυστυχῶν τούτων ὄντων. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ καταθέσω καὶ τὴν ἐπιστολὴν ταύτην. Καὶ ἑτέραν σύστασιν ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Κατὰ τὴν προπαρελθοῦσαν βουλευτικὴν ἐκλογὴν εἰς τὸ χωρίον Πλάτζα τοῦ δήμου Λεύκτρου ἔλαβε χώραν συμπλοκὴ μεταξὺ 200 ἀνθρώπων, τὸ δὲ δικαστήριον Σπάρτης κατεδίκασεν 11 ἐξ αὐτῶν, ἁπλῶς διὰ νὰ φανῇ ὅτι ἡ δικαιοσύνη τιμωρεῖ, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀπόδειξις μεγαλειτέρα τῆς ἐνοχῆς αὐτῶν ἢ τῆς τῶν ἄλλων. Ἐκ τοῦ λόγου δὲ τούτου τὸ δικαστήριον προέβη ἀμέσως εἰς τὸ νὰ συστήσῃ αὐτοὺς διὰ τῆς ἀποφάσεώς του εἰς τὴν βασιλικὴν χάριτα. Ὅπως δοθῇ ἡ συσταθεῖσα αὕτη χάρις, ὑπεβλήθησαν δύο διατάγματα, τὸ ἓν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τρικούπη, τὸ ἕτερον ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, οὐδὲν ὅμως ἐκ τῶν διαταγμάτων τούτων ἐκοινοποιήθη εἰσέτι. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι 11, ὡς εἶπον, καὶ βασανίζονται ἀδίκως, διότι, ἐπαναλαμβάνω, 200 ἄνθρωποι ἔλαβον μέρος εἰς τὴν συμπλοκήν. Τρίτην καὶ τελευταίαν παράκλησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Νὰ λάβωσι μέριμναν ὑπὲρ δυστυχοῦς ἀξιωματικοῦ, τοῦ τέως λοχαγοῦ τῆς οἰκονομίας Ζυγουριανάκου, καταδικασθέντος πρὸς ἑνὸς περίπου ἔτους ἀπὸ τὸ Στρατοδικεῖον, τοῦ ὁποίου νομίζω προέδρευε τότε ὁ νῦν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργός. Μετὰ τὴν καταδίκην τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου, ὁ βασιλικὸς ἐπίτροπος συνέστησεν αὐτὸν εἰς τὴν βασιλικὴν χάριτα, ὅπως χαρισθῇ ὁλόκληρος ἡ ποινή, νομίζω δὲ, ὅτι ἐχαρίσθη εἰς αὐτὸν μέρος τῆς ποινῆς ἐξ 8 ἐτῶν. Θεωρῶ ὅμως δίκαιον νὰ χαρισθῇ αὐτῷ ὁλόκληρος ἡ ποινή, διότι καὶ τὴν ὑπολειπομένην ποινὴν ἀπέτισεν οὗτος πρὸ τῆς καταδίκης του, διατελέσας ἐν προφυλακίσει ἐπὶ 2 ἔτη, ἡ ὁποία ὅμως προφυλάκισις δὲν ὑπελογίσθη εἰς τὸν χρόνον τῆς ποινῆς, διότι τότε δὲν ἴσχυεν ὁ σχετικὸς νόμος.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν καὶ τίτλων ἀποθηκεύσεως.

§70ΤΡΑΚΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὰ πρὸ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰγύπτου ἐμπορικῆς συμβάσεως 7 ἀντικείμενα εἶναι σπουδαῖα, καὶ βεβαίως θὰ ἀπαιτήσωσι χρόνον πολὺν διὰ τὴν συζήτησιν, καὶ δὲν εἶναι καλὸν, οὔτε δίκαιον, νὰ ἀναβάλληται ἐπὶ τοσοῦτον ἡ λύσις τοῦ ζητήματος περὶ τῆς συμβάσεως ταύτης. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ προταχθῇ τοῦτο ὡς πρῶτον ἀντικείμενον, καὶ νὰ γείνῃ ἡ δευτέρα ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις, ἐὰν δὲ ὑπολείπωνται νὰ προσαχθῶσι πληροφορίαι, δύνανται αὗται νὰ προσαχθῶσι μέχρι τῆς τρίτης συζητήσεως. Ἡμεῖς οἱ ἐκ τῶν καπνοφόρων ἐπαρχιῶν δὲν ζητοῦμεν οὔτε νὰ μᾶς χαρίσητε φόρους, οὔτε νὰ μᾶς παράσχητε καμμίαν συνδρομὴν, ζητοῦμεν μόνον ἐπὶ δύο ἤδη ἔτη τὴν σύμβασιν αὐτήν, διότι ἄνευ αὐτῆς μένει τὸ προϊὸν τοσούτων ἐπαρχιῶν ἀπώλητον καὶ ἀζήτητον ἐντελῶς ἐπὶ δύο ἔτη.

§71Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως, κ. Πρόεδρε, μετὰ τῆς Αἰγύπτου εἶναι σπουδαιότατον, διότι, ἀφοῦ ἔχομεν πενώμενον λαὸν ἐκ τῆς σταφίδος, θέλετε νὰ ἔχωμεν πενώμενον λαὸν καὶ ἐκ τῆς καπνοφυτείας; Ὁ καπνὸς εἶναι σπουδαῖον προϊόν. Ἐὰν ῥίψῃ τις βλέμμα μικρὸν ἐπὶ τῆς στατιστικῆς τοῦ ἐμπορίου, θὰ ἴδῃ ὅτι ὁ καπνὸς εἰσφέρει οὐ μικρὰ ποσὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καταφεύγουσιν εἰς μύρια ὅσα μέσα, ὅπως ἐπιτύχωσι τὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως· αἱ καπνοφόροι ἐπαρχίαι οὐδὲν ἄλλο ζητοῦσιν ἢ τὴν ἐπικύρωσιν μιᾶς συμβάσεως.

§72Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Πρὸς καταστροφὴν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν.

§73Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἄν ὁ κ. συνάδελφος ἔχῃ μικρὰν ὑπομονὴν, δύναμαι νὰ τῷ ἀποδείξω, ὅτι κατὰ τὸ μακρὸν τοῦτο διάστημα δὲν ἠλαττώθη ἡ ἐξαγωγὴ κονιὰκ καὶ οἰνοπνευμάτων, ἀλλ’ ηὐξήθη.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὕτω θὰ εἰσέλθητε εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς συμβάσεως, ἐνῷ δὲν πρόκειται συζήτησις περὶ αὐτῆς.

§75Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐπιζητοῦμεν νὰ παραβλάψωμεν τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν καπνοφόρων ἐπαρχιῶν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν ὑποστηρίζηται ἡ πρότασις τοῦ κ. Τράκα ὑπὸ 10 Βουλευτῶν. Ἀλλὰ πρὸ τούτου θὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν οὕτως ἀναβάλλοντες τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια καὶ τὰ σταφιδικὰ, δὲν θὰ κατορθωθῇ ἡ συζήτησις αὐτῶν. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔδειξεν ὅτι ἐπιθυμεῖ τὴν παραπομπὴν τῶν σταφιδικῶν νομοσχεδίων εἰς ἐπιτροπήν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ ὑποβάλωσι τὴν πρότασίν των, ἀφοῦ πρῶτον ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ τί θὰ γείνῃ ἐπὶ τῶν σταφιδικῶν νομοσχεδίων.

§77Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νομίζω ὀρθὸν, κ. Πρόεδρε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε. Καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς προτιμήσεως τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ἀφοῦ ἤρξατο χθὲς ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν σταφιδικῶν νομοσχεδίων, θεωρῶ καλὸν νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν, καὶ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ παραπομπῆς ἢ ὄχι εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν.

§78ΤΡΑΚΑΣ. Ἀποσύρω λοιπὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος τὴν πρότασίν μου.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν καὶ τίτλων ἀποθηκεύσεως. Ἡ Βουλὴ ἐπιθυμεῖ νὰ γείνῃ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις, ἢ νὰ παραπεμφθῶσι τὰ τρία ταῦτα σταφιδικὰ νομοσχέδια εἰς ἐπιτροπήν;

§80ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Οὐδὲν ἔχουσι τὸ ἐπεῖγον τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδια πρῶτον, δεύτερον καὶ τρίτον. Καὶ ὡς ἐκ τῆς ἐποχῆς, καὶ ὡς ἐκ τοῦ πλήθους τῆς ἐργασίας τῆς ἀναγεγραμμένης ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, νομίζω ὅτι ταῦτα δέον νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς ἐπιτροπὴν, καὶ νὰ ἀποτελέσωσιν ἀντικείμενον συζητήσεως κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον. Ἤδη ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε περὶ τῆς ἐλευσομένης συγκομιδῆς, καὶ δὲν πρόκειται πλέον περὶ αὐτῆς.

§81Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κραναίας Βουλευτοῦ εἶναι, κατ’ οὐσίαν, νὰ παραπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Καλένδας. Βεβαίως δὲν εἶναι δικαίωμα ἐμὸν νὰ ἀντιταχθῶ κατὰ τῆς προτάσεως ταύτης, ἐὰν ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς συμμερίζηται τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἐκρίθησαν καὶ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὡς δυνάμενα νὰ παράσχωσιν ἀνακούφισίν τινα εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἐὰν ὡς πρὸς τοῦτο ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην ἡ Βουλὴ, ἤτοι φρονῇ, ὅτι οὐδεμία ἀνακούφισις θὰ παρασχεθῇ διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, τότε πρέπει νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Καλένδας. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, οὐδὲν δύναμαι νὰ πράξω. Ἐπεθύμουν ὁπωσδήποτε νὰ γνωσθῇ ἡ γνώμη τῆς πλειονοψηφίας καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§82Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν φρονῶ, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα πρέπει νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Καλένδας. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν αὐτὰ μεταξὺ τῶν πρώτων, καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφήνηται ἐπ’ αὐτῶν γνώμην, διότι ὀφείλει νὰ ἀσκήσῃ ἐπιῤῥοὴν, εἰ δυνατὸν, εὐχάριστον ἐπὶ τοῦ κινδυνεύοντος προϊόντος. Φρονῶ δὲ, ὅτι πρέπει νὰ σταλῶσιν εἰς ἐπιτροπὴν τὰ νομοσχέδια ταῦτα, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἀποφανθῇ μέχρι τοῦ Σαββάτου γνώμην, ὥστε τὴν Δευτέραν νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐπ’ αὐτῶν συζήτησις.

§83ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τοῦτο εἶναι ἀδύνατον νὰ κατορθωθῇ μέχρι τοῦ Σαββάτου.

§84ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μὲ παρεξήγησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος· διότι, ὅταν τις ἐπιζητῇ σπουδαίαν μελέτην καὶ συζήτησιν ἐπὶ τοσοῦτον σπουδαίων ἀντικειμένων, δὲν ἐπιδιώκει τὴν παραπομπὴν αὐτῶν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Καλλένδας, ἀλλ’ ἐπιθυμεῖ νὰ ἴδῃ καὶ ἀποτέλεσμα κατόπιν τῆς συζητήσεως, καὶ τοιοῦτον δὲν προσδοκᾶται νῦν. Φρονῶ ὅτι πολὺ ὀλίγοι ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ εἶναι εἰς θέσιν ἐκ μιᾶς καὶ δύο ἀναγνώσεων νὰ φέρωσι γνώμην ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων, ἀπαιτούντων μελέτην καὶ ἐργασίαν σπουδαίαν καὶ προπαρασκευήν, ἡ δὲ προπαρασκευὴ δύναται νὰ γείνῃ μόνον παρ’ ἐπιτροπῶν ἐξ εἰδικῶν προσώπων κατηρτισμένων καὶ κατόπιν σπουδαίας παρ’ αὐτῶν μελέτης. Τώρα φρονεῖτε, ὅτι σπουδαίως αἱ ἐπιτροπαὶ δύναται νὰ καταγείνωσιν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων, μετὰ τῆς ἀπαιτουμένης ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων μελέτης, καὶ νὰ φέρωσι τὸ πόρισμα ταύτης, καὶ τοῦτο ὑποβαλλόμενον εἰς τοὺς Βουλευτὰς νὰ σταθμισθῇ καὶ νὰ δώσωσιν εὐσυνείδητον γνώμην; Ἐπειδὴ φρονῶ, ὅτι τοιαύτη σπουδαία ἐργασία ἐπὶ ἀντικειμένων τοιούτων δὲν δύναται νὰ λάβῃ χώραν ἤδη, ἕνεκα τούτου ἐνόμισα, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἶναι καλὸν εἴτε νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν, εἴτε νὰ ἀφεθῶσι καὶ συζητηθῶσι κατὰ τὴν ἐπάνοδον τῆς Βουλῆς, καὶ διότι δὲν βλέπω κατὰ τί δύνανται νὰ συντελέσωσιν ὡς πρὸς τὴν προσεχῆ συγκομιδήν, κατὰ τί δύνανται νὰ βελτιώσωσι τὴν τιμὴν τοῦ σταφιδοκάρπου, ἢ τὴν ἐμπορίαν αὐτοῦ. Πιθανὸν νὰ σφάλλω, καὶ ἀκριβῶς ἕνεκα τούτου ζητῶ τὴν προπαρασκευὴν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων καὶ κατάλληλον ἔκθεσιν ἐπὶ τούτων. Καὶ ἐγὼ αὐτὸς αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ τὰ μελετήσω, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπέναντι τοσαύτης ἐργασίας καὶ εἰς τοιαύτην ἐποχὴν νὰ μελετηθῶσι καὶ σπουδαίως συζητηθῶσι τοιαῦτα νομοσχέδια. Τοιαύτη εἶναι ἡ πρότασίς μου, καὶ κακῶς ἡρμηνεύθη παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος, ὅστις βεβαίως σπουδαίως εἰργάσθη καὶ σπουδαίως ὑπέβαλε τὰ νομοσχέδια ταῦτα πρὸς συζήτησιν, καὶ δικαίως ἐπιθυμεῖ νὰ ἴδῃ ἀποτέλεσμά τι ἐπὶ τῆς ἐργασίας του ταύτης.

§85ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς διαφώτισιν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ προέλθῃ εἰς ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, νομίζω ἐπιβεβλημένον μοι νὰ πληροφορήσω αὐτήν, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα συνετάχθησαν μὲν ὑπό τινος Βουλευτοῦ, ἀλλ’ ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν βάσανον ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἶχε συστηθῇ ἐπὶ τούτῳ ὑπὸ τῆς Βουλῆς· πλὴν τούτου, τὰ νομοσχέδια ταῦτα ὑπεβλήθησαν εἰς συζητήσεις ἐν τῇ διαλυθείσῃ Βουλῇ· τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον νομοσχέδιον διῆλθον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, δύο συζητήσεις, τὸ δὲ τρίτον μίαν. Ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ὑπὸ τῶν ἀποτελούντων τὴν διαλυθεῖσαν Βουλὴν συναδέλφων τὰ θέματα συνεζητήθησαν διὰ μακρῶν. Ἄρα τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἔργον προχείρως εἰλημμένον ἐκ τῶν μελετῶν ἐμοῦ καὶ μόνου. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, διότι ἐγὼ εἶμαι ἴσως ὁ ἧττον κατάλληλος, ἵνα κρίνω περὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων. Ἐπροτάθη ἡ παραπομπὴ τῶν νομοσχεδίων εἰς ἐπιτροπήν. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν, διότι νομίζω, ὅτι δύνανται πολλοὶ Βουλευταί, καὶ μάλιστα οἱ τὸ πρῶτον νῦν εἰσελθόντες εἰς τὸ Κοινοβούλιον, νὰ συζητήσωσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα καὶ νὰ διαφωτίσωσι τὴν Βουλὴν περὶ ἐπενεκτέων μεταῤῥυθμίσεων. Φρονῶ ὅμως ὡς ἀπαραίτητον νὰ ὁρισθῇ ὁ χρόνος, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὀφείλει ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσίν της. Ἀποκρούω μόνον τὴν ὑπὸ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξενεχθεῖσαν γνώμην, καθ’ ἥν, καὶ ἐὰν τὰ νομοσχέδια ταῦτα μεταβληθῶσιν εἰς νόμους, δὲν δύνανται νὰ ἐνασκήσωσιν ἐπιῤῥοήν τινα ἐπὶ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς μέχρι τοῦ προσεχοῦς μηνὸς Νοεμβρίου. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τῆς μελλούσης, ἐὰν τὰ νομοσχέδια ταῦτα μεταβληθῶσιν εἰς νόμους, νὰ ἐνασκήσωσιν ἐπιῤῥοήν τινα, ὄχι βεβαίως νὰ λύσωσιν ὁριστικῶς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, ὄχι βεβαίως νὰ παράσχωσιν ἐκείνην τὴν ἀνακούφισιν, ἣν ἀπεκδέχονταί τινες ἐκ τῆς παρακρατήσεως· ἀλλὰ δύνανται ὁπωσδήποτε οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ νὰ ἀνακουφισθῶσιν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μέτρων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Πρόκειται, ἄλλως τε καὶ περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἐὰν συστηθῇ ἡ Τράπεζα αὕτη, δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου νὰ λειτουργήσῃ τὸ ἵδρυμα τοῦτο, ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς; δὲν εἶναι ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν ἄρχεται ἡ καλλιέργεια τῶν σταφιδαμπέλων; καθ’ ἣν ἔχουσιν ἀνάγκην χρημάτων πρὸς καλλιέργειαν; Δὲν νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἄγονος ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς, ἐὰν καταρθωθῇ ἐντὸς τῆς συνόδου ταύτης τὰ νομοσχέδια ταῦτα νὰ γένωνται νόμοι τοῦ Κράτους.

§86Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ ἐκ Παρνασσίδος ἀξιότιμος Βουλευτὴς εἶναι ὁμολογουμένως ἀξιέπαινος, διότι εἶχε τὴν πρόνοιαν νὰ ὑποβάλῃ τρία νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐκρίθησαν ὡς ἄξια νὰ ἀναγραφῶσιν ἐκ τῶν πρώτων θεμάτων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὑποθέτω δὲ καὶ ὑπὸ πολλῶν Βουλευτῶν. Δὲν διστάζω νὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ τάσσομαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τῶν νομοσχεδίων τούτων. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος παρέλιπε κατὰ τὴν προφορικὴν εἰσήγησιν τῶν νομοσχεδίων τούτων νὰ ἐξηγήσῃ ὅλα ὅσα πρὸ μικροῦ εἶπεν, ὅτι ὑπέστησαν τοιαύτην βάσανον· δὲν γνωρίζω μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, ἐὰν ὑπάρχωσι καὶ ἐκθέσεις ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν ὑποβληθεῖσαι, καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ πληροφορήσῃ.

§87ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, δὲν ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις.

§88Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς προτάσεως περὶ παρακρατήσεως, ἡ ὁποία ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἀβαρία ἐν τῇ θαλασσοταραχῇ αὐτῇ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἡ μικρὰ ἐλπὶς, ἡ ὁποία ἀπέμεινεν ὑπὲρ τῶν πασχόντων, εἶναι ἡ μικρὰ διευκόλυνσις, ἡ ὑποσχομένη διὰ τῶν νομοσχεδίων. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀκριβὲς τὸ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Κραναίας λεχθὲν, ὅτι οὐδεμία βοήθεια πρόκειται διὰ τῶν νομοσχεδίων νὰ παρασχεθῇ, διότι, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἰδίως διὰ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου βεβαίως θέλει παρασχεθῆ διευκόλυνσίς τις. Δὲν νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἐπὶ πλέον ἡ συζήτησις τῶν νομοσχεδίων τούτων, ἀλλὰ δύναται νὰ συμβιβασθῇ τὸ πράγμα· νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν νομοσχεδίων, καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ εἰσαγαγὼν τὰ νομοσχέδια, νὰ ἀναπτύξῃ εἰς ἡμᾶς ἐπὶ τίνων βάσεων ἐστηρίχθη, συντάξας αὐτὰ, ἀκολούθως δὲ ἡ Βουλὴ νὰ παραπέμψῃ αὐτὰ εἰς ἐπιτροπὴν, ἐὰν εὕρῃ τοῦτο ἀναγκαῖον.

§89ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐὰν ἡ ψηφοφορία καὶ ἡ μετατροπὴ εἰς νόμον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν καὶ τίτλων ἀποθηκεύσεως» ἤρκει ἵνα ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, βεβαίως θὰ συνεφώνουν μετὰ τοῦ προλαλήσαντος. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ μόνον τὸ νομοσχέδιον πρὸς σύστασιν αὐτῶν. Πρὸς σύστασιν τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν ἀπαιτεῖται χρόνος καὶ κεφάλαια καὶ ἐργασία καὶ συνεταιρισμὸς, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην μου, ὅτι ἡ μεταβολὴ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου εἰς νόμον δὲν δύναται νὰ ἐπιδράσῃ ὡς πρὸς τὴν ἐσοδείαν τοῦ ἔτους τούτου. Ἐπειδὴ δὲ ἐξακολουθοῦμεν νὰ φροντίζωμεν περὶ σταφίδος, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν προτέραν αὐτοῦ θέσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ ὑποβληθὲν παρ’ ἐμοῦ νομοσχέδιον,— ὅπερ ἤδη ἔλαβε τὴν 44ην θέσιν, ἐπιγράφεται δὲ «συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ φορολογίας τῆς σταφίδος», — διότι τοῦτο ἀφορᾷ εἰς τὴν προσεχῆ συγκομιδὴν, καὶ εἰς τὸ ἄμεσον ἀποτέλεσμα ἐπὶ τῶν τιμῶν αὐτῆς. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν προεκλήθη ψηφοφορία. Ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ φρονῇ, ὅτι ὡς ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ θέματος δὲν πρέπει νὰ γείνῃ περαιτέρω συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου μου, ἂς προκληθῇ τοὐλάχιστον ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δικαιοῦμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ, ἵνα προταχθῇ τῶν λοιπῶν νομοσχεδίων, διότι ἐνέχει τὸ κατεπεῖγον, καὶ τὸ ἄμεσον ἐνδιαφέρον ὡς πρὸς τὸ ἐκκρεμὲς ζήτημα τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ τὴν κατάστασιν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ τὸ ὁποῖον, καλῶς ποιῶν ὁ κ. Πρόεδρος, εἶχε προτάξει μετὰ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, ἀπορῶ δὲ, πῶς τὸ μετέφερεν εἰς τὸ τέλος τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§90Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατε καὶ εἰς ἐμὲ νὰ ἐκφράσω μίαν ἀπορίαν, πῶς γεννᾶται ζήτημα μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀφοῦ χθὲς συνεφωνήθη, ὅτι τὰ τρία ταῦτα νομοσχέδια θὰ προταχθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὴν σημερινήν. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἶναι πλέον ἢ ὥριμα πρὸς συζήτησιν, διότι δὲν εἶναι ἄγνωστα εἰς τοὺς πλείστους, αἱ δὲ ἐπιτροπαὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς οὐδεμίαν σχεδὸν ἐργασίαν προβαίνουσι. Πάντοτε, ὁσάκις νομοσχέδια ἀπεστάλησαν εἰς ἐπιτροπὰς, δὲν ἐπετεύχθη ἄλλο τι δι’ αὐτῆς τῆς παραπομπῆς, παρὰ ἡ ἀπώλεια χρόνου. Νομίζω ὅτι καλῶς θὰ πράξωμεν, ἐὰν συζητήσωμεν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὰ νομοσχέδια ταῦτα, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ τὰ μελετήσωσι καὶ νὰ ὑποβάλωσι τυχὸν τροπολογίας, ἔχουσι καιρὸν μέχρι τῶν ἄλλων ἀναγνώσεων νὰ ὑποβάλωσι τὰς τροπολογίας αὐτῶν καὶ τὸ πόρισμα τῶν μελετῶν του.

§91ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ προταχθῶσι τὰ προταχθέντα ἤδη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τρία νομοσχέδια, δὲν συμπεριελάμβανε βεβαίως τὴν ἀπόφασιν, ὅπως τὸ παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθὲν καὶ προταχθὲν νομοσχέδιον ταχθῇ προτελευταῖον. Ἐὰν λοιπὸν ἐμμείνωμεν εἰς τὴν προτέραν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν του καὶ τὸ ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον.

§92ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ἂν πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν περὶ θεραπείας τινὸς οἱασδήποτε τῆς σημερινῆς καταστάσεως τῆς σταφίδος, τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἐκ Κραναίας ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ εἶναι μᾶλλον ἐπίκαιρον. Τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα προτάσσονται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀφορῶσι τὴν καθιέρωσιν θεσμοῦ ἔχοντος ἀπώτερον χαρακτῆρα καὶ γενικώτερον. Ἐὰν πρέπῃ νὰ ψηφισθῶσιν ὡς ἔχουσιν ἢ ὄχι, ἐὰν ἦναι καλὰ ἢ κακὰ, τοῦτο εἶναι ζήτημα οὐσίας, καὶ δὲν εἰσέρχομαι εἰς αὐτήν. Νομίζω ὅμως καὶ ἐγὼ, ὅτι χρήζουν ἀναμφισβητήτως μελέτης, καὶ μελέτης συντονωτέρας, διότι εὑρίσκονται καὶ τὰ τρία ἐν συνδυασμῷ πρὸς ἄλληλα, ἀποτελοῦντα εἶδος κρίκου. Δὲν συμφωνῶ ὅμως μὲ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κραναίας, ὅτι πρέπει νὰ παραπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἰς τὴν μέλλουσαν σύνοδον. Πιστεύω ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀρκετὸν χρόνον, ἵνα τὰ συζητήσωμεν καὶ ἐν τῇ παρούσῃ συνόδῳ. Θὰ ἦτο ὅμως καλὸν νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς ἐπιτροπὴν εἰδικὴν, ἡ ὁποία ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν νὰ φέρῃ τὴν ἐπ’ αὐτῶν ἔκθεσίν της. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κραναίας, ἀφοῦ δὲν ἐπηρεάζεται ἐκ τῆς ψηφοφορίας, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν χθὲς, ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ συζητοῦσα τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ὑπὸ τὴν σημερινὴν καὶ ἐπείγουσαν αὐτοῦ ἔποψιν, δύναται, λέγω, νὰ προταχθῇ παντὸς ἄλλου, ὅπως συζητηθῇ.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ ἡ πρότασις αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ τὴν στιγμὴν ταύτην, διότι παρεμπίπτει ἡ πρότασις περὶ παραπομπῆς εἰς ἐπιτροπὴν τῶν τριῶν ἄλλων νομοσχεδίων.

§94ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρὸς καλλιτέρευσιν τῆς τύχης τῆς σταφίδος διάφορα μέχρι τοῦδε μέτρα προὐτάθησαν· τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως, τὸ ὁποῖον ἀφεώρα εἰς τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν καὶ τὸ ὁποῖον ἀπεῤῥίφθη, καὶ ἐκεῖνα, περὶ τῶν ὁποίων διαλαμβάνουσι τὰ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδια καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρὸ μικροῦ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, καὶ τὸ ὁποῖον καὶ πρὸ δύο ἐτῶν ὑπέβαλον, ὅπερ ἀφορᾷ ἀκριβῶς εἰς ἐκεῖνα τὰ θέματα, περὶ τῶν ὁποίων διαλαμβάνουσι τὰ νομοσχέδια τοῦ κ. Σιμοπούλου. Τὰ θέματα ταῦτα δὲν εἶναι ἄνευ σπουδαιότητος, διότι πρόκειται περὶ ὑποστηρίξεως τῆς παραγωγῆς, πρόκειται περὶ ἀνακουφίσεως τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, καὶ εἶναι ἐπίσης σπουδαῖα καὶ ἐπίσης ἐπείγοντα, ὅπως καὶ τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως, τὸ ἀποῤῥιφθέν· οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ δὲν δύνανται νὰ ἐμμείνωσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων των, διότι στεροῦνται τῶν μέσων τῆς καλλιεργείας. Ὅσοι ἦσαν Βουλευταὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν βουλευτικὴν περίοδον, ἐνθυμοῦνται ὁποῖαι συζητήσεις ἐγένοντο ἐπὶ τῶν ἐπικλήσεων, τὰς ὁποίας εἴχομεν ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐζήτουν νὰ χορηγηθῇ εἰς αὐτοὺς ποσόν τι χρηματικόν, ὅπως δυνηθῶσι νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς μεγάλας δαπάνας τῆς καλλιεργείας· ἐνθυμοῦνται δὲ, ὅτι μέχρις ἐπαναστάσεως ἔφθασαν αἱ ἐξεγέρσεις τῶν πολιτῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Θέλομεν νὰ ἐπαναληφθῶσι τὰ αὐτὰ γεγονότα; Νομίζω ὅτι ἐπείγουσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ὡς καὶ τὸ τῆς παρακρατήσεως, τὸ ἀποῤῥιφθέν· θὰ δώσωμεν τοὐλάχιστον μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου μίαν παρηγορίαν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τοὺς δυστυχοῦντας, θὰ δώσωμεν μίαν ἐλπίδα, ὅτι θ’ ἀνακουφισθῶσί πως, ὅτι θ’ ἀνακουφισθῶσιν ἐν τῇ καλλιεργείᾳ· θὰ χορηγηθῇ μία ἐλπὶς, ὅτι θ’ ἀνατιμηθῇ κἄπως ὁ σταφιδόκαρπος, καὶ δὲν θὰ καταληφθῶσιν ἀπὸ τὴν ἀπελπισίαν, ἵνα ἐγκαταλείψωσι τὴν περιουσίαν των. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν ἔχουσι δίκαιον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προτείνουσιν, ὅτι πρέπει τὰ νομοσχέδια ταῦτα νὰ ἀναβληθῶσι διὰ τὴν ἑπομένην σύνοδον· τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἶναι λίαν ἐπείγοντα. Συμφωνῶ εἰς τὸ νὰ γείνῃ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ τὰ ἐξετάσῃ, διότι ἐδῶ πρόκειται περὶ δύο συστημάτων· πρόκειται νὰ εὑρεθῶσι χρήματα πρὸς ἵδρυσιν τῆς Τραπέζης τῆς Σταφιδικῆς, πρόκειται νὰ ἀνευρεθῶσι κεφαλαιοῦχοι, οἱ ὁποῖοι νὰ χορηγήσωσι τὰ κεφάλαια ταῦτα, ἀλλὰ πρόκειται καὶ ἄλλο σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἐπικαλούμεθα τὴν ἀρωγὴν τῶν κεφαλαιούχων, ἀλλ’ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ διὰ καταβολῶν καὶ συνεισφορῶν δύνανται νὰ ἀπαρτίσωσι τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον τοῖς ἀναγκαιοῖ. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν ἔχει νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ τούτου καὶ τοῦ ἄλλου συστήματος. Τὸ ἕτερον μέτρον, ὅπερ προβάλλεται ὑπὸ τοῦ ἐκ Παρνασσίδος κ. Βουλευτοῦ, τὸ μέτρον τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, ἀφορᾷ ὅλον τὸ ἐμπόριον καὶ ὅλα τὰ προϊόντα, καὶ νομίζω ὅτι ὡς πρὸς τοῦτο δὲν ἐπειγόμεθα. Ἐδῶ, εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν ὑπάρχει ἐμπόριον διαμετακομίσεως τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἔχωμεν ἐπείγουσαν καὶ ἀπόλυτον ἀνάγκην γενικῶν ἀποθηκῶν. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην σταφιδικῶν ἀποθηκῶν, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀνακουφίσωσι τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, διότι εἰς τὰς σταφιδικὰς ἀποθήκας θὰ δύνανται νὰ ἐναποθηκεύωσι τὸ προϊόν των καὶ νὰ λαμβάνωσιν ἀπέναντι αὐτοῦ ἓν μέρος τῆς ἀξίας του. Ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς συστάσεως σταφιδικῶν ἀποθηκῶν πρέπει νὰ τὸ ἀποδώσωμεν μόνον εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ὡς προνόμιον αὐτῆς. Ἐὰν πρόκειται νὰ συστηθῇ Σταφιδικὴ Τράπεζα, δὲν πρέπει νὰ στερήσωμεν αὐτὴν τοῦ προνομίου τούτου, τοῦ νὰ ἔχῃ αὐτὴ μόνη σταφιδικὰς ἀποθήκας, διότι αἱ σταφιδικαὶ ἀποθῆκαι θὰ δίδωσιν εἰς αὐτὴν μίαν ὠφέλειαν...

§95ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Συζητεῖτε ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§96ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι. Λέγω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ τῶν δύο συστημάτων· ἐὰν τὰς σταφιδικὰς ἀποθήκας θὰ τὰς ἱδρύσῃ ἡ Τράπεζα, ἢ ἐὰν θὰ ἔχῃ τὸ τοιοῦτον δικαίωμα πᾶσα ἑταιρία, ὡς περιλαμβάνει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Πρέπει λοιπὸν νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς ἐπιτροπὴν τὰ νομοσχέδια, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ σχηματισθῇ ἀπὸ ὀλίγιστα εἰδικὰ πρόσωπα τῆς Βουλῆς, νὰ μὴ ἦναι πολυμελὴς,—διότι γνωρίζομεν, ὅτι αἱ πολυμελεῖς ἐπιτροπαὶ δὲν φθάνουν ποτὲ εἰς σοβαρὰ ἀποτελέσματα,—νὰ δοθῇ δὲ εἰς αὐτὴν σύντομος προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της. Τὸ ἀντικείμενον τῶν προκειμένων νομοσχεδίων εἶναι γνωστὸν, καὶ ὅλοι οἱ πολιτευόμενοι ἔχουσι σαφῆ ἰδέαν περὶ αὐτῶν· ἄλλως καὶ οἱ μὴ γνωρίζοντες δύνανται ἐντὸς τῶν ἡμερῶν αὐτῶν νὰ μελετήσωσι τὰ θέματα, περὶ τῶν ὁποίων πραγματεύονται τὰ νομοσχέδια. Φρονῶ, ὅτι προθεσμία τριῶν ἢ πέντε ἡμερῶν εἶναι ἀρκετὴ, ὅπως ἡ συστηθησομένη ἐπιτροπὴ μελετήσῃ τὰ νομοσχέδια καὶ ἀποφασίσῃ περὶ αὐτῶν, ὑποβάλῃ δὲ τὸ πόρισμα τῆς μελέτης της εἰς τὴν Βουλήν. Προτείνω λοιπὸν, ὅπως συστηθῇ μία ἐπιτροπὴ, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὀλιγομελὴς, νὰ ταχθῇ δὲ προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της, οὐχὶ μείζων τῶν 5 ἡμερῶν.

§97Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, νὰ συστηθῇ ἐπιτροπὴ ἐκ τριῶν μελῶν, τὰ ὁποῖα νὰ ἐκλέξητε ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ ταχθῇ προθεσμία εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην 4–5 ἡμερῶν, διὰ νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἦτο καλλίτερον πενταμελής.

§99Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔστω.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ συστηθῇ πενταμελὴς ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παραπεμφθῶσι τὰ τρία νομοσχέδια.

§101ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλα τὰ σχετικὰ νομοσχέδια.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλῶς.

§103ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ ἀφορῶντα τὴν σύστασιν γενικῶν ἀποθηκῶν, Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τὰ ἄλλα τὰ σχετικά.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της μέχρι τῆς προσεχοῦς Τετάρτης.

§105ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ συστηθῇ πενταμελὴς ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ παραπεμφθῶσιν ἅπαντα τὰ νομοσχέδια τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος, τασσομένης προθεσμίας μέχρι τῆς προσεχοῦς Τετάρτης, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσίν της;

§107ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§109ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐμπαιγμὸς πλέον νὰ ὁμιλῶμεν περὶ σταφίδος, ἀφοῦ τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος τὸ κατεστρέψαμεν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι, καὶ πρῶτος ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ὁ ὁποῖος ἦτο ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως καὶ δὲν ἦλθε νὰ ψηφίσῃ.

§110ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐλέγξητε ἐμέ! Γνωρίζουσιν ὅλοι οἱ συνάδελφοί μου, ὅτι ἀσθενήσας δὲν ἠδυνήθην νὰ παραστῶ εἰς τὴν συνεδρίασιν, καὶ δὲν ἤλπιζον ποτὲ ὅτι ἐπὶ τοιούτου σοβαροῦ ζητήματος ἡ Βουλὴ ἤθελε κάμει τοιαύτην ψηφοφορίαν. (Ἀντεγκλήσεις).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη ὑπάρχει πρότασις, ὅπως προταχθῇ ἡ συζήτησις τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Αἰγύπτου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰγύπτου ἐμπορικῆς συμβάσεως. Ὁ κ. Βελλιανίτης ἔχει τὸν λόγον.

§112ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς Αἰγυπτιακῆς συμβάσεως εἶπον, ὅτι ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως ταύτης, ἐφ’ ὅσον δὲν κανονίζονται ὁριστικῶς καὶ οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοί, οἱ ἐκδοθέντες κατὰ τὸ 1891 ἐν Καΐρῳ. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὁ ἐκ Βόλου κ. Φιλάρετος καὶ ὁ ἐκ Καρδίτσης κ. Βελλίνης, ὑπεστήριζον ὅτι οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοὶ οὐδόλως συνδέονται πρὸς τὴν σύμβασιν τὴν συζητουμένην σήμερον· ἐκθέτοντες μάλιστα τὴν γνώμην ταύτην, ἀνέφερον τὰ ἀγαθὰ, ἅτινα ἀνέμενον τὰς καπνοφόρους ἐπαρχίας ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης, ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι ὁ κ. Βελλίνης ἐπιτροχάδην παρέταξε καὶ ἀριθμοὺς τῆς εἰσαχθησομένης ἐν Αἰγύπτῳ ποσότητος καπνοῦ, εὐθὺς ὡς θὰ ἐψηφίζετο ἡ σύμβασις. Ὁ κ. Βελλίνης ὑπελόγιζεν, ὅτι 4,000,000 ὀκάδες περίπου καπνοῦ θὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Αἴγυπτον μόνον ἐκ τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Τράκας πρὸ μικροῦ σᾶς ἔλεγεν, ὅτι 2,000,000 ὀκάδες καπνοῦ θὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Αἴγυπτον ἐκ μόνης τῆς Λαμίας. Ὁ κ. Εὐταξίας δὲν ἐνθυμοῦμαι πλέον πόσα ἑκατομμύρια εἶπεν ὅτι θὰ εἰσαχθῶσιν...

§113ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μύθους θέλετε νὰ πλέξητε; ἐγὼ εἶπον, ὅτι μόνον ἐκ τοῦ δήμου Δωριέων εἰσάγονται εἰς τὴν Αἴγυπτον ὀλίγαι δεκάδες χιλιάδων ὀκάδων καπνοῦ.

§114ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὡς πρὸς τὸν κ. Εὐταξίαν συμφωνοῦμεν, ἀλλ’ ἀφαιρουμένου καὶ τοῦ ποσοῦ τούτου, πάντοτε κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἀπομένει ποσὸν 6,000,000 ὀκάδων. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι καπνοφόροι· εἶναι ἡ ἐπαρχία Τριχωνίας, ἡ ἐπαρχία Ἀμφίσσης, ἡ ἐπαρχία Ἄργους, ἡ ἐπαρχία Ναυπλίας, ἀπὸ τὰς ὁποίας, ὡς φρονοῦσιν οἱ Ναυπλιεῖς καὶ Ἀμφισσεῖς καὶ οἱ ἄλλοι καπνοπαραγωγοί, θὰ εἰσαχθῶσιν ἐπίσης 2 ἢ 3 ἑκατομμύρια ὀκάδων. Οὕτως ἔχομεν ἓν ποσὸν 6 ἢ 8 ἑκατομμυρίων ὀκάδων ἑλληνικοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσάγηται καὶ θὰ καταναλίσκηται ἐν Αἰγύπτῳ. Ἐγὼ, Κύριοι, ἔχω ὅλως ἀντίθετον γνώμην, καὶ ὡς πρὸς τ’ ἀποτελέσματα τῆς συμβάσεως καὶ ὡς πρὸς τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν κ. κ. συναδέλφων, οὓς θεωρῶ εἰς ἄκρον παρακεκινδυνευμένους, διὸ καὶ φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις αὕτη, προτοῦ λυθῇ τὸ ζήτημα τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν, καθόσον νομίζω, ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη, καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἀσυλίας, ὡς καὶ τὰ ἄλλα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα παραχωροῦμεν εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν χάριν τῆς ἀμφιβόλου εἰσαγωγῆς τοῦ καπνοῦ, εἶναι τὸ τελευταῖον προπύργιον ἐναντίον τῶν προθέσεων τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, τῆς ἐπιδιωκούσης τὴν μείωσιν τοῦ γοήτρου καὶ τῆς δυνάμεως τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ τὴν καταστροφὴν σπουδαιοτάτων ἑλληνικῶν συμφερόντων, ὡς ἐκ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς καταναλώσεως οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ...

§115Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μοὶ ἐπιτρέπετε ἂν σᾶς ἐρωτήσω κἄτι τι;

§116ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὅ,τι θέλετε.

§117Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ποίαν ἀσυλίαν ἐννοεῖτε; ὅσον ἀφορᾷ τὸν τελωνειακὸν κανονισμόν;

§118ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ τελωνειακοῦ κανονισμοῦ δὲν σημαίνει ἀσυλίαν· τοιαύτην ἐννοῶ ἐγὼ τὴν ἔρευναν τῶν ἑλληνικῶν καταστημάτων καὶ τῶν πλοίων εἰς ἀπόστασιν 10 χιλιομέτρων ἀπὸ τῆς ἀκτῆς, ἣν παρέχομεν δυνάμει τῆς συμβάσεως ταύτης. Εἶπον πρό τινων ἡμερῶν, ποῖον κίνδυνον θὰ διατρέξωμεν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐφαρμοσθῶσιν οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοί, οἵτινες ἀποτελοῦσι μέρος ὁλοκλήρου σειρᾶς πολέμου κατὰ τῶν ἐκεῖ ἑλληνικῶν συμφερόντων. Δυστυχῶς ἀπὸ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἀγγλία κατέχει τὴν Αἴγυπτον, παρατηρεῖται πείσμων τις τάσις πρὸς ἐξόντωσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, οἱ ἀστυνομικοὶ δὲ οὗτοι κανονισμοὶ οὐδὲν ἄλλο πράττουσιν ἢ καταφέρουσι καίριον πλῆγμα εἰς συμφέροντα ἑπτακισχιλίων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἐμπορεύονται τὰ οἰνοπνευματώδη ποτὰ ἐν Αἰγύπτῳ. Ἡ πολιτικὴ αὕτη τῆς Ἀγγλικῆς κατοχῆς εὗρε πρόθυμον πρό τινων ἐτῶν τὸν κ. Τρικούπην. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, διὰ ποῖον λόγον ὁ κ. Τρικούπης ἤθελε νὰ φαίνηται εὐάρεστος πρὸ τὴν Ἀγγλικὴν κατοχὴν, καὶ παρεχώρησεν οὕτως ὅλα τὰ δικαιώματα σχεδὸν, τὰ ὁποῖα εἴχομεν ἐκ τῶν συμβάσεων καὶ ἐκ τῶν συνθηκῶν ἀπὸ τοῦ 1740 καὶ τῆς ἐν Καλιτζᾷ συνθήκης, ἄνευ οὐδενὸς ἀνταλλάγματος. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμή, ἵνα συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων, θ’ ἀναπτύξω τὸ θέμα, καὶ θὰ καταδείξω ποῖα καὶ πόσα συμφέροντα ἡμῶν κατεστράφησαν, ποῖα καὶ πόσα δικαιώματα παρεχωρήσαμεν εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν ἄνευ οὐδενὸς ἀνταλλάγματος. Τόρα περιορίζομαι εἰς τὴν παροῦσαν σύμβασιν, καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν, τῶν ὁποίων θὰ σᾶς ἐκθέσω τὴν ἱστορίαν διὰ βραχέων. Κατὰ τὸ 1889 ἐπετράπη ὑπὸ τῶν Δυνάμεων εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν νὰ δημοσιεύσῃ ἀστυνομικοὺς κανονισμούς· ἀλλ’ οἱ ἀστυνομικοὶ οὗτοι κανονισμοὶ περιωρίζοντο ἐντὸς τοῦ στενοῦ κύκλου τῆς φύσεως αὐτῶν, δηλαδὴ δὲν ἐπετρέπετο οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη παραβίασις τῶν συμβάσεων καὶ τῶν συνθηκῶν, οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη μείωσις οὐδενὸς δικαιώματος, τὸ ὁποῖον κατεῖχον αἱ ξέναι ἐθνικότητες, αἱ ἐνοικοῦσαι τὴν Αἴγυπτον. Οἱ ἀστυνομικοὶ οὗτοι κανονισμοὶ ἐδημοσιεύθησαν κατὰ τὸ 1891, ἀμέσως δ’ ἐφάνη ἡ ὑπερβασία τῆς ἐξουσίας καὶ ὁ κύριος λόγος, δι’ ὃν ἐπεδιώχθη ἡ δημοσίευσις τούτων. Ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐδημοσιεύθησαν οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοὶ, ἦτο ἡ καταπολέμησις τοῦ ἑλληνικοῦ καὶ τοῦ γαλλικοῦ ἐμπορίου ἐν Αἰγύπτῳ. Ἀφίνω τὰ ἄλλα δικαιώματα, ἅτινα παρεβιάζοντο, καὶ ἔρχομαι μόνον εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν κατανάλωσιν τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν ἐν τῇ Αἰγυπτιακῇ χώρᾳ. Ἀλλὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εὐθὺς ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις διεμαρτυρήθη ἐντόνως καὶ ἐθεώρησεν ὡς ὑπερβασίαν τοὺς κανονισμοὺς τούτους, πράγματι δὲ δι’ ἐνεργειῶν ταχυτάτων ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἐξηνάγκασε τὴν Αἰγυπτιακὴν νὰ τροποποιήσῃ τοὺς ἀστυνομικοὺς κανονισμοὺς, καὶ οὕτω πως ἐπετράπη ἡ κατανάλωσις κατ’ ἀρχὰς μόνον εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς συνοικίας τῶν μεγάλων πόλεων τῆς Αἰγύπτου, κατόπιν δὲ καὶ εἰς τὰς μὴ εὐρωπαϊκὰς συνοικίας τῶν πέντε πόλεων, ἔνθα κατοικοῦσι πολλοὶ Εὐρωπαῖοι. Ἡ Γαλλία, ὡς γνωστὸν, καταναλίσκει πρώτης τάξεως ποτὰ, κονιὰκ τῆς καλλιτέρας ποιότητος, καὶ καταναλίσκει φυσικῶς αὐτὰ ἐντὸς τῶν μεγάλων πόλεων, ὅπου ὑπάρχουσι μεγάλοι εὐρωπαϊκοὶ πληθυσμοὶ καὶ ὀλίγοι πλούσιοι ἰθαγενεῖς, οἱ ὁποῖοι ποιοῦνται χρῆσιν τοιούτων οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν. Ὡς πρὸς τὴν Ἑλλάδα ὅμως, τὸ ζήτημα διαφέρει· διὸ καὶ ἔμεινεν ἐκκρεμὲς ἔκτοτε. Τὰ ἑλληνικὰ οἰνοπνευματώδη ποτὰ καταναλίσκονται εἰς τὰς μικρὰς πόλεις καὶ εἰς τὰς κώμας, ἡ ἀπαγόρευσις δὲ ὑφίσταται εἰς αὐτὰς, ἀλλ’ εἰσέτι οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοὶ δὲν ἐφηρμόσθησαν. Ἐὰν ἐφαρμοσθῶσιν ὅμως, ὡς ἔχω τὸν φόβον νὰ πιστεύω, ἔχουσι δὲ τὸν φόβον τοῦτον πάντες οἱ κατοικοῦντες ἐν Αἰγύπτῳ Ἕλληνες, ἐὰν ἐφαρμοσθῶσιν οἱ ἀστυνομικοὶ οὗτοι κανονισμοὶ, τὰ ἐμπορικὰ συμφέροντα 7 χιλιάδων Ἑλλήνων, ἐξασκούντων τὸ ἐμπόριον τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν εἰς τὰς πόλεις τὰς μικροτέρας, ὡς εἶπον, τῆς Αἰγύπτου, καταστρέφονται ἐντελῶς. Ἀλλὰ δὲν καταστρέφονται μόνον οἱ ἔμποροι οὗτοι, καταστρέφεται καὶ ἡ βιομηχανία τῆς οἰνοπνευματοποιΐας, ἡ ὁποία ἤρχισε παρ’ ἡμῖν πρὸ ἐτῶν καὶ ἥτις προώδευσεν ἤδη σημαντικῶς. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου συνάδελφος κ. Τοπάλης ἐζήτησε σημείωσιν τοῦ καταναλισκομένου οἰνοπνεύματος ἐν Αἰγύπτῳ, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν μᾶς ἐδόθη ἡ σημείωσις αὕτη, ἵνα ἴδωμεν ποῖον ποσὸν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν καταναλίσκεται ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ. Ἐγὼ ὅμως μετέβην ἐπίτηδες εἰς τὸ γραφεῖον τῆς στατιστικῆς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἐμελέτησα τὰ βιβλία, καὶ τῇ ὑποδείξει ἁρμοδίου ὑπαλλήλου ἔλαβον τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ποσότητα καὶ τὴν ἀξίαν τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν τῶν εἰσαγομένων εἰς τὴν Αἴγυπτον. Ἡ εἰσαγωγὴ αὕτη κατωρθώθη τῇ ἐνεργείᾳ τῶν Ἑλλήνων αὐτῶν ἐμπόρων, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα, ὡς εἶπον, καταστρέφονται διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν, κατωρθώθη δ’ ἀληθῶς νὰ εἰσαχθῇ τὸ Ἑλληνικὸν κονιὰκ καὶ νὰ καταναλίσκηται σήμερον ἀφθόνως, καίτοι ἡ κατανάλωσις αὐτοῦ ἤρχισε πρὸ τριῶν μόλις ἐτῶν. Ἔχω ἐδῶ τοὺς πίνακας τῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου, ἐξ ὧν ἐξάγεται, ὅτι κατὰ τὸ 1890 δὲν εἰσήχθη οὐδόλως Ἑλληνικὸν κονιὰκ, οὐδὲ ἄλλο οἰνόπνευμα, εἰς τὴν Αἴγυπτον, κατὰ τὸ 1891 ἐπίσης, κατὰ τὸ 1892 ὁμοίως· κατὰ τὸ 1893 ἄρχεται ἡ εἰσαγωγὴ αὐτοῦ, καὶ ἔχομεν κατὰ τὴν ἑλληνικὴν στατιστικὴν κατανάλωσιν 160,000 δραχμῶν, κατὰ τὸ 1894 ἡ εἰσαγωγὴ πενταπλασιάζεται, καὶ ἔχομεν εἰσαγωγὴν ἐν Αἰγύπτῳ οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν προσεγγίζουσαν τὸ ἑκατομμύριον...

§119ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καίτοι ἐφαρμοζομένων τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν.

§120ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἐφηρμόσθησαν οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοὶ εἰσέτι, ἢ μᾶλλον ἐφηρμόσθησαν μόνον σποραδικῶς, εἰς 4 ἢ 5 χωρία.

§121ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶσθε βέβαιος περὶ τούτου;

§122ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Βέβαιος, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ εἰσαχθῇ οὐδὲ μία φιάλη ἑλληνικοῦ οἰνοπνεύματος.

§123Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Πόσα εἰσήχθησαν;

§124ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἠρύσθην ἐγὼ ἀπὸ τὰ τεύχη, τὰ ὁποῖα ἐκδίδει ὁ κ. Σκιαδᾶς, ὁ διευθύνων τὸ τμῆμα τῆς στατιστικῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ εἰσαγωγὴ τῶν βιομηχανικῶν τούτων προϊόντων ἔχει ὡς ἑξῆς: Τὸ 1893 εἰσήχθησαν εἰς τὴν Αἴγυπτον οἰνοπνευματώδη ποτὰ ἐξ Ἑλλάδος 160,000 δραχμῶν, τὸ δὲ 1894 ἡ ἀξία τῶν εἰσαχθέντων ἀνέρχεται εἰς 900,000 δραχ.

§125ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅλα τὰ οἰνοπνευματώδη ποτά.

§126ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Μάλιστα.

§127Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς διορθώσω. Κατὰ τὴν στατιστικὴν τοῦ ἐμπορίου τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ἐτυπώθη ἤδη, φαίνεται ὅτι εἰς τὸ 1893, ὑπὸ τὴν κοινὴν ὀνομασίαν «οἶνοι καὶ διάφορα οἰνοπνευματώδη ποτὰ», ἐξήχθησαν εἰς Αἴγυπτον 606,946 ὀκάδες οἴνων καὶ οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν.

§128ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Σεῖς ἀναφέρετε ποσὸν ἀναφερόμενον εἰς οἴνους καὶ οἰνοπνευματώδη ποτὰ, ἐνῷ ἐγὼ ἀναφέρω μόνον τὰ οἰνοπνευματώδη ποτά. Ἡ σημείωσις τοὐλάχιστον, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔλαβον ἐκ τοῦ τμήματος τῆς στατιστικῆς, ἔχει τοὺς ἀριθμοὺς, τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέφερα· ἀλλ’ εἰς τὴν στατιστικὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν δὲν πρέπει νὰ ἔχητε πολλὴν ἐμπιστοσύνην.

§129ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ποῦ νὰ ἐμπιστευθῶμεν τότε;

§130ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ ποῦ πρέπει νὰ ἐμπιστευθῶμεν.

§131ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω ὅτι καὶ οἱ δύο ἐπικαλεῖσθε τὴν στατιστικὴν τοῦ κ. Σκιαδᾶ. Λοιπὸν δὲν ἔχει κανεὶς ἐξ ὑμῶν δίκαιον.

§132ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀπατᾶσθε. Ἐγὼ δὲν ἐπικαλοῦμαι τὴν στατιστικὴν τοῦ κ. Σκιαδᾶ, διότι ἔχω ἄλλας πηγὰς, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ στηριχθῶ· ἂν ἀνέφερα δὲ τοὺς ἀριθμοὺς τῆς στατιστικῆς τοῦ ἡμετέρου Ὑπουργείου, τὸ ἔπραξα ἵνα καταδείξω ὅτι ἀληθὴς στατιστικὴ δὲν ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι, καὶ ὅταν θελήσῃ τις νὰ βασισθῇ ἐπὶ τῶν πινάκων τῆς στατιστικῆς ταύτης, οὐδὲν ἀσφαλὲς θὰ ἐξαγάγῃ συμπέρασμα, καὶ εἶναι ὡς νὰ χάνῃ ἀδίκως τὸν καιρόν του. Ἐγὼ ἔχω ἐδῶ τὴν κίνησιν τοῦ ἐμπορίου τῆς Αἰγύπτου κατὰ τὸ 1894 ἐν τεύχει ἐκδοθέντι ὑπὸ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Αἰγυπτιακῶν τελωνείων. Ἐκ τῆς μελέτης τοῦ τεύχους τούτου ἐξάγονται τὰ ἀκόλουθα ἀποτελέσματα. Εἰσήχθησαν εἰς τὴν Αἴγυπτον ἐξ Ἑλλάδος εἰς οἰνόπνευμα, εἰς Liqueurs καὶ εἰς φιάλας κονιὰκ ποσὸν ἀξίας 38,526 λιρῶν αἰγυπτιακῶν. Τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς φράγκα χρυσᾶ ὑπερβαίνει τὸ 1,000,000. Βλέπετε λοιπὸν τὴν διαφορὰν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν πινάκων τοῦ τεύχους τοῦ ἑλληνικοῦ καὶ τῶν πινάκων τοῦ τεύχους τοῦ αἰγυπτιακοῦ.

§133ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἐπὶ τίνι βάσει κανονίζεται ἐκεῖ ἡ τιμὴ τοῦ κονιάκ;

§134ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τιμῆς τῆς ἐξαγωγῆς, τῶν ναύλων κτλ.

§135ΤΟΠΑΛΗΣ. Δὲν ἀνεφέρατε τὰς ὀκάδας ἢ τὰς φιάλας τοῦ εἰσαχθέντος ποσοῦ.

§136ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τὸ ἀναφέρει τὸ τεῦχος εἰς χιλιόγραμμα. Λοιπὸν ὅλον τὸ ποσὸν, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν πινάκων τοῦ τεύχους αὐτοῦ τοῦ αἰγυπτιακοῦ, ἀνέρχεται εἰς 1,000,000 φρ. χρυσᾶ. Ἡ διαφορὰ, βλέπετε, ὡς πρὸς τὰς στατιστικὰς πληροφορίας τοῦ ἑλληνικοῦ τεύχους εἶναι καταπληκτική.

§137ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αἱ πληροφορίαι σας ἀνάγονται εἰς τὸ 1894.

§138ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Μάλιστα· διότι εἰς τὴν Αἴγυπτον ἐπικρατεῖ τὸ σύστημα, τρεῖς μῆνας μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ ἔτους νὰ δημοσιεύηται ἀμέσως ἡ ἐτησία κίνησις τοῦ ἐμπορίου.

§139Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Αἱ ἀπογραφικαὶ σημειώσεις ἐνταῦθα λαμβάνονται ἐκ τῶν τελωνείων ἐν τῷ τμήματι τῆς στατιστικῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπου γίνεται συγκέντρωσις τῶν δηλωτικῶν ἐξαγωγῆς, καὶ ἐκεῖ ἀθροίζονται ὅλα καὶ ἀριθμοῦνται. Γίνεται δὲ τακτικὴ ὑπηρεσία.

§140ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν γίνεται τακτικὴ ὑπηρεσία, παρατηρῶ μόνον, ὅτι τὰ πορίσματα τῆς ἐργασίας ταύτης δὲν δύνανται νὰ μᾶς χρησιμεύσουν· ἄλλως βλέπετε καταφανῆ τὴν ὑπάρχουσαν διαφορὰν μεταξὺ τῶν πινάκων τῶν ἑλληνικῶν καὶ τῶν αἰγυπτιακῶν τευχῶν. Εἰς τὰ ἑλληνικὰ βιβλία βλέπω, ὅτι ἐξήχθησαν εἰς τὴν Αἴγυπτον οἰνοπνευματώδη ποτὰ ἀξίας 900,000 δραχμῶν. Εἰς τὸ αἰγυπτιακὸν τεῦχος βλέπω, ὅτι εἰσήχθησαν 1,000,000 φράγκων χρυσῶν. Κατανοεῖ ἤδη πᾶς τις, ὅτι ἔχομεν μεγάλην διαφοράν, ἔχομεν διαφορὰν περὶ τὰς 900,000 δραχμῶν.

§141Α. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ ὑπάρχουσα διαφορὰ εἶναι πρᾶγμα πολὺ ἁπλοῦν.

§142ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τὸ βλέπετε ἁπλοῦν αὐτὸ, κύριε Ὑπουργέ;

§143Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Βεβαίως· διότι εἴπατε, ὅτι τὰ μὲν ἑλληνικὰ βιβλία ἀναφέρουν 900,000, τὰ δ’ αἰγυπτιακὰ 1 ἑκατομμύριον. Πῶς λοιπὸν προκύπτει διαφορὰ 900,000 δραχμῶν;

§144ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι τὰ 1 ἑκατομμύριον φράγκα εἶναι χρυσᾶ, τὸ δὲ ἄλλο ποσὸν τῶν 900,000 εἶναι δραχμαί. Ὥστε ἡ διαφορὰ εἶναι πολὺ μεγάλη, ἡ διαφορὰ ὑπερβαίνει τὰς 900,000.

§145ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψει τὰς νοθεύσεις; ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσάγωνται ξένα ὡς ἑλληνικά;

§146Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἡ ἀξία ἴσως ὑπολογίζεται εἰς τὰ αἰγυπτιακὰ τελωνεῖα μεγαλειτέρα.

§147ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἡ ἀξία ἐξ ἐναντίας εἰς τὰς τελωνειακὰς διασαφήσεις σημειοῦται μικροτέρα πάντοτε τῆς πραγματικῆς, διότι τελωνίζονται τὰ ἐμπορεύματα ἐκεῖ ἀναλόγως τῆς ἀξίας, πληρόνοντα 8% ἐπ’ αὐτῆς· λοιπὸν γνωρίζει ὁ ἔμπορος, ὅτι, ὅσον ὀλιγώτερον ὑπολογισθῇ ἡ ἀξία τοῦ ἐμπορεύματός του ἐν τοῖς τελωνείοις, τόσον ὀλιγώτερον θὰ πληρώσῃ δασμὸν, τὸν ὁποῖον δύναται νὰ λάβῃ καὶ εἰς εἶδος τὸ τελωνεῖον. Τελωνίζετε δηλαδὴ 100 φιάλας κονιὰκ, καὶ φρονεῖ ὁ τελώνης, ὅτι ἡ ἀξία τοῦ κονιὰκ ὑπολογίζεται εὐθηνὴ, λαμβάνει ὀκτὼ φιάλας κονιὰκ καὶ δι’ αὐτῶν ἐξοφλεῖται ὁ δασμός· ἑπομένως συμφέρει νὰ τελωνίσῃ ὁ ἔμπορος ἐπὶ τῇ βάσει μικροτέρας ἀξίας τὸ ἐμπόρευμα. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα τοῦ τελωνισμοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ διὰ τοῦτο δύναταί τις νὰ ἔχῃ πεποίθησιν, ὅτι ὀλιγώτερον ὑπελογίσθη ἡ ἀξία τῶν πνευματωδῶν ποτῶν, περὶ τῶν ὁποίων φέρεται ὁ λόγος. Ἡ ἀξία λοιπὸν τῶν ποτῶν τούτων ἀνέρχεται εἰς 1 ἑκατομμύριον φράγκων χρυσῶν. Λοιπὸν ἐφαρμοζομένων τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν, σχεδὸν ἀποκλείεται ἡ ἀγορὰ τῆς Αἰγύπτου, ἐμποδίζεται ἡ κατανάλωσις τοῦ οἰνοπνεύματος, καταστρέφονται τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ἐκεῖ, —καὶ εἶναι οὗτοι χιλιάδες— μαραίνεται ἡ βιομηχανία, ἡ ὁποία μόλις ἀπὸ τοῦ 1891 ἤρχισε, καὶ ἡ ὁποία ἂν ἀκολουθήσῃ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν τῆς προόδου, θ’ ἀποφέρῃ μετὰ 2–3 ἔτη τρία ἑκατομμύρια καὶ τέσσαρα ἴσως εἰς χρυσόν· διότι, ἂν κατορθώσωσι νὰ καταλάβωσιν οἱ Ἕλληνες οἰνοπνευματοπῶλαι καὶ τὰς ἀγορὰς τοῦ Καΐρου, τῆς Ἀλεξανδρείας καὶ τῶν ἄλλων μεγαλοπόλεων τῆς Αἰγύπτου, τότε βεβαίως θὰ δυνάμεθα νὰ καταναλώσωμεν τριῶν καὶ τεσσάρων ἑκατομμυρίων φράγκων οἰνοπνευματώδη ποτὰ κατ’ ἔτος, ἐκτοπίζοντες οὕτω τὴν γαλλικὴν κατανάλωσιν. Ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἑτέρου προϊόντος, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Αἴγυπτον δυνάμει τῆς συμβάσεως ταύτης. Τὸ προϊόν τοῦτο εἶναι ὁ καπνός. Ὁ κ. ἐκ Καρδίτσης συνάδελφος, σᾶς εἶπον πρὸ μικροῦ, ὅτι ἔλεγε χθές, ὅτι θὰ εἰσαχθῶσι τέσσαρα ἑκατομμύρια ὀκάδες, νομίζω.

§148ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Τέσσαρα ἑκατομμύρια φράγκα, σᾶς εἶπον, θὰ εἰσαχθῶσιν ἐκ τῆς ὅλης ἐξαγωγῆς τοῦ καπνοῦ.

§149ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐκ Καρδίτσης;

§150ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Ἐξ ὅλης τῆς Θεσσαλίας.

§151ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ ἐνόμιζον ὅτι εἴπετε 4,000,000 ὀκάδες. Πόσας ὀκάδες ὑπολογίζετε;

§152ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Περὶ τὰ δύο ἑκατομμύρια εἰσήγοντο μέχρι τοῦδε. Βελτιουμένης ὅμως τῆς παραγωγῆς, βεβαίως θὰ εἰσαχθῇ πολὺ μεγαλείτερον ποσόν.

§153ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὥστε ὁ κ. Τράκας ὑπολογίζει δύο ἑκατομμύρια ὀκάδων μόνον ἀπὸ τὴν Φθιώτιδα;

§154ΤΡΑΚΑΣ. Ὄχι ἀπὸ τὴν Θεσσαλίαν καὶ ἀπὸ τὴν Φθιώτιδα. Μόνον ἀπὸ τὴν Φθιώτιδα 800,000 ὀκάδες, διότι ὁ καπνὸς τῆς Φθιώτιδος εἶναι ὁ καλλίτερος καπνὸς καὶ ἐξοδεύεται ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος· ὁ παλαιὸς καπνὸς τῆς Φθιώτιδος ἐξοδεύεται εἰς τὴν Αἴγυπτον, ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται εἰς 800 χιλιάδας ὀκάδας. Καὶ τῆς ἐπαρχίας Ἄργους ἀκόμη ὅλος ὁ καπνὸς πηγαίνει εἰς τὴν Αἴγυπτον, διότι εἶναι κατώτερος.

§155ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἠρχίσαμεν νὰ καταβαίνωμεν, καὶ θὰ καταβῶμεν πολὺ ἀκόμη ἀπὸ τοὺς πρώτους ὑπολογισμούς σας, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι. Ἐγὼ ἔλαβον πληροφορίας ἀπὸ τὸ στατιστικὸν γραφεῖον τοῦ Ὑπουργείου περὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐξαχθέντος καπνοῦ κατὰ τὰ ἔτη, καθ’ ἃ ἴσχυσεν ἡ σύμβασις, ἔχω δὲ ἰδίως τὰς τῶν τελευταίων ἐτῶν τοῦ 1889 καὶ 1890, ὅτε ἐγένετο ἡ μεγαλειτέρα εἰσαγωγὴ καπνοῦ. Λοιπὸν κατὰ τὸ 1889 εἰσήχθησαν εἰς φύλλα, καπνὸς Ἄργους καὶ Ναυπλίου—αὐτὸς εἶναι τὸ χειρότερον εἶδος τοῦ καπνοῦ—188,730 ὀκάδες, ἀξίας δραχ. 132,110, τὸ 1890 εἰσήχθησαν 127,618, ἀξίας δρ. 89,339· εἰσήχθησαν δὲ καὶ ἐκ τῶν ἄλλων καπνοφόρων ἐπαρχιῶν, κατὰ μὲν τὸ 1889 ὀκάδες 968,264, ἀξίας δραχ. 1,452,396, καὶ κατὰ τὸ 1890 ὀκάδες 1,522,850, ἀξίας δραχ. 2,284,275· ἀλλὰ τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ τὸ λάβητε ὑπ’ ὄψει καὶ νὰ τὸ ἔχητε ὡς γνώμονα τῆς ἐν Αἰγύπτῳ εἰσαγωγῆς τοῦ καπνοῦ, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γείνῃ, ἂν ψηφισθῇ ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, διότι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, τὸ 1890, εἶχε καταγγελθῆ ἡ σύμβασις, οἱ δὲ καπνέμποροι ἔσπευσαν νὰ προμηθευθῶσιν ἑλληνικοὺς καπνοὺς, νομίζοντες ὅτι, ὡς ἐπήρχετο ἡ λῆξις τῆς συμβάσεως καὶ δὲν θὰ ἐπετρέπετο εἰσαγωγὴ τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ, θὰ εὑρίσκετο ἡ αἰγυπτιακὴ ἀγορὰ ἄνευ τοιούτου, ἐνῷ αὐτοὶ θὰ εἶχον πλήρεις τὰς ἀποθήκας των. Θὰ ἐκερδοσκόπουν ἑπομένως καὶ δὲν ἠξεύρω πόσα θὰ ἐκέρδιζον. Ἀλλὰ συνέβη τὸ ἀντίθετον, δυστυχῶς.

§156ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λάβετε τὸ 1889.

§157ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τώρα θὰ σᾶς εἴπω, διατὶ λαμβάνω τὸ 1890· ἔχω τὸν λόγον μου· θέλω νὰ καταλήξω εἰς ἕτερον συμπέρασμα ἢ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προεικάζετε ὑμεῖς. Ἀκούσατε λοιπόν. Αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ εἰσαχθὲν κατὰ τὸ 1890 μένει σχεδὸν εἰς τὰς ἀποθήκας ἀκόμη, καὶ δὲν κατωρθώθη νὰ καταναλωθῇ ἔκτοτε· ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς δὲν ἠδυνήθη νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὸν καπνὸν τὸν τουρκικὸν τῆς κατωτέρας ποιότητος, διότι οὗτος ἦτο πολὺ εὐθηνότερος.

§158ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν εἶναι αὐτὸ μόνον, εἶναι ὅτι καταναλίσκεται καὶ ἐγχώριος καπνός.

§159ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτω ἔπαυσε πρὸ πολλῶν ἐτῶν, τὸ δὲ ὑπάρχον ἐκ τούτου ἀπόθεμα εἶναι ἐλάχιστον, ἀπαγορεύεται δ’ ἔκτοτε ἡ καλλιέργεια.

§160ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μόνον οἱ Φελλάχοι φουμάρουν τὸν καπνὸν τοῦτον τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς.

§161ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐξοδεύουν Σαμψοῦντος καὶ Γιάφας οἱ Φελλάχοι.

§162ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπεσκέφθην κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος τὴν Αἴγυπτον, εἶδον δὲ τί καπνὸν καταναλίσκουν ἐκεῖ. Ὑπάρχουν ἐκεῖ τὰ ἀρμενικὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα καταναλίσκουν τουρκικὸν καπνὸν καὶ τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ συναγωνισμοῦ ἐξετόπισαν τὰ ἑλληνικά, μόνον δὲ ἓν ὑπάρχει σήμερον, τὸ τοῦ κ. Συμεωνίδου, πλουσίου Ἕλληνος, ὁ ὁποῖος ἐμπορευόμενος τοὺς ἑλληνικοὺς καπνοὺς ἐζημιώθη ἑκατὸν χιλιάδας λίρας. Λοιπὸν σήμερον ὑπάρχει ἀπόθεμα ἑλληνικῶν καπνῶν ἀπὸ τοῦ 1890 πλέον τῶν 650,000 ὀκάδων· ἐκ τούτων 150,000 ὀκάδες μόνον εὑρίσκονται εἰς τὸ τελωνεῖον, αἱ δὲ 500,000 ἐτελωνίσθησαν μὲν, ἀλλὰ δὲν κατηναλώθησαν εἰσέτι, καὶ οἱ καπνέμποροι, οἱ κάτοχοι ἑλληνικοῦ καπνοῦ, ἐκποιοῦσι τὸν καπνὸν αὐτὸν ἀντὶ τῆς ἀξίας τοῦ δασμοῦ. Δηλαδὴ, ἂν πληρώσῃ τις τὸν δασμὸν μόνον, δύναται νὰ ἀγοράσῃ τὸν καπνόν, χωρὶς νὰ πληρώσῃ οὔτε λεπτὸν διὰ τὴν ἀξίαν αὐτοῦ...

§163ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τί ποσὸν ὑπολογίζετε ὅτι ὑπάρχει ἐν τοῖς τελωνείοις;

§164ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. 150,000 ὀκάδες ἐν τοῖς τελωνείοις, καὶ 500,000 ὀκάδες εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἀποθήκας. Αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς ἔχω λάβει ἐκεῖθεν, ὅτε εἶχον μεταβῆ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἐζήτησα δὲ τὰς πληροφορίας καὶ τὰς ἔλαβον ἀπὸ τοῦ Αἰγυπτιακοῦ τελωνείου. Ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ τηλεγράφημα τοῦ ἡμετέρου πολιτικοῦ πράκτορος, θὰ ἴδητε ὅτι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοῦ θὰ συμφωνῶσι πληρέστατα μὲ τοὺς ἰδικούς μου, ἀρκεῖ νὰ ζητηθῶσιν αἱ πληροφορίαι παρ’ αὐτοῦ ὡς δεῖ... Ἀλλ’ ὑπογραφομένης τῆς συμβάσεως ἠκούσατε ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ὑπολογίζουν περίπου ὅτι 3,000,000 καπνοῦ θέλουσιν εἰσαχθῆ μόνον ἐκ τῆς Θεσσαλίας, καὶ ὁ Νεῖλος θὰ ἀρχίσῃ ἐκβάλλων ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς χώρας 4,000,000 φρ. χρυσᾶ...

§165ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§166ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Διότι κατόπιν ἴσως θὰ φθάσουν ταῦτα καὶ εἰς 7,000,000... Ἐγώ, Κύριοι, θὰ σᾶς εἴπω ἐπὶ ποίων σεσαθρωμένων βάσεων στηρίζουν τοὺς ὑπολογισμούς των καὶ ποῖα χρυσᾶ ὄνειρα πλάττουν καὶ ποῖα χρυσᾶ ὄνειρα βλέπουν οἱ οὕτω σκεπτόμενοι. Λαμβάνω λοιπὸν πάλιν αὐτὸ τὸ ἀμείλικτον βιβλίον τῆς στατιστικῆς τοῦ ἐμπορίου τῆς Αἰγύπτου, καὶ παρατηρῶ ὅτι κατὰ τὸ 1894 εἰσήχθησαν ἐν ὅλῳ εἰς τὴν Αἴγυπτον 4,856,460 κιλόγραμμα καπνοῦ, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἔχομεν εἰσαγωγὴν εἰς ὀκάδας 4,000,000, ἐξ αὐτῶν δὲ ἐξήχθησαν εἰς σιγαρέτα εἰς τὴν Εὐρώπην ἀρκετὸν ποσόν. Ὥστε βλέπετε, ὅτι, ἐν ᾧ ἡ Αἴγυπτος ἀπαιτεῖ ποσὸν πρὸς κατανάλωσιν 4,856,000 χιλιογράμμων, ἡμεῖς λέγομεν ὅτι θὰ εἰσαγάγωμεν μόνον ἀπὸ τὴν Θεσσαλίαν 5,000,000 κιλόγραμμα καὶ δὲν ἠξεύρω πόσα ἄλλα ἀπὸ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ὑπολαμβάνεται, φαίνεται, ἡ Αἴγυπτος, ὡς ἡ μυθολογουμένη χρυσοφόρος χώρα διὰ τοὺς ἐκλογεῖς, ὡς Πακτωλὸς, καὶ οἱ μεταφέροντες τὰ ἐμπορεύματά των ἐκεῖ θ’ ἀποκτήσουν ἄφθονα πλούτη, ἐνῷ ὡς μοὶ ἔγραφεν ἀξιότιμος καπνέμπορος ἐκ Καΐρου, θ’ ἀφήσουν καὶ τὰ παπούτσιά τους ἐκεῖ οἱ καπνέμποροι, οἵτινες ἐπὶ τοιούτων βάσεων ὑπολογίζουν τὴν κατανάλωσιν τῶν ἐμπορευμάτων των.

§167Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Σᾶς τὰ γράφουν καπνέμποροι;

§168ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Βεβαίως. Ἐγὼ διεχείμασα ἄλλως τε πέρυσιν εἰς τὴν Αἴγυπτον, καὶ εἶδον πλείστους ἐκ τῶν καπνεμπόρων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι τὰ αὐτὰ μοὶ ἐπανέλαβον ὅλοι, δηλαδὴ ὅτι ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς σχεδὸν δὲν εἶναι καταναλώσιμος.

§169ΜΑΝΕΣΗΣ. Δὲν ἀνεγνώσατε τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν Προξενείων, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀντιθέτου γνώμης.

§170ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἰς τὰς ἐκθέσεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν Προξενείων δὲν ἔχω μεγάλην ὑπόληψιν· γνωρίζω πῶς συντάσσονται αἱ ἐκθέσεις αὗται, καὶ ἐν καιρῷ θὰ σᾶς εἴπω καὶ περὶ τούτου.

§171ΤΡΑΚΑΣ. Διατὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς ἀπροσδόκητα; ἡμεῖς ἔχομεν γεγονότα.

§172ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ποῖα γεγονότα; γεγονότα καὶ ἀριθμοὺς ἐξηκριβωμένους μόνον ἐγὼ ἔφερον ἐν τῇ Βουλῇ, εἰς δὲ τὸ ζήτημα τοῦτο δύναμαι νὰ δώσω οἱανδήποτε πληροφορίαν θέλετε, χωρὶς ν’ ἀνήκω εἰς καπνοφόρον ἐπαρχίαν. Ἰδοὺ τὰ γεγονότα, οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ τῆς Αἰγυπτιακῆς στατιστικῆς καὶ οἱ ἀριθμοὶ τοῦ κ. Σκιαδᾶ. Ἂν θέλητε νὰ συμβουλευθῆτε καὶ αὐτοὺς, θὰ τοὺς εὕρητε ὀλιγωτέρους.

§173ΤΡΑΚΑΣ. Εἶναι σπουδαῖον αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε· διότι γνωρίζω, ὅτι θὰ ἔχωμεν 3,000,000 ὀκάδων εἰσαγωγὴν, ἐνῷ σεῖς εἴπατε ὅτι εἰσήχθη 1,500,000.

§174ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι κατὰ τὸ 1889 εἰσήχθησαν 900,000,—τώρα θὰ σᾶς εἴπω ἀκριβῶς τὸν ἀριθμὸν,— σᾶς εἶπον δὲ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβητε τὸ 1890 ὡς μέτρον εἰσαγωγῆς καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, διότι κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο οἱ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἐμπορεύοντο τὸν ἑλληνικὸν καπνὸν, ἐπρομηθεύθησαν τὰ μεγαλείτερα ποσὰ, τὰ ὁποῖα βλέπω σήμερον ὅτι δὲν κατηναλώθησαν, καὶ ὅτι 650,000 ὀκ. περίπου εὑρίσκονται εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ δὲν εὑρίσκουν ἀγοραστάς. Αὐτὰ εἶπον ἐγώ. Λαμβάνων δὲ τὸ τεῦχος αὐτὸ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, σᾶς λέγω ὅτι κατὰ τὸ τεῦχος τοῦτο δὲν εἰσήχθησαν περισσότερα κατὰ τὸ 1894 τῶν 4,856,460 χιλιογράμμων, τὰ ὁποῖα μᾶς κάμνουν 4,000,000 ὀκάδας καπνοῦ. Αὐτὸ τὸ ποσὸν εἰσάγεται, αὐτὸ καταναλίσκεται εἰς τὴν Αἴγυπτον. Πῶς σεῖς νομίζετε, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς θὰ εἰσαχθῇ ἐκεῖ εἰς ποσὸν 4,000,000 καὶ 5,000,000, καὶ μάλιστα ἂν βελτιωθῇ ἡ ποιότης, ὡς εἶπεν ὁ κ. ἐκ Καρδίτσης συνάδελφος, τότε θὰ εἰσάγωνται 6,000,000 κοιλογράμμων, ἀφοῦ ἡ Αἴγυπτος μόνον 4,500,000 καταναλίσκει, τοῦτο εἶναι ὄχι μόνον περίεργον, ἀλλ’ ἀκατανόητον, νομίζω.

§175ΤΡΑΚΑΣ. Καὶ τρία ἑκατομμύρια καὶ 2½ νὰ εἰσάγωνται, πάλιν καλὰ εἶναι.

§176ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Μὴ βασίζεσθε ποτὲ εἰς φαντασιώδεις ἀριθμούς. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Εὐταξίας, αὐτὰ καὶ μόνον εἶναι ἀληθῆ, ὅτι δηλαδὴ θὰ εἰσαχθῶσι 500–600 χιλιάδες, τὸ πολὺ 700,000 ὀκάδες καπνοῦ, ἐκ τοῦ χειροτέρου μάλιστα εἴδους, τὸν ὁποῖον καπνίζουν οἱ Φελλάχοι, καὶ αὐτὸς δὲν θὰ στοιχίζῃ πλέον τῆς μιᾶς δραχμῆς κατ’ ὀκᾶν· εἶναι ζήτημα δὲ, ἐὰν θὰ καταναλωθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, καὶ τοῦτο θὰ γείνῃ ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ διαχείρισις τῶν μονοπωλίων Τουρκίας δὲν ἀφαιρέσῃ τὰ 2½ γρόσια τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους...

§177ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τρία γρόσια εἶναι.

§178ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τὰ 3 γρόσια, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει ὡς φόρον ἐξαγωγῆς εἰς τοὺς τουρκικοὺς καπνούς... Ἐὰν ἀφαιρέσῃ αὐτὰ, διὰ νὰ πολεμήσῃ τὸν ἑλληνικὸν καπνὸν, τότε εἶναι βέβαιον, ὅτι οὔτε 100,000 ὀκάδας δὲν θέλομεν πωλήσει εἰς τὴν Αἴγυπτον. Καὶ κατὰ μὲν τὴν προηγουμένην σύμβασιν τοῦτο ἐξησφαλίζετο διὰ τοὺς Ἕλληνας ἐμπόρους, ἀλλὰ κατὰ ταύτην, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, δὲν βλέπω νὰ ἐξασφαλίζωνται οὐδόλως ἐκ τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον θέλουσι διατρέξει οἱ Ἕλληνες ἔμποροι ἐκ τούτου.

§179ΤΡΑΚΑΣ. Τί ἐμποδίζει ἡ σύμβασις νὰ εἰσαχθῶσι καὶ τὰ κονιὰκ εἰς τὴν Αἴγυπτον; Θέλετε, διὰ νὰ ὠφεληθῶσιν ὀλίγα ἄτομα, νὰ καταστραφῶσι τόσαι χιλιάδες παραγωγῶν;

§180ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Πῶς εἶναι ὀλίγα ἄτομα; Σεῖς ἔχετε περιέργους ἰδέας· ἐκλαμβάνετε ὅλους τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ Ἕλληνας, οἱ ὁποῖοι ἐπαγγέλλονται τὸν ἔμπορον τοῦ εἴδους τούτου, λαθρεμπόρους. Ἐγὼ σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι οἱ ἔμποροι οὗτοι εἶναι ἐκ τῶν ἀξιολογωτέρων καὶ ἐκ τῶν ἐντιμοτέρων Ἑλλήνων, ὅτι καὶ φιλοπατρίαν ἔχουν καὶ εὐγένειαν αἰσθημάτων, καὶ προσηλωμένοι εἰς τὴν πατρίδα πάντοτε εἶναι, οὐδέποτε δὲ ἐχρημάτισαν λαθρέμποροι. Ὀλίγοι λαθρέμποροι, οἱ ὁποῖοι ἐπήγαιναν ἀπ’ ἐδῶ, εἶναι ἐκ τῶν εἰσαγόντων τὰ ἀπηγορευμένα εἴδη, ἤτοι τὸν καπνὸν καὶ τὸ χασὶς, ἀλλ’ οἱ πωλοῦντες τὰ οἰνοπνευματώδη ποτὰ εἶναι ἔμποροι τιμιώτατοι, ἐργαζόμενοι πατριωτικώτατα καὶ ὑποστηρίξαντες τὴν ἰδικήν μας βιομηχανίαν, ἡ ὁποία σήμερον ἀποφέρει ὅσα εἶπον πρὸ μικροῦ κέρδη, δὲν νομίζω δὲ, ὅτι διὰ τὴν ἐργασίαν των ταύτην πρέπει νὰ ἐπιῤῥίπτηται κατ’ αὐτῶν μομφὴ ἐντὸς τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς. Τοὺς νομίζω ἀξίους ἐπαίνων μᾶλλον.

§181ΤΡΑΚΑΣ. Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγώ.

§182ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸν ἀγορεύοντα, ἐὰν δὲν λείψουν αἱ ἀδιάκοποι διακοπαί.

§183ΤΟΜΑΝ. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ σᾶς ἀκούσωμεν, κ. Βελλιανίτη, μετὰ προσοχῆς· νὰ ἐκθέσητε τὴν γνώμην σας, ἐὰν δέ τινες ἐκ τῶν συναδέλφων ἀντιφρονοῦν, ἔχομεν ἀνάγκην ἐπίσης ν’ ἀκούσωμεν καὶ τὴν γνώμην αὐτῶν ἐν ἡσυχίᾳ καὶ ἠρεμίᾳ. Τὸ διακόπτειν, αὐτὸ σκοτίζει ἡμᾶς πάντοτε.

§184ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ ἐξέρχωμαι ἑκάστοτε τοῦ θέματος, ἵνα ἀπαντῶ εἰς τὰς ἐρωτήσεις συναδέλφων.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ὑποχρεωμένος· ἡ Βουλὴ δὲν ἀντιλαμβάνεται οὕτω.

§186ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἄλλο εἶναι αἱ ἐρωτήσεις πρὸς διασάφησιν, καὶ ἄλλο εἶναι αἱ διακοπαί.

§187ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὅσοι ἔχουν νὰ μοὶ ἀπευθύνουν ἐρωτήσεις πρὸς διασάφησιν, νὰ μοὶ ἀποτείνωσι ταύτας, κ’ ἐγὼ εὐχαρίστως θὰ δίδω ἐξηγήσεις· ἀλλ’ ἂν θέλουν νὰ μὲ διακόψουν, διὰ νὰ μεμφθῶσιν ὡς λαθρεμπόρους τοὺς Ἕλληνας τῆς Αἰγύπτου, καὶ νὰ εἴπωσιν ἄλλα μὴ ἔχοντα σχέσιν πρὸς τὸ συζητούμενον ζήτημα, δὲν θὰ τὸ ἐπιτρέψω. Ἔλεγον λοιπὸν προηγουμένως, Κύριοι, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὸν τουρκικὸν, πρῶτον διότι ἡ ποιότης αὐτοῦ, τοῦ ἑλληνικοῦ, εἶναι πολὺ κατωτέρα· δεύτερον, διότι ὁ τουρκικὸς καπνὸς εἶναι εὐθηνότερος ἀπὸ τὸν ἑλληνικόν· τρίτον, τὸ καὶ σπουδαιότερον, ὁ τουρκικὸς καπνὸς ἔχει χρῶμα καλλίτερον, εἶναι ἐλαφρότερος ἀπὸ τὸν ἑλληνικὸν, καὶ οὕτως οἱ ἐργοστασιάρχαι, οἱ παρασκευάζοντες τὰ σιγαρέτα, ἐνῷ μὲ μίαν ὀκᾶν ἑλληνικοῦ καπνοῦ κατασκευάζουν 750 ἢ 800 σιγαρέτα, μὲ τὸν τουρκικὸν καπνὸν κατασκευάζουσιν ὑπὲρ τὰ 1000. Ἐννοεῖτε λοιπὸν ποία εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ τουρκικοῦ καπνοῦ ἀπὸ τὸν ἑλληνικόν. Ἐπὶ ἴσοις ὅροις συναγωνισμὸς μεταξὺ ἑλληνικοῦ καὶ τουρκικοῦ καπνοῦ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος, πλανῶνται δὲ, ὅσοι νομίζουσιν, ὅτι πράγματι δύναται νὰ συναγωνισθῇ ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς, ἐὰν πληρόνῃ 25 γρόσια δασμὸν οὗτος, πληρόνῃ δὲ 25 καὶ ὁ τουρκικός· τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, θὰ ἔχῃ ὁ τουρκικὸς καπνὸς τὸ ἑξῆς πλεονέκτημα. Σᾶς εἶπον προηγουμένως, ὅτι ἡ Διαχείρισις τοῦ μονοπωλίου τῆς Τουρκίας ἐπιβάλλει φόρον, ἤτοι δικαίωμα ἐξαγωγῆς τοῦ καπνοῦ ἐκ τοῦ τουρκικοῦ Κράτους, τρία γρόσια κατ’ ὀκᾶν, τὰ ὁποῖα εἰς πᾶσαν στιγμὴν δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ, ὅπως ἐλαφρύνῃ τὴν ἀξίαν τοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ. Ἄλλοτε διὰ τῆς συμβάσεως τῆς προηγουμένης ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ὑπεχρεοῦτο, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ μονοπώλιον ἦρε τὸν φόρον αὐτὸν, νὰ ἐπιβάλλῃ αὐτή...

§188ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι νὰ αὐξάνῃ.

§189ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Νὰ αὐξάνῃ αὐτὴ ἐπὶ τῶν τουρκικῶν καπνῶν τὸ τελωνειακὸν τέλος μὲ ἴσον ποσὸν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀφῄρεσεν ἡ Διαχείρισις τοῦ μονοπωλίου τῆς Τουρκίας.

§190ΤΟΜΑΝ. Διὰ νὰ ἦναι ἰσότης.

§191ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Διὰ νὰ ἦναι ἰσότης τιμῶν. Σήμερον ὅμως, ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ, ὁ ὅρος οὗτος δὲν ὑπάρχει· δὲν ὑπάρχει δὲ καμμία ἀμφιβολία εἰς τοὺς γνωρίζοντας καὶ μελετήσαντας τὰ ζητήματα ταῦτα, ὅτι τὸ μονοπώλιον τὸ τουρκικὸν θὰ ἄρῃ τὸν φόρον τοῦτον, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἔχῃ τὸ πλεονέκτημα ὁ τουρκικὸς καπνὸς νὰ στοιχίζῃ 3 γρόσια ὀλιγώτερον κατ’ ὀκᾶν εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν ἀγοράν. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους, πῶς θέλετε νὰ συναγωνισθῇ ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς, νὰ συναγωνισθῇ μάλιστα ὁ καπνὸς τοῦ χειροτέρου εἴδους; Εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον τοῦτο. Ὑπάρχουσι τουρκικοὶ καπνοὶ τῆς χειροτέρας ποιότητος, οἱ ὁποῖοι εἶναι πολὺ καλλίτεροι ἀπὸ τοὺς ἰδικούς μας καὶ πολὺ εὐθηνότεροι. Ἑλληνικὸς καπνὸς εἷς μόνος δύναται νὰ συναγωνισθῇ, καὶ οὗτος εἶναι ὁ τοῦ εἴδους Σαρί.

§192ΜΑΝΕΣΗΣ. Εἴπατε ὅτι οἱ ἑλληνικοὶ καπνοὶ δὲν προτιμῶνται τῶν τουρκικῶν καπνῶν τῆς πρώτης ποιότητος· ἀλλ’ ἀναμφισβήτητον εἶναι ὅτι προτιμῶνται τῶν τουρκικῶν καπνῶν τῆς δευτέρας ποιότητος· αὐτὸς ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν Προξενείων τὸ λέγει εἰς ὅλας τὰς ἐκθέσεις.

§193ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἀντίθετον λέγει.

§194ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἀναγνώσατε τὸ ἔγγραφον, νὰ τὸ ἴδητε.

§195ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ τὸ ἀναγνώσω.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθήσατε, κύριε Βελλιανίτη.

§197ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δύο εἴδη μόνον καπνοῦ ἑλληνικοῦ δύνανται νὰ συναγωνισθῶσιν ὁπωσδήποτε μὲ τοὺς τουρκικοὺς καπνοὺς, λόγῳ ποιότητος μόνον· οἱ καπνοὶ οὗτοι εἶναι ὁ λεγόμενος Σαρί. Αὐτὸς παράγεται εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βόλου, νομίζω, καὶ τῆς Καρδίτσης ὀλίγος...

§198ΤΟΠΑΛΗΣ. Εἰς ὅλην τὴν Θεσσαλίαν.

§199ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Πολὺ καλά... Ἔχει ξανθὸν χρῶμα, καὶ ἑπομένως δύναται νὰ προσελκύσῃ ἀγοραστὰς εἰς τὴν Αἴγυπτον· ἀλλ’ ὁ καπνὸς αὐτὸς ἐν τῇ ἀγορᾷ, ἐν τῷ τόπῳ αὐτῷ τῆς παραγωγῆς του στοιχίζει 3 δραχμὰς καὶ 3,50 περίπου κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ ὅμοιος τουρκικὸς καπνὸς, καλλιτέρας μάλιστα ποιότητος, καλλιτέρου χρώματος καὶ ἐλαφρότερος, στοιχίζει 3 δραχμὰς καὶ 2½ μόνον ἐν τῇ ἀγορᾷ τῆς καταναλώσεως.

§200ΚΡΙΤΣΑΣ. Τρεῖς καὶ 2,80 στοιχίζει εἰς Θεσσαλίαν τὸ εἶδος τοῦτο.

§201ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἔστω. Εἶναι ἀδύνατον καὶ μὲ αὐτὴν τὴν τιμὴν νὰ καταναλωθῇ, ἀφοῦ ὁ τουρκικὸς στοιχίζει 3 καὶ 2,50 εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς καταναλώσεως. Εἶναι ἀδύνατος ὁ συναγωνισμὸς ἀκόμη, καὶ ὅταν τὴν αὐτὴν ἀξίαν ἔχῃ ὁ καπνὸς, διότι ἀπὸ τὸν τουρκικὸν θὰ ἀφαιρέσητε τὰ 3 γρόσια κατ’ ὀκᾶν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ. Ὑπάρχει καὶ ἕτερος καπνὸς, ὁ τῶν Καστελλίων, παραγόμενος εἰς τὴν Ἄμφισσαν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὁποίου δὲν παράγονται πλέον τῶν 50–60 χιλιάδων ὀκάδων, καὶ αὐτὸς δὲ ὑπάγεται εἰς τὸ αὐτὸ μέτρον, εἰς ὃ καὶ ὁ καπνὸς τῆς Θεσσαλίας. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ὅρου τούτου, ὁ ὁποῖος ὤφειλε νὰ ὑπάρχῃ, ὅπως ᾖ τοὐλάχιστον δυνατὸς ὁ συναγωνισμὸς μεταξὺ ἑλληνικοῦ καὶ τουρκικοῦ καπνοῦ, εἶναι καὶ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον γεννᾶται. Οἱ Ἕλληνες καπνέμποροι ζητοῦσι νὰ κόπτωσι τὰ κοτσάνια τοῦ καπνοῦ, ἵνα μὴ ὑποβάλλωνται καὶ εἰς τὸν δασμὸν αὐτῶν· εἶναι δὲ ταῦτα 4–5 ὀκάδες καθ’ ἕκαστον δέμα. Ἅμα τελωνισθῇ ὁ καπνὸς καὶ ἐξαχθῇ πρὸς κοπήν, οἱ ἔμποροι ἀφαιροῦσι τὰ κοτσάνια, καὶ ζητοῦσι τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ δασμοῦ αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τοῦτο δὲν τοὺς ἀσφαλίζει ἡ σύμβασις. Ἑπομένως ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς καὶ ὁ τουρκικὸς ἐπὶ ἴσοις ὅροις θὰ συναγωνίζωνται, μὲ τὴν διαφορὰν μόνον, ὅτι ὁ τουρκικὸς καπνὸς θὰ ἔχῃ ὡς πλεονέκτημα, ὅτι ἡ Regie τῆς Τουρκίας θὰ ἀφαιρέσῃ τὰ τρία γρόσια τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους, καὶ ἑπομένως εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος ὁ συναγωνισμὸς, καθόσον οἱ ὅροι δὲν θὰ ἦναι πλέον ἴσοι ἐν τῇ ἀγορᾷ. Ἀλλὰ λαμβάνων τις καὶ τοὺς εὐνοϊκωτέρους ὅρους, δύναται νὰ ὑπολογίσῃ, ὅτι τὸ εἰσαχθησόμενον ποσὸν τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ ποτὲ τὰς 800,000 ὀκάδας, καὶ ἀπέναντι τοῦ εὐτελοῦς τούτου ἀνταλλάγματος, ὅπερ μᾶς παρέχει ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, ἡμεῖς παρέχομεν αὐτῇ σπουδαιότατα δικαιώματα, ἐν οἷς τὸ σπουδαιότερον εἶναι τὸ τῆς ἀσυλίας· ἐπιτρέπεται διὰ τῆς συμβάσεως πλέον νὰ εἰσέρχηται ἡ τοπικὴ ἀρχὴ εἰς τὰ ἑλληνικὰ καταστήματα, καὶ ἐπὶ τῇ ὑπονοίᾳ ὅτι ὑπάρχει εἰς αὐτὰ λαθρεμπόριον, νὰ ἐνεργῇ ἐρεύνας· ἐπιτρέπεται εἰς 10 χιλιομέτρων ἀπόστασιν ἀπὸ τῆς ἀκτῆς νὰ συλλαμβάνῃ καὶ ἐρευνᾷ τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα, καὶ νὰ καταδιώκῃ ταῦτα καὶ πέραν τῆς ἀποστάσεως ταύτης. Τὰ δικαιώματα ταῦτα ἴσως φαίνονται ἁπλούστατα διὰ τοὺς ἀγνοοῦντας τὰ ἐν Αἰγύπτῳ συμβαίνοντα· ἀλλ’ ὅμως τὰ δικαιώματα ταῦτα εἶναι σπουδαιότατα, διότι, ἐπιτρεπομένης τῆς ἐρεύνης πλοίων καὶ καταστημάτων, ἀπαλλάσσεται ἡ Αἴγυπτος τοῦ λαθρεμπορίου. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζητε, ὅτι εἰς τοιοῦτον σημεῖον ἐξασκεῖται τὸ λαθρεμπόριον, ὥστε μόνον χασὶς εἰσέρχεται ἀξίας δύο τοὐλάχιστον ἑκατομμυρίων φράγκων.

§202Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Θέλετε νὰ ὑποστηρίξωμεν τοὺς λαθρεμπόρους;

§203ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ὑποστηρίξωμεν τοὺς λαθρεμπόρους, πρόκειται νὰ σᾶς καταδείξω ποῖον συμφέρον ἔχει ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις νὰ συνομολογήσῃ τὴν συνθήκην ταύτην. Ἐκτὸς τοῦ χασὶς εἰσάγονται λαθραίως καὶ ἕτερα ἐμπορεύματα ἀπηγορευμένα. Κυρίως τὰ λάθρα εἰσαγόμενα εἴδη φθείρουσι τὴν ὑγείαν τοῦ λαοῦ. Διατὶ ζητεῖ νὰ ἀπαγορεύσῃ τὰ οἰνοπνευματώδη ποτὰ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις; Χάριν τῆς δημοσίας ὑγείας. Ἀλλ’ ἡ ὑγεία τοῦ λαοῦ φθείρεται, καὶ τὸ νευρικόν του σύστημα καταπίπτει, καὶ αἱ διανοητικαὶ δυνάμεις του χαυνοῦνται, πλήρης ἐπέρχεται ἐκφυλισμὸς, κυρίως διὰ τῆς χρήσεως τοῦ χασὶς, οὗτινος μετὰ τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως οὔτε κλωνίον θὰ εἰσαχθῇ. Ἰδοὺ δὲ τὸ μέγα καὶ ἀνυπολόγιστον ἐκ τῆς συμβάσεως κέρδος τῆς Αἰγύπτου. Ἡ Αἴγυπτος σήμερον ἀναγκάζεται νὰ διατηρῇ πολυτελεστάτην ἀκτοφυλακὴν, ἱκανὰς μυριάδας λιρῶν δαπανῶσα. Παραχωροῦντες ἡμεῖς σήμερον τὸ δικαίωμα τῆς ἐρεύνης τῶν καταστημάτων καὶ τῶν πλοίων μας, λύομεν τὰς χεῖρας τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, τῆς εὐκολύνομεν τὴν ἐνέργειαν καὶ τῆς καθιστῶμεν ἄχρηστον καὶ αὐτὴν τὴν ἀκτοφυλακὴν, ἐκ τῆς διαλύσεως τῆς ὁποίας θὰ ἐπέλθῃ αὐτῇ οἰκονομία πλέον τῶν 70,000 λιρῶν, ἐνῷ ἐξ ἄλλου παύει ἔχουσα τὰς ἑκάστοτε ἀναφυομένας ἐνοχλήσεις, χωρὶς νὰ δύναται οὔτε νὰ προλάβῃ οὔτε ν’ ἀνακαλύψῃ τὸ λαθρεμπόριον. Τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐζήτει νὰ ἀποκτήσῃ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἐπὶ τέσσαρα ἔτη, καὶ ἀποκτῶσα αὐτὸ, νὰ δύναται ἀνενοχλήτως πλέον νὰ ἐφαρμόσῃ τοὺς ἀστυνομικοὺς κανονισμοὺς, οἵτινες θὰ ἐπιφέρωσι τὴν καταστροφὴν ἑνὸς κλάδου σπουδαίου τῆς ἡμετέρας βιομηχανίας. Καὶ δὲν ἤξιζε τὸν κόπον διὰ τὴν σύμβασιν ταύτην νὰ κρούωμεν ἐκ χαρᾶς τὰς παλάμας καὶ νὰ τύπτωμεν ἐπὶ τοῦ δαπέδου τοὺς πόδας. Δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα διπλωματικῆς δεξιότητος αὕτη, οὔτε κατόρθωμα. Ἄν ἐπρόκειτο περὶ τοιαύτης συνομολογήσεως, δὲν ἀπῃτοῦντο τόσων ἐτῶν διαπραγματεύσεις. Χερσί τε ποσί τε ἑτοίμη ἦτο νὰ ὑπογράψῃ ἀπὸ τοῦ 1890 αὐτὴν ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις. Τί δὲ παρέχεται ἡμῖν ἀπέναντι τῆς παραχωρήσεως τοιούτων δικαιωμάτων; Μόνον τὸ δικαίωμα τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ καπνοῦ, τὸν ποσὸν τοῦ ὁποίου, ὡς ἀπέδειξα δι’ ἀριθμῶν ἀναμφισβητήτων, δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰς 800,000 ὀκάδων, καὶ τὸ ὁποῖον ἐγὼ σᾶς ἀναβιβάζω εἰς 1,000,000 τοιαύτας, καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἀξία δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ 1,500,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ διὰ τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν ἔχομεν εἰσαγωγὴν χρυσοῦ 1,000,000 φράγκων, μόνον δὲ ἐκ τοῦ χασὶς εἰσάγεται κατ’ ἔτος εἰς τὴν Μαντινείαν πλέον τοῦ ἑκατομμυρίου φράγκων. Ἀδιάφορον, ἂν τὸ προϊὸν τοῦτο εἰσάγεται λαθραίως, οὐδὲ ἔχομεν ἡμεῖς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεταβληθῶμεν εἰς τελωνοφύλακας τῆς Αἰγύπτου. Θὰ τῆς παράσχωμεν εὐκολίας, θὰ τῆς παράσχωμεν ὠφελείας, ἀλλὰ θὰ παράσχωμεν αὐτῇ ταύτας, μόνον ἀντὶ ἀναλόγων ἀνταλλαγμάτων. Εἶπον ἀρχόμενος τῆς ἀγορεύσεώς μου, Κύριοι, ὅτι τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα παρέχομεν, εἶναι τὸ τελευταῖον ἡμῶν χαράκωμα ἐναντίον τῶν προθέσεων τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ἐπιδιωκούσης τὴν ἐξόντωσιν τοῦ ἑλληνικοῦ ἐμπορίου ἐν τῇ χώρᾳ της. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε, διατὶ δὲν ἐφήρμοσε μέχρι τοῦδε τοὺς ἀστυνομικοὺς κανονισμούς; Τὴν ἀπάντησιν ἔδωκα ἤδη. Ἐζήτει ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ 1891 νὰ ψηφισθῇ πρῶτον ἡ σύμβασις καὶ εἶτα νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτοὺς, διότι ἐγνώριζεν, ὅτι ἐφαρμοζομένων τούτων ἡ σύμβασις δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπογραφῇ, κατ’ ἀκολουθίαν ὅλαι αἱ προσδοκώμεναι ἐκ ταύτης ὠφέλειαι ἤθελον ματαιωθῆ. Τὴν ματαίωσιν ταύτην προβλέπουσα, δὲν ἐφήρμοσε τοὺς ἀστυνομικοὺς κανονισμούς. Ἰδοὺ διατὶ ἐθεώρησα συνδεομένους τοὺς ἀστυνομικοὺς κανονισμοὺς μὲ τὴν παροῦσαν σύμβασιν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἵτινες μὲ ἔφερον εἰς τὸ βῆμα. Ἀρκετὰ, Κύριοι, παρεχωρήσαμεν δικαιώματα ἄνευ ἀνταλλάγματος, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἀντιπροσώπευε τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα ἐν Αἰγύπτῳ ὁ κ. Γεώργιος Ἀργυρόπουλος, ἵνα φαινώμεθα ἀρεστοὶ εἰς τὸν λόρδον Κρόμερ καὶ εἰς τοὺς πασσάδες τῆς Αἰγύπτου. Καθῆκον ἔχομεν νὰ σκεφθῶμεν σοβαρώτερον σήμερον, καὶ νὰ κατανοήσωμεν τὴν δύναμιν, ἣν ἐξασκοῦμεν εἰς τὴν χώραν ταύτην, πρὸ τοῦ προβῶμεν εἰς τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως. Καὶ ἀφοῦ ἀντελήφθητε πλέον πόσον φανταστικὰ εἶναι τὰ προσδοκώμενα κέρδη, πόσον χιμαιρικὸς εἶναι ὁ χρυσὸς, ὅστις θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰ θυλάκια τῶν ἐκλογέων τοῦ κ. Βελλίνη καὶ τοῦ κ. Φιλαρέτου, μελετήσατε ἐπίσης καλῶς καὶ ποῖα συμφέροντα ἐθνικὰ καὶ ἐμπορικὰ καταστρέφονται ἐν Αἰγύπτῳ διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης.

§204Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὅλοι οἱ πωλοῦντες οἰνοπνεύματα ἐν Αἰγύπτῳ εἶναι συμπολῖταί μου ἐκ τοῦ Πηλίου.

§205ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἂν εὑρίσκητε τραχείας τὰς τελευταίας φράσεις μου, βεβαιωθῆτε ὅτι εἶπον ταύτας, ἵνα διαμαρτυρηθῶ ἐναντίον τῆς μομφῆς, ἥτις ἀπεδόθη ὑπό τινων ἐνταῦθα εἰς τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ ἐμπορευομένους τὸν καπνὸν Ἕλληνας, ὅτι εἶναι λαθρέμποροι, καθόσον πάντες γνωρίζετε, ὅτι αἱ Ἑλληνικαὶ τῆς Αἰγύπτου κοινότητες, λόγῳ ἀγάπης πρὸς τὴν πατρίδα καὶ ἀφοσιώσεως πρὸς αὐτὴν, εἶναι αἱ πρῶται καθ’ ὅλον τὸν κόσμον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχει ἐγκατασπαρῆ ὁ Ἑλληνισμός.

§206ΤΟΠΑΛΗΣ. Πᾶν ζήτημα θεσσαλικὸν θίγει στενῶς τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας μου, διότι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βόλου, καὶ ἰδίως ἐν τῇ ὁμωνύμῳ πόλει, διενεργεῖται τὸ ἐμπόριον σχεδὸν ὅλης τῆς ἐν Θεσσαλίᾳ παραγωγῆς. Ἀλλὰ δὲν λαμβάνω τὸν λόγον, ἵνα συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς κυρώσεως τῆς Αἰγυπτιακῆς συμβάσεως ἀπὸ τῆς περιωρισμένης ἀπόψεως ἐπαρχιακῶν μόνον συμφερόντων. Τὸ ζήτημα τῆς ἐν λόγῳ συμβάσεως εἶναι γενικώτερον, θίγον τὴν παραγωγὴν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος καὶ δυνάμενον νὰ ἔχῃ ἐπίδρασιν σπουδαίαν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν ἰσοζυγίου. Ὄχι μόνον ἡ παραγωγὴ, ἀλλὰ ἡ διάθεσις τῶν προϊόντων τῆς παραγωγῆς ἰδίως, συντείνει εἰς τὴν εὐημερίαν τῶν Κρατῶν. Τὸ πρῶτον εἶναι ἔργον τῶν λαῶν, τὸ δεύτερον ἔργον τῶν Κυβερνήσεων. Ἀλλαχοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐπιβοηθεῖ καὶ τὴν παραγωγὴν, ἐρχομένη ἄμεσος ἀρωγὸς αὐτῆς, ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν δὲν συμβαίνει τοῦτο εἰσέτι, καὶ ἐπὶ καιρὸν ἀκόμη νὰ ἤμεθα λίαν ηὐχαριστημένοι, ἐὰν αἱ Κυβερνήσεις ἡμῶν φροντίζωσι τοὐλάχιστον περὶ τοῦ δευτέρου. Ἀποτέλεσμα σήμερον τῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐργασιῶν καὶ φροντίδων τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ὑποβαλλομένη εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐπιψήφισιν Αἰγυπτιακὴ σύμβασις. Αἱ συμβάσεις ἀντικατέστησαν σήμερον τὸ ἀρχαῖον σύστημα τῶν ἀποικιῶν, αἵτινες περίπου τὸν αὐτὸν σκοπὸν εἶχον μετὰ τῶν συμβάσεων. Διὰ πυρὸς καὶ σιδήρου κατωρθοῦτο ἄλλοτε ἡ διάῤῥηξις τῶν σιδηρῶν πυλῶν, αἵτινες ἐχώριζον τὰ Κράτη μεταξύ των, διὰ τῶν συμβάσεων σήμερον κατορθοῦται τοῦτο εἰρηνικῶς, ἄνευ αἵματος, ἄνευ ἐξοντώσεως. Τὴν ἀρχαίαν βάρβαρον τακτικὴν ἀντικατέστησε σήμερον ἡ διπλωματία διὰ τοῦ συμβιβασμοῦ τῶν συγκρουομένων τῶν συμβαλλομένων Κρατῶν συμφερόντων. Ἀλλὰ συμβιβασμὸς ἐπιτυγχάνεται μόνον δι’ ἀμοιβαίων παραχωρήσεων, καθ’ ὃν βεβαίως θὰ ὑπάρξωσι συγκρουόμενα συμφέροντα, ἕνεκεν τῶν ἀμοιβαίων τούτων παραχωρήσεων· ἡμεῖς ὅμως δέον νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἄρσις τῶν συγκρούσεων τούτων καὶ κατὰ πόσον, μὴ αἰρομένης ταύτης, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ σπουδαιότερα τῶν συμφερόντων ἡμῶν, τῶν ἐπηρεαζομένων διὰ τῆς συμβάσεως. Ὁ κ. Βελλιανίτης ἀνέφερε στατιστικοὺς πίνακας, οἱ ὁποῖοι ὅμως μᾶς πείθουσιν, ὅτι τὰ οἰνοπνευματώδη ποτὰ δὲν φέρουσιν ὠφέλειαν μείζονα τῆς τοῦ καπνοῦ. Λαμβάνω τὸ ἔτος 1890, ἓν τῶν καλλιτέρων διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ καπνοῦ...

§207ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τοῦ κ. Σκιαδᾶ τὰς στατιστικὰς δὲν θεωρῶ ἀκριβεῖς· δὲν μὲ πείθουσι κατ’ ἀκολουθίαν.

§208ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἔχω καὶ ἄλλας... Ἐὰν λάβωμεν λοιπὸν τὸ ἔτος 1890, ἔχομεν ἐξαγωγὴν καπνοῦ 2,284,000 φράγκων χρυσῶν· διότι ἐξήχθησαν ὀκάδες καπνοῦ 1,252,000 ἐξ Ἑλλάδος εἰς Αἴγυπτον...

§209ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πάντοτε ἡ πληροφορία ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς τοῦ Σκιαδᾶ.

§210ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἔχω καὶ αἰγυπτιακὰς πληροφορίας, στατιστικοὺς πίνακας τῆς Αἰγύπτου... Κατὰ τὸ 1890 λοιπὸν εἰσήχθη εἰς Αἴγυπτον καπνὸς 1,252,000 ὀκάδες.

§211ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ....

§212ΤΟΠΑΛΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσολογγίου λέγει, ὅτι τότε ἦτο ἡ ἐποχὴ τῆς καταγγελίας τῆς συμβάσεως. Ἡ σύμβασις ὅμως ἔληξε τὸν Μάρτιον τοῦ 1891, καὶ ὄχι κατὰ τὸ 1890. Ἐξετάζων νῦν τοὺς στατιστικοὺς πίνακας τῆς εἰσαγωγῆς οἰνοπνευμάτων εἰς Αἴγυπτον, βλέπω ὅτι κατὰ τὸ κάλλιστον αὐτῆς ἔτος εἰσήχθη τόσον ποσὸν εἰς Αἴγυπτον, ὥστε εἰσήχθη εἰς Ἑλλάδα τὸ ποσὸν 900,0000 δραχμῶν. Ἑπομένως ἐκ τῶν στατιστικῶν τούτων σημειώσεων βλέπομεν, ὅτι, καὶ ἂν συγκρούοντο τὰ συμφέροντα τῶν οἰνοπνευματοποιῶν καὶ καπνοπαραγωγῶν, πάλιν δὲν ἠδυνάμεθα ἢ νὰ προστατεύσωμεν τὰ συμφέροντα τῶν καπνοπαραγωγῶν. Ἀλλ’ ὑφίσταται τοιαύτη σύγκρουσις συμφερόντων; Ἔχω βασιμωτάτας πληροφορίας, ὅτι οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ οὐδόλως θέλουσι πάθει, ἐπικυρουμένης τῆς συμβάσεως. Χάριν προστασίας τῶν καπνοπαραγωγῶν ἦλθον κατὰ σωρείας τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα παρεκάλουν νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἐπικύρωσις τῆς συμβάσεως, διότι περὶ ματαιώσεως οὐδεμία κἂν σκέψις ἐπῆλθε. Τί νομίζετε, ὅτι θὰ ἔκαμνον αἱ ἐπαρχίαι, εἰς τὰς ὁποίας ἡ οἰνοπνευματοποιΐα ἀκμάζει; Δὲν θὰ ἀπέστελλον κατὰ σωρείας τὰ τηλεγραφήματα εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ τοὺς Βουλευτάς;

§213ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀπέστειλαν.

§214ΤΟΠΑΛΗΣ. Τὸ Προεδρεῖον δὲν ἔλαβεν· ἔχω ὅμως μίαν ἐπιστολὴν ἑνὸς κ. Κωνσταντοπούλου, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα δὲν λέγει τι, ἀλλὰ ἡ ἰδιότης αὐτοῦ λέγει πολλά.

§215ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὁ κύριος οὗτος εἶναι γνωστός μου καὶ φίλος μου μάλιστα, τὸ ἐπάγγελμα αὐτοῦ εἶναι ὅμως ἄλλο, καὶ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει πρὸς τὰ ἐν λόγῳ ἐμπορεύματα. Ἔχει ἐν Ἀλεξανδρείᾳ κατάστημα ὅμοιον τοῦ ἐνταῦθα καταστήματος τῶν κυρίων Πάλλη καὶ Κοτζιᾶ, δὲν εἶναι ἑπομένως εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ ἀσφαλῶς περὶ ζητημάτων ἀφορώντων εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προκειμένης συμβάσεως· κατὰ τὰ ἄλλα εἶναι λίαν ἀξιότιμος πολίτης, τοῦ ὁποίου ὅμως ἡ γνώμη δὲν δύναται νὰ ἔχῃ οὐδὲν κῦρος.

§216ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἀκούσατε τί λέγει ἐν τῇ ἐπιστολῇ του (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ὑποβάλω ὑμῖν τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ σταλέντος ὑπομνήματος τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἑπτὰ οἰνοπνευματοποιῶν. «Πρὸ δεκαετίας ἐγκατεστημένος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, εἰσάγων κυρίως Ἑλληνικὰ προϊόντα, καὶ γνωρίζων καὶ παρακολουθῶν τακτικῶς τὴν μετὰ τῆς Ἑλλάδος κίνησιν τοῦ Αἰγυπτιακοῦ ἐμπορίου, δύναμαι ἐκ πεποιθήσεως νὰ ἀντικρούσω τὸ ἐν λόγῳ ὑπόμνημα, ὅπερ ἐξ ὑστεροβουλίας προέρχεται, καθόσον συνετάχθη τῇ ὑποβολῇ τῶν κατὰ τῆς Ἑλληνοαιγυπτιακῆς συμβάσεως ἀντισυμβατικῶν. Αἱ μετὰ τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Αἰγύπτου ἐμπορικαί μου σχέσεις μὲ ἔχουν πείσει, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν κατ’ οὐδὲν θέλει βλάψει τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ κονιάκ, διότι εἰς τὰ χωρία τὰ ἔχοντα πληθυσμὸν ἔλασσον τῶν πέντε χιλιάδων κατοίκων οὐδὲ στάλα πωλεῖται Ἑλληνικοῦ κονιάκ, ἐπειδὴ οἱ κάτοικοι τῶν ἐν λόγῳ χωρίων εἶναι πενέστατοι Φελλάχοι, καὶ τοῦτο βεβαιῶ μετὰ πεποιθήσεως, καθόσον εἶμαι ἐκ τῶν πρώτων εἰσαγωγέων τοῦ Ἑλληνικοῦ κονιὰκ, εἰσάγων τὸ κονιὰκ τοῦ ἐν Πειραιεῖ κ. Γεωργίου Α. Φινοπούλου. Τὰ μικρὰ ταῦτα χωρία καταναλίσκουν κονιὰκ εὐθηνὸν καὶ δηλητηριῶδες, κατασκευαζόμενον ὑπὸ τῶν δῆθεν ὑπερασπιστῶν τῶν Ἑλληνικῶν κονιάκ, καὶ ὅπερ κονιὰκ ὁ ἀξιότιμος κ. Ρόζερς πασσᾶς, γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τοῦ Ὑγειονομείου, ἔχει ἀπαγορεύσει νὰ πωλῆται, ὡς ὂν δηλητηριῶδες. «Πάντα ταῦτα ἐνεργοῦνται τῇ ὑποβολῇ τῶν γνωστῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἀντισυμβατικῶν, οἵτινες πάντα λίθον κινοῦσιν, ὅπως φέρωσιν ἐμπόδια εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς μετὰ τῆς Αἰγύπτου ἐμπορικῆς μας συμβάσεως, ἥτις ἐκτὸς ὅτι εἶναι διὰ τὴν Ἑλλάδα ἐπωφελεστάτη, ἀλλὰ εὐρὺ ἐμπόριον θέλει φέρῃ μετὰ τῆς Αἰγύπτου. Οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοὶ ἀποβλέπουν τὴν νοθείαν καὶ τὴν τάξιν. Εὐτυχῶς ἡμεῖς οἱ τιμίως ἐμπορευόμενοι ἐν Αἰγύπτῳ δὲν φοβούμεθα τοὺς κανονισμούς.» «Ὑποθέτω ὅτι οἱ τίμιοι ἐμπορευόμενοι, οἱ ὁποῖοι δὲν φοβοῦνται τοὺς κανονισμούς, θὰ δώσωσι τὸ καλὸν παράδειγμα εἰς τοὺς τιμίους οἰνοπνευματοποιοὺς νὰ μὴ φοβῶνται οὐδὲ οὗτοι αὐτούς. Τοὺς κανονισμούς τούτους τοὺς ἀνέγνωσα, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι οἱ αὐτοὶ ἀστυνομικοὶ κανονισμοί, οἱ γνωστοὶ εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη. Ἄλλως τε πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι οὐδὲν ἐμποδίζει τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐφαρμόζῃ αὐτοὺς μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν αὐτῶν ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου. Ἡ μὴ ἐφαρμογὴ αὐτῶν ἀποδεικνύει ὅτι ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ τοὺς ἐφαρμόσῃ, καὶ ὄχι ὅτι φοβεῖται ἕνεκα τῆς συμβάσεως.

§217Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐὰν ἤμεθα ἐν τῷ δικαιώματι ἡμῶν, δυνάμεθα νὰ ἀντισταθῶμεν, διότι οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοὶ δὲν ἐπεψηφίσθησαν ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς· κατὰ δὲ τὰς συνθήκας, ἵνα ἐφαρμοσθῶσιν ἐπὶ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλλήνων ὑπηκόων οἱ κανονισμοί, ἔπρεπε νὰ ψηφισθῶσι παρ’ ἡμῶν.

§218ΤΟΠΑΛΗΣ. Εἶμαι συμφωνότατος, ὅτι διὰ τῆς διπλωματικῆς ὁδοῦ ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦτο, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα πρὸς ἐπιτυχίαν αὐτοῦ νὰ μεταχειρισθῶμεν ὡς ὅπλον τὴν σύμβασιν, διότι καὶ κατὰ τὸν κ. ἐκ Παξῶν συνάδελφον ἡ σύμβασις αὕτη οὐδὲν παρέχει δικαίωμα εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν, διότι κατ’ αὐτὸν δύο εἶναι τὰ κεφάλαια, ἐξ ὧν ἠδύνατο νὰ ὠφεληθῇ ἡ Κυβέρνησις: 1ον) ἀπὸ τὸν καπνὸν (ἀλλ’ ὁ ἴδιος ὑπεστήριξεν ὅτι καπνὸς Ἑλληνικὸς δὲν καταναλίσκεται ἐν Αἰγύπτῳ), καὶ 2ον) ὡς ἐκ τῆς προστασίας τῶν συμφερόντων αὐτῆς ἀπὸ τοῦ λαθρεμπορίου· ἀλλὰ τοῦτο δύναται καὶ κυρουμένης τῆς συμβάσεως, νὰ ἐξακολουθῇ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν νὰ ἐμποδισθῇ τοῦτο, καθόσον τὸ πλοῖον ἐξάγει τὸ φορτίον αὐτοῦ εἰς μίαν ἔρημον καὶ φεύγει. Τουλάχιστον τοῦτο μοὶ ὑποδεικνύουσιν αἱ ὀλίγαι λαθρεμπορικαί μου γνώσεις, ἃς ἐξ ἀκοῆς γνωρίζω. Ἀλλὰ αἱ ἀστυνομικαὶ διατάξεις, καὶ κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, εἶναι ἄσχετοι πρὸς τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως, ἑπομένως ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις οὐδεὶς λόγος ὑφίσταται ἵνα παραβλέψωμεν τὸν καπνὸν καὶ τὴν παραγωγὴν ἐν γένει αὐτοῦ. Τὸ ζήτημα εἶναι βεβαίως γενικὸν, ἀλλὰ πρωτίστως εἶναι Θεσσαλικόν. Εἰς 800,000 περίπου ἀνήρχετο ἄλλοτε τὸ ποσὸν τοῦ ἐκ Θεσσαλίας εἰς Αἴγυπτον εἰσαγομένου καπνοῦ, εἰς πολὺ πλέον δὲ τοῦ ἑκατομμυρίου δύναται σήμερον νὰ φθάσῃ τοῦτο. Διότι καὶ πρὸ τῆς ἐκπνεύσεως τῆς συμβάσεως οἱ Θεσσαλοὶ ἤρχισαν νὰ καλλιεργῶσι καπνὰ ὅμοια τῶν τῆς Τουρκίας, ἅτινα προτιμῶνται πάντοτε ἐν Αἰγύπτῳ, ἰδίως ὅμως μετὰ τὸ πέρας τῆς συμβάσεως, προσβλέποντες πάντοτε πρὸς τὴν ἀνανέωσιν αὐτῆς ὡς πρὸς γῆν τῆς ἐπαγγελίας, μετέβαλον ἐντελῶς τὸ εἶδος τοῦ καπνοῦ των, παρημέλησαν ἐντελῶς τὴν ἀρχαίαν κακὴν ποιότητα, τὴν κυριαρχοῦσαν ἄλλοτε ἐν Θεσσαλίᾳ, τὴν καλουμένην καμπίσια, ἥτις δὲν ἐπληρόνετο ἁδρῶς ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ τὴν σήμερον καλλιεργοῦσιν ἀποκλειστικῶς τὸ προτιμώμενον ἐν Αἰγύπτῳ εἶδος, τὸ καλούμενον σαρὶ, ὅμοιον σχεδὸν μὲ τὸ ἐν Τουρκίᾳ καλλιεργούμενον κίτρινον εἶδος καπνοῦ, ὅπερ ἐπιζητεῖται ἐν Αἰγύπτῳ. Ἤδη δὲ οἱ καπνέμποροι τῆς Θεσσαλίας ἔχουσι προτάσεις ὑπὸ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ καπνεμπόρων, προσφερόντων ὑπὲρ τὰ 12 αἰγυπτιακὰ γρόσια, ἤτοι περὶ τὰ 4 φρ. κατ’ ὀκᾶν καπνοῦ. Διὰ τοῦτο ἐκπλήσσομαι, ἀκούων πολλῶν, ἐπαναλαμβανόντων, ὅτι μετεβλήθησαν νῦν οἱ ὅροι τοῦ ἐμπορίου τοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ. Καὶ βεβαίως μετεβλήθησαν, ἀφοῦ ἐξέλιπεν ἐκ τῆς αἰγυπτιακῆς ἀγορᾶς τὸ ἑλληνικὸν τοῦτο ἐμπόρευμα. Ὅσον ἐγωϊσταὶ καὶ ἂν ἤμεθα, δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ παύσῃ ἐν γένει καὶ τὸ ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, μετὰ τὴν ἔκλειψιν τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ ἐκ τῶν ἀγορῶν αὐτῆς. Ἀλλὰ τὸ ἐμπόριον τοῦτο θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἀρχαίαν αὐτοῦ τροχιὰν, καὶ μετὰ μείζονος μάλιστα ταχύτητος καὶ εὐδοκιμήσεως, ἀφοῦ ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ μας συνεμορφώθη εἰδικῶς πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Αἰγύπτου. Δὲν ἐννοῶ δὲ, πῶς ὑποστηρίζεται, ὅτι ἐκ τῆς εἰς Αἴγυπτον μεγάλης εἰσαγωγῆς τοῦ 1890 μένουσιν ἀκόμη πολλὰ καπνὰ ἀδιάθετα, ἀφοῦ βλέπω εἰς τοὺς ἐνώπιόν μου Αἰγυπτιακοὺς στατιστικοὺς πίνακας, ὅτι κατὰ τὸ 1891 εἰσήχθησαν πάλιν ἐξ Ἑλλάδος εἰς Αἴγυπτον 1,200,000 ὀκάδες καπνοῦ. Τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι, θεωρῶ ζωτικώτατον, καὶ ἡ Βουλὴ οὐδόλως πρέπει νὰ διστάσῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἐν λόγῳ συμβάσεως, ἀφοῦ ἡ κοινὴ γνώμη ἐν τῇ συνειδήσει αὑτῆς γενικῶς τὴν ἔχει ἤδη ψηφίσει. Εἰς 1,000,000 καὶ πλέον ἀνέρχεται τὸ ἐν Θεσσαλίᾳ ἀποθηκευμένον ποσὸν, καὶ τὸν Σεπτέμβριον ἄρχεται ἡ νέα ἐσοδεία, ἥτις προμηνύεται πλουσιωτάτη, καὶ ἥτις οὔτε ἀποθήκας ἵνα ἀποθηκευθῇ θὰ εὕρῃ, ἐὰν δὲν ἐξαχθῶσι τὰ ἀρχαῖα καπνὰ, ἅτινα μόνον διὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς συμβάσεως δύνανται νὰ πωληθῶσι.

§219ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐὰν ἐδίδετο μία ἐξασφάλισις οἱαδήποτε εἰς Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν θὰ πάθωσι τίποτε τὰ οἰνοπνευματώδη ποτὰ, ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοὶ, τότε θὰ ἦτο περιττὴ πᾶσα συζήτησις, διότι θὰ ἠνοίγετο μία ἀγορὰ διὰ τὴν καπνοπαραγωγὴν ἡμῶν.

§220ΤΟΠΑΛΗΣ. Δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα ἡμῶν.

§221ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀλλὰ καθῆκον ἰδικόν μας εἶναι νὰ προστατεύσωμεν τὰ ἡμέτερα συμφέροντα, ἐγὼ δὲ ἰσχυρίζομαι καὶ ἀποδεικνύω δι’ ἀριθμῶν, ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη πᾶν ἄλλο ἢ προστασίαν τῶν συμφερόντων μας παρουσιάζει.

§222ΤΟΠΑΛΗΣ. Εἶναι καιρὸς πλέον νὰ στρέψωμεν ἀμέριστον τὴν προσοχὴν ἡμῶν ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν παραγωγῆς, καὶ νὰ ἐντείνωμεν τὰς δυνάμεις μας, ὅπως ἐπαυξήσωμεν ταύτην. Διὰ τῆς προστασίας τῆς γεωργίας καὶ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ ἐμπορίου, εἶναι ἐλπὶς νὰ σωθῶμεν καὶ νὰ ἀνορθώσωμεν τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, ἐργαζόμενοι πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν ἰσοζυγίου. Ἐπὶ ἀρκετὸν χρόνον ἐτράφημεν μὲ χιμαίρας, διότι σχεδὸν καθ’ ὅλον τὸ τελευταῖον δωδεκαετὲς διάστημα μὲ χιμαίρας μόνον ἐτρεφόμεθα, ἐκλαμβάνοντες ὡς πραγματικὴν εὐημερίαν τὴν λαμπηδόνα τῶν ἀπατηλῶν ἀριθμῶν καὶ τῶν ψευδῶν προϋπολογισμῶν, οἵτινες ἐπιτηδείως ἐσελάγιζον πρὸ τῶν ἁπλοϊκῶν ὀφθαλμῶν μας. Τὴν σήμερον θέλομεν πράγματα, καὶ ὄχι λόγους, ὄχι ὑποσχέσεις μόνον, ἀλλὰ εἰλικρινῆ προστασίαν, καὶ ταῦτα νομίζομεν ὅτι εὕρομεν παρὰ τῇ Δηλιγιαννικῇ Κυβερνήσει, εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς ὁποίας τὴν σπουδαιοτέραν σελίδα κατέχουσιν ἡ προστασία τῆς γεωργίας καὶ ἡ ἀνάπτυξις τοῦ ἐμπορίου. Ἔχω λοιπὸν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Βουλὴ οὐδόλως θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ξένας πρὸς τὴν παροῦσαν σύμβασιν εἰσηγήσεις, οὐδὲ θὰ πιστεύσῃ εἰς τὰ προβαλλόμενα δῆθεν μειονεκτήματα τῆς ἐν λόγῳ συμβάσεως, ἀλλὰ θὰ σπεύσῃ νὰ ἐπικυρώσῃ ταύτην, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν σπουδαῖα συμφέροντα, ἅτινα αὕτη, ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς πατρίδος, βεβαίως θὰ προστατεύσῃ.

§223ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὁ ἐκ Βόλου ἀξιότιμος συνάδελφος ἐφαντάσθη ὅτι ἡμεῖς, ὅσοι ὡμιλήσαμεν ἐναντίον τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως ταύτης, διὰ τὸν φόβον τὸν ὁποῖον ἔχομεν, ὅτι δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοὶ, κύριον μέλημα εἴχομεν νὰ κτυπήσωμεν τὴν ἑλληνικὴν παραγωγὴν, καὶ διὰ τοῦτο καταλήγων τὸν λόγον ἔλεγεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λάβῃ μόνον ὑπ’ ὄψιν τὰ συμφέροντα τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ καπνοπαραγωγῶν καὶ νὰ ἀφήσῃ κατὰ μέρος πάντα τὰ ἄλλα δευτερεύοντα συμφέροντα, τὰ ὁποῖα προσβάλλονται, ἐν ᾗ περιπτώσει κυρωθῇ ἡ σύμβασις αὕτη. Ἐγὼ εἶπον πρὸ μικροῦ ἀγορεύων, ὅτι ἔχω ὅλως ἀντίθετον γνώμην· σᾶς ἀπέδειξα δι’ ἀριθμῶν καὶ διὰ συγκρίσεων στατιστικῶν, ὅτι ὅλη ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ, τὴν ὁποίαν ἀναβιβάζουσιν εἰς ἑκατομμύρια ὀκάδας, ὅλα τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα ἐπίσης ἀναβιβάζουν εἰς ἑκατομμύρια πολλὰ χρυσοῦ ἠχήεντος, οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ μία ἁπλῆ χίμαιρα, δὲν εἶναι ἢ ἓν χρυσόπλεκτον ὄνειρον, τὸ ὁποῖον εἴδατε φεῦγον καὶ ἐξαφανιζόμενον ἀφ’ ὑμῶν, ἅμα ὡς τοὺς ἀριθμοὺς ὑπέβαλον ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς στατιστικῆς. Πρέπει νὰ κυρωθῇ ὅμως ἡ σύμβασις, πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, πρέπει νὰ ἰδῆτε, ὅτι δὲν θὰ καταναλίσκωνται οὗτοι, διότι δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι μὲ τοὺς τουρκικοὺς καπνοὺς, καὶ τότε θὰ ἀντιληφθῆτε ποῖαι εἶναι αἱ ὠφέλειαι, αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης. Διότι ἀπὸ τοῦ βήματος, βασιζόμενος ἐπὶ ἐσφαλμένων πληροφοριῶν, δύναταί τις νὰ λέγῃ, ὅτι θὰ καταναλίσκωνται ἑκατομμύρια ὅλα ὀκάδων καπνοῦ...

§224ΤΟΠΑΛΗΣ. Τοὺς αὐτοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὰς αὐτὰς ἀποδείξεις, τὰς ὁποίας ἐπαρουσιάσατε σεῖς, ἐπαρουσίασα καὶ ἐγώ.

§225ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἐπαρουσιάσατε οὔτε τοὺς αὐτοὺς ἀριθμοὺς, οὔτε τὰς αὐτὰς ἀποδείξεις, Εἴπατε πρὸ μικροῦ, ὅτι ἐκ Θεσσαλίας θὰ εἰσάγωνται 1,500,000 ὀκάδων, καὶ κατεβιβάσατε ἡμεῖς τοὺς τερατώδεις ἀριθμοὺς, οὓς ἀνέφερον οἱ ἡμέτεροι συνάδελφοι, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀριθμοὶ ὑμῶν δὲν εἶναι πραγματικοὶ, καθόσον κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους δὲν εἰσήχθησαν πλέον τῶν 800,000 ὀκάδων· λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει καὶ τῆς καταναλώσεως τῶν ἄλλων καπνοφόρων ἐπαρχιῶν, κατορθόνετε νὰ φθάσητε τὸ ποσὸν τοῦ εἰσαχθησομένου εἰς Αἴγυπτον καπνοῦ εἰς τὰ 4–5 ἑκατομμύρια ὀκάδων, ἐνῷ πρὸ ὀλίγον σᾶς ἀπεδείκνυον διὰ τῶν ἐπισήμων στατιστικῶν πληροφοριῶν, ὅτι ὁλόκληρος ἡ κατανάλωσις τῶν καπνῶν ἐν Αἰγύπτῳ δὲν ὑπερέβαινε τὰ 4,800,000, νομίζω, χιλιόγραμμα, ἤτοι τὰ 4,000,000 ὀκάδων. Ὅταν λοιπὸν 4,000,000 ὀκάδες καταναλίσκωνται ἐν Αἰγύπτῳ ἐξ ὁλοκλήρου τοῦ καπνοῦ τοῦ εἰσαγομένου εἰς τὴν χώραν ταύτην πανταχόθεν, πῶς θέλετε νὰ μᾶς πείσητε, ὅτι θὰ καταναλίσκωνται ἑλληνικοὶ καπνοὶ 4–5 ἑκατομμυρίων ὀκάδων; Φοβοῦμαι Κύριοι, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι θὰ ἦναι ἀπήχησις τῶν ἀριθμῶν, οὓς ἀναφέρουν οἱ καπνοπαραγωγοί μας, οἱ ὁποῖοι θὰ πιστεύουν εἰς τούτους καὶ θὰ ὀνειρεύωνται πλούτη ἐκ τῆς συμβάσεως. Τοὺς πόθους των τούτους δυστυχῶς ὑποθάλπουν αἱ ἐντεῦθεν ἀγορεύσεις, ἐνῷ τὸ συμφέρον πάντων θὰ ἦτο, ἂν κατεδεικνύετο αὐτοῖς, ὅτι οἱ ὑπολογισμοί των εἶναι ἐσφαλμένοι, καὶ ὅτι χιμαιρικὰ εἶναι τὰ προσδοκώμενα κέρδη. Ἀλλ’ ὁ κ. Τοπάλης σᾶς εἶπε πρὸ μικροῦ, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοὶ ἐφηρμόσθησαν εἰς τὴν Αἴγυπτον. Εἶναι πασίγνωστον, ὅτι οὐδέποτε ἐφηρμόσθησαν οὗτοι, καὶ ἐὰν ἐζήτει πληροφορίας τινὰς ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ ἐπληροφορεῖτο ὅτι οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοὶ οὐδέποτε ἐφηρμόσθησαν εἰς τὴν Αἴγυπτον· ἐφηρμόσθησαν μόνον εἰς ὀλίγα ἑλληνικὰ καταστήματα, εἰς 4, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἓν εὑρίσκετο εἰς τὸ χωρίον Μινὲτ–ἐλ–Γὰμ, καὶ ἤμην παρὼν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ὅτε ὁ πολιτικὸς πράκτωρ τῆς Ἑλλάδος, ὁ κ. Γρυπάρης, ἔλεγεν εἰς τὸν ἀδικηθέντα Ἕλληνα: «Ἐν ᾗ περιπτώσει θελήσουν νὰ εἰσέλθουν ἐντὸς τῶν καταστημάτων σας, καὶ νὰ ἐφαρμόσουν τὰς ἀστυνομικὰς διατάξεις, νὰ μεταχειρισθῆτε βίαν, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον προσβάλλονται δικαιώματα, τὰ ὁποῖα κατέχομεν καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τηρήσωμεν ἀντὶ πάσης θυσίας.» Σᾶς εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐβεβαιοῦτο παρὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ὅτι τοὺς κανονισμοὺς τούτους δὲν ἤθελεν ἐφαρμόσει, ἅμα ψηφιζομένης τῆς συμβάσεως, τότε οὐδεὶς λόγος ὑπῆρχε νὰ συζητῶμεν ἐνταῦθα, διότι πάντες εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν, καὶ θὰ ἤμεθα εὐτυχεῖς, ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ συνάπτωμεν συμβάσεις αἱ ὁποῖαι ὁπωσδήποτε ἐπιτρέπουσι τὴν εἰσαγωγὴν τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων εἰς οἱανδήποτε χώραν. Ἀλλ’ ὁ φόβος ὁ μέγας ὑπάρχει, ὅτι αἱ ἀστυνομικοὶ αὐτοὶ κανονισμοὶ θέλουσιν ἀμέσως ἐφαρμοσθῆ, ἅμα ὡς ψηφισθῇ ἡ σύμβασις αὕτη.

§226ΤΟΠΑΛΗΣ. Εἶναι ὅλως ἀνεξάρτητος ἡ σύμβασις ἀπὸ τοὺς ἀστυνομικοὺς κανονισμούς.

§227ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ τὰ συνδέω, καὶ εἶπον προηγουμένως διατὶ τὰ συνδέω.

§228ΤΟΠΑΛΗΣ. Τὰ συνδέετε σεῖς μόνον.

§229ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἐγὼ μόνον καὶ ὄχι καὶ ἄλλοι, ἴσως ὅμως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§230ΤΟΠΑΛΗΣ. Εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξεφράσθη τὸ ἐναντίον.

§231Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κατηγορηματικῶς μάλιστα.

§232ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἤμην παρὼν καὶ δὲν γνωρίζω, ἀλλὰ ἐγὼ ἔχω λόγους νὰ μὴ δύναμαι νὰ συμμερισθῶ τὴν γνώμην ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἰσχυρίζομαι ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι τὸ τελευταῖον χαράκωμα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἐν Αἰγύπτῳ, δὲν δύνασθε δὲ νὰ ὑποστηρίξητε, ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ ἀστυνομικοὶ αὐτοὶ κανονισμοί· διότι, ἐὰν σκοπὸν εἶχεν ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ αὐτούς, διατὶ ἐπὶ 4 ἔτη, ὅπου ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἰς οὐδὲν ἄλλο καταγίνεται ἢ πῶς νὰ ἀποσπάσῃ μίαν διαβεβαίωσιν τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ κανονισμοὶ οὗτοι, διατὶ δὲν ἐνδίδει εἰς τὰς ἀξιώσεις αὐτὰς τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἤθελε μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως νὰ πράξῃ τοῦτο; Ἐκμαυλίζει, Κύριοι, τὴν Ἑλληνικὴν διπλωματίαν, καὶ τῇ δίδει ἐλπίδας, ὅτι δὲν θὰ τοὺς ἐφαρμόσῃ, καὶ ὅμως προτίθεται νὰ τοὺς ἐφαρμόσῃ, καὶ νομίζω ὅτι αὐτὴν τὴν ἰδέαν ἐκφράζει καὶ εἰς ἓν τῶν κατατεθέντων ἐγγράφων ὁ ἐν Αἰγύπτῳ διπλωματικὸς ἡμῶν πράκτωρ. Γνωρίζω δὲ καὶ τι ἄλλο, τὸ ὁποῖον, εἶναι ἀκόμη σπουδαιότερον. Ἐπὶ τῆς παρελθούσης πρωθυπουργίας τοῦ σεβαστοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἴχομεν ἀρχίσει διαπραγματεύσεις,—καὶ εἶχον ζητήσει πρὸς τοῦτο τὴν κατάθεσιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ τότε Ἕλληνος προξένου ἐν Καΐρῳ, τοῦ ἀντιπροσωπεύοντος τὸν διπλωματικὸν πράκτορα, τοῦ κ. Εὐγενειάδου,—εἶχον ἀρχίσει διαπραγματεύσεις, καὶ τῇ μεσολαβήσει τοῦ μαρκησίου δὲ Ρεβερσὼ καὶ τοῦ κ. Κογιάντερ, τοῦ πολιτικοῦ πράκτορος τῆς Ρωσσίας, εἶχε κατορθωθῆ νὰ ἀποσπασθῇ διαβεβαίωσις ἀπὸ τὸν Τιγρὰν–πασσᾶ, τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δὲν θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοί, ἐδέχετο δὲ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτοὺς μόνον εἰς τὰ χωρία τὰ ἔχοντα πληθυσμὸν ἐλάσσονα τῶν 3 χιλιάδων ψυχῶν· ἀλλ’ ὡς ἀνετράπη ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη καὶ ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη, οὐδεμία δὲ ἐνέργεια κατόπιν ἐγένετο, αἱ ὑποσχέσεις ἐκεῖναι ἀνῃρέθησαν, καὶ σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ φόβου ὅτι οἱ κανονισμοὶ οὗτοι θὰ ἐφαρμοσθῶσι, καὶ θὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἀμειλίκτως, πρὸς καταστροφὴν τοῦ ἑλληνικοῦ ἐμπορίου ἐν Αἰγύπτῳ καὶ τῆς ἑλληνικῆς βιομηχανίας ἐν Ἑλλάδι.

§233Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Οὔτε ὁ καύσων, ὁ ἀφόρητος, οὔτε ὁ κεφαλόπονος, ὑπὸ τοῦ ὁποίου κατέχομαι, μοὶ ἐπιτρέπουσι νὰ λάβω τὸν λόγον, ὡς ἀπαιτεῖ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, ἵνα ὁμιλήσω διὰ μακρῶν ἐπὶ τῆς συμβάσεως, ἀφοῦ παραδόξως ὑπάρχουσι συνάδελφοι διαφωνοῦντες, ὡς δὲν ὑπέθετον. Ἴσως κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη, ἐκτελέσω τὸ καθῆκον τοῦτο· νομίζω ὅμως, μετὰ τὰ λεχθέντα ἐπὶ τῆς συμβάσεως, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω ἀπὸ τῆς θέσεώς μου ὀλιγίστας λέξεις, ἵνα περιορισθῇ ἡ συζήτησις μόνον εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, διότι ἀσκόπως μετ’ αὐτοῦ ἀνεμίχθησαν καὶ ἄλλα. Ὁ ἐκ Παξῶν ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁρμώμενος ὑπὸ τῶν καλλιτέρων προθέσεων πρὸς διατήρησιν τῶν Ἑλληνικῶν προνομίων ἐν Αἰγύπτῳ, ὡμίλησε περὶ τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν καὶ πρὶν ἢ ἄρξηται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως καὶ ἀφ’ ὅτου ἤρξατο· ἀλλὰ καὶ τότε καὶ πάντοτε ὑπεστήριξα, ὅτι συμφέρον ἦτο νὰ διαχωρισθῇ τὸ ζήτημα. Ἐχάρην δὲ, ὅταν ἤκουσα τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ὑπουργὸν κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, καθ’ ἣν ἀπουσίαζεν ὁ ἐκ Παξῶν ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτε ἐπραγματεύθη σαφέστατα τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ εἶπεν ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον τῶν Ἑλληνικῶν δικαιωμάτων καλὸν εἶναι νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις μόνον εἰς τὴν σύμβασιν, νὰ μείνῃ δὲ χωριστὸν τὸ ζήτημα τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν. Ὁμολογῶ, ὅτι καὶ ἐγὼ, ὅταν ἐπελήφθην τῆς μελέτης τῆς συμβάσεως, εἶχον ἀνησυχίαν τινὰ, μὴ τυχὸν ἀμέσως ἢ ἐμμέσως ὑπῆρχε διάταξίς τις, κλείουσα τὴν θύραν εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν· ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, καὶ ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἠρύσθην ἐκ πολὺ καλῶν πηγῶν, κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὑπὸ νομοθετικὴν, ὑπὸ συνταγματικὴν, ὑπὸ—ἂς τὸ εἴπω—καὶ διπλωματικὴν ἔτι ἔποψιν, ἡ θύρα τῶν διαπραγματεύσεων ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν κανονισμῶν μένει ἀνοικτή.

§234ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 19 § 5.

§235Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν τελωνειακὴ ἀρχὴ ἔχῃ λόγους βασίμους νὰ ὑποπτεύῃ τὴν ὕπαρξιν ἀπηγορευμένων εἰδῶν, λαθρεμπορικῶς εἰσαχθέντων εἰς οἱαδήποτε μέρη τῶν μεθορίων διαμερισμάτων ἢ τῆς διώρυγος τοῦ Σουέζ, δύναται νὰ προβαίνῃ ἐν ταῖς ἀποθήκαις ἢ ταῖς κατοικίαις εἰς πᾶσαν ἄμεσον ἔρευναν, ἣν ἤθελε κρίνει ἀναγκαίαν. Ὁμοιότυπον τῆς πρὸς ἔρευναν διαταγῆς ἀποστέλλεται τῇ προξενικῇ ἀρχῇ, ἥτις δέον νὰ παραστῇ ἢ ν’ ἀντιπροσωπευθῇ κατὰ τὴν γενησομένην ἔρευναν, χωρὶς ὅμως νὰ γίγνηται παραίτιος οὐδεμιᾶς ἀργοπορίας.»

§236ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι σπουδαιότατον.

§237Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν παρεβάλατε πρὸς τὴν ἄλλην σύμβασιν.

§238ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει μία βελτίωσις.

§239Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως ὑπάρχει εἰς τὴν σημερινὴν σύμβασιν· ἀκριβῶς τοῦτο ἤθελον νὰ εἴπω. Ἡ σύμβασις, κύριοι συνάδελφοι, ὄχι μόνον δὲν εἶναι χειροτέρα τῆς συμβάσεως τῆς 3 Μαρτίου 1884, ἀλλ’ εἶναι πολὺ καλλιτέρα. Ἐὰν ὑπάρχωσι διατάξεις τινὲς, θίγουσαί πως ζητήματά τινα τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν, ταῦτα ὑπῆρχον ἀπὸ τοῦ ἔτους 1884. Ὅταν λέγωμεν ἀστυνομικοὺς κανονισμοὺς, δὲν ἐννοοῦμεν τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀνεφύησαν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως τῆς Ἑλληνοαιγυπτιακῆς καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, καθ’ ὃ ἴσχυεν ἡ σύμβασις; ἀστυνομικοὺς κανονισμοὺς δὲν ἐννοοῦμεν τοὺς περιεχομένους εἰς τὰ παραρτήματα Α–Δ; Περὶ ἐκείνων ὁμιλῶ. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν, ὅτι εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν ἀνησυχίαν, μὴ τυχὸν ὑπάρχῃ διάταξίς τις ἐν τῇ συμβάσει νεωτέρα, ἢ ἐμμέσως πως ἄλλη τις διακοίνωσις ἢ διαμειφθὲν ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκλείετο τὸ στάδιον τῶν διαπραγματεύσεων· ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβον, καὶ ἐκ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπείσθην, ὅτι τὸ ζήτητα τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν εἶναι ὅλως διόλου ἰδιαίτερον. Ἤδη ὁ ἀξιότιμος ἐκ Παξῶν συνάδελφος ἐκφράζει τὴν ὑπόνοιαν, ἀξίαν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, μὴ τυχὸν, ψηφιζομένης τῆς συμβάσεως, ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἀπολαύσῃ αὐτῶν τῶν πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπιζητεῖ, εἶτα ἤθελεν ἐφαρμόσει τοὺς ἀστυνομικοὺς κανονισμούς. Εἰς ταῦτα ἀπαντῶ ὅτι, ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις σταθῇ ἀναξία νὰ προστατεύσῃ τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα, ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις θὰ τοὺς ἐφαρμόσῃ· κατ’ οὐδὲν ὅμως θὰ μεταβληθῶσι τὰ πράγματα διὰ τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως. Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν ὡμίλησα διὰ μακρῶν κατὰ τὴν ΙΒʹ Βουλευτικὴν Περίοδον, εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 19 Δεκεμβρίου 1891, ὡμίλησα ἐπὶ μίαν καὶ ἡμίσειαν ὥραν· θὰ ἦτο κατάχρησις τῆς ὑπομονῆς σας, ἐὰν ἤδη ἐπανελάμβανον ὅσα τότε εἶπον. Ἀλλ’ ὅστις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων θέλει νὰ συμβουλευθῇ τὰ τότε ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα, δύναται νὰ καταφύγῃ εἰς αὐτὰ, καὶ θέλει εὕρει τοῦτο τὸ οὐσιῶδες, ὅτι οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοὶ, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο διαπραγμάτευσις κακίστη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἧς ἡγεῖτο ὁ ἐκ Μεσολογγίου τέως Πρωθυπουργὸς, οἱ ἀστυνομικοὶ, λέγω, κανονισμοὶ, διὰ τῶν ὁποίων ἐμειοῦντο τὰ προνόμια, τὰ ὁποῖα ἀπεκτήσαμεν διὰ τῶν συνθηκῶν, αὐτοὶ δὲν εἶναι ὑποχρεωτικοὶ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ἐπικράτειαν, ὄχι μόνον διότι ἡ δήλωσις, ἥτις ἐγένετο κατὰ τὴν 25 Ἰανουαρίου 1890,—ἄν μὴ ἀπατῶμαι ὡς πρὸς τὴν χρονολογίαν,—ἐπὶ τῶν ἡμερῶν δηλ. τῆς Κυβερνήσεως, ἧς ἡγεῖτο ὁ κ. ἐκ Μεσολογγίου τέως Πρωθυπουργὸς, οὐχὶ μόνον διότι ἡ διακοίνωσις ἐκείνη δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ψηφισθῇ, ἀλλὰ καὶ διότι, συνεπείᾳ τῶν διαμαρτυριῶν, αἵτινες κατόπιν ἐγένοντο, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου συνάδελφος πρὸ μικροῦ ἐδήλωσε, τὸ ζήτημα εὑρίσκεται ἔτι εἰς διαπραγματεύσεις. Ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη νὰ καταλήξῃ μέχρι τοῦδε εἰς καλὰ ὑπὲρ ἡμῶν συμπεράσματα, τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα. Τώρα δι’ ὀλίγων ἂς ἐξετάσω τὸ ἓν τῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Παξῶν συναδέλφου, ὅτι ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις θὰ διαλύσῃ τὸν στρατὸν τὸν κατὰ τῶν λαθρεμπόρων, διότι εἶναι τὸ μόνον ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον λαμβάνει, ὡς ὑποστηρίζουσιν οἱ προαγορεύσαντες. Δὲν μοὶ φαίνεται σπουδαῖον τὸ ἐπιχείρημα· διότι, ἐὰν λαθρεμπόρους φοβῆται ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἐκ τῶν ἑλληνικῶν παραλίων, αὐτοὺς φοβεῖται καὶ ἐκ τῶν τουρκικῶν· καὶ πῶς θὰ προβῇ τότε εἰς διάλυσιν τοῦ κατὰ τῶν λαθρεμπόρων τάγματός της, ἀφοῦ τὸ κακὸν θὰ ὑφίσταται; Ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω νὰ προσθέσω καὶ ἄλλο· ὁ τελωνειακὸς κανονισμὸς κατὰ τὴν πρώτην σύμβασιν δὲν ἦτο ἐν παραρτήματι, μετά τινα ὅμως ἔτη, κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν, ἐθεωρήθη ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς συμβάσεως ἄνευ τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ τελωνειακοῦ κανονισμοῦ, διὰ τοῦτο διὰ μεταγενεστέρας ἀναγνωρίσεως ἐφηρμόσθη ὁ τελωνειακὸς κανονισμὸς τῆς Αἰγύπτου. Ὥστε σήμερον ἔχομεν ἐνώπιόν μας τὴν σύμβασιν τῆς 3 Μαρτίου 1884 βελτιωμένην. Ἡ σύμβασις ὅμως μετὰ τῆς Αἰγύπτου ἔχει δύο μεγάλας κατηγορίας ἐχθρῶν, τὸ μονοπώλιον τῆς Τουρκίας καὶ τοὺς λαθρεμπόρους· τὸ μονοπώλιον τῆς Τουρκίας, τὸ ὁποῖον διὰ τῶν Ἀρμενίων ἐμπορεύεται τὸν καπνὸν ἐν Αἰγύπτῳ, οἵτινες κατώρθωσαν νὰ ἀναβάλωσιν ἐπὶ τέσσαρα ἔτη τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως, καὶ τοὺς λαθρεμπόρους, οἵτινες ἐν τῇ ἀκαταστασίᾳ εὑρίσκουσι τὸ συμφέρον των. Δὲν νομίζω ὅτι οἱ δύο οὗτοι λόγοι θὰ ἦναι ἱκανοὶ νὰ πείσωσι τὴν Βουλὴν, ἵνα καταψηφισθῇ ἡ σύμβασις. Ἄν παρουσιασθῇ ἀνάγκη, εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ δυνηθῶ νὰ προσθέσω τινά.

§240ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἐνθύμισις ἑνὸς ἀτυχοῦς γεγονότος καὶ ἡ ἐξέτασις τῶν διατάξεων τῆς συμβάσεως, τῶν σχετιζομένων πρὸς τὸ εἶδος, οὗτινος κυρίως ἐπιδιώκομεν τὴν προστασίαν, μὲ ἀναγκάζουσι νὰ λάβω τὸν λόγον. Τὸ ἀτυχὲς γεγονὸς εἶναι τὸ συμβὰν κατὰ τὸ 1890, ὅτε, δὲν ἠξεύρω ἕνεκα τίνος λόγου, εὑρέθημεν κεχωρισμένοι ἐκ τῆς Γαλλίας εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν. Ἡ τότε ἀποχώρισις ἡμῶν ἀπὸ τῆς Γαλλίας, ἥτις ἔφερε τὴν παρ’ αὐτῆς παραδοχὴν τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν ἐπὶ πασῶν τῶν κωμῶν καὶ τῶν χωρίων τῆς Αἰγύπτου καὶ ἐξῄρεσε μόνον τὰς μεγάλας πόλεις, ἐγένετο ἀφορμὴ σπουδαίας βλάβης διὰ τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ Ἕλληνας, οἵτινες ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐμπορεύονται εἰς τὰς κώμας καὶ τὰ χωρία. Καὶ σήμερον δὲ βλέπω, ὅτι πάλιν διὰ τῆς συμβάσεως κινδυνεύομεν νὰ χωρισθῶμεν ἀπὸ τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ρωσσίας, αἵτινες δὲν ἀπεδέχθησαν τὸν τελωνειακὸν κανονισμόν, ὃν ἀφορᾷ αὕτη, καὶ ὃν ἀπεδέχθησαν αἱ ἄλλαι Δυνάμεις, αἱ συμβαδίζουσαι μετὰ τῆς Ἀγγλίας εἰς τὰ ζητήματα τῆς Αἰγύπτου, ἐν οἷς ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ρωσσία ἰδίαν τηροῦσι πορείαν. Τὸ παρελθὸν δὲ μᾶς ἐνδεικνύει, ὅτι ἐν Αἰγύπτῳ τὰ συμφέροντα τῶν ἑλληνικῶν πληθυσμῶν ὑποστηρίζονται μᾶλλον ἐκ τῆς συμβαδίσεως μὲ τὴν Γαλλικὴν πολιτικήν. Φοβοῦμαι ἑπομένως, μήπως ὁ χωρισμὸς τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ρωσσίας ἐπιφέρῃ δυσκολίας καὶ βλάβας, ἀναλόγους ἐκείνων, ἃς ἔφερεν οὗτος κατὰ τὸ 1890. Ἡ ἐξέτασις τῆς συμβάσεως μᾶς πείθει, ὅτι ἐγκαταλιμπάνομεν οὐσιώδη δικαιώματα, ἅτινα κέκτηνται οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι ἐν Αἰγύπτῳ, δυνάμει ἀρχαίων διομολογήσεων (capitulations). Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ὅλας τὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως, διότι ἡ ἐξέτασις αὐτῶν ἐν τῇ παρούσῃ προκεχωρημένῃ ὥρᾳ ἤθελεν εἶσθαι ἴσως ὀχληρά. Θὰ ἐξετάσω μόνον τινὰς ἐξ αὐτῶν, ὅπως ἐννοήσῃ ἡ Βουλὴ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἀναδεχόμεθα. Ἐν τῷ δευτέρῳ ἄρθρῳ τῆς συμβάσεως κυροῦμεν τὸ δικαίωμα τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ὅπως αὕτη «θεσπίζῃ ἀπαγορεύσεις λόγῳ δημοσίας ἀσφαλείας ἢ ἠθικῆς, ὑπὸ τὸν ὅρον αἱ ἀπαγορεύσεις αὗται νὰ ἐφαρμόζωνται ἐξ ἴσου καὶ διὰ πᾶσαν ἄλλην ξένην χώραν». Ἐκ τῶν προτέρων παραδεχόμεθα τὴν ὑποταγὴν τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων εἰς τοιαύτας ἀπαγορεύσεις, εἰς τὰς ὁποίας κατὰ τὰς ἀρχαίας διομολογήσεις (capitulations) δὲν ὑποχρεοῦνται οὗτοι νὰ ὑποταχθῶσι. Τοιοῦτον περιορισμὸν δικαιωμάτων τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων εὑρίσκομεν καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 14, κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ἀτελείας τῶν προξενικῶν ἀρχῶν ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις δύναται νὰ τὰς καταργήσῃ, ἐὰν οἱ Πρόξενοι ἀσχολῶνται εἰς ἐμπορίαν ἢ βιομηχανίαν. Κατὰ τὰς διομολογήσεις, τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ἀτελείας τῶν οἱ Πρόξενοι χαίρουσι καὶ ὅταν ἀσχολῶνται εἰς ἐμπόριον ἢ βιομηχανίαν. Τὸ ἄρθρον 18 παρέχει εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν δικαίωμα ἐπιβολῆς προστίμου διὰ τελωνειακὰς παραβάσεις, τὸ δὲ ἄρθρον 19 δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἔχωσιν ὑπόνοιαν λαθρεμπορίας, «νὰ εἰσέρχωνται καὶ νὰ συλλαμβάνωσι πᾶν πλοῖον χωρητικότητος ἐλάσσονος τῶν 200 τόννων καὶ ἐντὸς ἀκτῖνος δέκα χιλιαμέτρων ἀπὸ τῆς παραλίας πέραν τῶν ὑδάτων Αἰγυπτιακοῦ τινος λιμένος. Ἐπὶ πλέον, πᾶν ἑλληνικὸν πλοῖον χωρητικότητος ἐλάσσονος τῶν 200 τόνων δύναται νὰ κρατηθῇ καὶ συλληφθῇ καὶ πέραν τῆς ἀποστάσεως ταύτης, ἐὰν ἡ καταδίωξις ἤρξατο ἐντὸς ἀκτῖνος δέκα χιλιαμέτρων ἀπὸ τῆς ἀκτῆς». Θὰ δύνανται ἑπομένως οἱ Αἰγύπτιοι ὑπάλληλοι νὰ συλλαμβάνωσι τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα πανταχοῦ καὶ πέραν τῶν 10 χιλιομέτρων ἀπὸ τῆς ἀκτῆς, διότι οὐδεὶς ἔλεγχος τῆς ἀποστάσεως ταύτης θὰ ἦναι δυνατός...

§241Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἔχει καὶ τὴν δήμευσιν ἀκόμη, κύριε Καραπάνε.

§242ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως ἔχει καὶ τὴν δήμευσιν τῶν συλλαμβανομένων πλοίων ἐν ἑτέρᾳ διατάξει... Τὰ δικαιώματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα παραχωροῦμεν εἰς τὴν Αἴγυπτον, εἰσὶν ἀναμφισβητήτως σπουδαιότατα. Τὸ αὐτὸ ἄρθρον περιέχει καὶ τὴν διάταξιν, περὶ ἧς πρὸ ὀλίγου ἐγένετο λόγος, καὶ διὰ τῆς ὁποίας ἀναγνωρίζεται εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπισκέψεως καὶ τῶν οἰκιῶν καὶ τῶν ἀποθηκῶν τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, μὲ μόνην τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ προειδοποιῇ τὴν προξενικὴν ἀρχὴν, ἵνα παρασταθῇ ἢ ἀντιπροσωπευθῇ κατὰ τὴν ἐν αὐταῖς γενησομένην ἔρευναν...

§243ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν πρόκειται περὶ ἀποθηκῶν ἀνεξαρτήτων τῆς κατοικίας, τότε δὲν γίνεται καὶ τοῦτο.

§244ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε οἱ Αἰγύπτιοι ὑπάλληλοι προβαίνουσιν εἰς τὴν ἔρευναν, καλοῦντες ἁπλῶς δύο μάρτυρας. Τότε ἀρκεῖ ἁπλῆ «προειδοποίησις τῆς ἐρεύνης, γενομένη πρὸς τὸν ἰδιοκτήτην ἢ τὸν ἀντιπρόσωπον αὐτοῦ, ἢ ἐν ἐλλείψει τούτων πρὸς τὴν Προξενικὴν ἀρχήν».

§245ΡΑΛΛΗΣ. (ἀναγινώσκει). «Καθ’ ἃς περιπτώσεις ἡ Προξενικὴ ἀρχὴ δὲν παρίσταται εἰς τὴν ἐνεργουμένην ἔρευναν, συντάσσεται περὶ ταύτης ἔκθεσις, ἧς ἀντίγραφον κοινοποιεῖται ἄνευ ἀναβολῆς τῷ Ἑλληνικῷ Προξενείῳ.» Καὶ ἔπειτα ἔρχεται ἡ γʹ παράγραφος.

§246ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Χορηγεῖται εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ καταδιώκῃ πᾶν ἐμπόρευμα ὡς λαθρεμπόριον, οὐχὶ μόνον κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ὅταν τοῦτο εἰσαχθὲν μετεκομίσθη ὁπουδήποτε τῆς Αἰγύπτου. Ἰδοὺ δὲ πῶς ἔχει ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ τελωνειακοῦ κανονισμοῦ (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐναποθήκευσις καὶ ἡ μεταφορὰ τῶν ἐμπορευμάτων, ἅτινα διῆλθον τὴν τελωνειακὴν γραμμὴν, ὑπόκεινται εἰς τὴν ἐπιτήρησιν τῶν τελωνειακῶν ὑπαλλήλων μέχρις ἀποστάσεως 2 χιλιαμέτρων ἀπὸ τῶν συνόρων, ἢ ἀπὸ τῆς ἀκτῆς τῆς θαλάσσης, ὡς καὶ ἀπὸ τῶν δύο ὀχθῶν τῆς θαλασσίου διώρυγος τοῦ Σουὲζ καὶ τῶν λιμνῶν, δι’ ὧν ἡ διῶρυξ αὕτη διέρχεται. Πέραν τῶν ὁρίων τούτων ἡ μεταφορὰ τῶν ἐμπορευμάτων δύναται νὰ ἐνεργῆται ἐλευθέρως· οὐχ’ ἧττον τὰ δολίως ὑπεξαιρεθέντα ἐμπορεύματα καὶ μὴ διαφυγόντα τὴν προσοχὴν τῶν ὀργάνων τῆς δημοσίας δυνάμεως δύνανται νὰ κατασχεθῶσι καὶ ἀφοῦ διαβῶσι τὴν ἐπιτηρητικὴν ζώνην. Δύνανται ὡσαύτως νὰ κατασχεθῶσιν ἐφ’ ὅλης τῆς ἐκτάσεως τοῦ αἰγυπτιακοῦ ἐδάφους τὰ ἀπηγορευμένα ἐμπορεύματα, ἐκεῖνα ἐφ’ ὧν συνέστη ὑπὸ τοῦ Κράτους μονοπώλιον, ὡς καὶ ὁ καπνὸς ἢ τὸ τουμπεκί, ἅτινα κυκλοφοροῦσι παρὰ τὰ κεκανονισμένα.» Ἐφιστῶ δὲ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ὅτι ὀνομαστὶ ἀναφέρεται ἐνταῦθα ὁ καπνὸς, ὡς δυνάμενος πανταχοῦ τῆς Αἰγύπτου νὰ κατασχεθῇ, ἄν χαρακτηρισθῇ ὡς λαθραίως εἰσαχθείς. Αἱ διατάξεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερα ὡς ἐν παραδείγματι, ἀρκοῦσι νὰ δείξωσι τὰ βάρη καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀναδεχόμεθα. Δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ ἐπέλθῃ καταστροφὴ εἰς τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τὸ ἐμπόριον τῶν ἑλληνικῶν οἰνοπνευμάτων, ὅπως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Παξῶν εἶπεν, ἀλλὰ βεβαίως καὶ τὸ ἐμπόριον αὐτῶν, ὡς καὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν, τῶν ἐξ Ἑλλάδος εἰς Αἴγυπτον εἰσαγομένων, καὶ πρὸς τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ᾖ δυσμενὴς ἡ ἐμπορικὴ πολιτικὴ τῆς Αἰγύπτου, δύναται νὰ πάθῃ, κατόπιν τῶν ὑποχωρήσεων, ἃς ποιούμεθα διὰ τῆς συζητουμένης συμβάσεως πρὸς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν. Θὰ δύναται αὕτη, στηριζομένη ἐπὶ τῶν δικαιωμάτων, ἅτινα ἀποκτᾷ ἐκ τῆς συμβάσεως, καὶ χωρὶς νὰ ἐφαρμόσῃ ἀποτόμως τοὺς ἀστυνομικοὺς κανονισμοὺς, νὰ φέρῃ σπουδαίας δυσκολίας εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐμπορίαν τῶν μὴ εὐνοουμένων παρ’ αὐτῆς εἰδῶν, καὶ ἰδίως εἰς τὴν κατανάλωσιν τῶν οἰνοπνευμάτων ἐν ταῖς κώμαις καὶ τοῖς χωρίοις. Εἰς τοῦτο δὲ δύναται νὰ ὠθηθῇ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις οὐ μόνον ἐξ ἐμπορικῶν ἢ ταμιευτικῶν λόγων, ἀλλὰ καὶ ἐκ θρησκευτικῶν, διότι ἡ Μουσουλμανικὴ θρησκεία ἀπαγορεύει τὴν πώλησιν οἰνοπνευμάτων ἐντὸς ὡρισμένης ἀποστάσεως ἀπὸ τῶν θρησκευτικῶν τεμενῶν. Αἱ πλεῖσται δὲ τῶν κωμῶν καὶ ὅλα σχεδὸν τὰ χωρία συγκεντροῦνται περὶ τὸ θρησκευτικὸν τέμενος, μὴ ὑπερβαίνοντα συνήθως τὴν ἀπόστασιν, ἐντὸς τῆς ὁποίας θρησκευτικῶς ἀπαγορεύεται ἡ πώλησις οἰνοπνευμάτων. Ἐφαρμόζουσα τὰς ὑπὸ τῆς συμβάσεως ἐπιτρεπομένας ἐπιθεωρήσεις καὶ καταδιώξεις τοῦ λαθρεμπορίου ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, θὰ δύναται νὰ παρακωλύσῃ τὸ ἐμπόριον καὶ τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ παντὸς ἄλλου εἴδους, οὗτινος, ἕνεκα οἱουδήποτε συμφέροντος, θὰ ἤθελε νὰ περιορίσῃ τὴν κατανάλωσιν, πρὸς βλάβην τῆς παραγωγῆς ἡμῶν. Ἀλλὰ μ’ ὅλην τὴν σημασίαν, ἣν ἔχει παρ’ ἡμῖν ἡ ἀνάπτυξις τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν οἰνοπνευμάτων, δὲν ἤθελον ἴσως δώσει τὴν σημασίαν, ἣν δίδω εἰς τὰς παραχωρήσεις, ἃς ποιούμεθα πρὸς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς συμβάσεως, ἐὰν εὕρισκον εἰς τὰς διατάξεις αὐτῆς, ὅτι πράγματι ἐξασφαλίζεται ἡ ἐν Αἰγύπτῳ εἰσαγωγὴ καὶ κατανάλωσις τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων πολὺ δικαίως ἐνδιαφέρονται διάφοροι ἑλληνικαὶ ἐπαρχίαι. Δυστυχῶς ὅμως δὲν εὑρίσκω τοῦτο. Ἡ μεγάλη εἰσαγωγὴ ἑλληνικῶν καπνῶν ἐν Αἰγύπτῳ δυνάμει τῆς συμβάσεως τοῦ 1884 ἐγένετο, διότι οὗτοι ἠδύναντο νὰ πωληθῶσιν εἰς τιμὴν εὐθηνοτέραν τῶν κατωτέρας ποιότητος τουρκικῶν καπνῶν, τῶν ἀντιστοιχούντων σχεδὸν κατὰ ποιὸν πρὸς τοὺς ἑλληνικοὺς καπνούς, διότι μέχρι τοῦ 1890 καὶ 1891 οἱ τοιοῦτοι τουρκικοὶ καπνοί, ἐξαγόμενοι ἐκ Τουρκίας, κατέβαλλον ἐξαγωγικὸν τέλος 10 γρόσια, ἤτοι 2½ περίπου φράγκα χρυσᾶ κατ’ ὀκᾶν. Κατὰ τὰ 1891 ὅμως, τῇ ἐπιμόνῳ ἐνεργείᾳ τοῦ Μονοπωλίου τῶν καπνῶν τῆς Τουρκίας, τὸ τέλος τοῦτο ὑπεβιβάσθη εἰς δύο, νομίζω, γρόσια κατ’ ὀκᾶν. Ἡ ὑποβίβασις δ’ αὕτη τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, καθιστᾷ δύσκολον τὸν συναγωνισμὸν τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν πρὸς τοὺς τουρκικούς. Διὰ τοῦτο δὲ βλέπομεν τὸ περίεργον φαινόμενον, ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὸ 1891 εἰσήχθησαν εἰς Αἴγυπτον 1,500,000 ὀκάδες ἑλληνικῶν καπνῶν, δὲν κατηναλώθησαν οὗτοι μέχρι τοῦ 1895, ἤτοι ἐπὶ πενταετίαν, ἀλλὰ μένει ἐν Αἰγύπτῳ ἀπόθεμα ἐξ ἑκατοντάδων τινῶν χιλιάδων ὀκάδων. Ὁ καπνὸς δὲ οὗτος δὲν κατηναλώθη οὐχὶ διότι εὕρισκε συναγωνιζόμενον τὸν ἐντόπιον καπνόν, ὅστις εἶναι κακίστης ποιότητος, ἀλλὰ διότι συνηγωνίζοντο πρὸς αὐτὸν οἱ τουρκικοὶ καπνοὶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, δηλ. οἱ τῆς Σαμψοῦντος, τῆς Μπάφρας καὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν. Οἱ καπνοὶ οὗτοι πωλοῦνται ἐν τῷ τόπῳ τῆς παραγωγῆς των ἀπὸ 2–2½ γρόσια κατ’ ὀκᾶν μέχρι 10–15 γροσίων, ἡ ποιότης δ’ αὐτῶν ἀναλογεῖ μὲ τὴν τῶν καπνῶν τῶν παραγομένων ἐν Λαμίᾳ καὶ ἐν Θεσσαλίᾳ. Ὁ συναγωνισμὸς δὲ τῶν τοιούτων καπνῶν παρεκώλυσε καὶ τὴν κατανάλωσιν τῶν εἰσαχθέντων κατὰ τὸ 1891 ἑλληνικῶν καπνῶν. Μία δὲ τῶν ἀφορμῶν, αἵτινες ἠμπόδισαν τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀνανεώσῃ τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Αἰγύπτου, εἶναι, νομίζω, καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, μολονότι εἶχε διαβεβαιώσει τὴν Ἑλληνικήν, ὅτι ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Τουρκία ἤθελε καταργήσει τὸ ἐξαγωγικὸν τέλος, αὕτη ἤθελεν ἀντικαταστήσει αὐτὸ δι’ εἰσαγωγικοῦ ἐπὶ τῶν τουρκικῶν καπνῶν, δὲν ἐπραγματοποίησε τὴν τοιαύτην διαβεβαίωσίν της. Διατελοῦσα ὑπὸ τὴν ἐπικυριαρχίαν τῆς Τουρκίας, δὲν ἠδυνήθη ἴσως νὰ πραγματοποιήσῃ αὐτήν. Ἐν τῇ συζητουμένῃ δὲ συμβάσει οὐ μόνον οὐδεμίαν βλέπομεν βελτίωσιν εἰς τὸν ὅρον τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς Αἴγυπτον, ὅπως δυνηθῶσιν οὗτοι νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τοὺς τουρκικούς, ἀλλ’ οὐδεμίαν βλέπομεν ἐξασφάλισιν τῆς ὑπὸ τοὺς σημερινοὺς ὅρους εἰσαγωγῆς αὐτῶν, ἐν τῇ περιπτώσει, καθ’ ἣν νέαι ἴσως εὐκολίαι καὶ πλεονεκτήματα ἤθελον χορηγηθῆ εἰς τοὺς τουρκικοὺς καπνούς, εἴτε διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ σήμερον καταβαλλομένου εἰς τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν μικροῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους, εἴτε διὰ τροποποιήσεως τῆς συσκευῆς καὶ τοῦ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς κανονισμοῦ τῶν ὅρων τοῦ τελωνισμοῦ αὐτῶν. Ἀπεναντίας εἰς τὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως διαβλέπω, ὅτι εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν ἀφίεται πᾶσα ἐλευθερία ἐνεργείας, ἐὰν αὕτη δι’ οἱονδήποτε λόγον ἤθελε νὰ εὐνοήσῃ τοὺς τουρκικοὺς καπνούς. Δὲν θὰ δύναται νὰ ἐλαττώσῃ τὸν εἰσαγωγικὸν δασμόν, ἀλλὰ πᾶσαν ἄλλην εὐκολίαν δύναται νὰ παρέξῃ εἰς τὴν Τουρκίαν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν καπνῶν αὐτῆς, ὑπὸ διατυπώσεις καὶ ὅρους ἐλαφροτέρους. Τὸ δικαίωμα δὲ τοῦτο ῥητῶς ἐπιφυλάττει εἰς ἑαυτὴν ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ἄρθρου 21 τῆς συμβάσεως, ἔχοντος οὕτω: «Αἱ διατάξεις τῆς παρούσης συμβάσεως δὲν ἐφαρμόζονται: 1) ἐπὶ τῶν νῦν ὑφισταμένων ἢ δυνατὸν νὰ συναφθῶσι μεταγενεστέρως εἰδικῶν συμφωνιῶν εἴτε μεταξὺ τῆς Αἰγύπτου καὶ τῶν λοιπῶν μερῶν τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας, ἅτινα διατελοῦσιν ὑπὸ τὴν ἄμεσον διοίκησιν τῆς Υ. Πύλης, εἴτε μεταξὺ Αἰγύπτου καὶ Περσίας...» Διὰ τῶν εἰδικῶν τούτων συμφωνιῶν μετὰ τῆς Τουρκίας καὶ τῆς Περσίας ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις φυσικῶς δὲν θὰ ἐπιβαρύνῃ, ἀλλὰ θὰ καταστήσῃ εὐκολωτέρους τοὺς ὅρους τῶν μετ’ αὐτῶν ἐμπορικῶν συναλλαγῶν της. Ἡ Ἑλλὰς δέ, καίτοι πολλὰς ποιουμένη διὰ τῆς συμβάσεως παραχωρήσεις εἰς τὴν Αἴγυπτον, καίτοι ἀπολαμβάνουσα τῶν ὅρων τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους, δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ συμμεθέξῃ εἰς τὰς ἐκ τῶν εἰδικῶν τούτων συμφωνιῶν εὐκολίας, αἵτινες σπουδαίως δύνανται νὰ εὐνοήσωσι τοὺς τουρκικοὺς καπνοὺς ἐν τῷ συναγωνισμῷ αὐτῶν πρὸς τοὺς ἑλληνικούς. Τοιαύτην ὑπόνοιαν γεννᾷ εἰς ἐμὲ καὶ τὸ γράμμα τῆς ἰδιαιτέρας διακοινώσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Αἰγύπτου πρὸς τὸν πολιτικὸν πράκτορα τῆς Ἑλλάδος, διὰ τῆς ὁποίας εἰδικῶς κανονίζεται τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ. Διὰ τῆς διακοινώσεως ταύτης ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ὑπόσχεται νὰ μὴ συστήσῃ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ, ἀλλ’ ἐπιφυλάττει εἰς ἑαυτὴν τὸ δικαίωμα νὰ διακανονίζῃ κατὰ τὸ δοκοῦν τὰ διέποντα τὰ τῶν καπνῶν. Τὸ μέρος τοῦτο τῆς διακοινώσεως ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ Κυβέρνησις τῆς Α. Ὑψηλότητος οὐδόλως ἐννοεῖ νὰ ἀπαλλοτριώσῃ ἢ νὰ ἐλαττώσῃ τὸ ἀπόλυτον αὐτῆς δικαίωμα, νὰ διακανονίσῃ τὰ διέποντα τὰ τῶν καπνῶν αὐτῆς κατὰ τὸ δοκοῦν, τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐνεργείας αὐτῆς παραμενούσης ἀκεραίας. Κατὰ συνέπειαν δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ μεταβάλλῃ τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, νὰ διακόπτῃ τὴν εἰσαγωγὴν προσωρινῶς ἢ διαρκῶς, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως, ὅτι πᾶσα ληφθησομένη τοιαύτη ἀπόφασις θέλει ἐφαρμοσθῆ καὶ ἐφ’ ὅλων τῶν λοιπῶν καπνῶν, ὧν ἡ ἐν Αἰγύπτῳ εἰσαγωγὴ ἐπιτρέπεται σήμερον ἢ ἤθελεν ἐπιτραπῆ μεταγενεστέρως δι’ εἰδικῶν πρὸς τοῦτο συμφωνιῶν.» Ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἐπιφυλάττει οὕτως εἰς ἑαυτὴν ἀπόλυτον ἐλευθερίαν νὰ διακανονίζῃ κατὰ βούλησιν οὐ μόνον τὸν προσδιορισμὸν τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, ἀλλὰ καὶ πάντα τὰ ἀφορῶντα τὰ τῶν καπνῶν. Εἷς μόνον τίθεται περιορισμός, ὅτι πᾶσα τοιαύτη ἀπόφασίς της θὰ ἐφαρμόζηται ἐπὶ ὅλων τῶν καπνῶν, ἅτινα ἤθελον εἰσαχθῆ ἐν Αἰγύπτῳ δυνάμει εἰδικῶν συμφωνιῶν. Γεννᾶται δὲ τὸ ζήτημα, ἂν τὰ ἐκ Τουρκίας εἰσαγόμενα εἰς Αἴγυπτον καπνὰ εἰσάγωνται δυνάμει εἰδικῆς συμφωνίας καὶ θὰ ὑπάγωνται καὶ ταῦτα εἰς πάντα μέλλοντα περιορισμόν, ἀποφασιζόμενον ὑπὸ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ἢ ἂν τὰ καπνὰ ταῦτα εἰσάγωνται εἰς Αἴγυπτον δυνάμει τῶν ἐπ’ αὐτῆς ἐπικυριαρχικῶν δικαιωμάτων τῆς Τουρκίας καὶ δὲν θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τοὺς τοιούτους περιορισμούς. Δὲν γνωρίζω εἰδικήν τινα συμφωνίαν μεταξὺ Τουρκίας καὶ Αἰγύπτου. Πολὺ δὲ φοβοῦμαι, ὅτι ἐν τῇ περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελον ἀποφασισθῆ νέα βάρη ἢ περιορισμοὶ, ταῦτα δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιβάλῃ ἡ Αἰγυπτιακὴ καὶ ἐπὶ τῆς ἐπικυριάρχου αὐτῆς Δυνάμεως. Τὴν ὑπόνοιάν μου ταύτην, ἥτις πηγάζει φυσικῶς ἐκ τῆς σχέσεως, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ Αἴγυπτος πρὸς τὴν Τουρκίαν, ὑποστηρίζει ἐπίσης καὶ τὸ γράμμα τῆς τελευταίας περιόδου τοῦ προηγουμένου ἐδαφίου τῆς αὐτῆς διακοινώσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Αἰγύπτου πρὸς τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος, ἔχον οὕτω: «Οἱ καπνοὶ οὗτοι, εἰσαγόμενοι ἐν Αἰγύπτῳ, θέλουσιν ἀπολαμβάνει τῆς αὐτῆς ἰσοτελείας, ἧς καὶ οἱ ἐκ πάσης ἑτέρας χώρας, καὶ αὐτῆς τῆς Τουρκίας συμπεριλαμβανομένης, προερχόμενοι.» Ἐνῷ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους καθορίζεται ῥητῶς ἰσοτέλεια καὶ διὰ τοὺς ἐκ Τουρκίας εἰσαγομένους καπνοὺς, ἀπ’ ἐναντίας τὸ ὄνομα τῆς Τουρκίας δὲν ἀναφέρεται ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ διακανονισμοῦ, τοῦ ἀφορῶντος ἐν γένει τὰ τῶν καπνῶν, καὶ διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἐπιφυλάττει εἰς ἑαυτὴν πλήρη καὶ ἀκεραίαν τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνεργείας της. Τὸ ἐμπόριον δὲ μεταξὺ Αἰγύπτου καὶ Τουρκίας, ὡς γνωρίζομεν, δὲν ἐνεργεῖται δυνάμει εἰδικῶν συμβάσεων, ἀλλὰ δυνάμει τῶν μεταξὺ αὐτῶν ἐπικυριαρχικῶν σχέσεων. Ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις δι’ ἰδίας της πράξεως, διὰ φιρμανίου, παρεχώρησεν εἰς τὴν Αἴγυπτον τὸ δικαίωμα τῆς φορολογίας τῶν εἰς αὐτὴν εἰσαγομένων προϊόντων, καὶ εἰδικώτερον τῶν καπνῶν, ἀλλὰ δὲν συνωμολόγησε μετ’ αὐτῆς εἰδικὴν σύμβασιν, παρέχουσαν εἰς τὴν Αἴγυπτον τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνεργείας της. Ὁ περιορισμὸς δὲ, ὅτι εἰς μόνον τὰ δι’ εἰδικῆς συμφωνίας εἰσαγόμενα καπνὰ ἐφαρμόζεται ὁ περὶ αὐτῶν ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως διακανονισμὸς, ἐξαιρεῖ φυσικῶς τὰ μὴ εἰσαγόμενα δι’ εἰδικῆς συμβάσεως καὶ ἑπομένως τὰ τῆς Τουρκίας. Ἐν τοιαύτῃ δὲ διακανονισμῷ δύνανται νὰ περιληφθῶσι διατάξεις ἀφορῶσαι ἔλεγχον τελωνειακὸν, ὡς π. χ. περὶ τῆς συσκευῆς τῶν καπνῶν, περὶ ἐγγυήσεων διὰ τὴν μεταφορὰν αὐτῶν κτλ. Τοιαῦται δὲ διατάξεις, ἐφαρμοζόμεναι ἐπὶ τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν, θὰ καταστήσωσι δυσκολώτερον τὸν συναγωνισμὸν αὐτῶν πρὸς τοὺς τουρκικοὺς, ἂν καὶ οὗτοι δὲν ὑποβληθῶσιν εἰς αὐτάς. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν βάσιμόν τινα πιθανότητα, ὅτι θὰ καταναλωθῶσιν ἐν Αἰγύπτῳ τὰ ἑκατομμύρια ὀκάδων ἑλληνικοῦ καπνοῦ, τὰ ὁποῖα προσδοκῶσιν οἱ ἐπισπεύδοντες τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως, καὶ ὧν τὴν κατανάλωσιν ἐπιθυμοῦμεν πάντες. Αἱ ἐντυπώσεις, ἃς ἐνεποίησεν ἐν ἐμοὶ ἡ μελέτη τῆς συζητουμένης συμβάσεως περὶ τῶν βαρῶν, ἅτινα δι’ αὐτῆς ἀναδεχόμεθα, καὶ ὧν τὰ κυριώτερα ἀνέφερον ὡς ἐν παραδείγματι, καὶ περὶ τοῦ ἐπισφαλοῦς τῶν ὠφελημάτων, ἅτινα προσποριζόμεθα ἐξ αὐτῆς, μὲ φέρουσιν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ συστήσω καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους ὑπὲρ τῆς καταναλώσεως τῶν καπνῶν ἡμῶν, νὰ μὴ ζητῶσι τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ψηφίσεως καὶ τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως ταύτης. Δὲν προτείνω τὴν μὴ ψήφισιν αὐτῆς, διότι ἀφοῦ αὕτη συνωμολογήθη ἤδη, ἡ ἀπόῤῥιψίς της δύναται νὰ βλάψῃ πολυειδῶς τὰ συμφέροντα ἡμῶν ἐν γένει καὶ τὰς ἐμπορικὰς ἡμῶν σχέσεις μετὰ τῆς Αἰγύπτου, μεθ’ ἧς πρέπει νὰ εὑρισκώμεθα ἐν καλῇ ἁρμονίᾳ. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἔχομεν καθῆκον, ἐπωφελούμενοι καὶ τῶν βεβαιώσεων τῆς καλῆς διαθέσεως τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνικῶν συμφερόντων, καὶ τῶν πλεονεκτημάτων, ἅτινα προσπορίζει εἰς αὐτὴν ἡ σύμβασις, ἣν ἡμεῖς, οἵτινες ἀποτελοῦμεν ἐκεῖ τὰς μεγαλειτέρας καὶ σπουδαιοτέρας ἀποικίας, συνομολογοῦμεν πρὸ τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ρωσσίας, καὶ ἀποχωριζόμενοι αὐτῶν, ἐπωφελούμενοι, λέγω, τούτων, ἔχομεν καθῆκον νὰ ζητήσωμεν παρὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν διατάξεων τῆς συμβάσεως, τῶν ἀφορωσῶν τὴν ἐν Αἰγύπτῳ εἰσαγωγὴν καὶ κατανάλωσιν τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν, ἐπεξηγήσεις, ἐξασφαλιζούσας ἡμᾶς κατὰ τῶν κινδύνων, οἵτινες ἐπαπειλοῦσιν αὐτοὺς, ἂν εὐνοηθῶσιν ἔτι μᾶλλον οἱ τουρκικοὶ καπνοί. Οἱ περὶ τοιούτων κινδύνων φόβοι ἔχουσι τὴν βάσιν αὐτῶν καὶ ἐπὶ ὅσων ἀνέπτυξα περὶ τῶν ὅρων καὶ τῶν διατάξεων τῆς συμβάσεως, καὶ ἐπὶ τῶν μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν σχέσεων, αἵτινες πολυειδῶς ἐξασφαλίζουσιν εἰς τὴν Τουρκίαν τὴν ἐν Αἰγύπτῳ εὐνοϊκωτέραν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων αὐτῆς.

§247Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ μικρὸν θὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προκειμένης συμβάσεως μετὰ τῆς Αἰγύπτου. Καὶ ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ τελευταίου προαγορεύσαντος κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἀρχόμενος τοῦ λόγου ὡμολόγησεν, ὅτι ἡ σύμβασις ἡ ὑπὸ συζήτησιν εἶναι μὲ πολὺ καλλιτέρους ὅρους τῆς προτέρας συμβάσεως τοῦ 1884, ἐκάκισε δὲ ἰδίως τὸ ἄρθρον 19 τῆς συμβάσεως, λησμονήσας νὰ συγκρίνῃ αὐτὸ μὲ σχετικόν τι ἄρθρον τῆς προτέρας συμβάσεως, ὑπ’ ἀριθμὸν 13, ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Τὸ ἄρθρον 13 ἔχει ἀκριβῶς τὰς αὐτὰς σχεδὸν διατάξεις, τὰς ὁποίας ἀναγράφει καὶ τὸ ἄρθρον 19. Λοιπὸν δὲν βλέπω, μεθ’ ὅλην τὴν μακρὰν αὐτὴν συζήτησιν, τί ἐπρόκειτο ν’ ἀποδείξῃ ὁ ἐξ Ἄρτης κ. συνάδελφος, ἀφοῦ ὡμολόγησεν, ὅτι ἡ προκειμένη σύμβασις εἶναι πολὺ ἐλαφροτέρα τῆς προηγουμένης.

§248ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Εἴς τινας διατάξεις εἶναι πολὺ ἐλαφροτέρα, εἰς ἄλλας διατάξεις εἶναι πολὺ βαρυτέρα. Καὶ τὴν σύμβασιν ἐκείνην ἅπαντες ἡμεῖς ἀπεδοκιμάσαμεν.

§249Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν σᾶς διέκοψα, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτητε.

§250ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πολὺ καλὰ, ἀλλὰ μοὶ ἀποδίδετε ἰδέας, τὰς ὁποίας δὲν ἐξέφερα.

§251Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος συνηγόρησεν ὑπὲρ τῆς ὑποστηρίξεως τῆς καταναλώσεως τῶν εἰσαγομένων δῆθεν οἰνοπνευμάτων παρὰ τοῖς Φελλάχοις, τοὺς ὁποίους βεβαίως δὲν ἐγνώρισε· δὲν ἐγνώρισε τοὺς Φελλάχους τῶν μικρῶν χωρίων, οἱ ὁποῖοι καθ’ ὅλην τὴν Αἴγυπτον ἐργαζόμενοι ἐπὶ 17 ἢ 18 ὥρας τὸ ἡμερονύκτιον ἀπολαμβάνουσιν 70 ἢ 80 λεπτά. Πῶς θέλετε ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς μεγάλην κατανάλωσιν οἰνοπνευμάτων καὶ κέρδη μεγάλα; Γνωρίζομεν δὲ πάντες, ὅτι καὶ εἰς τὰ μικρὰ ἡμῶν χωρία ἐν γένει ἡ κατανάλωσις τῶν ποτῶν δὲν εἶναι ὅπως ἡ ἐν ταῖς πόλεσιν· ἡ μεγάλη κατανάλωσις τῶν ποτῶν γίνεται εἰς τὰς πόλεις· εἰς μίαν πόλιν βλέπετε ἓν μικρὸν κατάστημα ἔχον μεγίστην κατανάλωσιν, ἐνῷ εἰς τὰ χωρία οἱ χωρικοὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὰς ἐργασίας των, ἔχουσιν ὀλίγον χρῆμα, εἶναι πτωχότατοι, ἐργατικώτατοι, ἑπομένως δὲν δαπανῶσι πολλὰ εἰς ποτά. Ἀλλ’ ἓν ἀντικείμενον ἐκίνησε τὴν περιέργειαν τοῦ προλαλήσαντος· ἐθαύμαζε πῶς τὰ ἑλληνικὰ καπνὰ δὲν εἰσάγονται εἰς τὴν Αἴγυπτον. Εἰσάγονται, κύριε συνάδελφε, καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω πόθεν εἰσάγονται. Ἐὰν ἐλαμβάνετε τὸν κόπον ν’ ἀναδιφίσητε τὰς στατιστικὰς τοῦ ἐμπορίου τῆς Ἑλλάδος, ἀναζητῶν οὐχὶ τὴν Αἴγυπτον, ἀλλ’ ἀναζητῶν τὴν Τουρκίαν, ἠθέλετε μάθει, ὅτι κατὰ τὰ ἔτη 1887 καὶ 1888 δὲν εἰσήχθη καπνὸς εἰς τὴν Τουρκίαν, ἀλλ’ εἰσήχθη εἰς Τουρκίαν καπνὸς κατὰ τὰ ἀκόλουθα ἔτη:

Ἤδη ἐρωτῶ ὑμᾶς: ποῦ ὁ καπνὸς αὐτὸς κατηναλώθη; εἰς τὴν Τουρκίαν; βεβαίως ὄχι· διότι αὕτη ἔχει τὸ μονοπώλιον· κατηναλώθη λοιπὸν εἰσαχθεὶς εἰς τὴν Αἴγυπτον, ὅπου, ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἰδίως, ἐδημιουργήθη εἰδικὸν ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ 6,000 ἐργάτας, παρασκευάζοντας σιγαρέτα, τὰ ὁποῖα στέλλονται εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Εὐρώπης. Ἐν Αἰγύπτῳ δὲ ὁ πρὸς κατασκευὴν σιγαρέτων καπνὸς εἰσάγεται ὑπὸ διαμετακόμισιν, καὶ διὰ τοῦτο ἐν τοῖς ἀπογραφικοῖς πίναξι δὲν βλέπετε εἰσαγόμενον καπνόν. Ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς εἰσαγόμενος ἀναμίγνυται μετὰ τῶν καπνῶν τῆς Καββάλας καὶ συντελεῖ εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ὡραιοτέρων σιγαρέτων. Ὁ ἐκ Παξῶν ἀγαπητὸς συνάδελφος ἠκολούθησεν, ὡς μετὰ λύπης παρετήρησα, τὸ σύστημά τινων, οἵτινες χαρὰν μεγίστην αἰσθάνονται, ἐκθειάζοντες τὰ ξένα καὶ ὑποτιμῶντες τὰ ἐγχώρια. Δὲν γνωρίζω δὲ διατὶ ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν πίστιν εἰς τὰ τῆς Αἰγύπτου φυλλάδια τῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου καὶ ὄχι εἰς τὰ ἑλληνικά. Ἀλλ’ ὁ ἐκ Παξῶν συνάδελφος ἀνεβίβασεν εἰς μέγα ποσὸν τὰ εἰς Αἴγυπτον εἰσαγόμενα ποτά. Ἐγὼ μικρὰν μελέτην ἔκαμα, ἀλλ’ ἔχω συμπεράσματα ἐκ τῆς στατιστικῆς τοῦ ἐμπορίου τῆς Αἰγύπτου, ὅτι οἰνοπνευματώδη ποτὰ καὶ ἔλαια εἰσήχθησαν ἐκ τῶν διαφόρων ἐπικρατειῶν εἰς Ἀλεξάνδρειαν ἀξίας ὡς ἔγγιστα 600,000 φράγκων. Τί δὲ ἀναφέρει τὸ δελτίον τῆς ἡμετέρας στατιστικῆς τοῦ ἐμπορίου; Ἀναφέρει ὅτι εἰς τὴν Αἴγυπτον εἰσήχθη κονιὰκ 133,102 ὀκάδες, ἀξίας 399,306 φράγκων. Ἑπομένως εἶναι τὰ ⅔ τῆς ἐν γένει εἰσαγωγῆς. Πρὸς τούτοις, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1893 εἰσήχθησαν 170,000 ὀκ. ποτῶν, οἰνοπνευμάτων καὶ οἴνων (διότι τότε δὲν ὑπῆρχον τὰ κονιὰκ), ἀλλ’ εἰσήχθη καὶ οἰνόπνευμα 80,247 ὀκάδες, ἀξίας 320,000 φράγκων. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ἡ ὑπερτίμησις τῶν μὲν καὶ ἡ ὑποτίμησις τῶν ἄλλων ἐπιζητεῖ νὰ καταβιβάσῃ τὴν ἀξίαν τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἡ σύμβασις παρέχει μέγα συμφέρον οὐ μόνον εἰς τὰς καπνοφόρους ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας αἱ ὁποῖαι παράγουσι διάφορα ποτά, διότι ταῦτα θὰ καταναλωθῶσι κυρίως, ὡς προεῖπον, εἰς τὰς μεγαλοπόλεις τῆς Αἰγύπτου. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς προστασίας τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς καλλιεργείας ἐν γένει, ὀφείλομεν νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως.

§252ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν θὰ μακρηγορήσω, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι ἀρκετὰ κεκμηκυῖα· μόνον διασαφήσεις θὰ δώσω, εἰς ἀπάντησιν τῶν ἀντιῤῥήσεων, αἵτινες ὑπεβλήθησαν ὑπό τινων ἀξιοτίμων συναδέλφων, καὶ ὅπως διασαφήσω τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔθεσαν. Καὶ ἐν πρώτοις ὁ ἀξιότιμος ἐκ Παξῶν συνάδελφος ἀνέφερεν, ὅτι οἱ ἀστυνομικοὶ κανονισμοὶ θὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἅμα ὡς ἐπιψηφισθῇ ἡ σύμβασις· δευτερολογῶν δὲ εἶπεν, ὅτι ὁ πράκτωρ μας φρονεῖ, ὅτι ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ τοὺς ἐφαρμόσῃ, ἅμα ψηφισθῇ ἡ σύμβασις. Κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1894, ἐν τῇ ἐξακολουθήσει τῶν διαπραγματεύσεων, καὶ συνεπείᾳ παρατηρήσεων καὶ ἐπεξηγήσεων, τὰς ὁποίας ἐζήτησε τὸ Ὑπουργεῖον, ὁ πράκτωρ μας γράφει τὰ ἑξῆς: «Καὶ μεθ’ ὅλας τὰς δυσχερείας ταύτας, ὅμως ἐπετεύχθη, ὅπως κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ προφυλαχθῶσιν ὡς οἷόν τε τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων· ἀσφαλῆ δὲ ἔχω διδόμενα νὰ παρέχω πίστιν εἰς τὰς δοθείσας μοι περὶ τούτου διαβεβαιώσεις. Ἐν πάσῃ ἄλλως περιπτώσει, ἀκέραια διατηροῦμεν τὰ δικαιώματα ἡμῶν πρὸς πᾶσαν ἐνέργειαν.» Καὶ πράγματι διὰ τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν τοῦ ἔτους 1891 ἀπηγορεύθη γενικῶς ἡ πώλησις τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν ἐν Αἰγύπτῳ. Ὁ Μαρκήσιος de Reverreux ἐπέτυχεν, ἵνα ἐξαιρεθῶσι τῶν περὶ licence πρὸς πώλησιν διατάξεων τῶν κανονισμῶν τὰ εὐρωπαϊκὰ τμήματα τῶν 5 πρωτευουσῶν πόλεων, Ἀλεξανδρείας, Καΐρου, Πὸρτ–Σαΐδ, Σουὲζ καὶ Ἰσμαηλίας, ἐνῷ δὲ οἱ κανονισμοὶ οὗτοι ἔπρεπε νὰ τεθῶσιν ἐν ἐνεργείᾳ τὴν 9|21 Νοεμβρίου 1891, ὁ Μουσταφᾶ Νεχμῆ πασσᾶς ἀνέστειλε τὴν ἐφαρμογὴν δι’ ἓν ἔτος τοῦ Κανονισμοῦ καὶ διὰ τὰς πόλεις, ὧν ὁ πληθυσμὸς εἶναι ἀνώτερος τῶν 3 χιλιάδων ψυχῶν. Ἔκτοτε, ἂν καὶ 4 παρῆλθον ἔτη, οἱ κανονισμοὶ οὐδαμοῦ ἐφηρμόσθησαν. Ἐπανερχόμενος εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα ὁ Ἕλλην πράκτωρ, κατόπιν νέων παρατηρήσεων τοῦ Ὑπουργείου, τὴν 6 Ἰανουαρίου τοῦ 1895, γράφει: «Ἀλλ’ ἂν δὲν ἐπιτεύχθη τοῦ ζητήματος ὁ διακανονισμὸς, ῥητὰς ὅμως ἔλαβον διαβεβαιώσεις, ὅτι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ πᾶσα ληφθήσεται δυνατὴ μέριμνα ὑπὲρ τῶν ἑλληνικῶν συμφερόντων. Καὶ δὲν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ παράσχω εἰς τὰς διαβεβαιώσεις ταύτας ἀπόλυτον πίστιν, ἀλλ’ ἐκ διδομένων εἶχον λόγους νὰ φρονῶ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ διαβεβαιώσεων κενῶν ὅλως.» Ἑπομένως νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ ἀστυνομικοῦ κανονισμοῦ, ἰδίως τῆς Annexe D, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι προδικάζεται διὰ τῆς συμβάσεως. Διατηροῦμεν ἀκέραιον τὸ δικαίωμά μας, καὶ ὀψέποτε δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν βελτίωσιν τοῦ κανονισμοῦ αὐτοῦ, ἔχομεν πᾶσαν τὴν ἐλευθερίαν. Κατόπιν τούτου, εἰσερχόμενος καὶ εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος ὁ ἀξιότιμος ἐκ Παξῶν συνάδελφος, ἔλεγεν ὅτι ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς εἶναι ἐλαφρότερος καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ συναγωνισθῇ μὲ τὸν τουρκικὸν, διότι ἐξ αὐτοῦ κατασκευάζονται ὀλιγώτερα σιγαρέτα. Πρὸ ἑνὸς ἤδη ἔτους, ἤτοι τὸν Μάρτιον τοῦ 1894, ὁ πολιτικὸς ἡμῶν πράκτωρ ἔγραφεν: «Ἡ μεγάλη πλειονότης τῶν καπνεμπόρων παρεδέχθη τὸ συμφέρον τῆς συμβάσεως, ὅτι βελτιωθείσης διὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ σπόρου καὶ τῆς καλλιεργείας τῆς ποιότητος τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ, ἡ κατανάλωσις ἔσεται νῦν εὐχερεστέρα· ἰδίως εὐχερῶς καταναλωθήσεται ὁ ἐν Θεσσαλίᾳ παραγόμενος καπνὸς Σαρὶ, δυνάμενος καὶ ὡς χρῶμα καὶ ὡς δύναμις νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τοὺς καλῆς ποιότητος τουρκικοὺς καπνοὺς Σαμψοῦντος καὶ Θεσσαλονίκης.» Ἀλλὰ καὶ μία ἄλλη πληροφορία, ἡ ὁποία ἄγει ἡμᾶς εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς θὰ δύναται νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τοὺς τουρκικοὺς, εἶναι ἡ ἑξῆς· ὅτι «ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων τῆς Τουρκίας προσπαθεῖ νὰ καταργηθῇ ἡ καπνοφυτεία εἴς τινα μέρη Ἀνατολῆς καὶ Ἠπείρου, καὶ ἂν τοῦτο γείνῃ, θὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις παραγωγῆς 3 ἑκατομμυρίων χιλιογράμμων, ὅσα τὰ λαθραίως καταναλισκόμενα. Τότε θ’ αὐξήσῃ ἡ τιμὴ τῶν τουρκικῶν, καὶ συνεπῶς ζήτησις καὶ βελτίωσις τῆς τιμῆς τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν. Ἐννοεῖται ὅτι τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων τῆς Τουρκίας εἶναι πολὺ μεγαλείτερον, καὶ προτιμᾷ νὰ περιορισθῇ ἡ καπνοφυτεία εἴς τινα μέρη, ὥστε νὰ προλάβῃ τὸ λαθρεμπόριον. Καὶ ἰδοὺ πῶς θὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τοὺς καπνούς μας, οὐχὶ βεβαίως χάριν ἡμῶν, ἀλλὰ χάριν τοῦ ἰδίου αὐτῆς συμφέροντος.» Ἀλλ’ ὁ πράκτωρ δίδει καὶ ἄλλον λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ σύμβασις θὰ βοηθήσῃ ἰδίως τοὺς μικρεμπόρους. Σήμερον οἱ μικρέμποροι δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τοὺς μεγάλους καπνεμπόρους καὶ ἐργοστασιάρχας. Ἰδοὺ διατί. Οἱ μικρέμποροι αὐτοὶ εἶναι ἠναγκασμένοι ν’ ἀγοράζωσιν ἀπὸ τοὺς ἐργοστασιάρχας κεκομμένον τὸν καπνὸν, καὶ ἀσχολῶνται εἰς μόνον τὴν μεταπώλησιν, ἐνῷ διὰ τῆς συμβάσεως εἰσαγομένων τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν, τῶν ὁποίων μία ἰδιότης εἶναι, ὅτι μία ὁλόκληρος μερὶς νὰ ἦναι τῆς αὐτῆς ἀκριβῶς ποιότητος, οἱ μικρέμποροι θὰ δυνηθῶσι νὰ ἀγοράσουν 1, 2 ἢ 3 δέματα, νὰ κόπτωσιν αὐτὸν τὸν καπνὸν, καὶ νὰ τὸν πωλῶσιν εἰς τὸ λιανικὸν ἐμπόριον, ἐνῷ οἱ ἐργοστασιάρχαι οἱ μεγάλοι ἀγοράζουν τοὺς τουρκικοὺς καπνοὺς κατὰ μεγάλας μερίδας, διότι ἡ ποιότης τῶν μερίδων παραλλάσσει, καθόσον ἔχουν τὴν εὐκολίαν τῆς ἀναμίξεως, ἐνῷ ὁ μικρέμπορος ὁ Ἕλλην δὲν ἔχει τὰ μέσα ν’ ἀγοράσῃ ὁλοκλήρους μερίδας, καὶ θ’ ἀγοράσῃ ἀπὸ τὸν ἐργοστασιάρχην. Ἐνῷ, ὅταν εἰσαχθῶσιν οἱ ἑλληνικοὶ καπνοὶ, ἐπειδὴ ἡ ποιότης εἶναι πάντοτε ἡ ἰδία κατὰ μερίδας, ἔχουν τὴν εὐκολίαν ν’ ἀγοράσουν καὶ ἓν δέμα ἀκόμη, νὰ τὸ διασκευάσουν καὶ νὰ τὸ πωλήσουν.

§253ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πωλοῦνται καθαρὰ, ἄνευ ἀναμίξεως;

§254ΣΚΟΥΖΕΣ. Μάλιστα. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτό. Ἀλλ’ εἶναι ἓν ἄλλο ζήτημα. Ὁ κ. ἐκ Παξῶν συνάδελφος ἀνέφερεν, ὅτι οἱ ἑλληνικοὶ καπνοὶ ἀποδίδουν ὀλιγώτερα σιγαρέτα τῶν τουρκικῶν. Αὐτὸ εἶναι ἀληθὲς, ἀλλ’ ὄχι εἰς τὴν ἀναλογίαν τὴν ὁποίαν εἶπε, κατὰ πλάνην ἴσως. Λυποῦμαι ὅτι δὲν ἔχω τοὺς πίνακας, ἀλλὰ δύναμαι νὰ τοὺς φέρω, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι συνεπείᾳ ἐπισήμου, οὕτως εἰπεῖν, δημοπρασίας, γενομένης ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ἀπεδείχθη ὅτι μία ὀκᾶ τουρκικοῦ καπνοῦ, τῆς αὐτῆς βεβαίως ποιότητος πρὸς τὸν ἑλληνικὸν, ἀποδίδει 1100 σιγαρέτα, ἐνῷ ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς ἀποδίδει περὶ τὰ 950, ὥστε ἡ διαφορὰ εἶναι ἓν δέκα τοῖς ἑκατὸν καὶ οὐχὶ 40%, ὡς εἶπε. Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ἐπισήμους, ἡ ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰ εἶναι 10–15%, ἀναλόγως τῆς ποιότητος. Ἀλλ’ εἶναι ἓν ἄλλο, τὸ ὁποῖον φαίνεται, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς, ἐνῷ μειονεκτεῖ ὡς πρὸς τὰ σιγαρέτα, πλεονεκτεῖ ὡς χύμα, ὡς πρὸς τὸ βάρος.

§255ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δηλαδὴ πίνει περισσότερο νερὸ, ὡς λέγουν.

§256ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ εἶναι μειονέκτημα.

§257ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὄχι. Διότι οἱ πτωχοὶ, οἵτινες εἶναι οἱ μεγάλοι καταναλωταί, ἀγοράζουν τὸν εἰς χύμα καὶ ὄχι σιγαρέτα.

§258ΤΟΜΑΝ. Καὶ μήπως αὐτοὶ δὲν τὸν πίνουν εἰς σιγαρέτα; Ὥστε εἶναι τὸ ἴδιον.

§259ΣΚΟΥΖΕΣ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω. Μία ὀκᾶ καπνοῦ τουρκικοῦ τῆς αὐτῆς ποιότητος, οὐχὶ τῆς πρώτης, εἰς φύλλα, ὅταν παρασκευασθῇ κοπτόμενος, ἐπειδὴ ὑπάρχει φύρα, θὰ δώσῃ— λέγω ἐν παραδείγματι, μὴ ἔχων πρὸ ὀφθαλμῶν τὰ κείμενα, —350 δράμια, ἐνῷ ὁ ἑλληνικὸς θὰ δώσῃ 375 ἕως 380. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης παρετήρησεν, ὅτι ἡ σύμβασις ἡ νέα ἐν ἄρθροις 2, 6, 14, 18 καὶ 19, ἂν καὶ ἐλαφροτέρα τῶν ἐν τῇ προηγουμένῃ συμβάσει, κατά τινα ἀντικείμενα εἶναι βαρυτέρα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ κατὰ τοῦτο ἐν τῇ ἀκριβείᾳ ὁ κ. Βουλευτής. Τὸ ἄρθρον 19, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ἔρευναν τῶν καταστημάτων, ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὸ ἄρθρον 5 τῆς παλαιᾶς συμβάσεως. Ἀλλὰ διὰ τοῦ ἄρθρου 19 τῆς νέας συμβάσεως περιορίζονται τὰ δικαιώματα, ἅτινα εἶχεν ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ἄρθρου 5 τῆς παλαιᾶς. Τότε ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ προβαίνῃ εἰς πᾶσαν ἔρευναν, ὑποχρεουμένη μόνον εἰς τὴν ἀποστολὴν τοῦ διπλοῦ τῆς πρὸς ἔρευναν διαταγῆς εἰς τὴν προξενικὴν ἀρχήν. Διὰ τοῦ ἄρθρου 19 τῆς νέας συμβάσεως τὸ πρὸς ἔρευναν δικαίωμα περιορίζεται ἐν τοῖς καταστήμασι καὶ ταῖς κατοικίαις εἰς τὰ μεθόρια διαμερίσματα καὶ τὴν διώρυγα τοῦ Σουέζ· ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦτο περιωρίσθη διὰ τῆς πρὸς τὴν προξενικὴν ἀρχὴν ὀφειλομένης ἑκάστοτε προειδοποιήσεως τῆς ἐνεργηθησομένης ἐρεύνης· ἂν δὲ ἡ προξενικὴ ἀρχὴ ἐντὸς τεσσάρων ὡρῶν δὲν στείλῃ ἀντιπρόσωπόν της, τότε μόνον δικαιοῦνται αἱ ἐπιτόπιοι ἀρχαὶ νὰ προβῶσιν εἰς ἔρευναν· ὥστε κατὰ τοῦτο ἐβελτιώθη ἡ σύμβασις, διότι ἡ ἔρευνα δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἢ προειδοποιουμένης τῆς προξενικῆς ἀρχῆς. Ἔρχομαι καὶ εἰς τὰ πλοῖα. Τὸ αὐτὸ ἄρθρον 19 παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς τὰς τελωνειακὰς ἀρχὰς νὰ ἐπιβαίνωσι καὶ συλλαμβάνωσι πᾶν πλοῖον χωρητικότητος κάτω τῶν 200 τόννων’ ἀπαράλλακτον δικαίωμα ἔδιδε τὸ ἄρθρον 13 τῆς παλαιᾶς συμβάσεως.

§260ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κἄτι τι λείπει ἀπὸ τὴν παλαιὰν, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐνταῦθα· εἶναι τὰ 10 χιλιόμετρα.

§261ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὑπῆρχε καὶ ἐν τῇ παλαιᾷ, διότι ὑπῆρχεν ἐν τῷ τελωνειακῷ κανονισμῷ, (ἄρθρον 32 § 6) τὸν ὁποῖον ἐπεκύρωσεν ἡ σύμβασις· δὲν ὑπῆρχεν ἐν τῇ τότε συμβάσει, ἀλλὰ ἐπεκυρώθη παρ’ αὐτῆς ὁ περιέχων αὐτὴν τελωνειακὸς κανονισμός. Τοῦτο δὲ ὑπάρχει καὶ ἐν ταῖς συμβάσεσι μετὰ τῶν ἄλλων Κρατῶν. Ἡ προκειμένη δὲ σύμβασις εἶναι κατὰ τοῦτο καλλιτέρα τῆς τοῦ 1884. Ἐπειδὴ δὲ χθὲς εἶπον, ὅτι ἡ σύμβασις ἡ ἰδική μας ἔχει μερικὰς βελτιώσεις ὡς πρὸς τὰς τῶν ἄλλων Κρατῶν, ἔρχομαι νὰ σᾶς ἐξηγήσω καὶ τοῦτο. Αἱ συμβάσεις, αἵτινες κατηρτίσθησαν, ἀπαραλλάκτως πρὸς τὴν ἰδικήν μας, μεταξὺ τῶν ἄλλων Κρατῶν καὶ τῆς Αἰγύπτου, εἶναι αἱ μετὰ τῆς Γερμανίας, Ἰταλίας, Πορτογαλίας, Ἀγγλίας, Αὐστρίας καὶ Βελγίου. Αἱ βελτιώσεις δὲ, τὰς ὁποίας ἐπέτυχεν ὁ πράκτωρ ἡμῶν, εἶναι αἱ περὶ τῶν καπνῶν προελεύσεως ἐκ Τουρκίας.

§262ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ....

§263ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν ἐδώσατε ἀρκοῦσαν προσοχὴν εἰς τὸ ἔγγραφον 158, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰ τοῦ καπνοῦ. Αἱ συμβάσεις μετὰ τῶν ἄλλων Κρατῶν ἀναφέρουσιν ἁπλῶς, ὅτι ἀφομοιοῦνται πρὸς τὰ καπνὰ τῶν ἄλλων ἐπικρατειῶν, ἐνῷ εἰς τὴν ἡμετέραν σύμβασιν ὑπάρχει τὸ ἑξῆς: «Οἱ καπνοὶ οὗτοι, εἰσαγόμενοι ἐν Αἰγύπτῳ, θέλουσιν ἀπολαύει τῆς αὐτῆς ἰσοτελείας, ἧς καὶ οἱ ἐκ πάσης ἑτέρας χώρας, καὶ αὐτῆς τῆς Τουρκίας συμπεριλαμβανομένης, προερχόμενοι». Ἑπομένως καὶ εἰς τοῦτο ὑπάρχει βελτίωσις· διότι δὲν δύναται νὰ μᾶς θέσῃ εἰς ἥσσονα μοῖραν πρὸς τοὺς τουρκικοὺς καπνούς. Καὶ ἄλλη βελτίωσις ἐπετεύχθη εἰς τὸ ἄρθρον 16. Ἐπὶ πλοίων διαμενόντων εἰς αἰγυπτιακοὺς λιμένας πέραν τῶν 21 ἡμερῶν, κατὰ τὰς συμβάσεις μετὰ τῶν ἄλλων Κρατῶν, ἡ τελωνειακὴ ἀρχὴ ἀπηλλάσσετο τῆς ὑποχρεώσεως προηγουμένης εἰδοποιήσεως τῆς Προξενικῆς ἀρχῆς (συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 15 τοῦ τελωνειακοῦ κανονισμοῦ). Αὐτὸς ὁ ὅρος δὲν συμπεριελήφθη εἰς τὴν ἰδικήν μας σύμβασιν, καὶ συνεπῶς ὑπάγεται εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις περὶ ἐπισκέψεως. Αὗται εἶναι αἱ στοιχειώδεις παρατηρήσεις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὰ τῶν κανονισμῶν δὲν θίγονται ὑπὸ τῆς συμβάσεως, ὅτι τὰ τοῦ καπνοῦ κανονίζονται κατὰ τρόπον, ὅστις ὁμολογουμένως δίδει ἡμῖν πᾶσαν ἐλπίδα καὶ πᾶσαν πιθανότητα, ὅτι θέλει εὐκολυνθῆ ἡ εἰσαγωγὴ, καὶ ἐν γένει ὅτι οὐδὲν ἔχει ἡ σύμβασις, ὅπερ ἀντίκειται εἰς τὰ συμφέροντα ἡμῶν.

§264ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν ὑμεῖς ἐθεωροῦμεν τὴν σύμβασιν τοῦ 1884 ὡς καλὴν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἤθελεν ἔχει δίκαιον νὰ συγκρίνῃ τὰς δύο συμβάσεις καὶ σταθμίσῃ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπὶ πλέον ἢ ἔλαττον ἐπιβάλλει ἡ παροῦσα. Ἀλλ’ ὑμεῖς πάντοτε ἐθεωρήσαμεν τὴν σύμβασιν τοῦ 1884 ὡς βαρεῖαν, καὶ ἂν ἀπὸ τοῦ 1891 μέχρι σήμερον δὲν ἀνενεώθη, τοῦτο προῆλθε, διότι ἐθεωρεῖτο ὡς περιέχουσα βαρυτάτους ὅρους. Τὴν κατεδικάσαμεν πάντοτε, καὶ ἡ καταδίκη αὐτῆς μᾶς ἠνάγκασε νὰ μὴ σπεύδωμεν εἰς τὴν συνομολόγησιν νέας. Διὰ τοῦτο δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν λεπτομερειῶν, ὅπως ἀποδείξω ἂν ἦναι βαρυτέρα ἡ παροῦσα σύμβασις. Ἐὰν σήμερον τὴν βαρεῖαν αὐτὴν σύμβασιν παραδεχθῶμεν νὰ τὴν ἐπαναλάβωμεν, βεβαίως οὐδεμίαν ἄλλην ἔχομεν δικαιολογίαν, παρὰ τὴν προστασίαν τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ ἡμῶν. Ἐὰν δ’ ἡ προστασία αὕτη δὲν ὑφίσταται, κάκιστα πράττομεν, ἀναλαμβάνοντες τὰ βάρη τῆς συμβάσεως τοῦ 1884. Ἐνταῦθα δὲ διαφωνῶ καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἂν οὗτος ἀνέγνωσεν ἔγγραφον τοῦ κ. Πράκτορος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναγνώσω καὶ ἐγὼ ἔγγραφον ἐπίσημον καὶ πλέον μεμελετημένον τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν Προξενείων, ὁ ὁποῖος δεικνύει, ὅτι αἱ ἐλπίδες καὶ αἱ θεωρίαι, τὰς ὁποίας ἀναφέρει ὁ κ. Πράκτωρ ἡμῶν, δὲν εἶναι τόσον βάσιμοι. Ὡς καὶ ὁ κ. Πράκτωρ εἶπε καὶ ἐξηγήθη, ἐν Αἰγύπτῳ μεταξὺ τῶν καπνεμπόρων ὑπάρχουσι διπλαῖ γνῶμαι· οἱ μὲν ἀποκρούουσι τὴν σύμβασιν, ὡς ἐπιζήμιον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ, οἱ δὲ ὑποστηρίζουσι τὴν σύμβασιν. Ἀλλὰ πῶς τὴν ὑποστηρίζουσιν; Ἀκούσωμεν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν Προξενείων, ὁ ὁποῖος ἔπεμψε τὴν πληρεστέραν ἔκθεσιν περὶ τούτου. Κατ’ αὐτήν, ἅπαντες οἱ λοιποὶ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ καὶ ἐν Καΐρῳ καὶ ἐν Πὸρτ–Σαΐδ καπνέμποροι παραδέχονται τὴν σύμβασιν, ὑπὸ τὸν ὅρον ἵνα τὰ ἑλληνικὰ καπνὰ φορολογῶνται κατὰ δύο γρόσια τὴν ὀκᾶν ὀλιγώτερον τῶν τουρκικῶν. Ὥστε καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν Προξενείων, ὅστις ἐκ τῆς ἀναγνώσεως ὅλης τῆς ἐκθέσεώς του φαίνεται ὅτι ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὴν γνώμην τῶν ἐπιθυμούντων τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως, λέγει ὅτι τότε μόνον τὰ καπνὰ ἡμῶν ἤθελον τύχει σπουδαίας καταναλώσεως ἐν Αἰγύπτῳ, ὅταν προσδιορισθῇ τέλος κατὰ δύο γρόσια κατώτερον τοῦ τέλους τὸ ὁποῖον πληρόνουσι τὰ τουρκικά. Ἀλλ’ ὄχι μόνον τοιοῦτόν τι δὲν ἐπετεύχθη διὰ τῆς προκειμένης συμβάσεως, ἀλλὰ τοὐναντίον, ὡς ἀπέδειξα, ἐπεφυλάχθη ἡ Αἴγυπτος νὰ δώσῃ ὅλας τὰς εὐκολίας εἰς τὰ τουρκικὰ καπνά. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς τεχνικὰς ἀναπτύξεις τῆς συσκευῆς τοῦ καπνοῦ. Ὅταν ὁ καπνὸς ἦναι κατωτέρας ποιότητος καὶ πωλῆται εἰς τιμὴν ἴσην μὲ τὸν καπνὸν τῆς ἀνωτέρας ποιότητος, βεβαίως δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ συναγωνισθῇ μὲ τοῦτον. Ὅτι δὲ ὁ καπνὸς ὁ τουρκικὸς εἶναι καλλιτέρας ποιότητος τοῦ καπνοῦ τοῦ ἰδικοῦ μας, ὁ ἀναγινώσκων τὴν ἔκθεσιν ταύτην τοῦ ἐπιθεωρητοῦ θέλει πεισθῆ, ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ γνώμη ἁπάντων τῶν καπνεμπόρων ἐν Αἰγύπτῳ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι προσετέθη τῆς Τουρκίας, ὡς ἐπεξήγησε, ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἐτίθετο, διότι θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ ὑπενοεῖτο, ὡς ὑπονοεῖται εἰς τὰς ἄλλας συμβάσεις, ὡς εἶναι καὶ ἐν τῇ ἀμέσως ἑπομένῃ παραγράφῳ, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐπιφυλάσσεται ἡ Αἴγυπτος νὰ μεταβάλῃ ὅλα τὰ ἀφορῶντα τὸν καπνὸν, καὶ πᾶσα μεταβολὴ τοιαύτη νὰ ἐφαρμόζηται ἐπὶ πάντων τῶν ἐθνῶν καὶ οὐχὶ ἐπὶ ἐκείνων μόνον, ἅτινα δι’ εἰδικῶν συμφωνιῶν εἰσάγουσι τὸν καπνόν των, μεταξὺ τῶν ὁποίων δὲν συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ Τουρκία. Διὰ τοῦτο καὶ εἰδικώτερον διὰ ταύτην τὴν διάταξιν καὶ διὰ τὰς ἄλλας τὰς σχετιζομένας μὲ αὐτὴν, ἐζήτησα καὶ ζητῶ νὰ μὴ σπεύσωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως, μέχρις οὗ παρὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ἐπιτύχωμεν ἐξηγήσεις τοὐλάχιστον ἐξασφαλιζούσας τὰ μικρὰ αὐτὰ δικαιώματα τὰ ἀποκτώμενα διὰ τοὺς ἑλληνικοὺς καπνούς.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§266Α. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀφοῦ ἐψηφίσαμεν τὴν Αἰγυπτιακὴν σύμβασιν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις,— νομίζω δὲ, ὅτι καὶ ἕτεροι συνάδελφοι ἐξήνεγκον τὴν αὐτὴν γνώμην,—ἐξ ἁβροφροσύνης πρὸς Κυβέρνησιν, μεθ’ ἧς συνήψαμεν σύμβασιν, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν περὶ κυρώσεως τῶν δύο μεταξὺ Βελγίου καὶ Ἑλλάδος συμβάσεων.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βελγίου προξενικῆς συμβάσεως).

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βελγίου συνθήκης ἐμπορίας καὶ ναυτιλίας.

§269Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Βάσις τῆς συνομολογήσεως τῆς μετὰ τοῦ Βελγίου συμβάσεως ἐτέθη, κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ προστασία τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος· ὑπὸ τὴν ἔποψιν δὲ ταύτην καὶ μόνην ἐν ὀλίγοις θὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον θὰ ὠφελήσῃ τὴν σταφίδα τὸ ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον δίδομεν εἰς τὸ Βέλγιον διὰ τῆς εἰσαγωγῆς προϊόντων βιομηχανίας Βελγικῆς, καὶ ἂν τὸ ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον λαμβάνομεν, ἦναι ἰσότιμον ἢ φαινομενικὸν μόνον καὶ δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ καταναλώσωμεν ἐν Βελγίῳ οὐδὲ κόκκον σταφίδος ἐπὶ πλέον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον κατηναλίσκομεν πρότερον. Ἔλαβον ὡς βάσιν τὴν σταφίδα, καὶ χρονολογικῶς θὰ ἐξετάσω τὸ ποσὸν τῆς εἰσαχθείσης σταφίδος εἰς τὸ Βέλγιον.

Ἐκ τῆς ἀπόψεως τοῦ πίνακος τούτου συνάγεται, ὅτι, ἐνῷ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1888 μέχρι τοῦ 1892 ἔχομεν τὴν εἰρημένην κατανάλωσιν, κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη, καθ’ ἃ ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ὑπετιμήθη μεγάλως, ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῆς ηὐξήθη αἰσθητῶς. Ἀλλὰ δυστυχῶς ὅλως τοὐναντίον· διότι κατὰ μὲν τὸ 1893 δὲν εἰσήχθη οὐδόλως σταφὶς εἰς Βέλγιον, κατὰ δὲ τὸ 1894 δὲν εἰσήχθη ἐπίσης οὐδόλως σταφίς, οὐδὲ κόκκος. Μεθ’ ὅλας δὲ τὰς ἐπισήμους πληροφορίας, προσέρχονται καὶ βεβαιοῦσιν, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον λαμβάνομεν, ἤτοι διὰ τῆς φορολογίας τῶν 20 φράγκων κατὰ χιλιάδα, θὰ εἰσάγωμεν μέγα ποσὸν σταφίδος! Ἠκούσατε προχθὲς συνάδελφον πεπειραμένον, τὸν κ. Δεληγεώργην, βεβαιώσαντα ὅτι ἡ σταφίς, πληρόνουσα δασμὸν 20 φράγκων καὶ 25, ὡς ἦτο πρότερον, ἅμα μεταβληθῇ εἰς οἶνον, πληρόνει φόρον ἐσωτερικῆς καταναλώσεως 23 φράγκα κατὰ ἑκατόλιτρον, ἀναλαμβάνουσα τὸ προκαταβληθὲν τίμημα τῶν 25 φράγκων. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως ὁ κ. συνάδελφος νὰ τὸν βεβαιώσω, ὅτι ἐκ τοῦ τελευταίου δασμολογίου, τοῦ ἐπισήμου, τοῦ Βελγίου μετὰ τῶν παραρτημάτων αὐτοῦ οὐδαμοῦ φαίνεται ἡ τοιαύτη διάταξις τῆς ἐπιστροφῆς. Ὅτι δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταναλωθῇ οἶνος ἐν Βελγίῳ, θὰ σᾶς φέρω τρανωτάτην ἀπόδειξιν. Ἡ εἰσαγωγὴ οἴνων ἐν Βελγίῳ εἶναι ἀτελής, ὑπάγεται δὲ μόνον εἰς τὸ τέλος τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως τῶν 23 φράγκων κατὰ ἑκατόλιτρον. Οὐδεὶς δὲ θὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ὁ ἐκ τῆς σταφυλῆς οἶνος εἶναι πολὺ ἀνώτερος τοῦ σταφιδίτου. Ὅθεν ἂς ἐξετάσωμεν ὁποῖον ποσὸν οἴνων εἰσήχθη ἐντεῦθεν εἰς τὸ Βέλγιον καὶ πόσον κατηναλώθη. Κατὰ τὸ ἔτος 1888 εἰσήχθησαν εἰς Βέλγιον ἐξ Ἑλλάδος οἶνοι ὀκ. 18,701. Κατὰ τὸ 1889 ὀκ. 17,197. Κατὰ τὸ 1890 οὐδεμία ἀναφέρεται εἰσαγωγή. Κατὰ τὸ 1891 ἐπίσης οὐδεμία εἰσαγωγή. Κατὰ τὸ 1892 εἰσήχθη οἶνος 10,712 ὀκάδες. Κατὰ δὲ τὰ ἑπόμενα ἔτη 1893 καὶ 1894 οὐδόλως εἰσήχθη οἶνος. Τοῦτο δὲ εἶναι μαρτύριον μέγα, ὅτι ὁ ἐκ σταφίδος κατασκευαζόμενος οἶνος δὲν θέλει εὕρει κατανάλωσιν, φορολογούμενος πρὸς 23 φράγκα τὸ ἑκατόλιτρον, διότι ὁ Βέλγος εἶναι εἰθισμένος νὰ πίνῃ τὸν ζῦθόν του, ὁ ὁποῖος, εἰσαγόμενος ὅθεν δήποτε ἐν Βελγίῳ, φορολογεῖται μὲ φόρον καταναλώσεως 5 φράγκων τὸ ἑκατόλιτρον. Διὰ τοῦτο δὲ θέλετε ἰδεῖ ἐν Βρυξέλλαις πολλὰ ζυθοπωλεῖα, καὶ μάλιστα εἰς τὸ ἄριστον τούτων, ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν les trois Suisses, ἐν τῇ πλατείᾳ Μονιὲ, εἰς τὰ ὁποῖα πωλεῖται ζῦθος τοῦ Μονάχου· ὄχι δὲ μόνον ἐν Βρυξέλλαις, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας πόλεις καὶ μικρὰς κωμοπόλεις πωλεῖται πανταχοῦ ζῦθος Γερμανικός. Ἑπομένως, τὸ ἐπ’ ἐμοί, οὐδὲν προσδοκῶ ἐκ τῆς καταναλώσεως ταύτης. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε βεβαίως: δὲν ἔχομεν κατανάλωσιν οἴνου, ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν κατανάλωσιν οἰνοπνευμάτων. Ἡ κατανάλωσις τῶν οἰνοπνευμάτων ὑποβάλλεται ἐν Βελγίῳ εἰς βαρύτατον φόρον. Τὰ οἰνοπνεύματα ἐν Βελγίῳ 50 βαθμῶν τοῦ πνευματομέτρου Γεϊλουσὰκ εἰς θερμοκρασίαν 15 βαθμῶν πληρόνουσιν ἑκατὸν φράγκα τὸ ἑκατόλιτρον, καὶ ἐὰν οἱ βαθμοὶ ἦναι πλείονες τῶν 50, πληρόνουσι δι’ ἕκαστον τῶν βαθμῶν ἐπὶ πλέον δύο φράγκα. Ἐν φιάλαις δὲ τὰ ἡδύποτα καὶ λοιπὰ πληρόνουσι 200 φράγκα τὸ ἑκατόλιτρον. Ἑπομένως οὐδὲ εἰς εἰσαγωγὴν τοιαύτην δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν, ὥστε νὰ μετασχηματίσωμεν τὴν σταφίδα μας εἰς οἰνοπνεύματα. Ἐπὶ πλέον δὲ καὶ αὐτὸ τὸ ὄξος φορολογεῖται μεγάλως. Ἀλλὰ μετὰ τὰ ἐκτεθέντα παρ’ ἐμοῦ ἴσως μὲ ἐρωτήσῃ τις: διατὶ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διαφορά; Πῶς τὸ Βέλγιον, τὸ ὁποῖον εἰσῆγεν ἐτησίως 3–4 ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφίδος, ἔπαυσε νὰ εἰσάγῃ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἡ σταφὶς ὑπετιμήθη; Ἰδοὺ τί ἐγένετο. Τὸ Βέλγιον προμηθεύεται ἐκ τῆς Ὁλλανδίας. Ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς τὴν Ὁλλανδίαν, θέλετε εὕρει, ὅτι ἐν Ὁλλανδίᾳ εἰσάγεται ποσὸν Κορινθιακῆς σταφίδος πολὺ πλειότερον παρ’ ὅσον εἰσήγετο ἐν Βελγίῳ. Καὶ σᾶς δίδω τοὺς ἀριθμοὺς, ἵνα λάβητε γνῶσιν ὅτι, ὅ,τι λέγω, βασίζεται ἐπὶ μελέτης ἀκριβοῦς. Εἰς Ὁλλανδίαν εἰσήχθη σταφίς:

Ἀλλὰ διατὶ εἰσάγεται, Κύριοι, ἐν Ὁλλανδίᾳ καὶ δὲν εἰσάγεται ἐν Βελγίῳ; Ἁπλούστατος ὁ λόγος· διότι ὁ φόρος ἐν Ὁλλανδίᾳ εἶναι 1½ φιορίνιον τὸ ἑκατόλιτρον· ὑπολογίζοντες δὲ τὸ φιορίνιον πρὸς φράγκα 2,11, ἔχομεν φόρον ἐπὶ ἑκάστου ἑκατολίτρου φράγκα 3,16. Ἀφοῦ λοιπὸν ἡ Ὁλλανδία φορολογεῖ τὴν σταφίδα πρὸς 3,16 τὸ ἑκατόλιτρον, ζητοῦμεν ἡμεῖς διάδοσιν τῆς σταφίδος μας μὲ φορολογίαν 20 φράγκα τὸ ἑκατόλιτρον εἰς Βέλγιον! Φρονῶ ὅτι ἐλπίδα τοιαύτην δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν. Ἑπομένως ἡ ὑποχώρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Βελγικὴ Κυβέρνησις, ὑποβιβάσασα κατὰ 5 φράγκα μόνον τὸν φόρον ἐπὶ ἑκάστου ἑκατολίτρου σταφίδος, οὐδεμίαν θὰ μᾶς παράσχῃ εὐκολίαν τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος πρὸς βρῶσιν. Ἐκ τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους σᾶς παρέθεσα, καταφαίνεται, ὅτι ἡ αὐτὴ ποσότης εἰσήγετο πάντοτε. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ κατανάλωσις οἴνου, καὶ μάλιστα σταφιδίτου, εἶναι δύσκολον νὰ γείνῃ. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, ἐὰν ἤθελε νὰ προστατεύσῃ τὸ Ἑλληνικὸν ἐμπόριον, ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἀνταλλάγματα διὰ τὴν εἰσαγωγὴν καπνοῦ. Ἐὰν ἔῤῥιπτεν ἡ Κυβέρνησις τὸ βλέμμα ἐπὶ τῶν εἰσαχθέντων καπνῶν κατὰ διαφόρους περιστάσεις ἐν Βελγίῳ, ἤθελεν ἴδει, ὅτι δύναται νὰ προστατεύσῃ μεγάλως τὸ ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ. Δηλῶ δὲ ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι μεγάλη ποσότης καπνοῦ, παραγομένη ἐν τῇ πεδιάδι τῆς Ἀργολίδος, μεταφέρεται εἰς Ὁλλανδίαν καὶ πλέον τοῦ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου ὀκ. καταναλίσκεται ἐτησίως. Ἀλλ’ οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη περὶ τῆς προστασίας τοῦ καπνοῦ, ἀλλ’ εὗρον τὴν περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν πάντες, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως, ποθοῦμεν νὰ εὕρωμεν ἀγορὰς καταναλώσεως τῆς σταφίδος, καὶ ἐζήτησαν μὲ ψευδῆ ὅλως ἀνταλλάγματα νὰ μᾶς ὑποχρεώσωσι νὰ κάμωμεν παραχωρήσεις εἰς τὴν εἰσαγωγὴν Βελγικῶν προϊόντων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ καταστρέψωμεν τοὐλάχιστον 2,000,000 δραχμῶν ἐργασίαν τοῦ τόπου, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπολαύσῃ τὸ Βελγικὸν Κράτος. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἀσύμφορον καθ’ ὅλα εἶναι εἰς τὸ Κράτος, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐξέθηκα, νὰ κυρώσωμεν τοιαύτην σύμβασιν.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§271ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ τετάρτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 16 τῆς συμβάσεως μοὶ φαίνεται σκοτεινὴ καὶ μὴ ἐξασφαλίζουσα ἀρκετὰ τὴν οἰνοποιΐαν, ἐὰν ἐλπίσωμεν ὅτι αὕτη δύναται ν’ ἀναπτυχθῇ ἐν Βελγίῳ· διότι αὕτη ἔχει οὕτω (ἀναγινώσκει): «Προσέτι αἱ ἐξ Ἑλλάδος προερχόμεναι Κορινθιακαὶ σταφίδες θέλουσιν εἰσάγεσθαι ἀτελεῖς ἐν Βελγίῳ, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ εἰσάγωνται εἴτε εἰς χύμα, εἴτε εἰς σάκκους χωρητικότητος τοὐλάχιστον 100 χιλιογράμμων, ἢ εἰς βαρέλια χωρητικότητος τοὐλάχιστον 200 χιλιογράμμων, καὶ ὅτι ἡ πρὸς οἰνοποιΐαν χρησιμοποίησις αὐτῶν θέλει λαμβάνει χώραν ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς Βελγικῆς Κυβερνήσεως.» Ἡ φράσις ὅτι ἡ οἰνοποιΐα θὰ γίνεται ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς Βελγικῆς Κυβερνήσεως, ὑποθέτω ὅτι θ’ ἀφορᾷ ἰδίως τὸν φόρον καταναλώσεως. Ἀλλ’ ὁ φόρος οὗτος δὲν ὁρίζεται πόσος θὰ ἦναι. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἡ Βελγικὴ ἐννοῇ νὰ μᾶς παραχωρήσῃ τὸν αὐτὸν ὅρον τῆς φορολογίας, ὅπως καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη, ἐὰν ἐννοῇ ἐπί τινα τοὐλάχιστον καιρὸν νὰ μὴ αὐξήσῃ τὸ τέλος τοῦτο, ἔχει καλῶς. Ἀλλὰ δὲν ὁρίζεται τίποτε, δυνάμενον νὰ δεσμεύσῃ τὴν Βελγικὴν Κυβέρνησιν ἀπέναντι ἡμῶν εἰς τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ παρέχῃ τοὐλάχιστον ὑποστήριξίν τινα εἰς τὴν οἰνοποιΐαν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐβασίσθη ἐλπίς τις ὠφελείας διὰ τὴν Ἑλληνικὴν σταφίδα.

§272ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Καθὼς σᾶς εἶπον καὶ χθὲς, ὁ οἶνος ὁ εἰσαγόμενος ἐν Βελγίῳ δὲν πληρόνει εἰσαγωγικὸν τέλος, ὑπόκειται μόνον εἰς φόρον καταναλώσεως (droit d'accises), ἑπομένως ἡ σταφὶς ἡ εἰσαγομένη εἶναι ἀτελής. Δὲν ἠξεύρω πῶς σεῖς ἀντιλαμβάνεσθε τοῦ γράμματος τῆς παραγράφου, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀρκετὰ σαφὲς, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ σταφὶς εἶναι ἀτελής.

§273ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο δὲν τὸ ἀμφισβητῶ.

§274ΣΚΟΥΖΕΣ. Τώρα λέγετε: ἀφοῦ ἐξαχθῇ ὁ ἐκ τῆς σταφίδος παραγόμενος οἶνος, θὰ ὑπαχθῇ εἰς φόρον ἀνώτερον.

§275ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶπον ὅτι ἡ Βελγικὴ Κυβέρνησις δὲν ἀναδέχεται ὑποχρέωσίν τινα πρὸς ἡμᾶς, ἵνα μὴ αὐξήσῃ τὸν σήμερον ἰσχύοντα φόρον καταναλώσεως.

§276ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐκ τῆς συμβάσεως ἔχομεν τὰ δικαιώματα τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους. Ἐὰν ἡ Βελγικὴ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ αὐξήσῃ τὸ δικαίωμα καταναλώσεως τῶν ἄλλων οἴνων, τότε βεβαίως θὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν αὔξησιν καὶ ὁ οἶνος ὁ σταφιδίτης. Ἀλλ’ ἡμιεπισήμως καὶ πάλιν μᾶς ἐβεβαίωσεν ἡ Βελγικὴ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο ἐν ταῖς βλέψεσιν αὐτῆς. Δὲν ἠδύνατο ἐπισήμως νὰ μᾶς δώσῃ τὴν διαβεβαίωσιν ταύτην καὶ θὰ σᾶς εἴπω διατί,—εἶναι λόγος σπουδαῖος—διότι αἱ συμβάσεις πρὸς ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς πολὺ διαφορετικὴν μοῖραν πρὸς ἡμᾶς, δὲν περιέχουσι τοιοῦτον ὅρον, καὶ ἑπομένως, πρὶν ἢ συνομολογηθῶσι συμβάσεις κανονίζουσαι τὰς μεταξὺ τῶν Κρατῶν αὐτῶν καὶ τοῦ Βελγίου σχέσεις, δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν ἡμεῖς τοῦτο. Περισσότερα δὲν δύναμαι νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς· ἀλλὰ λέγω ὅ,τι ἡμιεπισήμως μᾶς εἶπον, ὅτι δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ αὐξήσῃ τὸν φόρον καταναλώσεως.

§277ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι δὲν εἶναι πρέπον τοιοῦτος ὅρος νὰ εἰσαχθῇ ἐν συμβάσει; Δὲν εἶναι ἄτοπον, ἓν Κράτος νὰ ἐπιβάλῃ περιορισμὸν εἰς τὴν νομοθετικήν του ἐξουσίαν; Εἰς οὐδεμίαν συνθήκην ἀπαντᾷ τοιαύτη διάταξις, δὲν ἦτο λοιπὸν δυνατὸν οὐδ’ εἰς τὴν σύμβασιν μετὰ τοῦ Βελγίου νὰ εἰσαχθῇ τοιαύτη ἐξαιρετικὴ διάταξις. Ἐὰν τοῦτο ἐπετρέπετο, βεβαίως ἠθέλομεν καὶ ἡμεῖς καὶ ἄλλα Κράτη ἐπιτύχει τοιοῦτον περιορισμόν.

§278ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εὐχαριστῶ καὶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεσολογγίου διὰ τὴν βοήθειαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό. Νομίζω ὅτι Κράτη, τὰ ὁποῖα δύνανται ν’ ἀπολαύσωσι περιορισμοὺς παρ’ ἄλλων Κρατῶν διὰ τῆς παροχῆς ὠφελημάτων, ἀπολαμβάνουσι τοιούτους περιορισμοὺς, καὶ πολὺ ἀνωτέρους, πρὸς τὸ ζήτημα τῶν accises. Γνωρίζομεν πολλὰς συμβάσεις, διὰ τῶν ὁποίων δέχονται δι’ ὡρισμένον χρόνον νὰ δεσμευθῶσι τὰ συμβαλλόμενα μέρη.

§279ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οὐδέποτε.

§280ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι τοιούτους περιορισμοὺς, καὶ θ’ ἀναγνωρίσῃ τοῦτο καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ἐνθυμούμενος τὴν μετὰ τῆς Ἀγγλίας σύμβασιν, διὰ τῆς ὁποίας δεσμευόμεθα νὰ μὴ αὐξήσωμεν τὸν ἔγγειον φόρον ἐπὶ τῆς ἐξαγομένης σταφίδος. Τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς δυνάμεως τῆς ἠθικῆς, ἢ τῶν παροχῶν, τὰς ὁποίας παρέχει ἓν Κράτος, ὅπως ἀπολαύσῃ τοιούτους περιορισμούς. Δὲν εἶναι τοῦτο τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ εἰς ἓν ἄλλο δὲν ἐπρόσεξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς τὴν θεμελιώδη δηλ. διαφορὰν, ἥτις ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον πληρόνει ὁ εἰσαγόμενος οἶνος ἐν Βελγίῳ...

§281ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν πληρόνει κανένα.

§282ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν λέγω τὸ τέλος, λέγω φόρον. Ὁ φόρος δὲν εἶναι τέλος εἰσαγωγικόν. Δὲν πληρόνει τέλος εἰσαγωγικὸν, ὅπως δὲν πληρόνει καὶ ἡ σταφὶς ἡ προωρισμένη πρὸς οἰνοποιΐαν. Εἰς τοῦτο συμπίπτουσιν. Ἀλλ’ ἐνταῦθα ὑπάρχει τι ὅλως διάφορον· ὁ οἶνος ὁ εἰσερχόμενος ἐν Βελγίῳ, εἰσέρχεται οἶνος τέλειος· δὲν κατασκευάζεται ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ Βελγικοῦ Κράτους, εἶναι ἤδη κατεσκευασμένος, καὶ τίθεται μόνον ἡ σφραγὶς τῆς accise. Ἐνταῦθα πρόκειταί τι ἄλλο. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ κατασκευῆς οἴνου, πρόκειται περὶ ὕλης, ἡ ὁποία δὲν εἶναι οἶνος, καὶ ἥτις ἀπαιτεῖ τεχνικὴν ἐπεξεργασίαν, ἵνα μεταβληθῇ εἰς οἶνον. Ἡ ἐπεξεργασία δὲ αὕτη θὰ γείνῃ ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς Βελγικῆς Κυβερνήσεως. Δηλαδὴ τὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα θὰ κατασκευάζωσι τὸν οἶνον αὐτὸν, θὰ ὑπόκεινται εἰς τὴν ἐπίβλεψιν τῆς Βελγικῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Βελγικὴ δὲ Κυβέρνησις, ἐν τῇ ἐξασκήσει τῆς ἐπιβλέψεως ταύτης, δύναται πολὺ καλὰ νὰ καταστήσῃ βαρύτερον τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως. Δύναται νὰ τὸν καταστήσῃ βαρύτερον, χωρὶς νὰ παραβιάσῃ τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσίν της, ἵνα φέρηται πρὸς ἡμᾶς ὅπως φέρεται πρὸς τὸ μᾶλλον εὐνοούμενον Κράτος· διότι δύναται ἐπὶ τοῦ παραγομένου οἴνου νὰ ἐπιβάλῃ φόρον 23 φράγκων, ὅπως ἐπιβάλλει σήμερον ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου οἴνου. Ἀλλ’ ἐπὶ τῆς ἐπιβλέψεως καὶ τῆς ἐν γένει ἐργασίας τῆς παραγωγῆς τοῦ σταφιδίτου οἴνου δύναται νὰ ἐπιβάλῃ καὶ ἑτέρας θυσίας τῶν παραγόντων αὐτὸν, νὰ ἐπιβάλῃ π. χ. φόρον ἐπιτηδεύματος ἐπὶ ἑκάστου οἰνοπαραγωγοῦ καταστήματος, ὅστις νὰ καταστήσῃ βαρύτερον τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως, χωρὶς νὰ ἔχωμεν δικαίωμα ἡμεῖς νὰ παραπονεθῶμεν ὅτι δὲν προσφέρεται πρὸς ἡμᾶς ὅπως φέρεται πρὸς τὸ μᾶλλον εὐνοούμενον Κράτος, διότι θὰ φέρηται πρὸς ἡμᾶς ὅπως φέρεται πρὸς τὸ μᾶλλον εὐνοούμενον Κράτος, φορολογοῦσα τὸν οἶνον τὸν παραγόμενον ἐκ σταφίδος πρὸς 23 φράγκα. Δὲν θὰ δυνηθῶμεν ὅμως νὰ ζητήσωμεν τὴν σύμπραξιν ἄλλου Κράτους πρὸς ἑρμηνείαν τῆς συμβάσεως ὑπὲρ ἡμῶν, ἐὰν ἐπιβάλῃ εἰς τὸ κατάστημα τὸ παράγον οἶνον ἐκ σταφίδος φόρον ἐπιτηδεύματος. Καὶ τοῦτο δύναται νὰ πράξῃ, καὶ ὀχληρὰς διατυπώσεις νὰ ἐπιβάλῃ, ἐὰν ἴδῃ ὅτι τοῦτο συμφέρει εἰς αὐτὴν, ἕνεκα οἱουδήποτε λόγου. Δὲν θὰ δεσμεύηται βεβαίως ἀπὸ τὴν σύμβασιν ταύτην, οὐδ’ ἀπὸ τὸν ὅρον τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι φρόνιμον, δὲν νομίζω ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ βασίζωμεν συμφέροντα ὑλικὰ καὶ οὐσιαστικὰ ἑνὸς Κράτους ἐπὶ ἐλπίδων ἢ βεβαιώσεων προφορικῶν, ἢ ἐπὶ προβλέψεων, τὰς ὁποίας ἓν ἄλλο Κράτος ἔχει τὴν στιγμὴν ταύτην· διότι καὶ τὰς ἐλπίδας αὐτὰς, καὶ τὰς προβλέψεις του τὰς σημερινὰς, καὶ τὰς προσδοκίας του, τὰς ὁποίας ἐκφράζει σήμερον, δὲν θὰ διστάσῃ νὰ τὰς λησμονήσῃ, ὅταν νομίσῃ ὅτι συμφέροντα τοῦ Δημοσίου τῷ ἐπιβάλλουσιν ἵνα αὐξήσῃ τὴν φορολογίαν ἐπὶ τοῦ ἐκ σταφίδος παραγομένου οἴνου. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι βλέπω τὸ ἄρθρον τοῦτο σκοτεινόν· καὶ ὄχι μόνον τὸ βλέπω σκοτεινόν, ἀλλὰ τὸ βλέπω καὶ μὴ ἐξασφαλίζον εἰς τὸν ἐκ σταφίδος παραγόμενον οἶνον ἴσην φορολογίαν πρὸς τοὺς εἰσαγομένους οἴνους. Καὶ ἂν ἐξηρτᾶτο ἐξ ἐμοῦ, βεβαίως δὲν θὰ περιωριζόμην εἰς ἔκφρασιν ἐλπίδων καὶ προσδοκιῶν, ἀλλ’ ἤθελον ζητήσει καθαρωτέρας ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, τὸ ὁποῖον ἔχει πλειοτέραν σπουδαιότητα ἐκείνων, διὰ τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν ἤδη ἐξηγήσεις παρὰ τοῦ πρέσβεως τοῦ Βελγίου, δηλ. τῆς μιᾶς ἢ τῶν δύο κλάσεων τῶν ἐν τῇ συμβάσει ἀναφερομένων ἐμπορευμάτων, τῶν ἐκ Βελγίου εἰσαγομένων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὅπως ἐκεῖ ἐνόμισε καλὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ ἐξήγησίν τινα, νομίζω ὅτι ὤφειλε νὰ ζητήσῃ τοιαύτην καὶ διὰ τὴν παράγραφον 4 τοῦ ἄρθρου 16, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τουλάχιστον τὴν ἐλπίδα, ὅσον καὶ ἂν ἦναι μικρὰ αὕτη, τῆς παραγωγῆς οἴνου ἐκ σταφίδος ἐν Βελγίῳ.

§283ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Νομίζω ὅτι πλανᾶται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος· διότι, ἀφοῦ τέλος εἰσαγωγικὸν δὲν πληρόνει ὁ οἶνος ἐν Βελγίῳ, ἀλλὰ μόνον φόρον καταναλώσεως, δὲν βλέπω ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ κινήσῃ τὴν Βελγικὴν Κυβέρνησιν, ἵνα φορολογήσῃ τὸν ἕνα οἶνον περισσότερον τοῦ ἄλλου· φορολογεῖ δι’ 23 φράγκων κατὰ ἑκατόλιτρον πάντα οἶνον, ὁ ὁποῖος καταναλίσκεται ἐν Βελγίῳ, εἴτε οὗτος εἰσάγεται ἔξωθεν, ἐκ Γαλλίας ἢ Ἑλλάδος, εἴτε κατασκευάζεται ἐν τῷ τόπῳ ἐκ σταφίδος ἢ ἄλλου προϊόντος. Ὅταν λοιπὸν ὁ οἶνος οὗτος ὑποβάλληται εἰς 23 φράγκα κατὰ ἑκατόλιτρον, ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον...

§284ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ταμιευτικόν. Χρειάζεται φιλοσοφία, ἵνα τὸ ἐννοήσῃ τις;

§285ΣΚΟΥΖΕΣ. Βεβαίως, ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου συνάδελφος, ὅταν θελήσῃ νὰ αὐξήσῃ τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως...

§286ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως· αὐξάνει τὸν φόρον τῆς παραγωγῆς εἰς φόρον ἐπιτηδεύματος, ὅταν ἴδῃ ὅτι πωλεῖται πολὺ εὐθηνά, καὶ ὅτι δύναται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν οἶνον αὐτόν.

§287ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὅσον πωλεῖται εὐθηνότερον, τόσον θὰ εἰσπράττῃ περισσότερον ἡ Βελγικὴ Κυβέρνησις.

§288ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πωλουμένου περισσοτέρου σταφιδίτου, θὰ πωλῆται ὀλιγώτερος οἶνος, εἰσαγόμενος ἐκ Γαλλίας.

§289ΣΚΟΥΖΕΣ. Τί τὴν ἐνδιαφέρει τὴν Βελγικὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν πάρῃ 23 φράγκα ἀπὸ ἐμὲ ἢ 23 φράγκα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον;

§290ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν δύναται νὰ πάρῃ 28 ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ 23 ἀπὸ ἡμᾶς, θὰ προτιμήσῃ τὰ 28 τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου.

§291ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο, διότι ἔχομεν τὸν ὅρον τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους.

§292ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐνοήσατε.

§293ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐὰν ἐκφράζησθε κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ σᾶς ἐννοῶ, δὲν πταίω ἐγώ.

§294ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δύναται νὰ ἐπιβάλῃ φόρον ἐπιτηδεύματος εἰς τὸν παραγωγὸν σταφιδίτου οἴνου βαρύτατον;

§295ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ ὕποπτον καὶ ἐπιζήμιον εἰς τὴν σταφίδα ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης, εἶναι τοὐναντίον εὐεργετική. Καὶ ἰδοὺ διατί. Τὸ δικαίωμα, ὅπερ διεφύλαξεν ἡ Κυβέρνησις ἡ Βελγική, ὅπως ἐπιβλέπῃ τὴν χρησιμοποίησιν τῆς σταφίδος πρὸς οἰνοποιΐαν, νομίζω ὅτι ἔχει τὴν ἑξῆς αἰτίαν. Διὰ τῆς σταφίδος, ὡς γνωστόν, μεταβαλλομένης εἰς οἶνον, γίνονται πολλαὶ νοθεῖαι, κατωρθώθη δὲ διὰ σταφίδος νὰ παραχθῇ ὄχι τὸ τριπλάσιον, τὸ ὁποῖον συνήθως παραδέχονται ὅλοι ὅτι εἶναι τὸ ἀντίστοιχον ποσὸν οἴνου εἰς μονάδα τινὰ σταφίδος, ἀλλὰ πενταπλάσιον καὶ ἑξαπλάσιον καὶ ἑπταπλάσιον· τοῦτο δὲ ἐπετυγχάνετο δι’ ἀναμίξεως καὶ ἄλλων γλυκουσιῶν, ἐπιβλαβῶν εἰς τὴν ὑγείαν. Ὁ φόβος οὗτος, ὑποθέτω, ἐνέπνευσεν εἰς τὴν Βελγικὴν Κυβέρνησιν τὴν ἰδέαν, ὅπως ἐπιβλέπῃ ἡ ἰδία τὴν μεταβολὴν τῆς σταφίδος εἰς οἶνον. Βεβαίως καὶ ἐν Βελγίῳ θὰ παρηκολούθει τὸν σταφιδίτην οἶνον ἡ ὑπόνοια ὅτι εἶναι οἶνος νενοθευμένος. Δὲν γνωρίζω ἂν ἤδη θ’ ἀναπτυχθῇ τοιαύτη βιομηχανία οἰνοποιήσεως τῆς σταφίδος εἰς τὸ Βέλγιον, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ ὑποθέσει, ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν θὰ παρέχῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι διὰ τῶν ὀργάνων αὑτῆς ἐπιβλέπει τὴν κατασκευὴν ἀνοθεύτου σταφιδίτου οἴνου, καὶ ὅτι ὁ εἰς κυκλοφορίαν εἶναι ἀβλαβὴς εἰς τοὺς καταναλωτάς, πιθανώτερον εἶναι ὅτι μετὰ περισσοτέρας ἐμπιστοσύνης θὰ προσέρχωνται οἱ καταναλωταί, ἵνα ἀγοράζωσι σταφιδίτην οἶνον. Τοῦτο δὲν θὰ γίνηται, ἂν δὲν φέρῃ τὴν σφραγῖδα, ὅτι κατεσκευάσθη ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅτι εἶναι ἀβλαβὴς εἰς τὴν ὑγείαν. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι δὲν δίδει χώραν ἡ τελευταία διάταξις τοῦ ἄρθρου εἰς ἐπιβαρύνσεις τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Βελγίου φορολογικὰς ἐπὶ τῆς σταφίδος. Ἡ Βελγικὴ Κυβέρνησις βεβαίως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπισκέπτηται τὰ καταστήματα, εἰς τὰ ὁποῖα παράγεται μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ ὁ σταφιδίτης, ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη προσθέτει μίαν ἐγγύησιν, μᾶλλον μέλλουσαν ν’ αὐξήσῃ τὴν κατανάλωσιν τοῦ σταφιδίτου ἐν Βελγίῳ, ἂν ἡ σύμβασις προώρισται νὰ ὑποβοηθήσῃ τὴν εἰς οἶνον χρησιμοποίησιν τῆς σταφίδος, ὅπερ ἐγὼ διστάζω νὰ παραδεχθῶ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§297ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον.

§298Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐζήτησαν οἱ Κύριοι, καὶ ἐνεδώκαμεν, νὰ συζητηθῇ αὐτὸ πρῶτον κατὰ τὴν πρωϊνὴν συνεδρίασιν.

§299ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποίαν ὥραν;

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰς 10. Λοιπὸν ἀναβάλλεται. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διδακτικῶν βιβλίων τῆς τε δημοτικῆς καὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ὁ κ. Κοζάκης Τυπάλδος ἔχει τὸν λόγον.

§301ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις ἀπόψε εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ διδακτικῶν βιβλίων μόνον.

§302Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν καμμίαν σύμβασιν νὰ κάμωμεν.

§303Γ. ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ διδακτικῶν βιβλίων τῆς δημοτικῆς καὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἀποτελεῖ μέρος οὐσιωδέστατον τοῦ συνόλου τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην. Τὸ βιβλίον εἶναι ἡ βάσις τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἑπομένως πάντα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν διακανόνισιν τοῦ σπουδαιοτάτου, τοῦ κυριωδεστάτου τούτου μέρους, τοῦ πρωτίστου τούτου ὀργάνου τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, ἀποτελοῦσιν ἀντικείμενον σπουδαιοτάτης μερίμνης. Δὲν θέλω βεβαίως νὰ εἴπω, ὅτι ἀπὸ τῆς καθιδρύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους οὐδεμία ὑπῆρξε μέριμνα ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι ἀληθῶς ἄδικον καὶ ἀνακριβές. Καὶ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Κυβερνήτου τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐπὶ τῆς περιόδου τῆς Ἀντιβασιλείας, καὶ ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως Ὄθωνος, βεβαίως σπουδαιοτάτη ἐλήφθη μέριμνα περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ τ’ ἀποτελέσματα δὲν ὑπῆρξαν ἄγονα. Ἡμεῖς οἱ πρεσβύτεροι, οἵτινες ἐλάβομεν τὴν ἀνατροφήν μας πρὸ τεσσαράκοντα καὶ πεντήκοντα ἐτῶν, δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι κείμενα μεθοδικώτατα ὑπῆρξαν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἐκ τῶν ὁποίων τινὰ καὶ σήμερον εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο ἐὰν ἤθελον εἶσθαι ἐν χρήσει ἐν τοῖς σχολείοις, ἀντὶ τόσων ἄλλων ἀναξίων, τῶν ὁποίων ἡ διάδοσις συνδέεται μετὰ περιπτώσεων ἐλάχιστα ἀφορωσῶν εἰς τὰ συμφέροντα τῆς ἐκπαιδευομένης νεότητος. Ἠκούσαμεν χθὲς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὁμολογοῦντα μετὰ παῤῥησίας, ὅτι ἀπὸ καιροῦ ἐνέσκηψε τὸ νόσημα τῆς βιβλιοκαπηλείας ἀκριβῶς ἐκεῖ, ὅπου ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀνωτάτη φροντὶς καὶ ἐπιμέλεια πρὸς ἀποσόβησιν τοιαύτης δεινῆς καταχρήσεως. Καὶ τῷ ὄντι δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἀνεπτύχθημεν ἐν πολλοῖς, ἐφ’ ὅσον προήχθημεν εἴς τινας κλάδους τοῦ πολιτισμοῦ, ἀντὶ νὰ βελτιωθῇ ἡ κατωτέρα πρὸ πάντων ἐκπαίδευσις καὶ τὰ ὄργανα ταύτης, ἤγουν τὰ βιβλία, ἀπεναντίας κερδοσκοπία, τὴν ὁποίαν ἐχαρακτήρισεν ὁ Ὑπουργὸς ὡς βιβλιοκαπηλείαν, δηλαδὴ ἡ χειρίστη καὶ ἀνηθικωτάτη καπηλεία, ἐπέφερε σημαντικωτάτην ζημίαν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως, ἐπ’ ὠφελείᾳ αὐτῆς τῆς βιβλιοκαπηλείας βεβαίως. Ἡ κατάχρησις αὕτη ἐπέφερε τὴν κατάπτωσιν τῶν διδακτικῶν βιβλίων, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι, ἐνῷ ἡ ἐπιστήμη προήχθη, ἐνῷ τὰ διδακτικὰ βιβλία ἔπρεπε νὰ ἦναι ἀνώτερα πολλῶν ἐξ ἐκείνων, διὰ τῶν ὁποίων ἡμεῖς ἀνετράφημεν, ἀπ’ ἐναντίας, πολλά, πλεῖστα εἶναι ἀσυγκρίτῳ λόγῳ κατώτερα, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦναι διαφορετικά, ὅταν οὐχὶ μέριμνα τελειοποιήσεως, ἀλλὰ μέριμνα κερδοσκοπίας εἶναι ὁ ὅρος, ὑπὸ τὸν ὁποῖον λειτουργεῖ ἀπό τινων ἐτῶν τὸ μέρος τοῦτο, τὸ τόσον οὐσιῶδες, τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως. Θέλω ἴσως εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, διὰ τὴν προκεχωρημένην ἤδη ὥραν, εἰσέλθει εἰς πλειοτέρας λεπτομερείας. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν ταύτην δύναμαι διὰ τῆς συντόμου ἀναλύσεως ἑνὸς μόνου διδακτικοῦ βιβλίου ν’ ἀποδείξω πόσον δίκαιον εἶχεν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, νὰ συντάξῃ ἔργον, τὸ ὁποῖον εἰς τὰς λεπτομερείας θέλομεν ἐπιδοκιμάσει, τὸ καθ’ ἡμᾶς, ὡς ἔργον ἐμβριθέστατον. Λέγω ὅτι διὰ τῆς ἀναλύσεως ἑνὸς βιβλίου μόνον δύναται ν’ ἀποδειχθῇ μετὰ πόσης ἀμελείας καὶ ἐπιπολαιότητος διεχειρίζετο τὸ ζήτημα τοῦτο μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης. Εἰς τὰ Γυμνάσια διδάσκεται μάθημα, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ὡς μία τῶν βάσεων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, τὸ μάθημα τῆς λογικῆς. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἰδίας μου κρίσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, δὲν ἀποδίδω εἰς τὸ μάθημα τοῦτο τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν μοῦ φαίνεται ὅτι ἀπέδωκεν ἡ ἀξιωματικὴ διεύθυνσις τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Λέγω τοῦτο, διότι αἱ πρόοδοι τῆς ἐπιστήμης ἔθεσαν ἤδη εἰς θέσιν ὅλως διάφορον τὴν καλουμένην λογικήν. Ἡ λογική, ἥτις, ὡς γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀνακάλυψις, ἂν μὴ ἐπινόημα, τῆς μεγαλοφυΐας τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων, τοῦ Ἀριστοτέλους, ὅστις εἰς τὸ ὄργανον αὐτοῦ διετύπωσε τοὺς νόμους, οὕτως εἰπεῖν, τῆς ἀνθρωπίνης διανοίας καὶ σκέψεως, ἡ ἐπιστήμη αὕτη, λέγω, ἔλαβε παραδόξους τύχας. Αὕτη καλλιεργηθεῖσα, ἀλλ’ ἀμυδρῶς, ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ ἔργον τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων, ὑπὸ τῶν Λατίνων, ὑπὸ τοῦ φιλοσόφου Βοϊτίου καὶ ἄλλων, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ὑπῆρξεν ἀκριβῶς τὸ ὄργανον τῆς ὀπισθοδρομήσεως, ἢ μᾶλλον ὁ δεσμὸς ὁ ἰσχυρότερος, ὁ ὁποῖος περιέδεσε τὸ ἀνθρώπινον πνεῦμα κατὰ τὸν μεσαιῶνα. Ἡ λογικὴ ἐπιστήμη τοῦ Ἀριστοτέλους, ἥτις κατὰ τὰς τελευταίας ἐποχὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ κατῆλθεν εἰς τὰ γυμνάσματα τῶν σοφιστῶν, ἡ λογικὴ αὕτη κατὰ τὸν μεσαιῶνα ἐγένετο ὄργανον διαστρεβλώσεως πολλάκις τῆς ἀνθρωπίνης διανοίας, καὶ ἐδέησε νὰ παρέλθωσι πολλοὶ αἰῶνες, καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς ἀναγεννήσεως, καὶ ν’ ἀναπτυχθῇ ἡ φιλοσοφία διὰ τῆς μελέτης τῆς κλασικῆς ἀρχαιότητος, ὅπως μόλις κατὰ τὸν παρελθόντα αἰῶνα ἀποκόψῃ ἡ πεπολιτισμένη Εὐρώπη τοὺς δεσμοὺς τῆς ψευδολογίας τοῦ μεσαιῶνος, ἥτις λογικῶς ἦτο ὁ ἀντίπους τῷ ὄντι τῶν νόμων τῆς ἀνθρωπίνης διανοίας, τοὺς ὁποίους ἀνεκάλυψεν ὁ δαιμόνιος Ἀριστοτέλης. Εἶναι λοιπὸν ἡ λογικὴ ἐπιστήμη ὅλως νεωτέρα, ἡ ἐπιστήμη ἡ ὁποία κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους χρόνους, ἢ μᾶλλον κατὰ τὸν αἰῶνα τοῦτον, εἰσῆλθεν εἰς φάσιν ὅλως νέαν. Ἀντὶ νὰ θεωρῆται ἡ λογικὴ σήμερον ἀπὸ τοὺς Εὐρωπαίους ἐπιστήμονας ὡς ἰδία τις ἐπιστήμη, θεωρεῖται ὡς τμῆμα τῶν ψυχολογικῶν ἐρευνῶν καὶ μελετῶν, τμῆμα τῶν μελετῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι εὗρον τὴν ἀνάπτυξίν των, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν ψυχιατρίαν. Ὅσοι εἶναι ἰατροὶ μεταξὺ τῶν συναδέλφων, γνωρίζουν κάλλιστα, ὅτι τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι πράγματι ἡ λογικὴ ἐπιστήμη σήμερον, παρὰ μία γωνία, οὕτως εἰπεῖν, ἓν τμῆμα τοῦ συνόλου τῶν ψυχολογικῶν μελετῶν, αἵτινες βάσιν ἔχουσι τὴν ψυχιατρίαν. Δὲν θὰ ἐκταθῶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς ἐξηγήσω σαφῶς τί θέλω νὰ εἴπω, περιορίζομαι νὰ ἀναφέρω, ὅτι ἀπεδείχθη διὰ τρόπου, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιδέχεται ἀντίῤῥησιν, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ παράφρονες πολλάκις, πλειστάκις, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, εἶναι λογικώτατοι, καὶ χωρὶς νὰ γνωρίζουν τὸ ὄργανον τοῦ Ἀριστοτέλους, κάμνουσι σκέψεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀνεπίληπτοι, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐπιστήμης τῆς λογικῆς τοῦ Ἀριστοτέλους. Ἡ ἀνάλυσις τοῦ φαινομένου τούτου δὲν εἶναι βεβαίως τοῦ παρόντος. Θέλω μόνον ἀναφέρει ἕνα ἔξοχον συγγραφέα Γάλλον, ἕνα μέγαν ἰατρόν, ἀσχοληθέντα εἰς τὰ τῆς ψυχιατρίας, τὸν Leuret, ὁ ὁποῖος ἐν τῷ συγγράμματί του «Fragments psychologiques sur la folie» ἀποδεικνύει διὰ πλείστων παραδειγμάτων, ὅτι οὐδὲν λογικώτερον ὑπάρχει ἀπὸ τοὺς πλείστους παράφρονας, τοὺς ὁποίους ἀναφέρει. Ἰδοὺ λοιπὸν ποίαν ἀξίαν ἔχει ἡ διδασκαλία τῆς λογικῆς, διὰ τὴν ὁποίαν καθιερώθη σύγγραμμα παρ’ ἡμῖν, τοῦ ὁποίου θὰ σᾶς ἀναγνώσω ὀλίγας περικοπὰς, διὰ νὰ ἴδητε, ἐὰν βεβαίως οἱ παράφρονες, τοὺς ὁποίους ἀναφέρει ὁ Leuret εἰς τὸ σύγγραμμά του, δὲν εἶναι ἀσυγκρίτῳ λόγῳ λογικώτεροι τοῦ βιβλίου, τὸ ὁποῖον ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπὴ καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἦτο ὁ κ. Δ. Μ. Καλλιφρονᾶς, εἰσήγαγεν εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν. Καὶ τὸ βιβλίον τοῦτο ἐδιδάχθη. Μοὶ εἶπον ὅτι ἐσχάτως ἀπηγορεύθη. Σᾶς δίδω τὸν τίτλον τοῦ βιβλίου: «Λογικὴ ὑπὸ Σπαθάκη, ἐγκριθεῖσα ὑπὸ τῆς ἐπὶ τῶν διδακτικῶν βιβλίων ἐπιτροπῆς.» Λοιπὸν, Κύριοι, σᾶς λέγω τοῦτο, καὶ χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς πολλὰς λεπτομερείας, ὅτι ἀπὸ ὀλίγας περικοπὰς, τὰς ὁποίας θὰ σᾶς ἀναγνώσω, θὰ πεισθῆτε, ὅτι τὸ ὄργανον τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐγκεκριμένον, εἶναι ὄργανον διαστρεβλώσεως καὶ καταστροφῆς τῆς διανοίας τῆς σπουδαζούσης νεότητος. Κατ’ εὐτυχίαν, ἡ σπουδάζουσα νεότης ἐγέλα μὲ τὸ βιβλίον αὐτό. Τοῦτο βεβαίως τὸ γνωρίζω ἐγὼ, διότι συνέπεσε νὰ ἐνδιαφέρωμαι διά τινα νέον, ὅστις ἔμελλε νὰ περάσῃ τὰς ἐξετάσεις του πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους, διὰ νὰ λάβῃ τὸ ἀπολυτήριον, καὶ τότε ἀνέγνωσα αὐτὸ, τὸ ὄργανον τοῦτο τῆς διαστρεβλώσεως.

§304ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Πῶς ἐπιγράφεται αὐτό;

§305ΚΟΖ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Σᾶς εἶπον: «Λογικὴ ὑπὸ Σπαθάκη». Καθ’ ὅσον γνωρίζω, ὁ κ. Σπαθάκης εἶναι λίαν ἀξιοσέβαστος ἀνὴρ καὶ λόγιος· δεσπόζεται ὑπὸ τῶν ἰδεῶν, βεβαίως, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀκόμη κοιναὶ εἰς τὴν σχολαστικὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ πιστεύει εἰς ἁπάσας τὰς ἀκατανοήτους καὶ ἀκαταλήπτους θεωρίας, τὰς παραληφθείσας παρ’ αὐτοῦ ἀπό τινας Γερμανοὺς φιλοσόφους, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων κατήρτισε δι’ ἀτελῶν μεταῤῥάσεων τὸ σύγγραμμά του. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ἂν ἡ ὑπηρεσία αὕτη τῆς ἐγκρίσεως τῶν βιβλίων ἦτο ὠργανωμένη ὅπως ἔπρεπε νὰ ἦναι, καὶ ὅπως θὰ ἦναι εἰς τὸ μέλλον, ὡς ἐλπίζω ἐκ τῆς ἐντυπώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου κ. Πετρίδου, ἄν, λέγω, ἐλειτούργει κανονικῶς ἡ ὑπηρεσία αὕτη καὶ οὐχὶ ἐπιπολαίως, ἐὰν δὲν ἐδίδετο ἡ ἔγκρισις ἄνευ σπουδαίας καὶ ἁρμοδίας ἐρεύνης, βεβαίως, λέγω, τοιοῦτον βιβλίον δὲν ἠδύνατο νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν δημοσίαν ἐκπαίδευσιν. Ποίαν ἔννοιαν ἔχουσι τῷ ὄντι παράγραφοι ὁλόκληροι, ἐξ ὧν τινας θὰ σᾶς ἀναγνώσω; Οὐδεμίαν ἀπολύτως. Ἐκεῖνοι οἵτινες ἐνέκριναν τὸ βιβλίον αὐτὸ, βεβαίως δὲν τὸ ἐνόησαν.

§306ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Δὲν τὸ ἀνέγνωσαν.

§307ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Βεβαίως δὲν τὸ ἀνέγνωσαν· καὶ ἀλλοίμονον εἰς τοὺς νέους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἐκπληρώσει τὸ καθῆκόν των, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἀποδώσει σπουδαιότητα εἰς τὸν καθηγητήν των καὶ εἰς τὸ βιβλίον του, οἱ ὁποῖοι ἤθελον προσπαθήσει νὰ ἐννοήσωσι τοὺς μαργαρίτας τοὺς ὁποίους ἔχει γραμμένους! Οἱ τοιοῦτοι εὐσυνείδητοι μαθηταὶ ἤθελον ἀποβλακωθῆ! Ἰδού τινα, χάριν περιεργείας, Κύριοι (ἀναγινώσκει): «Περὶ τῆς χρήσεως καὶ ἰσχύος τῶν τοῦ διανοεῖσθαι νόμων!» Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι εἶμαι 61 ἐτῶν, πιστεύω ὅτι ἔλαβον ἀνατροφὴν τακτικὴν, ἐτελείωσα τὰς σπουδάς μου ἐνταῦθα, εἰς τὴν Εὐρώπην, ἀναγινώσκω, καὶ δὲν πιστεύω ὅτι στεροῦμαι τοῦ κοινοῦ νοὸς, ἀλλὰ δίδω τὸν λόγον τῆς τιμῆς μου, ὅτι δὲν ἐννοῶ τίποτε ἀπ’ αὐτὰ, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἀνακοινώσω, καὶ τὰ ὁποῖα ἐδιδάσκοντο εἰς τὸ Γυμνάσιον· καὶ εἶναι βεβαίως μάθημα, ἐκ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται καὶ ἡ ἐπιτυχία τοῦ νέου, ὁ ὁποῖος ἔμελλε νὰ λάβῃ τὸ ἀπολυτήριον.

§308ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἀφοῦ ὁ διδάσκαλος δὲν τὸ καταλαμβάνει!

§309ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. (ἀναγινώσκει). «Περὶ τῆς χρήσεως καὶ ἰσχύος τῶν τοῦ διανοεῖσθαι νόμων. — Εἰ καὶ ἡ φυσικωτέρα τάξις τῶν τριῶν θεμελιωδῶν ἀρχῶν εἶναι ἡ ἄνω μνημονευθεῖσα, οὐχ ἧττον, ὁσάκις διανοώμεθα περί τινος, κατ’ ἀρχὰς ποιούμεθα χρῆσιν τοῦ νόμου τοῦ ἀποκλειομένου τρίτου ἢ μέσου, εἶτα δὲ τοῦ ἀποχρῶντος λόγου καὶ μετὰ ταῦτα τοῦ τῆς ταυτότητος καὶ ἀντιφάσεως· ἤτοι διανοούμενοι περί τινος, κατ’ ἀρχὰς μὲν ἀμφιταλαντευόμεθα μεταξὺ παραδοχῆς καὶ μὴ παραδοχῆς, εἶτα δὲ, εὑρόντες τὸν ἀποχρῶντα λόγον, κλίνομεν ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς ἢ μὴ παραδοχῆς αὐτοῦ, μεθ’ ὃ κατ’ ἀνάγκην τὸ πνεῦμα εὑρίσκεται ἐν συμφωνίᾳ πρὸς ἑαυτὸ, παυομένης τῆς ἀμφιῤῥεπείας...» (γέλωτες). Δὲν καταλαμβάνω τίποτε, οὔτε σεῖς! Σᾶς παρακαλῶ νὰ ὑπομείνητε 3–4 τεμάχια νὰ σᾶς ἀναγνώσω· σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἶναι χρησιμώτατον τὸ μάθημα. Χρησιμώτατον, Κύριοι, διότι κινδυνεύει νὰ ἀποβλακωθῇ μία τάξις νέων, ἡ ὁποία εὐτυχῶς ἔχει τὴν ἑλληνικὴν ἐκείνην ἀντίδρασιν, χάρις εἰς τὴν ὁποίαν ξεκαρδίζονται εἰς τὰ γέλια μὲ τὸ μάθημα τοῦτο καὶ μὲ τὸ βιβλίον τοῦτο. Καὶ τοῦτο μὲν εἶναι δυσάρεστον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἱεραρχίας, ἀλλ’ εὐάρεστον διὰ τὸ μυαλὸ τῶν παιδιῶν...

§310ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Πῶς διατηρεῖται αὐτὸς ὁ καθηγητής;

§311ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, καὶ λυποῦμαι ὅτι κάμνω τοιαύτην ὁμιλίαν (ἀναγινώσκει): «Περὶ ἐννοίας θεωρουμένης κατὰ βάθος, ἄρα καὶ κατὰ πλάτος. Τὸ βάθος καὶ πλάτος ἐννοίας τινὸς ἔχουσι πρὸς ἄλληλα ἀντιπεπονθότα λόγον· ἤτοι, ὅταν αὐξάνηται τὸ βάθος ἐννοίας τινὸς, ἐλαττοῦται τὸ πλάτος αὐτῆς, καὶ τἀνάπαλιν, ὅταν ἐλαττοῦται τὸ βάθος ἐννοίας τινὸς, αὐξάνεται τὸ πλάτος αὐτῆς. Οὕτω π. χ. αὐξάνοντες τὸ βάθος τῆς ἐννοίας ἄνθρωπος, ἤτοι προστιθέντες εἰς τὴν ζωϊκότητα καὶ λογικότητα τὴν λευκότητα, ἐλαττοῦμεν τὸ πλάτος αὐτῆς, περιορίζοντες τὸν ἄνθρωπον ἐντὸς τοῦ κύκλου τῶν λογικῶν ζώων, τῆς καυκασίας φυλῆς...» (γέλωτες παρατεταμένοι). Αὐτὴ ἡ παράγραφος ἔπεσεν ὑπὸ τοὺς ὀφθαλμούς μου, ὅταν παρασκεύαζα διὰ τὰς ἐξετάσεις του ἕνα φίλτατον νέον· καὶ τὸν ἐρωτῶ: «Ἐνόησας τίποτε, παιδί μου; —Ὄχι.— Δόξα σοι ὁ Θεός! ἔχεις τὸν κοινὸν νοῦν· διότι, ἂν μοὶ ἔλεγες, ὅτι ἐνόησας, θὰ ἀνησύχουν διὰ τὴν ἀρτιότητα τοῦ νοός σου» (ἱλαρότης). Ἐξακολουθῶ τὴν ἀνάγνωσιν: «... Τουναντίον δὲ, ἐλαττοῦντες τὸ βάθος τῆς ἐννοίας ἄνθρωπος καὶ λέγοντες ἄνθρωπός ἐστι ζῶον λογικὸν, αὐξάνομεν τὸ πλάτος, συμπεριλαμβάνοντες ἐν αὐτῇ τὰ λογικὰ ὄντα οὐ μόνον τῆς καυκασίας, ἀλλὰ καὶ πάσης φυλῆς. Τοῦτο δηλοῦται καταφανέστερον ἐν τοῖς ἑξῆς παραδείγμασιν· Α ἢ Σχῆμα (ἔχον πλάτος μέγιστον) Α+β ἢ Σχῆμα γωνιαῖον (ἔχον πλάτος ἔτι μικρότερον) Α+β+γ ἢ Σχῆμα τετράπλευρον (ἔχον πλάτος ἔτι μικρότερον) Α+β+γ+δ ἢ Σχῆμα παραλληλόγραμμον (ἔχον πλάτος ἔτι μικρότερον) Α+β+γ+δ+ε ἢ Σχῆμα Ρόμβος (ἔχον πλάτος ἔτι μικρότερον).» (γέλωτες παρατεταμένοι). Ὡς βλέπετε, ἔχει καὶ σχήματα ὁ συγγραφεὺς, διὰ περισσοτέραν σαφήνειαν (ἀναγινώσκει): «Αἱ κατὰ πλάτος ἀναφοραὶ τῶν ἐννοιῶν παρίστανται διὰ πέντε κυκλικῶν σχημάτων, ὧν τὸ μὲν πρῶτον, συνιστάμενον ἐκ δύο ἐπ’ ἀλλήλων κειμένων κύκλων, παριστᾷ τὴν ἐπαλληλίαν τῶν ἐννοιῶν (π. χ. τρίγωνον καὶ τρίπλευρον)· τὸ δὲ δεύτερον, συνιστάμενον ἐκ δύο κύκλων, ὧν ὁ μὲν μικρότερος περιέχεται ἐν τῷ μεγαλειτέρῳ, παριστᾷ τὴν ὑπαλληλίαν (π. χ. ἄνθρωπος καὶ ζῶον)· τὸ δὲ τρίτον, συνιστάμενον ἐκ δύο ἀλλήλους τεμνόντων κύκλων, παριστᾷ τὴν ἐπαλλαγὴν (π. χ. λευκὸς καὶ ἄνθρωπος)· τὸ δὲ τέταρτον, συνιστάμενον ἐκ δύο παραλλήλως κειμένων κύκλων, παριστᾷ τὴν παραλληλίαν (π. χ. συκῆ ἢ φυτὸν καὶ ζῶον).» Καταλαμβάνετε, Κύριοι; Ἐγὼ δὲν καταλαμβάνω τίποτε (ἐξακολουθεῖ): «§ 5. Περὶ τοῦ νόμου τῆς τοῦ τρίτου ἢ μέσου ἀποκλείσεως.—Νόμος τῆς τοῦ τρίτου ἢ μέσου ἀποκλείσεως (principium exclusi tertii sive medii) λέγεται ἐκεῖνος, καθ’ ὃν πᾶν, ὅπερ παρίσταται ἐν τῇ συνειδήσει, πρέπει ἢ νὰ καταφάσκηται ἐν αὐτῇ ἢ νὰ ἀποφάσκηται, καὶ κατὰ παντὸς τεθειμένου ἐν τῇ συνειδήσει πρέπει ἢ νὰ κατηγορῆται ἢ νὰ μὴ κατηγορῆταί τι· ἢ ἄλλως, ὅταν διανοῶμαι περί τινος, ὀφείλω ἢ νὰ καταφήσω αὐτὸ (τουτέστι νὰ παραδεχθῶ) ἢ νὰ ἀποφήσω (τουτέστι νὰ μὴ παραδεχθῶ), καὶ κατὰ παντὸς ἀντικειμένου, περὶ οὗ διενοήθην, ὀφείλω ἢ νὰ καταφήσω (τουτέστι νὰ ἀποδώσω) ἢ νὰ ἀποφήσω (τουτέστι νὰ μὴ ἀποδώσω) κατηγόρημά τι, λέγων, περὶ αὐτοῦ ναὶ ἢ οὔ· μέσον τι ἢ τρίτον δὲν ἐγχωρεῖ. Κατὰ ταῦτα ἢ ἔστι Θεὸς ἢ οὐκ ἔστιν (οὐχὶ δὲ καὶ ἔστι καὶ οὐκ ἔστιν). Ἢ ἀληθεύει ὁ Γεώργιος ἢ οὐκ ἀληθεύει (οὐχὶ δὲ καὶ ἀληθεύει καὶ οὐκ ἀληθεύει). Καὶ γενικώτερον εἰπεῖν, ἢ ἔστιν Α ἢ οὐκ ἔστιν Α, καὶ Α ἐστὶν ἢ Β ἢ οὐ Β. Ἐν ἄλλοις λόγοις ἄρσις καὶ θέσις τοῦ αὐτοῦ πράγματος συγχρόνως δὲν ἐπιτρέπεται ἐν τῇ ἀνθρωπίνῃ συνειδήσει. Ὁ νόμος οὗτος συνάπτει ἐν ἑαυτῷ τὸν ἀνωτέρω νόμον, ἤτοι τὸν τῆς ταὐτότητος καὶ ἀντιφάσεως, καὶ ἐπιβάλλει κατ’ ἀνάγκην εἰς πᾶν διανόημα δύο μόνον δυνατοὺς τύπους, τὸν τῆς καταφάσεως καὶ ἀποφάσεως, οἱονεὶ τοὺς δύο πόλους τῆς πνευματικῆς κινήσεως...» (γέλωτες παρατεταμένοι). Βλέπετε πῶς ὁ διακεκριμένος καθηγητὴς ἐφήρμοζε τὸ πλάτος καὶ βάθος, κάμνων σύγγραμμα κανονικώτατον καὶ σαφέστατον! Ἀκόμη ὀλίγα, Κύριοι, ὀλίγιστα....

§312ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Φθάνει, φθάνει.

§313ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Μίαν μόνον λέξιν ἀκόμη. Σᾶς ἐξηγεῖ καὶ τὸ δίλημμα, Κύριοι (ἀναγινώσκει)· «Τὸ δίλημμα καθόλου καλεῖται καὶ συλλογισμὸς κερατώδης (syllogismus cornutus), διότι τὰ διεζευγμένα μέλη δίκην κεράτων στρέφονται κατά τινος τεθείσης ὑποθετικῆς προτάσεως. Ταῦτα, ἀναιρούμενα ἐν τῇ ἐλάσσονι, ὡς ψευδῆ ἢ ἄτοπα, συναναιροῦσι καὶ τὴν ὑπόθεσιν, ἧς εἶναι συνέπειαι ἢ πορίσματα» (γέλωτες παρατεταμένοι). Τί εἶναι αὐτά, Κύριοι! Ἰδοὺ λοιπόν, Κύριοι,—παύω βεβαίως ἀπὸ τῆς ἀναλύσεως—ἰδοὺ ποία ὑπῆρχεν ἡ ἐργασία τῆς ἐγκρίσεως τῶν διδακτικῶν βιβλίων. Αὐτὴν ἦλθε νὰ ἀνατρέψῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦ φίλου μου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας.

§314Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ βιβλίον εἶναι βραβευμένον μεταξὺ τῶν ἄλλων!

§315ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Εἶναι ἐγκεκριμένον, μάλιστα.

§316ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἔχει καὶ τὸ διάταγμα τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὸ ἐξώφυλλον!

§317ΚΟΖΑΚΗΣ ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ἄλλως τε τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον, διότι πιθανώτατα μεταξὺ τῶν κριτῶν νὰ ὑπῆρξαν ἄνθρωποι πολὺ διακεκριμένοι, καὶ δὲν τὸ ἀνέγνωσαν, διότι, ὅταν δὲν ἦναι σοβαρῶς ὠργανωμένα τὰ πράγματα, τοιαῦτα συμβαίνουσι. Μὴ πιστεύετε ὅτι εὐθύνεται ὁ κ. Καλλιφρονᾶς. Ἂν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εὑρίσκωμαι εἰς τὴν θέσιν του, πολὺ πιθανὸν νὰ μὴ ἐλάμβανον τὸν κόπον νὰ ἴδω, καὶ θὰ ἔδιδον καὶ ἐγὼ ἴσως τὴν ὑπογραφήν μου. Ἡ ὑπηρεσία εἶναι κακῶς ὠργανωμένη. Ἂς ἐλπίσωμεν—τοὐλάχιστον αὐτὴ εἶναι ἡ ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν ἔχω, — ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ἤδη ὁ φίλος μου ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς, θέλει μεταβάλει τὰ πράγματα. Μάλιστα ἐν παρόδῳ σᾶς λέγω, ὅτι σήμερον μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἂν ὑπάρχωσιν ἄνδρες ὁπωσοῦν μεθοδικοὶ, ἐπειδὴ καὶ καλὰ καὶ σώνει πρέπει νὰ ἔχωμεν αὐτὴν τὴν λογικὴν εἰς τὰ Γυμνάσια, εὔκολον εἶναι νὰ εὑρεθῇ ἓν ἐγχειρίδιον Γαλλικὸν, διότι οἱ Γάλλοι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἶναι οἱ ἔχοντες εἰς τὰ τοιαῦτα ἔργα καὶ εἰς ἄλλα πολλὰ τὴν μεγαλειτέραν ἁπλότητα καὶ τὴν μεγαλειτέραν μέθοδον, ὡς γνωρίζετε. Ἠδύνατο τῷ ὄντι νὰ μεταφρασθῇ ἓν εὔληπτον καὶ συντομώτατον βιβλίον, χάριν μαθήματος δευτερεύοντος ἢ ἐπουσιώδους εἰς τὸ πρόγραμμα. Γνωρίζω περὶ λογικῆς ἓν ἢ δύο συγγράμματα Γαλλικὰ στοιχειώδη, τὰ ὁποῖα τοὐλάχιστον δὲν στρεβλόνουν τὸν νοῦν. Διότι, ἂν ὑποθέσητε π. χ. αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ σπουδαστὴς προσπαθεῖ νὰ ἐννοήσῃ τὴν λογικὴν τοῦ κ. Σπαθάκη, βεβαίως ὁ ἀτυχὴς ἐκεῖνος νέος, ὁ ὁποῖος ἤθελεν εἶναι εὐσυνείδητος καὶ ἤθελε νὰ καταλάβῃ τι, ἤθελε τρελλαθῇ. Λοιπὸν, ἐπειδὴ εὑρίσκομαι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀρχῆς, δὲν δύναμαι ἢ νὰ συγχαρῶ τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κ. Ὑπουργὸν, διότι θέτει τὰς βάσεις σπουδαίας ἐργασίας, ὅπως ἀφεθῇ πρῶτον ἐλευθερία ἀρκοῦσα εἰς τὴν σύνταξιν καταλλήλων διδακτικῶν βιβλίων, καταργηθῇ, οὕτως εἰπεῖν, τὸ μονοπώλιον, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἐδέσποζε, καὶ ληφθῶσι συνάμα ὅλα τὰ μέτρα, ὅπως μὴ εὑρεθῶμεν ἀπέναντι φαινομένων, ὁποῖα πρὸ ὀλίγου σᾶς ἀνέπτυξα. Διότι μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι ἐκτός τινων, τὰ ὁποῖα τῷ ὄντι εἶναι ἀξιόλογα καὶ περὶ τῶν ὁποίων θὰ κάμω λόγον εἰδικώτερον, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας, ἐκτός τινων συγγραμμάτων, τὰ ὁποῖα τῷ ὄντι ἀποτελοῦσι πρόοδον, τὰ πλεῖστα, ὡς ἔργα κερδοσκοπικὰ, ὠπισθοδρόμησαν, ὅπως σᾶς εἶπον, ἀντὶ νὰ ἀναπτύξωσι, τὸν οὐσιωδέστατον τοῦτον κλάδον, τὸ οὐσιωδέστατον τοῦτο ὄργανον τῆς ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ βιβλίον. Ἐπειδὴ, προκειμένου περὶ τῆς ἀρχῆς, δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ εἰσέλθω εἰς ἄλλας λεπτομερείας, θέλω πιθανῶς εἰσέλθει εἰς αὐτὰς κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν κατὰ μέρος ἄρθρων, περιοριζόμενος ἤδη νὰ εἴπω, ὅτι ἐν τῷ συνόλῳ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρέχει πᾶσαν ἐγγύησιν περὶ ἐπιτυχεστέρας λειτουργίας εἰς τὸ μέλλον. Βεβαίως εἶναι καὶ τοῦτο ἓν πείραμα, τὸ ὁποῖον κάμνομεν. Δὲν ἀξιῶ, χάριν τοῦ φίλου μου κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι τὸ ἔργον εἶναι καθ’ ὅλα τέλειον, ἀλλ’ εἶναι πιθανὸν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ καὶ ἐντελέστερον, καὶ εἰς πᾶσαν περίστασιν εἶναι μία πρόοδος, καὶ ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι ἡ πρόοδος αὕτη θὰ ἦναι ἀπαρχὴ προόδου μεγαλειτέρας, διότι, τὸ ἐπαναλαμβάνω, δὲν δύναται νὰ κάμῃ οὔτε ἓν βῆμα σπουδαῖον ἡ δημοτικὴ ἢ ἡ μέση ἐκπαίδευσις, ἂν δὲν καταβληθῇ ἡ μεγαλειτέρα πρόνοια περὶ τοῦ βιβλίου. Δέον τὸ βιβλίον νὰ ἦναι σαφὲς, νὰ ἦναι εὐμέθοδον, νὰ ἦναι ἐπαγωγὸν μέχρι τινὸς, ἐφ’ ὅσον τὸ ἐπιτρέπῃ ἡ ὕλη. Ἄλλως, ἀντὶ νὰ δίδωμεν ἓν ἐφόδιον, ἀντὶ νὰ δίδωμεν ἓν ὄργανον εἰς τὰς ἁπαλὰς κεφαλὰς τῆς παιδικῆς ἡλικίας καὶ τῆς πρώτης νεότητος, ἀπ’ ἐναντίας ἐμπνέομεν τὴν δυσπιστίαν, ἐμπνέομεν τὴν ἀηδίαν, ἐμπνέομεν τὴν ἀποστροφὴν πρὸς τὸ βιβλίον καὶ πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ ὕστερον ἀπὸ τοιαύτην κακὴν ἀπαρχὴν, ὄχι ὅλοι, θέλουσι κατόπιν διὰ τῶν ἰδίων ἑαυτῶν δυνάμεων ἐπανέλθει εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀληθοῦς προόδου. (Εὖγε! εὖγε!).

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–2, ὡς ἔχουσι, τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν, καὶ τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5, ὡς ἔχουσιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§320Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «οὐδὲ κατὰ τὰ ἐπιόντα ἔτη, ἂν ἦναι χρήσιμον καὶ διὰ τὰς ἀνωτέρας τάξεις.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6 μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει).

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§322Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐν τῷ τετάρτῳ στίχῳ τῆς αʹ παραγράφου, μετὰ τὴν λέξιν «δημοτικῆς» νὰ προστεθῇ «ἢ τῆς μέσης». Ἐν τέλει δὲ τῆς αὐτῆς παραγράφου, μετὰ τὴν λέξιν «ἐπιθεωρητῶν», νὰ προστεθῇ «καὶ τῶν γυμνασιαρχῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη).

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9.

§324ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Οὐδὲν διδακτικὸν βιβλίον, πλὴν τῶν κειμένων τῶν ἀρχαίων γλωσσῶν, εἰσάγεται ἐν τοῖς ἑλληνικοῖς σχολείοις, δημοσίοις τε ἢ ἰδιωτικοῖς καὶ τοῖς ἀντιστοιχοῦσι πρὸς τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα ἀνωτέροις τῶν δημοτικῶν σχολείοις θηλέων, ἂν μὴ ἐγκριθὲν ὑπὸ τῆς κατὰ τὰς ἑπομένας διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου καθισταμένης ἐπιτροπείας ἀναγραφῇ ἐν τῷ ἐπισήμῳ καταλόγῳ τῶν ἐγκεκριμένων διὰ τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα διδακτικῶν βιβλίων, τῷ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τηρουμένῳ.»

§325ΠΕΤΑΛΑΣ. Καὶ χθὲς ὑπέβαλον τὴν παρατήρησιν, ὅτι νομίζω ἀναγκαιότατον, τὰ διδακτικὰ βιβλία, τὰ χρησιμεύοντα διὰ τὰ Γυμνάσια, νὰ ὑποβάλλωνται καὶ αὐτὰ εἰς κρίσιν.

§326Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο.

§327ΠΕΤΑΛΑΣ. Ἐὰν προστεθῇ μόνον μία λέξις εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, δὲν ἀλλάσσει διόλου ἡ διασκευὴ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ συμπληροῦται τὸ κενόν. Δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὸν λόγον νὰ ὑποβάλω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου τὴν παρατήρησιν. Ἐὰν π. χ. ἐκεῖ ὅπου ἀναφέρεται ὅτι «οὐδὲν διδακτικὸν βιβλίον, πλὴν τῶν κειμένων τῶν ἀρχαίων γλωσσῶν, εἰσάγεται ἐν τοῖς ἑλληνικοῖς σχολείοις,» προστεθῇ «καὶ Γυμνασίοις»· καὶ κατωτέρω: «ἂν μὴ ἐγκριθὲν ὑπὸ τῆς κατὰ τὰς ἑπομένας διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου καθισταμένης ἐπιτροπείας ἀναγραφῇ ἐν τῷ ἐπισήμῳ καταλόγῳ τῶν ἐγκεκριμένων διὰ τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα», ἐὰν προστεθῇ «καὶ Γυμνάσια»· ἐὰν δὲ προστεθῶσιν αὐταὶ αἱ δύο λέξεις καὶ εἰς τὰ λοιπὰ σχετικὰ ἄρθρα, καὶ ἡ διασκευὴ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἀλλάσσει, ὡς προεῖπον, καὶ τὰ ὡς ἐκ τῆς παραλείψεως ταύτης κενὰ τοῦ νομοσχεδίου συμπληροῦνται. Ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὸν πάντως, ἵνα καὶ τὰ διδακτικὰ βιβλία, τὰ χρησιμεύοντα διὰ τὰ Γυμνάσια, ὑπαχθῶσιν εἰς κρίσιν, τὸ ὁποῖον εὑρίσκω ἀναπόφευκτον, πρὸς παρακώλυσιν τῆς βιβλιοκαπηλείας καὶ τῆς εἰσαγωγῆς ἀμεθόδων καὶ ἐστερημένων πάσης ἐπιστημονικῆς ἀκριβείας βιβλίων ἐν τοῖς Γυμνασίοις.

§328Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἱκανὴ ἐγγύησις εἶναι ὁ σύλλογος τῶν καθηγητῶν τῶν Γυμνασίων. Ἂν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου γείνῃ κατάδηλος ἡ ἀνάγκη, φέρομεν συμπληρωματικὸν νόμον.

§329ΣΑΚΚΗΣ. Καλλίτερον νὰ τὸ διατυπώσητε ἀπὸ τοῦδε, διότι ἔχομεν λόγους νὰ πιστεύωμεν, ὅτι οἱ καθηγηταὶ τῶν Γυμνασίων δὲν εἶναι οἱ καταλληλότεροι κριταί. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν).

§331Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐν τῇ τρίτῃ παραγράφῳ, μετὰ τὴν λέξιν «Διδασκαλείοις», νὰ προστεθῇ «καὶ ταῖς στρατιωτικαῖς σχολαῖς». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11 μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 12 καὶ 13, ὡς ἐτροποποιήθησαν κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν).

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14.

§333ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Κατὰ μῆνα Ἰούλιον ἢ Αὔγουστον καλοῦνται αἱ πρὸς κρίσιν διδακτικῶν βιβλίων διὰ τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα ἐπιτροπαί, καὶ παραδίδονται τοῖς προέδροις αὐτῶν τὰ κριτέα βιβλία· ἐντὸς δ’ ἑνὸς τὸ πολὺ μηνὸς ἡ ἐπιτροπεία ὑποβάλλει ἠτιολογημένην ἔκθεσιν περὶ ἐγκρίσεως ἢ μὴ τοῦ βιβλίου, δημοσιευομένην διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως».

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνταῦθα θὰ μεταβάλωμεν τοὺς μῆνας. Ἀντὶ «κατὰ μῆνα Ἰούλιον ἢ Αὔγουστον» θὰ τεθῇ «κατὰ μῆνα Νοέμβριον». Ἀντὶ δὲ «ἐντὸς δ’ ἑνὸς τὸ πολὺ μηνὸς» θὰ τεθῇ «ἐντὸς δὲ τριῶν τὸ πολὺ μηνῶν».

§335Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Μάλιστα.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 15.

§337ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὴν πληρωμὴν τῆς ἀναλογούσης ἑκάστῳ τῶν κριτῶν ἀμοιβῆς ἐντέλλεται τὸ Ὑπουργεῖον ἐκ τῶν κατατεθέντων κατὰ τὸ ἄρθρον 13 χρημάτων. Τὸ ἐγκριθὲν δὲ βιβλίον ἀναγράφεται ἐν τῷ τηρουμένῳ ἐν τῷ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργείῳ ἐπισήμῳ καταλόγῳ τῶν ἐγκεκριμένων διδακτικῶν ἐν τοῖς ἑλληνικοῖς σχολείοις βιβλίων· ἀντίτυπα δὲ τοῦ καταλόγου τούτου ἀποστέλλονται κατὰ μῆνα Αὔγουστον τοῖς διευθυνταῖς ἑλληνικῶν σχολείων καὶ τοῖς γυμνασιάρχαις.»

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο, συμφώνως πρὸς τὰς παρατηρήσεις, αἵτινες ἐγένοντο κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, καὶ ἃς ἀπεδέξατο ὁ κ. Ὑπουργὸς, θὰ διαιρεθῇ εἰς δύο. Καὶ μέχρι μὲν τῆς λέξεως «χρημάτων» θὰ γείνῃ ἄρθρον 15, ἀπὸ δὲ τῶν λέξεων «τὸ ἐγκριθὲν δὲ βιβλίον» κλπ. μέχρι τέλους θὰ γείνῃ ἄρθρον 16. (Γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ οὕτω καταρτισθέντα ἄρθρα 15 καὶ 16).

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 16 τοῦ νομοσχεδίου γίνεται οὕτω ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκεται).

§340ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Καὶ χθὲς εἶπον, ὅτι δὲν λαμβάνεται καμμία πρόνοια διὰ τὰ βιβλία τὰ ἤδη ἐγκεκριμένα, διὰ τὰ ὁποῖα ἠναγκάσθησαν οἱ ἐκδόται νὰ δαπανήσωσι τόσας χιλιάδας δραχμῶν, νὰ φέρωσιν εἰκόνας ἐξ Εὐρώπης καὶ σχέδια. Οἱ συγγραφεῖς ἔχουσι κἄποιον δικαίωμα νὰ ζητήσωσι προστασίαν, τὴν δὲ προστασίαν ταύτην δὲν πρέπει νὰ τοῖς ἀρνηθῇ ἡ Βουλή.

§341ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ ἀσχημία, τοῦ νὰ ἔχωσιν ὡρισμένοι συγγραφεῖς τὸ μονοπώλιον.

§342ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Αὐτοὶ δύνανται νὰ ἐγείρωσιν ἀγωγὴν κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἔχοντες πλήρη τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὰ δικαστήρια θ’ ἀναγνωρίσωσι τὸ δίκαιον αὐτῶν. Ἂν συγγραφεῖς τινες ἔχωσι τὸ μονοπώλιον, ὡς λέγει ὁ ἀξιότιμος φίλος μου, τοῦτο ἀπέκτησαν κατόπιν διαγωνισμοῦ, καθ’ ὃν ἐκρίθησαν ἄξια βραβεύσεως τὰ βιβλία των. Ἀσχημία πράγματι θὰ ἦναι, ἂν καταργουμένου τοῦ νόμου ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἀγράμματοι, ὅλοι αὐτοὶ οἱ ξυλοσχῖσται, οὓς τόσον ὡραῖα εἰκόνισεν ὁ κ. Κοζάκης, δυνηθῶσι νὰ κυκλοφορήσωσι τὰ βιβλία των ἐν τοῖς σχολείοις, προχέοντες οὕτως ἀφθόνως τὴν ἠλιθιότητά των ἐπὶ τὰς κεφαλὰς τῶν μαθητῶν. Νομίζω δὲ, ὅτι καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην καλλίστη εἶναι ἡ τήρησις τοῦ καθεστῶτος.

§343Γ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Περὶ δικαιωμάτων ἀποζημιώσεως δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος, διότι τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς εἶναι κυρίαρχον. Μόνον ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ διεθνοῦς περιπτώσεως, ἠδυνάμεθα νὰ εὑρεθῶμεν εἰς δυσχερῆ θέσιν, ἕνεκα παρεμβάσεως διπλωματικῆς. Δὲν πρόκειται δὲ ἤδη περὶ τούτου, πρόκειται περὶ τοῦ αἰσθήματος τοῦ δικαίου. Καὶ δὲν προτείνω νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἐνέργεια τοῦ νόμου, διότι, ἀφοῦ πρόκειται περὶ συστήματος νέου καὶ τόσον σπουδαίου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταματήσωμεν ἀπέναντι τῶν συμφερόντων ἰδιωτῶν. Ἴσως ὅμως θὰ ἦτο τρόπος νὰ ἐξοικονομηθῇ τὸ ζήτημα. Τὰ βιβλία, περὶ ὧν ὁ λόγος, δὲν εἶναι πολλὰ, εἶναι περίπου 25, ἐξ ὧν τὰ 15 εἶναι τῶν Γυμνασίων 5 ἢ 6 τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων καὶ 4 τῶν δημοτικῶν. Εἶναι δὲ τὰ βιβλία ταῦτα, ἐφ’ ὅσον ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, ἀναδιφήσας αὐτὰ καὶ ἀναγνώσας τινὰ ἐξ αὐτῶν, ἵνα δώσω ὑμῖν γνώμην, τὰ ἐπιτυχέστατα μεταξὺ τῶν διδακτικῶν βιβλίων μας. Τώρα ἰδοὺ τί ζητοῦσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Ὁ νόμος προὐνόησεν, ὅτι τὰ δυνάμει τοῦ ἰσχύοντος νόμου βραβευθέντα διδακτικὰ γίνονται δεκτὰ ἄνευ νεωτέρας κρίσεως. Τοῦτο ὅμως δὲν ἱκανοποιεῖ ἐντελῶς τοὺς συγγραφεῖς. Ἐπειδὴ δὲ δὲν πρόκειται περὶ ὁλοκλήρου τῆς σειρᾶς τῶν βιβλίων τῆς δημοσίας ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ μόνον περὶ ὡρισμένων μαθημάτων, ζητοῦσι, διὰ τὸν χρόνον τὸν ὁποῖον εἶχεν ὁρίσει ὁ νόμος, κατ’ ἐξαίρεσιν αὐτὸ τὸ μονοπώλιον. Σήμερον ἔλαβον ἐπιστολὴν τοῦ κυρίου Γεωργίου Κασδόνη, καὶ μετέβην εἰς τὸ βιβλιοπωλεῖόν του, ὅπου εὗρόν τινας τῶν συγγραφέων, ἐν οἷς καὶ τὸν κ. Κουρτίδην. Ἐξέθεσα τοὺς λόγους, δι’ οὓς εἶναι ἀδύνατον νόμος τοσοῦτον μεγάλης σπουδαιότητος νὰ ἀνασταλῇ, καὶ ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι τοὺς ἔπεισα. Ἐπίσης ἐξήγησα, ὅτι δὲν μοὶ φαίνεται δυνατὸν νὰ ληφθῇ οἱονδήποτε μέτρον, τὸ ὁποῖον νὰ ἰσοδυναμῇ πρὸς κατάργησιν τῆς κυριαρχικῆς δυνάμεως τῆς Βουλῆς· ἔλαβον δὲ παρ’ αὐτῶν τὴν ἐξήγησιν, ἂν ἦτο δυνατὸν, διὰ τὸν χρόνον διὰ τὸν ὁποῖον ἐνεκρίθησαν αὐτὰ τὰ βιβλία, νὰ ἐξασφαλισθῇ εἰς αὐτὰ τὸ μονοπώλιον. Ἔχω τὸν κατάλογον τῶν βιβλίων τούτων, καὶ οὐ μόνον ταῦτα εἶναι τὰ καλλίτερα, ἀλλά τινα, τὰ ὁποῖα μετ’ εὐχαριστήσεως ἀνέγνωσα, ἔχουσιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν, τὴν σαφήνειαν καὶ τὴν ἀκρίβειαν. Σήμερον αὐτὰ εἶναι εὐθηνότατα. Ὅταν δὲ χάσωσι τὸ μονοπώλιον, θὰ τριπλασιασθῇ ἡ ἀξία των, ἐπὶ ζημίᾳ τῶν μαθητῶν, καὶ πιθανὸν νὰ παρέλθῃ καιρὸς, ἕως οὗ ἀντικατασταθῶσι δι’ ἄλλων. Τοῦτο λοιπὸν ἁπλῶς ζητοῦσιν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν, νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ μονοπώλιον δι’ αὐτὰ τὰ βιβλία, ἐφ’ ὅσον χρόνον εἶναι ἐγκεκριμένα.

§344Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν διαφορὰν τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον, πρὸς τὸ τέως ἰσχύον, ὅτι κατὰ τὸ ἰσχύον, ἓν μόνον ἀναγνωρίζεται βιβλίον δι’ ἓν μάθημα, οὐδὲν δὲ ἄλλο ἦτο ἀνεκτὸν ἐν τῇ διδασκαλίᾳ· κατὰ τὸ σύστημα δὲ τὸ εἰσαγόμενον, οὐχὶ ἓν, ἀλλὰ πολλὰ βιβλία εἰσάγονται, τὰ ὁποῖα ἐκρίθησαν ὡς ἄξια πρὸς διδασκαλίαν. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, τὸ ἐγκριθὲν βιβλίον ἦτο ἐν χρήσει ἐν τῇ διδασκαλίᾳ ἐπὶ ὡρισμένην διάρκειαν ἐτῶν, καὶ δὲν ἐπετρέπετο ἄλλου ἡ εἰσαγωγή· ψηφιζομένου νῦν τοῦ νόμου, δὲν θὰ ἦναι μόνον ταῦτα τὰ ἐγκεκριμένα ὡς διδακτικά, ἀλλὰ καὶ ἄλλα. Τοῦτό τινες θεωροῦσιν ὅτι ἀποτελεῖ μείωσιν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα οἱ νόμοι τοῦ Κράτους παρεχώρησαν εἰς τὸ βιβλίον τὸ ἐγκριθὲν κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον. Ἑπομένως ἡ μείωσις τῶν δικαιωμάτων ἐπάγει ζημίαν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ μειούμενα δικαιώματα, καὶ παρέχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωσιν ἀποζημίωσιν διὰ τὴν μείωσιν ταύτην. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦ ἰδιωτικοῦ δικαίου, καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὑπάρχει δικαίωμα πρὸς ἀποζημίωσιν διὰ τὴν μείωσιν ταύτην. Ὑποθέσατε, ὅτι νόμος τοῦ Κράτους καθιστᾷ ἀρχὴν, εἰς τὴν ὁποίαν δίδωσιν ὡρισμένην διάρκειαν. Ἔχομεν τοὺς νόμους περὶ τῶν νομικῶν συμβούλων. Ἕκαστος τούτων ἔχει ὡρισμένην διάρκειαν χρόνου· ἐὰν δ’ ἐκδοθῇ νόμος καταργῶν ἢ τροποποιῶν τὸν νόμον περὶ τῶν νομικῶν συμβούλων, ἔχουσιν οὗτοι δικαίωμα ἀποζημιώσεως; Ὑποθέτω, ὄχι. Ἑπομένως, ἐπειδὴ τὸ μέχρι τοῦδε ἰσχύον σύστημα μεταβάλλεται διὰ τοῦ νόμου, φρονῶ ὅτι μεταβάλλονται καὶ αἱ σχέσεις, τὰς ὁποίας ὁ νόμος ἐκεῖνος εἶχε δημιουργήσει, καὶ δὲν ὑπάρχει δικαίωμα πρὸς ἀποζημίωσιν. Ἐπειδὴ δὲ ἡ γνώμη μου δὲν ἀξιῶ νὰ θεωρηθῇ ὡς περιβεβλημένη τὸ κῦρος, ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐρωτήσω τὴν γνώμην νομικῶν, ὅπως ἐν γνώσει ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§346Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «Τιμωροῦνται δὲ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Γυμνασίου, οἱ εἰσαγαγόντες τοιαῦτα βιβλία, διὰ προστίμου 25 μέχρις 100 δραχμῶν, ἢ διὰ προσωρινῆς παύσεως, ἐν ὑποτροπῇ.»

§347ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 18 μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ κατὰ τὴν νέαν κατάταξιν ἄρθρα 19 καὶ 20 τοῦ νομοσχεδίου).

§348Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Παρακαλῶ νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς δύο νέα ἄρθρα (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 21. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ παρόντος νόμου ἰσχύει καὶ ὡς πρὸς τοὺς συγγραφεῖς βιβλίων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως κατὰ πάσας τὰς σχέσεις τὰς δι’ αὐτοῦ κανονιζομένας. «Ἄρθρον 22. Οὐδὲν βιβλίον θρησκευτικοῦ μαθήματος ἐπιτρέπεται νὰ εἰσαχθῇ ἐν τοῖς δημοτικοῖς καὶ ἑλληνικοῖς σχολείοις καὶ γραμματοδιδασκαλείοις, οὐδ’ ἐν τοῖς Γυμνασίοις, ἄνευ ἐγκρίσεως τῆς Ἱερᾶς Συνόδου.»

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὰ ἀναγνωσθέντα ἄρθρα 21 καὶ 22 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§350Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐπειδὴ μέχρις ὅτου γένηται δυνατὸν νὰ συνέλθωσιν αἱ ἐπιτροπαί, θὰ μεσολαβήσῃ ἓν διάστημα χρονικὸν, παρακαλῶ νὰ προστεθῇ, ὡς διάταξις μεταβατική, τὸ ἑξῆς ἄρθρον 23 (ἀναγινώσκει): «Μέχρις οὗ συγκροτηθῶσιν αἱ ἐπιτροπαὶ καὶ κριθῶσι κατὰ τὸν παρόντα νόμον τὰ διδακτικὰ βιβλία, τὰ εἰσακτέα ἐν τοῖς δημοτικοῖς καὶ ἑλληνικοῖς σχολείοις, θέλουσιν εἶσθαι εἰς χρῆσιν τὰ κατὰ τὸν νόμον ͵ΒΡΛʹ τῆς 14 Ἰανουαρίου ἐγκεκριμένα βιβλία.»

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ προστεθὲν ἄρθρον 23 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 20 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ καὶ τελευταῖον, λαμβάνει ἤδη τὴν θέσιν ἄρθρου 24. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 24, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον θέλει ἀνατυπωθῆ, ὡς ἐτροποποιήθη, διὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 169). Αὔριον ἡ Βουλὴ θὰ συνεδριάσῃ τὴν 10ην ὥραν τῆς πρωΐας. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 12 καὶ 30′ τῆς νυκτός.