1895.06.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17

τῆς 7 Ἰουνίου 1895.

(Τετάρτη)

Ὥρα 5 καὶ 50′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ προσέρχωνται ἐνωρίτερον, διότι σήμερον μόλις εἰς τὰς 6 παρὰ 10′ κατηρτίσθη ἡ ἀπαρτία, ἐνῷ ἡ Βουλὴ ἔχει ὁρίσει τὴν 5ην μ. μ. ὡς ὥραν τῶν συνεδριάσεων. Εἰδοποιῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ὅτι αὔριον τὴν 5ην ὥραν ἀκριβῶς θέλει ἀρχίσει ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου. Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Φιλάρετος ἀποτείνει ἐρώτησιν πρὸς τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ὑπουργὸν, ἔχουσαν οὕτω.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα περὶ τῶν ἐν τοῖς Πρωτοδικείοις Πατρῶν, Σύρου καὶ Ἀθηνῶν προληπτικῶν συμβιβασμῶν ἀπὸ τῆς 6ης Φεβρουαρίου 1893 μέχρις 6ης Φεβρουαρίου 1895, ἐμφαίνοντα: «1) Τὰς ὑποβληθείσας δηλώσεις ἐμπόρων, μετὰ τῆς μνείας τοῦ ὀνόματος αὐτῶν καὶ τῆς χρονολογίας τῆς ὑποβολῆς. «2) Τὰ ὀνόματα τῶν εἰσηγητῶν καὶ τῶν διορισθέντων καὶ ἀποδεχθέντων πραγματογνωμόνων, μετὰ τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτῶν. «3) Ἐὰν ἀπηγορεύθη ἢ ἐπετράπη ὑπὸ τοῦ εἰσηγητοῦ ἡ ἐκποίησις κινητῶν ἢ ἐμπορευμάτων, καὶ ἐὰν ἐγένετο ἐκποίησις ἄνευ ἀδείας τῶν εἰσηγητῶν. «4) Πόσοι τῶν προληπτικῶν συμβιβασμῶν ἐπερατώθησαν, μετὰ τῆς χρονολογίας τῶν ἐκθέσεων, πόσοι εἶναι ἐκκρεμεῖς καὶ διατί. «5) Τίνες ἀμοιβαὶ ἐδόθησαν εἰς ἕκαστον τῶν πραγματογνωμόνων. «6) Ἐὰν διαρκούσης τῆς διαδικασίας οἱ ζητήσαντες προληπτικὸν συμβιβασμὸν ἐκηρύχθησαν εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως. «7) Ἐὰν οἱ εἰσηγηταὶ ἐβεβαίωσαν παραβάσεις ἀξιοποίνους καθ’ οἱωνδήποτε ἐκ τῶν ἀμέσως ἢ ἐμμέσως ἀναμιχθέντων εἰς τὸν συμβιβασμὸν, ἐὰν κατήγγειλαν αὐτοὺς εἰς τοὺς ἁρμοδίους Εἰσαγγελεῖς, καὶ ἐὰν ἐνηργήθη τι περὶ αὐτῶν. «8) Ἐὰν ἐφηρμόσθη ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου περὶ προληπτικοῦ συμβιβασμοῦ, καὶ ἐὰν οἱ ἁρμόδιοι Εἰσαγγελεῖς παρέστησαν εἰς τὰς πράξεις τοῦ συμβιβασμοῦ, ποίας ὡρισμένως, ἐὰν ἔλαβον γνῶσιν τῶν βιβλίων καὶ ἐξήτασαν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ ὀφειλέτου, ἐν τέλει ἐὰν αὐτεπαγγέλτως προέβησαν εἰς καταδίωξιν ἀξιοποίνου τινὸς πράξεως, ἢ ἐὰν, γενομένων καταγγελιῶν, ἐνήργησάν τι.»

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι τῆς ὑποδιευθύνσεως Πατρῶν δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς μονιμότητος τῶν τηλεγραφικῶν καὶ ταχυδρομικῶν ὑπαλλήλων.

§4ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπεβλήθη νομοσχέδιον τοιοῦτον;

§5Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι μόνον δὲν εἰσήχθη, ἀλλὰ καὶ ἂν εἰσήγετο τὸ νομοσχέδιον, τὸ νὰ ἀπευθύνωνται πρὸς τὴν Βουλὴν εἶναι ἀντισυνταγματικὸν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ μελετήσῃ τὰ περὶ τούτου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ προσέτι εἰς τὴν Βουλὴν: Ψήφισμα τοῦ Ἐμποροβιομηχανικοῦ Συλλόγου Τριπόλεως «Ἑρμοῦ» περὶ τοῦ θεσμοῦ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Ἀναφορὰν καταδίκων τῶν φυλακῶν Συγγροῦ, ὑποβαλλόντων παράπονα κατὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν φυλακῶν. Ὁμοίαν τοῦ συλλόγου τῶν καθηγητῶν τοῦ Γυμνασίου Πύργου, προτείνοντος μέτρα πρὸς ἀσφαλῆ συντήρησιν αὐτοῦ. Τηλεγράφημα τῆς Ἑλληνικῆς παροικίας Βριούλων, παρακαλούσης ν’ ἀνασταλῇ ἡ κατάργησις τοῦ αὐτόθι Ὑποπροξενείου.

§7Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΖ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν δύο καταστάσεις, αἰτηθείσας παρὰ τοῦ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου· αʹ) κατάστασιν ἐμφαίνουσαν ἀριθμητικῶς τὴν δύναμιν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν τοῦ στρατοῦ, καὶ βʹ) κατάστασιν ἐμφαίνουσαν ἀριθμητικῶς τοὺς εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν διατελοῦντας ἀξιωματικοὺς καὶ ἀνθυπασπιστὰς, καθ’ ὅπλον καὶ βαθμὸν, τοὺς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ὑπάρχοντας ἀστυφύλακας, τοὺς ἐν τῇ ἀστυφυλακῇ συμπράττοντας χωροφύλακας καὶ τοὺς ἐξ ἄλλων σωμάτων εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν ἀπεσπασμένους. Χθὲς ἐγένετο ἐπίσης λόγος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ τῶν ἑξῆς ζητημάτων· περὶ διανομῆς τῶν γενικῶν θέσεων ἐν τῷ στρατῷ καὶ περὶ πληρώσεως κενουμένων θέσεων ἀξιωματικῶν ἐντὸς δύο μηνῶν. Ἐπειδὴ τὰ ζητήματα ταῦτα εἶναι λίαν σπουδαῖα καὶ ἀπαιτοῦσι μεγάλην μελέτην, δὲν δύναται νὰ γείνῃ περὶ αὐτῶν σκέψις εἰς τὴν παροῦσαν σύνοδον. Χθὲς ἐπίσης ὁ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ προβιβασθέντες ἐξήνεγκον παράπονα καὶ ἀπειλάς. Δὲν ἠξεύρω πόθεν ἠρύσθη τὰς πληροφορίας ταύτας ὁ κ. Βουλευτής. Ἐξ ὅσων ἐγὼ γνωρίζω, κατὰ τῶν γενομένων προβιβασμῶν οὐδόλως παρεπονέθησαν.

§8ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ χθὲς ἐγένετο λόγος περὶ τῶν προβιβασμῶν, καὶ ἐπειδὴ διεδόθη, ὅτι πολλὰ ἔλαβον χώραν κατὰ τοὺς γενομένους προβιβασμοὺς, τὰ ὁποῖα ἴσως μόνον ἡ σημερινὴ ὑπηρεσία δύναται νὰ βεβαιώσῃ, διὰ τοῦτο ἐπιφυλάσσομαι, ὀψέποτε μοὶ δοθῇ κατάλληλος εὐκαιρία, νὰ κρίνω καὶ περὶ τῶν ἀχρόων Ὑπουργείων καὶ περὶ τῶν λαβόντων χώραν προβιβασμῶν. Ἀναλογίσθητε μόνον, ἂν ᾖναι δίκαιον νὰ γείνωσι 4 ἢ 5 συνταγματάρχαι εἰς τὸ πυροβολικὸν καὶ 1 μόνον εἰς τὸ πεζικὸν, καίτοι θεωρεῖται σήμερον τὸ πεζικὸν ἡ κυρία δύναμις ἐν τῷ στρατῷ.

§9Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν δήλωσιν, ἥτις περιέχει μεταβολάς τινας ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅστις εἰσήχθη· αἱ μεταβολαὶ αὗται εἶναι ἐπὶ τῶν ἐσόδων. Ὁ ἐπεξεργασθεὶς κατ’ ἐμὴν ἐντολὴν ἐν τῷ εἰσαχθέντι εἰς τὴν διαλυθεῖσαν Βουλὴν προϋπολογισμῷ τὰ ἔσοδα εἶχεν ἐντολήν μου νὰ μὴ μεταβάλῃ ταῦτα. Καὶ ἐτήρησε μὲν τὴν ἐντολήν μου, μὴ μεταβαλὼν αὐτά, ἀλλὰ δὲν μετέβαλεν αὐτὰ οὔτε κατὰ τὸ μέρος ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ ὀργάνωσις τῶν ἐξόδων ἐπιφέρει ἀναγκαίως τὴν μεταβολὴν τῶν ἐσόδων. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω δήλωσιν, διὰ τῆς ὁποίας τὰ ἔσοδα τῆς § θʹ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Κεφαλαίου Γʹ «ἐκπαιδευτικὰ τέλη» ἀπὸ δραχ. 1,500,000, ὅσα εἶχον ἀναγραφῆ ἐν τῷ εἰσαχθέντι εἰς τὴν διαλυθεῖσαν Βουλὴν προϋπολογισμῷ, περιορίζονται εἰς δραχ. 1,195,230, ἐκπεσθεισῶν 304,770 δρ. διὰ τὴν τελευταίαν τετραμηνίαν τοῦ ἔτους, καθ’ ἣν θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ αἱ διὰ τοῦ νομοσχεδίου προταθεῖσαι ἐλαττώσεις τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Ὡσαύτως τὰ ἐν τῷ εἰρημένῳ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένα ἔσοδα ὑπὸ τὸ Κεφ. ΙΑʹ ἄρθρ. 1 τοῦ πίνακος τῶν ἐσόδων, ὑπὸ τὴν ἐπιγραφὴν «εἰσφορὰ δήμων», ἀπὸ δραχ. 2,500,000 περιορίζονται κατὰ τὸ ἓν τρίτον, ἂν τὸ περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως νομοσχέδιον, μεταβαλλόμενον εἰς νόμον, ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὴν τελευταίαν τετραμηνίαν, ἤτοι ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ προσεχοῦς σχολικοῦ ἔτους. Κατατίθημι τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ὁ ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτὴς ἐζήτησε, παριστῶντα τὰς μεταβολὰς, αἵτινες διὰ τοῦ περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν νομοσχεδίου ἐπάγονται ἐπὶ τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Ὁ πίναξ οὗτος παριστᾷ κατὰ πόσον ἐλαττοῦνται τὰ ποσὰ τῶν τελῶν.

§10ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ τὰ ἀποτελέσματα;

§11Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι· ἔχομεν κατάλογον τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν τῶν εἰσπραχθέντων κατὰ μῆνα τὸ ἔτος 1894, ἀλλὰ δὲν χρησιμεύει, ἵνα μᾶς βοηθήσῃ.

§12ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐγένετο μελέτη, ὅπως φθάσητε εἰς τ’ ἀποτελέσματα τῆς δηλώσεως;

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐγένετο μελέτη ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν εἰσπράξεων. Ὁ πίναξ οὗτος δηλοῖ τὰ ποσὰ, κατὰ τὰ ὁποῖα ἠλαττώθη ἑκάστη κατηγορία.

§14ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄνευ τῶν ἀποτελεσμάτων;

§15Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§16ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οἱ ἄλλοι πίνακες, τοὺς ὁποίους ἐζήτησα, ὡς πρὸς ἄλλα ἔξοδα, θὰ κατατεθῶσι;

§17Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὡς πρὸς ποῖα;

§18ΡΑΛΛΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν ὁδοποιΐαν.

§19Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀφορῶσι τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§20ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ὡς πρὸς τὴν μεταβολὴν, ἡ ὁποία ἐπέρχεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐκ τῆς ἐλαττώσεως ὑπαλλήλων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐκ τῆς αὐξήσεως ἄλλων.

§21Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν θὰ ἔχητε τὰ ζητούμενα, καὶ θέλετε πληροφορηθῆ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς κατὰ πόσον ἐλαττοῦνται αἱ δαπάναι.

§22ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ πόσον ἐλαττοῦνται καὶ κατὰ πόσον αὐξάνονται ἐκ τῆς προσθήκης θέσεων.

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ οὐσιωδέστερον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπασχολήσῃ ἡμᾶς περισσότερον, εἶναι ἡ ἐλάττωσις, ἡ ὁποία ἐπέρχεται εἰς τὰ ἔξοδα διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ, καὶ ἡ αὔξησις, ἡ ὁποία ἐπέρχεται εἰς αὐτὰ ἐκ τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ γραφείου τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους. Ἔχω τοιοῦτον πίνακα καὶ θέλω καταθέσει αὐτόν.

§24ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μὴ βραδύνῃ ἡ προεξεργασία τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, συνεπείᾳ αἰτήσεως πληροφοριῶν ἐν αὐτῇ τῇ ἐπιτροπῇ, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ παραγγείλῃ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ὅπως ἀποστείλῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ πίνακα, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ ἐμφαίνωνται αἱ πιστώσεις αἱ διατεθεῖσαι κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894 καὶ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1895 μέχρι σήμερον. Ὁ πίναξ οὗτος θέλει χρησιμεύσει πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν προβλέψεων τῆς Κυβερνήσεως.

§25Π. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν καὶ Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ὑποβάλῃ, εἰ δυνατόν, ἐντὸς τῆς παρούσης συνόδου νομοσχέδιον ἀπαλλάσσον τῆς φορολογίας τὸν καπνὸν τὸν προωρισμένον ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν κατασκευὴν ταμβάκου. Τὴν παράκλησίν μου ταύτην ἀπευθύνω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς ζημίας ἀκριβῶς, ἡ ὁποία προσγίνεται εἰς τὸν δῆμον Ψωφῖδος διὰ τῆς φορολογίας τῆς κατηγορίας τοῦ καπνοῦ τοῦ χρησιμεύοντος ἀποκλειστικῶς εἰς κατασκευὴν ταμβάκου. Ἐν Ψωφῖδι, ἐπειδὴ ἡ φύσις τῶν γαιῶν δὲν ἐπιτρέπει καλλιέργειαν ἄλλου προϊόντος προσοδοφόρου, ἄλλοτε καὶ μέχρι τοῦ 1892 ἡ πλειονότης τῶν κατοίκων εἶχεν ἐπιδοθῆ μετὰ μανίας, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, παρήγετο δὲ καπνὸς ποιότητος κακίστης, ὁ ὁποῖος ἐχρησιμοποιεῖτο ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν κατασκευὴν ταμβάκου. Μέχρι τοῦ 1892 ὁ καπνὸς οὗτος ἔμενε καθ’ ὁλοκληρίαν ἀφορολόγητος, καὶ ἑπομένως ἡ βιομηχανία τῆς ταμβακοποιΐας ἤκμαζεν, οὕτως εἰπεῖν, ἐν Ψωφῖδι, καὶ οἱ κάτοικοι εὐημέρουν, μὴ ἔχοντες ἄλλο τι προϊόν· ἀπὸ τοῦ 1892 ὅμως ὁ καπνὸς ὁ παραγόμενος ἐν Ψωφῖδι ὑπήχθη εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ καπνοῦ ἐν γένει καὶ φορολογεῖται ὡς καπνὸς πρώτης ποιότητος· ἐν ᾧ ἡ ἐμπορική του ἀξία ποικίλλει μεταξὺ μιᾶς δραχμῆς καὶ μιᾶς καὶ τριάκοντα ἑκατοστῶν, καταβάλλεται φόρος 5 δραχμῶν καὶ 20 ἑκατοστῶν. Εὐελπιστῶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς καὶ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θέλει ἀποδεχθῆ τὴν ἐμὴν παράκλησιν, καθόσον ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ τοῦ παραγομένου ἐν Ψωφῖδι οὐδὲν εἰσπράττει τὸ Δημόσιον, διότι, ἀφ’ ὅτου ἐπεβλήθη ἡ φορολογία αὕτη, ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ ἢ καθ’ ὁλοκληρίαν ἐγκατελείφθη, ἢ παράγεται ποσότης ἐλαχίστη καὶ ἀσήμαντος.

§26Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Χαίρω, Κύριοι, διότι ἀπέκτησα βοηθὸν καὶ συναγωνιστὴν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ὅσοι ἐχρημάτισαν Βουλευταὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐνθυμοῦνται, ὅτι ἐπιμόνως ἐζήτησα τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τούτου, ὅστις εἶναι ὄχι μόνον ἐπιζήμιος εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ καὶ καταστρεπτικὸς εἰς τὴν βιομηχανίαν τῆς ταμβακοποιΐας, ἐπέφερε δὲ καταστροφὴν εἰς τὸν δῆμον Ψωφῖδος. Ὁ δῆμος Ψωφῖδος, Κύριοι, οὐδεμίαν ἄλλην πρόσοδον ἔχει, ἐκτὸς τῆς ἀπὸ τῆς βιομηχανίας τῆς ταμβακοποιΐας, διότι αἱ γαῖαι αὐτοῦ, τῷ ὄντι, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, δὲν χρησιμεύουσι ποσῶς εἰς παραγωγὴν ἄλλου προϊόντος, παρὰ μόνον καπνοῦ, ἀλλὰ καὶ ὁ παραγόμενος καπνὸς εἰς οὐδὲν ἄλλο δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ἢ μόνον εἰς ταμβακοποιΐαν, διότι ἔχει μίαν ἰδιάζουσαν βαρεῖαν ὀσμὴν, ἡ ὁποία τὸν καθιστᾷ ἄχρηστον δι’ ἄλλην χρῆσιν. Ἐκ τῆς βιομηχανίας δὲ τῆς ταμβακοποιΐας ὁ δῆμος οὗτος ἐπορίζετο τὰ πρὸς τὸ ζῆν, καὶ ἐβίου ὁπωσδήποτε ἀνέτως· ἀλλ’ ἀπό τινων ἐτῶν, ἀφ’ ὅτου ὁ φόρος αὐτὸς ἐπεβλήθη, πενία δεινὴ ἐνέσκηψεν εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν, καὶ τὴν κακοδαιμονίαν του τὴν ὀφείλει εἰς τὴν Πολιτείαν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς προπαρελθούσης Κυβερνήσεως ἐνόμισεν, ὅτι εὗρεν ἐν τῇ βιομηχανίᾳ αὐτῇ τῆς ταμβακοποιΐας στάδιον φορολογίας, καὶ ὑπήγαγε τὸν καπνὸν, τὸν χρήσιμον διὰ τὴν βιομηχανίαν τῆς ταμβακοποιΐας, εἰς τὸν γενικὸν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ φόρον. Εἰς μάτην παρεκάλεσα αὐτὸν τότε νὰ ἀποστῇ τοῦ μέτρου, παραστήσας ὅτι τὸ μέτρον θὰ ἦναι ὀλέθριον ἐν γένει εἰς τὴν βιομηχανίαν τῆς ταμβακοποιΐας, ἀλλ’ ἰδίως εἰς τὸν δῆμον Ψωφῖδος, παραστήσας ὅτι τὸ μέτρον θὰ ἦναι ἐπιζήμιον καὶ εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐπέμενεν ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος, καὶ τὸ μέτρον ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς ὑπηκόου ἐκείνης πλειονοψηφίας. Ποῖα δὲ νομίζετε ὅτι ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ φόρου ἐκείνου, κύριοι Βουλευταί; Συνεπείᾳ ἐπιμόνων ἐπερωτήσεών μου ὁ τότε Πρωθυπουργὸς προσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν πίνακας ἐπισήμους, ἐμφαίνοντας τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ, τὸ παραχθὲν ἐν τῷ δήμῳ Ψωφίδος κατὰ τὸ ἔτος τὸ ἀμέσως μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου, καὶ τὸ ποσὸν τοῦ ἐξαχθέντος ἐκ τῆς Ἑλλάδος ταμβάκου. Οἱ προσαχθέντες πίνακες, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν τῇ Βουλῇ, ἀποδεικνύουσιν ἐπισήμως, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1893, τὸ μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου, παρήχθησαν ἐν ὅλῳ εἰς τὸν δῆμον Ψωφίδος μόνον 194 ὀκάδες καπνοῦ, ἀντὶ τῶν τεσσαράκοντα καὶ πεντήκοντα χιλιάδων ὀκάδων, τὰς ὁποίας κατ’ ἔτος παρῆγεν ὁ δῆμος οὗτος, καὶ ὅτι καθ’ ὅλον τὸ ἔτος ἐκεῖνο δὲν ἐξήχθη ἐκ τῆς Ἑλλάδος οὐδὲ ὀκᾶ ταμβάκου, ἐνῷ πρότερον ἐξήγετο μέγα ποσὸν, καὶ τὸ Δημόσιον ἀπήλαυε τὰ τέλη τὰ ἐξαγωγικά. Διὰ τοῦτο ἠναγκάσθην τότε καὶ ὑπέβαλον νομοσχέδιον, ζητῶν τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τούτου, ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀντέταξε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ὅτι ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τούτου ἤθελεν ὑποβοηθήσει τὴν ἐπέκτασιν τῆς λαθρεμπορίας. Ἀλλ’ εἰς τοῦτο εἶχεν ἄδικον, διότι ἡμεῖς δὲν ἐζητοῦμεν νὰ ἀπαλλάσσηται ὁ διὰ τὴν ταμβακοποιΐαν χρησιμεύων καπνὸς τῶν διατυπώσεων τοῦ περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ νόμου, ἀλλὰ νὰ ὑπόκειται εἰς ἁπάσας, καὶ τὴν τῆς δηλώσεως καὶ τὴν τῆς πιστώσεως, καὶ μόνον νὰ ἀπαλλάσσηται τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου. Συνεπείᾳ τῶν συζητήσεων, ἃς προεκάλεσαν αἱ ἐπίμονοι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπερωτήσεις μου καὶ αἱ παρακλήσεις μου ἵνα ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιόν μου, ἅπασα ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἐπείσθη περὶ τοῦ δικαίου τῆς αἰτήσεώς μου, καὶ διὰ βοῆς συνῄνεσεν ἐκ τῶν προτέρων εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ὀλεθρίου τούτου φόρου. Τοῦτο ἠνάγκασεν ἐπὶ τέλους τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ὁμολογήσῃ καὶ ἐκεῖνος τὸ δίκαιόν μου καὶ νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἀναγραφὴν τοῦ νομοσχεδίου· ὑπέβαλε μάλιστα καὶ ἴδιον νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ ἀνεγράφησαν ἀμφότερα μεταξὺ τῶν πρώτων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀλλὰ δυστυχῶς, εἴτε εὐτυχῶς, δὲν ἐπρόφθασε κανὲν νὰ συζητηθῇ. Ἐπισκεφθεὶς, Κύριοι, τὸν δῆμον Ψωφίδος κατὰ τὰς ἐκλογὰς, κατελήφθην ἐξ οἴκτου διὰ τὴν πτωχείαν, ἥτις μαστίζει τὴν κοινωνίαν ἐκείνην, καὶ ἥτις ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν φόρον τοῦτον. Φαντασθῆτε πόσον θὰ σᾶς εὐγνωμονῶσιν, ἐὰν τοὺς σώσητε ἀπὸ τὴν καταστροφὴν αὐτήν. Ἠναγκάσθην νὰ τοὺς παροτρύνω νὰ μὴ ἀπόσχωσι πλέον τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ, ὅστις εἶναι ἡ μόνη πρόσοδός των, διαβεβαιώσας αὐτοὺς, ὅτι ἡ νέα Βουλὴ, ἀπὸ οἱουσδήποτε καὶ ἂν σύγκειται, ἀδύνατον εἶναι νὰ παρίδῃ τὴν τύχην αὐτῶν, νὰ παραγνωρίσῃ τὸ δίκαιόν των, καὶ νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ἀπανθρώπου τούτου φόρου. Προεξώφλησα, βλέπετε, τὴν ψῆφον ὑμῶν, βασισθεὶς ἐπὶ τῶν φιλανθρώπων ὑμῶν αἰσθημάτων καὶ ἐπὶ τῆς πεποιθήσεως περὶ τῆς μερίμνης ὑμῶν περί τε τῶν τοπικῶν καὶ τῶν τοῦ Δημοσίου συμφερόντων, πιστεύω δὲ, ὅτι δὲν ἔσφαλα, καὶ διὰ τοῦτο, ἀντὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ ἴδιον νομοσχέδιον, καὶ ἀναμείνω τὰς μελέτας του, σπεύδω νὰ ὑποβάλω ἐκ νέου τὸ ἰδικόν μου, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἵνα μετὰ τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν του συναινέσῃ νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ματαξὺ τῶν πρώτων, ὅπως ψηφισθῇ τὸ ταχύτερον, καὶ ἀποδοθῇ ἡ ἐκλιποῦσα ἐλπὶς καὶ εἰς τὴν ταμβακοποιΐαν ἐν γένει, ἀλλ’ ἰδίως εἰς τὴν ἀναξιοπαθοῦσαν κοινωνίαν τοῦ δήμου Ψωφίδος.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 118).

§28Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ τοῦ Ὑπουργείου αἱ προτάσεις πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τῆς Βουλῆς τὰ βουλεύματα καὶ αἱ ἀποφάσεις πρέπει νὰ ἐξυπηρετῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἂν δὲ τὰ συμφέροντα ταῦτα τὰ γενικὰ δὲν ἀντιτίθενται πρὸς τὰ συμφέροντα τοπικῶν περιφερειῶν, καὶ τὰ συμφέροντα ταῦτα τῶν τοπικῶν περιφερειῶν πρέπει νὰ ἐξυπηρετηθῶσι. Τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων καὶ ἄλλοτε ἤκουσεν ἡ Βουλή. Ἡ Κυβέρνησις ἡ τότε ἐνόμιζεν, ὅτι θὰ ἦτο δύσκολον νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ γενικὰ συμφέροντα, ποιουμένη τὴν παραχώρησιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἀπῄτει, ὑπελάμβανε δέ, ὅτι τὰ γενικὰ συμφέροντα ἀπειλοῦνται ἕνεκα τῆς λαθρεμπορίας, τὴν ὁποίαν ἡ ἐξαίρεσις αὕτη ἤθελε προκαλέσει. Ἐὰν οἱ φόβοι τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ ἦσαν βάσιμοι, βεβαίως καὶ ἡμεῖς θέλομεν συνταχθῆ μετὰ τῆς γνώμης αὐτοῦ· ἐὰν ὅμως δὲν ἦναι βάσιμοι, δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἐξαίρεσιν τῶν προτεινομένων, ἵνα θεραπεύσωμεν τὰ συμφέροντα μιᾶς περιφερείας, τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι, κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, πάσχουσιν. Ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ συνδυασθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων μετὰ τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ περὶ οὗ πρόκειται φόρου ἀπὸ τῆς λαθρεμπορίας, βεβαίως θέλομεν προβῆ εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου.

§29Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει συναινέσει νὰ ἀναγραφῇ τὸ ἰδικόν μου νομοσχέδιον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ θέλει πεισθῆ ἐκ τῆς συζητήσεως, ὅτι οὐδὲν στάδιον μένει εἰς τὴν λαθρεμπορίαν, διότι ὁ καπνὸς αὐτός, ὁ προωρισμένος διὰ ταμβάκον, βρέχεται προηγουμένως.

§30Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ ἡ ἀναγραφὴ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς προτάσεως, ἣν ὑπεβάλετε, δὲν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἐμῆς γνώμης· ὁ Κανονισμὸς προβλέπει τὰ περὶ τούτου.

§31Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ νόμος ὁ στρατολογικὸς ᾼΦΚΗʹ εἰς τὸ ἄρθρον 33, ἐδάφ. βʹ, § 2 ἀναγράφει, ὅτι ἐξαιρεῖται ὁ ἑπόμενος ἀδελφὸς ὀρφανὸς πατρός, ὅταν ὁ πρεσβύτερος ἔχῃ ἰδίαν οἰκογένειαν. Ἀλλ’ ὁ νόμος ͵ΒΙΓʹ, ὁ ὁποῖος ἀνέγραψεν ὁλόκληρον τὴν παράγραφον καὶ ἐξαιρεῖ τὸν δεύτερον υἱὸν τῆς οἰκογενείας, ὅταν ὁ πρῶτος ἀδελφὸς τύχῃ νὰ ἦναι τυφλὸς ἢ φέρῃ ἀνίατον σωματικὴν βλάβην, παρέλειψε τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ δευτέρου ἀδελφοῦ, ὅταν ὁ πρῶτος ἔχῃ ἰδίαν οἰκογένειαν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ὅταν ὁ πρεσβύτερος ἀδελφὸς πάθῃ τὸ νόσημα τοῦ γάμου, ὅπερ δὲν εἶναι μικρότερον τοῦ νοσήματος τῶν ὀφθαλμῶν, ὑπάρχει περίπτωσις ἐξαιρέσεως τοῦ ἑπομένου ὀρφανοῦ ἀδελφοῦ, καὶ τοῦτο πρὸς ὑποστήριξιν τῆς οἰκογενείας τῆς ἐν χρείᾳ μητρός του. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως διὰ νομοσχεδίου, εἰσαγομένου εἰς τὴν Βουλήν, ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρὸ τοῦ νόμου ͵ΒΙΓʹ καθεστώς, ἤτοι ἐξαιρεθῇ καὶ ὁ δεύτερος ὀρφανός, ὅταν ὁ πρῶτος ἔχῃ ἰδίαν οἰκογένειαν.

§32ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Σκοπέλου λίαν ὀρθῶς παρετήρησεν, ὅτι ἐκ παραδρομῆς ἔλαβε χώραν ἡ ἀπάλειψις τοῦ λόγου τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ δευτέρου ὀρφανοῦ ἐκ τοῦ νόμου. Ἰδοὺ δὲ πῶς συνετελέσθη τοῦτο. Ὁ ἀρχικὸς περὶ στρατολογίας νόμος περιελάμβανε τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ὑπέμνησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σκοπέλου συνάδελφος· κατ’ αὐτήν, ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ πρῶτος ὀρφανὸς ἀπετέλει ἰδίαν οἰκογένειαν, ὁ λόγος τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ πρώτου ὀρφανοῦ μετεβιβάζετο εἰς τὸν ἑπόμενον· ὅταν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Οἰκονομικῶν εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς ἀπαλλαγάς, καὶ περιέλαβε καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ πρωτοτόκου ζῶντος πατρός, ἐπειδὴ ὡρίζετο καὶ ὡς πρὸς τὸν πρωτότοκον, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἔχει οὗτος ἰδίαν οἰκογένειαν, μετεβιβάζετο εἰς τὸν ἑπόμενον υἱὸν ἡ ἀπαλλαγή, ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι πάντες οἱ ἱκανοὶ πρὸς στράτευσιν ἤθελον ἀπαλλαγῆ, διότι πάντες θὰ εὑρίσκοντο ἔχοντες ἰδίαν οἰκογένειαν, καὶ μόνον ἐκεῖνοι οἱ δυστυχεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἠδύναντο ν’ ἀποκατασταθῶσι καὶ ἀποτελέσωσιν ἰδίαν οἰκογένειαν, ἤθελον ὑπάγεσθαι εἰς στράτευσιν. Ἡ παρατήρησις αὕτη ἐθεωρήθη ὡς ὀρθή, καὶ διεγράφη ἡ σχετικὴ διάταξις ἐκ τοῦ νομοσχεδίου· παραδόξως ὅμως, κατὰ τὴν ψήφισιν τῆς τροποποιηθείσης προτάσεως ἐπῆλθε σύγχυσις, καὶ ἐνῷ ἐψηφίζομεν νομοσχέδιον ἐπεκτεῖνον τοὺς λόγους τῆς ἀπαλλαγῆς καὶ εἰς τὸν πρωτότοκον ζῶντος πατρὸς, ἐψηφίσαμεν διάταξιν περιορίζουσαν τοὺς λόγους τῆς ἀπαλλαγῆς ὡς πρὸς τὴν ὀρφανικὴν οἰκογένειαν.

§33ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἕτερον ἀδίκημα εἰς τὸν στρατολογικὸν νόμον, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ φροντίσῃ νὰ θεραπεύσῃ. Οἱ καθυστερούμενοι ἐπίστρατοι τοῦ 1881 ὑπεχρεοῦντο νὰ ὑπηρετήσωσιν 6 μῆνας πραγματικὴν ὑπηρεσίαν καὶ 6 μῆνας πρόσθετον, οἱ δὲ καθυστερούμενοι ἐπίστρατοι τοῦ 1885 ὑπεχρεοῦντο νὰ ὑπηρετήσωσιν 9 μῆνας καὶ 12 ἡμέρας πραγματικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ 3 μῆνας πρόσθετον. Κατόπιν ἐπῆλθε νέος νόμος καὶ ἐπέβαλεν ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω ὑποχρεώσεων καὶ ἐνιαύσιον ἔτι πρόσθετον...

§34ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι δὲν συνεμορφώθησαν μὲ τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος τοῖς ἔδιδε προθεσμίαν νὰ προσέλθωσι καὶ καταταχθῶσι.

§35ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἀδιάφορον· δύο ποινὰς δὲν δύνασθε νὰ τοῖς ἐπιβάλητε... Τοῦτο εἶναι μέγα ἀδίκημα, καὶ ἀναγκάζονται νὰ καταβάλωσιν οἱ μὲν τῆς ἐπιστρατείας τοῦ 1881 δραχμὰς 840, οἱ δὲ τῆς τοῦ 1885 δραχμὰς 762, καὶ ἂν ὑπάγωνται καὶ εἰς τὰς δύο ἐπιστρατείας, δραχμὰς 1004, ἃς οὐδεὶς δύναται νὰ πληρώσῃ. Συνεπῶς παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, προσδιορίζον μίαν καὶ μόνην ποινὴν, ἀνάλογον, πρὸς ἀνακούφισιν αὐτῶν.

§36ΚΟΡΠΑΣ. Ἴσως προβληθῇ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν τὸ δύσκολον τῆς ἀποδοχῆς τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Δημητριάδου, διότι θὰ ὑποδειχθῇ, ὑποθέτω, πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι, ἂν ἀποδεχθῇ τὴν ἀπαλλαγὴν τὴν προταθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Δημητριάδου, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπαλλαχθησομένων θὰ ἦναι μέγας. Τοῦτο ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ ὑποδειχθῇ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων· ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι, ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπαλλαχθησομένων τῷ ὄντι ἔσεται μέγας, προτιμότερον θὰ ἦναι νὰ περιορισθῶσιν αἱ ἀπαλλαγαὶ ἄλλων κατηγοριῶν καὶ νὰ γένηται δεκτὴ αὕτη. Ἐπειδὴ δὲ καὶ ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι συνέβη τὸ ἱστορικὸν ὅπως ὁ ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτὴς πρὸ ὀλίγου ἐξιστόρησε, καὶ ἐπειδὴ ἔλαβον ἀφορμὴν, ὡς Ὑπουργὸς, ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, εἶχον προετοιμάσει ἄλλοτε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁ βουλευτὴς κ. Κρεστενίτης ἐφρόντισε νὰ ὑποβάλῃ τότε εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ δὲν ἐψηφίσθη.

§37ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν πιστεύω νὰ προταχθῇ ὁ λόγος ὅτι θέλουσιν ἐξαιρεθῆ πολλοί· διότι παρετήρησα ἐν τῷ νόμῳ ὅτι ἐξαιροῦνται καὶ οἱ ὑποκείμενοι εἰς κοίλην· καὶ ὅλοι ὑποκείμεθα εἰς κοίλην.

§38Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπιθυμῶ νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ἐὰν δὲν νομίζωσιν, ὅτι ἐπέστη ἡ ὥρα καὶ εἶναι κατάλληλος ἡ στιγμὴ νὰ μεταῤῥυθμισθῇ ὁ νόμος περὶ δημαιρεσιῶν, ἂν ὄχι δι’ ὅλους τοὺς δήμους, τοὐλάχιστον διὰ τὸν δῆμον τῆς πρωτευούσης, καὶ διαιρεθῇ δι’ αὐτὸν ἡ ἐκλογὴ εἰς δύο στάδια, ἓν στάδιον διὰ τὸν δήμαρχον καὶ ἕτερον στάδιον διὰ τοὺς δημοτικοὺς παρέδρους καὶ συμβούλους. Διότι ὅλοι οἱ συμπολῖταί μου φρονοῦσιν, ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν δημοτικοὺς συμβούλους ἀξίους τῆς πρωτευούσης, ἀξίους τῆς ἰοστεφάνου πόλεως, πρέπει νὰ παύσῃ εἰς τὸ μέλλον ἡ διακωμῴδησις τῆς δημοτικῆς ἐκλογῆς, ἥτις γίνεται ἐν Ἀθήναις· καὶ ὁ τρόπος εἶναι αὐτὸς, τὸν ὁποῖον εἶπον, ἤτοι νὰ διαιρεθῇ ἡ ἐκλογὴ εἰς τὰ δύο στάδια, περὶ ὧν πραγματευόμεθα. Καὶ ἕτερον μέσον ἴσως θὰ ἦτο συντελεστικὸν, ἡ αὔξησις τοῦ ἐκλογικοῦ τιμήματος ὡς πρὸς τοὺς παρέδρους καὶ τοὺς συμβούλους, διότι αἱ 20 δραχμαὶ, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ νῦν ὁ ἰσχύων νόμος, παρασύρουσι πολλὰς ἀναρμόστους ὑποψηφιότητας, καὶ οὕτω βλέπομεν σειρὰν καλπῶν περισσοτέρων τῶν ἀνδρῶν, τοὺς ὁποίους δύναται νὰ παρατάξῃ τάγμα ἢ σύνταγμα τῆς συγχρόνου Ἑλλάδος. Τοῦτο δημιουργεῖ δυσχερείας πολλὰς καὶ μεγάλας, ἰδίως δὲ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἐν Ἀθήναις, αἵτινες ὀρθὸν εἶναι καὶ πρέπον νὰ ἐκλείψωσιν ἐν τῷ μέλλοντι.

§39Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πολλάκις ἐσκέφθημεν περὶ τῆς θεραπείας τῶν δυσχερειῶν τούτων. Ἐλπίζω ὅτι προσεχῶς θέλω ὑποβάλει εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ἐν νομοσχεδίῳ ὅ,τι ἠθέλομεν κρίνει ὅτι ἤθελε συντελέσει εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς γνησιότητος τῆς ψηφοφορίας καὶ τῆς ἀκεραίας ἐκφράσεως τῆς γνώμης τῶν ἐκλογέων.

§40ΡΑΛΛΗΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι πρόωρον νὰ εἰσέλθῃ τις εἰς συζήτησιν ἐκτενεστέραν ἐπὶ τοῦ διέποντος ἡμᾶς ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἐλπίζω ὅτι θὰ δοθῇ ἡ ἀφορμὴ, ὅπως ἐξετασθῇ κατὰ πόσον τὸ ἐκλογικὸν ἡμῶν σύστημα ἐξασφαλίζει τὴν γνησιότητα τῶν ἐκλογῶν καὶ ἀποδεικνύει ἀνεπηρέαστον τὴν γνώμην τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν. Ἀλλ’ ἀμέσως ἤδη ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῶν σκέψεων τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου, αἵτινες ἐπήνεγκον τὴν δήλωσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς δημοτικῆς ἐκλογῆς ἐπέρχηται σύγχυσις, ἡ σύγχυσις αὕτη δὲν θέλει ἐκλείψει ἐκ τοῦ ὅτι θέλει διαιρεθῆ ἡ ἐκλογὴ εἰς δύο στάδια, εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν συμβούλων. Ἡ σύγχυσις δὲν ἐπέρχεται διὰ τὸ σύγχρονον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνταγωνιζομένων ὡς πρὸς τὴν θέσιν ταύτην εἶναι ἐλάχιστος. Ἀλλ’ ὁ συμπολίτης μου προβάλλει περιπλέον τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ προτείνειν ὑποψηφίους δημοτικοὺς συμβούλους...

§41ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ὄχι.

§42ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς αὐτὸ τείνετε διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ ἀντιτίμου... Τοῦτο εἶναι προσβολὴ κατὰ τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐκλογέων, διότι ἐν τῷ πολλῷ...

§43ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα;

§44ΡΑΛΛΗΣ. .. διότι ἐν τῷ πολλῷ ἀριθμῷ τῶν ὑποψηφίων ἡ ἐκλογὴ εἶναι καλλιτέρα, καὶ καθ’ ὅσον περιορίζετε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποψηφίων, κατὰ τοσοῦτον καθιστᾶτε ἀνελευθέραν τὴν ἐκλογὴν καὶ τὸ πολίτευμα ἡμῶν. Ὑπάρχουν ἄλλοι τρόποι, δι’ ὧν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τοῦ βορβόρου, ἐν ᾧ παραδερόμεθα κατὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω τὴν περὶ τούτου γνώμην μου ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ. Ἀλλ’ ἀποκρούω ἀπὸ τοῦδε τὴν γνώμην τοῦ συμπολίτου μου, διότι τὴν θεωρῶ ὅτι ἀποτελεῖ προσβολὴν καιρίαν τῶν δικαιωμάτων τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν.

§45ΚΟΡΠΑΣ. Προκειμένου νὰ συζητηθῇ μετ’ οὐ πολὺ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ἔχομεν ἀνάγκην πληροφοριῶν τινων, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἐν τῷ εἰδικῷ τούτῳ προϋπολογισμῷ ἀνεγράφησαν πᾶσαι αἱ πιστώσεις, αἱ ἀπαιτούμεναι διὰ τὴν μισθοδοσίαν τῶν ἄρτι προβιβασθέντων ἀξιωματικῶν.

§46Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τούτου, ὁ ὑποβληθεὶς εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι πιστὸν ἀντίγραφον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶχεν εἰσαχθῆ εἰς τὴν διαλυθεῖσαν Βουλήν. Τότε δὲν εἶχον γείνῃ προβιβασμοὶ, ἑπομένως ὁ προϋπολογισμὸς ὁ εἰσαχθεὶς δὲν περιλαμβάνει τὰς πιστώσεις, περὶ ὧν ἐκάμετε λόγον.

§47ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν περιλαμβάνει τὰς θέσεις ἐκείνων οἱ ὁποῖοι προήχθησαν τελευταίως;

§48ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω. Γνωρίζω μόνον, ὅτι εἶναι πιστὸν ἀντίγραφον τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκείνου. Ἂν αἱ ὑπάρχουσαι πιστώσεις ἐπαρκῶσιν εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν νέων μισθῶν, τοὺς ὁποίους ἐπέφερον οἱ γενόμενοι προβιβασμοὶ, θὰ πληρωθῶσιν ἐξ αὐτῶν, ἄλλως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θέλει ζητήσει τὴν προσθήκην νέων πιστώσεων. Ἴσως αὔριον θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ περιέργεια αὕτη τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§49Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους πρέπει νὰ ἀναγράφωνται ἅπασαι αἱ πιστώσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κεκανονισμένων θέσεων, καθόσον αἱ κεκανονισμέναι θέσεις εἶναι αἱ ἀναγκαῖαι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ. Ἂν δὲ οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς φρονῇ, ὅτι εἶναι πολλαὶ αἱ θέσεις, ὀφείλει, καὶ καθῆκον μάλιστα ἔχει, νὰ ζητήσῃ τὴν τροποποίησιν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, οὐδὲν ὅμως ἔχει δικαίωμα νὰ μὴ ἀναγράφῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὰς μισθοδοσίας τῶν διαφόρων βαθμοφόρων, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἐψήφισε καὶ τὸ Ἔθνος ἀναγνωρίζει ὡς ἀναγκαίας. Ὀφείλει λοιπὸν οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καθὼς εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν λοιπῶν Ὑπουργείων ἀναγράφονται ἅπασαι αἱ πιστώσεις τῶν διαφόρων θέσεων, νὰ ἀναγράφῃ καὶ ἐκεῖνος αὐτὰς, καθὼς δὲ οἱαδήποτε θέσις κενωθῇ, εἴτε ἐκ θανάτου εἴτε ἐξ ἀποχωρήσεως πολιτικοῦ ὑπαλλήλου, συμπληροῦται, οὕτω καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει νὰ γίνεται. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις διὰ τῆς μὴ ἀναγραφῆς ὅλων τῶν μισθοδοσιῶν ἤθελε νὰ παρουσιάζῃ ψευδεῖς οἰκονομίας, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀπέφευγε νὰ ἐνεργήσῃ καὶ τοὺς νομίμους προβιβασμούς. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἄτοπον καὶ παράνομον. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς καὶ τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἀναγράφωνται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἅπασαι αἱ πιστώσεις τῶν διαφόρων κεκανονισμένων θέσεων, συμφώνως μὲ τὸν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμον ΣΙΒʹ τοῦ 1852, αἱ ὁποῖαι θεωροῦνται ἀναγκαῖαι συμφώνως μὲ τὸν ὀργανισμόν. Οἱ ἐπ’ ἐσχάτων γενόμενοι προβιβασμοὶ ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κειμένου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς περιωρίσθη εἰς τὸν ὡρισμένον ἀριθμόν. Ὤφειλεν ὅμως ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος, ὅστις ὑπέβαλε τὸν ἀρχικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1895, νὰ ἀναγράψῃ ἐν αὐτῷ ὅλας τὰς μισθοδοσίας.

§50ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁ προλαλήσας ἐσύγχυσε τὰ ζητήματα τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἀνέμιξε τὰ ζητήματα τῆς προαγωγῆς μετὰ τῶν ζητημάτων τῶν πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ὁ προϋπολογισμὸς συντάσσεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, καὶ περιλαμβάνει πάσας τὰς θέσεις, τὰς ἐν τῷ ὀργανισμῷ ἀναγεγραμμένας. Συνεπῶς οὐδεμία δαπάνη δύναται νὰ παραλειφθῇ ἢ νὰ τεθῇ ἐπὶ πλέον τῆς ἐν τῷ ὀργανισμῷ ὁριζομένης. Κατὰ τὸν Νοέμβριον παρελθόντος ἔτους, ὅτε συνέταξα τὸν προϋπολογισμὸν, ἠλάττωσα τὰς πιστώσεις τὰς ἀναγεγραμμένας διὰ τὴν μισθοδοσίαν τῶν ἀξιωματικῶν. Τοῦτο ἔπραξα, διότι εἶχον ἤδη τὰς κενὰς θέσεις, καὶ μέχρις οὗ ἤθελον λάβει ὁριστικὴν ἀπόφασιν, ἂν ἔπρεπε νὰ διενεργήσω προβιβασμοὺς ἢ οὔ, ἠδυνάμην νὰ ἔχω ἠλαττωμένας τὰς δαπάνας. Ἂν ἔπρεπε νὰ γείνωσιν ἢ ὄχι οἱ προβιβασμοί, εἶναι ἄλλο ζήτημα, εἶναι ζήτημα διοικητικόν· τοῦτο ἀφίεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἑκάστοτε νὰ κανονίζῃ τὴν ἐποχὴν τῆς συμπληρώσεως τῶν θέσεων, ὡς οἱ νόμοι κελεύουσι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλληται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροῖ τὰς κενὰς θέσεις, διότι τοῦτο ἀφαιρεῖ πλέον τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἀφίνει τοὺς νόμους νὰ λειτουργῶσι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν. Ὥστε αἱ πιστώσεις ἀνεγράφησαν ὡς ἔπρεπεν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταστάσεως τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, διὰ νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμὸς μὲ ποσά, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπρόκειτο νὰ δαπανηθῶσι. Σήμερον ὅμως τὸ πρᾶγμα διαφέρει, διότι σήμερον αἱ θέσεις ἐπληρώθησαν, ἑπομένως δὲν ὑφίσταται ὁ λόγος τῆς ἀπαλείψεως τῶν πιστώσεων ἐκείνων, αἵτινες ἀνεγράφησαν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συντάξεώς του δι’ ἐνδεχομένας κενὰς θέσεις, διότι ἐνδεχόμεναι κεναὶ θέσεις δὲν ὑπάρχουν, ἑπομένως ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῶσι, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῇ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς βραδύτερον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθῶσι.

§51ΚΟΡΠΑΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς πιστώσεις, νομίζω ὅτι οὔτε κἂν λόγος πρέπει νὰ γίνεται ἐν τῇ Βουλῇ· διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἁρμόδιος, καὶ θ’ ἀναγράψῃ τὰς πιστώσεις τῶν βαθμοφόρων, τοὺς ὁποίους ἔχει. Ἀλλὰ χρεωστῶ νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ἔντιμον ἐκ Βόλου Βουλευτήν, ὅτι ἐλησμόνησεν, ὁμιλῶν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ καὶ περὶ δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεων τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ δὲν ἀναγράφει βαθμοφόρους μόνον ἑνὸς βαθμοῦ, ἀλλὰ ὑπὸ γενικωτέραν ἔκφρασιν, τουτέστι ποῦ μὲν ἀναγράφεται ἀνώτερος ἀξιωματικός, ποῦ δὲ συνταγματάρχης ἢ ἀντισυνταγματάρχης, καὶ προκειμένου περὶ ἀρχηγοῦ χωροφυλακῆς, ὑποστράτηγος ἢ συνταγματάρχης. Ἑπομένως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἑκάστοτε ἀναγράφει εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοὺς βαθμοφόρους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θέλει, οὐδὲν δὲ δικαίωμα ἔχουν οἱ βαθμοφόροι νὰ εἴπουν διατί δὲν ἐπροβιβάσθη ὁ Α ἢ ὁ Β, ἀφοῦ προβλέπονται αἱ θέσεις ὑπὸ τοῦ ὀργανισμοῦ.

§52Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος ἀθροίσῃ τὸ ὅλον τῶν θέσεων τῶν ὑπαρχουσῶν, εἴτε τῶν συνταγματαρχῶν εἴτε τῶν ἀντισυνταγματαρχῶν, βεβαίως τὰ ποσὰ θὰ ἦναι τὰ αὐτὰ, καθόσον καὶ αἱ διαφοραὶ μεταξὺ τῶν μισθοδοσιῶν τούτων εἶναι ἐλάχισται, ὁ δὲ σχετικὸς ἀριθμὸς τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ῥυθμίζει τὴν δαπάνην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ἡ τάξις αὕτη, ἢ τὸ ἀμφίβολον τῆς ἀναγραφῆς μόνων τῶν παρόντων ἀξιωματικῶν, θέτει τοὺς ἀξιωματικοὺς ὅλους εἰς τὴν καταδίκην νὰ μὴ τύχωσι προβιβασμοῦ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, διότι δὲν ἀνεγράφη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ σχετικὴ πίστωσις, καὶ πρέπει νὰ εὔχηται ὁ ἀξιωματικὸς νὰ ἀποθάνῃ τις τῶν συναδέλφων του, ἵνα προέλθῃ διὰ τοῦ θανάτου πίστωσις! Ἀλλὰ καὶ τὸ μέτρον εὗρον ἐναντίον ῥητῆς διατάξεως τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, καθ’ ὃν ὅλαι αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ προβλεφθῶσι κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους, ὀφείλουν νὰ ἀναγράφωνται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἑπομένως, ἂν ὁ Ὑπουργὸς θέλῃ νὰ καταργήσῃ θέσεις τινὰς, ἢ φρονῇ ὅτι θέσεις τινὰς ἀπαιτεῖται νὰ κατέχωσιν οἱοιδήποτε βαθμοφόροι, ὤφειλε καὶ καθῆκον εἶχε νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίαν τοῦ σχετικοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νόμου, καὶ μὲ τὴν τροποποίησιν νὰ συμμορφωθῇ, οὐχὶ δ’ αὐτὸς, αὐθαιρέτως ὅλως καὶ οἰκειοποιούμενος νομοθετικὴν δικαιοδοσίαν, νὰ ἀναγράφῃ ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς, χάριν ψευδῶν ἰσοζυγίων, ὅ,τι αὐτὸς θέλει. Ἡ μόνη διαφορὰ εἶναι 100 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Ἀλλὰ τοιοῦτον σύστημα ἀντιβαίνει, ὡς προανέφερεν, εἰς τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ· διότι εἶναι παράνομον νὰ ζητῶνται ἑκάστοτε πιστώσεις ἐπὶ πιστώσεων, ἵνα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ παρουσιάζωμεν πλεονάσματα, ὅπως βαυκαλίζωμεν τὸ ἔθνος, ὅτι ἔχομεν πλεονάσματα, καὶ ἐξαπατῶμεν τοὺς τὰς λεπτομερείας ἀγνοοῦντας, καὶ μάλιστα τοὺς ἔξω τῆς Ἑλλάδος βιοῦντας. Ἐὰν κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη παρηκολουθεῖτε βῆμα πρὸς βῆμα τὰς ζητηθείσας πιστώσεις, ἠθέλετε ἴδει, ὅτι αἱ ζητούμεναι ἔκτακτοι ἢ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις παρὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀνήρχοντο σχεδὸν εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους· τούτου δ’ ἕνεκεν οὐδέποτε εἶναι εἰς κατάστασιν οἱασδήποτε Βουλευτὴς, ὅσον καὶ ἂν θέλῃ νὰ ἐργασθῇ, νὰ κατορθώσῃ νὰ ταξινομήσῃ ἐν τῷ ἰδίῳ του προϋπολογισμῷ ὅλας τὰς πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐχορηγήθησαν ἐπὶ τῶν κεφαλαίων καὶ ἄρθρων τοῦ ψηφισθέντος προϋπολογισμοῦ. Ἐπίσης ὑπάρχει ῥητὴ διάταξις, ὅτι, ἐὰν κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς παρίσταται ἀνάγκη ἐκτάκτων πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι ὅμως, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἐξ ἐκείνων, αἵτινες δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβλεφθῶσι κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ἀρχικοῦ προϋπολογισμοῦ, τότε χάριν εὐκολίας ζητοῦνται διὰ Β. Διατάγματος, ἐν συνόλῳ δὲ ὑποβάλλονται εἰς τὴν Βουλὴν, ἅμα ὡς αὕτη συνέλθῃ. Δυστυχῶς ὅμως τὸ τοιοῦτον δὲν ἐγένετο, ἀλλ’ αἱ πιστώσεις ὑποβάλλονται διαδοχικῶς κατὰ διαστήματα. Ἑπομένως καταλήγων φρονῶ, ὅτι τὸ ἄτοπον τῆς μὴ ἀναγραφῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἁπασῶν τῶν ἀπαιτουμένων δαπανῶν συμφώνως μὲ τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ψηφισθείσας θέσεις, παρεμβάλλει καὶ προσκόμματα εἰς τὸν στρατὸν, καὶ πρέπει νὰ διορθωθῇ. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα διὰ τοῦ νέου νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τὸν ὁποῖον ὑπεσχέθησαν ὅτι θέλουσιν ὑποβάλει προσεχῶς, κανονίσωσιν ὡρισμένως τὰς θέσεις, καὶ ἀναγράφωσι τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὰς θέσεις ἐκείνας. Ἐὰν δὲ φρονῶσιν, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῶσι θέσεις τινὲς, ἂς καταργηθῶσιν αὗται, ἵνα οὕτω παύσωσι πλέον ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰ ἀντικείμενα εἰς τὸν νόμον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰ δίκαια παράπονα ἀξιωματικῶν, ἕνεκα τοῦ ὁρίου ἡλικίας.

§53ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Φρονῶ, ὅτι ἡ προκληθεῖσα συζήτησις εἶναι ματαία. Θὰ βεβαιώσω δὲ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι οὐδεμίαν ἀνάγκην ἔχει νέων πιστώσεων. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἐνεργήσασα τοὺς τελευταίους προβιβασμοὺς, ἐνήργησεν αὐτοὺς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναγραφομένης δαπάνης εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ὑποβληθέντα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τρικούπη κατὰ τὸν παρελθόντα Νοέμβριον. Γνωρίζω ἀπὸ τὸν ἴδιον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν ἐνεργήσαντα τοὺς προβιβασμοὺς ἐκείνους, ὅτι ἐτέθη ὡς βάσις εἰς τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν, νὰ διοικήσῃ συμφώνως πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ὑποβληθέντα παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τοῦ κ. Τρικούπη. Ἑπομένως καὶ οἱ προβιβασμοὶ ἐγένοντο συμφώνως πρὸς τὴν ἀναγραφομένην δαπάνην ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐκείνῳ. Ἐὰν ἐγίνοντο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὀργανισμοῦ, βεβαίως ἤθελον ζητηθῆ πολλαὶ πιστώσεις. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς, δὲν τὰς συμμερίζομαι. Ἐγένετο καὶ χθὲς λόγος περὶ αὐτῶν, ἐπιφυλάσσομαι δὲ, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλῃ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριχωνίας, νὰ ἀναπτύξω τὴν γνώμην μου, καὶ πιστεύω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας θὰ συμφωνήσῃ μετ’ ἐμοῦ. Ἐκ προοιμίων ὅμως λέγω τοῦτο, ὅτι δὲν θεωρῶ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ καθυστερῇ τὸν βαθμὸν εἰς τὸν ἀξιωματικὸν, ὅταν ἡ θέσις καὶ ὁ μισθὸς ἀναγράφωνται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ τῷ ὀργανισμῷ.

§54ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐκ Πατρῶν ἔλαβον σήμερον τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν (ἀναγινώσκει): «Πρωτάκουστοι παρανομίαι λαμβάνουσι χώραν εἰς βάρος τοῦ πτωχοῦ ταμείου τοῦ Δημοσίου, ἤδη μάλιστα, ὅτε διευθύνει τὰ τῆς Πολιτείας ἀμείλικτος διώκτης αὐτοῦ. Ἐνεργηθείσης ἐνταῦθα μειοδοτικῆς δημοπρασίας πρὸς ἀνακαίνισιν ἐθνικῆς ὁδοῦ Πατρῶν–Καλαβρύτων, ἀπὸ χιλιόμετρον 79 ἕως 85, κατεκυρώθη αὕτη ἐπ’ ὀνόματι ἐργολάβου Π. Τσαγκάρη, ἀντὶ 4 τοῖς ἑκατὸν ἔλαττον προϋπολογισθέντος ποσοῦ. Κατόπιν δημοπρασίας τῇ 25 Μαΐου ἐνεχείρισα νομάρχῃ ἀναφοράν, μειοδοτήσας κατὰ 3%, ἐπισυνάψας προσέτι αὐτῷ γραμμάτιον παρακαταθήκης τοῦ ἐνταῦθα ταμείου δραχ. 775, λόγῳ ἐγγυήσεως. Ἀναφορά μου, καίτοι πρωτοκολληθεῖσα, ὑπ’ ἀριθ. 6332, μένει ἐκκρεμὴς εἰσέτι παρὰ νομάρχῃ. Καὶ ὅμως Τσαγκάρης ἔλαβεν ἤδη ἔγκρισιν ἀπ’ εὐθείας παρ’ ἁρμοδίων, ὡς βασίμως ἐπληροφορήθην, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον θεωροῦμαι ἐγὼ τελευταῖος μειοδότης, συνεπείᾳ τῆς γενομένης προσφορᾶς μου. Παρακαλῶ, προστατεύσατε δίκαιον, πατάξατε παρανομίαν, ζητήσατε ἀκύρωσιν καὶ ἐπανάληψιν αὐτῆς, καὶ στηλιτεύσατε ὑπαιτίους. «Θεόδωρος Α. Κούτρας, ἐργολάβος.»

§55ΚΡΙΤΣΑΣ. Λόγοι σπουδαῖοι ἔπεισαν πρὸ ἐτῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐγκρίνῃ τὴν κατασκευὴν γεφύρας τινὸς ἐπὶ τοῦ Σπερχειοῦ καὶ παρὰ τὸ χωρίον Λιανοκλάδιον, διὰ τῆς ὁποίας θὰ συνεκοινώνει ἅπασα ἡ ἐπαρχία Φθιώτιδος μεθ’ ἑνὸς τῶν παραγωγικωτέρων δήμων της, τοῦ δήμου Ὑπάτης, συνεπῶς δὲ θὰ διηυκολύνετο καὶ ἡ συγκοινωνία μετὰ τῶν ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ἰαματικῶν πηγῶν, τῆς χρήσεως τῶν ὑδάτων τῶν ὁποίων πολλοὶ ἐκ τῶν διαφόρων μερῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἔχουσιν ἀνάγκην. Ἡ κατασκευὴ τῆς γεφύρας ταύτης ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν, καὶ ἀπὸ πολλοῦ ἤδη κατεσκευάσθησαν τὰ βάθρα, ὑπολειπομένου νῦν τοῦ καταστρώματος καὶ τῆς ἑκατέρωθεν αὐτῆς ἀπαιτουμένης ἐπιχωματώσεως μέρους τοῦ ὅλου ἔργου, ἡ συντέλεσις τοῦ ὁποίου δὲν θ’ ἀπαιτήσῃ δαπάνην ἀξίαν λόγου, ἀφοῦ μάλιστα ἅπαντα τὰ σιδηρᾶ μέρη τοῦ καταστρώματος αὐτοῦ εὑρίσκονται ἀπὸ ἔτους καὶ πλέον ἕτοιμα πρὸς τοποθέτησιν, ἀλλ’ ἐῤῥιμμένα ἔν τινι παρὰ τὴν Λαμίαν ἀγρῷ καὶ ὑποκείμενα εἰς φθορὰς ἀνυπολογίστους. Φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἐν ἡμιτελείᾳ τὸ ἔργον τοῦτο, ἡ παράτασις τοῦ ὁποίου, ἐλαχίστην δαπάνην ἀπαιτοῦσα, ἤθελε θέσει τέρμα εἰς μυρία δυστυχήματα, συμβαίνοντα ἐκεῖ τελευταῖον, ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι ἡ ἀπώλεια συμπολίτου μού τινος καμηλαγωγέως, Ἀνδρέου Βασιλείου καλουμένου, εὑρόντος τὸν θάνατον ὑπὸ τὰ ὕδατα τοῦ παταμοῦ ἐκείνου πρὸ μηνὸς, ἐνῷ ἠγωνίζετο νὰ προσπορισθῇ τὸν ἄρτον του, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ θερμῶς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως τὸ ἔργον τοῦτο περατωθῇ τὸ ταχύτερον.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναβολῆς τῆς ἡμέρας τῆς ἐνεργείας τῆς ψηφοφορίας πρὸς ἐκλογὴν τῶν νέων δημοτικῶν ἀρχῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν.

§57ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ κατὰ τὴν πρώτην Κυριακὴν τοῦ προσεχοῦς μηνὸς Ἰουλίου ἐνεργηθησομένη ψηφοφορία πρὸς ἐκλογὴν τῶν νέων δημοτικῶν ἀρχῶν ἀναβάλλεται διὰ τὴν δευτέραν Κυριακὴν τοῦ προσεχοῦς μηνὸς Σεπτεμβρίου, ἤτοι τὴν 10 τοῦ μηνὸς τούτου.»

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι, μία τοῦ κ. Φιλαρέτου καὶ ἑτέρα τῶν κ. κ. Πέῤῥου καὶ Μπούτου.

§59ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ὅστις δήποτε τῶν κ. κ. Βουλευτῶν ἤθελε γινώσκει, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος τοπικοῦ συμφέροντος, ἀλλὰ περὶ ζητήματος γενικωτέρου συμφέροντος, ἤθελεν ἀναγνωρίσει, ὅτι ὁ προσδιορισμὸς τῶν ἐκλογῶν εἰς τὴν 10 Σεπτεμβρίου καταστρέφει μίαν πανήγυριν, ἡ ὁποία εἶναι πανήγυρις ὁλοκλήρου τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, ἡ τελευταία πανήγυρις κατὰ τὸ θέρος. Καὶ εἰς τὴν πανήγυριν ταύτην συῤῥέουσιν ὄχι μόνον ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰ μέρη τῆς Πελοποννήσου. Ὡς γνωρίζετε, Κύριοι, ἡ ἐπινόησις τῶν πανηγύρεων εἶναι μία ἀναπλήρωσις τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας εἰς τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα στεροῦνται τοιαύτης. Διὰ τῶν πανηγύρεων ἐλαττοῦται τὸ κακὸν ἐκεῖνο, τὸ κοινωνικὸν καὶ οἰκονομικόν, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἰδιαζόντως πάσχει ὁ τόπος· διότι παρ’ ἡμῖν τὸ κυριώτερον κοινωνικὸν καὶ οἰκονομικὸν κακὸν εἶναι, ὅτι τὰ κέντρα τῶν καταναλώσεων δὲν εὐκολύνονται νὰ καταναλίσκωσιν ἀντικείμενα τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, καὶ ἀναγκάζονται νὰ καταναλίσκωσιν ἀντικείμενα ξένης παραγωγῆς, καὶ τοῦτο, διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας· ἀναπλήρωσις δέ τις τοῦ κακοῦ αὐτοῦ γίνεται διὰ τῶν πανηγύρεων. Πρόκειται περὶ τῆς μεγάλης ἐμπορικῆς πανηγύρεως, τῆς γιγνομένης εἰς τὰ ὅρια τῆς Εὐρυτανίας καὶ τοῦ Βάλτου, τῆς πασιγνώστου πανηγύρεως τῆς Τατάρνης. Ἡ πανήγυρις αὕτη ἄρχεται ἀπὸ τῆς 8 Σεπτεμβρίου καὶ ἐξακολουθεῖ κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ἐπὶ 6 ἡμέρας· διότι ὅλα τὰ προϊόντα τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας καὶ ἄλλων πλησιοχώρων νομῶν συγκεντροῦνται ἐκεῖ. Ἐκεῖ μεταβαίνουσι πανταχόθεν τοῦ Κράτους οἱ θέλοντες νὰ προμηθευθῶσι βούτυρον, τυρόν, ζῷα κλπ. Καὶ ἐκ τῶν μερῶν τῆς Πελοποννήσου συνάζονται ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τῆς πανηγύρεως μεταβαίνουσιν ἐκεῖ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ πληθυσμοῦ, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς ἐξαιρετικῆς ἀνάγκης καὶ ὠφελιμότητος, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ πανήγυρις αὕτη. Λοιπὸν ἓν ἐκ τῶν δύο θὰ συμβῇ: ἢ οἱ ἄνθρωποι κατ’ ἀνάγκην θὰ παραιτήσωσι τὸ ἐκλογικὸν αὑτῶν δικαίωμα, καὶ θὰ ψηφίσωσιν ἴσως μόνον οἱ κάτοικοι τῶν πλησίον χωρῶν, ἢ θὰ καταστραφῇ ἡ πανήγυρις αὕτη αἴφνης, ἐπὶ μεγάλῃ βλάβῃ καὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους· διότι καὶ ἐν Μεσολογγίῳ π. χ. οἱ ἄνθρωποι ἔχουσι παρασκευασθῆ μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι μεταβαίνοντες ἐκεῖ θὰ προμηθευθῶσι τὸ δεῖνα ἐμπόρευμα, καὶ ἐκ Ναυπακτίας καὶ ἐκ Φθιώτιδος καὶ ἐξ ἄλλων μερῶν τῆς Πελοποννήσου. Λοιπὸν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐκ μέρους ὅλων τῶν συναδέλφων ἐκείνων τῶν μερῶν, νὰ ὁρίσωσι τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν εἰς ἄλλην ἡμέραν, εἴτε πρὸ, εἴτε μετὰ τὴν 10 Σεπτεμβρίου.

§60ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Εἰς τὰς 3 Σεπτεμβρίου.

§61ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο μακρὸς λόγος ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν εἶναι ὠφελιμώτερον καὶ σκοπιμώτερον νὰ γείνωσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί, καὶ τὰ τοπικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτὴς ἀνέπτυξε σήμερον, ἀνεπτύχθησαν, καὶ ἄλλα ἀκόμη γενικώτερα. Ἐπροτάθη τότε, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ γείνωσιν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἢ τὴν 24 Σεπτεμβρίου ἢ τὴν 10 Σεπτεμβρίου. Ἡ Κυβέρνησις ἐπροτίμησεν, ἀντὶ τῆς 24ης, τὴν 10ην. Ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐπροτίμησε τὴν 10ην ἀντὶ τῆς 24ης, ἵνα ἴδωμεν, καὶ ἡμεῖς καὶ πεισθῶμεν ὅτι πράγματι εἶναι καταλληλοτέρα ἡ ἡμέρα αὕτη.

§62ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὡρίσαμεν τὴν τρίτην ἑβδομάδα τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου, δηλαδὴ τὴν 17 Σεπτεμβρίου, ἀλλὰ κατόπιν ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐπιθυμίαν τῶν πλείστων φίλων καὶ συναδέλφων· δὲν λέγω δὲ ἁπάντων τῶν συναδέλφων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν, ὡς παρατηρῶ, νὰ συμφωνήσωσι πάντες, διότι εἶναι καὶ πανηγύρεις, εἶναι καὶ ἄλλοι λόγοι, τοὺς ὁποίους δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν. Κατόπιν τῆς ἐκδηλωθείσης ἐπιθυμίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτοῦ, ἐδέχθημεν τὴν 10 Σεπτεμβρίου, διότι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς 10 καὶ 17 εἶναι ἐλαχίστη. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὴν 10ην καὶ νὰ μὴ ἀλλάξωμεν προθεσμίαν.

§63ΣΑΚΚΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νομίζῃ ὅτι δὲν ὑπάρχουσι συμφέροντα προσβαλλόμενα πλείστων ὅσων ἐπαρχιῶν διὰ τοῦ προσδιορισμοῦ ὡς ἡμέρας ἐκλογῆς τῆς 10 Σεπτεμβρίου, πλανᾶται. Ἐν Μεσσηνίᾳ, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνεργηθῶσιν ἐκλογαὶ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην. Ὠθεῖται ὁ τόπος εἰς τὸ αἷμα. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἐνεργοῦνται τρεῖς πανηγύρεις, εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσσήνης δύο, εἰς τὴν ἐπαρχίαν Κυπαρισσίας ἐπίσης. Πρὸς δὲ τούτοις κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ κόσμος ὅλος ἐκεῖ εἶναι ἀπησχολημένος εἰς τὴν συλλογὴν τῆς σταφίδος, τῶν σύκων κτλ. Ὁ Σεπτέμβριος λοιπὸν μὴν εἶναι ἀδύνατον νὰ θεωρηθῇ ὡς κατάλληλος, τοὐλάχιστον πρὸ τῆς 20ῆς ἡμέρας αὐτοῦ.

§64ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πάντες, ὅσοι ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐπεκαλοῦντο τοπικὰς περιστάσεις καὶ κατεδείκνυον εἰς τὴν Βουλὴν ὅ,τι τὰ ἴδια συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας αὑτῶν ὑποδεικνύουσιν ὡς ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς κατάλληλον, ἄλλοι τὴν 17ην Σεπτεμβρίου, ἄλλοι τὴν 24ην, ἄλλοι τὴν 10ην, ἄλλοι τὴν 3ην καὶ καθεξῆς. Ὡς ἐκ τούτου ἐθεωρήθη ὀρθὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς νὰ μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει αἱ τοπικαὶ περιστάσεις ἑκάστης ἐπαρχίας ἢ ἑκάστου δήμου, ἀλλ’ ὅτι ἡ Βουλὴ κυρίως ὀφείλει ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ γενικωτέρων συμφερόντων, καὶ ὡς τοιαῦτα ἀνεγνώρισεν, ὅτι ὀφείλει καὶ ὁ τόπος νὰ ἀπαλλαχθῇ τὸ ταχύτερον ἐκ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, καὶ νὰ ἀπαλλάξῃ καὶ τὰ δικαστήρια τῆς τοιαύτης ἀσχολίας· διότι, ἐὰν ἡ ἐκλογὴ ὡρίζετο κατὰ τὴν 17 ἢ 24 Σεπτεμβρίου, ἐπειδὴ συνήθως αἱ διακοπαὶ τῶν δικαστηρίων παρατείνονται καὶ πέραν τῶν δύο μηνῶν, θὰ παρέλθῃ ὁλόκληρος ὁ Σεπτέμβριος, καὶ θὰ ἀργῶσι τὰ δικαστήρια καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἐκρίθη λοιπὸν ἀναγκαῖον νὰ ὁρισθῇ ἡ 10η Σεπτεμβρίου ὡς ἡμέρα διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς, ἵνα ἐπιτευχθῇ τοὐλάχιστον ἡ ὠφέλεια αὕτη, ἡ ὁποία ἀφορᾷ εἰς γενικὸν συμφέρον. Ὁ λόγος οὗτος ἔπεισε κυρίως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παραδεχθῇ τὴν 10ην Σεπτεμβρίου, ἥτις σχεδὸν, κατὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν συνεζητήθη ἡ πρότασις αὕτη, ἐγένετο καὶ δεκτὴ παρὰ τῆς πλειονότητος.

§65Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρ’ οὐδενός.

§66ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἶχον ὁμιλήσει περὶ τούτου ὁ κ. Τράκας, ὁ κ. Φιλάρετος, εἶχον ὁμιλήσει καὶ ἐγὼ, καὶ οὐδεμία ἀντίῤῥησις προετάθη· ἀντίῤῥησις μόνον ἐγένετο παρὰ διαφόρων Βουλευτῶν ὡς πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς ἰδιαιτέρας ἑκάστου ἐπαρχίας. Ἀλλ’ ἐὰν ἐξετάσω καὶ ἐγὼ τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐπαρχίας, ἤθελον ἐπιθυμήσει νὰ γείνῃ ἡ ἐκλογὴ, εἰ δυνατὸν, τὸν Ἰανουάριον, ἢ κατὰ τὸν Δεκέμβριον· ἀλλ’ ἐννοεῖται, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει τοιαῦται τοπικαὶ περιστάσεις, διότι οὐδέποτε θὰ ἐπέλθῃ συμφωνία μεταξὺ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, καὶ οὐδέποτε δύνανται νὰ ἱκανοποιηθῶσιν ὅλαι αἱ τοπικαὶ περιστάσεις. Ἐὰν ὁρίσωμεν τὴν 17ην, ἔχομεν τοὺς ἀντιλέγοντας, λόγῳ ἐκτελουμένης πανηγύρεως, ἐὰν τὴν 10ην Σεπτεμβρίου, εἶναι καὶ αὕτη ἀκατάλληλος, διότι, ὡς παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας, εἰς τὴν ἐπαρχίαν του τελεῖται πανήγυρις, εἰς τὴν ὁποίαν συῤῥέουσι πάντες οἱ κάτοικοι τῶν πέριξ ἐπαρχιῶν. Ἀλλὰ μὴ τυχὸν δὲν ὑπάρχουσι πανταχοῦ πανηγύρεις, καὶ δὲν δύνανται ὡς ἐκ τούτου νὰ προσέλθωσιν οἱ ἐκλογεῖς, ἢ ἕνεκα τῶν ἐργασιῶν των ἢ ἄλλων λόγων νὰ ἀπουσιάσωσιν; Ἄλλως τε ἐπὶ μίαν καὶ μόνην ἡμέραν θ’ ἀπασχοληθῶσιν οἱ ἐκλογεῖς. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὴν 10ην Σεπτεμβρίου, τὴν ὁρισθεῖσαν, διότι ἄλλως δὲν θὰ εὑρεθῇ ἡμέρα κατάλληλος διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν.

§67ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἠδίκησε καὶ ἑαυτὸν καὶ ἐμὲ, νομίσας ὅτι καὶ ἐγὼ ἐπίστευσα, ὅτι ὥρισε τὴν 10ην Σεπτεμβρίου χωρὶς νὰ τὸ θέλῃ. Βεβαίως εἶχον τὴν γνώμην, ὅτι τὴν ἤθελε καὶ τὴν προσδιώρισε. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀπάντησις εἰς τὴν ἐρώτησίν μου, ὅτι ἐπειδὴ τὸ ἤθελε, διὰ τοῦτο καὶ τὸ προσδιώρισεν. Ἠδίκησε δὲ καὶ ἑαυτὸν ἀκόμη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, λέγων ὅτι συνεβουλεύθη καὶ τὰς γνώμας πλείστων φίλων του. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν ἀπάντησιν αὐτὴν ἔπρεπε νὰ δοθῇ δικαιολογία τις, ἡ ὁποία καὶ ἐμὲ καὶ τὴν Βουλὴν νὰ πείσῃ, ὅτι ἡ 10η Σεπτεμβρίου εἶναι προτιμοτέρα τῆς 24ης. Τὴν δικαιολογίαν ταύτην ἀνέμενον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως μόνον, καὶ οὐχὶ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Κραναίας. Ὁ κ. Βουλευτὴς Κραναίας ἠθέλησε νὰ δώσῃ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι οἱ ἐκλογεῖς θὰ ἀπολέσωσιν ὀλιγώτερον καιρὸν ἐργασίας, ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ γείνωσι τὴν 10ην Σεπτεμβρίου, ἀντὶ τῆς 24ης. Τοῦτο εἶναι ἀκριβῶς εἷς λόγος, ἀλλ’ ἀπέναντι τοῦ λόγου τούτου ἔρχεται ἕτερος λόγος ὑπὲρ τῆς 24ης, καὶ ὁ λόγος οὗτος εἶναι, ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος δὲν θὰ δυνηθῇ, ἐνεργῶν ἐν ὁλομελείᾳ, νὰ διορίσῃ κατὰ τὸν νόμον τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους διὰ τὰς ἐκλογάς. Ὁ Ἄρειος Πάγος ἀργεῖ μέχρι τῆς 1ης Σεπτεμβρίου νομίμως, ἀλλὰ πράγματι οἱ Ἀρεοπαγῖται ἐν ὁλομελείᾳ δὲν συνέρχονται, παρὰ τὴν 5ην ἢ 6ην Σεπτεμβρίου ἢ ἀργότερον, ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη συνέλθωσι τὴν 1ην Σεπτεμβρίου, καὶ διορίσωσι τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους, δὲν θὰ δυνηθῶσιν οὗτοι πάντες νὰ μεταβῶσιν ἐγκαίρως εἰς τὰς θέσεις των. Ἑπομένως δὲν μὲ πείθει ὁ λόγος οὗτος, δὲν μὲ πείθει δὲ καὶ ὁ ἕτερος, ὅτι ἡ Βουλὴ, ψηφίζουσα περὶ τῆς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν, δὲν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ δὲν πρέπει νὰ σταθμίσῃ τὰς περιστάσεις καὶ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Ἀπεναντίας νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ τοῦτο ἀκριβῶς ὀφείλει νὰ πράξῃ.

§68ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ ἔπραξε.

§69ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λοιπὸν ἡ πρότασις, ἥτις θεραπεύει τὰς ἀνάγκας τῶν πλείστων ἐπαρχιῶν, αὐτὴ πρέπει νὰ γείνῃ δεκτή. Δὲν εἶναι δ’ ἀνάγκη μεγάλης συζητήσεως· ἂς γείνῃ ψηφοφορία, διὰ νὰ ἴδωμεν τίνες εἰσὶν οἱ πλειότεροι ὑπὲρ ἑκάστης ἰδέας.

§70ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι αὐτὸ τὸ κατὰ τὸ φαινόμενον μικρὸν ζήτημα πρέπει ν’ ἀποφασισθῇ συνεπείᾳ ὡρίμου σκέψεως καὶ ἐξετάσεως ἠρέμου, καὶ ὄχι ἁρπακτικῶς καὶ θορυβωδῶς. Ἐζητήθη ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ οὗτος εἶπε μετά τινος ἀγανακτήσεως, ὅτι ἐπιμένει. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐπιμείνῃ, ἤθελον τὸν παρακαλέσει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν πρώτην ἰδέαν καὶ ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐξ ἰδίας ἀποφάσεως καὶ μετὰ μελέτην βεβαίως ἔλαβε, προσδιορίσας τὴν 17 Σεπτεμβρίου, διότι ἡμεῖς ἐδῶ ἐτέθημεν ἐν ἀμύνῃ ὑπὲρ τοπικῶν συμφερόντων, ἕνεκα ἀκριβῶς τῆς μὴ ἐπιμονῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὴν ἀρχικὴν ἰδέαν του· δηλαδὴ, ἐνῷ ἦτο προσδιωρισμένη ἡ 17 Σεπτεμβρίου, ἀνεξαρτήτως μερικῶν συμφερόντων, αἰφνιδίως ἔρχεται μία πρότασις περὶ μιᾶς πανυγήρεως καὶ μεταβάλλει τὴν ἡμέραν αὐτήν. Καὶ τί συμβαίνει; Πρόκειται περὶ τῆς πανηγύρεως τῆς Φθιώτιδος, διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα, ἡ ὁποία γίνεται τὴν 14 Σεπτεμβρίου καὶ διαρκεῖ μόνον δύο ἡμέρας. Ἀνετράπη λοιπὸν ὁ ἀρχικὸς προσδιορισμὸς ἀπὸ τοπικὰ συμφέροντα ὄχι τῆς αὐτῆς δυνάμεως μὲ τὰ τοπικὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων μερῶν, καὶ παρακαλῶ τοὺς ἀξιοτίμους Βουλευτὰς Τριχωνίας, Ναυπακτίας, Ἀκαρνανίας ἐν γένει, νὰ ὁμιλήσουν, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ συμφέροντος τῆς Εὐρυτανίας. Τέλος παρακαλῶ, τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ λυθῇ οὐχὶ ὑπὸ τὸ πρίσμα ἐπιμονῆς ἢ κομματικῶν σκέψεων καὶ μεροληψιῶν.

§71ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, τρεῖς εἶναι οἱ λόγοι οἱ προκαλέσαντες τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι τὰ συμφέροντα τῆς Δικαιοσύνης. Ἡ Κυβέρνησις ὁρίσασα ἡμέραν διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, εἶχεν ὑπ’ ὄψει τὴν λειτουργίαν τῶν δικαστηρίων, καὶ διὰ τοῦτο ἀπ’ ἀρχῆς ὥρισε τὴν 17ην Σεπτεμβρίου. Ἀλλ’ ἡ ἡμέρα αὕτη, κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν, ἣν ἐποιήσατο χθὲς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, προσέκοπτεν εἰς τὰ συμφέροντα τῶν πανηγυριστῶν τῆς Ἄρτης. Τούτου ἕνεκα, ἐνδοῦσα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς παρακλήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, συνέταμε τὴν προθεσμίαν, καὶ ἀντὶ νὰ εὐγνωμονῇ διὰ τοῦτο ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης τὴν Κυβέρνησιν, τοὐναντίον ἐπολέμησε σήμερον καὶ τὴν συντόμευσιν τῆς προθεσμίας ταύτης. Δεύτερος λόγος εἶναι αἱ διάφοροι πανηγύρεις, αἱ ἐνεργούμεναι κατὰ τὸν μῆνα Σεπτέμβριον. Ἐγώ, κύριοι Βουλευταὶ, δὲν γνωρίζω Κυριακήν, ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου, καθ’ ἣν νὰ μὴ τελῆται καὶ μία πανήγυρις εἰς διάφορα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Ἑπομένως καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἐνεργηθῶσιν ἐκλογαί, ἂν αἱ πανηγύρεις ἦναι κώλυμα πρὸς τοῦτο. Ὁ τρίτος λόγος, Κύριοι, ὁ καὶ σπουδαιότερος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἀπεκρούσθη ἡ 17η Σεπτεμβρίου, ἀποκρούεται δὲ ἤδη καὶ ἡ 10η, εἶναι αἱ ἐργασίαι, αἱ ἀπασχολοῦσαι τοὺς πληθυσμοὺς τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὸν τρυγητόν. Ἔχω καὶ ἐγὼ ὑποχρέωσιν ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ πολυάσχολος αὕτη ἐργασία τοῦ τρυγητοῦ ἄρχεται ἐν Τριπόλει καὶ ἐν γένει εἰς τὴν Ἀρκαδίαν, πλὴν ὀλίγων παραθαλασσίων δήμων, ἀπὸ τῆς 20 Σεπτεμβρίου καὶ λήγει τὴν 20 Ὀκτωβρίου. Ἐὰν λοιπὸν κατὰ τὴν 10 Σεπτεμβρίου ἔχωσι τρυγητὸν οἱ πολεμοῦντες τὸ νομοσχέδιον, καὶ δὲν εὐκαιροῦν οἱ ἐκλογεῖς των νὰ ἐκλέξωσι τοὺς δημοτικούς των ἄρχοντας, διαμαρτύρομαι καὶ ἐγὼ κατὰ τῆς ἀναβολῆς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, διότι ἄρχονται οἱ τρυγητοί. Ὥστε, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς τοπικὰς ἀσχολίας τῶν ἐκλογέων, ποτὲ δὲν δύνανται νὰ γείνουν ἐκλογαί.

§72ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὰς 17.

§73ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς 17, βλέπετε, εἶναι πανήγυρις εἰς τὴν Ἄρταν. Ὑποστηρίζω λοιπὸν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὡς ἔχει· διότι, ἐὰν ἀναβληθῶσιν αἱ ἐκλογαί, οἱ συμπατριῶταί μου δὲν δύνανται νὰ λάβωσι μέρος, διότι μέχρι τῆς 20 Ὀκτωβρίου καταγίνονται εἰς τὸν τρυγητὸν, ἐκεῖθεν δὲ μεταβαίνουν εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν σταφίδων.

§74Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Βεβαίως ἡ 10η Σεπτεμβρίου δὲν εἶναι ἡ μᾶλλον κατάλληλος, ἀλλὰ καὶ πᾶσα ἄλλη πέραν ταύτης εἶναι ἡ ὀλιγώτερον κατάλληλος. Τὸν Σεπτέμβριον εἶναι ἡ ἐποχὴ τοῦ τρυγητοῦ· ὁλόκληρος ὁ νομός Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ἡ Εὔβοια, αἱ νῆσοι, ἀσχολοῦνται εἰς αὐτὸν, οὐδεὶς δὲ ἐκ τῶν πολιτῶν τῶν μερῶν τούτων θὰ δύναται νὰ ἐξασκήσῃ τὰ ἐκλογικὰ αὑτοῦ δικαιώματα. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἔχουσι καθῆκον νὰ μεριμνήσωσι περὶ τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος καὶ ἵνα πάντες οἱ πολῖται προσέλθωσι κατὰ τὰς ἐκλογάς. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ἡ 17 Σεπτεμβρίου, ἥτις συμπίπτει εἰς τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὁ τρυγητὸς εὑρίσκεται ἐν τῇ μεγαλειτέρᾳ αὐτοῦ ἀκμῇ, οὐδέποτε πρέπει νὰ ὁρισθῇ (Θόρυβος). Διὰ δὲ τὴν ἄλλην ἀντίῤῥησιν περὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου, νομίζω ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι αἱ ἐξουσίαι τοῦ Κράτους εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ λειτουργῶσι, καὶ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς λόγος ἀποχρῶν πρὸς ἀναβολὴν ἐκλογῆς τὸ ὅτι ἡ μία ἢ ἡ ἄλλη ἐξουσία εἶναι ἐν ἀργίᾳ ἕνεκα τῶν διακοπῶν. Ὁ Ἄρειος Πάγος ὀφείλει νὰ ἦναι ἐν ἐνεργείᾳ, ὡς καὶ πᾶσα ἄλλη ἐξουσία τοῦ Κράτους, ὅταν ἡ ἀνάγκη τὸ ἀπαιτῇ. Ἐγὼ δὲ, ἀφοῦ δὲν γίνεται παραδεκτὴ ἡ πρότασίς μου περὶ προσδιορισμοῦ τῆς ἐκλογῆς κατὰ τὴν τελευταίαν Κυριακὴν τοῦ μηνὸς Ἰουλίου, ἀποδέχομαι τὴν 10ην Σεπτεμβρίου, διότι φρονῶ, ὅτι πᾶσα ἡμέρα συντομωτέρα τῆς 17ης εἶναι προτιμοτέρα.

§75ΤΡΑΚΑΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, μετὰ τὰ λεχθέντα ἡ Βουλὴ ἐπείσθη, καὶ πάντες οἱ συνάδελφοι ἀνέπτυξαν καλῶς τὸ ζήτημα, καὶ ἐθεωρήθη ἀκατάλληλος ἡ 17η Σεπτεμβρίου, ἀκαταλληλοτέρα ἡ 24η, καὶ καταλληλοτέρα ἡ 10η. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀκατάλληλος ἡ 10η, διότι καταστρέφει τὴν ἐμπορικὴν πανήγυριν Τατάρνης...

§76ΣΑΚΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ πανηγύρεως· λείπουν ὅλοι οἱ συμπολῖταί μας εἰς τὰς ἐργασίας.

§77ΤΡΑΚΑΣ. .. Ἡ πανήγυρις ἐκείνη ἐνδιαφέρει μόνον δύο ἐπαρχίας, ἐνῷ ἡ τῆς Ὑπάτης εἶναι πανήγυρις δι’ ὅλον τὸ Κράτος. Ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ἀπὸ τὸν νομὸν Φθιώτιδος, ἀπὸ τὰ πλεῖστα μέρη τῆς Θεσσαλίας καὶ ἐν μέρει τῆς Μακεδονίας, ἀπὸ τὴν Πελοπόννησον καὶ τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν, τὸ ¼ τοῦ πληθυσμοῦ ἐμπορεύεται εἰς τὴν πανήγυριν Ὑπάτης, ἐνῷ ὑποθέτω, ὅτι πλέον τῶν 5 ἀτόμων δὲν πηγαίνουν εἰς τὴν πανήγυριν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Εὐρυτανίας. Ἡ πανήγυρις τῆς Ὑπάτης ἄρχεται τὴν 14 Σεπτεμβρίου καὶ διαρκεῖ 4 ἡμέρας· ὥστε ὁ μεταβὰς ἐκεῖ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιστρέψῃ διὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 17 Σεπτεμβρίου. Λοιπὸν πῶς θὰ κανονίσωμεν τὴν 17ην; Ἐκτὸς τούτου ἀπὸ τῆς 10 Σεπτεμβρίου ἀρχίζει ὁ τρυγητὸς εἰς ὅλα τὰ μέρη, καὶ κωλύονται οἱ ἐκλογεῖς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καταλληλοτέρα εἶναι ἡ 10η, καθόσον μάλιστα ὡρίσθη ἤδη προχθὲς καὶ οὐδεὶς ἔκαμε λόγον περὶ μεταβολῆς.

§78Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μεθ’ ὅσα κατὰ τὰς δύο προηγουμένας συζητήσεις ἀνέπτυξα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, οὐδὲν νεώτερον ἔχω νὰ προσθέσω, εἰμὴ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν, ὅστις ἐπανέφερε τὸ ζήτημα περὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου. Οὐδὲν πρόσκομμα ὑπάρχει ἡ ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ὑποστηρίξω τὴν 10ην Σεπτεμβρίου ὡς ἡμέραν τῶν δημαιρεσιῶν, ἀλλὰ διὰ τοὺς ἔχοντας τὴν γνώμην περὶ 10ης Σεπτεμβρίου, νομίζω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ὑποστηρίζοντος ...

§79ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔκαμον κἀμμίαν πρότασιν.

§80Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ ἐπιχείρημά σας λοιπὸν, καὶ ὄχι πρότασις, δὲν εἶναι ὀρθόν. Ὅταν λέγωμεν ὁλομέλειαν, ἐννοοῦμεν κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου τοῦ 1887, ὅτι ὁρίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἀρειοπαγιτῶν ἐν ὁλομελείᾳ εἰς 11. Ὅλοι οἱ Ἀρειοπαγῖται εἶναι 15· μετὰ τοῦ προέδρου καὶ τοῦ ἀντιπροέδρου ἔχομεν 17. Κατὰ τὸν νόμον περὶ διακοπῶν, ὁρίζονται τμήματα, κατὰ τὰ ὁποῖα δικάζονται κατεπείγουσαι καὶ ἐμπορικαὶ ὑποθέσεις. Ὑπεστήριξα καὶ χθὲς, ὅτι ἡ ἐργασία, ἡ ἀνατεθεῖσα εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, δὲν εἶναι δικαστική, ἀλλ’ εἶναι διοικητική. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ γίνηται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καλλίτερον θὰ ἐγίνετο εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον· διὰ τοὺς τυχὸν δὲ χαρακτηρίζοντας τὴν ἐργασίαν ὡς δικαστικὴν, ἔχομεν τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου περὶ διακοπῶν, τοῦ ἔτους 1851, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται νὰ θεωρηθῇ κατεπείγουσα, τῇ προτάσει τοῦ Εἰσαγγελέως, καὶ ἡ ἔκδοσις τῆς ἀποφάσεως περὶ τοῦ διορισμοῦ τῶν ἀντιπροσώπων. Δὲν δύναται δὲ νὰ ὑποστηριχθῇ σπουδαίως, ὅτι θὰ ἦναι δυσχερὴς ὁ καταρτισμὸς τῆς ὁλομελείας, ὅταν θὰ ἔχωμεν τὸ τμῆμα τῶν διακοπῶν. Διὰ τοῦ περὶ τούτου διατάγματος δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ὁρίσῃ ἀριθμὸν ἀνώτερον, εἰ καὶ ὁ Πρόεδρος ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀνακαλέσῃ ἐν ἀνάγκῃ καὶ τοὺς μὴ συμπεριλαμβανομένους ἐν τῷ διατάγματι. Ἐὰν λοιπὸν συμφέροντα τῆς Πολιτείας ὑπαγορεύωσι τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἐκλογῶν κατὰ τὴν 10ην Σεπτεμβρίου, δὲν δύναται νὰ σταματήσῃ ἡ Βουλὴ ἕνεκα κωλύματος δῆθεν τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§81ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐπειδὴ οἱ κύριοι Βουλευταὶ δὲν δύνανται νὰ συμβιβάσωσι τὰς πανηγύρεις των μὲ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς, ἐγὼ προτείνω νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ ἢ τὴν 3ην Σεπτεμβρίου, ἢ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1896 (ἱλαρότης).

§82ΠΕΡΡΟΣ. Θὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Φιλάρετον, ὅτι τὸ τμῆμα τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸ ὁποῖον θὰ συνεδριάσῃ κατὰ Αὔγουστον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διορίσῃ τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους, διότι δὲν ἀποτελεῖ ὁλομέλειαν· ἔχομεν ἀνάγκην 4 ἔτι Ἀρειοπαγιτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ συνέλθωσι· δὲν ἔχουσιν ὑποχρέωσιν οἱ δικασταὶ, οἱ ὁποῖοι διατελοῦσιν ἐν ἀδείᾳ, νὰ προσέλθωσιν. Ἐὰν λοιπὸν πρόκειται νὰ γείνωσιν αἱ ἐκλογαὶ τὴν 10 Σεπτεμβρίου, πρέπει νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ διακοπὰς ὁ Ἄρειος Πάγος κατὰ Αὔγουστον. Δὲν δύναται ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ διορίσῃ δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὡρισμένην ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ ὁρισθῇ, ὅτι κατὰ τὸν μῆνα Αὔγουστον ὁ Ἄρειος Πάγος δὲν θὰ ἔχῃ διακοπὰς.

§83Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τοῦτο δύναται νὰ ὁρίσῃ τὸ διάταγμα περὶ διακοπῶν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει ἕτερος τὸν λόγον. Δύο τροπολογίαι ὑπάρχουσιν, ἡ τοῦ κ. Φιλαρέτου καὶ ἡ τῶν κ. κ. Πέῤῥου καὶ Μπούτου. Ἀπωτέρα εἶναι ἡ τοῦ κ. Φιλαρέτου, ἥτις ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἡ διὰ τοῦ ἀπὸ 4 Μαΐου 1895 διατάγματος ὁρισθεῖσα ψηφοφορία πρὸς ἐκλογὴν τῶν νέων δημοτικῶν ἀρχῶν ἀναβάλλεται διὰ τὴν 13 Αὐγούστου 1895.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἡ τροπολογία τῶν κ.κ. Μπούτου καὶ Πέῤῥου ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ κατὰ τὴν πρώτην Κυριακὴν τοῦ προσεχοῦς μηνὸς Ἰουλίου ἐνεργηθησομένη ψηφοφορία πρὸς ἐκλογὴν τῶν νέων δημοτικῶν ἀρχῶν ἀναβάλλεται διὰ τὴν τετάρτην Κυριακὴν τοῦ προσεχοῦς μηνὸς Σεπτεμβρίου, ἤτοι τὴν 24 τοῦ μηνὸς τούτου.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί). Ἀπεῤῥίφθη.

§85ΣΑΚΚΗΣ. Δὲν ἀπεῤῥίφθη.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀντίθετον. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῶν κ. κ. Πέῤῥου καὶ Μπούτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Τὸ Προεδρεῖον ἀντελήφθη, ὅτι ἡ τροπολογία ἀπεῤῥίφθη.

§87ΣΑΚΚΗΣ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐγειρόμενοι). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῶν κ. κ. Πέῤῥου καὶ Μπούτου, ὅπως αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ἐνεργηθῶσι τὴν 24 Σεπτεμβρίου τοῦ 1895, λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Σπ. Τσιτσάρα καὶ Π. Μερλοπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 136· ἐκ τούτων 45 εἶπον Ναί, 90 εἶπον Ὄχι, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις τῶν κ. κ. Μπούτου καὶ Πέῤῥου ἀπεῤῥίφθη. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἀνεγνώσθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2. Ἀναγινώσκεται ὡς ἔχει ἐν τῷ ἀνατυπωθέντι κειμένῳ, τροποποιηθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§90ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 2. Αἱ ὑποβληθεῖσαι ὑπὸ δημοτικῶν ὑπαλλήλων παραιτήσεις θεωροῦνται ὡς μὴ δοθεῖσαι, αἱ δὲ ὑπὸ τῶν δικαστηρίων γενόμεναι ἀνακηρύξεις ἀκυροῦνται, καὶ τὸ καταβληθὲν ἀντίτιμον τῶν ἐκλογικῶν εἰδῶν χρησιμεύει διὰ τὴν νέαν πρότασιν τοῦ ὑποψηφίου, ἐὰν προταθῇ καὶ αὖθις.» Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Φιλαρέτου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς.

§91ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἀπὸ 4 Μαΐου 1895 διάταγμα ἀκυροῦται· ἐπίσης αἱ δυνάμει αὐτοῦ γενόμεναι ὑπὸ τῶν Πρωτοδικείων ἀνακηρύξεις ὑποψηφίων. «Τὸ κατὰ τὸν νόμον ᾼϞΘʹ τῆς 30 Μαρτίου 1883 κατατεθὲν ἀντίτιμον τῶν ἐκλογικῶν εἰδῶν ἐπιστρέφεται τοῖς δικαιούχοις τὸ βραδύτερον ἐντὸς ἡμερῶν δεκαπέντε ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου, ἐκτὸς ἐὰν οὗτοι διὰ δηλώσεως γνωστοποιήσωσιν εἰς τοὺς ἁρμοδίους ταμίας τὴν συναίνεσίν των, ὅπως τὸ ἐκδοθὲν περὶ αὐτῶν γραμμάτιον χρησιμοποιηθῇ διὰ τὰς γενησομένας προτάσεις τῶν δημαιρεσιῶν τῆς 13 Αὐγούστου 1895. «Ἡ αἴτησις, ἡ ἀπόδειξις περὶ ἐπιστροφῆς καὶ ἡ δήλωσις, περὶ ὧν προνοεῖ τὸ ἀμέσως προηγούμενον ἐδάφιον, γράφονται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου. «Αἱ παρατηρήσεις ἢ καὶ αἱ τυχὸν ἀποδοχαὶ αὐτῶν, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου τῆς 19 Νοεμβρίου 1864 καὶ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου ᾼϞΘʹ τῆς 30 Μαρτίου 1883, θεωροῦνται ὡς μὴ γενόμεναι, τῶν παραιτηθέντων διατηρουμένων εἰς τὰς θέσεις ἢ τὰ ἀξιώματά των.»

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2;

§93ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα νὰ διαγραφῶσιν αἱ τρεῖς λέξεις «ὑπὸ δημοτικῶν ὑπαλλήλων», διότι τότε θὰ ἦναι γενικωτέρα ἡ ἔννοια τοῦ νόμου καὶ ἑπομένως θὰ περιλαμβάνῃ καὶ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς δημοτικούς, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν τὰς παραιτήσεις των. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλῃ τοῦτο πρὸς εὐχερεστέραν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου, καλῶς. Ἔκαμον τὴν παρατήρησιν καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑπέβαλον καὶ τροποποίησιν τότε.

§94ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πολὺ σωστόν.

§95ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νὰ λέγῃ μόνον «αἱ ὑποβληθεῖσαι παραιτήσεις», διότι τότε συμπεριλαμβάνονται καὶ αἱ γενόμεναι παρὰ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων.

§96ΡΑΛΛΗΣ. Παρεκάλεσα προχθὲς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸς συμπλήρωσιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δεχθῇ, ὅπως τεθῇ «αἱ παραιτήσεις δημάρχων, δημοτικῶν παρέδρων, δημοσίων καὶ δημοτικῶν ὑπαλλήλων», διότι διὰ τῆς ἐκφράσεως «δημοτικὸς ὑπάλληλος» δὲν ἐμφαίνεται μήτε ὁ δήμαρχος μήτε ὁ δημοτικὸς ὑπάλληλος.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον;

§98Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ διατύπωσις, ἡ ὁποία ἐγένετο, εἶναι τὸ πᾶν, καὶ εὐχαριστῶ τὸν κ. ἐκ Ξηροχωρίου Βουλευτὴν, διότι ἐνίσχυσε τὴν ἰδικήν μου τροποποίησιν, διότι ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ τῆς τροπολογίας μου ὑπάρχουσιν αἱ λέξεις «αἱ παραιτήσεις ἢ καὶ αἱ τυχὸν ἀποδοχαὶ αὐτῶν, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου τῆς 19 Νοεμβρίου 1864 καὶ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου ᾼϞΘʹ τῆς 30 Μαρτίου 1883, θεωροῦνται ὡς μὴ γενόμεναι.»

§99ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι καὶ ἄλλαι τροπολογίαι...

§100Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν ἄλλων· ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐμῆς, ὅτι διατυποῦται δι’ αὐτοῦ τοῦ ἐδαφίου ἀκριβῶς ὅ,τι ἀναφέρεται εἰς τοὺς νόμους· ὥστε εἴτε δήμαρχος εἴτε δημοτικὸς ὑπάλληλος εἶναι, συμπεριλαμβάνεται· ἀκριβῶς δὲ, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοῦ ἄρθρου 2, παρακαλῶ νὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τινὰς ἐκ τῶν ἄλλων τροπολογιῶν, συγκεκριμένως δὲ, πρῶτον ὅτι ἀκυροῦται τὸ διάταγμα τὸ δημοσιευθὲν τῆς 4 Μαΐου 1895, διότι περὶ αὐτοῦ δὲν γίνεται λόγος· ἐξεδόθη ἓν διάταγμα· αὐτὸ μένει εἰς τὸν ἀέρα· τὸ διάταγμα αὐτὸ πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ διὰ τοῦ νόμου...

§101ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ εἴπομεν χθὲς, ὅτι ὑπονοεῖται.

§102Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶναι σαφέστερον νὰ μνημονευθῇ εἰς τὸν νόμον. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι, ὅπως ἐδέχθη, καλῶς ποιῶν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν συμψηφισμὸν τοῦ γραμματίου, δύναται νὰ προνοήσῃ καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουσι νὰ ἐκτεθῶσι μετὰ τὴν ἀναβολὴν τῶν δημαιρεσιῶν· τί θὰ γείνῃ ὡς πρὸς αὐτούς;

§103ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Θὰ ἐπιστραφῇ τὸ καταβληθὲν ἀντίτιμον.

§104Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ὑπάρχει διάταξις. Τελευταῖον παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἀπόδειξις δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι τὴν ἐπιστροφὴν, πρέπει νὰ γίνηται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου.

§105ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τί παραδέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν;

§106ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, ἀφαιρουμένων μόνον τῶν λέξεων «ὑπὸ δημοτικῶν ὑπαλλήλων».

§107ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πολὺ καλά· οὕτω συμπληροῦται.

§108ΠΕΡΡΟΣ. «Αἱ ὑποβληθεῖσαι παραιτήσεις» εἶναί τι ἀόριστον. Νὰ προστεθῇ «ἐπὶ σκοπῷ νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς τὰς ἐκλογάς».

§109ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ νόμος εἶναι εἰδικὸς διὰ τὴν περίπτωσιν.

§110ΠΕΡΡΟΣ. Ὑποβάλλει τις παραίτησιν διά τινα λόγον. «Αἱ ὑποβληθεῖσαι παραιτήσεις»· διατί; Πρέπει νὰ ὁρισθῇ.

§111ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Φιλαρέτου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φιλαρέτου, ὅπως ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, μὲ τὴν διαγραφὴν δηλ. τῶν λέξεων «ὑπὸ δημοτικῶν ὑπαλλήλων», παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Φιλαρέτου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς.

§113ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Διὰ τὴν περίοδον τῶν ἀναβαλλομένων δημαιρεσιῶν αἱ διὰ τῶν ἄρθρων 16 καὶ 17 τοῦ νόμου ΧΓʹ τῆς 19 Νοεμβρίου 1864 περὶ δημαιρεσιῶν, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου ΘΞΔʹ τῆς 17 Μαΐου 1882, προθεσμίαι περιορίζονται διὰ τὴν ἀποστολὴν τῶν πρακτικῶν ὑπὸ τῆς Διοικητικῆς ἀρχῆς εἰς τὸν Πρόεδρον εἰς πέντε ἡμέρας, διὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πρωτοδικείου εἰς δέκα ἡμέρας, διὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἀποφάσεως ἐν τῷ Δημαρχείῳ καὶ διὰ τὴν προθεσμίαν τῆς ἐφέσεως ἀνὰ δύο ἡμέρας, καὶ διὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου εἰς δεκαπέντε ἡμέρας.»

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3; Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Φιλαρέτου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φιλαρέτου, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4, ὡς ἔχει ἐν τῷ τροποποιηθέντι κειμένῳ.

§115ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ ἐγκατάστασις τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τῆς περιόδου ταύτης γενήσεται τὴν πρώτην προσεχοῦς μηνὸς Δεκεμβρίου, παρατεινομένης τῆς ἐξουσίας τῶν ὑφισταμένων δημοτικῶν ἀρχῶν μέχρι τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν νέων.»

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Φιλαρέτου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς.

§117ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ἰσχύουσιν ἐξαιρετικῶς μόνον διὰ τὰς ἐνεργηθησομένας τὴν 13 Αὐγούστου 1895 δημαιρεσίας τῆς περιόδου, ἥτις ἄρχεται τὴν 1 Ὀκτωβρίου 1895, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου ΔϞΘʹ τῆς 30 Μαρτίου 1883.»

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4;

§119Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ χθὲς κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπέβαλον παρατήρησίν τινα, καὶ σήμερον θεωρῶ πάλιν ἀναγκαῖον νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο χρήζει μικρᾶς τινος τροποποιήσεως, πολὺ ἀναγκαίας, ὅπως προληφθῶσιν ἐνδεχόμεναι παρερμηνεῖαι καὶ ἀμφισβητήσεις περὶ τῆς ἀληθοῦς ἐννοίας αὐτοῦ. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὁρίζεται ὅτι οἱ νέοι δημοτικοὶ ἄρχοντες, οἵτινες ἤθελον ἐκλεγῆ τὴν 10 Σεπτεμβρίου, θὰ ἀναλάβωσι τὰ δημαρχικὰ αὐτῶν καθήκοντα τὴν 1 Δεκεμβρίου, ἀλλὰ τὸ ἄρθρον καὶ ἐν γένει τὸ νομοσχέδιον σιωπᾷ ἐντελῶς περὶ τοῦ χρόνου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ λήξωσι τὰ καθήκοντα ταῦτα. Κατὰ τὸν νόμον τὸν περὶ δημαιρεσιῶν, ἡ διάρκεια τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν ὁρίζεται τετραετὴς, ἀλλὰ κατ’ ἄλλο ἄρθρον τοῦ αὐτοῦ νόμου αὐτοδικαίως οἱ δήμαρχοι θεωροῦνται πεπαυμένοι τὴν 1 Ὀκτωβρίου.

§120ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀναφέρεται τοῦτο εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 4· «παρατεινομένης τῆς ἐξουσίας τῶν ὑφισταμένων δημοτικῶν ἀρχῶν μέχρι τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν νέων».

§121ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο λέγω ἐγώ. Προσπαθήσατε πρῶτον νὰ μὲ ἐννοήσητε καὶ κατόπιν νὰ μὲ διακόψητε. Ἐγὼ λέγω διὰ τὴν λῆξιν τῶν καθηκόντων τῶν νέων δημοτικῶν ἀρχῶν· τὸ ἄρθρον σιωπᾷ ἐντελῶς περὶ τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελον λήξει τὰ καθήκοντα ταῦτα.

§122ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ καθεστὼς νόμος τὸ ὁρίζει.

§123ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ ἓν ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ δημαιρεσιῶν ἡ διάρκεια τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν ὁρίζεται τετραετὴς, κατ’ ἄλλο δὲ ἄρθρον, ὁρίζεται ὅτι ἡ διάρκεια αὐτῶν αὐτοδικαίως παύει τὴν 1 Ὀκτωβρίου. Γεννᾶται λοιπὸν φυσικῷ τῷ λόγῳ τὸ ἐρώτημα, γεννᾶται ἐντεῦθεν ἡ ἀπορία, πότε ὡρισμένως οἱ νέοι δήμαρχοι, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἐκλεγῆ τὴν 10 Σεπτεμβρίου, θέλουσι παύσει ὄντες δήμαρχοι; Θὰ λήξωσι τὰ καθήκοντα αὐτῶν τὴν 1 Ὀκτωβρίου 1899; ἢ θὰ λήξωσι, συμφώνως πρὸς τὸ ἓν ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ δημαιρεσιῶν, μετὰ πλήρη τετραετίαν, δηλ. τὴν 1 Δεκεμβρίου τοῦ 1899; Τοῦτο εἶναι φανερόν· εἶναι ἀσάφεια εἰς τὸν νόμον, ἥτις δύναται νὰ δημιουργήσῃ δυσχέρειαν μεθαύριον. Σήμερον ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι τὸ μέτρον εἶναι προσωρινὸν, καὶ ἐννοοῦμεν γὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρώην καθεστὼς, εὐθὺς ὡς παρέλθῃ ἡ τετραετία αὕτη· ἀλλὰ μεθαύριον φυσικὸν εἶναι νὰ γεννηθῶσιν ἀμφιβολίαι, αἱ ὁποῖαι ἐνδεχόμενον νὰ ἔχωσι μεγάλην σημασίαν, περὶ τοῦ κύρους τῶν δημοτικῶν πράξεων ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, αἱ ὁποῖαι θὰ γείνωσι κατὰ τὸ διάστημα τὸ ἀπὸ 1 Ὀκτωβρίου 1899 μέχρι 1 Δεκεμβρίου 1899. Θεωρῶ λοιπὸν καλὸν, ὅπως προστεθῇ ἀναγκαία διάταξις, ὁρίζουσα ῥητῶς, ὅτι θὰ λήξωσι τὰ καθήκοντα τῶν νέων δημάρχων τὴν 1 Ὀκτωβρίου 1899, ἵνα προληφθῶσιν ὅλα αὐτὰ τὰ ἐνδεχόμενα ἄτοπα. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει παραδεχθῆ τὴν παρατήρησίν μου ταύτην· πιστεύω δὲ πολὺ περισσότερον, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ συμπολίτης μου κ. Ράλλης δὲν θὰ δυσκολευθῇ νὰ τὴν παραδεχθῇ καὶ οὗτος, καὶ δὲν θὰ σπεύσῃ νὰ καταγγείλῃ καὶ αὐτὴν ὡς ἀντισυνταγματικὴν, ὡς ἔπραττε χθὲς διὰ τὴν ἄλλην ἐκείνην προσθήκην, τῆς ὁποίας ἐκαυχήθη ὅτι αὐτὸς ἦτο ὁ πατὴρ, αὐτὸς καὶ ὁ γεννήτωρ, τὴν ὁποίαν αὐτὸς οὗτος ὑπερηφανεύετο ὅτι ἔφερεν εἰς τὸ φῶς, ἐνῷ συγχρόνως κατεγίνετο παραδόξως ἐπὶ ὥραν ὁλόκληρον νὰ πείσῃ ὅλους ἡμᾶς, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὴ, ὅτι διασαλεύει αὐτὰς τὰς βάσεις τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας καὶ τοῦ Συντάγματος, ὅτι ἑπομένως εἶναι μὴ ψηφιστέα, ἀποῤῥιπτέα εἰς τὸν Καιάδαν τῆς ἀφανείας, μιμούμενος ἐντελῶς τὸν Κρόνον, ὅστις ἔσπευδε μὲ πολλὴν ὄρεξιν καὶ πολλὴν ἡδυπάθειαν νὰ καταπίνῃ τὰ τέκνα του, μόλις γεννώμενα (ἱλαρότης).

§124ΡΑΛΛΗΣ. Μετὰ μελέτην εἰκοσιτετράωρον τῆς μυθολογίας κατώρθωσε τέλος νὰ εὕρῃ δικαιολογίαν κατὰ τῆς χθεσινῆς ἀναπτυχθείσης γνώμης μου ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ ἐκείνης· πρόκειται περὶ τῆς συνδρομῆς, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου ὑπὲρ τῆς τροπολογίας του, τὴν ὁποίαν δὲν εὑρίσκω μὲν ἀντισυνταγματικὴν, ἀλλ’ εὑρίσκω ἄνευ ἐννοίας, τοῦτο δὲ, διότι ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἀνέγνωσε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, λύει τὸ ζήτημα. Ἀφοῦ ὁ νόμος ὁ ἤδη ψηφιζόμενος εἶναι προσωρινός, οὔτε μεταβάλλει τὸ διαρκὲς καθεστὼς, τὸ ἐκ τοῦ νόμου τοῦ τροποποιουμένου μόνον διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς, ἕπεται ὅτι ὁ νόμος ὁ καθεστὼς θέλει ἰσχύσει, καθ’ ὅσον ὁρίζει πότε λήγει ἡ περίοδος τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, αἵτινες ἤθελον ἐκλεγῆ κατὰ τὴν 10 Σεπτεμβρίου. Ἀληθῶς ὑπάρχει μία διάταξις, ἡ ὁποία ὁρίζει, ὅτι εἶναι τετραετὴς ἡ διάρκεια τῆς δημοτικῆς περιόδου, ἀλλὰ συγχρόνως ὑπάρχει ἑτέρα διάταξις ἐν τῷ ϞΓʹ νόμῳ, κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτοδικαίως ἡ ἐξουσία τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν λήγει τὴν 30 Σεπτεμβρίου.

§125Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία διάταξις;

§126ΡΑΛΛΗΣ. Τοῦ ϞΓʹ νόμου.

§127Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί θὰ ἰσχύσῃ αὐτὴ καὶ ὄχι ἡ ἄλλη;

§128ΡΑΛΛΗΣ. Διότι ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν εἶναι προσωρινὸς, ὁ ἄλλος δὲ εἶναι ὁ νόμος, ὅστις διέπει διαρκῶς τὰ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, ὁ νόμος δὲ οὗτος ὁ προσωρινὸς, ὁ ὁποῖος ψηφίζεται ἤδη, ἔχει ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν, οὐδὲ πρέπει νὰ παρατρέξητε τὸν σκοπὸν αὐτοῦ, ἔχει ὡς μόνον σκοπὸν τὴν ἀναβολὴν τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν ἀπὸ τῆς πρώτης Κυριακῆς τοῦ μηνὸς Ἰουλίου εἰς τὴν 10 Σεπτεμβρίου, ὅλαι δὲ αἱ ἄλλαι διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἔρχονται ἀκριβῶς εἰς ἐπίῤῥωσιν αὐτοῦ τοῦ σκοποῦ, ἀφορῶντος μόνον εἰς τὰς προσεχεῖς δημοτικὰς ἐκλογάς. Οὐδεμίαν ἄλλην ἔννοιαν ἔχουσιν αἱ ἄλλαι διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν σκοποῦμεν νὰ θίξωμεν τὸ καθεστὼς, μήτε σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ θίξῃ τὸ καθεστώς· πρόκειται μόνον ν’ ἀναβληθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν ἀπὸ τῆς 2 Ἰουλίου εἰς τὴν 10 Σεπτεμβρίου· τοῦτο δὲ γίνεται. Δὲν μεταβάλλεται ἑπομένως ὁ χρόνος τῆς λήξεως τῆς νέας δημοτικῆς περιόδου, μήτε ὑπάρχει τι τὸ ἀντισυνταγματικὸν, διότι οὐδενὸς ἀντιποιούμεθα δικαιώματα· ἀφοῦ δὲ ὁρίζεται ἀπὸ τοῦδε διὰ νόμου, ὅτι ἡ ἐκλογὴ θὰ λάβῃ χώραν τὴν 10 Σεπτεμβρίου, ὁρίζεται δ’ ἐκ τοῦ νόμου τοῦ καθεστῶτος, ὅτι ἡ περίοδος ἡ δημοτικὴ λήγει τὴν 30 Σεπτεμβρίου, ὅλα τὰ κείμενα συμβιβάζονται· θὰ ἦναι τετραετὴς ἡ περίοδος, μεῖον τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀναβληθήσεται ἡ ἐγκατάστασις τῶν νέων ἀρχῶν.

§129ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ὀλίγας λέξεις ἔχω νὰ προσθέσω. Διέκοψα τὸν ἕτερον ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτὴν, διότι δὲν ὑπέθετον ὅτι ἤθελεν ἀναπτύξει τὸ ζήτημα τοῦτο, καθόσον τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ΑϞΘ, νόμου ἀκριβῶς λύει τὸ ζήτημα. Τὸ εἰρημένον ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει): «Τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν αἱ περίοδοι λήγουσι τὴν 30 Σεπτεμβρίου κατὰ πᾶν τέταρτον ἔτος, αἱ δὲ νέαι δημαιρεσίαι ἐνεργοῦνται τῇ πρώτῃ Κυριακῇ τοῦ Ἰουλίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους.» Μοὶ φαίνεται καθαρὸν τὸ ζήτημα, καὶ οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη διασαφήσεως.

§130ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι, ὅταν γεννᾶται μία ἀμφισβήτησις, οἰκονομικώτερον τοῦ χρόνου εἶναι νὰ προστίθηται μία λέξις εἰς ἕνα νόμον, παρὰ νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ συζήτησις καὶ ἡ κατανάλωσις τοῦ χρόνου. Ὁ εἷς τῶν ἐξ Ἀττικῆς ἀξιοτίμων Βουλευτῶν εἶπεν, ὅτι οὐδεμία μένει ἀμφιβολία, διότι τοιαύτην οὗτος ἔδωκεν ἑρμηνείαν, ἀλλ’ εἷς ἄλλος θὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν μένει καμμία ἀμφιβολία περὶ τοῦ ἐναντίου, ἀφοῦ ὁ ἕτερος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶχε δώσει τὴν ἀντίθετον ἑρμηνείαν.

§131ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ γράμμα τοῦ νόμου εἶναι καθαρόν.

§132ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς ὅταν ἐκφέρωνται γνῶμαι τοιαῦται ἐν τῇ Βουλῇ καὶ παραλείπηται μία διασάφησις, δὲν θὰ κατανοῆται διατὶ ἡ παράλειψις τῆς προσθήκης ταύτης, καὶ ἑπομένως ὁ ἑρμηνεύων κατόπιν τὸν νόμον θὰ ἐπικαλῆται ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπῄτουν νὰ προστεθῇ μία λέξις, καὶ ἐπειδὴ δὲν θὰ κατανοῆται, διατὶ δὲν προσετέθη ἡ λέξις, θὰ κλίνῃ ὑπὲρ τῆς γνώμης ὅτι ὁ νόμος δὲν ἐννοεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει ὁ κ. Ράλλης, ἀλλ’ ἐννοεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐννοεῖ ὁ κ. Ἀγγελόπουλος. Ἀκριβῶς λοιπὸν διότι ἐγεννήθη ἡ συζήτησις αὐτή, πρέπει νὰ λήξῃ διὰ τῆς προσθήκης μιᾶς λέξεως, πρὸς ἀποφυγὴν ἐνδεχομένης παρερμηνείας.

§133ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι τὸ ἄρθρον 4 εἶναι καὶ πλῆρες καὶ σαφές· μ’ ὅλα ταῦτα δὲν ἔχομεν δυσκολίαν νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου, καὶ τὸν παρακαλοῦμεν μάλιστα νὰ τὴν διατυπώσῃ.

§134Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὕτως ἔχει ἡ τροπολογία (ἀναγινώσκει): «ἡ λῆξις δὲ αὐτῶν γενήσεται τὴν 30 Σεπτεμβρίου 1899».

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῦ νὰ τεθῇ;

§136ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὰς λέξεις «τὴν 1ην προσεχοῦς Δεκεμβρίου».

§137ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν διατυποῦται καλῶς.

§138ΒΟΤΣΗΣ. Ἰδού, κύριε Πρόεδρε, οὕτω διατυποῦται καλλίτερον τὸ ἄρθρον (ἀναγινώσκει). «Ἡ ἐγκατάστασις τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τῆς περιόδου ταύτης, ληγούσης τὴν 30 Σεπτεμβρίου 1899, γενήσεται τὴν 1 τοῦ προσεχοῦς μηνὸς Δεκεμβρίου, παρατεινομένης τῆς ἐξουσίας τῶν ὑφισταμένων δημοτικῶν ἀρχῶν μέχρι τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν νέων».

§139ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὕτως ἔχει καλῶς.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Φιλαρέτου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς διετυπώθη ὑπὸ τοῦ κ. Βότση, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου;

§141Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ὑποδείξω τὸν παρ’ ἐμοῦ διατυπωθέντα τίτλον τοῦ νομοσχεδίου «Περὶ ἀναβολῆς τῶν ὁρισθεισῶν διὰ τὴν 2 Ἰουλίου 1895 δημαιρεσιῶν», ὡς τὸν καταλληλότερον τοῦ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τεθέντος, ὅπερ ὅμως δὲν ἔχει σημασίαν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ δεχθῇ μίαν παρατήρησιν, ἵνα μὴ τὸ νομοσχέδιον γείνῃ νόμος, κακῶς ὄντως διατετυπωμένου τοῦ ἄρθρου 1ου. Τὸ ἄρθρον τὸ ψηφισθὲν λέγει: «Ἡ κατὰ τὴν πρώτην Κυριακὴν τοῦ προσεχοῦς μηνὸς Ἰουλίου ἐνεργηθησομένη ψηφοφορία πρὸς ἐκλογὴν τῶν νέων δημοτικῶν ἀρχῶν ἀναβάλλεται διὰ τὴν δευτέραν Κυριακὴν τοῦ προσεχοῦς μηνὸς Σεπτεμβρίου, ἤτοι τὴν 10 τοῦ μηνὸς τούτου.» Ἀλλ’ ἐκείνη ἥτις ἀναβάλλεται, πῶς θέλει ἐνεργηθῆ; Νομίζω, ὅτι ὑπὸ γραμματικὴν ἔποψιν ἠδύνατο νὰ διατυπωθῇ οὕτως: «Ἡ κατὰ τὴν 2 Ἰουλίου 1895 ὁρισθεῖσα ψηφοφορία πρὸς ἐκλογὴν τῶν νέων δημοτικῶν ἀρχῶν ἀναβάλλεται διὰ τὴν 10 Σεπτεμβρίου 1895».

§142Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου προβάλλει γνώμην, τὴν ὁποίαν γραμματικῶς κρίνω ὀρθήν, νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει πλέον δικαίωμα νὰ ἀποδεχθῇ αὐτήν. Ἡ γνώμη αὕτη μεταβάλλει κείμενον ἄρθρου ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ γενομένου ὑπὸ ταύτης ἀποδεκτοῦ. Ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ συνόλου ἄλλον ἔχει σκοπόν. Ἐπειδὴ κατὰ τὴν κατὰ μέρος συζήτησιν τῶν ἄρθρων νομοσχεδίου τινὸς δυνατὸν νὰ ἐψηφίσθη διάταξις, ἡ ὁποία ματαιώνει ἢ παραβλάπτει τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐπειδὴ ἐνδέχεται νὰ ὑπάρξωσι Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι νὰ προτιμῶσι νὰ μὴ γένηται ἀποδεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ τοιαύτην περιέχει διάταξιν, γίνεται ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ συνόλου καὶ ἐρωτᾶται ἡ Βουλή. Νομίζω λοιπόν, ὅτι διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ κ. ἐκ Βόλου Βουλευτοῦ, τὴν ὁποίαν ἄλλως εὑρίσκω ὀρθὴν γραμματικῶς.

§143ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Πρὶν ἢ ὁριστικῶς ἐπιψηφισθῇ τὸ σύνολον, ἐνόμισα καλόν, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ὑπουργόν, σύστασιν σχετιζομένην πρὸς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ὅπερ ἐντὸς ὀλίγου μέλλει νὰ κατασταθῇ νόμος. Κατὰ τὸν νόμον τὸν δημοτικόν, αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ ἔχουσι τὴν ὑποχρέωσιν, ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου νὰ καταρτίσωσι τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ὑπ’ αὐτοὺς δήμων, καὶ ἡ διοικητικὴ ἀρχή, ὡς προϊσταμένη, ἔχει ἐπίσης ὑποχρέωσιν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ ἐγκρίνῃ αὐτόν. Διὰ τῆς ἐπιψηφισθείσης ἤδη ἀναβολῆς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν πρόκειται δημοτικοὶ ἄρχοντες, οἱ ὁποῖοι, καθ’ ἑαυτὸ εἰπεῖν, εἶναι τοποτηρηταὶ τῆς δημοτικῆς ἐξουσίας, νὰ κανονίσωσι τὰ οἰκονομικὰ τῶν δήμων διὰ τὸ 1896, ἐνῷ δὲν θὰ διοικήσουν οἱ πλεῖστοι τούτων τοὺς δήμους τούτους. Σημειωτέον δέ, ὅτι εἶναι λίαν πιθανὸν τὰ πλεῖστα πρόσωπα τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν τῶν ὑφισταμένων νὰ μὴ ἐκλεχθῶσιν ἐκ νέου, πλεῖστοι δὲ τούτων νὰ ἔχωσι πρὸ αὐτῶν ἐκλεχθέντας δημάρχους τοὺς ἀντιπάλους αὐτῶν. Εἶναι λοιπὸν λίαν πιθανόν, ὅτι ὁ καταρτισμὸς τῶν τοιούτων προϋπολογισμῶν θέλει γείνῃ ἐναντίον τῶν πραγματικῶν συμφερόντων τῶν δήμων, ἴσως ἐκ φατριασμοῦ, ἴσως καὶ ἐξ ἄλλων λόγων. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καλὸν ἤθελεν εἶναι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις συμμερίζηται τὴν περὶ τούτου γνώμην μου, νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ αἴρηται τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον κατ’ ἀνάγκην θέλει ἐπέλθει ἐκ τῆς ἀναβολῆς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, εἴτε καὶ διοικητικῶς νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως τὸ ἄτοπον τοῦτο μὴ λάβῃ χώραν.

§144ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ διορθώσεως λάθους γραμματικοῦ, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπομνήσω τὸ ἄρθρον 42 τοῦ Κανονισμοῦ, καθ’ ὃ ἐπὶ τοῦ συνόλου ἀπαγορεύεται ἡ συζήτησις καὶ ἡ πρότασις τροποποιήσεως ἤδη ἐψηφισμένης διατάξεως. Ἰδοὺ πῶς ἔχει ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 42 (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τῆς ἀναγνώσεως ταύτης οὐδεμία νέα πρότασις, ἐξ ἐκείνων περὶ τῶν ὁποίων ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή, δύναται νὰ γείνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως, καὶ οὐδεμία τροποποίησις δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς συζήτησιν, ἂν δὲν ἔχῃ ἀντικείμενον ἀποκλειστικὸν τὴν συζήτησιν τοῦ κειμένου.» Δὲν ὑπάρχουσι λοιπὸν τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ γείνωσιν ἀντικείμενον συζητήσεως κατὰ τὴν ψηφοφορίαν τοῦ συνόλου, ἀλλ’ ἡ συζήτησις πρέπει νὰ ἔχῃ ὡς ἀντικείμενον ἀποκλειστικὸν αὐτὸ τὸ ψηφισθὲν κείμενον, τοιαύτη δὲ δὲν εἶναι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἐκ Βόλου ἀξιότιμος Βουλευτής. Πρόκειται περὶ τροποποιήσεως τοῦ κειμένου καὶ ὄχι περὶ διατάξεως αὐτοῦ, καὶ ὡς τοιαύτην δὲν νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται ν’ ἀποδεχθῇ.

§145Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ δὲν δύναται νὰ ἐκταθῇ ἐπὶ τὴν οὐσίαν τῆς ἐνασκήσεως τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας· κανονίζει τὴν τάξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἐκπληροῖ τὰ καθήκοντά της, δὲν ἐπηρεάζει ὅμως τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ὀφείλει νὰ τὰ ἐκτελέσῃ, συμμορφουμένη μὲ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, τὰ νομοσχέδια συζητοῦνται κατ’ ἄρθρον καὶ ψηφίζονται κατ’ ἄρθρον ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ δὲ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, οὐδαμῶς δύναται νὰ μεταβληθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ συνόλου εἶναι ψηφοφορία, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἐπιφέρει τὴν γνώμην αὐτῆς, ἐὰν πρέπῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, μετὰ τὴν γενομένην συζήτησιν καὶ τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβεν, ἐὰν πρέπῃ νὰ γείνῃ νόμος ἢ οὔ, δὲν εἶναι ὅμως συζήτησις καὶ εὐκαιρία, ἵνα δώσῃ γνώμην ὁ Βουλευτής, ἐὰν πρέπῃ τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ συνταχθῇ οὕτως ἢ οὕτω, διότι ἡ εὐκαιρία αὕτη παρῆλθεν, ἦτο δ’ ὅτε συνεζητεῖτο καὶ ἐψηφίζετο τὸ ἄρθρον. Τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, ἀλλ’ ὅταν τὰ νομοσχέδια ψηφίζωνται κατ’ ἄρθρον, εὐθὺς ὡς ψηφισθῇ ἕκαστον ἄρθρον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθῃ αὖθις ἐπὶ ταὐτὸ καὶ νὰ γένηται περὶ αὐτοῦ λόγος. Δὲν ἦτο δυνατὸν δὲ νὰ ἔχῃ τοιαύτην ἐξουσίαν ἡ Βουλὴ, ὥστε νὰ μεταβάλλῃ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν τοῦ συνόλου τὰς κατὰ μέρος διατάξεις τῶν νομοσχεδίων. Ὁ Κανονισμὸς ἐκανόνισε κατὰ τίνα τρόπον δύναται νὰ ἐνασκήσῃ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα τῇ ἐπιβάλλει, κατὰ τίνα τρόπον δύναται νὰ ἐνασκῇ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ ψήφισιν, ἐπεφύλαξε δ’ αὐτῇ τὴν ἐλευθερίαν, κατὰ τὴν ἐπὶ τοῦ συνόλου ψηφοφορίαν, νὰ δύναται νὰ μὴ ἀφήσῃ νὰ γένηται νόμος νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ κατ’ ἄρθρον συζητήσει ἔλαβε τοιαύτας τροπὰς, ὥστε δύναται νὰ ἀποβῇ ἐπιβλαβές.

§146ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποίαν ἔννοιαν ἔχει;

§147Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἰδού. Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ὁ Ὑπουργὸς, ἢ προτείνει Βουλευτὴς, ἐψηφίσθη κατ’ ἄρθρον, ἐψηφίσθησαν δύο ἢ τρία ἄρθρα αὐτοῦ, εἰσέφρησαν ὅμως εἴτε τροπολογίαι εἴτε προτάσεις περιέχουσαι διατάξεις, αἵτινες ἢ ἀλλοιοῦσι τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοσχεδίου, ἢ παραβλάπτουσι τὸν σκοπὸν αὐτοῦ, ἑπομένως δίδοται τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Βουλὴν, ἀφοῦ ἐψήφισε τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον, ἀφοῦ παρεδέχθη τὰς τροπολογίας ἢ τὰς προτάσεις, νὰ μὴ τὸ κρίνῃ ὡς ὠφέλιμον ἢ ὡς ὀρθόν.

§148ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐσιαστικῶς βεβαίως οὕτως ἔχει, ἀλλ’ ὑπάρχει διάταξις ἐν τῷ Κανονισμῷ.

§149Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν ψηφίζονται τὰ νομοσχέδια ἄρθρον πρὸς ἄρθρον.

§150ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν διαφωνῶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι διατάξεως ψηφισθείσης παρὰ τῆς Βουλῆς, ἥτις πρέπει νὰ λάβῃ ἑρμηνείαν τινά, ἀφοῦ ἐθίχθη αὕτη. Ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ αὕτη λέγει (ἀναγινώσκει): «Τὸ δὲ μετὰ τὴν τρίτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν συναρμολογηθὲν σχέδιον, τυπούμενον κατὰ τ’ ἀνωτέρω, ἀναγινώσκεται εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τῆς ἐπὶ τοῦ συνόλου ψηφοφορίας.» Πᾶσαι βεβαίως αἱ ἀποφασισθεῖσαι τροποποιήσεις δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συζητηθῶσιν ἐκ νέου. Ἑτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου λέγει (ἀναγινώσκει): «... καὶ οὐδεμία τροποποίησις δύναται νὰ ὑποβληθῇ, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀντικείμενον ἀποκλειστικὸν τὴν συζήτησιν τοῦ κειμένου.» Ἑπομένως ὁ Κανονισμὸς, λέγων ὅτι οὐδεμία τροποποίησις δύναται νὰ ὑποβληθῇ, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀντικείμενον ἀποκλειστικὸν τὴν συζήτησιν τοῦ κειμένου, παραδέχεται ὅτι, ἐὰν ἔχῃ ἀντικείμενον ἀποκλειστικὸν τὴν συζήτησιν τοῦ κειμένου, δύναται νὰ συζητηθῇ ἡ τροποποίησις. Πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν μίαν ἐκ τῶν δύο ἑρμηνειῶν· εἴτε ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ διόρθωσις τοῦ κειμένου, ἐὰν κακῶς διετυπώθη, εἴτε ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ διόρθωσις τοῦ κειμένου τότε μόνον, ὅταν ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν ἀντεγράφη κατὰ τρόπον σύμφωνον μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ὅπως καὶ ἂν λυθῇ τὸ ζήτημα, ἐγὼ θεωρῶ ἐπικίνδυνον ἀπολύτως τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ· διότι πᾶς τις, ὅστις θέλει νὰ φέρῃ νέαν πρότασιν, ἢ νὰ εἰσαγάγῃ τροποποίησιν, καταφεύγων εἰς τὴν ἑρμηνείαν ταύτην, δύναται νὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπόν του.

§151Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ μέρους τούτου τοῦ Κανονισμοῦ ἔλαβον καὶ ἐγὼ μέρος, καὶ γινώσκω ὅτι δὲν μετηνέγκομεν ἢ μόνον ὅ,τι ἐν τοῖς ἄλλοις Κράτεσι τοῖς κοινοβουλευτικοῖς κρατεῖ. Ἰδίως βάσιν εἴχομεν τοὺς κανόνας, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Bentham εἶχεν ἀναγράψει ἐν τῷ συγγράμματί του, τὸ ὁποῖον μετεφράσθη ἀπὸ τὸν κ. Dumont. Ἐκεῖ ὁρίζεται, τί ἐστὶ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου καὶ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ συνόλου. Ἐπειδὴ κατὰ τὴν συναρμολογίαν τοῦ συνόλου εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακαλυφθῇ, ὅτι τροποποιήσεις προταθεῖσαι ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ γενόμεναι δεκταὶ ἐγράφησαν ἐσφαλμένως, ἡ διόρθωσις τοῦ κειμένου ἐπιτρέπεται. Ἀλλὰ τίς εἶναι ἡ διόρθωσις; εἶναι ἡ ἐπαλήθευσις τοῦ κειμένου, οἷον ἐπεψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἐὰν δὲ ἤθελε γείνῃ δεκτὴ ἑρμηνεία εὐρυτέρα, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ποιησώμεθα, ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ καταστραφῇ ἅπασα ἡ κατὰ τὰς τρεῖς συζητήσεις γενομένη ἐργασία διὰ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§152ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, ἐὰν πρόκειται ἁπλῶς περὶ ἀταξίας ἐν τῇ τάξει τῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπεψηφίσθησαν, ἐφαρμόζεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρέστησεν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ ἐν γένει ἔχει δίκαιον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ ὅτι εὐρυτέρα ἐξήγησις πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὸν περιορισμὸν αὐτὸν, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει κατὰ πάσας τὰς τροπολογίας. Νομίζω ὅτι ὁ Κανονισμὸς ἐννοεῖ, ὅτι εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ συνόλου ψηφοφορίαν ἢ θὰ ἀποῤῥίψητε ὅλον τὸ κείμενον, ἢ θὰ τὸ ἐπικυρώσητε. Καὶ δύναται νὰ συμβῇ, ὑπαρχουσῶν πολλῶν τροπολογιῶν ἐπί τινος νομοσχεδίου, νὰ ἀποῤῥιφθῶσιν ἅπασαι, ἡ μία κατόπιν τῆς ἄλλης, καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ φανῇ, ὅτι ὁ κείμενος νόμος, δηλ. τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ψηφισθὲν κατὰ τὰς τρεῖς συζητήσεις, κατέστη ἐπιβλαβές. Ἀπέῤῥιψα π. χ. μίαν τροπολογίαν, μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι ἤθελε ψηφισθῆ ἑτέρα τροπολογία, ἢ ὅτι ἤθελε ψηφισθῆ ἕτερον ἄρθρον, ἀλλὰ καὶ ἡ τροπολογία καὶ τὸ ἄρθρον ἀπεῤῥίφθησαν κατόπιν, καὶ ἐν τέλει ὁ κείμενος νόμος, ὡς ἐψηφίσθη, κατὰ τὴν γνώμην τῶν συναντωμένων πλειοτέρων ἐν τῇ ἐκτιμήσει τοῦ συνόλου, δὲν εἶναι ψηφιστέος. Τότε καταψηφίζεται τὸ ὅλον. Ἐὰν ὅμως δὲν καταψηφισθῇ τὸ ὅλον, τότε θὰ ψηφισθῇ τὸ ὅλον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως ταύτης.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἕτερος τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην καὶ τελευταίαν συζήτησιν. Ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς αὔριον θέλουσιν ἀναγραφῆ τὰ νομοσχέδια, ὅσα ἐτυπώθησαν καὶ διενεμήθησαν.

§154ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπέβαλον αἱ ἐπιτροπαὶ τὰς ἐκθέσεις των;

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, πᾶσα πρότασις Ὑπουργοῦ ἢ Βουλευτοῦ τυποῦται καὶ διανέμεται εἰς τοὺς Βουλευτὰς, καὶ συζητεῖται, κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 36, ἡ Βουλὴ δύναται, ἂν τὸ κρίνῃ ἀναγκαῖον, νὰ παραπέμψῃ τὴν πρότασιν εἰς τὰς κατὰ τὸ 48 ἄρθρον ἁρμοδίας ἐπιτροπάς. Ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη, κατὰ τὸν Κανονισμὸν, νὰ παραπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, πρὶν ἀναγραφῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ὡς πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς αὔριον εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Σάκκη «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς», ἀμέσως δὲ κατόπιν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους».

§156ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησεν, ὅπως τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβληθέντα καὶ ἐκτυπωθέντα παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς οἰκείας ἐπιτροπὰς, καὶ συμφώνως μὲ τὴν αἴτησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπεφήνατο ἡ Βουλὴ περὶ τῆς παραπομπῆς αὐτῶν. Ἤδη αἱ ἐπιτροπαὶ ἐπελήφθησαν τῆς προεξελέγξεως τῶν νομοσχεδίων, καί τινες συνέταξαν καὶ τὰς ἐκθέσεις αὑτῶν· γνωρίζω δὲ, ὅτι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀνέβαλε τὴν σκέψιν αὐτῆς καὶ τὴν ἐπεξεργασίαν διὰ τὴν αὔριον. Ἐν περιπτώσει λοιπὸν, καθ’ ἣν ἤθελεν ἀναγραφῆ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἤθελεν ἀνακοπῆ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως φρονῇ, ὅτι πρέπει νὰ ἀνακληθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, δι’ ἧς ἀπεφασίσθη ἡ ἐν ταῖς ἐπιτροπαῖς προεξέλεγξις τῶν νομοσχεδίων, τότε δὲν ἔχομεν νὰ εἴπωμέν τι.

§157ΤΡΑΚΑΣ. Δηλῶ, ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως τῆς αὔριον θὰ ἦναι ὑποβεβλημένη ἡ ἔκθεσις αὐτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους.

§158Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀληθῶς παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ φροντίσῃ νὰ συγκληθῶσιν αἱ ἐπιτροπαὶ, ἵνα ποιήσωνται τὰς ἀρχαιρεσίας αὐτῶν καὶ ἐπιλάβωνται τῆς ἐξετάσεως τῶν νομοσχεδίων. Παρέστησα δὲ εἰς τὴν Βουλὴν, ἢ μᾶλλον ἀνέμνησα εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς, τὴν ἀτέλειαν, μετὰ τῆς ὁποίας διεξήγοντο αἱ ἔρευναι καὶ ἐπεξεργασίαι τῶν νομοσχεδίων κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον, ἕνεκα τῆς ἀμέσου εἰσαγωγῆς αὐτῶν εἰς τὴν δημοσίαν συζήτησιν, ἢ, μᾶλλον εἰπεῖν, ἕνεκα τῆς μὴ προεξετάσεως αὐτῶν ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν. Ἀλλὰ διὰ τούτου δὲν ἐζήτησα τίποτε ἐξαιρετικὸν, ἐζήτησα μόνον νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐὰν αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ δὲν ἀπαιτῶσι τὴν προεξέτασιν ἁπάντων τῶν νομοσχεδίων, ἀλλὰ μόνον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ ἤθελε παραπέμψει εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, βεβαίως δὲν ἐνόουν νὰ ζητήσω τι εὐρύτερον τούτων. Ἐν τούτοις, μετὰ τὴν βεβαίωσιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐποιήσατο, ὅτι ἐπιτροπαί τινες ἐπελάβοντο τῆς ἐξετάσεως νομοσχεδίων τινῶν, ἐγὼ συμφωνῶ, ὅπως τὰ νομοσχέδια, τῶν ὁποίων τὴν ἐξέτασιν ἐπελάβοντο αἱ ἐπιτροπαὶ, ἐξακολουθήσωσιν ἐξελεγχόμενα ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν, καὶ ὑποβληθῶσιν αἱ περὶ τούτων ἐκθέσεις εἰς τὴν Βουλὴν, μετὰ τοῦτο δὲ νὰ ἄρξηται ἡ ἐπ’ αὐτῶν συζήτησις. Ἀλλὰ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τῆς ἐξετάσεως τῶν ὁποίων δὲν ἐπελάβοντο αἱ ἐπιτροπαὶ, ταῦτα νὰ ἀναγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§159ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ οὐσιαστικῆς ἐξετάσεως, καλὸν εἶναι νὰ γνωρίζωμεν ποῖα θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπάς.

§160Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχετε καιρὸν αὔριον νὰ ζητήσητε τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν οἱουδήποτε νομοσχεδίου νομίσητε ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη· ἐγὼ οὐδεμίαν θέλω φέρει ἀντίῤῥησιν. Παρακαλῶ ὅμως τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν, ἐπειδὴ ἐπείγουσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, καὶ τὰ νομοσχέδια εἶναι λίαν ἐπείγοντα, νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπιθυμοῦμεν νὰ μὴ παραταθῇ πολὺ ἡ προεξέτασις τῶν ἐπιτροπῶν, διότι δὲν θέλει ὑπολειφθῆ καιρὸς εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ ταῦτα, καὶ τότε ἤθελε ματαιωθῆ πᾶσα ἐργασία τῆς Βουλῆς. Τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι βεβαίως νὰ ἐξετάζῃ πᾶν ὅ,τι πᾶς Βουλευτὴς ἤθελε προτείνει· ἀλλ’ ἡμεῖς ἐπροτείναμεν καὶ νομοσχέδια δύο εἰδῶν· τὰ πρῶτα νομοσχέδια εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σχετίζονται μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἐκτέλεσις ἐπείγει νὰ ἄρξηται κατὰ τὸ ἐπικείμενον δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ ἔτους, ἀφοῦ τὸ πρῶτον ὁλόκληρον παρῆλθε σχεδόν· τὰ δεύτερα νομοσχέδια εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι σύντονον ὀργάνωσιν κλάδων τινῶν τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, διάφορον ἐκείνης, ἡ ὁποία ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε· διότι κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὁ πολιτειακὸς ὀργανισμὸς ὑπέστη ἐξάρθρωσιν, καὶ θέλομεν νὰ συναρμολογήσωμεν αὐτὸν αὖθις, ἵνα ἐπαναφέρωμεν αὐτὸν οἷος ἦτο πρὶν ἢ ἐξαρθρωθῇ. Διὰ τοῦτο θεωροῦμεν ὡς ζήτημα πολιτικὸν, ζήτημα ὑπάρξεως τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων τῶν κανονιζόντων τὰ τῶν ἐξόδων, τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὴν ὀργάνωσιν κλάδων τῆς ὑπηρεσίας. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῶν προτάσεων ἡμῶν τούτων, εἶναι κυρία νὰ τὸ πράξῃ, καὶ νὰ μὴ ψηφίσῃ ὑπὲρ αὐτῶν, ἀλλ’ ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐργασθῇ ἐπ’ αὐτῶν καὶ νὰ ἐκφέρῃ περὶ αὐτῶν γνώμην.

§161ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο ἀκριβῶς καὶ ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ ζητήματος, ὅπερ μᾶς ἀπασχολεῖ, τῆς παραπομπῆς τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, νομίζω ὅτι ὑπάρχει παρανόησις· διότι, ἵνα παραπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, δὲν φρονῶ ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη δι’ ἕκαστον αὐτῶν προτάσεως ἐκ μέρους Βουλευτοῦ, ἵνα παραπεμφθῇ, ἀφοῦ ὑπάρχει πρότασις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ παραπεμφθῶσιν ἅπαντα εἰς τὰς ἐπιτροπάς.

§162Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ ἀφαιρεῖτε ἓν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχω, τὸ δικαίωμα νὰ ἑρμηνεύω τοὺς λόγους μου, ἡ ἑρμηνεία δὲ τῶν λόγων μου εἶναι ἄλλη ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὑμεῖς ἀποδίδετε εἰς αὐτούς. Ἐγὼ παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἵνα φροντίσῃ νὰ συγκληθῶσιν αἱ ἐπιτροπαὶ καὶ ἐκλέξωσι τοὺς προέδρους καὶ γραμματεῖς αὐτῶν, ὅπως δυνηθῶσι νὰ προβῶσιν εἰς τὴν προεξέλεγξιν τῶν νομοσχεδίων, ἐννοεῖται, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, ἵνα μὴ συμβῇ τὸ κατὰ τὰς παρελθούσας περιόδους κατ’ ἀνάγκην ἐπιγενόμενον ἄτοπον, νὰ μὴ προεξελέγχωνται τὰ νομοσχέδια, ἀλλὰ νὰ εἰσάγωνται ἀτελῆ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ ἦναι ἑπομένως ὡς πρὸς τοῦτο αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἀσθενεῖς.

§163ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε πῶς συνέβη τὰ νομοσχέδια νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπάς;

§164Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν διευθύνω τὰς ἐργασίας τῶν ἐπιτροπῶν· στέργω ὅμως, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπελήφθη τῆς ἐργασίας νομοσχεδίου τινὸς, νὰ ἀναμείνωμεν τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς.

§165ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τυγχάνων μέλος τῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιτροπῆς, ὀφείλω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι σήμερον κατὰ τὴν τετάρτην καὶ ἡμίσειαν ὥραν μ. μ. συνήλθομεν ἀρκετὰ μέλη καὶ ἀντηλλάξαμεν τὰς ἰδέας μας ἐπί τινων νομοσχεδίων, καί τινα τούτων ἐθεωρήσαμεν ὡς συζητηθέντα, καὶ ἀπεφασίσαμεν περὶ αὐτῶν. Ἐπὶ τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχεδίου «περὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους», ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ περὶ πολιτικῶν γεωμετρῶν καὶ δύο ἑτέρων νομίζω, εἰς οὐδεμίαν προέβημεν συζήτησιν, καὶ ἠπόρησα, πῶς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος ἀνεκοίνωσε τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπελήφθη τῆς ἐξετάσεως αὐτοῦ. Ἡμεῖς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων οὐδόλως εἰργάσθημεν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ νομοσχέδια παραπέμπονται εἰς τὰς ἐπιτροπὰς διὰ τοῦ Προεδρείου, ἐκτελοῦντος ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς. Μὴ ὑπαρχούσης τοιαύτης ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, τὸ Προεδρεῖον δὲν παρέπεμψεν εἰς ἐπιτροπὴν οὐδὲν νομοσχέδιον.

§167ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως βεβαίως εἶναι κύριος νὰ ἑρμηνεύῃ τοὺς λόγους του, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τοῦ ἀφαιρέσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι, ὅταν ὑπέμνησε τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ περὶ τῶν ἐπιτροπῶν, ἀπέβλεπεν εἰς πραγματικὴν προεξέλεγξιν τῶν νομοσχεδίων, διότι ἄλλως ἦτο ματαία ἡ ὑπόμνησις. Τὴν προεξέλεγξιν θεωροῦμεν οὐσιωδεστάτην καὶ μόνην δυναμένην νὰ διευκολύνῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς· καὶ ἀπόδειξις ἡ ἄρτι λήξασα συζήτησις ἐπὶ νομοσχεδίου, δι’ ὃ κατηναλώσαμεν τρεῖς συνεδριάσεις, καίτοι εἷς ἢ δύο εἶχον διάφορον γνώμην. Καὶ αἱ παρατηρήσεις, δι’ ἃς κατηναλώθησαν αἱ τρεῖς συνεδριάσεις, ἦσαν ἐπουσιώδεις. Ἐπὶ νομοσχεδίων δὲ, οἷα τὰ ὑποβληθέντα, ἐφ’ ὧν δὲν δύναται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ εἴπῃ, ὅτι τὰ ἐπεξειργάσθη μετὰ πάσης προσοχῆς, ἀφοῦ μετὰ τόσης ταχύτητος καὶ συνετάχθησαν καὶ ὑπεβλήθησαν, ἡ ἀπώλεια τοῦ χρόνου θὰ ἦναι μεγαλειτέρα, ἐὰν εἰσαχθῶσιν ἀπ’ εὐθείας εἰς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ προεξελεγχθῶσι. Συμφωνῶ δὲ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία οὐδὲν τὸ ἀντιφατικὸν πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ ἔχει, τοῦ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τὰ νομοσχέδια. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μαντινείας μᾶς εἶπεν, ὅτι συνῆλθεν ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιτροπὴ καὶ ἐπελήφθη τῆς ἐξετάσεως τῶν νομοσχεδίων. Καὶ ἴσως βεβαιοῦσι καὶ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, ὅτι κατ’ αἴτησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπεστάλησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβληθέντα, καὶ ἡ πρότασίς του ἦτο σύμφωνος μὲ τὸν Κανονισμὸν, ὅστις ὁρίζει, ὅτι τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια παραπέμπονται εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπὴν εἴτε πρὸ τῆς ψηφίσεως τῆς ἀρχῆς, εἴτε καὶ μετ’ αὐτήν· ὅτι δὲ τοιαύτην ἔννοιαν ἀπέδωκεν ἡ Βουλὴ εἰς τοὺς λόγους τοῦ κ. Προέδρου, ἀπόδειξις ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ προέβη εἰς προεξέλεγξιν ὡρισμένων νομοσχεδίων· δὲν εἶπον ἐγὼ, ὅτι προέβη καὶ εἰς τὴν προεξέλεγξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους. Περὶ τούτου εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἀνέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἀπόφασίν της εἰς αὔριον. Ὁ δὲ Βουλευτὴς Φθιώτιδος ἐβεβαίωσεν, ὅτι πρὸ τῆς συνεδριάσεως θὰ ἦναι συντεταγμένη ἡ ἔκθεσις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους· ἀλλὰ πῶς συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη; οἰκογενειακῶς; Ἡμεῖς, ὡς μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, συνήλθομεν χθές. Δὲν ὑπάρχει δὲ λόγος, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπισπεύσῃ μᾶλλον τῶν λοιπῶν ἐπιτροπῶν τὰς ἐργασίας της. Συνήλθομεν, λέγω, καὶ προέβημεν εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας, καὶ προσδιωρίσαμεν τὴν Παρασκευὴν πρὸς ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν. Δύναμαι δὲ νὰ ἐγγυηθῶ, ὅτι πάντες οἱ συνάδελφοι, οἱ ἐκ τοῦ ψηφοδελτίου τῆς μειοψηφίας, θέλουσιν ἐκτελέσει τὸ καθῆκόν των. Ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ διευθύνωμεν τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν πλειοψηφίαν τῶν ἐπιτροπῶν. Ὅ,τι δύναμαι νὰ βεβαιώσω εἶναι, ὅτι τὴν προεξέλεγξιν θεωροῦμεν σπουδαιοτάτην ἐπὶ τοιούτων νομοσχεδίων, τόσον μάλιστα ἐσπευμένως καταρτισθέντων· θέλομεν δὲ τὴν κάμει ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον καὶ σοβαρώτερον. Ἂν νομίζῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, ἀφοῦ τοσοῦτον ἀτελῆ ὑπέβαλεν ἔργα, ὥστε ἀναγκάζεται τὴν ἐπιοῦσαν νὰ ποιῆται δηλώσεις περὶ διορθώσεως τῶν ἐσόδων κατὰ 1,400,000, ἂν νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ εἰσαγάγῃ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Βουλὴν ἄνευ προεξελέγξεως τὰ νομοσχέδιά του, δὲν ἔχει ἢ νὰ δηλώσῃ, ὅτι θέλει νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἡμεῖς δὲν προτιθέμεθα νὰ ἀντιδράσωμεν, ἀλλὰ νὰ συντρέξωμεν εἰς τὸ νομοθετικὸν ἔργον. Θὰ ἐκτελέσωμεν τὴν ἐργασίαν ἡμῶν ἐντὸς τῶν ὅρων τοῦ Κανονισμοῦ, χωρὶς νὰ θελήσωμεν νὰ ἀνακόψωμεν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀφίνομεν τὴν πρωτοβουλίαν, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν τὴν εὐθύνην, ἂν τὰ νομοσχέδια πρόκειται νὰ ψηφισθῶσιν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν.

§168Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀνάγκην παντάπασι τῆς παραχωρήσεως, τὴν ὁποίαν ποιεῖται ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος ἐκ μακροθυμίας ἀφίνει εἰς αὐτὴν τὴν πρωτοβουλίαν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν πρωτοβουλίαν· διότι, ἂν δὲν εἶχεν αὐτὴν, δὲν ἔπρεπε νὰ ᾖναι Κυβέρνησις. Ἑπομένως εἶναι περιττὸν νὰ μᾶς κάμῃ τὴν χάριν. Οὔτε ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μᾶς δίδῃ τὴν ὁμολογίαν, ὅτι θέλει ἐργασθῆ ὡς μέλος πολιτικοῦ σώματος ἢ νομοθετικοῦ. Ἐνόσῳ ἡ πλειονοψηφία ὑποστηρίζει ἡμᾶς, εἶναι ἐλευθέρα ἡ μειονοψηφία νὰ μετέρχηται οἱανδήποτε θέλῃ τακτικήν· καὶ ἂν ἤθελε παρεκτραπῆ τοῦ καθήκοντος, ὑπῆρχεν ὁ ὀφείλων νὰ ἀναστείλῃ. Ἑπομένως δὲν ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω τὰς ἰδιαιτέρας σκέψεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, οὐδὲ πῶς θέλει κανονίσει τὴν πορείαν αὑτοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τῶν λόγων, οὓς εἶπον, ἐξακολουθῶ νὰ λέγω, ὅτι δὲν στέργω νὰ ἀμφισβητήσῃ οὐδεὶς τὴν ἀκρίβειαν τῶν λόγων μου, οὐδὲ νὰ παριστᾷ, ὅτι ἄλλα εἶπον χθὲς καὶ ἄλλα σήμερον. Δὲν συνειθίζω νὰ πράττω τοῦτο· λέγω ὅ,τι φρονῶ, καὶ ὅταν ᾖμαι ἐν τῇ ἀρχῇ καὶ ὅταν ᾖμαι ἐκτὸς αὐτῆς. Λοιπὸν ἐγὼ εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρεκάλεσα, ὅπως αἱ ἐπιτροπαὶ καταρτισθῶσι καὶ ὦσιν ἕτοιμαι πρὸς ἐργασίαν καὶ ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος, ὅπερ ἡ Βουλὴ ἀνέθηκεν εἰς αὐτὰς κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ. Οἱ λέγοντες ὅτι ἐζήτησα συλλήβδην νὰ παραπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς ἐπιτροπάς, δὲν λέγουσι τὴν ἀλήθειαν,— ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, τὴν ὁποίαν ἀναγκάζομαι νὰ ἐκφέρω, ἀποδίδων τὴν ἔλλειψιν τῆς ἁβρότητος τῆς φράσεως εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἔῤῥιψε τὸ πρῶτον αὐτήν. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁμιλῶν περὶ τῶν ἀτόπων καὶ τῶν λαθῶν, τὰ ὁποῖα εὗρεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, εἶπεν, ὅτι ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ συνῆλθον καὶ εὗρον τοιαῦτα, συνήγαγε δ’ ὅτι οὕτω καὶ αἱ ἄλλαι ἐπιτροπαί, ὅτε θὰ συνέλθωσι, θὰ ἀνεύρωσιν ἀτελείας εἰς τὰ νομοσχέδια. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὤφειλε νὰ συνέλθῃ ἀναγκαίως καὶ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἄλλως ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως αὐτοῦ ἄνευ ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ παραβάλητε τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸς τὰς λοιπὰς ἐπιτροπάς. Ἂν δὲ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ συνῆλθον καὶ ἀντήλλαξαν ἰδέας, δὲν ἕπεται, ὅτι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των ἐντελῶς καὶ τὰ ἄλλα μέλη τῶν λοιπῶν ἐπιτροπῶν. Ἂν δὲ ταῦτα, πρὶν ἢ ἀποσταλῶσι νομοσχέδια, συνῆλθον καὶ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τοιαῦτα, ἐγὼ εἶχον δηλώσει τοῦτο καὶ ζητήσει νὰ μελετήσωσιν αὐτά. Ἂν τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν, ἔχωσι τὰς ἀτελείας ἢ ὄχι τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνδεχόμενον νὰ τὰς ἔχωσιν, ἀλλὰ αἱ ἔννοιαι, αἵτινες περιέχονται ἐν τοῖς νομοσχεδίοις, δὲν εἶναι γνῶμαι καὶ ἰδέαι, τὰς ὁποίας λέγω πρὸς τὴν Βουλὴν πρῶτον σήμερον ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαπυλίων τελῶν ἐν τῇ διαλυθείσῃ Βουλῇ, ἐξήνεγκον αὐτὰς ταύτας τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας προβάλλω νῦν διὰ νομοσχεδίων, καὶ ἐξήνεγκον αὐτάς, διότι εἶχον μελετήσει τὰ θέματα καὶ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἀντικειμένων· ἀλλὰ διακόψας τότε τὸν λόγον, εἶπον πρὸς τὴν Βουλὴν ἐκείνην, ὅτι ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἔλεγον αὐτῇ, κακῶς λέγω πρὸς τὴν Βουλήν, διότι ὤφειλον νὰ εἴπω πρὸς τοὺς ἐκλογικοὺς συλλόγους, ὅπερ καὶ ἔπραξα ὄντως, ὅτε ἐξέδραμον εἰς ἐκλογικὴν περιοδείαν εἰς διάφορα μέρη τοῦ Κράτους. Καὶ τὸ παράπτωμα, τὸ ὁποῖον συνέβη κατὰ τὴν ἀντιγραφὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸν ὁποῖον εἰσήγαγε τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον, ἦτο φυσικώτατον. Ἐγὼ εἶχον δώσει παραγγελίαν νὰ ἀντιγραφῇ ὁ προϋπολογισμὸς, ὡς εἶχεν εἰσαχθῆ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον ἐκυβέρνα τότε, διότι οὐδόλως ἐσκόπουν νὰ προβάλω μεταβολὴν εἰς τὰ ἔσοδα, διότι οὐδὲ φορολογικὰ νομοσχέδια ἐσκόπουν νὰ προβάλω, οὐδὲ ἐλαττώσεις ἢ αὐξήσεις φόρων, ἢ μεταβολὴν τοῦ ποσοῦ τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον εἰσπράττει· ἠσχολήθημεν δὲ ἀποκλειστικῶς εἰς τὰ ἔξοδα, ὅπως φέρωμεν ἐπ’ αὐτῶν ἐλαττώσεις. Συνέβη δὲ τὸ παράπτωμα κατὰ τὴν ἀντιγραφὴν τῶν ἐσόδων, ἐξ ὧν δὲν ἀφῃρέθη ἐκ παραδρομῆς τὸ ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν ἔσοδον, ἐφ’ ὧν ἐφέραμεν μεταβολήν. Τὸ εὕρημα τοῦ παραπτώματος τοῦ λάθους τούτου ὑπῆρξε διὰ τὸν προαγορεύσαντα ἡ ἀνακάλυψις τῆς Ἀμερικῆς, ἢ ἡ ἀνακάλυψίς τινος τῶν πρυτάνεων τῆς Ἰατρικῆς ἐπὶ ἀνθρωπίνης ἀσθενείας, ἧς εὗρε τὴν θεραπείαν. Ἐκ τοῦ λάθους τούτου δὲν ὑπῆρχε κίνδυνός τις, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ διαφύγῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, οὐδὲ κέρδος τι ἠδυνάμεθα νὰ πορισθῶμεν, ἂν δὲν εὑρίσκετο τὸ κατὰ τὴν ἀντιγραφὴν γενόμενον παρόραμα.

§169ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θὰ συζητήσω τὸ οὐσιαστικὸν μέρος τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἠγέρθη ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ· καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι δικαιολογεῖται, ὅσον καὶ ἄν ἦναι χονδρὸν, ἐκ λάθους τῆς ἀντιγραφῆς. Εἶναι ἀναμφισβητήτως λάθος. Ἐγὼ θὰ ἐπιληφθῶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ἀπετείνετο πρὸς ἐμὲ ἡ μομφὴ, ὅτι δὲν λέγω ἀληθῆ καὶ ὅτι παρερμηνεύω τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἂν εἰς ἐμὲ ἀπετείνετο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δὲν ἔχει δίκαιον, διότι τὴν παραπομπὴν τῶν νομοσχεδίων εἰς τὰς ἐπιτροπὰς δικαιοῦται νὰ προτείνῃ καὶ ὁ εἰσάγων Ὑπουργὸς καὶ πᾶς ἄλλος Βουλευτὴς, καὶ πρὶν ἐγγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν Κανονισμὸν, κατὰ τὸ ἄρθρον 36 αὐτοῦ. Τὸ ἄρθρον δὲ 34, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὴν κατὰ σειρὰν ἐγγραφὴν, ἀφορᾷ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων κατὰ τὴν τάξιν τῆς ἐγγραφῆς, ἐξαίρεσις δὲ γίνεται, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ συζήτησις νομοσχεδίου καὶ ταχύτερον, ἂν ἡ Βουλὴ τὸ θεωρήσῃ κατεπεῖγον. Οὐδέποτε ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ ἄρθρου τούτου εἴχομεν ἄλλην ἑρμηνείαν. Ὅτι δὲ τὰ νομοσχέδια δύνανται νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς καὶ πρὶν ἐγγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δὲν εἶναι μὲν ἐπιβεβλημένον, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ἀπηγορευμένον. Τὸ νὰ ἐγγραφῶσι δὲ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, δὲν εἶναι ἰδική μου γνώμη, ἀλλὰ γνώμη ὅλης τῆς Βουλῆς εἰς πάσας τὰς περιόδους. Ἀπορῶ δὲ, πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀναγνωρίζει δικαίωμα εἰς ἡμᾶς, νὰ προτείνωμεν γνώμην, καὶ ὑποθέτει ὅτι τὸν διαψεύδομεν, καὶ ὅτι ἀντιλαμβανόμεθα ἄλλως τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασε. Τὰ νομοσχέδια ὑπεβλήθησαν πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν, αἵτινες δὲν ἔπρεπε νὰ ἀπολεσθῶσιν ἐκ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὰ θεωρεῖ τόσον κατεπείγοντα. Δὲν ἀνεγράφησαν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ἀπωλέσθη δὲ 4 ἢ 5 ἡμερῶν χρόνος, διότι πάντες ἐνομίζομεν, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα προεξετάζονται παρὰ τῶν ἐπιτροπῶν. Ἐγὼ δὲ δὲν συνειθίζω, ὅταν ἀντιλαμβάνωμαι ζητήματός τινος, νὰ πράττω τοῦτο δι’ ἄλλον οἱονδήποτε λόγου. Νομίζω δὲ, ὅτι ἔχει ἄδικον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποδίδῃ ἑρμηνείαν γνωμῶν ἀλλοίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὡς ἁπλῆν ἀντίῤῥησιν καὶ ὁ ἴδιος ὑπεστήριξε, καὶ τὴν ὁποίαν ἀποδεικνύει καὶ τὸ γράμμα τοῦ Κανονισμοῦ καὶ αὐτὴ ἡ πορεία, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν ἀπὸ τόσων ἡμερῶν. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰ οὐσιαστικὰ ζητήματα, διότι ταῦτα θὰ συζητηθῶσιν ἀργότερον.

§170ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ δήλωσις, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἄρτης ἐν τέλει τῆς ἀγορεύσεώς του, ὡς πρὸς τὴν τακτικὴν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησε τὸ Προεδρεῖον διὰ τὴν ἀναγραφὴν τῶν νομοσχεδίων, ἀρκεῖ ὅπως λύσῃ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἐὰν δὲν εἶχον παραπεμφθῆ εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τὰ νομοσχέδια, βεβαίως σεῖς, ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἀφ’ ἧς στιγμῆς συνετάχθη ἡ ἡμερησία διάταξις, θὰ τ’ ἀνεγράφετε ἐν αὐτῇ. Δὲν τὸ ἐπράξατε, διότι οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦτο ἡ ἔννοια τῶν λόγων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑμεῖς ἀπεδόσατε τὴν ἰδίαν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἀπεδόσαμεν καὶ ἡμεῖς ἐνταῦθα. Ἐὰν δὲ ἡμεῖς δὲν λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν, ὡς ἐτόλμησε νὰ ἐκστομήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὑμεῖς ὑπόκεισθε εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε πρὸ ὀλίγου διετύπονα τὰς δηλώσεις μου πρὸς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐννοῶ νὰ ἐργασθῶ, ὑπέλαβεν, ὅτι τὰς δηλώσεις ὑπέβαλλον πρὸς αὐτὸν, ὡσανεὶ ἐσυλλογίσθην ποτὲ αὐτὸν καὶ ἔχω ἀνάγκην ν’ ἀποταθῶ πρὸς αὐτὸν καὶ ὄχι πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ὄχι πρὸς τὸ ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπῶ. Δηλώσεις ποιοῦνται πρὸς αὐτόν, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐννοοῦν τὸ ὕψος τοῦ ἀξιώματος, διὰ τοῦ ὁποίου περιεβλήθησαν παρὰ τοῦ λαοῦ· ἀλλὰ βεβαίως ἐγὼ δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ διδαχθῶ οὔτε παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως (Θόρυβος), οὔτε παρὰ τῶν Κυρίων, οἵτινες ἐξανίστανται, δὲν ἠξεύρω διατί...

§171ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ὑβρίζετε αἰωνίως.

§172ΡΑΛΛΗΣ. .. νὰ διδαχθῶ ποῖον τὸ καθῆκον καὶ ποῖα τὰ δικαιώματά μου. Τὸ δικαίωμά μου ἀντλῶ ἐκ τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας, οὐδὲ ἔχω ἀνάγκην νὰ τεθῶ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θαυμάζω δὲ, ὅτι ἐνόμισεν ὅτι ἐγὼ εἶχον ἀνάγκην νὰ ποιήσωμαι δηλώσεις πρὸς αὐτόν. Ἐγὼ ἤλεγξα τὸν τρόπον, καθ’ ὃν διεσκευάσθησαν τὰ σπουδαιότερα τῶν νομοσχεδίων, καὶ ἀπήντησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὰ νομοσχέδια αὐτὰ τὰ εἶχε καταρτίσει, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐξεφώνει τοὺς λόγους τοὺς ἐκλογικοὺς ἐν Τριπόλει καὶ ἐν Βόλῳ· ἀλλὰ καὶ τὸν προϋπολογισμὸν θὰ εἶχε καταρτίσει κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχήν. Διότι τί εἶναι ὁ προϋπολογισμός, εἰμὴ ἡ ἀναγραφὴ τῶν σχεδίων τῆς Κυβερνήσεως; Καὶ ὅταν ἐπηγγέλλετο τὴν κατάργησιν ἐν μέρει τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν καὶ τὴν ἀπόδοσιν εἰς τοὺς δήμους τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, δὲν ἐγνώριζεν ὅτι ὤφειλε κατὰ τοσοῦτον νὰ μειώσῃ τὰ ἔσοδα; Ἐὰν δὲν τὸ ἐγνώριζε, βεβαίως ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν ἔχει τὴν πεῖραν, ἡ ὁποία τῷ ἀποδίδεται (Θόρυβος), ἀπέδειξεν ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς αὐτός, Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκήρυττεν οἰκονομίας καὶ πλεόνασμα 2,500,000, ὅταν ἐξ αὐτῶν τὸ 1,600,000 ἦτο ἐντελῶς ἀνύπαρκτον.

§173Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πλεόνασμα ὑπάρχει, ἀλλ’ εἶναι ὀλιγώτερον τοῦ ἀληθοῦς· διότι, ἂν δὲν ἦτο ἀναγκαῖον νὰ προστεθῶσιν αὐξήσεις εἰς τὰ ἐν τῷ εἰσαχθέντι κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1894 προϋπολογισμῷ ἀναγραφέντα ἔξοδα, τὸ πλεόνασμα ἤθελεν εἶσθαι ἀνώτερον.

§174ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ οἰκονομίας ἢ περὶ ἐλαττώσεων, πρόκειται περὶ τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων, πρόκειται περὶ τοῦ πλεονάσματος.

§175Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπηγγέλθην πλεόνασμα, ἀλλ’ ἐπηγγέλθην διὰ τῶν τακτικῶν ἐσόδων νὰ ἐπαρκέσω καὶ εἰς θεραπείαν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας δὲν προέβλεπεν ὁ κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1894 εἰσαχθεὶς προϋπολογισμός.

§176ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ πλεόνασμα τὸ ἐπηγγέλθητε διὰ τῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους προεβάλετε εἰς τὴν Βουλήν, καὶ τὸ πλεόνασμα τοῦτο ὑστερεῖ κατὰ 1,600,000, συμφώνως πρὸς τὰς δηλώσεις σας, ὅταν δὲ ἐπὶ τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν πάσης Κυβερνήσεως, τοιαῦται διέλαθον παραδρομαί, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθῶμεν, ὅτι τὰ νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ὁ προϋπολογισμὸς, ἐπεξειργάσθησαν μετὰ πλείονος προσοχῆς; Ἐγὼ ἀληθῶς ἐθαύμασα τὴν ἐργατικότητα ὑμῶν, διότι κατωρθώσατε νὰ συντελέσητε ἐντὸς δύο ἡμερῶν, ὡς Ὑπουργός, καὶ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰ νομοσχέδια, ἀλλὰ καὶ τὸ τεῦχος τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ ἐντὸς τῶν δύο ἡμερῶν· ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ ἀποδεικνύουσι μόνον σπουδὴν καὶ οὐδὲν πλέον, θέλει δὲ ἀποδείξει ἡ ἐκτίμησις κατὰ τὴν δημοσίαν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων ὑμῶν, ὅτι πάντα ἐν σπουδῇ συνετάχθησαν.

§177Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐπαναλάβω μίαν ἐξήγησιν, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑποληφθῇ, ὅτι εἶναι βάσιμος ἡ κατηγορία κατὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἰσάγων τὸν προϋπολογισμόν, ἠσχολήθην ἰδίως εἰς τοῦτο, νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξεύρωμεν μέσον, ὅπως ἐπουλώσωμεν πληγὰς ὑπαρχούσας· ὠνόμασα δὲ πληγὰς τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκονται τὰ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, τοῦ ὁποίου τὴν κατασκευὴν καὶ περαίωσιν κρίνω ὡς φάρμακον, μέλλον νὰ θεραπεύσῃ τὴν πληγήν. Ὡσαύτως ὠνόμασα πληγὴν τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, τῆς ὁποίας τὴν ἐξακολούθησιν μέχρι Χαλκίδος κρίνω ἀναγκαίαν. Ὡς ὠνόμασα πληγὴν τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν ἐγκατελείφθησαν αἱ ὁδοί, ἡ κατασκευὴ τῶν ὁποίων εἶχεν ἀρχίσει, ἀλλ’ ἐγκατελείφθη. Τὴν περαίωσιν τῶν ἔργων τούτων ἐθεώρησα περισυλλογήν, διότι, ἐνῷ ἀνελάβομεν χρέη πρὸς ἐκείνους, οἵτινες μᾶς ἐδάνεισαν καὶ ἕνεκα τῶν χρεῶν τούτων ἐκηρύχθημεν ἐν πτωχεύσει, ἐνῷ ἔχομεν χρέη προσωρινὰ, τὰ λεγόμενα avances, ἐνῷ ἔχομεν χρέη ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, ἔχομεν προσέτι καὶ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα εἶχον δαπανηθῆ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ὅμως ἕνεκα τῆς πτωχεύσεως, ἢ ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ ταμείου, ἔμενον ἀπεραίωτα, καὶ φθείρονται. Ὅθεν καθῆκον ἔχομεν νὰ ἐξεύρωμεν τὰ μέσα, ἵνα περαιώσωμεν τὰ ἔργα αὐτά. Ἐπειδὴ δὲ δὲν δυνάμεθα ἐξ ἄλλων πόρων νὰ πορισθῶμεν τὰ πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν ἔργων τούτων χρήματα, ἀνάγκη ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὰ ἴδια ἡμῶν μέσα, εἰς τὰ τακτικὰ τοῦ ταμείου ἔσοδα. Λοιπὸν πρῶτον κεφάλαιον τῆς τακτικῆς ἡμῶν εἶναι νὰ ἐπιφέρωμεν ἐλαττώσεις ἐξόδων, ἵνα τὴν οἰκονομίαν ταύτην μεταχειρισθῶμεν εἰς περαίωσιν τῶν ἔργων τούτων. Λοιπὸν ἀνήγγειλα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπετύχομεν ἐλαττώσεις 2,414,000 δραχμῶν, καὶ αἱ ἐλαττώσεις αὗται ὑφίστανται καὶ εἶναι ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Οὔτε ἠλλοιώθησαν, οὔτε ἦτο δυνατὸν ν’ ἀλλοιωθῶσιν. Ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ζητῇ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ εἰσφρῆσαν καὶ καταγγελθὲν λάθος. Ἐὰν τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἰσηγάγομεν, ἦναι ἀτελῆ, ἐγὼ οὐδέποτε παρέστησα ἐμαυτὸν ἀλάθητον, δέχομαι δὲ, ὅτι εἶναι ταῦτα δεκτικὰ τροποποιήσεων καὶ συμπληρώσεων, καὶ δὲν ἀρνοῦμαι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐὰν ταῦτα, τὰ ὁποῖα λέγουσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι, καὶ περὶ τὰ ὁποῖα ἀσχολούμεθα ἤδη πλέον τῆς ὥρας, ἐλέγοντο ἐν τοῖς καθέκαστα τῶν νομοσχεδίων, καὶ ἐζήτουν νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τὰς ἁρμοδίας, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι οὐδεμίαν ἐγὼ ἤθελον προβάλει ἀντίῤῥησιν, διότι εἶμαι φίλος τῆς εὐρείας συζητήσεως, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶμαι ἀλάθητος. Δὲν πρέπει νὰ παραλείψω παρατήρησίν τινα, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς προέβαλεν, ὅτι αἱ ἀτέλειαι, ἐὰν ἐγένοντο, ἐφάνησαν κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη. Καὶ ποῖαι εἶναι αἱ ἀτέλειαι; Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐπανειλημμένως ἰσχυρίσθη, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἦτο ἀντισυνταγματικόν. Διατί; Διότι περιέστελλε τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν· διότι, ἐνῷ ἐκ καθολικῆς ψηφοφορίας ἐξελέγησαν αἱ δημοτικαὶ ἀρχαί, καὶ ἐνῷ οἱ ψηφοφόροι εἶχον ὑπ’ ὄψει, ὅταν ἐξέλεγον τὰς δημοτικὰς ἀρχάς, ὡρισμένην τὴν διάρκειαν τῆς ἐντολῆς αὑτῶν, ἡμεῖς περιεστείλαμεν τὴν ἐντολὴν ταύτην, ἢ παρετείναμεν τὴν διάρκειαν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν. Καὶ αὐτὸ ἐθεώρει ὡς ἀντισυνταγματικόν, καὶ τὸ ἔλεγεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅστις κατὰ τὸ 1883 ἔχει τὴν ὑπογραφήν του ὑπὸ νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου παρετάθη ἡ διάρκεια τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, δι’ ἕνα μῆνα; διὰ δύο; διὰ τρεῖς καὶ ἥμισυ μῆνας; Ἀπὸ τὸν Μάϊον, ὅτε ἔπρεπε νὰ γένωνται αἱ ἐκλογαί, μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου! Αὐτὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἐθεώρει ἀντισυνταγματικόν, ὅταν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς διετέλει Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, εὗρεν ἀντισυνταγματικὸν χθὲς, καὶ παρέσυρε τὴν συζήτησιν, καὶ τώρα τὸ ἐπικαλεῖται ὡς ἀτέλειαν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ προδικάζει, ὅτι ὅλα τὰ νομοσχέδια εἶναι τοσοῦτον ἀτελῆ, ὥστε πρέπει νὰ προβάλλῃ ἑκάστοτε ἀντισυνταγματικότητα κατ’ αὐτῶν ὁ κ. Ράλλης. Εὔχομαι ἡ ἀντισυνταγματικότης, ἡ ὁποία θὰ προβληθῇ κατὰ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, νὰ ὁμοιάζῃ τὴν ἀντισυνταγματικότητα, τὴν ὁποίαν περιέχει τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§178ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει διάθεσιν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω Κύριοι, νὰ δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔχει καθῆκον νὰ ἐπιτηρῇ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Κανονισμοῦ. Τὸ ἄρθρον 55 τοῦ Κανονισμοῦ ἀναγράφει ἐπὶ λέξει τάδε· «Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ἀφοῦ ὑποβληθῇ, τυποῦται, διανέμεται εἰς τοὺς Βουλευτὰς, καὶ ἀποστέλλεται διὰ τὴν κατ’ ἄρθρον ἐπεξεργασίαν εἰς τὴν ἐπὶ τούτῳ ἐπιτροπὴν, χωρὶς νὰ προηγῆται συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ.» Συμμορφούμενος πρὸς τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ Κανονισμοῦ, διέταξα νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἐγένετο· ἀλλὰ δὲν διέταξα νὰ παραπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ εἰς τὰς εἰδικὰς ἐπιτροπὰς, διότι τοῦτο ἠδυνάμην νὰ πράξω μόνον πρὸς ἐκτέλεσιν ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ἀπόφασις δὲ τῆς Βουλῆς δὲν ὑπῆρξεν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς διϊσχυρίσθη, ὅτι, ἐὰν ἀντλήσω ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, θέλω πεισθῆ, ὅτι ἀπόφασις τοιαύτη ὑπάρχει. Ἐγὼ ἤντλησα ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν. Εἰς τὰ ἐπίσημα δὲ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως 14ης βλέπω, ὅτι «ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἰσήγαγε τὰ νομοσχέδια», καὶ ὅτι «ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μετὰ ταῦτα ἐκάλεσε τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν, ὅπως συνέλθωσιν αὔριον τὴν 10ην ὥραν πρὸ μεσημβρίας, καὶ ἐκλέξωσι τοὺς προέδρους καὶ γραμματεῖς αὐτῶν, ἐκάλεσε δὲ τὴν Βουλὴν εἰς συνεδρίασιν τὴν Δευτέραν.» Ἡ Δευτέρα ἦτο ἡ 5 Ἰουνίου, καὶ συνεκροτήθη κατ’ αὐτὴν ἡ 15η συνεδρίασις. Ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς τῆς 15ης ταύτης συνεδριάσεως οὐδὲν λέγεται περὶ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ἀφοῦ λοιπὸν δὲν ὑπῆρξεν ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, δὲν ἠδυνάμην νὰ παραπέμψω τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, οὐδὲ αἱ ἐπιτροπαὶ ἠδύναντο νὰ ἐπιληφθῶσι τῆς ἐπεξεργασίας αὐτῶν. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ διατάσσῃ νὰ ἀναγράφωνται τὰ νομοσχέδια ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ Κανονισμοῦ, τοῦθ’ ὅπερ οὐδόλως ἐμποδίζει τὴν παραπομπὴν εἰς τὰς ἐπιτροπάς. Ἡ παραπομπὴ δὲ αὕτη δὲν ὁμοιάζει τὰ διατασσόμενα περὶ προεξεργασίας τοῦ προϋπολογισμοῦ· διότι τὸ ἄρθρον 55 ὁρίζει, ὅτι πρέπει ὁ προϋπολογισμὸς νὰ προεξελεγχθῇ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἐνῷ διὰ τὰ ἄλλα νομοσχέδια τὸ ἄρθρον 36 λέγει, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ τὰ παραπέμψῃ εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, ἐὰν τὸ κρίνῃ ἀναγκαῖον.

§180ΜΑΝΕΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ, ὡς ἐξηγήσατε, θ’ ἀναγράψητε αὔριον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὅλα τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβληθέντα, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, παρακαλῶ, ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ Ἀρχηγείου τῆς Χωροφυλακῆς, προτοῦ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Στρατιωτικῶν, καθόσον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θεωρῶ λίαν σπουδαῖον, πρὸ πάντων ὡς ἐκ τῶν συνεπειῶν, τὰς ὁποίας συνεπάγεται διὰ τῆς καταργήσεως. Παρακαλῶ νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς μου, ἐὰν ἐγκρίνῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις.

§181Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι τῆς δικαιοδοσίας μου.

§182ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἦναι ἐκ τῶν πρώτων τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἀλλὰ νὰ βασανισθῇ πρότερον ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς.

§183Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἀναγραφῇ τελευταῖον, δύνασθε νὰ ζητήσητε τὴν προτίμησιν, καὶ ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ τὴν δεχθῶμεν.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἀντικειμένου, λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 καὶ 20′ μ. μ.