1895.05.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 11

τῆς 27 Μαΐου 1895.

(Σάββατον)

Ὥρα 9 καὶ 15′ π. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ προσωρινοῦ Προέδρου κ. Ε. Τσαρλαμπᾶ).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται ὅσοι τῶν κ. κ. Βουλευτῶν δὲν ὡρκίσθησαν νὰ προσέλθωσιν, ὅπως ὁρκισθῶσι. (Προσέρχονται καὶ ὀμνύουσιν ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον οἱ βουλευταὶ Α. Παναγιωτόπουλος καὶ Χριστόδουλος Στεριάδης).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν. (Γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως καὶ δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑκάστης ἐκλογῆς ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως τὸ ἔγκυρον τῶν ἐκλογῶν τῶν ἐπαρχιῶν: Λακεδαίμονος, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Γ. Μαυρομιχάλης, Δημοσθένης Μανουσάκης, Δημοσθένης Ματάλας, Ἀρ. Μελετόπουλος καὶ Ν. Γκουζούλης. Λαρίσης, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Δ. Πιπινόπουλος, Χασὰν βέης Πετρεδὴν βέης καὶ Φιλώτας Ἰσχόμαχος. Λεβαδείας, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Ἰωάνης Γεωργαντᾶς καὶ Ἰωάννης Λάππας. Λευκάδος, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Εὐάγγελος Τσαρλαμπᾶς καὶ Ἄγγελος Καλκάνης. Λοκρίδος, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Β. Βασιλειάδης καὶ Ἀθ. Εὐταξίας.)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Μαντινείας. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος, ἐπικυρωτική).

§4ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Βόλου, λαβὼν προχθὲς τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἄργους, ἐμέμφθη τῶν ἐκθέσεων τῶν τμημάτων τῶν προεξελεγκτικῶν, διὰ τὸ σύντομον καὶ ὅλως ἀδικαιολόγητον αὐτῶν, ἐμέμφθη δὲ ἰδίᾳ τοῦ τμήματος τοῦ προεξελέγξαντος τὴν ἐκλογὴν Μαντινείας, διότι, ἐνῷ αὐτὸς ἔχει πληροφορίας ὅτι ἐδόθησαν ἐνστάσεις κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω μέχρι τοῦδε, ὁ συντάξας τὴν ἐπικυρωτικὴν ἔκθεσιν τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, οὐδὲ μνείαν ἐποιήσατο τῶν ἐνστάσεων τούτων· τοὐναντίον βεβαιοῖ, ὅτι ἅπαντες οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, οἱ παρασταθέντες κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας, βεβαιοῦσιν ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη ἐν ἅπασι τοῖς τμήμασι τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης λίαν νομίμως καὶ λίαν ἐγκύρως. Φρονῶ ὅτι ὁ κ. εἰσηγητὴς μετὰ τοῦτο εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δικαιολογήσῃ τὸ λίαν λακωνικὸν τῆς ἐκθέσεως ταύτης, καὶ νὰ δώσῃ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τίνα λόγον παρελείφθη τοῦ νὰ γείνῃ μνεία τῶν ἐνστάσεων τῶν ἐν τῷ φακέλλῳ τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης εὑρισκομένων, καὶ ἂν ἀνέγνωσεν ὁ κ. εἰσηγητὴς κατὰ τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως τὴν ἔκθεσιν τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, καὶ ἰδίᾳ τοῦ ἐν τῷ Αʹ ἐκλογικῷ τμήματι τοῦ δήμου Ὀρχομενοῦ.

§5ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὡς πρόεδρος τοῦ τμήματος, ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ἐπὶ ὅλων τῶν ἐκλογῶν, τὰς ὁποίας προεξήλεγξε τὸ Εʹ τμῆμα, συνέταξε συντομωτάτας ἐκθέσεις, ὡς καὶ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας, χωρὶς νὰ μελετήσῃ τὰς διαφόρους ἐνστάσεις. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι τὸ τμῆμα, ὡς ἐμφαίνεται καὶ ἐκ τῶν ἐκθέσεων, ἐμελέτησε πάσας τὰς ἐνστάσεις, καὶ μετὰ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις τῶν ἁρμοδίων εἰσηγητῶν, ἐξήνεγκεν ἀσφαλῆ γνώμην, ὡς καὶ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας.

§6ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδὲν ὅμως ἐκτίθεται ἐν τῇ ἐκθέσει.

§7ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Μὲ τὴν λέξιν «μελετήσαν», τὴν ὁποίαν ἀναγράφομεν ἐν τῇ ἐκθέσει, ἐννοοῦμεν τὰ πάντα.

§8Δ. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐκθέσεως, θὰ εἴπω δύο λέξεις. Εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν ἀνεγράφη εἰς τὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐνώπιον τοῦ τμήματος προσῆλθεν ὁ κ. Βάρβογλης πρὸς ἀνάπτυξιν ἐνστάσεων κατὰ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας, καὶ τοῦτο, διότι δὲν προσήχθησαν ἐνώπιον τοῦ τμήματος νόμιμοι ἀποδείξεις ἐπὶ τῶν ἐνστάσεων ἐκείνων καὶ ἐπίσημα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα νὰ ὑποστηρίξωσι τὰς ἐνστάσεις. Ὁ κ. Βάρβογλης ἀνέφερεν, ὅτι ὑπάρχει μία ἔνστασις...

§9ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι μία· πολλαί.

§10ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μία, ἡ ὁποία περιλαμβάνει πολλοὺς λόγους, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ ἀποτυχόντος ὑποψηφίου βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας κ. Μανδρίδου. Εἰς αὐτὴν τὴν ἔνστασιν ἀναφέρονται πολλοὶ λόγοι· αʹ) ὅτι διενεμήθησαν χρήματα εἰς ὅλα τὰ ἐκλογικὰ τμήματα πρὸς πολλοὺς ἐκλογεῖς· βʹ) ὅτι ὁ δήμαρχος Ὀρχομενοῦ Δ. Λαζαρόπουλος ἔλαβεν ἀπὸ τὸν κ. Παπαναστασίου, ὑποψήφιον καὶ ἐν συνδυασμῷ μετὰ τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, 6,000 δραχμάς· γʹ) ὅτι εἰς τὸ χωρίον Μποτιὰ, ἐνῷ ὁλόκληρος ἡ κοινότης ἦτο ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ Βάρβογλη, μετέβαλεν ἀμέσως τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας γνώμην καὶ ἐκλογικὸν φρόνημα, διότι ἔλαβε χρήματα, καὶ 400 ὀκάδας χασίς, ἀξίας 8,000 δραχμῶν· δʹ) ὅτι ὁ πρώην δήμαρχος Βαλτετσίου Ι. Μπονάρος καὶ πρώην ὑποταμίας εἶχε καταθέσει χρήματα εἰς τὸ ταμεῖον ὡς ἐγγύησιν, ἐπειδὴ δὲ δὲν ἠδύνατο νὰ τὰ λάβῃ, πρὸς ἀπότισιν ὀφειλῆς τού τινος, ὁ κ. Τριανταφυλλάκος τῷ ἐδάνεισεν ἴσον ποσὸν, καὶ οὕτω μετέβαλε τὸ ἐκλογικὸν φρόνημά του ὑπὲρ αὐτοῦ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ἀναφερόμενοι ἐν τῇ ἐνστάσει. Ἀφοῦ ὁ κ. Βάρβογλης ἢ ὁ κ. Μανδρίδης δὲν κατέθηκαν ἐπίσημα ἔγγραφα καὶ νομίμους ἀποδείξεις ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ἡ ὁλομέλεια τοῦ τμήματος ἐθεώρησε καλὸν νὰ μὴ ἀναφέρῃ τὴν ἔνστασιν ἢ τοὺς λόγους τῆς ἐνστάσεως ἐν τῇ ἐκθέσει της, ἀλλὰ ν’ ἀφήσῃ τὸ τοιοῦτον εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ὁλομελείας τῆς Βουλῆς. Τὴν ἑπομένην τῆς συντάξεως τῆς ἐκθέσεως ὁ βουλευτὴς Μαντινείας κ. Βάρβογλης μοὶ ἐπέδειξε τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἔχω ἐδῶ...

§11ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καταθέσατέ το, σᾶς παρακαλῶ.

§12ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ καταθέτω... Εἶναι τηλεγράφημα τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Τριπόλει Πρωτοδικῶν, ἀναφέρον ὅτι «μήνυσις κατὰ Ν. Τριανταφυλλάκου καὶ Π. Παπαναστασίου ἐπὶ δωροδοκίᾳ εἶναι εἰσέτι ἐκκρεμὴς ἐν τῇ ἀνακρίσει τοῦ ἀνακριτοῦ Πρωτοπαπᾶ». Ἀλλὰ τὸ τηλεγράφημα τοῦτο, ὡς εἶπον, προσήχθη μετὰ τὴν κατάρτισιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ τμήματος, καὶ τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐκθέσεως εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς.

§13ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, κύριοι Βουλευταὶ, διότι λόγοι ὑγείας μὲ ἐκράτησαν ἐν Τριπόλει, καὶ δὲν μοὶ ἐπέτρεψαν νὰ λάβω τὴν τιμὴν, ὅπως ἀπασχολήσω τὸ οἰκεῖον τμῆμα τῆς Βουλῆς, τὸ προεξελέγξαν τὰ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας, καὶ ἐκθέσω ἐνώπιον αὐτοῦ ὅσα λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ζητήσω τὴν εὐμενῆ ὑπομονήν σας, ὅπως ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν. Βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν ἤθελον ἀπασχολήσει παντάπασι τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον περὶ τοῦ τίς κατέχει τὴν τετάρτην ἕδραν τοῦ Βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας μου, διότι μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, ἂν τὴν ἕδραν ταύτην κατέχῃ ἐκεῖνος, κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὁποίου ἀπευθύνεται ἡ ἔνστασις, καὶ οὐχὶ ὁ ἀγαπητός μοι συνάδελφος, ὅστις ἀπέτυχεν ἐπίσης, πιστεύω, τὴν αὐτὴν ἀδιαφορίαν θέλει δείξει ἡ πτέρυξ, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, διότι οὐδέποτε ἐστήριξε τὴν δύναμίν της ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν αὐτῆς. Ἡ πτέρυξ αὕτη ἔχει τὴν ἱστορίαν της, διότι τρὶς ἦλθεν ἐνταῦθα διὰ κραταιοτάτης πλειονοψηφίας. Ἡ ἐπαρχία Μαντινείας, Κύριοι, μέχρι τοῦ ἔτους 1887 διεκρίνετο διὰ τὴν ὑπερηφάνειαν τῶν ἐκλογέων της κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1887, ὅτε παρεισέφρησεν εἰς τὴν πολιτικὴν σκηνὴν ὁ ἀξιότιμος τέταρτος Βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας μας, ἤρξαντο διατυπούμεναι χρηματολογικαὶ ἀπαιτήσεις παρά τινων ἐκ τῶν συμπολιτῶν μας, τῶν ὁποίων αἱ πρόσοδοι δὲν ἐπήρκουν εἰς τὴν θεραπείαν τῶν βιωτικῶν ἀναγκῶν των, καὶ τοῦτο ἐξηκολούθησε καθ’ ἑκάστην ἐκλογήν, ἐνεργουμένην ἔκτοτε ἄχρι σήμερον. Ζητοῦνται χρήματα εἴτε ἐπὶ τῷ προσχήματι ἀνεπιστρέπτου δανείου, εἴτε πρὸς τέλεσιν κοινοτικῶν ἔργων, ἀνθ’ ὧν δίδεται ἡ ὑπόσχεσις τῆς ὑποστηρίξεως κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἐνθυμοῦμαι κατὰ τὰ 1887, ὅτε συνέπραττον μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου γέροντος κ. Ζέγγελη, διετυπώθησαν τότε τοιαῦται ἀξιώσεις, καὶ ἐνθυμοῦμαι τὴν ἀρετὴν τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀλλοίαν γνώμην περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἔπρεπε νὰ ἀναδείκνυται νικητὴς κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ τέταρτος Βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας μας, καὶ μὲ ἐξώρκισε νὰ μὴ ἐνδώσω οὔτε ἐγώ, οὔτε εἰς ἄλλον τινὰ νὰ ἐπιτρέψω νὰ ἐνδώσῃ εἰς τοιαύτας ἀξιώσεις τῶν ἐκλογέων, αἵτινες ὁδηγοῦσιν εἰς τὸν ὄλεθρον τοὺς πολιτευτάς, εἰς τὴν καταισχύνην τὴν ἐπαρχίαν, τὴν μεταβάλλουσαν φρόνημα, ἕνεκα τῆς χρηματικῆς δίψης ἀθλίων τινῶν ἐκ τῶν μελῶν της. Ἀλλὰ τοσοῦτον σταθερὰ εἶναι τὰ φρονήματα τὰ πολιτικὰ τῶν συμπολιτῶν μου, ὥστε εὐκόλως νὰ μεταβάλλωσι φρόνημα χάριν ἀργυρίου; Κύριοι, δὲν ἔχω τοιαύτην ἰδέαν περὶ τῶν συμπολιτῶν μου, τοὺς ὁποίους ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, ἀλλ’ ὡς εἶπον, ὑπάρχει μικροσκοπικὴ μερὶς ἀνθρώπων, μὴ ἐπαρκούντων εἰς τὰς θεραπείας τῶν βιωτικῶν ἀναγκῶν των, καὶ τὸ φρόνημα ἐκείνων κατὰ τὰς ἐκλογὰς τὰς διενεργηθείσας ἀπὸ τοῦ 1887 μέχρι σήμερον ἐνοθεύθη, καὶ ἐνοθεύθη ὑπὸ τοῦ τετάρτου Βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας, ὡς θέλω ἀποδείξει δι’ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα διέφυγον τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος καὶ εἰσηγητοῦ τοῦ προεξελεγκτικοῦ τμήματος τῆς Βουλῆς. Ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος βεβαιοῖ, ὅτι διεφθάρη ἡ ἐκλογικὴ συνείδησις τῶν ἐκλογέων τῆς κοινότητος τοῦ χωρίου Μποτιὰ τοῦ δήμου Ὀρχομενοῦ διὰ τριῶν χιλιάδων δραχμῶν καὶ τετρακοσίων ὀκάδων χασισίου· ἐν τούτοις ὅ τε εἰσηγητὴς καὶ πάντα τὰ μέλη τοῦ τμήματος οὐδεμίαν ἀπόδειξιν ἔχουν πρὸς ὑποστήριξιν τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου συναθλητοῦ μου!...

§14ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ὑπῆρχον ἐν τῷ φακέλλῳ.

§15ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἀλλ’ ὅπως ἡ Βουλὴ ἐν ἐπιγνώσει ἀποφασίσῃ περὶ τῶν γεγονότων, ἐφ’ ὧν θέλω στηρίξει τὴν πρότασίν μου, τὴν ὁποίαν ἐν ἐπιλόγῳ θέλω προτείνει εἰς τὴν πεφωτισμένην κρίσιν της, πρέπει νὰ διατελῇ ἐν γνώσει τῶν λαβόντων χώραν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 16 Ἀπριλίου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μας, πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὴν ἱστορίαν τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης. Καὶ δὲν πιστεύω, ὅτι θέλει εὑρεθῆ τις, ἔστω καὶ ὁ καθ’ οὗ ἡ ἔνστασις, νὰ διαψεύσῃ γεγονότα, πιστοποιούμενα διὰ δικαστικῶν ἐγγράφων, γεγονότα πασίδηλα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μας· καὶ ἂν διαψευσθῶσιν, ἐγὼ αὐτὸς θέλω ζητήσει τὴν ἐπιεικῆ γνώμην σας ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν, τὴν ὁποίαν κατηγορῶ. Ἅμα τῇ, ἀποφάσει τῶν ἁρμοδίων, διαλύσει τῆς προηγουμένης Βουλῆς, συνῆλθον ἐν Ἀθήναις τρεῖς ἄνθρωποι, πολιτευόμενοι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μας, ἐντελῶς ἀγνοοῦντες τὰς ἐκλογικὰς συνθήκας τοῦ τόπου ἐκείνου, καὶ ἀπεφάσισαν τὴν ἀμοιβαίαν σύμπραξίν των πρὸς ἀποκλεισμὸν προσώπων ἐνασκούντων ἀπὸ συστάσεως τοῦ ἔθνους, ἴσως καὶ ἐπὶ τουρκοκρατίας, ἀπόλυτον ἐπιῤῥοὴν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, διότι τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα ἀφιέρωσαν ὁλόκληρον τὴν ζωήν των, καὶ ταῦτα καὶ οἱ γονεῖς αὐτῶν, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τόπου ἐκείνου, δὲν ἐτράπησαν δὲ εἰς χρηματισμὸν ἢ πρὸς ἐξασφάλισιν συντάξεων. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν τριῶν ἐκείνων προσώπων μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ ἀπευθυνθῇ καὶ πρὸς ἐμὲ καὶ ζητήσῃ τὴν σύμπραξίν μου, τὸν ἠρώτησα δὲ, ὑπὸ ποίας συνθήκας θέλομεν συμπράξει καὶ ποῖος εἶναι ὁ πέμπτος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ συμπληρώσῃ τὸν συνδυασμόν. Ἀλλ’ οἱ ἄλλοι δύο Κύριοι, ἐνῷ εἶχον ἀναθέσει εἰς αὐτὸν τὴν συμπλήρωσιν τοῦ συνδυασμοῦ, εἶχον ἀποφασίσει τοὺς δύο ἄλλους ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ἀρχηγοῦ των· τότε, ἐνῷ εὑρίσκοντο ἐν τῇ θέσει ἐκείνῃ τὰ προκαταρκτικὰ τῆς ἐκλογῆς, μοὶ ἔκαμαν τὴν τιμὴν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι Βάρβογλης καὶ Ζέγγελης νὰ ζητήσωσι τὴν σύμπραξίν μου, τὴν ὁποίαν καὶ ὑπεσχέθην, διότι ἐγνώριζον αὐτούς. Οἱ φίλοι τῶν κ. κ. Βάρβογλη καὶ Ζέγγελη προτιμῶσι νὰ ψηφοφορηθῶσιν οἱ σύντροφοι αὐτῶν, παρὰ ἐκεῖνοι, χάριν τῶν ὁποίων ὑποστηρίζουσι τὸν συνδυασμόν, ἐνῷ τοῦτο δὲν συνέβαινε διὰ τοὺς φίλους τῶν ἄλλων τριῶν, περὶ τῶν ὁποίων ἔχω πικρὰν πεῖραν. Ἀλλ’ ὅταν ἐτόλμησαν οἱ Βάρβογλης, Ζέγγελης, Σακελλαρόπουλος καὶ ἐγὼ νὰ τεθῶσιν ἀντιμέτωποι τῶν κυρίων αὐτῶν, τότε οὗτοι ἐνόησαν εἰς ποίαν ἐκλογικὴν θέσιν εὑρίσκονται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, καὶ τότε ἤρξαντο τῆς χρήσεως ἀνόμων μέσων, τὰ ὁποῖα θέλω ἀμέσως ἀπαριθμήσει, πρὸς στερέωσιν τοῦ ἐκλογικοῦ ἐδάφους, ἐφ’ οὗ ἵσταντο. Οἱ τρεῖς ἀξιότιμοι κύριοι, Κωνσταντόπουλος, Μανέτας καὶ ὁ τέταρτος Βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας, προσέλαβον τὸν κ. Χριστόπουλον, στενὸν συγγενῆ μου, λόγῳ τῶν κομματικῶν αὐτοῦ δυνάμεων, τὴν πρόσληψιν δὲ τοῦ πέμπτου, ἤτοι τοῦ προέδρου τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου, τοῦ πρώην γυμνασιάρχου Παπαναστασίου, ἐξήρτησαν ἐκ τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ δημάρχου Ὀρχομενοῦ. Καὶ ὁ κ. Παπαναστασίου ἐτέθη εἰς κίνησιν, μετέβη εἰς Λεβίδιον, πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Ὀρχομενοῦ, καὶ ἐκάλεσε τὸν δήμαρχον εἰς συνεννόησιν, ἀλλ’ ὁ δήμαρχος ἐκεῖνος, ἵνα γείνῃ δήμαρχος, τὶ νομίζετε ὅτι εἶχε δαπανήσει; Ὅ,τι εἶχεν. Ἀρκεῖ νὰ πληροφορηθῆτε, ὅτι ἐπλήρωσεν ὀκτὼ χιλιάδας δραχμὰς εἰς τὴν κοινότητα τοῦ χωρίου Μποτιὰ, καὶ ἐκ τῶν χρημάτων τούτων κατασκευάζεται ὑδραγωγεῖον διὰ σιδηρῶν σωλήνων. Ὁ δήμαρχος, ἵνα προσφέρῃ τὴν ὑποστήριξίν του εἰς τὸν πρόεδρον τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, μετὰ τοῦ ὁποίου οὐδεὶς σύνδεσμος πολιτικὸς τὸν συνέδεε, μᾶλλον δὲ πολιτικὴ ἔχθρα τοὺς διῄρει, διότι ὁ γυναικάδελφος τοῦ προέδρου τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου διεκδικεῖ ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν, ὁ δήμαρχος ἐζήτησε ν’ ἀποζημιωθῇ, ὑπὸ τὸν τύπον τῆς ἐγγυήσεως πάντοτε· ἡ σύμβασις συνετελέσθη μεταξὺ Παπαναστασίου καὶ δημάρχου, καὶ ὁ Παπαναστασίου προσλαμβάνεται εἰς τὸν συνδυασμόν. Καὶ αὕτη εἶναι ἡ πρώτη ἀκολασία τοῦ συνδυασμοῦ ἐκείνου, ἀκολασία, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν εὐθύνονται μὲν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, ὁ κ. Μανέτας καὶ ὁ κ. Τριανταφυλλάκος, ἠνέχθησαν ὅμως καὶ οὗτοι αὐτήν. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸν προσεταιρισμὸν τοῦ Παπαναστασίου ὑπὸ τοιούτους ὅρους, τὸ ἐκλογικὸν ἔδαφος δὲν κατέστη σταθερὸν, ἐκινεῖτο ὑπὸ τοὺς πόδας τῶν ἀντιπάλων μας. Εἶχον ἀνάγκην νὰ προσεταιρισθῶσι, καὶ ἡ θήρα ἤρξατο. Ἅπαντες οἱ κομματάρχαι τοῦ δήμου Βαλτετσίου ἐτύγχανον, οἱ μὲν κατέχοντες τὴν πρώτην θέσιν φίλοι τοῦ κ. Βάρβογλη, ὁ δήμαρχος φίλος τοῦ κ. Σακελλαροπούλου, ἄλλοι ἐμοῦ, καὶ ἄλλοι τοῦ κ. Ζέγγελη. Ὁ δῆμος Βαλτετσίου παρίστατο ὡς ἡνωμένος ὑπὲρ ἡμῶν, πλὴν τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν διέθετεν ὁ πρώην δήμαρχος Γ. Μπονάρος. Μὲ ἐπεσκέφθησαν φίλοι μου ἐκ τοῦ χωρίου τοῦ κ. Γ. Μπονάρου καὶ μ’ ἐβεβαίωσαν, ὅτι ὁ Γ. Μπονάρος ἐκφράζεται ὑπὲρ ἡμῶν, ἰδίᾳ ὑπὲρ ἐμοῦ, εἶναι δὲ ἕτοιμος νὰ προσφέρῃ καὶ αὐτὸς τὴν ὑποστήριξίν του πρὸς τὸν συνδυασμόν μας. Ἀνεκοίνωσα ταῦτα εἰς τὸν κ. Βάρβογλην, ὁ ὁποῖος ἔσπευσε νὰ ἐπισκεφθῇ τὸν κ. Μπονάρον καὶ εὐχαριστήσῃ αὐτόν. Ἐσφάλομεν ὅμως εἰς τοὺς ὑπολογισμούς, διότι ἀπέναντι σκοπέλου δυσπροσίτου εὑρέθη ὁ κ. Βάρβογλης. Τί ἤκουσε παρὰ τοῦ κ. Μπονάρου; Ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις: «Διὰ νὰ γείνω ὑποταμίας, εἶπεν ὁ κ. Μπονάρος, ἠναγκάσθην νὰ καταθέσω εἰς τὸ Δημόσιον 4,000 δραχμῶν, καὶ ἐνῷ πρὸ ἐτῶν ἔχω παυθῆ ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ ὑποταμίου, τὰ χρήματα αὐτὰ δὲν δύναμαι νὰ τ’ ἀναλάβω, καὶ οἱ δανεισταὶ μοὶ ἔχουσιν ἐπιβάλει κατάσχεσιν ἐπὶ τῆς περιουσίας μου. Δίδετε τὰ χρήματα; ἔρχομαι. Δὲν τὰ δίδετε; ὑπάγω μὲ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος προσφέρεται νὰ καταθέσῃ τὰ χρήματα, πρὸς ἀναστολὴν τῆς ἐκποιήσεως τῆς περιουσίας μου». Ὁ κ. Βάρβογλης εὑρέθη ἀπέναντι στενοχώρου θέσεως, καθόσον πρὸ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας δὲν τὸν συμφέρει νὰ διαθέσῃ τὰ χρήματά του (ἱλαρότης). Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς Μεγάλης ἑβδομάδος ὁ Μπονάρος διετέλει ἐν Τριπόλει ὑπὸ αὐστηρὰν ἐπιτήρησιν ἐκ μέρους τῶν ἀντιθέτων μας· ἔμπορός τις, φίλος τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν τὸν ἀφῆκεν ἐλεύθερον. Ὁ Μπονάρος εἶχε τάξει εἰς τοὺς ἀντιθέτους ὡς ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ κατακυρωθῇ ὁριστικῶς, τὴν μεσημβρίαν τῆς Μεγάλης Πέμπτης, νομίζω. Ἀντελήφθην ἐγὼ αὐτά· καὶ ἂς μὲ διαψεύσῃ ὁ κ. Τριανταφυλλάκος, ἂν αὐτὸς ὁ ἴδιος δὲν ἀπέσπασε τῶν χειρῶν τοῦ ἐμπόρου τὸν κ. Μπονάρον. Ἐπὶ ἀρκετὴν ὥραν συνδιελέχθησαν οἱ δύο των, καὶ μετὰ τοῦτο συντάσσονται τρία συμβόλαια μεταξὺ τοῦ γυναικαδέλφου τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου καὶ τοῦ Γ. Μπονάρου καὶ τῶν δανειστῶν του, καὶ μετροῦνται αἱ 4,000 δραχμῶν εἰς τὸν κ. Μπονάρον, καὶ αἴρονται αἱ ἐπὶ τῶν κτημάτων του κατασχέσεις ἀπὸ μέρους τῶν δανειστῶν του. Ἁπλούστατον φαίνεται τοῦτο εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ἀλλὰ τοῦτο ἐγὼ νομίζω ἀκριβῶς δωροδοκίαν, ὅταν δίδετε χρήματα, εἰς ἄνθρωπον μάλιστα, ἀπὸ τὸν ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον νὰ τ’ ἀναλάβητε· διότι, ἐὰν εἶχε περιουσίαν νὰ ὑποθηκεύσῃ ὁ Μπονάρος, ἠδύνατο νὰ λάβῃ χρήματα πολλά, διότι καὶ δανεισταὶ πρόθυμοι ὑπάρχουσιν ἐν Τριπόλει, καὶ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἠδύνατο νὰ δανεισθῇ. Συμβαλλόμενος, ὡς μετρήσας τὰ χρήματα, φαίνεται ἐνταῦθα ὁ Σ. Μαλοῦκος, γυναικάδελφος τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ Τριανταφυλλάκου, ἀλλὰ τὰ χρήματα ἦσαν τοῦ Τριανταφυλλάκου, διότι ὁ Μαλοῦκος δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τόσον εὐκόλως παρέχουσι χρήματα· ὁ Μαλοῦκος θὰ ἐζήτει ὑποθήκην τετραπλασίας καὶ πενταπλασίας ἀξίας τοῦ δανειζομένου ποσοῦ καὶ ἐγγυητὴν πρὸς τούτοις. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ ἐδέχθη τὴν ἐκχώρησιν ἀπαιτήσεως κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἐπισφαλεστάτης ἀπαιτήσεως, διὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη προσπαθεῖ ὁ Μπονάρος νὰ τὴν ἀναλάβῃ (καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, τοῦ ὁποίου ἦτο φίλος, πολὺ εἰργάσθη πρὸς τοῦτο,) ἀλλὰ δὲν τὸ κατορθοῖ· διατί; ἀγνοῶ. Ἴσως ὁ ἀξιότιμος κ. Δεϊμέζης, τυγχάνων τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει γνῶσιν τούτου...

§16ΔΕΙΜΕΖΗΣ. Τῶν ὑπολόγων αἱ ἐγγυήσεις ἀποδίδονται, ἀφοῦ ἐκκαθαρισθῶσιν αἱ διαχειρίσεις. Ἐγένετο μεγάλη ἐνέργεια πρὸς ἀνάληψιν τῆς ἐγγυήσεως, ἀλλὰ τὸ Συνέδριον δὲν εἶχεν ἀποφανθῆ εἰσέτι ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως, καὶ δὲν ἐπετρέπετο ἡ ἀπόδοσις.

§17ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ἐφ’ ὅσον ἡ διαχείρισις διατελεῖ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἡ ἀπόδοσις εἶναι ἐπισφαλής. Καὶ πῶς ἦτο δυνατὸν ὁ προσεκτικὸς υἱὸς προσεκτικωτάτου πατρὸς νὰ δανείζῃ χρήματα, χιλιάδας δραχμῶν, ἐπὶ τόσον ἐπισφαλέσιν ὅροις; Ἅμα τῇ λήψει τῶν χιλιάδων αὐτῶν καὶ τῇ ἐλευθερώσει τῆς περιουσίας του, ὁ κ. Μπονάρος συνετάχθη πρὸς τοὺς ἀντιθέτους μας, καὶ ἀμέσως ἀλλοίωσις ἐπῆλθεν ἐν τῷ ἐκλογικῷ φρονήματι τοῦ δήμου ἐκείνου. Ἠλπίζομεν καὶ ἐβεβαιοῦτο, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ ὁ ἰδικός μας συνδυασμὸς θὰ ἐπλειονοψήφει κατὰ 600 ἢ 700 ψήφους, καὶ ἐντούτοις μόλις περὶ τὰς διακοσίας ὑπερέβημεν τοὺς ἀντιθέτους μας ἐκεῖ. Ἀλλὰ καὶ ἡ θυσία ἐκείνη δὲν κατέστησε σταθερώτερον τὸ ἐκλογικὸν ἔδαφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίζοντο οἱ ἀντίθετοί μας. Καὶ ὅπως ἐνισχυθῶσι, τί νομίζετε ὅτι ἔπραξαν; Ἔγκλημα φοβερὸν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παραβληθῇ πρὸς τὴν ἱεροσυλίαν! Ἐν τῷ χωρίῳ Λεβιδίῳ, ἐκ τοῦ ὁποίου κατάγεται ὁ συνυποψήφιος τοῦ Τριανταφυλλάκου κ. Παπαναστασίου, εἶχον συγκεντρώσει τῷ ὄντι μεγάλας δυνάμεις οἱ ἀντίθετοί μας· ἐκεῖ ἦτο ἡ ἀκρόπολις τῶν δυνάμεων αὐτῶν. Εἶχον πλειονοψηφίαν, ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθησαν εἰς αὐτὴν τὴν πλειονοψηφίαν, ἔπρεπε νὰ ἐξαγοράσωσι καὶ ἐκεῖ τὰς ἐκλογικὰς συνειδήσεις τῶν ἁπλουστέρων. Καὶ πρῶτον ποιοῦνται χρῆσιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν χρημάτων, ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἦτο ἀνάγκη νὰ σηκωθῶσι μερικαὶ πέτραι ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου καὶ νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς τὸ ἕτερον τοῦ περιβόλου τῆς ἐκκλησίας. Καὶ ἐνῷ ἐκεῖ ἐλεηλατοῦντο τὰ ἐκκλησιαστικὰ χρήματα, ὁ κ. Τριανταφυλλάκος καὶ ὁ κ. Μανέτας ἐκάθηντο ἐπὶ τοῦ περιβόλου τῆς ἐκκλησίας. Τί ἠδυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἡμεῖς; Πλὴν ὅμως τούτου, Κύριοι, τὸ κατηραμένον ἐκεῖνο χωρίον Μποτιὰ, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ἀνέφερον διὰ τίνας λόγους ἀπεφάσισε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν δημοτικὴν ἐκλογὴν νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τοῦ δημάρχου καὶ φίλου ἡμῶν μέχρι τῶν παραμονῶν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, φίλου δὲ τῶν ἀντιθέτων κατὰ ταύτας, εὑρίσκετο εἰς διαφοράν τινα πρὸς τοὺς Λεβιδιώτας, ἕνεκα ἀκριβῶς τοῦ ὑδραγωγείου, περὶ τοῦ ὁποίου προεμνημόνευσα. Οἱ Λεβιδιῶται ἐκεῖνοι, πρωτοστατοῦντος τοῦ δημάρχου καὶ θέλοντος νὰ ἐκβιάσῃ τοὺς Μποταΐτας, ὅπως ἀναλάβῃ τὰς χιλιάδας του, ἔλαβον προσωρινὰ μέτρα περὶ τοῦ ὑδραγωγείου κατὰ τῶν Μποταϊτῶν, οἵτινες ἔλεγον: «Θέλετε νὰ ὑποστηρίξωμεν τὸν Παπαναστασίου; ἀφήσατέ μας νὰ περατώσωμεν τὸ ὑδραγωγεῖον, ἄλλως θέλομεν ὑποστηρίξει τοὺς Δηλιγιαννικούς.» Τί μηχανᾶται λοιπὸν ὁ γυμνασιάρχης Παπαναστασίου, ἡ εὐφυΐα τοῦ ὁποίου εἶναι τῳόντι λίαν ὑπερβάλλουσα; ἔπρεπε νὰ ἐξαγοράσῃ τὰς συνειδήσεις ἐκείνων ἐν ταὐτῷ καὶ νὰ τοὺς ἐξαπατήσῃ, νὰ κατορθώσῃ δηλαδὴ τὴν δουλειά του, ἀλλὰ μὲ τὸ ἀζημίωτον. Τί μηχανᾶται λοιπόν; τοῖς λέγει: «δὲν κρατῶ μαζή μου, παρὰ μόνον αὐτὰς τὰς χιλιάδας· λάβετε τὰ ἄλλα εἰς εἶδος.» Καὶ τί νομίζετε ὅτι τοὺς προσέφερε; 400 ὀκάδας χασὶς, ἀνήκοντος οὐχὶ εἰς τὸν Παπαναστασίου, ἀλλὰ εἰς τὸν Ξυνογαλᾶν. Παραλαμβάνουσι λοιπὸν οἱ Μποταῖται τὸ χασὶς καὶ ἐν πομπῇ τὸ μεταφέρουσι καὶ τὸ τοποθετοῦσιν ἐντὸς τοῦ ναοῦ τοῦ χωρίου των, διότι καὶ μεταξύ των δὲν ἐνεπιστεύοντο. Ἀλλὰ πρὶν ἢ συντελεσθῇ ἡ σύμβασις αὕτη, τὸ χωρίον Μποτιὰ συνετάχθη ὁλόκληρον μεθ’ ἡμῶν· ἑνδεκαμελὴς ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία διεξήγαγε τὰς διαπραγματεύσεις ταύτας, ἔρχεται ἐν Τριπόλει, ἐπισκέπτεται τὸν κ. Βάρβογλην, ἐμὲ καὶ ὅλους τοὺς συντρόφους μας, λαμβάνει τὰς σημαίας τοῦ συνδυασμοῦ μας καὶ ἐν πομπῇ ἀναχωρεῖ. Τότε ἐξύπνησεν ὁ Παπαναστασίου καὶ μηχανᾶται τὴν παράδοσιν τοῦ χασισίου. Ἀλλὰ ταῦτα ἆρά γε εἶναι μῦθοι; Ὄχι πιστοποιοῦνται, Κύριοι, διὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης ἐν τῷ πρώτῳ τμήματι τοῦ δήμου Ὀρχομενοῦ, τοῦ ὁποίου μέρος ἀποτελεῖ καὶ τὸ χωρίον Μποτιὰ, εἰς τὸ ὁποῖον ἐδόθη τὸ χασὶς, τὸ ὁποῖον ἐπεθύμουν νὰ προσήγαγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς Τριπόλεως ἠρνήθη νὰ μὲ συνδράμῃ εἰς τοῦτο.

§18ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τότε θὰ ἐκοιμούμεθα ὅλοι.

§19ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διώξατε ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὅλους, ὅσοι εἶναι χασισωμένοι, ἵνα μὴ κοιμηθῆτε. (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς). Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ μύθου, ἀλλὰ περὶ γεγονότος πιστουμένου διὰ δικαστικῆς ἐκθέσεως, εἰς τὸ ἐμπεριεχόμενον τῆς ὁποίας τοσοῦτον σεβασμὸν ἔδειξαν χθὲς τὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς πτέρυγος ταύτης (δεικνύει τὴν ἀριστεράν). Τοῦτο, Κύριοι, δι’ ἔλλειψιν χρόνου δὲν ἠδυνήθημεν νὰ τὸ πληροφορηθῶμεν πρὸ τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἡμεῖς ἤμεθα ἥσυχοι, ὅτι τὸ χωρίον Μποτιὰ ὁλόκληρον, οἱ ἐκλογεῖς τοῦ ὁποίου ἀνέρχονται εἰς διακοσίους περίπου, ἤθελον ὑπερψηφίσει ἡμῶν.

§20ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἰς 180, ἐξ ὧν 136 μᾶς ἐψήφισαν.

§21ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω 180. Λοιπὸν 136 ψῆφοι λευκαὶ, τὰς ὁποίας εἴχομεν μέχρι πρὸ δύο ἡμερῶν πρὸ τῆς ἐκλογῆς ὑπὲρ ἡμῶν, μετεβλήθησαν εἰς μελαίνας καθ’ ἡμῶν, εἰς λευκὰς ὑπὲρ τῶν ἀντιθέτων ἡμῶν. Διατί; διότι τὸ Σάββατον τὸ ἑσπέρας μετεκομίσθη τὸ χασὶς εἰς Μποτιὰ, ἐκτύπησαν ἡ καμπάναις, συνήχθησαν οἱ 136, ὡρκίσθησαν, καὶ ὑπὸ σημαίαν ἄλλην, παρ’ ἐκείνην τὴν ὁποίαν εἶχον παραλάβει παρ’ ἡμῶν, ἐψήφισαν ὑπὲρ τῶν ἀντιθέτων μας. Ὅταν οἱ φίλοι μας ἐκ τοῦ δήμου Ὀρχομενοῦ μετὰ τὴν ἐκλογὴν ἦλθον νὰ μᾶς συγχαρῶσι, μᾶς ἀνήγγειλαν καὶ τὴν ἀκολασίαν ταύτην. Παρεκαλέσαμεν αὐτοὺς νὰ παρακολουθήσουν τὰ γινόμενα καὶ νὰ μάθωσι ποῦ θὰ τοποθετήσωσι τὸ χασὶς, διότι ἡ ἐπιθυμία μου ἦτο νὰ τὸ κατάσχω καὶ σᾶς τὸ παρουσιάσω ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ συγχρόνως ὁ Παπαναστασίου ἔστειλεν ἀνθρώπους νὰ τὸ ἀναλάβωσι. Τούτου ἕνεκα οἱ Μποτιᾶται τὸ ἐσήκωσαν ἀπὸ τοῦ ναοῦ καὶ τὸ ἔκρυψαν εἰς διαφόρους οἰκίας. Οἱ φίλοι μας τῷ ὄντι ἐγρηγόρουν καὶ προσεπάθουν νὰ ἀνακαλύψουν τὸν τόπον, ὅπου ἔκειτο τὸ χασὶς τοῦτο. Ἀλλ’ ἡ πρώτη ἑβδομὰς μετὰ τὴν νίκην γνωρίζετε ὅλοι ὁπόσον θορυβώδης ἀποβαίνει. Κατὰ τὴν 19 Ἀπριλίου εἶχον ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ μεταβῶ ἐκ Τριπόλεως εἰς τὸν δῆμον Τεγέας, ὅπου ἥδρευε τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας, προκειμένου νὰ ἐνεργηθῇ ἡ κλήρωσις τῶν στρατευσίμων τοῦ ἰδιαιτέρου μου δήμου, ἵνα παραστήσω, ὅτι πρέπει νὰ γείνωσι δεκταὶ αἰτήσεις περὶ ἀπαλλαγῆς κληρωτῶν τινων, μήπως κατόπιν τὸ Ὑπουργεῖον ἀποφανθῇ, ὅτι «ἔπρεπε τὰ παράπονά σας νὰ τὰ κάμητε εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον». Ὅτε λοιπὸν ἐπανῆλθον, μοὶ εἶπον οἱ Μ. Ζερβογιάννης καὶ Μανδρίδης, ὅτι ἦλθον αἱ πληροφορίαι ἐκ τοῦ δήμου Ὀρχομενοῦ, ποῦ εἶναι τὸ χασὶς, εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκεται, καὶ ὅτι ἐνεχειρίσθη μήνυσις εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ἀλλὰ δὲν ἐπισπεύδεται ἡ κατάσχεσις τοῦ χασισίου. Ἐὰν ἤμην ἐγὼ, Κύριοι, ἐν Τριπόλει, ἤθελον παραστῆ ὡς ἰδιώτης κατήγορος καὶ ἤθελον παραγγείλει ἐγὼ τὴν κατάσχεσιν, διότι ὁ νόμος μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ παραστῶ ὡς ἰδιώτης κατήγορος καὶ νὰ ἐνασκήσω ἐγὼ τὰ χρέη τοῦ Εἰσαγγελέως. Ἀλλὰ ἕνεκα τῆς ἀνυπομονησίας, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ μηνυτὴς, καὶ διότι ἐνόμιζεν, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς, ἅμα τῷ καταγγελθῇ ἡ πρᾶξις, ὁ ἴδιος ἤθελε σπεύσει νὰ συλλάβῃ τὸ σῶμα τοῦ ἐγκλήματος, ἐδόθη ἡ μήνυσις, ἀλλὰ μοὶ ἐδόθη ἡ εἴδησις, ὅτι ἐδόθη μήνυσις κατὰ τοῦ Παπαναστασίου καὶ Τριανταφυλλάκου...

§22ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Παρὰ τίνος ἐδόθη μήνυσις κατ’ ἐμοῦ;

§23ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὸ Χρήστου τινὸς Ζερβογιάννη... Ἐγὼ λοιπὸν τοὺς ἐπετίμησα, διότι ἔσπευσαν· μόλις δὲ ἐπληροφορήθην, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς ἀρνεῖται νὰ σπεύσῃ πρὸς κατάσχεσιν τοῦ χασίς, εὗρον αὐτὸν εἰς τὸ καφενεῖον, —καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ συναδέλφου μου κ. Ἀλεξάκη, ἂν ἦναι παρών, —καὶ τοῦ εἶπον: «Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Εἰσαγγελεῦ· σᾶς ἐδόθη τοιαύτη μήνυσις· τί ἐνεργήσατε περὶ αὐτῆς;» Μοὶ εἶπεν ὅτι τὴν ἔστειλεν εἰς τὸν ἀνακριτήν. Τῷ λέγω: «ἀλλ’ οἱ κάτοχοι τοῦ χασὶς θὰ πληροφορηθῶσι καὶ θ’ ἀποκρύψωσι τὸ χασίς· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατάξητε τὸν ἀξιωματικὸν ἀστυνόμον κ. Χατζόπουλον νὰ κατάσχῃ τὸ χασὶς καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀνάκρισις ἀπὸ τῆς ὑπ’ αὐτοῦ ἀμέσου κατασχέσεως τοῦ χασίς, κατόπιν δ’ ἐνεργήσητε ἀνακρίσεις;» Ὁ Εἰσαγγελεὺς μοὶ εἶπεν, ὅτι ἦτο ἀμετάτρεπτος εἰς τὴν γνώμην του, καὶ ὅτι διεβίβασε τὴν μήνυσιν εἰς τὸν ἀνακριτήν, —ἔντιμον τῷ ὄντι,—καὶ θὰ ἐνεργηθῶσι τὰ δέοντα. Τότε ἠναγκάσθην νὰ τηλεγραφήσω εἰς τὸν κ. Βάρβογλην ἐδῶ, νὰ ὁμιλήσῃ μὲ τὸν κ. Ὑπουργόν· ὁ κ. Ὑπουργὸς διέταξε τὸν Εἰσαγγελέα νὰ σπεύσῃ ὁ ἀνακριτὴς εἰς κατάσχεσιν τοῦ χασίς, θόρυβος ἐγένετο, καὶ τὸ περιεχόμενον τῆς μηνύσεως διαβιβάζεται εἰς τὸν φίλον τοῦ Τριανταφυλλάκου· ἀμέσως δὲ ἐξελθὼν τῶν φυλακῶν Καΐκας τις, φίλος τοῦ Τριανταφυλλάκου, ἐτέθη εἰς κίνησιν καὶ μεταβὰς ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Μποτιὰ εἰδοποίησε τοὺς Μποταΐτας, καὶ ἀπεκρύβη τὸ χασίς. Εἶναι βέβαιον, Κύριοι, ὅτι ὁ ἀνακριτὴς ἐκεῖνος εἶναι λίαν ἔντιμος, ἀλλ’ εἶναι ἀνακριτὴς μᾶλλον τοῦ ἀνακριτικοῦ γραφείου καὶ ὄχι διὰ τοιαύτας ὑποθέσεις, καὶ τοῦτο, ἕνεκα τῆς ἡλικίας του. Μετέβη λοιπὸν ἐκεῖ, καὶ τὸ ἔγκλημα ἐβεβαιώθη κατὰ τρόπον μὴ ἐπιτρέποντα οὐδεμίαν συζήτησιν. Ἀλλ’ ἀτυχῶς ἡ νομοθεσία ἡμῶν προστατεύει τὸ ἀπόῤῥητον τῆς ἀνακρίσεως· δὲν δύναμαι δυστυχῶς νὰ προσαγάγω πληρεστέραν δικαστικὴν βεβαίωσιν ἄλλην τῆς ὑπὸ τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου βεβαιώσεως, διότι ἡ κατηγορία κατὰ τοῦ Παπαναστασίου καὶ Τριανταφυλλάκου διατελεῖ εἰς τὸ ἀνακριτικὸν γραφεῖον. Ἀλλ’ εἶναι λόγοι πιστευτοὶ οὗτοι; ἢ βεβαιοῦνται ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων; Διὰ νὰ μὴ ἐλεγχθῶ ἐπὶ ἀνακριβείᾳ, ἐζήτησα τηλεγραφικῶς πιστοποιήσεις τοῦ Εἰσαγγελέως, ἂν ἦναι ἀληθῆ τὰ λεγόμενά μου ἢ ὄχι, καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐκεῖνος, ὁ γνωστὸς εἰς ὅλους σας, (εἶναι τῷ ὄντι καλὸς Εἰσαγγελεύς, διότι ἐπὶ 17 ἔτη εἶναι Εἰσαγγελεύς, ἀλλ’ ἐπίσης καὶ ἄνθρωπος,) καὶ διότι πρὶν γείνῃ Εἰσαγγελεὺς ἦτο πολιτευτής, προσπαθεῖ νὰ τὰ συμβιβάσῃ, καὶ διὰ τοῦτο ἔχει καὶ ἓν ἐπώνυμον, ἐπικρατέστερον τοῦ πατρωνυμικοῦ του, «Μεσάντζας», διότι τὰ πάντα συμβιβάζει. Ἰδοὺ λοιπὸν τί ἀπαντᾷ εἰς τὸ πρῶτον μέρος τοῦ τηλεγραφήματός μου ὁ Εἰσαγγελεύς. (Ἀναγινώσκει). Κατὰ τὸ τηλεγράφημα τοῦτο, τὴν 29 Ἀπριλίου ἐνεχειρίσθη ἡ μήνυσις καὶ διεβιβάσθη εἰς τὴν ἀνάκρισιν. Ἔλαβον λοιπὸν γνῶσιν ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι τῆς Εἰσαγγελίας· διότι, διὰ νὰ καταχωρισθῇ εἰς τὰ βιβλία τῶν εἰσερχομένων, εἶτα εἰς τὰ βιβλία τῶν ἐξερχομένων, ἄλλος ὑπάλληλος ἐδῶ, ἄλλος ἐκεῖ, νὰ παραδοθῇ εἰς τὸν κλητῆρα, νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ ἀνακριτής, ὁ γραμματεύς, μένει μυστική; Ἅμαξα διὰ τὸν ἀνακριτήν· ποῦ θὰ ὑπάγῃ ὁ ἀνακριτής; Εἰς τὴν Μποτιάν! Αὐτὸ εἶναι λοιπὸν τὸ συμβιβαστικὸν τοῦ Εἰσαγγελέως· δὲν ἠθέλησε νὰ ἐνεργηθῇ δραστηριώτερον ἡ ἀνάκρισις περὶ τοῦ χασίς, διὰ νὰ μὴ ἐλαττωθῇ τὸ ἐπώνυμον, τὸ ὁποῖον ἔχει, ἕνεκα τοῦ συμβιβαστικοῦ του χαρακτῆρος.

§24ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπορῶ, πῶς δὲν τὸν ἐδείρατε!

§25ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἔχει τὴν ἐξουσίαν τοῦ ἐντέλλομαι ἐκεῖνος. Ἄλλως ἐγὼ δὲν εἶμαι συνειθισμένος νὰ δέρνω, ἀλλ’ οὔτε νὰ δέρνωμαι, καὶ προκηρύττω μάλιστα, ὅτι εἶμαι καὶ κατὰ τῆς μονομαχίας. Ἐξεταστέον ἤδη, Κύριοι, ἂν ἦναι ἀκριβὴς ὁ ἰσχυρισμὸς ὁ ἰδικός μου καὶ τοῦ συναδέλφου μου περὶ τοῦ αἰτίου τοῦ ἀναγκάσαντος τὸν Μπονάρον νὰ προστεθῇ εἰς τὴν ἐκλογικὴν δύναμιν τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ. Τοῦτο βεβαιοῦται ἐκ τριῶν συμβολαίων ἐπισήμων, τῶν ὑπ’ ἀριθ. 34618, 34619 καὶ 34620, τοῦ συμβολαιογράφου Τριπόλεως Ἠλία Ἐμ. Σπορίδου, ἐκ τῶν ὁποίων ἓν καὶ μόνον ἠδυνήθην νὰ προσαγάγω, διότι ὁ ῥηθεὶς συμβολαιογράφος μοὶ εἶπεν, ὅτι δὲν δικαιοῦμαι νὰ λάβω ἀντίγραφον, διότι δὲν εἶμαι συμβαλλόμενος, καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν πρόνοιαν τῶν συμβληθέντων, οἵτινες ἐξέλεξαν συμβολαιογράφον, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ συντάξουν τὰ συμβόλαιά των, ἵνα διατελῶσιν ὑπὸ τὸν πέπλον τῆς μυστικότητος. Ἐξεταστέος ὁ λόγος, οὗ ἕνεκα 136 κατὰ τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, 180 καθ’ ἡμᾶς, λευκαὶ ψῆφοι ὑπὲρ ἡμῶν μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς, μέλαιναι δὲ καθ’ ἡμῶν κατὰ τὴν ἐκλογὴν, ἐξηναγκάσθησαν διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερα, νὰ μεταβάλωσιν ἐκλογικὸν φρόνημα, διὰ μέσων, τὰ ὁποῖα πιστοποιοῦνται διὰ δημοσίων ἐγγράφων. Ἂν λοιπὸν τὰ μέσα ἀποδεικνύωνται οὕτω διὰ δημοσίων ἐγγράφων, ἐκτὸς τῶν ἰδιωτικῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἔθεσα εἰς τὸ θυλάκιόν μου, καὶ ὧν θὰ κάμω χρῆσιν, ὅταν θέλω, ἂν λοιπὸν τὰ μέσα ταῦτα ἦναι ἀκριβῆ, δὲν μετέβαλον τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων; Τίς ἐξ ὑμῶν δύναται νὰ εἴπῃ ὄχι; Ἀλλ’ ἔχομεν μόνον τὰς ἐνστάσεις ταύτας, Κύριοι; Ὄχι. Ἀφ’ ὅτου πολιτεύομαι μέχρι τοῦδε συνειθίζω νὰ μεταβαίνω εἰς τὸν ἰδιαίτερόν μου δῆμον, εἰς τὸν δῆμον Κορυθίου, ὁ ὁποῖος καὶ τὸν πατέρα μου ἐτίμα καὶ ἐμὲ τιμᾷ διὰ μεγάλης πλειονοψηφίας, καὶ νὰ παρίσταμαι ὄχι ἐπὶ τῆς κάλπης μου, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς κάλπης τοῦ ἀδυνατωτέρου συντρόφου μου, κατὰ δὲ τὰς προπαρελθούσας ἐκλογὰς παρέστην ἐπὶ τῆς κάλπης τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, ὁ ὁποῖος ἐπλειονοψήφησεν ἐμοῦ κατὰ 5 ψήφους. Ἀλλὰ κατὰ τὴν τελευταίαν βουλευτικὴν ἐκλογὴν παρεκλήθην ὑπό τε τοῦ κ. Βάρβογλη καὶ τοῦ δημάρχου Τριπόλεως νὰ μείνω ἐν Τριπόλει, καὶ τῷ ὄντι ἔμεινα. Ἐξῆλθον τὴν πρωίαν τῆς ἐκλογῆς καὶ μετέβην εἰς τὰ τμήματα, ὅπως ἐπαγρυπνήσω εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, ἐκεῖ δὲ μανθάνω, ὅτι δύο ὄντως ἔντιμοι ἀξιωματικοὶ καὶ ἄνθρωποι τοῦ καθήκοντος, οἱ κύριοι μοίραρχος καὶ ἀστυνόμος, μετέβαινον διὰ κουστωδίας χωροφυλάκων ἐφίππων εἰς τὰ χωρία Τριπόλεως. Δὲν εἴχομεν καμμίαν πληροφορίαν περὶ τῆς τοιαύτης μεταβάσεως, καὶ ἐγὼ τοὺς παρακολουθῶ. Τί νομίζετε ὅτι συνέβαινεν; Ἀπέναντί μας εἴχομεν πρόσωπα φέροντα μεγάλας ἰδιότητας, τὴν τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ, τὴν ἰδιότητα τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ, τὴν ἰδιότητα τοῦ μέλλοντος Ὑπουργοῦ, ὡς διαδίδεται ὑπὸ φίλων του· διότι ἐκεῖ δαπανᾷ διὰ νὰ γείνῃ Βουλευτής, ἐδῶ δὲ δαπανᾷ ἀφειδῶς διὰ νὰ κατακτήσῃ μεγαλείτερον ἀξίωμα, ὡς διαδίδουσιν οἱ φίλοι του. Αἱ ἰδιότητες αὗται τῶν ἀντιθέτων μας...

§26ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ δὲν εἶναι ἀκριβῆ.

§27ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ πινάκια τοῦ Πρωτοδικείου εἶναι ἐδῶ, καὶ ἂν δύναται, ἂς τὰ ἀναιρέσῃ ὁ κ. Τριανταφυλλάκος.

§28ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, ἀλλὰ μετ’ ἀπορίας ἀκούω λόγους τοιούτους ἀπὸ ἕνα νεαρὸν Βουλευτὴν, μὴ ἠναγκασμένον ὄντως νὰ τὰ εἴπῃ ἀπὸ τοῦ βήματος.

§29ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .. Αἱ ἰδιότητες λοιπὸν αὗται τῶν ἀντιθέτων μας ἐνέβαλον τὴν πεποίθησιν εἰς τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους ἀξιωματικούς, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἐξήρχετο τοῦ στόματος ἐκείνων ἦτο χρησμός. Τί νομίζετε λοιπὸν, ὅτι ἐμηχανεύθησαν οἱ ἀντίθετοί μας; Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν μίαν ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, δι’ ἧς ἐπετάττοντο οἱ προϊστάμενοι τῶν δημοσίων γραφείων νὰ καλέσωσι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ἅπαντας τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ ὑπηρέτας, ἵνα διημερεύσωσιν ἐν τοῖς γραφείοις των, ἐκάλεσαν τοὺς ἀγροφύλακας τῶν χωρίων Τριπόλεως ἀπὸ πρωΐας τῆς ἐκλογῆς εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα. Γνωρίζετε δὲ ἅπαντες, ποῖοι ἐκλέγονται ἀγροφύλακες· ἐκλέγονται οἱ ἀσκοῦντες ἐπιῤῥοήν τινα ἐπὶ τῶν χωρίων, καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας ἔχει ἀνυψωθῆ εἰς ζήτημα τὸ ἀξίωμα τῶν ἀγροφυλάκων. Περιέρχεται λοιπὸν ὁ ἀξιότιμος ἀστυνόμος ἅπαντα τὰ χωρία, συλλαμβάνει τοὺς ἀγροφύλακας, 35 τὸν ἀριθμὸν, καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ χωρικοὶ τοῦ δήμου Τριπόλεως συνηθροίζοντο, ἵνα μεταβῶσιν εἰς τὰ ἐκλογικὰ τμήματα, καὶ τοὺς ὁδηγεῖ εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα. Λαμβάνομεν γνῶσιν τῆς τοιαύτης πρωτοφανοῦς παραβάσεως, μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα, καὶ βλέπω τοὺς ἀγροφύλακας φυλαττομένους ὑπὸ ἐνωμοτάρχην ἔξωθι τοῦ καταστήματος. Τότε ἐγὼ μεταβαίνω μετὰ τοῦ κ. Βάρβογλη καὶ τοῦ κ. Ζέγγελη εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, καὶ παριστῶμεν τὸ ἔκνομον τῆς τοιαύτης ἀστυνομικῆς ἐνεργείας. Μοὶ εἶπεν, ὅτι τοὺς ἐκάλεσεν ὁ ἀστυνόμος νὰ μὴ ἐπέμβουν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ τὴν δείλην θὰ τοὺς ἀφήσῃ ἐλευθέρους νὰ ψηφίσουν. Μεταβαίνομεν εἰς τὸν ἐντιμότατον νομάρχην, τὸν κ. Ἄγιν Κλεομένην. Ἐκάλεσε τὸν ἀστυνόμον καὶ τὸν Εἰσαγγελέα, ἀλλ’ ὁ δεύτερος ἐζήτει νὰ κάμωμεν μήνυσιν. Ἐγὼ δὲ εὐθὺς ἔγραψα τὴν ἀκόλουθον μήνυσιν. (Ἀναγινώσκει). Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ οἱ φίλοι μας συνηθροίσθησαν περὶ ἡμᾶς, καὶ ἀπὸ τοῦ καταστήματος τῆς Νομαρχίας μεταβαίνομεν εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα, καὶ ἀπεσπάσαμεν τοὺς ἀγροφύλακας. Καὶ εἰς τοῦτο ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τί ἀπαντᾷ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, ὅτι «αἴτησίς τις ἐδόθη», ἐνῷ ἐνεχειρίσθη αὐτῷ μήνυσις κατὰ τοῦ ἀστυνόμου. Μήπως ὅμως ἐστερήθημεν τῶν ψήφων τῶν ἀγροφυλάκων; Ὄχι· μᾶς ἐψήφισαν. Ἀλλὰ φαντασθῆτε, ὅτι οἱ χωρικοὶ, καθ’ ἣν στιγμὴν συνηθροίζοντο, διὰ νὰ μεταβῶσιν νὰ ψηφίσωσι, βλέποντες τὴν ἐξουσίαν συλλαμβάνουσαν τοὺς ἀγροφύλακας, εἰς ποίαν ἀμηχανίαν εὑρέθησαν, ἧς ἕνεκα διεσπάρησαν, καὶ ἐνῷ ἀνεμένομεν νὰ ψηφίσουν εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο περὶ τοὺς 1300, μόλις ἔφθασεν ὁ ἀριθμὸς εἰς τοὺς 970. Τοιοῦτον ἀποτέλεσμα ἔχει ἡ κατακράτησις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Καὶ ὅταν τὰ πάντα ἐτέθησαν εἰς τάξιν ἐν Τριπόλει, μετέβην εἰς τὸν δῆμόν μου, καὶ συνέβη νὰ ἔχω ἁμαξηλάτην αὐτὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος μετέφερε τὸν κ. Μανέταν εἰς Μανθυρέαν, καὶ παρ’ αὐτοῦ ἔμαθον, ὅτι καθ’ ὁδὸν συνεζητεῖτο ὑπὸ τοῦ κ. Μανέτα καὶ τῶν συντρόφων του τὸ ζήτημα τῶν ἀγροφυλάκων, καὶ ὅτι πᾶν ὅ,τι ἔπραξεν ὁ κ. ἀστυνόμος, τὸ ἔπραξε τῇ ὑποβολῇ ἐκείνων. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ ἀστυνόμος ἔγεινε θῦμα τῆς εὐπιστίας του, θῦμα τῆς ὑπολήψεως, τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰς τοὺς ἀντιθέτους μας, ἕνεκα τῶν μεγάλων αὐτῶν ἰδιοτήτων, καὶ ὅτι δόλος ἐν αὐτῷ δὲν ὑπῆρχε. Καὶ πάλιν ἐρωτῶ ὑμᾶς, εἶναι ἀποδεδειγμένον τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας; εἶναι ἀποδεδειγμένη ἡ καταπίεσις τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς ἐπὶ τῶν φίλων μας; Καὶ ἂν ἦναι ἀποδεδειγμένα ταῦτα, δὲν εἶναι ἀρκετὰ νὰ ἐπηρεάσουν τὸ ἐκλογικὸν φρόνημα ἐν τοῖς δήμοις ἐκείνοις, ἐν οἷς πανηγυρικῶς ἐτελέσθησαν; Τίς ἐξ ὑμῶν, μετὰ τὰς τοιαύτας βεβαιώσεις, δύναται νὰ ἀρνηθῇ τὸν ἐπηρεασμὸν τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος; Κύριοι, κτυπήσατε τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας ἀπηνῶς· διότι, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἀκατάσχετον τὸ μίασμα τοῦτο, θὰ παύσωσι νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸν περίβολον τοῦτον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι στηρίζουσι τὸ δικαίωμα τῆς εἰσόδου ἐπὶ τῆς ἀγάπης καὶ τῆς πρὸς αὐτοὺς ἐμπιστοσύνης τῶν συμπολιτῶν των. Ἀλλοίμονον δὲ εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα, τὴν τύχην τῶν ὁποίων διαθέτουσιν ἄνδρες μηδένα δεσμὸν ἔχοντες πρὸς τοὺς ἀντιπροσωπευομένους, καὶ οὐχὶ ἄνδρες ἀγαπῶντες τὸ Κράτος, διότι ἀγαπῶσιν ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύουσιν, ἀλλ’ ἄνδρες στηρίζοντες τὴν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην εἴσοδόν των εἰς τὴν ὕλην. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἔλαβον τὴν τιμὴν ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, καὶ εὐχαριστῶ διὰ τὴν εὐμένειαν, μετὰ τῆς ὁποίας μὲ ἠκροάσθη. Ἐξαιτοῦμαι ἀπὸ τῆς Βουλῆς νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν τῆς 16 Ἀπριλίου ὡς πρὸς τὸν ἐπιτυχόντα τέταρτον βουλευτὴν Νικόλαον Τριανταφυλλάκον, ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ ὁποίου διεπράχθησαν αἱ ἀκολασίαι, τὰς ὁποίας κατήγγειλα ἐνώπιον ὑμῶν καὶ ἀπέδειξα διὰ δημοσίων ἐγγράφων, νὰ τὴν ἀκυρώσῃ ὡς πρὸς τὸ αʹ ἐκλογικὸν τμῆμα τοῦ δήμου Βαλτετσίου, παρ’ ᾧ ὁ πρώην δήμαρχος μετέβαλεν οὐχὶ κανονικῶς τὸ φρόνημά του· δεύτερον, ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ δʹ ἐκλογικοῦ τμήματος τοῦ δήμου Τριπόλεως, διότι τὸ ἀποτέλεσμα ἠλλοιώθη ὡς ἐκ τῆς συλλήψεως καὶ παρανόμου κατακρατήσεως ἀρκετῶν μελῶν ἐκ τῶν ἕνδεκα χωρίων τοῦ δήμου· καὶ τρίτον, νὰ ἀκυρωθῇ ὡς πρὸς τὸ αʹ τμῆμα τοῦ δήμου Ὀρχομενοῦ, ἐκεῖ, ὅπου τὸ χασὶς εὑρίσκεται. Ὁ ἀξιότιμος ἀποτυχὼν συνυποψήφιός μου πλέον τῶν λόγων τούτων ἐξέθηκε καὶ ἄλλους λόγους ἐν τῇ ἐνστάσει τῇ εὑρισκομένῃ ἐν τῷ φακέλλῳ, ἀλλ’ ἐγώ, Κύριοι, δὲν συνειθίζω νὰ ὁμιλῶ περὶ γεγονότων, τὰ ὁποῖα δὲν δύναμαι ν’ ἀποδείξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐβεβαιώθη ὅτι εἰς διάφορα χωρία τῆς ἐπαρχίας διενεμήθησαν ἀρκετὰ χρήματα ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ, καὶ ἐγεννήθη τοιαύτη ὄρεξις εἰς τοὺς ἐκλογεῖς τῆς ἐπαρχίας, ὥστε χωρίον τι τοῦ δήμου Φαλάνθου ὡρκίσθη ὁλόκληρον νὰ μὴ προσέλθῃ εἰς τὰς κάλπας, ἐὰν δὲν εὑρεθῇ ὑποψήφιός τις νὰ τοῖς μετρήσῃ τρεῖς χιλιάδας δραχμῶν, καὶ μετέβη ὁ κ. Τριανταφυλλάκος· ἀλλ’ αἱ τρεῖς χιλιάδες δραχμαὶ ἐζητήθησαν κατὰ τρόπον ὑποτιμῶντα τὴν ὑπερηφάνειαν τοῦ Ἕλληνος ἐκλογέως, καὶ τῷ ὄντι δὲν ἐδόθησαν, καὶ οὐδεὶς προσῆλθεν εἰς τὰς κάλπας νὰ ψηφίσῃ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου καὶ ν’ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν ὡς πρὸς τὰ τμήματα, τῶν ὁποίων τὴν ἀκύρωσιν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω.

§30ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἄπορον, κύριοι συνάδελφοι, ἀφοῦ τὸ τμῆμα μετὰ μακρὰν συζήτησιν ἐν αὐτῷ γενομένην ὑπὸ τοῦ κ. Βάρβογλη καὶ ἐμοῦ, ἀποτελούμενον δὲ ἀπὸ ἐντίμους συναδέλφους, παμψηφεὶ προέτεινε τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας, πῶς σήμερον προὐκλήθη μετὰ τοσούτου θορύβου εἰς τὴν Βουλὴν συζήτησις καὶ ἐπιζητεῖται ὑπὸ τοῦ συναδέλφου μερικὴ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς. Τῆς ἀπορίας ταύτης τὴν ἐξήγησιν ζητήσατε εἰς τὴν ἀκάθεκτον ὁρμήν, μετὰ τῆς ὁποίας ὁ προλαλήσας συνάδελφος καὶ πρῶτος Βουλευτὴς Μαντινείας εἰσῆλθεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην· τῆς δ’ ἀκρατήτου πρὸς τὸ λαλεῖν ῥοπῆς ἔχετε τὸν λόγον ἐν τούτοις, ὅτι ἀπὸ τοῦ ἔτους 1885 μάτην ἠγωνίζετο ὁ συνάδελφος νὰ ἐκλεχθῇ Βουλευτής, πάντοτε θριαμβευτικῶς ἀποτυγχάνων. Ἐὰν λοιπὸν μετὰ δεκαετῆ ἀγῶνα ἐνδελεχῆ εἰσῆλθεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἦτο πρέπον νὰ δείξῃ, ὅτι, ὅπως καταλάβῃ τὸ ἀξίωμα τοῦ Βουλευτοῦ, εἶχεν ἐν ἑαυτῷ τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἀξίαν· εἴδομεν λοιπὸν αὐτὸν εὐθὺς ἀμέσως ἀναμιχθέντα εἰς τὴν ἐκλογὴν Καρδίτσης, περὶ τῆς ὁποίας, ὡς ἀπεδείχθη, οὐδεμίαν εἶχε γνῶσιν· παρῆλθεν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο ἁπλῶς διὰ νὰ δείξῃ, ὅτι ἠδύνατο νὰ ὁμιλήσῃ, καὶ ἐζήτησε ν’ ἀποσταλῇ ἐξελεγκτικὴ ἐπιτροπή· ἀλλ’ ἡ Βουλή, πρὸς τιμὴν αὐτοῦ, ἀπέῤῥιψε τὴν πρώτην πρότασίν του ταύτην ὁμοψήφως. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἄπορον ἤδη, εἰς τὴν ἐκλογὴν Μαντινείας, ἂν προὐκάλεσε τὴν συζήτησιν ταύτην ἀντὶ πάσης θυσίας. Βεβαίως κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην, ἡ Βουλὴ θ’ ἀσχοληθῇ εἰς θέματα ἐκτάκτου ἐνδιαφέροντος, κατὰ τὴν συζήτησιν δὲ τοιούτων θεμάτων, ἐλπίζω ν’ ἀκούσω τὴν γνώμην τοῦ πρώτου Βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας. Ἡ ἔνστασις, κύριοι συνάδελφοι, ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν ἀποτυχόντα βουλευτὴν Δημ. Μανδρίδην. Ἔλαβον ψήφους 6228 ἐγώ, ἔλαβε δὲ ὁ ἀποτυχὼν καὶ ἐνιστάμενος 5706, ἡ διαφορὰ τῶν ψήφων μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ ἀποτυχόντος καὶ ἐνισταμένου ὑπερβαίνει τὴν ἡμίσειαν χιλιάδα κατὰ 22 ψήφους. Οὐδεὶς λοιπὸν ἐξ ὑμῶν εἶναι τόσον ἁπλοῦς, νὰ νομίζῃ ὅτι ἡ ἔνστασις ἐγένετο πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογή· διότι ὁ κ. Μπακόπουλος γνωρίζει τὸ ἐμὸν θάῤῥος. Δὲν φοβοῦμαι ἐγὼ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, καὶ εἶμαι συνειθισμένος ν’ ἀναλαμβάνω πάντοτε καὶ μόνος τοὺς ἀγῶνας. Σκοπὸς τῆς ἐνστάσεως ἦτο νὰ δυσφημισθῇ μόνον ὁ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀγορεύων.

§31ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§32ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ναί, ἐπαναλέγω, σκοπὸς τῆς ἐνστάσεως ἦτο, ὄχι βεβαίως οἱ ἐκλογεῖς τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας νὰ μάθωσιν ὁποῖος εἶμαι ἐγώ, ἀλλ’ εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, εἰς τὴν κοινωνίαν τὴν Ἑλληνικὴν νὰ γείνῃ πιστευτὸν, ἢ τοὐλάχιστον πιθανὸν, ὅτι τὸ ἀξίωμα τοῦ Βουλευτοῦ καταλαμβάνω ὄχι διὰ τῆς ἀγάπης καὶ τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἀργυρώνητον. Τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας ἐγὼ πρῶτος τὸ βδελύττομαι· τὸ θεωρῶ ὡς τὸ εἰδεχθέστερον τῶν ἀδικημάτων. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ διὰ χρημάτων ζητῶν νὰ καταλάβῃ οἱανδήποτε ἀξίωμα, καὶ μάλιστα τὸ ὕπατον τοῦ νομοθέτου, ἀποδεικνύει, ὅτι οὐδὲ ἐλάχιστον μόριον ἀρετῆς ἔχει ἐν ἑαυτῷ, ἀρετῆς δὲ πρωτίστως ἔχουσιν ἀνάγκην οἱ ἄρχοντες, καὶ μάλιστα ἐν τοσούτῳ κρισίμοις καιροῖς. Διὰ τοῦτο ἐθεώρησα τὴν ἔνστασιν κατ’ ἐμοῦ ὡς τὴν δεινοτέραν τῶν ὕβρεων, τὴν κακοηθεστέραν τῶν συκοφαντιῶν. Ἐὰν λοιπὸν παρῆλθον εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, παρῆλθον ὄχι διὰ νὰ ἀπολογηθῶ, παρῆλθον ἵνα ὑπερασπίσω ἐμαυτὸν, ἀδικούμενον καὶ συκοφαντούμενον, παρῆλθον πρὸ πάντων, ἵνα ὑπερασπίσω τὸν λαὸν, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύω, καθυβριζόμενον. Φαίνεται ὅτι ὁ κ. Μπακόπουλος καὶ ὁ ἐνιστάμενος ἄλλας ἔχουσι περὶ τιμῆς καὶ καθήκοντος ἰδέας, καὶ λέγοντες ὅτι ὁ λαὸς τῆς Μαντινείας ἔπεμψεν ἐμὲ ἐνταῦθα ἀντὶ χρημάτων, δὲν αἰσθάνονται ὁποίαν ὕβριν προσάπτουσιν εἰς τὸν ὑπερήφανον λαὸν τῆς πατρίδος μου.

§33ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ...

§34ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὕβριν μεγαλειτέραν κατὰ τοῦ λαοῦ τῆς Μαντινείας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτοξεύσῃ τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἢ ὅτι τοὺς ἀντιπροσώπους αὑτοῦ ἐκλέγει δωροδοκούμενος. Διὰ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἐν τῇ ὁμιλίᾳ μου περιαυτολογήσω, παρὰ τὴν συνήθειάν μου, πρέπει νὰ τύχω τῆς ὑμετέρας συγγνώμης. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπεν, ὅτι, ἀφ’ ἧς ἐγὼ ἀνεμίχθην εἰς τὰ ἐκλογικὰ τῆς Μαντινείας, τὸ μόλυσμα τῆς δωροδοκίας ἐνέσκηψεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Μαντινείας, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη διὰ βραχυτάτων νὰ ἀναφέρω εἰς ὑμᾶς ὁποία εἶναι ἡ ἐκλογικὴ ἱστορία τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας καὶ τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας, ἀφ’ ἧς καὶ ἐγὼ ἀνεμίχθην εἰς τὰ πολιτικά. Ἀπεδύθην κατὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα τὴν 4ην Ἰανουαρίου 1887· ἦτο τότε ἡ εὐρεῖα ἐκλογικὴ περιφέρεια, ἡ νομαρχιακή. Ἐγὼ, νέος, μόλις συμπληρώσας τὴν νόμιμον ἡλικίαν, δὲν εἶχον τὴν δύναμιν νὰ συμπεριληφθῶ οὔτε εἰς τὸν συνδυασμὸν τοῦ ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ, οὔτε εἰς ἐκεῖνον τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ, τοῦ ἐκ Μεσολογγίου, διότι εἰς τοὺς μὴ κατὰ διαδοχὴν καὶ διὰ πατραγαθίαν πολιτευομένους εἶναι κεκλεισμέναι αἱ θύραι πρὸς τοὺς συνδυασμούς. Ἐξετέθην λοιπὸν μόνος· ἀλλὰ ποῖον τὸ ἀποτέλεσμα; Ἐξελέγην πρῶτος Βουλευτὴς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας, ὑπερτερήσας, ὡς καλῶς ἐνθυμοῦμαι, ἐν Τριπόλει, τῇ γενετείρᾳ μου πατρίδι, 400 ὅλας ψήφους· τὸν δεύτερον ἐπιτυχόντα ἔλαβον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μαντινείας δύο χιλιάδας περίπου ψήφων πλέον ἐνίων ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἀνεδείχθησαν τότε Βουλευταὶ τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας. Ἐξελέγην ἐκ τῶν πρώτων Βουλευτὴς ἐν Κυνουρίᾳ. Ἐκ τῶν τριῶν ἐπαρχιῶν Μαντινείας, Κυνουρίας καὶ Μεγαλοπόλεως ἐξελέγην ἐν τοῖς πρώτοις Βουλευτῆς, ἀπέτυχον δὲ διὰ καταπληκτικῆς μειοψηφίας ἐν Γορτυνίᾳ, τῇ ἀκροπόλει τῆς πολιτικῆς ἰσχύος τοῦ ἐκ Γόρτυνος ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ. Μήπως φρονεῖτε, κύριε Μπακόπουλε, ὅτι καὶ τότε ἀγωνιζόμενος, ἄνευ ἐλπίδος ἐπιτυχίας, ἐδωροδόκησα ὁλόκληρον τὸν λαὸν τῆς Ἀρκαδίας;...

§35ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τότε προσεπαθήσατε νὰ ἀγοράσητε δημάρχους τινὰς, ἀλλὰ δὲν ἐδέχθησαν.

§36ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἀπαξιῶ ν’ ἀπαντήσω εἰς ταῦτα... Ἦλθε δεύτερος ἐκλογικὸς ἀγὼν, εἰς ὃν ἀπεδύθην· ἦτο ὁ τῆς 14ης Ὀκτωβρίου. Τότε ἀνῆκον εἰς τὰς τρικουπικὰς τάξεις, συναγωνιστὰς δὲ ἐκ Μαντινείας εἶχον τὸν φίλτατον συνάδελφον κ. Ζέγγελην, τὸν ἀξιότιμον συμπολίτην μου κ. Ἠλίαν Χατζησαράντον καὶ τὸν κ. Μπακόπουλον. Ἦτο ἡ ἐποχὴ, Κύριοι, καθ’ ἣν ἐνομίζομεν ὅτι εἴμεθα πανίσχυροι, εἴχομεν ἐκ τῶν 33 δημάρχων τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας 26 ὑπὲρ ἡμῶν. Ἐνθυμεῖσθε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Γεν. Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἔλεγεν, ὅτι πρέπει νὰ φεισθῇ ἡ Ἀρκαδία τοῦ ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ. Τὰ πράγματα τί ἀπέδειξαν; Ὅτι ἡττήθημεν κατὰ κράτος· 3 χιλιάδας, 4 χιλιάδας, 5 χιλιάδας ἐμειοψηφήσαμεν, ἀλλ’ ἐγὼ ἐξελέγην ἐν τοῖς πρώτοις Βουλευτὴς ἐκ τῆς Μαντινείας, ἐν συνόλῳ δὲ τῶν ἐπαρχιῶν Μεγαλοπόλεως, Μαντινείας καὶ Κυνουρίας. Τοσαύτην δὲ εἶχον πλειονοψηφίαν, ὥστε, μὲ ὅλην τὴν καταπληκτικὴν μειονοψηφίαν μου ἐν Γορτυνίᾳ, ἀπέτυχον δι’ ὀλίγας ἑκατοντάδας ψήφων εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ τρικουπικὸν στρατόπεδον ὑπέστη πανωλεθρίαν, σχεδὸν ὁμοίαν μὲ τὴν σημερινὴν, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι, ὑπαρχούσης τῆς εὐρείας περιφερείας, ἐσώθη ὁ ἀρχηγὸς αὐτοῦ, ἐκλεχθεὶς Βουλευτὴς ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας. Δευτέρα αὕτη φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς τῆς Μαντινείας ἐξεδήλωσε τὴν πρὸς ἐμὲ ὑπόληψιν καὶ ἐκτίμησιν. Μήπως καὶ τότε ἐδωροδόκησα τὸν λαὸν τῆς Μαντινείας, ἔντιμε συνάδελφε καὶ συναθλητά μου τότε; Ἦλθεν ἡ ἐκλογὴ τῆς 3 Μαΐου. Πάντες ἐνθυμεῖσθε τὸν καταρτισμὸν τοῦ συνδυασμοῦ ἐκείνου, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν ἱστορίαν δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθω. Κατηρτίσθη συνδυασμὸς πανίσχυρος, οἰκουμενικὸς ἀποκληθεὶς, διότι πᾶσαι αἱ κομματικαὶ δυνάμεις τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας ἦσαν ὑπὲρ ἐκείνου. Τὸν συνδυασμὸν ἐκεῖνον ὑπεστήριζον ἅπαντες οἱ φίλοι τοῦ κ. Δηλιγιάννη, στρατεύοντες ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ Χριστοπούλου καὶ τοῦ Βάρβογλη, ἅπαντες οἱ φίλοι τοῦ κ. Τρικούπη, ἀγωνιζόμενοι ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ κ. Μανέτα καὶ τοῦ κ. Ζέγγελη, τοῦ κληρονομήσαντος τὸ κρατερὸν πατρικόν του κόμμα· τοῦ συνδυασμοῦ πρὸ πάντων ἡγεῖτο αὐτὸς ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, πρώτην φορὰν Πρωθυπουργὸς ἐκ τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας ἀναδειχθεὶς, κρίνετε δ’ ὑμεῖς, ὁποίαν ἐπήρειαν ἤσκει εἰς ὅλην τὴν ἐπαρχίαν ἡ εἰς τὸν κ. Κωνσταντόπουλον ἀπονεμηθεῖσα ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἔκτακτος τιμή. Ἐγὼ δὲν ἀπεδειλίασα πρὸ τοῦ ἀγῶνος, συμμάχους δ’ ἔχων ἄλλους ἀξιοτίμους φίλους, ἐν οἷς καὶ τὸν κ. Μπακόπουλον, ἀνέλαβον τοῦτον μετ’ ἐνθουσιασμοῦ. Ἐλυπήθην δὲ, διότι μόνος ἐγὼ ἐπέτυχον, ἀλλ’ ἐν Τριπόλει ἐξελέγην πάλιν πρῶτος, ὑπερτερήσας καὶ τὸν τότε Πρωθυπουργὸν, εἰς τὸ σύνολον δὲ τῆς ἐπαρχίας ἦλθον τρίτος Βουλευτής. Κατ’ ἀμφοτέρας ταύτας τὰς ἐκλογικὰς περιόδους τῆς 14 Ὀκτωβρίου καὶ τῆς 3 Μαΐου εἶχον παρὰ τὸ πλευρόν μου τὸν κ. Μπακόπουλον, τοῦ ὁποίου, ὁμολογῶ, εἰλικρινῆ πάντοτε εὗρον τὴν συνεργασίαν. Εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς 16 Ἀπριλίου συνειργαζόμην μὲ τὸν κ. Κωνσταντόπουλον, τὸν κ. Μανέταν, τὸν κ. Χριστόπουλον, πρώην φίλον τοῦ κ. Δηλιγιάννη, καὶ τὸν κ. Παπαναστασίου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐκ τοπικισμοῦ ὁλόκληρος ὁ δῆμος Ὀρχομενοῦ ἡνώθη. Τοιούτους ἔχων ἤδη συναγωνιστὰς ἐν τῷ τελευταίῳ ἐκλογικῷ ἀγῶνι, εἶναι ἄπορον, πῶς ἐγὼ ἐγενόμην Βουλευτής; ἢ παράδοξον καὶ δυσεξήγητον εἶναι, πῶς ἐξελέγησαν ἄλλοι ἀνθ’ ἡμῶν, καὶ ἀντὶ τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, ἀντὶ τοῦ κ. Μανέτα, ἀντὶ τῶν ἄλλων, ἐξελέγη ὁ κ. Μπακόπουλος πρῶτος βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας; Ἀλλ’ εἶναι καιρὸς, κύριοι συνάδελφοι, νὰ μὴ εἴπητε: «Δὲν θέλομεν πλέον ἱστορίαν ἐκλογικὴν, θέλομεν ν’ ἀπαντήσῃς ἐπὶ τῶν ἐνστάσεων, αἱ ὁποῖαι διατυποῦνται ἐναντίον σου». Τὴν ὀρθότητα τῆς παρατηρήσεως ἀναγνωρίζων, ἄρχομαι ἀμέσως τοῦ θέματος τούτου. Πρὶν ὅμως ἐπιληφθῶ τῆς ἐξετάσεως τῶν ἐνστάσεων, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βάρβογλην νὰ μὴ ἀπαντήσῃ εἰς δύο ἐρωτήσεις, εἰς τὰς ὁποίας καὶ ἐν τῷ τμήματι εἰλικρινῶς μοὶ ἀπήντησε, διότι εἰς τὸν κ. Βάρβογλην ἀναγνωρίζω τὴν ἀρετὴν ταύτην, νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ· ὁ Γ. Μπονάρος ὑπῆρξε ποτὲ φίλος μου;

§37ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Ἠξεύρω ὅτι ἦτο τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου.

§38ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὁ δήμαρχος Ὀρχομενοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Μπακόπουλος εἶπεν ὅτι ἦτο φίλος σας, δὲν ἦτο φίλος ἰδικός μου κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς 3 Μαΐου;

§39ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. .. (διάλογοι).

§40ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, εἰς τὸν δῆμον Ὀρχομενοῦ παραπονοῦνται ὅτι ἔλαβε χώραν δωροδοκία, δωροδοκία συντελεσθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Παπαναστασίου καὶ κατὰ τὸν μυθικὸν ἐκεῖνον τρόπον τῆς ἐνεχυριάσεως 400 ὀκάδων χασίς. Οὐδὲν τούτου ψευδέστερον’ καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω ἀμέσως, ἐπικαλούμενος αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, τὴν τόσον πομπωδῶς ἐνταῦθα προσκομισθεῖσαν. Παρέλειψεν ὁ κ. συνάδελφος,—διότι, ἐὰν εἰς τὰς ἐκλογὰς ἦναι εἰλικρινὴς, ἐξ ἐμπαθείας ἐνταῦθα δὲν φαίνεται ἀμερόληπτος,— παρέλειψε νὰ εἴπῃ πότε συνετάχθη ἡ ἀθλία αὕτη ἔκθεσις. Ἡ ἐκλογὴ ἐγένετο τὴν 16 Ἀπριλίου· αὐτὸς ὁ κύριος, ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, τοῦ ὁποίου δὲν θέλω νὰ εἴπω τὸ ὄνομα, εὐλαβούμενος τὴν θέσιν ταύτην, καὶ διότι δὲν θέλω ἀνευθύνως νὰ ὁμιλῶ περὶ προσώπων ἀπόντων...

§41ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος;

§42ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Σουρῆς, δικηγόρος ἐν Ἀθήναις... Ἐγὼ δὲν ἤθελον νὰ τὸν ὀνομάσω.

§43ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι ἐντιμότατος, καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑβρίζητε.

§44ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ ἐφείσθην’ δὲν ἤθελον νὰ ὁμιλήσω, διότι εἶπον, ὅτι ἀνευθύνως δὲν ὁμιλῶ ποτὲ, διότι εἶμαι συνειθισμένος νὰ ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην τῶν λόγων μου· ἀλλὰ μὲ ἠναγκάσατε. Λοιπὸν, Κύριοι, τελεῖται τὸ αἴσχιστον τῶν ἀδικημάτων, καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτὸς, ὁ ἱκανώτατος καὶ ἐναρετώτατος, παρίσταται εἰς τὸ Αʹ τμῆμα τοῦ δήμου Ὀρχομενοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπέχει ἀπὸ τοῦ χωρίου Μποτιὰ μόνον 40 λεπτὰ τῆς ὥρας, καὶ ἔχει τὴν τόλμην, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐτελέσθη τὸ αἴσχιστον τῶν ἀδικημάτων, καὶ δὲν ἔχει τὴν συναίσθησιν τοῦ καθήκοντος, νὰ μεταβῇ ἀμέσως, νὰ κατάσχῃ τὸ σῶμα τοῦ ἐγκλήματος καὶ νὰ τὸ φέρῃ αὐτὸς, καὶ ὄχι ὑμεῖς, κ. Μπακόπουλε, πρὸς ἡμᾶς! δὲν αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην τοὐλάχιστον, τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἐκλογῆς, μεταβὰς εἰς Τρίπολιν, ν’ ἀναγγείλῃ τὸ πρᾶγμα εἰς τὸν ἐκεῖ Εἰσαγγελέα, ἀλλ’ ἔρχεται εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ ἐξ Ἀθηνῶν, ὁπόταν ἔλαβε, δὲν ἠξεύρω παρὰ τίνος, ὁδηγίας,—διότι ἠξεύρω καὶ ποῦ κατέλυσεν εἰς Ὀρχομενὸν, παρασταθεὶς ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς,—ὅταν, λέγω, ἔλαβεν ἐντεῦθεν ὁδηγίας, τὴν 25 Ἀπριλίου συντάσσει τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν, καὶ μετὰ 4 ἡμέρας σεῖς σκέπτεσθε νὰ καταγγείλητε τὸν Παπαναστασίου καὶ ἐμὲ ὡς δωροδοκήσαντας! Ἀλλ’ αἱ ὁδηγίαι αἱ δοθεῖσαι εἰς αὐτὸν ἦσαν φαίνεται ἀτελεῖς· διότι, ἐνῷ σεῖς ἐσκέπτεσθε νὰ καταγγείλητε πρὸ πάντων ἐμὲ, κατὰ τοῦ ὁποίου θέλετε νὰ ἐκδικήσητε ταπεινὰ καὶ εὐτελῆ πάθη, ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος ἐλησμόνησε τὸν Τριανταφυλλάκον, καὶ κατήγγειλε μόνον τὸν Παπαναστασίου. Εἰς τὰς 25 λοιπὸν Ἀπριλίου συντάσσεται ἡ ἔκθεσις, καὶ εἰς τὰς 29 ἐγχειρίζεται ἡ καταγγελία, καὶ σεῖς, οἱ ὁποῖοι προσποιεῖσθε τὸν Κάτωνα ἐνταῦθα, καὶ ἀγανακτεῖτε διὰ τὸ ἀδίκημα τῆς δωροδοκίας, δὲν ἔχετε τὴν τόλμην νὰ καταγγείλητε, ἀλλ’ εἰς ἕνα ἀπόφοιτον τοῦ Παλαμηδίου, ἕνα ἄθλιον, ἀνεθέσατε νὰ καταγγείλῃ ἐμὲ καὶ τὸν Παπαναστασίου! Ἦσθε πεπεισμένοι, ὅτι ἐγὼ δὲν ἤθελον κατέλθει εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, νὰ ζητήσω ἱκανοποίησιν παρὰ τοιούτου προσώπου. Ἔπρεπε νὰ ἔχητε σεῖς τὴν τόλμην, ἢ ἄλλος οἱοσδήποτε τῶν συναδέλφων, νὰ ἀποδώσῃ εἰς ἐμὲ τὸ αἴσχιστον τῶν ἀδικημάτων, τὸ ἀδίκημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐὰν ἀποδειχθῇ, ἐγὼ πρῶτος δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἦμαι ἐν τῇ Βουλῇ, διότι, ὅταν πεισθῇ ἡ Βουλή, ὅτι ἐγὼ διὰ χρημάτων γίνομαι Βουλευτὴς, δι’ ἐμὲ τὸ ἀξίωμα τοῦ Βουλευτοῦ δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν· ἀξίαν ἔχει, ἐν ὅσῳ νομίζω ὅτι ἀντιπροσωπεύω τὸν λαὸν καὶ ἔχω τὸ σθένος καὶ τὴν ἱκανότητα νὰ ὑποστηρίζω τὰ δίκαια αὐτοῦ. Ἡ ἔκθεσις, Κύριοι, εἶναι αὕτη. (Ἀναγινώσκει τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου). Ἰδοὺ διατί τὸ τμῆμα δὲν ἠξίωσε νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τοιαύτην ἔκθεσιν. Ἀρκετὰ, Κύριοι, ἐλέχθησαν περὶ τοῦ τμήματος Ὀρχομενοῦ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ περὶ τοῦ τμήματος Βαλτετσίου. Εἰς τὸν δῆμον Βαλτετσίου, — ὡμολόγησα καὶ εἰς τὸ τμῆμα τὴν ἀλήθειαν, διότι οὐδέποτε ἐψεύσθην, θὰ ὁμολογήσω δὲ καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν ἀλήθειαν, καὶ θὰ ἴδωμεν ὑπὲρ τίνος θὰ ἦναι τὰ γεγονότα, — ὁ ἀποτυχὼν συνυποψήφιος κ. Κωνσταντόπουλος εἶχε κάλλιστον πολιτικὸν φίλον, τὸν Γ. Μπονάρον, πρώην δήμαρχον Βαλτετσίου, τοῦ ὁποίου τὰς ἀρετὰς ἠκούσατε καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ κ. Μπακοπούλου ἐξυμνουμένας. Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος εἶχε τὴν μεγαλειτέραν τῶν ἀτυχιῶν, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἔχῃ πένης ἄνθρωπος, ἀλλὰ τίμιος, νὰ διορισθῇ ὑποταμίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Ἐδανείσθη λοιπὸν 4,000 δραχμῶν, κατέθηκε τὴν ἐγγυοδοσίαν πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ ἐνῷ ἀπὸ πενταετίας δὲν εἶναι πλέον δημόσιος λειτουργὸς, ἐνῷ ἔδωκε τοὺς ἀπολογισμοὺς αὐτοῦ, καὶ οἱ ἀπολογισμοὶ ἔχουσι φθάσει τὴν στιγμὴν ταύτην μέχρι τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, δὲν κατωρθώθη, — διότι γνωρίζομεν πάντες ὁποία ἐστὶν ἡ Ἑλληνικὴ Διοίκησις, — δὲν κατωρθώθη, λέγω, ἀκόμη ὁ δυστυχὴς ὑποταμίας νὰ λάβῃ τὰς 4,000 δραχμὰς, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἀπολαμβάνει μὲν κατὰ τὸν νόμον 5%, ἀλλὰ διὰ τὰ ὁποῖα χρήματα πληρόνει τόκους 12%, διότι εἶχε ταῦτα δανεισθῆ παρ’ ἀξιοτίμων συμπολιτῶν μου, πολιτικῶν φίλων ἐκ τῶν πρώτων τοῦ κ. Βάρβογλη. Λοιπόν, Κύριοι, ὅταν κατηρτίσθη ὁ συνδυασμός μας, οἱ φίλοι τοῦ κ. Βάρβογλη — διὰ τοῦτο οὐδένα κατηγορῶ — προσεπάθησαν ἀντὶ πάσης θυσίας ν’ ἀποκτήσωσιν ἐκλογικὰς δυνάμεις, ὅπως ἀντεπεξέλθωσιν εἰς τὸν ἀγῶνα. Ἐπετάχθη λοιπὸν ὁ Γεώργ. Μπονάρος νὰ πληρώσῃ τὰς δραχ. 4,000, τὰς ὁποίας ὤφειλεν εἰς τοὺς φίλους τοῦ κ. Βάρβογλη, καὶ ὄχι μόνον ἐπετάχθη νὰ πληρώσῃ, ἀλλ’ ἐνόσῳ ἐδυστρόπει...

§45ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§46ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὸ συμβόλαιον εἶνε ἐδῶ· ἔγεινε καὶ κατάσχεσις· εἶναι ἐν ἀγνοίᾳ σας τὰ γενόμενα.

§47ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ πότε εἶχεν ἐπιβληθῆ ἡ κατάσχεσις τοῦ Μπονάρου;

§48ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐδῶ εἶναι ἡ ἔκθεσις· τὴν ἀναγινώσκετε κατόπιν.

§49ΚΟΚΚΕΒΗΣ (πρὸς τὸν Μπακόπουλον). Ἄναψες μιὰ φωτιὰ ἐδῶ μέσα, καὶ δὲν ἠξεύρεις πῶς νὰ τὴν σβύσῃς! (γέλωτες).

§50ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐπετάχθη λοιπὸν ὁ Μπονάρος νὰ καταβάλῃ τὸ ὀφειλόμενον, καὶ ἠπειλήθη ὅτι ἡ ἐκτέλεσις θὰ γείνῃ, καὶ προσδιωρίσθη ὡς ἡμέρα τῆς ἐκτελέσεως ἡ Κυριακὴ τοῦ Θωμᾶ· ἠπειλήθη ὅτι, ἂν δὲν μεταβάλῃ τὸ ἐκλογικὸν φρόνημα ὑπὲρ τοῦ κ. Βάρβογλη, θέλει γείνῃ ἡ ἐκτέλεσις· γνωρίζετε δὲ πάντες, ὡς πολιτευόμενοι, τί σημαίνει εἰς ἕνα ὑποψήφιον δήμαρχον ἐκτέλεσις κατὰ τῆς περιουσίας του, κατὰ τῆς οἰκίας του, ἐν παραμοναῖς βουλευτικῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι προέκρινον τὴν ἔκβασιν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἐταξείδευσεν ἐπίτηδες, ἦλθεν εἰς Ἀθήνας καὶ παρεκάλεσε νὰ ἐκδοθῇ τέλος πάντων ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, διὰ τῆς ὁποίας ὁ ἀτυχὴς αὐτὸς θὰ ἐλάμβανε τὰ χρήματά του· ἀλλ’ ὁ μὲν Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἠσθένει τότε καὶ δὲν ἐλάμβανε μέρος, ὁ δὲ ἀντιπρόεδρος ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, συνεδριάσεις δὲ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου δὲν ἐγίνοντο. Λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ἐπλησίαζεν ἡ ἡμέρα τῆς ἐκτελέσεως· γράφει ὁ κ. Κωνσταντόπουλος πρὸς τοὺς φίλους του ἐν Τριπόλει: «Ἀντὶ πάσης θυσίας σώσατε τὸν ἄνθρωπον· ἂς εὑρεθῇ ἕνας ἄνθρωπος, ὑπὸ ἀτομικήν μας ἀκόμη ἐγγύησιν, ἂς δώσῃ αὐτὰ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀσφαλῆ, διότι δὲν μένει παρὰ μόνον ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, οὐδενὸς ὑπάρχοντος ἐν τῇ διαχειρίσῃ ἐλλείμματος». (Ἀπελπισθέντες λοιπὸν νὰ λάβωμεν τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου πρὸ τῆς ἡμέρας τοῦ πλειστηριασμοῦ, ἠναγκάσθημεν νὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Μαλοῦχον, ὁ ὁποῖος τῷ ὄντι ἔδωκε τὰ χρήματα, καὶ τῷ ἐξεχωρήθη ἡ ἀπαίτησις· ἤμεθα δὲ ὑπεύθυνοι — ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω μετὰ παῤῥησίας — ὁ Κωνσταντόπουλος καὶ ἐγὼ εἰς αὐτὸν, ἄν τῷ προσγείνῃ ἡ ἐλαχίστη ζημία, διότι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου θὰ ἦναι εἰς χεῖρας τοῦ Μπονάρου, καὶ τὰ χρήματα εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Μαλούχου. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἔγκλημα, ἡ ἐκχώρησις τῆς ἐγγυοδοσίας τοῦ Μπονάρου. Λάβετε τὸ συμβόλαιον καὶ ἀναγνώσατε. Ἄν τοῦτο ἦναι δωροδοκία, ἢ ἂν ἦναι ἄμυνα κατὰ τῆς πιέσεως τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος τοῦ φίλου τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, ὑμεῖς θὰ κρίνητε. Ζητοῦσιν ὅμως τὴν ἀκύρωσιν τοῦ τμήματος τοῦ Βαλτετσίου· τὴν ζητοῦσι μόνον διὰ λόγων, διότι δὲν θὰ τὴν δεχθῶσι δι’ ἔργων...

§51ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μωρὲ ἔβγα ἔξω μιὰ, καὶ τὰ λέμε.

§52ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἀρκετὰ τέλος πάντων θορυβεῖτε ἀπὸ τῆς πρώτης ἐμφανίσεώς σας· καθίσατε! καιρὸς νὰ σιωπήσητε· δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς... Ζητοῦσι τὴν ἀκύρωσιν τοῦ τμήματος τοῦ Βαλτετσίου, ἀλλὰ δὲν θὰ τὴν δεχθῶσι δι’ ἔργων, διότι ἡμεῖς μειονοψηφοῦμεν ἐκεῖ κατὰ 388 ὅλους ψήφους· ζητοῦσι τὴν ἀκύρωσιν τοῦ τμήματος Ὀρχομενοῦ, ἀλλὰ δὲν θὰ τὴν δεχθῶσι δι’ ἔργων, διότι ἐκ τῶν πρακτικῶν, ἂν θελήσῃ νὰ τὰ ἀναγνώσῃ ὁ ἐνιστάμενος, ἐνῷ οἱ σύντροφοί του ἔλαβον, 331 ψήφους ὁ κ. Ζέγγελης, 290 ὁ κ. Βάρβογλης, δὲν ἐνθυμοῦμαι πόσους οἱ ἄλλοι, ὁ ἐνιστάμενος ἔλαβεν 188 μόνον ψήφους. Ἂν ὅμως θέλητε νὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν, θὰ τὴν εἴπω πρῶτος ἐγώ, ὄχι ὅπως ἐνοχλήσω τινά, ἀλλὰ πρὸς τιμήν μου μάλιστα, εἶναι δ’ αὐτὴ· ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς κατῆλθεν εἰς Τρίπολιν καὶ παρέμεινε 12 ὁλοκλήρους ἡμέρας, ὄχι βεβαίως ὅπως σώσῃ ἑαυτόν, κινδυνεύοντα ἐν Γορτυνίᾳ, διότι ἐκεῖ πᾶς ἀγὼν εἶχεν ἐγκαταλειφθῆ, ἀλλ’ ὅπως σώσῃ σᾶς ἐν Μαντινείᾳ ἀπὸ βεβαίας ἥττης. Ἐγὼ οὔτε παραπονοῦμαι, οὔτε κατηγορῶ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Γόρτυνος συνάδελφον διὰ τοῦτο· τοὐναντίον θαυμάζω καὶ ἐπαινῶ τὴν νεανικὴν ἀληθῶς ῥώμην, μεθ’ ἧς ἐπελήφθη καὶ νικηφόρως διεξήγαγε τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, ἂν δέ, ὅπως ἀντελήφθημεν ὅλοι ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, τηλεγραφήματα μόνον τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ ἤρκουν δυστυχῶς νὰ προδώσωσι τὴν ἐπιτυχίαν, καὶ ἐξελιπαροῦντο ταπεινῶς ἀπὸ ὅλης τῆς Ἑλλάδος, σεῖς δύνασθε νὰ κρίνητε ὁποίαν ἐπίδρασιν ἤσκησεν ἡ παρουσία τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ ἐν Τριπόλει.

§53ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι. Εὐγνωμονῶ μάλιστα.

§54ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἀληθὴς ἔνστασις κατὰ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας, ἡ ὁποία δυστυχῶς δὲν εἶναι ἔνστασις δυναμένη νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, εἶναι ἡ ἔνστασις τοῦ πολίτου Ταγκάλου. Τάγκαλος εἶναι εἷς ἐνιστάμενος, ὁ ὁποῖος παραπονεῖται ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον. Λέγει: ὁ κ. Δηλιγιάννης μετέβαλε τὸ ἐκλογικὸν φρόνημα τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας· ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γορτυνίας πολιτευτής, λέγει ὁ πολίτης, συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ ἔλθητε σεῖς πρῶτος βουλευτής, κ. Μπακόπουλε, — ἐνῷ ἦσθε συνειθισμένος ἀπὸ τοῦ 1885 νὰ ἔρχησθε τελευταῖος ἀποτυχών, — διότι τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἀποῤῥίψαντες ὡς παλαιὸν ἱμάτιον τὰ τρικουπικά σας φρονήματα, προσεφωνήσατε τὸν ἀξιότιμον ἐκ Γόρτυνος πολιτευτήν, μηδεμίαν αἰσθανθέντες δυσκολίαν νὰ καθυβρίσητε τὸν τέως φίλον σας, καὶ ὁ λαὸς τῆς Μαντινείας, ὑπείκων εἰς τὴν προτροπὴν τοῦ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος εἶπε: «ψηφίσατέ μου ὀπαδούς», ἔδωκεν εἰς ὑμᾶς τὴν πρώτην θέσιν, διότι σεῖς ἀνελάβατε ἀληθῶς κατὰ τὴν δεξίωσιν τοῦ κ. Δηλιγιάννη τὸ πρῶτον μέρος.

§55ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ τὸ ἔκαμον ἀκριβῶς.

§56ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Γνωρίζων καλῶς τὸν χαρακτῆρά σας, οὐδαμῶς ἀμφιβάλλω. Ἂν λοιπὸν ἡ ἐκλογὴ τῆς Μαντινείας ἦναι δυνατὸν νὰ ἀκυρωθῇ, ἐγὼ βεβαίως οὐ μόνον δὲν θέλω ἀποδειλιάσει, ἀλλὰ καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἡγέτην τῆς νικησάσης μερίδος νὰ ἀκυρώσῃ ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας. Ἕτοιμος εἶμαι νὰ κατέλθω εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, ἐκ τοῦ ὁποίου βεβαίως δὲν θὰ ἐπανίδῃ τὴν Βουλὴν ὁ κ. Μπακόπουλος καὶ οἱ σύντροφοί του, ἀλλὰ θὰ ἐκλεγῶσιν ὁ κύριος Κωνσταντόπουλος, οὗτινος τὴν φωνὴν καὶ γνώμην θὰ ἐπιθυμήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὰς κρισιμωτάτας περιστάσεις, καὶ ὁ κ. Μανέτας, τοῦ ὁποίου τὴν ὀρθοφροσύνην καὶ πολιτικὴν ἐμπειρίαν πάντες ἀναγνωρίζομεν.

§57ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (ἑτοιμάζεται νὰ ὁμιλήσῃ).

§58ΦΩΝΑΙ (πανταχόθεν). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀρκετά.

§59ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Μοὶ ἐῤῥίφθη προσωπικὴ μομφὴ, τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ ἀφήσω. Πρὸ παντὸς τὰ προσωπικὰ ζητήματα.

§60Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νὰ κάμητε μίαν φυλλάδα.

§61ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Δὲν ἔχομεν νὰ κάμωμεν φυλλάδα. Θέλετε ν’ ἀπαγορεύσητε τὴν ὁμιλίαν; (Θόρυβος).

§62ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ στόμφος καὶ ἡ ἀγανάκτησις, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεχείρησεν ὁ προλαλήσας νὰ μὲ ἀντικρούσῃ, τοῦτ’ αὐτὸ ἀποδεικνύει, τὴν ἔλλειψιν ἐπιχειρημάτων αὐτοῦ. «Μὴ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψει τὰ ἔγγραφα, εἶπεν ὁ προλαλήσας, ταῦτα εἶναι ἀναληθῆ, διότι καὶ ἄλλοτε ἐξελέγην Βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας.» Πότε; ὅταν κατὰ τὸ ἔτος 1887 εἶχε κάλπην ὀρφανήν, ἐπὶ τῆς ὁποίας οὐδεμία ἐκ τῶν ἀνταγωνιζομένων μερίδων ἐπρόσεξεν! Ὡς ἐὰν ἦναι πρωτοφανὲς τοῦτο· ὁ Πλατούτσας ἐξ Ἄργους τρεῖς φορὰς ἦλθε πρῶτος βουλευτὴς εἰς τὰς ἐπαρχίας Ἄργους, Ναυπλίας καὶ Κορινθίας, ἀλλὰ τοῦτο δὲν συνετέλεσε νὰ προσελκύσῃ τὴν ἐπ’ αὐτοῦ προσοχὴν τῶν πολιτευτῶν τῆς ἐπαρχίας του, διότι δὲν μαρτυρεῖ ἐκλογικὴν δύναμιν ἀναμφισβήτητον. Καὶ αὐτὸς ἐπέτυχε κατὰ τὸ 1890, διότι εἶχε σύντροφον ἐμὲ καὶ τὸν κ. Ζέγγελην, καὶ ἀπετύχομεν ἡμεῖς, διότι ἀνεμένομεν τὴν ὑποστήριξιν τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, τὴν ὁποίαν δὲν εἴδομεν. Ἐμειονοψήφισα εἰς τὸν δῆμόν μου ἐγὼ τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου κατὰ 5 ψήφους, εἰς τὸν δῆμον ὅμως Τεγέας, ὅπου εἶχε φίλους αὐτὸς, ἐμειονοψήφησα ἐγὼ ἐκείνου κατὰ 800 ψήφους. Κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐγὼ ἐργάζομαι εἰς τὰς ἐκλογὰς, κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐργάζεται ὁ κ. Τριανταφυλλάκος, ὁ ὁποῖος ἦλθε προπέρυσιν εἰς τὴν Βουλὴν, λόγῳ τῶν ἐκλογικῶν δυνάμεων ἐμοῦ καὶ τριῶν ἄλλων συμπολιτῶν μας. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν εἰσῆλθον ἐγὼ, καίτοι ἀγωνιζόμενος ἀπὸ τοῦ 1885, ἐνωρίτερον ὑμῶν εἰς τὴν Βουλὴν, αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπροσπαθήσατε σεῖς νὰ ἔλθητε ἐνωρίτερον ἐμοῦ ἐν τῇ Βουλῇ. Ἤδη ἔτυχον συντρόφων ἐντίμων, τῶν ὁποίων οἱ φίλοι ἁμιλλῶνται πρὸς τὴν ἐντιμότητα τῶν συντρόφων μου, καὶ διὰ τοῦτο ἀνεδείχθην πρῶτος Βουλευτὴς τῆς Μαντινείας. Διότι οἱ φίλοι τῶν συντρόφων μου δὲν μοῦ ἠρνήθησαν καμμίαν ψῆφον, ἐνῷ ἐκ τῶν φίλων σας οὐδεὶς μὲ ἐψήφισε κατὰ τὸ 1892· ἀλλὰ περὶ τούτου ἠδιαφόρησα ἐντελῶς, διότι γνωρίζετε τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἔχω περὶ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος. Εἶναι θυσία δι’ ἐμὲ, θυσία μεγάλη, διὰ νὰ ἀποδεχθῶ τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθην, μόνον διὰ νὰ ἀπολαύσω τῆς τιμῆς τοῦ ν’ ἀποτελέσω μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ νὰ ἀναστραφῶ πρὸς τοὺς λογάδας τοῦ ἔθνους. Ἐγκατέλιπον συμφέροντα καὶ ἀσχολίας μεγάλας ἐν τῷ τόπῳ μου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἀνεχώρησα, διὰ νὰ ἐκπληρώσω τὰ βουλευτικά μου καθήκοντα, ἐνῷ σεῖς ἠγνωμονήσατε πρὸς ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον ὀφείλετε τὴν εἴσοδόν σας εἰς τὸ Βουλευτήριον, καὶ ἐγκατελίπετε αὐτὸν ὄχι λόγῳ διαφωνίας τῶν πολιτικῶν πεποιθήσεων, — διότι εἶσθε ἐντελῶς γυμνὸς τοιούτων, — ἀλλ’ ἕνεκα λόγων ἀφορώντων ἀκριβῶς οἰκογενειακά σας συμφέροντα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἠνάγκασαν νὰ ὁμιλήσητε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ νὰ παραστήσητε τὸ πρωτοφανὲς φαινόμενον, νὰ ζητήσητε τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας διὰ λόγους ὅλως οἰκογενειακούς, ὅλως χρηματιστικούς, ὅπως καταστῇ ἀποκλειστικὸν μονοπώλιον τὸ χρωματοπωλεῖον προσφιλοῦς συγγενοῦς σας.

§63ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἶχον τὸ θάῤῥος καὶ ὡμίλησα καὶ περὶ τούτου.

§64ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡμιλήσατε, καὶ ὅταν ὁ κυβερνήτης ἐκεῖνος δὲν ἐνέδωκεν εἰς τὴν χρηματιστικήν σας ἀξίωσιν, ἀμέσως ἐγκατελείφθη παρ’ ὑμῶν. Τοιοῦτος λοιπὸν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μετὰ τοσούτου στόμφου ἠθέλησε νὰ μὲ ἀντικρούσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου! «Ἐξελέγην, εἶπεν, εἰς τὰ 1887 ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου Βουλευτής!» Ἀλλὰ μήπως ἐγὼ εἰς τὰ 1887 δὲν ὑπερέβην τὸν ἀξιότιμον ἡγέτην μας καὶ ὅλους τοὺς συντρόφους του κατὰ πολλὰς ψήφους εἰς τὰς τρεῖς ἐπαρχίας τοῦ νομοῦ μας; «Ἐξελέγην, εἶπε, καὶ κατὰ τὸ 1890», ὅτε ἀπετέλει μέρος τοῦ αὐτοῦ συνδυασμοῦ μετ’ ἐμοῦ! Παρίστανται, Κύριοι, ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ δύο ἔντιμα μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, τῆς ἐνεργησάσης τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1890, καὶ γνωρίζουσιν ὁπόσην προσοχὴν ἔδιδον τότε αἱ ἀνταγωνιζόμεναι μερίδες εἰς τὰς ἐκλογικὰς δυνάμεις τοῦ προλαλήσαντος· μόλις ἠκούσθη, ὅτι διὰ θωπειῶν καὶ κολακειῶν ἦτο κίνδυνος νὰ ἐπιτύχῃ τὴν σύμπραξιν τοῦ γέροντος Ζέγγελη, ἀμέσως ἀπεστάλην ἐγὼ ἐκ Τριπόλεως, καὶ διέῤῥηξα τὴν ἐν τῷ τελειοῦσθαι σύμβασιν τότε· τὸν ἀπεκλείσαμεν τοῦ συνδυασμοῦ μας, διότι οὐδὲν εἶχε νὰ μᾶς προσθέσῃ. Ἀλλ’ ὅταν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς κατήρτισε τὸν συνδυασμόν του καὶ εὑρέθημεν γυμνοὶ συνεταίρων, τότε ἐκάμαμεν ἕνα συνδυασμόν, διὰ νὰ φανῶμεν καὶ ἡμεῖς ὅτι πολιτευόμεθα, ὄχι συνδυασμόν, ὁ ὁποῖος ἐστηρίζετο ἐπὶ τῶν δυνάμεών του, διότι κατὰ τὸ 1890 ἦτο ἄμοιρος τελείως ἐκλογικῶν δυνάμεων. Καὶ ὑπέμνησεν ἡμῖν μετὰ στόμφου, ἀντὶ νὰ ἐρυθριάσῃ, Κύριοι, ὅτι καὶ κατὰ τὸ 1892, ὅτε εἶχε τὴν τύχην νὰ συμπράττῃ μετ’ ἐμοῦ, ἀντεπεξῆλθε κατὰ τῶν ἡνωμένων κομμάτων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μας, τῶν ὑπαρχόντων, ὑπαρξάντων καὶ μελλόντων τότε.

§65ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ τὸ ὡμολόγησα.

§66ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ὁποία ἡ διαγωγή σας ὑπῆρξε τότε κατὰ τὴν προκαταρκτικὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν; Ἤλθετε εἰς τὴν οἰκίαν μου μετὰ τῶν φίλων σας Ρεβελιώτου, Ρηγοπούλου καὶ Κυριακίδου, προσελιπαρήσατε τὴν σύμπραξίν μου, σᾶς ὑπεσχέθην ταύτην, καὶ ὅταν ἐκλήθη ἐπὶ τὴν πρωθυπουργίαν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, προσεταιρίσθητε ἐκεῖνον, ἀδιαφορήσαντες περὶ τῶν συμπεφωνημένων μεταξὺ ἐμοῦ καὶ ὑμῶν. Μὲ καλεῖ ὁ κ. Βάρβογλης καὶ Ζέγγελης νὰ καταρτίσωμεν συνδυασμὸν ἐναντίον τοῦ Κωνσταντοπούλου, τοῦ Μανέτα, σοῦ, καὶ δὲν ἠξεύρω τίνος ἄλλου· ἠρνήθην ν’ ἀποδεχθῶ τὴν πρόσκλησιν, καὶ ἀπήντησα: «Ἐγὼ ἔδωκα τὸν λόγον μου εἰς τὸν κ. Τριανταφυλλάκον· εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸν ἀπατήσω». — «Σᾶς γελᾷ», μοὶ εἶπε. — «Τὸ βλέπω, ἀλλὰ δὲν θὰ τὸν μιμηθῶ», ἀπεκρίθην...

§67ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Καὶ τὸ πρᾶγμα, εἶναι ὅτι ἐκάμαμεν συνδυασμὸν ἡμεῖς.

§68ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν σὲ ἀπέκλεισαν... Ἀλλ’ ὅταν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἐγκατέλιπε τὸν κ. Τριανταφυλλάκον, καὶ προσέλαβε τὸν ἀξιότιμον Χριστόπουλον ἐκ Τεγέας, τότε ἐνθυμούμενος τὴν μεταξὺ ἐμοῦ καὶ αὐτοῦ σύμβασιν, ὁ κ. Τριανταφυλλάκος προσέτρεξεν εἰς ἐμὲ, πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν συντεθειμένων. Συνείθισα, Κύριοι, νὰ τηρῶ τὸν λόγον μου μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας· ἠγωνίσθην ἐν γνώσει τῆς ἀποτυχίας μου, καὶ ἠγωνίσθην ὅπως ἐπιτύχῃ ὁ κ. Τριανταφυλλάκος, νομίζων ὅτι ἐν τῷ προσώπῳ του θὰ προστατευθῶσι καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ἐκεῖ ἐκλογικῶν μου φίλων· ἠπατήθην καὶ εἰς τοῦτο... Τὴν ἐπιτυχίαν σας λοιπὸν κατὰ τὸ 1892 δὲν τὴν ὀφείλετε εἰς τοὺς ἐκλογικούς σας φίλους, διότι εἶσθε ἄμοιρος τοιούτων, τὴν ὀφείλετε εἰς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον συνείθισα ἐγὼ νὰ ἐργάζωμαι κατὰ τὰς ἐκλογὰς, εἰς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐργάζονται οἱ ἀξιότιμοι σύντροφοι, μετὰ τῶν ὁποίων συνηγωνίσθημεν κατὰ τὸ 1892. Ἐπετύχετε σεῖς, διότι ὑπεστηρίχθητε ὑπὸ τῶν φίλων μας· ἀπέτυχον ἐγώ, διότι οὐδεμίαν ψῆφον τῶν φίλων σου ἔλαβον· καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Τεγέας, ἐνῷ ἔχετε φίλους, ἐγὼ δὲ ἤμην ἄμοιρος ἐντελῶς φίλων ἐκεῖ, σεῖς μὲν ἐλάβετε 1100 ψήφους, ἐγὼ δὲ 100 μόνον. Καὶ δὲν ἀπεδειλιάσατε νὰ βεβαιώσητε εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὸ 1892 ἐλάβατε 2000 ψήφους σεῖς ἐν Τριπόλει, ἀλλὰ δὲν ἀνεφέρατε εἰς τὴν Βουλὴν πόσας ἔλαβον οἱ σύντροφοί σας. Τί ἀποδεικνύει τοῦτο; ἀποδεικνύει ὅτι κατὰ τὴν ἐκλογικὴν περιοδείαν, τὴν ὁποίαν συνειθίζετε νὰ κάμνητε μετὰ τῶν συντρόφων σας, συνειθίζετε, ὅταν πηγαίνητε εἰς τὰ ἐκλογικὰ κέντρα, νὰ ἐξαφανίζησθε ἀπὸ τῶν βλεμμάτων τῶν συντρόφων σας. Τί γίνεται ὁ ἐξηφανισμένος; Καταγίνεται εἰς κρυφίας ἐπισκέψεις, καὶ τὸν λόγον τῆς ἐξαφανίσεως αὐτοῦ τὸν βλέπει τις κατὰ τὴν διαλογὴν, ὅταν βλέπῃ ἐπιπλέοντα τὸν κ. Τριανταφυλλάκον κατὰ χιλιάδας ψήφων τῶν συντρόφων του. Ἤλθετε ἤδη εἰς τὸ Βουλευτήριον, διότι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν, οὐδεὶς ἐκ τῶν φίλων μας ἐπρόσεξεν εἰς τὴν ὑποψηφιότητά σας. Τοιαύτη κατακραυγὴ ἦτο ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μας, ἡ ὁποία συνειθίζει νὰ ἀκολουθῇ μετὰ προσοχῆς τὴν πολιτικὴν πορείαν τῶν ἀντιπροσώπων της, καὶ ἡ ὁποία ἐντελῶς ἀπεδοκίμαζε τὴν ἀτασθαλίαν σας, ὥστε ἀπηξιώσαμεν νὰ προσέξωμεν εἰς τὸ ὑποκείμενόν σας· ἀλλοῦ ἐθεωροῦμεν ὅτι εὑρίσκομεν τὸν κίνδυνον, εἰς τὸ πρόσωπον τῶν κ. κ. Κωνσταντοπούλου καὶ Μανέτα, καὶ εἰς τὴν ἀποτυχίαν ἐκείνων κατεγείναμεν. Λάθρα σεῖς εἰσήλθετε εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ, Κύριοι, μὴ δόσητε προσοχὴν, εἶπεν, εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀντιπροσώπου ἐκείνου τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, τοῦ βεβαιοῦντος τὸ μυσαρώτερον τῶν ἐγκλημάτων, διότι ὁ ἀντιπρόσωπος ἐκεῖνος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς δὲν εἶναι τῆς ὀρέξεως τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος μετὰ 10 ἡμέρας συνέταξε τὴν ἔκθεσίν του. Ἔλαβον τὴν τιμὴν καὶ ἐγὼ ν’ ἀποσταλῶ ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου δὶς ἢ τρὶς ἀντιπρόσωπος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς εἰς διαφόρους ἐκλογικὰς περιφερείας· οὐδέποτε συνέταξα τὴν ἔκθεσίν μου ἅμα τῷ πέρατι τῆς ἐκλογῆς, ἀλλ’ ὅταν ἐπληροφορούμην περὶ τοῦ τόπου, ἐν ᾧ διέμενεν ὁ ἔφορος τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, τότε συνέταττον τὴν ἔκθεσίν μου. Καὶ τί ἐπράξατε σεῖς, κ. Τριανταφυλλάκε, ὅταν ἀντελήφθητε, ὅτι ἀντιπρόσωπος δικαστικῆς ἀρχῆς διεβεβαίου ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς ἀρχῆς του ψευδῆ γεγονότα, ἀποδίδων μυσαρώτατον ἔγκλημα κατὰ τοῦ Παπαναστασίου; Διατὶ δὲν τὸν κατηγγείλατε ἐπὶ συκοφαντίᾳ; Ἀλλ’ ἠρωτήσατε, διατὶ ὁ μηνυτὴς ὑπέγραψε τὴν καθ’ ὑμῶν μήνυσιν καὶ οὐχὶ ἐγώ, καὶ σᾶς ἀπήντησα, ὅτι ἐγὼ μὲν ἀπουσίαζον, σεῖς δὲ δὲν εὐθύνεσθε διὰ τὸ καταγγελθὲν ἔγκλημα, διότι τὸ ἔγκλημα ἐξετέλεσεν ὁ Παπαναστασίου καὶ οἱ φίλοι του, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἐγκλήματος τούτου ἐπορίσθητε σεῖς τὰ ἐκλογικὰ ὠφέλη. Ἀντὶ νὰ παραπονώμεθα ἡμεῖς, διατὶ νὰ σπεύσῃ ὁ μηνυτὴς νὰ ἐγχειρίσῃ τὴν μήνυσίν του εἰς τὸν Εἰσαγγελέα καὶ νὰ μὴ ἀναμένῃ ἐμὲ νὰ ἐξασφαλίσω τὴν ἄμεσον ἐνέργειαν, παρεπονεῖσθε διατὶ δὲν ὑπέγραψα ἐγὼ, ὡς ἄν νὰ μὴ τὴν υἱοθέτησα εὐθὺς ἀμέσως.

§69ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Νὰ καταγγείλητε ταῦτα, καὶ ὄχι ἀνευθύνως νὰ τὰ λέγητε ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἄλλως εἶσθε συκοφάντης! (θόρυβος).

§70ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε ἡ ἀνατροφή μου, οὔτε ἡ καταγωγή μου ἐπιτρέπουσι νὰ συκοφαντῶ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι εἰς τὸ ἔγκλημα τοῦ Παπαναστασίου δὲν εὐθύνεσθε. Διατὶ ἀγανακτεῖτε καὶ μετὰ τοσούτου στόμφου μοὶ ἀποδίδετε ἰδιότητας, τὰς ὁποίας γνωρίζετε ὅτι δὲν ἔχω;—διότι μὲ γνωρίζετε ἀπὸ παιδικῆς ἡλικίας.

§71ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§72ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ μοῦ ἀπαντήσητε. Οὐδέποτε μετεχειρίσθην ἐγὼ τὸ ἔγκλημα τῆς δωροδοκίας· ὅταν δὲ συνάπτητε δάνεια πρὸς ἀνθρώπους, παρὰ τῶν ὁποίων οὐδέποτε ἐλπίζετε νὰ τὰ λάβητε, τοῦτο δὲν λέγεται δωροδοκία; Αὐτοὶ, Κύριοι, εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους εἰσῆλθεν ἤδη ὁ κύριος Τριανταφυλλᾶκος εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπέτυχε δὲ καὶ εἰς τὴν προηγουμένην ἐκλογὴν, καθ’ ἣν ἀπέτυχον ἐγώ.

§73ΜΑΝΕΣΗΣ. Ὡς μέλος τοῦ τμήματος ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τῶν ἐνισταμένων, ὁμολογῶ δέ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς, ὁ ὁποῖος ἀνήκει εἰς τὴν ὑπουργικὴν πτέρυγα, καὶ τοῦ ὁποίου τὴν εἰλικρίνειαν οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, διερμήνευσε καλῶς τὴν ὁμόφρονα γνώμην τοῦ τμήματος, διότι πάντες παρεδέχθημεν, ὅτι οὐδεμία τῶν ἐνστάσεων δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ. Ἐπὶ στιγμὴν ἠδίκησα τὸν κ. Βάρβογλην, ὑποστηρίξαντα τοιαύτας ἑώλους ἐνστάσεις κατὰ τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ ἀμέσως ἐδικαιολόγησα αὐτὸν, πεισθεὶς ὅτι τοῦτο ἔπραξεν ἐξ αἰσθήματος φιλοφρονήσεως πρὸς τὸν ἀποτυχόντα σύντροφόν του· δὲν δύναμαι δὲ παντάπασι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὁ κ. Μπακόπουλος, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα μοὶ εἶναι προσφιλὲς, διότι ἤμην συμμαθητὴς τοῦ ἀποθανόντος ἀδελφοῦ του, δὲν δύναμαι, λέγω, νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος σπουδαιολογεῖ, ὑποστηρίζων ὅτι ὁ κ. Τριανταφυλλᾶκος, ἀφ’ ἧς πολιτεύεται, μετεχειρίσθη τὸ χρῆμα, διότι τότε καὶ ὁ κ. Μπακόπουλος, συμπράττων πάντοτε μέχρι τοῦδε μετὰ τοῦ Τριανταφυλλάκου, συνέπραττε μετὰ δωροδότου, ὅπερ οὐδόλως περιποιεῖ εἰς αὐτὸν τιμήν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύττω τὴν συζήτησιν περατωμένην. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας ὡς πρὸς τοὺς κυρίους Ι. Μπακόπουλον, Ἀρ. Σακελλαρόπουλον, Φ. Βάρβογλην καὶ Ἠλ. Ζέγγελην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν κ. Ν. Τριανταφυλλᾶκον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς κυρίους Ἰωάννην Μπακόπουλον, Ἀριστείδην Σακελλαρόπουλον, Φίλιππον Βάρβογλην, Νικόλαον Τριανταφυλλᾶκον καὶ Ἠλίαν Ζέγγελην. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις. (Γίνεται διακοπὴ, ὥρα 12 τῆς μεσημβρίας. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρα 4 καὶ 45′ μ. μ.)

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται οἱ μήπω ὁρκισθέντες Βουλευταὶ νὰ προσέλθωσιν, ὅπως ὁρκισθῶσι. (Προσελθόντες ὀμνύουσιν ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον οἱ ἄρτι ἀφικόμενοι βουλευταὶ Ν. Βασιλάκης καὶ Ἀθ. Παραμυθιώτης).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν. Ἐκλογὴ Μεγαλοπόλεως. Τὸ τμῆμα προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμων βουλευτῶν τῶν κ. κ. Λάμπρου Σινανιώτου καὶ Ἰωάννου Βούτουνα. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλείονες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Μεγαλοπόλεως καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς κ. κ. Λάμπρον Σινανιώτην καὶ Ἰωάννην Βούτουναν. Ἐκλογὴ Μεγαρίδος.

§77ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μεγαρίδος ἔχουσιν ὑποβληθῆ ἐνστάσεις παρὰ τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος κ. Στεφοπούλου. Τὸ τμῆμα ἐπεφυλάχθη ν’ ἀποφασίσῃ, συγκρίνῃ καὶ παραβάλῃ ἐὰν πράγματι ἐψήφισαν ἄλλοι ἀντ’ ἄλλων, καὶ νὰ ἐξακριβώσῃ τὰς λοιπὰς ἐνστάσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἐνιστάμενος κ. Στεφόπουλος ἐνώπιον τοῦ τμήματος ἀνέπτυξεν, ἀντέκρουσε δὲ αὐτὰς ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Ράλλης. Αἱ ὑποβληθεῖσαι ἐνστάσεις συνοψίζονται ὡς ἑξῆς. Πρώτη ἔνστασις ἔρχεται ἡ δωροδοκία· ὁ ἐνιστάμενος Στεφόπουλος ἰσχυρίζεται «αʹ) ὅτι ἐγένετο διαφθορὰ τῶν συνειδήσεων τῶν ἐκλογέων πρὸς ἐξαγορὰν ψήφων διὰ χρημάτων ἐπὶ πεντακοσίων τουλάχιστον ψηφοφόρων, πρὸς δραχμὰς 25 ἕκαστον· τοῦτο δὲ ἀποδεικνύεται ἐκ πολλῶν ἄλλων μαρτυριῶν καὶ ἐκ τῆς ὁμολογίας τοῦ ταμίου Μεγάρων, ὅστις τὴν Κυριακὴν τῆς 16 Ἀπριλίου ἀντήλλαξε πλέον τῶν 15,000 δραχμῶν ἐξ ἑκατονταδράχμων διὰ μικροτέρων νομισμάτων, ἅτινα οἱ ἐπιτυχόντες Μαλέας καὶ Νικολαΐδης μετεχειρίσθησαν πρὸς ἐξαγορὰν ψήφων.» Ἡ ἔνστασις αὕτη δὲν ὑποστηρίζεται, διότι δὲν προσήχθη ἔγγραφον ἢ ἄλλο τι πειστήριον πρὸς ἀπόδειξιν αὐτῆς. Δευτέρα ἔνστασις εἶναι, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Σαλαμῖνος δὲν ἤρχισεν ἡ ψηφοφορία τὴν 5 πρὸ μεσημβρίας ὥραν, ὡς ὥριζε τὸ Β. Διάταγμα, ἀλλὰ τὴν 8, καὶ ὡς ἐκ τούτου παρετάθη μέχρι τῆς 9 τῆς νυκτὸς καὶ ἐκωλύθησαν πολλοὶ τῶν ἐκλογέων ἀπὸ τοῦ νὰ ψηφοφορήσουν. Ἡ ψηφοφορία πράγματι ἐβράδυνε νὰ ἀρχίσῃ, καὶ παρετάθη τὴν ἑσπέραν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ πρακτικοῦ τῆς ψηφοφορίας ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ κῆρυξ προσεκάλεσε τρὶς τοὺς μὴ ψηφοφορήσαντας, ἵνα προσέλθωσι, καὶ οὐδεὶς ὑπῆρχεν. Ἑπομένως καὶ ἡ ἔνστασις αὕτη ἀποκρούεται. Τρίτη ἔνστασις εἶναι, ὅτι «ἐψήφισαν πολλοὶ μὴ ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ.» Παρέβαλον τὴν ἀπόφασιν τοῦ δικαστηρίου μετὰ τοῦ καταλόγου καὶ μετὰ τῶν ὀνομάτων τῶν σημειουμένων ἐν τῇ ἐνστάσει τοῦ ἐνισταμένου, παρετήρησα δὲ, ὅτι πράγματι ἐκ τοῦ καταλόγου ἔχουσι παραλειφθῆ ὀνόματά τινα, ἀλλ’ ὄχι ὅλα, ὅσα ἀναφέρει ὁ ἐνιστάμενος. (Ἀναγινώσκει). Οὕτω πως, ἐκτὸς ὀλιγίστων, ὅλα τὰ ἄλλα, τὰ ὑπὸ τοῦ ἐνισταμένου ἀναφερόμενα ὀνόματα ὡς μὴ ἐγγεγραμμένα, ἀναφέρονται ἐν τῷ καταλόγῳ. Ἐπίσης ἀναφέρει ἐν τῇ ἐνστάσει του ὁ ἐνιστάμενος, ὅτι ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ τοῦ δήμου Σαλαμῖνος ἔχει παρεισφρήσει λάθος, διότι ἀπὸ τοῦ ἀριθμοῦ 449 μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ 508 ἔχουσιν ἐπαναληφθῆ δὶς οἱ αὐτοὶ ἀριθμοὶ ἐν τῷ καταλόγῳ. Πράγματι δὲ παρατηρήσας εὗρον, ὅτι τὸ λάθος τοῦτο τῶν ἀριθμῶν ἔλαβε χώραν· παρέβαλον δὲ τὸν κατάλογον τοῦτον μὲ τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας, καὶ εὗρον ὅτι σημειοῦνται οἱ λελανθασμένοι οὗτοι ἀριθμοὶ τοῦ καταλόγου, ἀλλὰ παρ’ αὐτοῖς ὑπάρχουσι διάφορα ὀνόματα. Ὑποθέτω λοιπὸν, ὅτι καὶ ἐκ τῆς παραδρομῆς ταύτης τοῦ καταλόγου οὐδεμία ἀλλοίωσις ἐπῆλθεν ἐν τῷ ἀποτελέσματι. Ἐπίσης ἀναφέρει ὁ ἐνιστάμενος μερικὰ πρόσωπα ὡς ἀποβιώσαντα καὶ ὅμως ψηφοφορήσαντα. Ἐὰν ταῦτα ἐψηφοφόρησαν ἢ ὄχι, δὲν μοὶ ἐδόθη καιρὸς νὰ ἐξετάσω· ἀλλὰ καὶ ἂν φαίνωνται ψηφοφορήσαντα, πάλιν ἡ ἔνστασις δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι δὲν παρουσιάζεται πιστοποιητικὸν, ἐκ τοῦ ὁποίου νὰ ἀποδεικνύηται, ὅτι πράγματι ταῦτα ἔχουσιν ἀποβιώσει. Ἐπίσης προέβαλε τελευταίαν ἔνστασιν, ὅτι ἐψηφοφόρησαν ὀνόματά τινα, τὰ ὁποῖα εἶναι δὶς ἐγγεγραμμένα εἰς τὸν κατάλογον. Ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς ψηφοφορίας, τὰ ὁποῖα ἐμελέτησα, δὲν ἐξάγεται ὅτι ταῦτα ἐψηφοφόρησαν δίς. Ἐν γένει ἐκ τῆς ἐξετάσεως τῶν ἐνστάσεων τοῦ ἐνισταμένου ἐσχημάτισα τὴν γνώμην, ὅτι αἱ ἐνστάσεις αὗται δὲν στηρίζονται ἐπὶ ἀποδείξεων. Ἐὰν σήμερον ὑποστηριχθῶσιν αὗται καὶ ἀποδειχθῶσιν, ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐπιφέρω τὰς κρίσεις μου· ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ὅμως στοιχείων κρίνων, κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Μεγαρίδος καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς κ. κ. Γ. Μαλέαν καὶ Γ. Νικολαΐδην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐκλογὴ Μεσολογγίου. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος, ἐπικυρωτική). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Μεσολογγίου καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς κ. κ. Λεωνίδαν Δεληγεώργην καὶ Μιλτιάδην Γουλιμῆν. Ἐκλογὴ Μεσσήνης. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος).

§79Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς Βουλῆς ἐξεδίκασε προκαταρκτικῶς τὴν ἐκλογὴν Μεσσήνης. Ἐν τῷ τμήματι παρουσιάσθησαν διάφοροι ἐνστάσεις· ἡ μὲν κυρία κατὰ τῆς ἀνακηρύξεως τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ὡς βουλευτοῦ, ἰσοψηφήσαντος μετὰ τοῦ κ. Καρατζᾶ, αἱ δὲ κατὰ διαφόρων ἄλλων παρανομιῶν, ἐνεργηθεισῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσσήνης κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς. Τὰς ἐνστάσεις ταύτας ἀντέκρουσαν ἐκ μέρους μὲν τῶν ἀποτυχόντων οἱ κ. κ. Κουμουνδοῦρος; Λυμπερόπουλος καὶ Παπαχελᾶς; ἐκ μέρους δὲ τῶν ἐπιτυχόντων οἱ κ. κ. Μερλόπουλος καὶ Μποῦτος. Τὸ δικαστήριον Καλαμῶν, ἐρειδόμενον ἐπὶ τῆς ῥητῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρ. 6 τοῦ ὑπὸ στοιχ. ΧΞΑʹ νόμου τῆς 27 Δεκεμβρίου 1877, ἠρκέσθη εἰς τὴν τυπικὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ψήφων κατὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς διαλογῆς τῶν διαφόρων ἐκλογικῶν τμημάτων, καὶ εὗρε, κατὰ τὴν ἁπλῆν ταύτην ἀπαρίθμησιν, ὅτι ὁ μὲν κ. Κουμουνδοῦρος ἔλαβεν ἐν ὅλῳ ψήφους 5,066, ἰσαρίθμους δὲ τούτων ὁ κ. Καρατζᾶς. Εὑρὼν δ’ οὕτω ἐν ἰσοψηφίᾳ τοὺς εἰρημένους δύο ὑποψηφίους, συμφώνως ταῖς διατάξεσι τῶν §§ αʹ καὶ βʹ τοῦ ἄρθρ. 65 τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν νόμου, ἐνήργησε κλήρωσιν, ἥτις ηὐνόησε τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, καὶ ἑπομένως ἀνεκήρυξεν αὐτὸν ὡς ἐπιτυχόντα. Ἡ ἰσοψηφία αὕτη τῶν κ. κ. Κουμουνδούρου καὶ Καρατζᾶ προσεβλήθη κυρίως ἐκ τοῦ δευτέρου ἐκλογικοῦ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας, καθόσον ἐν τῷ τμήματι τούτῳ κατὰ μὲν τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας ὡς τελευταῖος ἀριθμὸς ψηφοφορησάντων σημειοῦται ὁ 882· ἀλλ’ ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπή, κλείουσα κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς ἡμέρας ἐκείνης τὸ πρωτόκολλον ψηφοφορίας, ἀνέγραψεν εὐθὺς καὶ ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 882, ὅτι ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 883 ἀριθμητικῶς καὶ ὁλογράφως, καὶ ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ 883 ἐρειδόμενοι ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπή, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ὑποψηφίων, ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος καὶ ὁ διοικητικὸς ἀντιπρόσωπος, οἵτινες ἅπαντες καὶ ὑπέγραψαν ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τούτῳ, ἐνήργησαν τὴν διαλογήν. Ἐκ τῆς διαλογῆς δὲ ταύτης ἀπεδείχθη, ὅτι μόνον ὁ κ. Μποῦτος ἔλαβεν ἐν ὅλῳ 883 ψήφους, δύο ἕτεροι, οἱ κ.κ. Καρατζᾶς καὶ Μερλόπουλος, ἔλαβον ἀνὰ 880, οἱ δὲ λοιποὶ 881. Ἀριθμήσας ἐγὼ αὐτός, ὡς εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος, τοὺς ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας, εὗρον ψηφίσαντας μόνον 880, καὶ ὅτι ἡ διαφορὰ τοῦ 880 εἰς τοὺς σημειουμένους 882 προέρχεται ἐκ τῆς παραλείψεως τῶν ἀριθμῶν 577 καὶ 677, οἵτινες οὐδόλως ἀνεγράφησαν ἐν τῇ σειρᾷ τοῦ πρωτοκόλλου. Ἑπομένως πραγματικὸς ἀριθμὸς ψηφοφόρων προσελθόντων, καὶ ὧν τὰ ὀνόματα κατεγράφησαν, εἶναι 880. Ὅθεν, ἐάν, Κύριοι, παραδεχθῶμεν τὸν ἀριθμὸν 880 ὡς πραγματικὸν ἀριθμὸν ψηφισάντων, τότε ἐκ τοῦ Ναὶ τῆς κάλπης τοῦ κ. Κουμουνδούρου ὀφείλομεν ν’ ἀφαιρέσωμεν μίαν ψῆφον, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὑστεροῦντος τοῦ κ. Κουμουνδούρου κατὰ μίαν ψῆφον, ἔρχεται πλειοψηφῶν ὁ κ. Καρατζᾶς, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη κληρώσεως. Ἀλλ’ ἐν τῇ λεπτομερεῖ ἐρεύνη παρετηρήθη, ὡς προεῖπον, ὅτι εἰς ὅλας τὰς κάλπας, ἐξαιρέσει τριῶν, εὑρέθησαν ἐν ὅλῳ λευκὰ καὶ μελανὰ 881 σφαιρίδια, ἑπομένως ἐκ τούτου εἰκάζεται, ὅτι ὁ ὁλικὸς ἀριθμὸς τῶν ψηφοφορησάντων ἀνέρχεται εἰς 881, καὶ οὐχὶ εἰς 883, ὡς ἀναφέρει τὸ πρακτικὸν τῆς ἐπιτροπῆς, οὔτε εἰς 880, ὅσος ἦτο ὁ ἀριθμὸς ὁ ἐν ταῖς δυσὶ κάλπαις εὑρεθεὶς καὶ ἐκ τῆς προσεκτικῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ψηφοφορησάντων βεβαιούμενος. Οὗτος ἦτο ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἠνάγκασε τὴν μὲν πλειονοψηφίαν τοῦ τμήματος ν’ ἀφήσῃ τὴν κρίσιν τοῦ ζητήματος τούτου εἰς τὴν Βουλήν, τὴν δὲ μειονοψηφίαν νὰ δώσῃ ψήφους τινὰς ὑπὲρ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς. Ἐν τῇ συζητήσει τοῦ τμήματος κατὰ λάθος ἐσημειώθη, ὅτι δύο κάλπαι εἶχον 880, δύο 883 καὶ αἱ λοιπαὶ 881. Λάθος ἀριθμητικόν, τοῦ ὁποίου τὴν διόρθωσιν ὀφείλω εἰς τὸν κ. Μποῦτον. Ἐκ τῆς διορθώσεως δὲ ταύτης καταδεικνύεται, ὅτι εἰς μίαν μόνον κάλπην εὑρέθησαν 883 σφαιρίδια, εἰς δύο 880 καὶ εἰς τὰς λοιπὰς ἐννέα 881, ἑπομένως αἱ δύο πλεονάζουσαι ψῆφοι τοῦ κ. Μπούτου ἀριθμητικῶς καταδεικνύουσιν, ὅτι πιθανὸν νὰ ἐψήφισαν 881· διότι, πῶς εἶναι δυνατόν, Κύριοι, εἰς ὅλας τὰς κάλπας, πλὴν τῶν τριῶν, νὰ εὑρεθῶσιν 881;

§80ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΤΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ καλπῶν. Σᾶς παρακαλῶ, ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου τῶν ψηφοφορησάντων δὲν προκύπτει ποῖος ἀριθμὸς ἐκλογέων ἐψηφοφόρησε;

§81Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ πρακτικὸν ἔχουσιν ὑπογράψει ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ὑποψηφίων, ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ δὲ 883 ἐρειδόμενοι ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, ἐνήργησαν τὴν διαλογήν. Εἰς ὅλας τὰς κάλπας, ἐκτὸς μιᾶς, εὑρέθησαν σφαιρίδια ὀλιγώτερα τῶν 883, καὶ μόνον εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Μπούτου εὑρέθησαν 883, ἑπομένως ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀφαιρέσῃ οὐδέν. Ἀλλὰ ἐκ τῶν γενομένων ἐνστάσεων καταδεικνύεται, ὅτι δὲν ἐψηφοφόρησαν 882, οἱ σημειούμενοι ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ, καὶ τοῦτο, διότι δύο ἀριθμοί, ὁ ἀριθμὸς 577 καὶ ὁ 677 ὑπερεπηδήθησαν, ἑπομένως πραγματικῶς ψηφίσαντες καὶ κατονομαζόμενοι εἶναι μόνον 880. Ἐὰν ὅμως τὸ ὁλικὸν ἄθροισμα τῶν ῥιφθέντων ψήφων διαιρέσητε διὰ τοῦ ἀριθμοῦ 12, ὅσοι ἦσαν οἱ ὑποψήφιοι, ἀναλογοῦσιν εἰς ἑκάστην κάλπην 881 ψῆφοι. Ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὡς βάσιν τὸν γραφέντα ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ ἀριθμὸν 883, καὶ οὐχὶ τὸν 880, δὲν ἀφῄρεσε καμμίαν ψῆφον ἐκ τῶν λαβόντων ἄνω τῶν 881· ἑπομένως, ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ, ὅτι ἐψήφισαν οἱ ὀνομαστὶ ἀναγραφόμενοι ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ 880, παραδεχθῇ δὲ, ὅτι κακῶς ἐσημειώθη ὁ ἀριθμὸς 882, ἕνεκα τῆς παραλείψεως τῶν δύο ἀριθμῶν 577 καὶ 677, καὶ ὅτι τὸ τελικὸν πρακτικὸν κακῶς ἐπίσης συνετάχθη ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ 883, τότε καὶ ἐν τῇ διαλογῇ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὡς βάσις ὁ ἀριθμὸς 880, καὶ ἑπομένως ἀπὸ ὅλας τὰς κάλπας, εἰς ἃς εὑρέθησαν ἐν ὅλῳ 881 σφαιρίδια, ὤφειλε ν’ ἀφαιρέσῃ ἐκ τοῦ Ναὶ ἀνὰ ἕν, ἐκτὸς τῆς κάλπης τοῦ κ. Καρατζᾶ καὶ τῆς τοῦ κ. Μερλοπούλου, ἐν αἷς εὑρέθησαν ἐν ὅλῳ 880 σφαιρίδια. Λοιπὸν, ἐὰν ληφθῇ ὁ ἀριθμὸς 880 ὡς βάσις, ἀφαιρουμένης τῆς μιᾶς ψήφου ἐκ τῶν ἐχόντων 881, θ’ ἀφαιρεθῇ καὶ μία ἐκ τῆς κάλπης τοῦ κ. Κουμουνδούρου, καὶ ἑπομένως ὁ κ. Κουμουνδοῦρος θὰ ἔλθῃ μειοψηφῶν τοῦ κ. Καρατζᾶ ἐν τῷ γενικῷ ἀποτελέσματι κατὰ μίαν ψῆφον. Ἐὰν παραδεχθῆτε ὅτι ἐψήφισαν 881, τότε ἔρχεται ἰσοψηφῶν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος μὲ τὸν κ. Καρατζᾶν, καὶ νόμιμος βουλευτὴς ἐκ κληρώσεως. Αἱ ἄλλαι ἐνστάσεις ἦσαν κυρίως, ὅτι ἐψηφοφόρησάν τινες στερούμενοι τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, καὶ ἄλλοι ἀντ’ ἄλλων. Δυστυχῶς εἰς τὸν φάκελλον, ὁ ὁποῖος ἀπεστάλη εἰς τὸ τμῆμα, δὲν περιείχοντο οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι, καὶ μέχρι τῆς σήμερον δὲν ἠδυνήθησαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ προσαγάγωσιν αὐτοὺς, πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἐνστάσεών των, ἄλλα δὲ ἐπίσημα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ ὑπεσχέθην ὅτι ὡς εἰσηγητὴς ἤθελον ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν, ἐπίσης δὲν μοὶ ἐδόθησαν. Σπουδαία ὅμως ἄλλη ἔνστασις εἶναι πρᾶξίς τις τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Αʹ τμήματος τοῦ δήμου Ἀριστομένους. Ὡς γνωστὸν ὑμῖν, ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν κυριαρχίαν, οὕτως εἰπεῖν, ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς καὶ εἰς τὸν περίβολον, συμφώνως τῇ ῥητῇ διατάξει τοῦ ἄρθρου 59 τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν νόμου. Ἐν τούτοις ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ Αʹ τμήματος τοῦ δήμου Ἀριστομένους διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 7 πράξεως αὐτῆς προσκαλεῖ τὸν οἰκεῖον ἀστυνόμον νὰ περιορίσῃ τὸν δήμαρχον Ἀριστομένους εἰς τὸ δημαρχικὸν κατάστημα, ὁ δὲ ἀστυνόμος, ὡς ἰσχυρίσθησαν οἱ ἐνιστάμενοι, ἐνέκλεισεν αὐτὸν ἐν τῷ ἀστυνομικῷ καταστήματι καὶ ἐκράτησεν αὐτὸν ἐκεῖ ἐπὶ χρόνον τινά· χθὲς δὲ κατέθεσα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τηλεγράφημά τι, τὸ ὁποῖον ἔλαβον κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμήν, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ὁ δήμαρχος Ἀριστομένους πιστοποιεῖ, ὅτι «ὁ ἀστυνόμος Ἀριστομένους, δυνάμει πράξεως τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Αʹ ἐκλογικοῦ τμήματος, δεσμεύσας αὐτόν, περιώρισε κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς εἰς ἀστυνομικὸν κατάστημα, μὴ ἐπιτρέψας ἔξοδόν του ἐπὶ πέντε ὥρας.» Ἐν τῷ τμήματι οἱ ἐνιστάμενοι ἰσχυρίσθησαν, ὅτι πράγματι ὁ ἀστυνόμος, ἐνεργῶν κατ’ ἐντολὴν τῆς ἐπιτροπῆς, συνέλαβε τὸν δήμαρχον καὶ ὡδήγησεν αὐτὸν οὐχὶ εἰς τὸ δημαρχικὸν κατάστημα, ἀλλ’ εἰς τὸ ἀστυνομικόν...

§82ΜΠΟΥΤΟΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§83ΣΧΙΝΑΣ. Ἢ ὁ κ. Παπαχελᾶς ἢ ὁ κ. Λυμπερόπουλος.

§84ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ποίαν ἀξίαν δίδετε σεῖς εἰς αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα;

§85ΣΧΙΝΑΣ. Πιστεύω ὅτι ἔχει ἐπισημότητα, διότι βλέπω ὑπογεγραμμένον τὸν δήμαρχον Ἀριστομένους... Ἐν τοσούτῳ ἡ ἔκθεσις τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου περὶ τούτου οὐδὲν ἀναφέρει· ἁπλῶς δὲ μόνον λέγει, ὅτι ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ ἐν τάξει καὶ νομιμότητι. Ἤδη τὸ πρῶτον καὶ κύριον ζήτημα εἶναι, ἂν ἡ Βουλὴ παραδέχηται ὡς ψηφίσαντας ἐν τῷ τμήματι τοῦ δήμου Εὔας 880 ἢ 881. Καὶ ἂν μὲν παραδεχθῇ 880, ὁ κ. Κουμουνδοῦρος μειοψηφεῖ κατὰ μίαν ψῆφον τοῦ κ. Καρατζᾶ· ἐὰν δὲ παραδεχθῇ 881, ὁ κ. Κουμουνδοῦρος εἶναι βουλευτής.

§86ΜΑΝΕΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μᾶς εἴπητε, ποίαν ὑμεῖς ἐσχηματίσατε γνώμην περὶ τούτου.

§87ΣΧΙΝΑΣ. Ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι ἐψήφισαν 881, διότι εἰς τὰ τρία τέταρτα τῶν καλπῶν εὑρέθησαν 881 σφαιρίδια, εἰς μίαν 883 καὶ εἰς δύο 880· ὅθεν παραδέχομαι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐψήφισέ τις, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα δὲν ἀνεγράφη, καὶ πιθανὸν κατὰ τὴν ψηφοφορίαν εἷς νὰ ὑπερεπήδησε μίαν κάλπην καὶ ἐψήφισεν εἰς τὴν τοῦ κ. Μπούτου.

§88ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ὡς πρὸς τὰς λοιπὰς ἐνστάσεις τί παραδέχεσθε;

§89ΣΧΙΝΑΣ. Φρονῶ ὅτι ὁ περιορισμὸς ὁ παράνομος, ἐὰν ἔχηται ἀληθείας, τοῦ δημάρχου Ἀριστομένους ἐπηρέασε τὴν ἐκλογήν.

§90ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πόθεν περιμένετε νὰ τὸ μάθητε, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς ἢ ὄχι;

§91ΣΧΙΝΑΣ. Ἐν τῷ τμήματι ἐῤῥήθη ἐνώπιον ὑμῶν, ὅτι ὁ δήμαρχος συνελήφθη καὶ ὡδηγήθη εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα, καὶ δὲν ἀντεκρούσατε τὴν ἔνστασιν ταύτην.

§92ΑΛΚΙΒ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν ἀντέκρουσα ἐγὼ, εἰπὼν ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὴς, ἀλλ’ ὅτι τοῦτο παρεσκευάσθη κατὰ τὴν προεξέλεγξιν.

§93Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ λέγει ἡ πρᾶξις τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία διατάσσει νὰ τὸν συλλάβουν (διάλογοι).

§94ΣΧΙΝΑΣ. Ἐγὼ ψυχρῶς λέγω ὅ,τι ἀναφέρεται εἰς τὰ ἔγγραφα. Σᾶς ἀνέγνωσα τὴν πρᾶξιν τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τῆς ὁποίας διατάσσεται ὁ ἀστυνόμος νὰ ἀσφαλίσῃ τὸ τμῆμα. Ναὶ μὲν τὸ ἔγγραφον τῆς ἐπιτροπῆς λέγει «παρακαλεῖσθε» ἀλλὰ τοῦτο σημαίνει «ἐντέλλεσθε», διότι τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου διατάσσει ὅλας τὰς ἀρχὰς νὰ ὑπακούωσιν εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπήν, ἑπομένως καὶ ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ ὀφείλει νὰ ὑπακούῃ· συνεπῶς ἡ ἔκφρασις «παρακαλεῖσθε» εἶναι ἔκφρασις ἁβροφροσύνης καὶ οὐδὲν πλέον. Ἐν τῇ συζητήσει ἐνώπιον τοῦ τμήματος ἐλέχθη, ὅτι δὲν ἦτο ὁ δήμαρχος ἐντὸς τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος, καὶ ὅτι ὁ δήμαρχος, ὑπὸ ἰδίαν του εὐθύνην, καὶ ὀφείλων νὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του, ἐξῆλθε τῆς διαμονῆς του καὶ περιεφέρετο ἐν τῷ χωρίῳ, ψηφοθηρῶν ὑπὲρ τῶν φίλων του, καὶ συνεπῶς ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβε τὸ μέτρον, μακρὰν τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος, ὄχι ἐν τῷ περιβόλῳ αὐτοῦ, νὰ διατάξῃ τὸν περιορισμὸν τοῦ δημάρχου εἰς τὸ δημαρχικὸν κατάστημα· ἐλέχθη δὲ ἐν τῷ τμήματι, ὅτι, ἀντὶ νὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὸ δημαρχικὸν κατάστημα, ὡδηγήθη εἰς τὸ ἀστυνομικὸν, δὲν ἐλέχθη ὅμως καὶ ὅτι ἐδεσμεύθη ὑπὸ τοῦ ἀστυνόμου, ὡς τηλεγραφεῖ ὁ δήμαρχος.

§95ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι, ὡς εἰσηγητὴς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης, ὀφείλετε νὰ ἐκθέσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὰ γεγονότα ἐκεῖνα, περὶ τῆς ἀληθείας τῶν ὁποίων ἐπείσθητε. Λέγετε «ἐλέχθη ἐν τῷ τμήματι, ὅτι ὁ δήμαρχος συνελήφθη καὶ ὡδηγήθη εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα»· ἀλλὰ τὸ νὰ λέγηται τοῦτο ἀπὸ τοῦ νὰ ἐγένετο ἔχει μεγάλην διαφοράν. Σεῖς λοιπὸν πρέπει νὰ ἐκθέσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὰ γεγονότα, περὶ τῶν ὁποίων ἐπείσθητε.

§96ΣΧΙΝΑΣ. Ἀπορῶ μὲ τὸν κ. συνάδελφον, πῶς ἐπαναλαμβάνει τὰ αὐτὰ, ἐνῷ ἐγὼ εἶπον τί ἐλέχθη ἐν τῷ τμήματι, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἀντεκρούσθη ὑπὸ τῶν ἀντιθέτων.

§97ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα βάσιμον!

§98ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν τὸ ἀντεκρούσατε, εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω. Εἴπετέ μοι, ἐὰν ἐλέχθη τι ἐναντίον αὐτοῦ (διάλογοι). Ἡ μόνη ἀπόδειξις, ἡ ὁποία προσάγεται, εἶναι, ὅτι ὑπάρχει πρωτόκολλον ἐπίσημον, συντεταγμένον καὶ ὑπογεγραμμένον παρὰ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Αʹ τμήματος Ἀριστομένους, διὰ τοῦ ὁποίου ἐντέλλεται ὁ ἀστυνομικὸς ὑπάλληλος νὰ ὁδηγήσῃ τὸν δήμαρχον, ὡς ψηφοθηροῦντα, εἰς τὸ δημαρχικὸν κατάστημα.

§99ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐξετασθῇ πολὺ εὐρέως αὐτό.

§100ΣΧΙΝΑΣ. Μὴ λοιπὸν ἀποτείνεσθε πρὸς ἐμὲ, ὁ ὁποῖος ἀφηγοῦμαι τί συνέβη εἰς τὸ τμῆμα.

§101ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τέλος, ποία εἶναι ἡ γνώμη σας;

§102ΣΧΙΝΑΣ. Πάντα, ὅσα ἐξετυλίχθησαν, καταδεικνύουσι, κατ’ ἐμὲ, ὅτι ἐν τῷ Βʹ τμήματι τοῦ δήμου Εὔας ἐψήφισαν 881, τοῦ ἑνὸς δὲ τὸ ὄνομα κατὰ παραδρομὴν δὲν ἐσημειώθη ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ἐκλογῆς. Ἐπίσης προσθέτω, ὅτι ἡ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς ὁπωσδήποτε σύλληψις ἑνὸς δημάρχου καὶ κράτησις αὐτοῦ, ἔστω καὶ ἐπὶ ὀλίγας στιγμὰς, καὶ μόνη ἡ σύλληψίς του δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ οἱανδήποτε ἐκλογήν, ἐὰν μάλιστα παραδεχθῶμεν, ὅτι ὁ δήμαρχος ἀσκεῖ ἐπιῤῥοὴν ἐν ᾧ τόπῳ τυγχάνει δήμαρχος, καὶ ἑπομένως φρονῶ, ὅτι εἰς τὸ Αʹ τμῆμα τοῦ δήμου Ἀριστομένους πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογὴ, καὶ ἐννοεῖται ὅτι πάντες οἱ ἐπηρεαζόμενοι ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τοῦ τμήματος τούτου δέον νὰ μὴ ὦσι Βουλευταί. Ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ φρονῇ, ὅτι ἡ διαφορὰ τῆς μιᾶς ψήφου μεταξὺ τῶν 880 καὶ 881 παρουσιάζει ἀμφιβολίας, διότι ἐν τῷ αὐτῷ τμήματι οἱ ἐνιστάμενοι λέγουσιν ὅτι ἐψήφισαν ἄλλοι ἀντ’ ἄλλων καὶ ἄτομά τινα ἐστερημένα τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων, δύναται καὶ ἐν τῷ τμήματι τούτῳ νὰ διατάξῃ τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς.

§103ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, ἐὰν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι εἰσηγητὴς ἐκλογῆς ὁμοίας, ὡς εἶναι ἡ ἐκλογὴ Μεσσήνης, οὔτε ἐν τῷ τμήματι τῷ προεξελέγξαντι τὴν ἐκλογὴν Μεσσήνης ἤθελον ἔχει τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βόλου συνάδελφος, οὔτε ἐν τῇ ὁλομελείᾳ τῆς Βουλῆς ἤθελον εἴπει ὅσα πρὸ ὀλίγου ἠκούσατε ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου· διότι ἤλπιζον, ὅτι μετὰ τὴν μακροτάτην συζήτησιν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν προεξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης ἔλαβε χώραν ἐν τῷ τμήματι τῆς Βουλῆς, καὶ οἱ κύριοι Βουλευταὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὸ τμῆμα, ἀλλὰ πρὸ πάντων ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ, ἤθελον τελείως πεισθῆ, ὅτι αἱ μὲν ἐνστάσεις αἱ προβληθεῖσαι κατὰ τῆς νομιμότητος τῆς εἰσόδου ἐν τῇ Βουλῇ τοῦ κ. Κουμουνδούρου ἦσαν τελείως βάσιμοι, αἱ δὲ ἐνστάσεις αἱ γενόμεναι κατὰ τῶν τριῶν πλειοψηφισάντων Βουλευτῶν, δημιουργηθεῖσαι ὑπὸ τῆς φαντασίας τῶν ἀποτυχόντων μετὰ τὴν ἐκλογὴν, ἐστεροῦντο καὶ τῆς ἐλαχίστης ὑποστάσεως, καὶ ὡς τοιαῦται ἔπρεπε νὰ ἀποῤῥιφθῶσιν. Τοιαύτην γνώμην, λέγω, ἐπερίμενα νὰ ἀκούσω σήμερον ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ εἰσηγητοῦ, διότι μετὰ τὴν μακρὰν ἀνάπτυξιν, ἡ ὁποία καὶ παρ’ ἐμοῦ καὶ παρὰ τῶν ἐνισταμένων καὶ παρὰ τῶν λοιπῶν ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων Βουλευτῶν Μεσσήνης ἐγένετο ἐνώπιον τοῦ τμήματος, δὲν ἔπρεπεν οὐδεμία νὰ ὑπολειφθῇ ἀμφιβολία εἰς τοὺς ἀκούσαντας ἡμᾶς, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι τελείως νόμιμος, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τρεῖς ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων, τουτέστιν ἐμὲ, τὸν κ. Μποῦτον καὶ τὸν κ. Δεληγιάννην, ὅτι δ’ ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ ὡς μειοψηφῶν κατὰ μίαν ψῆφον τοῦ κ. Καρατζᾶ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος. Οὐχ ἧττον, ἐπειδὴ παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ εἰσηγητοῦ ἠκούσαμεν γνώμας διαφόρους πρὸς ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἤλπιζον ὅτι θὰ ἤκουεν ἡ Βουλή, εἴμεθα ἠναγκασμένοι τὴν μακρὰν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν ἐνώπιον τοῦ τμήματος, νὰ διεξαγάγωμεν καὶ αὖθις ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τῆς Βουλῆς, πέποιθα δὲ, ὅτι τελικῶς οὐδεμία θέλει ὑπολειφθῆ ἀμφιβολία, ὅτι ἀλλοία ἔδει νὰ ἦναι ἡ γνώμη καὶ τοῦ τμήματος καὶ τοῦ κυρίου εἰσηγητοῦ. Εἰς δύο μέρη θέλω διαιρέσει, Κύριοι, τὴν ὁμιλίαν μου· καὶ εἰς τὸ πρῶτον μὲν αὐτῆς μέρος θέλω πραγματευθῆ περὶ τῶν ἐνστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὸ νόμιμον τῆς ἐκλογῆς, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς τρεῖς τῶν ἐπιτυχόντων Βουλευτῶν, τουτέστιν ἐμὲ, τὸν κύριον Μποῦτον καὶ τὸν κ. Δεληγιάννην, καὶ θέλω ἐξελέγξει αὐτὰς μίαν πρὸς μίαν, καταδεικνύων τὸ ἀνυπόστατον αὐτῶν· εἰς τὸ ἕτερον δ’ αὐτῆς μέρος θέλω πραγματευθῆ τὸ ζήτημα τῆς δῆθεν ἰσοψηφίας μεταξὺ τῶν κ. κ. Κουμουνδούρου καὶ Καρατζᾶ. Εἶναι ἄξιον ἀπορίας ἀληθῶς, Κύριοι, πῶς ἄνθρωποί τινες, ἐνῷ ἔχουσι τὸ θάῤῥος νὰ ὑποφέρωσι τὴν ἰδίαν ἀτυχίαν, δὲν ἔχουσιν ὅμως τὸ θάῤῥος καὶ τὸ ψυχικὸν σθένος, ὅπως ὑποφέρωσι τὴν εὐτυχίαν τῶν ἄλλων· τοῦτο δὲ λέγων, ἐννοῶ τοὺς ἀποτυχόντας ἐκ τῶν ὑποψηφίων Μεσσήνης, οἵτινες ἔχουσι μὲν τὸ θάῤῥος νὰ ὑποφέρωσι γενναίως, ὡς λέγουν, τὴν ἰδίαν ἀποτυχίαν, δὲν ἔχουσιν ὅμως τοιοῦτον, ὡς φαίνεται ἐκ τῶν προβληθεισῶν ἐνστάσεων, ὅπως φέρωσι τὴν ἐπιτυχίαν ἡμῶν. Ἐν ταύτῳ, Κύριοι, εὑρίσκετε τὸν μόνον λόγον, ὅστις παρώρμησεν αὐτοὺς εἰς τὴν δημιουργίαν ἐνστάσεων κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, ἐνστάσεων, αἵτινες ἐπλάσθησαν μετὰ τὴν ἐκλογὴν καὶ τῶν ὁποίων τὸ σαθρὸν καὶ ἀνυπόστατον θέλει ἐκ τοῦ παραχρῆμα ἐξελεγχθῆ ἐνταῦθα. Ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς πολλὰς ἐκ τῶν ἐνστάσεων τούτων παρέλειψε νὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἐγὼ ὅμως, Κύριοι, φρονῶν ὅτι ἔχω καθῆκον καὶ πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ πρὸς ἐμαυτὸν οὐδεμίαν τούτων νὰ παραλίπω, θέλω ἁπάσας ἀναφέρει, καὶ θέλω ἐκ τοῦ προχείρου παράσχει εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέσα, ὅπως ἐξελέγξῃ τὸ ἐντελῶς ἀνυπόστατον καὶ ἐντελῶς ἀβάσιμον αὐτῶν. Καὶ ἡ μὲν πρώτη τῶν ἐνστάσεων, ἡ ὁποία ὑπὸ τῶν ἀποτυχόντων προεβλήθη ἐνώπιον τοῦ τμήματος, εἶναι, ὅτι ἅπαντες οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης, τοποθετηθέντες δῆθεν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ παρὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἧς προΐστατο ὁ ἐκ Μεσολογγίου πολιτευτής, διέκειντο ἕνεκα τούτου τοῦ λόγου συμπαθῶς πρὸς τοὺς ὑποψηφίους κ. κ. Καρατζᾶν καὶ Δεληγιάννην, θεωρουμένους Τρικουπικούς, καὶ ὅτι συνεπῶς πρὸς χάριν τῶν ὑποψηφίων αὐτῶν εἰργάσθησαν, ποιούμενοι κατάχρησιν τῆς ἰδίας ἐξουσίας ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας αὐτῶν. Πάντες ἡμεῖς γνωρίζετε, Κύριοι, ποῖα εἶναι τὰ ὄργανα τῆς Διοικήσεως ἐν ταῖς ἐπαρχίαις. Οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὴν Διοίκησιν ὑπάλληλοι εἶναι ὁ ταμίας, εἶναι ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος, εἶναι οἱ κατὰ τόπους ἀστυνόμοι, εἶναι οἱ εἰρηνοδίκαι, εἶναι οἱ ὑποταμίαι καὶ ἄλλοι τινὲς κατωτέρας τάξεως ὑπάλληλοι. Εἶπον ὑμῖν πρὸ ὀλίγου, Κύριοι, ὅτι θέλω παράσχει εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέσα, ὅπως ἐκ τοῦ παραχρῆμα ἐξελέγξῃ τὸ ἀνυπόστατον καὶ ἀβάσιμον τῶν γενομένων ἐνστάσεων. Καὶ ἰδοὺ τὰ μέσα ταῦτα. Εἶναι ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως (ἀναγινώσκει): «Διὰ Β. Διατάγματος τῆς 8 Μαρτίου ἐ. ἔ., ἐκδοθέντος ἐν Ἀθήναις, μετετέθησαν οἱ γραμματεῖς τῶν Εἰρηνοδικείων... Παμίσου Κωνστ. Ἀντύπας εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Λεύκτρου». Ἀριθμήσατε, Κύριοι. Εἷς ὑπάλληλος τοποθετηθεὶς ἐν Μεσσήνῃ παρὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὁ γραμματεὺς τοῦ Εἰρηνοδικείου, ἀφ’ ὅτου ἐγένετο δῆλον, ὅτι θὰ ἐνεργηθῶσιν ἐκλογαὶ Βουλευτῶν, ἐκτοπίζεται ἐκεῖθεν παρὰ τῆς ἐνεστώσης Κυβερνήσεως.

§104Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Περὶ τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ δὲν ἐγένετο πολὺς λόγος, καὶ μὴ χρονοτριβῶμεν. Οἱ ὑπάλληλοι, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο πολὺς λόγος, εἶναι ὁ ταμίας καὶ ὁ ἔφορος Μεσσήνης καὶ ὁ ὑποταμίας Οἰχαλίας...

§105ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν μὲ διεκόπτετε, ἤθελον φθάσει ταχύτερον εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς θεωρεῖτε ὡς ἐνδιαφέρον.

§106ΣΧΙΝΑΣ. .. Ἐν δὲ τῇ ἐκθέσει περὶ αὐτῶν καὶ μόνων μνημονεύομεν, ἀφιέμενοι νὰ ὁδηγηθῶμεν, ὅταν προσαχθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§107ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (ἀναγινώσκει). «Δι’ ὁμοίου Διατάγματος τῆς 7 Μαρτίου ἐ. ἔ. μετετέθησαν ἐναλλὰξ οἱ οἰκονομικοὶ ἔφοροι.... Οἰτύλου Ζαφείριος Μπαϊρόπουλος καὶ Μεσσήνης Λεωνίδας Ἀναγνωστόπουλος.—Διὰ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ 28 Μαρτίου ἐ. ἔ. ἀπηλλάγη τῆς ὑπηρεσίας ὁ παρὰ τῷ ὑποταμείῳ Παμίσου δημόσιος εἰσπράκτωρ Γεώργ. Μηλιός.—Διὰ Β. Διατάγματος τῆς 9 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. μετετέθησαν ἐναλλὰξ οἱ ὑποταμίαι Μυρτουντίων Μιχαὴλ Λαμπρόπουλος καὶ Παμίσου Γεώργ. Μαριολόπουλος.—Διὰ Β. Διατάγματος τῆς 20 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. διωρίσθησαν ἀστυνόμοι εἰς τὴν ἀστυνομικὴν περιφέρειαν Εὔας ὁ ἀνθυπολοχαγὸς Κουρέβελης Σπυρίδων καὶ εἰς τὴν τῆς Οἰχαλίας ὁ ἀνθυπολοχαγὸς Γαλιατσάτος Ἀθανάσιος.—Διὰ Β. Διατάγματος τῆς 18 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. μετετέθησαν ἐναλλὰξ οἱ ταμίαι Μεσσήνης Ἀνδρέας Καροῦσος καὶ Τριφυλίας Γεώρ. Τσικνόπουλος.— Διὰ Β. Διατάγματος τῆς 17 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. μετετέθη κλπ. ἀντὶ τοῦ Βασιλ. Σκαλτζᾶ, μετατεθέντος εἰς τὸ ὑποταμεῖον Οἰχαλίας, ἀντὶ τοῦ Δημ. Περδικάρη, μετατεθέντος εἰς τὸ ὑποταμεῖον Χαιρωνείας».

§108Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ὁ ὁποῖος μένει ἀκόμη ἐκεῖ, καὶ μετὰ τηλεγραφικὴν παράκλησίν μου πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἐν τούτοις τὸν ἄφησεν ἐκεῖ.

§109ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔλθω μετ’ ὀλίγον εἰς τὸ ζήτημα, ἂν ὁ ὑποταμίας Οἰχαλίας παρέβλαψε τὴν ὑμετέραν ὑποψηφιότητα. Βλέπετε ἐντεῦθεν, Κύριοι, ὅτι ἅπαντες σχεδὸν οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι οἱ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσσήνης ἐξετοπίσθησαν ἐκεῖθεν, διότι ἔμελλον νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαί. Ἐντεῦθεν λοιπὸν αἱ ἐνστάσεις, ὅτι διὰ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἐπηρεάσαμεν τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων, ἄρδην ἀνατρέπονται καὶ ἀποδεικνύονται ἀνυπόστατοι. Εἰς δὲ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, ὅστις μὲ διέκοψε, προκειμένου περὶ τοῦ ὑποταμίου Οἰχαλίας, ἵνα εἴπῃ ὅτι δὲν ἀπεμακρύνθη ἔτι ἐκεῖθεν, καὶ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μὴ διατεθειμένος ἴσως εὐμενῶς πρὸς αὐτόν, δὲν εἰσήκουσε τὴν αἴτησιν αὐτοῦ, θὰ δώσω ἄλλην ἀπάντησιν, λαμβανομένην πάλιν ἐκ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως (ἀναγινώσκει): «Διὰ Β. Διατάγματος τῆς 13 Μαρτίου ἐ. ἔ. διωρίσθησαν δυνάμει τοῦ νόμου μέλη τῆς ἐπὶ τοῦ λιμένος Μεσσήνης ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς οἱ κ.κ. Ἰωάννης Μάτας καὶ Διον. Πετρόπουλος, ἀντὶ τῶν κ.κ. Θ. Βρετοῦ καὶ Ν. Νικητοπούλου, ἀπαλλαγέντων τῆς ὑπηρεσίας ταύτης». Προκαλῶ ἤδη τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς του, νὰ εἴπῃ, ἂν οἱ διορισθέντες δὲν ἦναι ἐκ τῶν ἀρίστων φίλων του.

§110Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων φίλων μου· εἶναι οἱ πρῶτοι ἔμποροι τῆς Μεσσήνης. Βεβαιῶ ὅτι εἶχον παραιτηθῆ, καὶ συνεπείᾳ τῆς παραιτήσεως αὐτῶν ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ ἔκαμε πρότασιν, καὶ τὴν πρότασίν της τὴν ἐπεκύρωσαν δύο νομάρχαι καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν νομαρχῶν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συστάσεων αὐτῶν ἐγένετο ὁ διορισμὸς αὐτῶν, δὲν ἐγένετο τῇ συστάσει τῇ ἰδικῇ μου.

§111ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ οὐδόλως ἀρνοῦμαι τὸ ἀξιόπιστον τοῦ κ. Κουμουνδούρου, καὶ τὸ φίλεργον τῶν δύο διορισθέντων μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀλλὰ περὶ τῶν σχέσεων τῶν φιλικωτάτων τοῦ κ. Κουμουνδούρου μὲ τὴν ἐνεστῶσαν Κυβέρνησιν, περὶ τῶν ὁποίων μαρτυρεῖ τὸ Διάταγμα τοῦτο. Οἱ ἐνιστάμενοι, Κύριοι, καὶ ἄλλην προέβαλον ἔνστασιν. Εἶπον ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ὅτι ὁ ὑποταμίας Οἰχαλίας σωρείαν ὅλην ἐνταλμάτων ἐξέδωκε κατὰ ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, ἡμεῖς δὲ ἐνώπιον τοῦ τμήματος ἀντικρούοντες τὴν ἔνστασιν ταύτην, διεβεβαιώσαμεν τὸ τμῆμα, ὅτι οὔτε ἕν, ἀκριβῶς οὔτε ἕν ἔνταλμα ἐξέδωκεν ὁ ὑποταμίας Οἰχαλίας ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου μέχρι τοῦδε. Ἀπέκειτο δὲ εἰς τοὺς ἐνισταμένους νὰ ἀποδείξωσι τὸν ἰσχυρισμόν των, καὶ ἠδύναντο, ἐὰν οὗτος ἦτο ἀληθής, νὰ ἔχωσι προχειροτάτην ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ των, διότι ἠδύναντο ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀρυσθῶσι τὰς ἀποδείξεις, ὅπως πείσωσι τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο, Κύριοι, ἂν ἀπεδείκνυον, δὲν θὰ ἤρκει, ὅπως σαλεύσῃ τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης, διότι ἔπρεπε νὰ προσαγάγωσι καὶ ἑτέραν ἀπόδειξιν, ὅτι δηλ. τὰ ἐντάλματα ταῦτα ἐξέδωκεν ὁ ὑποταμίας, φιλικῶς διακείμενος πρὸς ἡμᾶς καὶ ἐχθρικῶς πρὸς τοὺς ἀντιθέτους ἡμῶν. Ἔπρεπε πρὸς τούτοις ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι ἐξετελέσθησαν τὰ ἐντάλματα ταῦτα καὶ ὅτι ἐξεβιάσθη ἐντεῦθεν ἡ συνείδησις τῶν ἐκλογέων. Ἀλλὰ ποῦ εἶναι αἱ ἀποδείξεις αὗται; Οὐδὲ σκιὰ τοιαύτης ἀποδείξεως προσήχθη, ἐκτὸς ἐὰν θεωρηθῇ ὡς ἀπόδειξις ἡ θερμὴ ἐπιθυμία τῶν ἀποτυχόντων, ὅπως θεωρηθῶσιν ὡς ἀποδεδειγμέναι αἱ ἐνστάσεις των. Καὶ μὲ τοιαύτας ἐνστάσεις ἀξιοῦσιν οἱ ναυαγοὶ τῆς 16 Ἀπριλίου νὰ πείσωσι τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπηρεάσθη τὸ ἐλεύθερον ἐκλογικὸν φρόνημα ἐν Μεσσήνῃ! Τρίτη ἔνστασις προεβλήθη ὑπὸ τῶν ἐνισταμένων ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ὅτι κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τῶν ζώων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσσήνης καὶ τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐγένετο σκοπίμως ἐκβιασμὸς ἐκ μέρους τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν Μεσσήνης κατὰ τῶν φίλων αὐτῶν, καὶ ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ ἡμῶν. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου, Κύριοι, καὶ σᾶς ἀπέδειξα, ὅτι δὲν ἐγένετο ἐκβιασμός τις, καὶ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ τοιοῦτος, διότι ἅπασαι αἱ οἰκονομικαὶ ἀρχαὶ εἶχον μετατεθῆ ἐκεῖθεν. Ἀλλὰ καὶ εἰδικώτερον πρὸς τὴν ἔνστασιν, ὅτι διὰ τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ζώων ἐξεβιάσθησαν αἱ συνειδήσεις τῶν ψηφοφόρων, τοῦτο ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι, ὡς γνωρίζετε, εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτὴν λαμβάνουσι μέρος οἱ δήμαρχοι ἢ οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῶν. Προκαλῶ δὲ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον νὰ εἴπῃ, ἂν οἱ δήμαρχοι πάντες τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης, πλὴν τοῦ δημάρχου Πέτροβα, δὲν ἦναι φίλοι αὐτοῦ, πρᾶγμα ὅπερ αἴρει τὴν ὑπόνοιαν περὶ ἐκβιασμοῦ. Ἐνταῦθα δὲ τυχόντος τοῦ λόγου, δὲν κρίνω ἄκαιρον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, ὅτι ἀδίκως ὅλως παρεπονέθη ἐν τῷ τμήματι κατὰ τοῦ δημάρχου Πέτροβα, καὶ ἐμέμφθη αὐτὸν ἐπὶ προδοσίᾳ τοῦ κόμματός του. Τὴν προδοσίαν μόνον ἡ λύπη ἡ ἐκ τῆς ἀποτυχίας ἐγέννησεν εἰς τὴν διάνοιαν τοῦ κ. Κουμουνδούρου. Διότι ὁ ἔντιμος δήμαρχος Ἀνδανείας, λόγους ἰσχυροὺς ἔχων, ἐγκατέλιπε τὸν κύριον Κουμουνδοῦρον καὶ ἀπεμακρύνθη τῆς φιλίας αὐτοῦ, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ὁ κ. Πέτροβας ἐγκατέλιπε τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, ἵνα οὕτω παράσχω τὴν ἠθικὴν τουλάχιστον ταύτην ἱκανοποίησιν πρὸς τὸν ἀδίκως ὑβρισθέντα δημοτικὸν ἄρχοντα. Ἀφ’ ἧς προεκηρύχθη ἡ ἐκλογὴ, ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, φρονῶν ὅτι εἶχεν ἀπόλυτον ἐπιῤῥοὴν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσσήνης, ἔδειξε διαθέσεις ἐντελῶς δεσποτικὰς καὶ αὐταρχικὰς καὶ πρὸς τὴν ἐπαρχίαν καὶ πρὸς τοὺς ἐν αὐτῇ σημαίνοντας κομματάρχας. Τοιοῦτον προσβλητικὸν δεσποτισμὸν ἔδειξε καὶ πρὸς τὸν δήμαρχον Ἀνδανείας κ. Πέτροβαν, καὶ περιύβρισεν αὐτὸν διὰ τῆς ἐφημερίδος «Καιροί», διότι δὲν ἐκάμπτετο οὗτος εἰς τὰς αὐταρχικὰς ἀξιώσεις του, οὔτε ἀνείχετο νὰ ἦναι πειθήνιον ὄργανον αὐτοῦ, ὡς ὑποστηρίζων μὲν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, ἀλλ’ ἀνήκων ἰδίως εἰς τὴν φιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ. Ἐντεῦθεν ἡ ὀργὴ τοῦ κ. Κουμουνδούρου κατὰ τοῦ δημάρχου Πέτροβα, ἐκραγεῖσα ἰδίως ὅτε ἐτόλμησεν οὗτος, ἐναντίον τῆς θελήσεως αὐτοῦ, τοῦ κυριάρχου τῆς Μεσσήνης, νὰ μεταβῇ εἰς Τρίπολιν καὶ χαιρετήσῃ τὸν ἀρχηγὸν αὐτοῦ, ἐντεῦθεν δὲ καὶ ἡ διάῤῥηξις τῆς φιλίας αὐτῶν! Καὶ ἄλλη ἔνστασις προεβλήθη καθ’ ἡμῶν, ὅτι ὁ ἀστυνόμος Εὔας, καταχρώμενος τῆς ἑαυτοῦ ἐξουσίας, μεροληπτικῶς εἰργάσθη ὑπὲρ ἡμῶν καὶ κατὰ τῶν ἀντιθέτων ἡμῶν. Καὶ ποία εἶναι ἡ ἐργασία αὕτη τοῦ ἀστυνόμου, ἀστυνόμου ὅστις, ὡς εἴδατε πρὸ ὀλίγου ἐκ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ὀλίγας μόνον ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐτοποθετήθη ἐν Εὔᾳ καὶ διετέλει ἄγνωστος καὶ πρὸς ἡμᾶς καὶ πρὸς αὐτὸν ἀκόμη τὸν κ. Κουμουνδοῦρον; Ἡ ἐνέργεια ἡ φατριαστικὴ τοῦ ἀστυνόμου ἦτο, ὅτι ἐξέδωκε κλητήρια θεσπίσματα κατὰ τῶν φίλων αὐτοῦ. Καὶ προσήγαγον ὄντως ἐνώπιον τοῦ τμήματος κλητήρια θεσπίσματα, ἐκδοθέντα παρὰ τοῦ ἀστυνόμου Εὔας. Ἀλλὰ τί ἀπεδείχθη ἐκ τῆς ἐρεύνης τῶν κλητηρίων ἐκείνων; Ἀπεδείχθη — εἶναι γελοῖον νὰ λεχθῇ — ὅτι ἐξεδόθησαν μετὰ τὴν ἐκλογήν! Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀκόμη ἂν δὲν ἦτο, ὤφειλον οἱ ἐνιστάμενοι νὰ ἀποδείξωσιν, ὅτι μεροληπτικῶς ἐξεδόθησαν, ὅπως ἐπηρεάσωσι τὰς συνειδήσεις τῶν ἐκλογέων, καὶ ἐπὶ πλέον ὅτι ἐπετεύχθη ὁ σκοπός των οὗτος, διότι τότε μόνον ἐπηρεάζεται τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς. Ἐπὶ τέλους οἱ ἐνιστάμενοι ἔκαμον χρῆσιν τοῦ βαρέος αὑτῶν πυροβολικοῦ, δηλ. τῆς σπουδαιοτέρας ἐνστάσεως αὑτῶν, τὴν ὁποίαν ἐνέδυσαν μετὰ πομπώδους φράσεως καὶ παρουσίασαν εἰς τὸ τμῆμα, — ὡς ἂν διὰ τῆς ἐνστάσεως ταύτης ἐπρόκειτο ἄρδην νὰ κλονισθῇ τὸ ἐκλογικὸν οἰκοδόμημα ἐν Μεσσήνῃ, — καὶ μᾶς εἶπον, ὅτι ὁ ἐνωμοτάρχης Ἀθανάσιος Ἀντωνόπουλος, ἀστυνομεύων ἐν τῷ δήμῳ Ἀριστομένους, ἐξήσκησε βίαν ἐπὶ τῶν πολιτῶν, ὅπως ψηφίζωσιν ὑπὲρ ἡμῶν καὶ καταψηφίσωσι τοὺς ἀντιθέτους ἡμῶν. Ἀλλὰ ποίαν, Κύριοι, προσήγαγον περὶ τούτου ἀπόδειξιν; Οὐδεμίαν, ἐκτὸς ἐὰν ἀποτελῇ ἀπόδειξιν τὸ γεγονὸς, ὅτι ἐδόθη μήνυσις, καὶ μάλιστα μετὰ τὴν ἐκλογὴν, κατὰ τοῦ Ἀθ. Ἀντωνοπούλου εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς, ἐπὶ τῇ ὁποίᾳ, τῇ παρακλήσει αὐτοῦ τοῦ κ. Κουμουδούρου, ἐγένετο ἐνέργεια συντομώτατα, καὶ ἐνηργήθη ἡ δέουσα ἀνάκρισις. Εὐτυχῶς δὲ, ἔχομεν ἤδη ἀνὰ χεῖρας τὸν φάκελλον τῆς σχηματισθείσης δικογραφίας ἐπὶ τῆς ἐγκλήσεως ταύτης. Ἀλλ’ ἵνα μὴ σᾶς κουράσω, Κύριοι, ἀναδιφῶν ὅλον αὐτὸν τὸν φάκελλον τῆς ἐνεργηθείσης ἀνακρίσεως, θέλω περιορισθῆ εἰς τὸ πόρισμα αὐτῆς, πόρισμα τὸ ὁποῖον ἐν πάσῃ δυνατῇ βραχυλογίᾳ διετυπώθη εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐνεργήσαντος τὰς ἀνακρίσεις ἀξιωματικοῦ, πόρισμα ἐν τῷ ὁποίῳ κεφαλαιωδῶς ἀναφέρονται καὶ αἱ ἀποδιδόμεναι εἰς τὸν ἀστυνόμον κατηγορίαι, καὶ τὸ ἐξαχθὲν συμπέρασμα ἐκ τῆς ὅλης ἀνακρίσεως. Ἡ ἔκθεσις ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ ὑποφαινόμενος ἀνθυπολοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ Σπῦρος Κουρέβελης, προϊστάμενος τῆς ἀστυνομικῆς περιφερείας Εὔας, ἐπιληφθεὶς, συνεπείᾳ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 24268 διαταγῆς τοῦ Ἀρχηγείου τῆς Χωροφυλακῆς, τῆς δεούσης προανακρίσεως κατὰ τοῦ ἐνωμοτάρχου Ἀθαν. Ἀντωνοπούλου, ἀστυνομικοῦ σταθμάρχου Ἀριστομένους, μηνυομένου ἐπὶ ἐγκληματικαῖς παραβάσεσιν, ἐξήγαγον τάδε. «1) Ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν ἐξετασθέντων μαρτύρων τῆς κατηγορίας, πλὴν ἐκείνων τῶν Λ. Λαμπροπούλου, Π. Λαμπροπούλου καὶ Τασοῦ Τσαούση, ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ εἰρημένος ἐνωμοτάρχης οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην διεπράξατο παρεκτροπήν. Οἱ ἀνωτέρω τρεῖς, καίτοι καταθέτουσιν ὅτι ὁ ἐνωμοτάρχης ἐξεβίασε καὶ ἐκτύπησε πολλοὺς, οὐδένα ἠδυνήθησαν νὰ ἐπιδείξωσιν ὀνομαστὶ, πλὴν τοῦ Ἀναστασίου Φλαγούνα, ὅστις ἐν τῇ καταθέσει του τοὺς διαψεύδει κατηγορηματικῶς. (Σημειώσατε δὲ, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μόνοι ἐπέμενον μαρτυροῦντες κατὰ τοῦ ἀστυνομικοῦ σταθμάρχου εἶναι αὐτοὶ οἱ μηνυταὶ καθ’ ὑπαγόρευσιν ἄλλων, οἱ σπουδαίως ἐνδιαφερόμενοι, ἤτοι ὁ δήμαρχος Ἀριστομένους Λαμπρόπουλος καὶ ὁ συνεταῖρος αὐτοῦ ἐν τῇ δημαρχικῇ ἐπιχειρήσει Τασὸς Τσαούσης, εἷς ἐκ τῶν κομματαρχῶν του, ἀνήκων εἰς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, γραμματεὺς δὲ τοῦ Δημαρχείου). «2) Ἐν τῇ μηνύσει τοῦ Ἀνάστου Ἀγγελοπούλου καὶ ταῖς καταθέσεσι τῶν Λαμπροπούλου καὶ Τσαούση ἐπιδεικνύονται ὡς ἀπειληθέντες οἱ Ἀδάμ Πρεσαχᾶς καὶ Ἀριστ. Δρακόπουλος, ἐκ τῆς καταθέσεώς των ὅμως ἀποδεικνύεται, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἠπειλήθησαν, ἀλλ’ οὔτε κἄν ἐνεφανίσθησαν ἐνώπιον τοῦ ἐνωμοτάρχου. «3) Ὁ ἐνωμοτάρχης, ἔχων περὶ τὰ 50 καὶ πλέον ἐντάλματα βιαίας προσαγωγῆς λιπομαρτύρων, (καὶ μάλιστα εἰς πολλὰ τούτων ἐτάσσετο ὡρισμένη προθεσμία, ἐμπεριεῖχε δὲ ἕκαστον τῶν ἐνταλμάτων ἀπὸ 4–8 πρόσωπα,) ἀπέστειλε τοὺς χωροφύλακας νὰ τοὺς εἰδοποιήσωσι καὶ μεταβῶσι πρὸς ἐξέτασιν εἰς τὸν ἐν Καλάμαις ἀνακριτὴν ἢ τὸν εἰρηνοδίκην Παμίσου. «Ὁ μηνυτὴς Ἀνάστος Ἀγγελόπουλος, κληθεὶς πρὸς ἐξέτασιν καὶ ἐρωτηθεὶς περὶ τῶν παρανομιῶν, τὰς ὁποίας διέπραξεν ὁ ἐνωμοτάρχης, ἐξῆλθε, καὶ (ἀπελθὼν δὲν) ἤθελε νὰ ἀνακριθῇ, ἀφοῦ δὲ ἐκλήθη δημοσίᾳ, προσῆλθε, μὴ καταθέσας οὐδὲν, καὶ ἐπικαλεσθεὶς τὰ ἐν τῇ μηνύσει του. «5) Καθ’ ὃν χρόνον ἐνηργεῖτο ἡ ἀνάκρισις, πληροφορηθεὶς ὅτι οἱ Λ. Λαμπρόπουλος καὶ Τ. Τσαούσης προσεπάθουν νὰ πείσωσι μάρτυρά τινα νὰ ψευδομαρτυρήσῃ ἐν τῇ οἰναποθήκῃ τοῦ οἰνοπώλου Χριστοδούλου Θεοφιλοπούλου, μετέβην καὶ εὗρον αὐτοὺς μετὰ τοῦ μάρτυρος. «6) Ἐκ τῶν ἐγχειρισθεισῶν μοι ἀναφορῶν ὑπὸ τῶν μαρτύρων τῆς κατηγορίας Λαμπροπούλου καὶ Τσαούση καταφαίνεται, ὅτι οὗτοι, οὐχὶ ὡς μάρτυρες, ἀλλ’ ὡς σφόδρα ἐνδιαφερόμενοι, κατέθεσαν κατὰ τοῦ ἐνωμοτάρχου, ἐνῶ ὁ ἐνωμοτάρχης εἶχε κληθῆ πρὸς ἀνάκρισιν καὶ διαταχθεὶς παρέμενεν εἰς ὡρισμένον μέρος, μὴ ἐρχόμενος εἰς ἐπικοινωνίαν μετὰ τῶν μαρτύρων. «7) Ὁ ἐνωμοτάρχης κατὰ τὴν ἐξέτασίν του κατέθεσεν ἀντίγραφον ἐπιστολῆς τοῦ Ἰωάνου Λυμπεῤῥοπούλου, ὅπερ ἐπισυνάπτω ὧδε.» (Διὰ νὰ μὴ ἐπανέρχωμαι δὲ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ἐπιτρέψατέ μοι πρὸς στιγμήν, Κύριοι, νὰ διακόψω τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐκθέσεως ταύτης, ἵνα σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Λυμπεροπούλου.)

§112ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι περιττή.

§113ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀρκετὰ οὐσιώδης, κύριε Πετσάλη, καὶ θὰ ἴδητε. Ἰδού, Κύριοι, ἡ ἐπιστολὴ τοῦ κ. Ι. Λυμπεροπούλου, δικηγόρου ἐν Καλάμαις καὶ ἀδελφοῦ τοῦ ἀποτυχόντος ὑποψηφίου Δ. Λυμπεροπούλου, ἥτις ἀπευθύνεται πρὸς τὸν δήμαρχον Ἀριστομένους Χαρ. Λαμπρόπουλον.

§114Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἡ ἰδία ἐπιστολή;

§115ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀντίγραφον ἐπικεκυρωμένον παρὰ τοῦ ἰδίου ἐνωμοτάρχου δι’ ὑπογραφῆς του καὶ ὑπ’ εὐθύνην του. Ἡ δὲ ἰδία εὑρίσκεται ἐν τῷ γραφείῳ τῆς Εἰσαγγελίας Καλαμῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐδόθη καταγγελία ἐπὶ συκοφαντίᾳ (ἀναγινώσκει): «Χαραλάμπη! «Ἀνάγκη εἶναι, ὅπως συλλέξῃς ἀκριβεῖς πληροφορίας καὶ μάρτυρας, ὅπως καταμαρτυρήσωσιν ὅτι ὁ ἐνωμοτάρχης Ἀντωνόπουλος ἐπίεζε καὶ ἠπείλει τοὺς ψηφοφόρους νὰ καταψηφίσωσι τὸν συνδυασμὸν τοῦ Κουμουνδούρου, καὶ τὴν Πέμπτην νὰ ἔλθῃς ἐνταῦθα, ὅπως κάμωμεν καταγγελίας καὶ ἐνστάσεις. Οὐδὲν ἕτερον. «Ἐν Μεσσήνῃ τῇ 18 Ἀπριλίου 1895. «Ι. Λυμπερόπουλος.» Ἐκ τούτου ἐγνοεῖται ἡ ἀξία τῶν ἐνστάσεων περὶ ἐπεμβάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο δῆθεν εἰς τὸν δῆμον Ἀριστομένους, ἐνστάσεων, περὶ τῶν ὁποίων μετὰ τὴν ἀποτυχίαν γίνεται σύσκεψις μετὰ τῶν φίλων τῶν ἀποτυχόντων ἐν Ἀριστομένει, περὶ τοῦ ποῖαι πρέπει νὰ ἦναι αἱ ἐνστάσεις, καὶ ποῖοι θὰ βεβαιώσωσιν αὐτάς, καὶ ποῖοι μάρτυρες θὰ προσέλθωσι νὰ βεβαιώσωσιν, ὅτι ὁ ἐνωμοτάρχης ἐπίεσε τοὺς πολίτας. Ἐξακολουθῶ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐκθέσεως: «8) Καὶ ἐκ τῶν ὑπ’ ἐμοῦ ἐξετασθέντων μαρτύρων, ληφθέντων ἀδιακρίτως ἐκ τοῦ πλήθους, καταδεικνύεται, ὅτι ὁ μηνυτὴς Ἀνάστος Ἀγγελόπουλος, ὡς ὡμολόγησεν ἐνώπιον αὐτῶν, ἐγένετο ὄργανον ἑτέρου, ἐρωτηθεὶς δὲ ὑπ’ ἐμοῦ, τί κατηγορίας περιεῖχεν ἐν τῇ μηνύσει του, οὐδὲν ἐγνώριζε, δι’ ὃ κατὰ τὴν ἐξέτασίν του ἠρνήθη ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς ἐρωτήσεις μου, εἰπὼν «σύμφωνα μὲ τὴν μήνυσίν μου». «9) Ὅσον ἀφορᾶ τὸ χρηματικὸν ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τὸν δήμαρχον, ὡς καταθέτουσι μάρτυρές τινες, δὲν ἐκφέρω οὐδεμίαν γνώμην». (Διότι πρέπει νὰ γνωρίζητε, Κύριοι, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσσήνης ἐκυκλοφόρει ἡ διάδοσις, ἐγὼ δὲ ἐπαναλαμβάνω τοῦτο ἐντεῦθεν ὡς διάδοσιν, ὅτι ὁ δήμαρχος Ἀριστομένους Λαμπρόπουλος ἐξηγοράσθη διὰ δωδεκακισχιλίων δραχμῶν, ἵνα ὑποστηρίξῃ τὸν συνδυασμὸν τοῦ κ. Κουμουνδούρου.

§116ΜΠΟΥΤΟΣ. Κύριε Μερλόπουλε, τί τὰ θέλετε αὐτά;

§117ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. (ἀναγινώσκει). «10) Οὐδεὶς ἐκ τῶν μαρτύρων τῆς κατηγορίας κατέθεσεν, ὅτι ἐπιέσθη ἢ παρεκλήθη ὑπὸ τοῦ ἐνωμοτάρχου νὰ καταθέσῃ τι ὑπὲρ αὐτοῦ. Οἱ λοιποὶ μάρτυρες τῆς κατηγορίας, οἵτινες δὲν ἐξητάσθησαν, δὲν προσῆλθον, καίτοι εἰδοποιήθησαν. «Ἐκ τοῦ συνόλου τῶν καταθέσεων τῶν μαρτύρων, ὡς καὶ τῶν προφορικῶς ἐξετασθέντων ἐλλείψει χρόνου, (προὐτιμήθησαν δὲ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸν συνδυασμὸν τοῦ κ. Κουμουνδούρου καὶ Λυμπεροπούλου) οἵτινες ὑπερβαίνουσι τοὺς ἑκατὸν, ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ ἐνωμοτάρχης Ἀθ. Ἀντωνόπουλος ὄχι μόνον δὲν ἡμάρτησεν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας καὶ μεγίστης ἀμεροληψίας. «Ἐγένετο ἐν Ἀνδρούσῃ τὴν 15 Μαΐου 1895. «Ὁ ἐνεργήσας τὴν ἀνάκρισιν «Σ. Κουρέβελης ἀνθυπολοχαγός.» Ἀλλὰ τέλος, Κύριοι, οἱ ἐνιστάμενοι, ἐν τῇ σπουδῇ καὶ τῇ ἐπιθυμίᾳ αὐτῶν, ὅπως δημιουργήσωσιν ἐνστάσεις, ἂν ὄχι πειστικάς, ἀλλὰ τοὐλάχιστον εὐλογοφανεῖς, κατώρθωσαν ν’ ἀνακαλύψωσιν ἐν τοῖς πρακτικοῖς τοῦ Αʹ τμήματος τοῦ δήμου Ἀριστομένους πρᾶξίν τινα τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις θὰ ἐχρησίμευεν αὐτοῖς ὡς ἡ ῥωγμὴ, διὰ τῆς ὁποίας ὁ χείμαῤῥος τῶν ἐνστάσεων αὐτῶν ἠδύνατο νὰ διέλθῃ, νὰ κατακλύσῃ καὶ ν’ ἀνατρέψῃ ὁλόκληρον τὸ ἐκλογικὸν οἰκοδόμημα τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης, τὴν ὑπ’ ἀριθ. 7 πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν ἐπαρουσίασεν ὑμῖν ὁ κ. εἰσηγητής. Ἀλλὰ τί ἀπεδείχθη διὰ τῆς ἀναγνώσεως τῆς πράξεως ταύτης; Ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῷ Αʹ ἐκλογικῷ τμήματι τοῦ δήμου Ἀριστομένους εἶχε πλήρη συναίσθησιν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα χορηγεῖ εἰς αὐτὴν ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ἀπεδείχθη ὅτι εἶχε τὴν συναίσθησιν τῶν καθηκόντων αὐτῆς καὶ ἠδύνατο νὰ κάμῃ χρῆσιν, καὶ ἔκαμεν ὄντως χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς, ἀπομακρύνασα ἐκ τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς τὸν σκανδαλωδῶς ἐνεργοῦντα δήμαρχον. Βεβαίως, ἂν ἀφίετο ὁ δήμαρχος περιφερόμενος ἔξωθεν τοῦ ἐκλογικοῦ καταστήματος τοῦ δήμου Ἀριστομένους, καὶ ἐνεργῶν ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ ὑποψηφίων, τοῦτο δὲν θὰ ἐθεωρεῖτο λόγος ἀκυρότητος παρὰ τῶν ἐνισταμένων, ἐθεωρήθη ὅμως ὡς λόγος ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀριστομένους, ὅτι ὁ ἐνωμοτάρχης ἐνετάλη παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως ἀπομακρύνῃ τὸν σκανδαλωδῶς ἐνεργοῦντα ὑπὲρ τῶν φίλων του ὑποψηφίων δήμαρχον Ἀριστομένους, καὶ ἐξασφαλίσῃ οὕτω τὸ ἀνεπηρέαστον τῶν πολιτῶν. Ἀλλ’ εἰς ἐπίῤῥωσιν τῶν ἰσχυρισμῶν των περὶ τῆς ἐκθέσμου δῆθεν ἐνεργείας τοῦ ἐνωμοτάρχου ἐν τῷ τμήματι ἐκείνῳ, παρεσκεύασαν οἱ ἐνιστάμενοι καὶ τὸ χθεσινόν των τηλεγράφημα, τὸ τηλεγράφημα τοῦ δημάρχου Ἀριστομένους, τὸ ὁποῖον κατετέθη παρὰ τοῦ κ. εἰσηγητοῦ εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ἐγὼ, Κύριοι, τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο—δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι μετ’ ἐμοῦ καὶ ἡ Βουλὴ,—θεωρῶ ὡς χάρτην ἄγραφον, ὡς χάρτην οὐδεμίαν ἔχοντα ἀξίαν. Διότι τί ἀποδεικνύει τηλεγράφημα ἑνὸς δημάρχου, ἀνήκοντος εἰς τὴν φιλίαν ἀποτυχόντων ὑποψηφίων, ὑποψηφίων ἐνισταμένων κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, ὅστις σκανδαλωδῶς ἐνήργησε κατὰ τὴν ἐκλογήν; Τί ἄλλο ἀποδεικνύει, εἰμὴ τὴν ἐπιθυμίαν, ὅπως ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ, καὶ οὐδὲν πλέον; Δὲν εἶναι κἂν τηλεγράφημα, δὲν εἶναι κἂν ἔγγραφον ἐκδεδομένον ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, δὲν εἶναι κἂν πιστοποιητικὸν, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὤφειλε νὰ ᾖναι ἐπὶ χαρτοσήμου, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι εἶναι χάρτης ἄγραφος. Μένει δὲ μόνη ἡ πρᾶξις τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς Ἀριστομένους, ἐκ τῆς ὁποίας οὐδὲν ἔκθεσμον, οὐδὲν παράνομον ἐξάγεται. Ἐπιτρέψατέ μοι δὲ, Κύριοι, νὰ ἐπαναλάβω τὴν ἀνάγνωσιν τῆς πράξεως ἐκείνης. Οὐδὲν ἄλλο βεβαιοῦται ἐν τῇ πράξει ταύτῃ, εἰμὴ ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου ὤφειλεν ἀναγκαίως νὰ μεριμνήσῃ ἡ ἐπιτροπή, ἤτοι ἡ νομιμότης τῆς ἐκλογῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπειδὴ ὁ δήμαρχος Ἀριστομένους Χαρ. Λαμπρόπουλος ἤρχισε νὰ ἐπηρεάζῃ τοὺς ἐκλογεῖς διὰ τὴν ψηφοφορίαν ὑπὲρ τῶν φίλων του ὑποψηφίων, καὶ ἐπειδὴ ἡ τοιαύτη διαγωγὴ φέρει ἀνησυχίαν κατὰ τὴν σήμερον ἐνεργουμένην ἐκλογὴν, καὶ πρὸς ἀποφυγὴν τοιούτων ἀτοπημάτων καὶ πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν νὰ ἐνεργηθῇ ἀνεπηρεάστως ἡ ἐκλογὴ, παρακαλεῖσθε νὰ διατάξητε, ὥστε νὰ περιορισθῇ ὁ κ. δήμαρχος εἰς τὸ δημαρχικὸν κατάστημα μέχρι πέρατος τῆς ἐκλογῆς. «Ἐν Ἀριστομένει 16 Ἀπριλίου 1895. «Ἡ ἐπιτροπή.» (Ὑπογράφονται πάντα τὰ μέλη). Εἰπέτε μοι, σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, ποῦ εὑρίσκεται ἐν τῇ πράξει ταύτῃ ἡ παρανομία; εἰς τοῦτο, ὅτι περιωρίσθη ὁ σκανδαλωδῶς ἐνεργῶν δήμαρχος ἐν τῷ δημαρχικῷ καταστήματι; Ἀλλὰ τί ἄλλο ὤφειλε νὰ πράξῃ ὁ δήμαρχος ἀφ’ ἑαυτοῦ, προτοῦ ἀκόμη ἡ ἐπιτροπὴ ὑποδείξῃ αὐτῷ τὸ καθῆκόν του, εἰμὴ ἀκριβῶς τοῦτο; Καὶ ἑτέρα τις ἔνστασις, Κύριοι, προεβλήθη, ἔνστασις, ἥτις, καὶ ἀληθὴς ἂν ὑπετίθετο, οὐδεμίαν ἠδύνατο νὰ ἀσκήσῃ ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης, ἡ ὁποία οὐχ ἧττον, ὡς ἐπαρουσιάσθη ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ἐφαίνετο εὐλογοφανὴς, καὶ ἐθεωρήθη διὰ τοῦτο ἀναγκαῖον ν’ ἀντικρουσθῇ, καὶ ἀντεκρούσθη ὄντως κατὰ τρόπον μὴ ἀφίνοντα οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν. Ἐπειδὴ ἐν τούτοις τὸ τμῆμα ἐν τῇ ἐκθέσει του δὲν παρέλειψε νὰ μνημονεύσῃ τῆς ἐνστάσεως ταύτης, εἶμαι ἠναγκασμένος καὶ ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας νὰ ἀναιρέσω αὐτήν. Προεβλήθη ἡ ἔνστασις, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Ἰθώμης ὁ Δ. Παπαθεοδώρου, ἐκλογεὺς τοῦ δήμου τούτου, μολονότι εὑρισκόμενος ἐν Ἀθήναις, ἔνθα διατελεῖ καθηγητὴς ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, εὑρέθη ψηφοφορήσας ἐν τῷ δήμῳ Ἰθώμης, ὡς ἐξάγεται ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ψηφοφορίας τοῦ οἰκείου δήμου. Καὶ ἀληθῶς, Κύριοι, οἱ ἐνιστάμενοι προσήγαγον εἰς τὸ τμῆμα τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας τοῦ δήμου Ἰθώμης, ἐν τῷ ὁποίῳ φαίνεται ἐγγεγραμμένος ὡς ψηφοφορήσας ὁ Δ. Παπαθεοδώρου, ἀλλ’ ἐκ τοῦ προχείρου τότε ἐξηλέγχθη οὐχὶ μόνον τὸ ἀνυπόστατον, οὐχὶ μόνον τὸ ἀνακριβὲς, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀναιδὲς, τολμῶ νὰ εἴπω, τῆς ἐνστάσεως ταύτης. Λέγω τὸ ἀναιδὲς, διότι ἐν ἐπιγνώσει τοῦ ὅτι ὁ ψηφοφορήσας Δ. Παπαθεοδώρου δὲν εἶναι ὁ περὶ οὗ πρόκειται, ἐγένετο ἡ ἔνστασις αὕτη. Δὲν ἔχω ἤδη πρόχειρον ἐνταῦθα τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ δήμου Ἰθώμης, ἵνα ἀποδείξω ὑμῖν ἀριδήλως ὅτι περὶ ἄλλου Δ. Παπαθεοδώρου πρόκειται, διότι ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας ὁ ψηφίσας Δ. Παπαθεοδώρου φέρεται ὡς ἔχων ἀριθμὸν ἐκλογικοῦ καταλόγου 1229, ἐὰν δὲ ἀνατρέξητε εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ δήμου Ἰθώμης, θέλετε εὕρει τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν ἀντιστοιχοῦντα εἰς τὸ χωρίον Μήλα τοῦ δήμου Ἰθώμης, ἐνῷ ὁ Δ. Παπαθεοδώρου, ὁ καθηγητὴς, περὶ οὗ πρόκειται, εἶναι ἐκ τοῦ χωρίου Χασάμπασσα, τὸ ὁποῖον ἀντιστοιχεῖ πρὸς ἄλλους, πολὺ μεγαλειτέρους, πολὺ μεμακρυσμένους ἀριθμοὺς τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἐτόλμησα νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἔνστασις εἶναι ὄχι μόνον ἀνακριβὴς, ἀλλ’ ἐν τῇ ἀνακριβείᾳ αὐτῆς καὶ ἀναιδὴς, διότι ἐν ἐπιγνώσει οἱ ἐνιστάμενοι τοῦ ὅτι ἄλλος εἶναι ὁ ἐκ Μήλα Παπαθεοδώρου καὶ ἄλλος ὁ ἐκ Χασάμπασσα, προέτειναν τὴν ἔνστασιν ταύτην.

§118Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠπιώτερον· διότι θὰ μὲ κάμητε νὰ ἦμαι σκληρότερος, ἐκφράζων τὰ καθ’ ὑμᾶς.

§119ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως σᾶς ἀρέσκει, κύριε Κουμουνδοῦρε.

§120Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ μὴ λυπηθῆτε.

§121ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διόλου δὲν μὲ λυποῦσιν οἱ λόγοι σας. Θεωρῶ περιττὸν, Κύριοι, νὰ ἐπιμένω ἐπὶ πλέον, ἐξετάζων τὰς ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν διὰ τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης. Εἶχον καθῆκον, εἶπον, πρὸς ἐμαυτόν, νὰ ἀναιρέσω μίαν πρὸς μίαν ὅλας ἐκείνας τὰς ἀναληθείας, ὁ δὲ λόγος μου εἰς τοῦτο κυρίως ἀπέβλεπεν, οὐχὶ δὲ εἰς τὸ νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ἀβασίμου καὶ ἐντελῶς ἀνυποστάτου τῶν ἐνστάσεων τούτων, αἵτινες ὑπὸ τὸ πνεῦμα καὶ τῆς ἐλαχίστης ἐρεύνης ἠδύναντο νὰ καταπέσωσιν, ὡς οἰκοδόμημα μὴ στηριζόμενον ἐπὶ τῆς ἀληθείας τῶν πραγμάτων. Ἔρχομαι ἤδη, Κύριοι, εἰς τὸ ἕτερον μέρος τοῦ λόγου μου, τὸ ἀφορῶν τὸ ζήτημα τῆς ἰσοψηφίας δῆθεν μεταξὺ τῶν κ. κ. Κουμουνδούρου καὶ Καρατζᾶ. Ἐγώ, Κύριοι, ἀντιθέτως πρὸς τὴν τακτικὴν τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, θὰ περιορισθῶ εἰς ἐλάχιστα ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, διότι εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι εἰς θέματα τοιαῦτα οἱ μακροὶ λόγοι σκοτίζουσιν, ἀντὶ νὰ διαφωτίσωσι τὴν ὑπόθεσιν, εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι ἐκεῖ ὅπου ὁμιλοῦσιν οἱ ἀριθμοὶ τὴν σαφῆ αὐτῶν γλῶσσαν, εἶναι περιττὴ ἡ ἑρμηνεία, εἶναι περιττὴ ἡ ἐξήγησις, εἶναι περιττοὶ οἱ μαθηματικοὶ ὑπολογισμοὶ καὶ αἱ λογιστικαὶ πράξεις τῆς προσθέσεως καὶ τῆς διαιρέσεως κατόπιν, καὶ ἔπειτα τοῦ πολλαπλασιασμοῦ, τὰς ὁποίας προέτεινεν ἐντεῦθεν ὁ κ. εἰσηγητής. Ἐν τῇ περιστάσει ταύτη παρουσιάζεται ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ ζήτημα τὸ νομικὸν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ ζήτημα τὸ ἀριθμητικόν. Οἱ ἀριθμοὶ, Κύριοι, ὁσονδήποτε καὶ ἂν στενοχωρηθῶσι, θὰ μείνωσι πάντοτε ἀριθμοί, διότι οἱ ἀριθμοὶ ἔχουσι τὴν ἐλαστικότητα τοῦ γρανίτου, καὶ ταύτην θὰ διατηρήσωσιν, ὁσονδήποτε καὶ ἂν στενοχωρηθῶσιν. Εἶπον ὅτι ὑπάρχει καὶ τὸ ζήτημα τὸ νομικόν· τὸ ζήτημα τὸ νομικὸν, τὸ ὁποῖον στρέφεται ἰδίᾳ εἰς τοῦτο, ποία θὰ ἦναι ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηριζόμενοι θὰ εὕρωμεν καὶ θὰ καταλογίσωμεν τὰς ψήφους, τὰς ὁποίας ἕκαστος ὑποψήφιος ἔλαβεν ἐν ἑνὶ δήμῳ. Τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι, λύει ὁ νόμος περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν, ὁ νόμος ὅστις κανονίζει, ὥστε ἡ ψηφοφορία νὰ διεξάγηται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τηρουμένου πρωτοκόλλου τῆς ψηφοφορίας. Οὐδεμία ἄλλη νομικὴ ἀπόδειξις ἐπιτρέπεται περὶ τῶν ψηφισάντων ἐκλογέων καὶ περὶ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν, εἰμὴ τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας. Ἔχομεν δὲ ἐνώπιον ἡμῶν τοῦτο. Ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας τοῦ Βʹ ἐκλογικοῦ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας καταγράφονται ὡς ψηφίσαντες ψηφοφόροι 882, οἱ πραγματικῶς ὅμως ψηφίσαντες ψηφοφόροι εἶναι κατὰ δύο τὸν ἀριθμὸν ἐλάσσονες, τουτέστιν 880, διότι τόσων ἀκριβῶς ψηφοφόρων τὰ ὀνόματα, ὄνομα καὶ ἐπώνυμον, μὲ ἀντίστοιχον τὸν ἀριθμὸν τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, ὑπάρχουσιν ἐγγεγραμμένα ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ. Ἐξηγεῖται δὲ τὸ γεγονὸς, ὅτι ὁ τελικὸς ἀριθμὸς ἔφθασε μέχρι τοῦ 882, ἂν παρατηρήσητε, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ 577 καὶ 677 ὑπερεπηδήθησαν, χωρὶς νὰ σημειωθῶσι παντάπασι καὶ χωρὶς ἀντιστοίχως νὰ σημειωθῶσιν ὀνόματα ψηφοφορησάντων ἐκλογέων· ὥστε ἐντεῦθεν ἔχομεν ψηφοφορήσαντας ἀληθῶς, πραγματικῶς, ψηφοφόρους 880, οὐδεμίαν δὲ σημασίαν ἔχει ὁ αὔξων ἀριθμὸς, ὅστις χάριν εὐκολωτέρας διεξαγωγῆς τῆς ἐργασίας ταύτης ἀναγράφεται. Ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἀμέσως μετὰ τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας, εἰς τὴν ἀμέσως ἑπομένην κενὴν γραμμὴν τοῦ πρωτοκόλλου ἀρχίζει πρᾶξις τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ὑπογεγραμμένη καὶ παρὰ τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, ἐν τῇ ὁποίᾳ λέγεται (ἀναγινώσκει): «Ἓν Βρωμοβρύσει, σήμερον τὴν 16 τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου τοῦ 1895 ἔτους, ἡμέραν Κυριακὴν καὶ ὥραν ἑβδόμην μ. μ., ἀποπερατωθείσης τῆς ψηφοφαρίας, τῆς ἐν τῷ καταστήματι τοῦ Βʹ ἐκλογικοῦ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας ἐνεργηθείσης πρὸς ἐκλογὴν Βουλευτῶν, ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ ὀκτακόσιοι ὀγδοήκοντα τρεῖς ἐκλογεῖς.» (Ἔπονται αἱ ὑπογραφαὶ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ὑποψηφίων). Τουτέστιν ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ τελικῇ πράξει αὐτῆς προσθέτει μίαν ἐπὶ πλέον ψῆφον εἰς τὰς ἀναγεγραμμένας ἤδη ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας. Εἶναι ἀληθῶς ἀνεξήγητον, πῶς συνέβη τὸ πρᾶγμα· ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν ἐκλήθη νὰ ἐξηγήσῃ τὰ ἀνεξήγητα, ἀλλὰ νὰ ἀριθμήσῃ τὰς ἀληθεῖς ψήφους καὶ νὰ εἴπῃ τίς εἶναι ὁ πλειονοψηφῶν. Πρὸς τοῦτο δὲ δὲν ἔχει ἢ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ὅστις λέγει, ὅτι θεωροῦνται ὡς ψηφοφορήσαντες μόνον ἐκεῖνοι, ὅσοι εἶναι ἀναγεγραμμένοι ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας, διότι τοῦτο μόνον ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τῶν ὀνομάτων τῶν ψηφοφορησάντων. Ἐκ τῆς ἐνεργηθείσης ἐν τῷ τμήματι ἐκείνῳ διαλογῆς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθ. 883 φαίνεται, ὅτι εἰς τὰς πλείστας τῶν καλπῶν εὑρέθησαν ψῆφοι 881, εἰς μίαν 883, εἰς τὴν τοῦ κυρίου Καρατζᾶ καὶ τὴν ἐμὴν 880, καὶ εἰς τὴν τοῦ κ. Κουμουνδούρου 881, ἐκ τῶν ὁποίων, ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ ἐνήργησε τὴν διαλογήν, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὸν τελικὸν ἀριθμὸν τοῦ πρωτοκόλλου 883, δὲν ἠδυνήθη, ἕνεκα τῆς ἑαυτῆς ἀβλεψίας, νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὑπαγόρευσιν τοῦ νόμου, ὡς ἔδει, καὶ νὰ ἀφαιρέσῃ μίαν ψῆφον ἐκ τῶν καλπῶν, ἐν αἷς εὑρέθησαν 881 ψῆφοι, καὶ τρεῖς ἐξ ἐκείνων, ἐν αἷς εὑρέθησαν 883, ἀλλ’ ἀφῆκε τὸ πρακτικὸν τῆς διαλογῆς τῆς κάλπης τοῦ κ. Κουμουνδούρου, καθὼς καὶ τῶν λοιπῶν, ὡς εἶχε. Καὶ ἐκ τῆς ἀβλεψίας ταύτης τῆς ἐπιτροπῆς ἀντλεῖ τὰ ἰδανικὰ δικαιώματά του ὁ κ. Κουμουνδοῦρος. Ἀλλὰ τί συνέβη ἐπὶ τέλους; Περὶ τὸ τέλος τῆς διαλογῆς εὑρισκομένη ἡ ἐπιτροπὴ, ἀνεκάλυψε τὸ λάθος, τὸ ὁποῖον εἶχε συμβῆ, τουτέστι τοὺς δύο ὑπερπηδηθέντας ἀριθμοὺς ἐν τῇ σειρᾷ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ψηφοφορίας, ἀνεκάλυψε δὲ καὶ τὸν τελευταῖον ἀριθμὸν, ὁ ὁποῖος προσετέθη ἐν τῇ πράξει τῆς κλείσεως τῆς ψηφοφορίας, καὶ τότε εἶδεν, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει ψευδοῦς ἀριθμοῦ ἐνήργησε τὴν διαλογήν, ἐπὶ τῇ βάσει ἀριθμοῦ κατὰ τρεῖς ψήφους ηὐξημένου ἀπὸ τὸν ἀληθῆ ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων. Συνέταξε δὲ τὴν τελευταίαν πρᾶξιν περὶ ὥραν 11ην τῆς νυκτὸς, διὰ τῆς ὁποίας ἀφίνει μόνον 880 ψήφους εἰς τὰς κάλπας ἁπάντων τῶν ὑποψηφίων, ἀφαιρουμένων τῶν πλεοναζουσῶν.

§122ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀναγνώσατε τὴν πρᾶξιν.

§123ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Εἶναι ἡ ὑπ’ ἀριθ. 6 πρᾶξις, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Ἐν Βρωμοβρύσει, σήμερον τὴν 16 τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου τοῦ 1895 ἔτους, ἡμέραν Κυριακὴν καὶ ὥραν ἑνδεκάτην μ. μ., ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ Βʹ ἐκλογικοῦ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας, ἀποπερατώσασα τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ψήφων ἁπασῶν τῶν καλπῶν, συνέταξεν ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς διαλογῆς πράξεις διαλογῆς δώδεκα, ἤτοι ὅσοι εἶναι οἱ ὑποψήφιοι Βουλευταὶ, ἠκύρωσε δὲ τρεῖς ψήφους, ὡς πλεοναζούσας ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς διαλογῆς.» (Ἕπονται αἱ ὑπογραφαὶ τῶν μελῶν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ διοικητικοῦ ἀντιπροσώπου).

§124ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ πρακτικὸν τῆς διαλογῆς; Ἐγένετο ἡ ἀφαίρεσις τῶν ψήφων;

§125ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἐξηγηθῇ ἡ ἀπορία τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, διότι εἶναι ἄξιον ἀπορίας, πῶς ἡ ἐπιτροπὴ ἠκύρωσε, κατὰ τὴν ἰδίαν αὐτῆς ἀκατάλληλον ἔκφρασιν, τρεῖς ψήφους ἐκ τοῦ πρακτικοῦ τῆς διαλογῆς. Τὸ πρᾶγμα εἶναι εὐνόητον. Ἀφοῦ εἶχεν ἀποπερατωθῆ ἡ διαλογή, ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισε πρέπον νὰ μὴ μεταβάλῃ πάντα τὰ πρακτικὰ τῆς διαλογῆς, ἀλλὰ νὰ συντάξῃ τὴν ἰδίαν ταύτην γενικὴν πρᾶξιν περὶ τῆς ἀφαιρέσεως τῶν πλεοναζουσῶν ψήφων.

§126ΜΠΟΥΤΟΣ. Μὴ περιμένετε ἀπὸ ἀνθρώπους ἀγραμμάτους νὰ συντάξωσι τακτικὴν ἔκθεσιν. Ἡ ἔννοια δὲν εἶναι ἄλλη ἢ ὅτι ἤθελον νὰ ἀφαιρέσωσι τρεῖς ἀριθμοὺς ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ψηφοφορίας, καὶ τὰς πλεοναζούσας ψήφους ἐκ τῶν καλπῶν.

§127Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο ἐπέβλεπε τὴν κάλπην τῶν Κυρίων, ποῖος νομίζετε; Εἷς πρώην δήμαρχος Παπαθανασόπουλος, ὁ πονηρότερος τοῦ δήμου, διαχειριζόμενος τὰ ζητήματα ταῦτα μετὰ πολλῆς τέχνης καὶ πνεύματος.

§128ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀληθῶς παρίστατο οὗτος κατὰ τὴν ἐκλογὴν, δὲν γνωρίζω δὲ, ἂν καὶ κατὰ τὴν διαλογὴν, ἀλλ’ ὅπως δήποτε δὲν ἠδύνατο νὰ ἀλλοιώσῃ πάσας τὰς πράξεις τῆς ἐπιτροπῆς.

§129ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὁ δήμαρχος ἐκεῖνος, ὁ πρώην, εἶναι ἱκανώτατος ἄνθρωπος, ἀλλὰ καθ’ ἣν ὥραν συνετάχθη ἡ πρᾶξις τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν ἦτο παρών.

§130ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ σημασία τῆς πράξεως, δι’ αὐτῆς ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ πλεονασμὸς τῶν τριῶν ψήφων ἀνεκαλύφθη τὴν τελευταίαν ὥραν, ἡ δὲ πρόθεσις τῆς ἐπιτροπῆς οὐδεμία ἄλλη ἦτο, εἰμὴ νὰ ἀκυρώσῃ τρεῖς ψήφους ἐκ τοῦ τελευταίου ἀριθμοῦ τοῦ ἀναγραφομένου ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας. Δὲν ἐννοοῦμεν ἐντεῦθεν, ὅτι, ἐπειδὴ ἐγένετο ἡ πρᾶξις, ἀπὸ πάσας τὰς κάλπας πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσι τρεῖς ψῆφοι, ἀλλὰ μόνον ἀπὸ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι περιεῖχον 883, μία ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι περιεῖχον 881, καὶ οὐδεμία ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι περιεῖχον 880. Καὶ ὅτι τοιαύτη ἦτο ἡ πρόθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, προσεπικυροῖ ἡ σκέψις, ὅτι, τιθεμένου ἐκποδὼν τοῦ σκοποῦ τούτου, δὲν ὑπολείπεται πλέον ἄλλος σκοπὸς, ὅστις νὰ ὑπηγόρευσε τὴν πρᾶξιν, ἐκτὸς ἐὰν δεχθῶμεν τὸν σκοπὸν, ὃν λέγει ὁ κ. Κουμουνδοῦρος. Ἐγὼ ὅμως, Κύριοι, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω χάριτας εἰς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, ὁ ὁποῖος, μετ’ ἰδιαιτέρου ἐνδιαφέροντος ἐρευνήσας τὰ πρακτικὰ, κατώρθωσε νὰ ἀνακαλύψῃ τὴν τελευταίαν πρᾶξιν, ὀφείλω δὲ αὐτῷ χάριτας, διότι ἡ πρᾶξις αὕτη, ἀντὶ νὰ συμμαχῇ ὑπὲρ τῶν ἰσχυρισμῶν του, συμμαχεῖ τοὐναντίον ὑπὲρ τῶν ἐμῶν. Κακῶς δὲ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἐνόμισεν, ὅτι διὰ τῆς πράξεως ταύτης ἠδύνατο, ὡς διὰ φύλλου συκῆς, νὰ καλύψῃ τὴν γυμνότητα τῶν ἰσχυρισμῶν αὑτοῦ ἀπὸ πάσης λογικῆς ἀποδείξεως, διότι, διὰ νὰ καλυφθῇ δι’ αὐτῆς, περιέπεσεν εἰς ἀναληθείας, αἵτινες θὰ ἐξελεγχθῶσιν ἀμέσως. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἠθέλησε νὰ συναγάγῃ μεμακρυσμένον συμπέρασμα, παρουσιάσας τὴν πρᾶξιν ἐνώπιον τοῦ τμήματος, σκεπτόμενος ὡς ἑξῆς. Τὴν ἑνδεκάτην ὥραν, ὅτε ἐγένετο δῆλον εἰς τὰ μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ὁ κ. Καρατζᾶς εἶναι εἰς ἰσοψηφίαν μετὰ τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ἡ ἐπιτροπὴ, χαριζομένη εἰς τὸν κ. Καρατζᾶν, ἐσκέφθη κατὰ τίνα τρόπον ἠδύνατο νὰ θεραπεύσῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο, καὶ εὗρεν ὡς μόνον μέσον θεραπείας τὴν πλαστογραφίαν, διὰ τῆς ὁποίας ἠδύνατο ν’ ἀφαιρέσῃ μίαν ψῆφον ἐκ τῆς κάλπης τοῦ κ. Κουμουνδούρου. Καὶ ταῦτα ἐλέχθησαν, ὡς ἂν νὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μάθωσιν εἰς ἓν χωρίον τοῦ δήμου Εὔας τὴν ἑνδεκάτην ὥραν τῆς νυκτὸς τῆς Κυριακῆς, ὅτι ὑπῆρχεν ἰσοψηφία ἐν τοῖς γενικοῖς ἀποτελέσμασι μεταξὺ δύο ὑποψηφίων, ἀφοῦ μόλις τὴν ἐπιοῦσαν ἐπληροφορήθημεν περὶ αὐτῶν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας...

§131Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἰδικός σας ὁ συλλογισμός.

§132ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν ἐδανείσθην ἀπὸ ὑμᾶς... Τὰ μέλη ὅμως τῆς ἐπιτροπῆς ἦσαν διατεθειμένα φιλικῶς πρὸς αὐτόν· ὅτι δὲ δὲν ἐτύγχανον φίλοι ἡμῶν, μαρτυροῦσιν αἱ καταγγελίαι, αἱ δοθεῖσαι εἰς τὴν εἰσαγγελίαν Καλαμῶν, ἐπὶ παραβάσει τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, κατὰ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὑπὸ τοῦ κ. Καρατζᾶ.

§133Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μία καὶ μόνη, καὶ αὕτη εἰκονική.

§134ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰκονικὴ εἶναι λέξις ἄνευ ἐννοίας. Κααγγελία εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ἥτις ἔχει συνεπείας καὶ διὰ τὸν μηνύοντα καὶ διὰ τὸν μηνυόμενον, δὲν δύναται νὰ ἦναι εἰκονική. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος καὶ ἄλλα εἶπεν ἐνώπιον τοῦ τμήματος. Θέλων νὰ δυσφημήσῃ τὰ πρακτικὰ ταῦτα τῆς Εὔας καὶ νὰ ἐγείρῃ ὑπονοίας περὶ τοῦ γνησίου αὐτῶν, μᾶς εἶπε: «τί ἐγίνοντο ἐπὶ 5 ἢ 6 ἡμέρας τὰ πρακτικὰ ταῦτα; ποῦ περιεπλανῶντο; ποῦ ἀπεκρύπτοντο;» Ἐγὼ δὲ εἶχον μὲν πρόχειρον τὴν ἀνάμνησιν, ὅτι τὰ πρακτικὰ τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἐκλογῆς εἶχον παραδοθῆ εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ δικαστηρίου Καλαμῶν, δὲν εἶχον ὅμως πρόχειρον τὴν περὶ τούτου ἀπόδειξιν. Εὐτυχῶς ἐπιστοποιήθη τὸ γεγονὸς διὰ τηλεγραφήματος τοῦ εἰρηνοδίκου Καλαμῶν Γεωργίου Καπετανστρατάκη, ὑπαλλήλου ἐκ τῶν ἱκανωτάτων καὶ ἐντιμοτάτων, δικαστικοῦ δὲ ἀντιπροσώπου ἐν τῷ τμήματι ἐκείνῳ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ ἀναγνώσω τὸ τηλεγράφημά του (ἀναγινώσκει): «Πρόεδρον Βουλῆς. Ἀθήνας. «Ἐν ἐφημερίδι «Ἂστει» ἐδημοσιεύθη, ὅτι πρακτικὰ δευτέρου ἐκλογικοῦ τμήματος δήμου Εὔας ὑπεβλήθησαν Πρωτοδικείῳ πέντε ὅλας ἡμέρας μετὰ τὴν ἐκλογήν. Τοῦτο εἶναι ψευδέστατον, διότι παρέδωκα αὐτὰ τὴν ἑπομένην τῆς ἐκλογῆς, 17 Ἀπριλίου, ἅμα τῇ ἀφίξει μου ἐκ Μεσσήνης ἐνταῦθα, ἄνευ ἐλαχίστης ἀναβολῆς. «Εἰρηνοδίκης Καλαμῶν Γ. Καπετανστρατάκης.»

§135ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε ἐγνώσθη ὅτι ἰσοψήφισαν;

§136ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε ἀπεσφραγίσθησαν τὰ πρακτικά· δηλαδὴ μετὰ ἡμέρας ἐγνώσθη ἡ φαινομενικὴ ἰσοψηφία. Προηγουμένως διάφοροι φῆμαι διεδίδοντο, ἄλλοτε μὲν, ὅτι ἐπλειονοψήφει ὁ κ. Κουμουνδοῦρος κατὰ μίαν ψῆφον, ἄλλοτε δὲ, ὅτι ἐπλειονοψήφει ὁ κ. Καρατζᾶς. Κύριοι, ἐλέχθη καὶ ἐν τῷ τμήματι, ὅτι εἰς ὁμοίας περιστάσεις ὁ νόμος εἶναι ἀδυσώπητος. Ὁ νόμος ῥητῶς λέγει, ὅτι αἱ πλεονάζουσαι ψῆφοι ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὸ Ναὶ, ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ οὐδὲν ἄλλο μέσον ἔχομεν, ὅπως βεβαιώσωμεν τὸ πλεόνασμα ἐν τῇ κάλπῃ τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ἢ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ νόμος ὁρίζει, τουτέστι τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας. Πρέπει δὲ κατ’ αὐτὸ ἀναγκαίως νὰ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τῆς κάλπης αὐτοῦ μίαν ψῆφον, διότι ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας δὲν ἔχουσιν ἀναγραφῆ, εἰμὴ οἱ πραγματικῶς ψηφοφορήσαντες, δηλ. οἱ 880 ἐκλογεῖς. Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος: «πῶς, Κύριοι, θεωρεῖτε δίκαιον νὰ μοὶ ἀφαιρέσητε μίαν ψῆφον ἀπὸ τὴν κάλπην μου, ὅταν ἦναι ἐνδεχόμενον ἡ ψῆφος ἐκείνη, ἡ πλεονάζουσα, ἡ ὀκτακοσιοστὴ ὀγδοηκοστὴ πρώτη, νὰ μὴ ἦναι ψῆφος ψευδὴς, ἀλλὰ ψῆφος ἀληθὴς, ῥιφθεῖσα παρὰ χειρὸς ἐκλογέως, παρ’ ἐκλογέως ὅστις κατὰ παραδρομὴν τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἐνεγράφη ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας;» Κύριοι, ἀπέναντι τῆς ἐπιτακτικότητος τοῦ νόμου, ἀπέναντι τοῦ ἀκάμπτου γράμματος αὐτοῦ, οὐδεὶς ἐπιτρέπεται δισταγμὸς, οὐδεμία ἄλλη ἐπιτρέπεται ἐξέτασις. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, εἶναι τόση ἡ ἀκαμψία τοῦ νόμου, ὥστε ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτόν· ἐὰν δὲ δὲν ἀφαιρέσωμεν τὴν πλεονάζουσαν ψῆφον, πρέπει ἀδιστάκτως νὰ εἴπωμεν, ὅτι παρανομοῦμεν. Ἀλλὰ ἐγὼ πρὸς στιγμὴν θὰ ταχθῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Κουμουνδούρου, καὶ θὰ δεχθῶ, ὅτι ἡ πλεονάζουσα ψῆφος δὲν εἶναι ψῆφος ψευδὴς, ἀλλ’ εἶναι ψῆφος ἀνήκουσα εἰς ἐκλογέα, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα παρελείφθη ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας, καὶ συνεπῶς θὰ δεχθῶ τὸ συμπέρασμα τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ὅπερ εἶναι ὑπαγόρευσις τῆς ἐσχάτης ἐπιεικείας. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὅταν κάμνωμεν τοιαύτην συγκατάβασιν, ὅταν τασσώμεθα μὲ τὰς ὑποθέσεις τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν, δίκαιον εἶναι, νομίζω, νὰ ἀξιώσωμεν παρ’ αὐτῶν, ὅπως ἅπαντες κριθῶμεν μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον. Δίκαιον εἶναι ν’ ἀξιώσωμεν παρὰ τοῦ κ. Κουμουνδούρου νὰ κάμωμεν χρῆσιν τοῦ αὐτοῦ μέτρον καὶ διὰ τὸν ἀντίπαλον αὐτοῦ, τὸν κ. Καρατζᾶν. Καὶ διὰ νὰ ἐννοήσητε, Κύριοι, τὴν ἔννοιαν τοῦ λόγου μου, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς μεταφέρω πρὸς στιγμὴν εἰς τὸν δῆμον Ἀνδανείας. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, προκειμένου περὶ τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας, σᾶς εἶπεν, ὅτι εἰς ἐννέα κάλπας εὑρέθησαν 881 σφαιρίδια, καὶ εἰς δύο 880, καὶ εἰς μίαν 883· ἐπειδὴ λοιπὸν εἰς τὰς πλείστας τῶν καλπῶν εὑρέθη ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς τῶν ψήφων, ἤτοι 881, εἶναι ὀρθὸν νὰ συναγάγωμεν τὸ συμπέρασμα, ὅτι οὗτος εἶναι ὁ ἀληθὴς ἀριθμὸς τῶν ψηφοφορησάντων ἐκλογέων. Μεταφερόμεθα ἤδη εἰς τὸ Αʹ τμῆμα τοῦ δήμου Ἀνδανείας, εἰς τὸ ὁποῖον παρατηροῦμεν τὸ ἑξῆς γεγονός. Ἐκ τῶν ὑποψηφίων οἱ μὲν Ἀλεβίζος, Γκονόπουλος, Δεληγιάννης, Κάβουρας, Καρατζᾶς, Μερλόπουλος, Νικολαΐδης καὶ Παπαθανασόπουλος εἶχον εἰς τὰς κάλπας των ἀνὰ δύο ψήφους πλεοναζούσας, ἐκ δὲ τῶν λοιπῶν ὑποψηφίων ὁ μὲν Μποῦτος καμμίαν, ὁ Λυμπερόπουλος μίαν, ὁ Παπαχελᾶς τέσσαρας, καὶ ὁ Κουμουνδοῦρος μίαν. Τουτέστιν 8 ἔλαβον ἀκριβῶς τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν ψήφων, ἀλλ’ ἀριθμὸν ψήφων πλεονάζοντα κατὰ 2 ἀπέναντι τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ψηφοφορίας· τὸν πλεονασμὸν δὲ τοῦτον εὐθὺς ἅμα τῇ κλείσει τῆς ψηφοφορίας ἀνεκάλυψεν ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπή, καὶ συνεπῶς, ἐνεργουμένης τῆς διαλογῆς μιᾶς ἑκάστης κάλπης, ἐνόμισεν ὅτι εἶχε καθῆκον ν’ ἀφαιρέσῃ καὶ ἀφήρεσε πράγματι τὰς πλεοναζούσας ψήφους ἀπὸ τὰς κάλπας, εἰς ἃς ἐπλεόναζον. Ἐὰν λοιπὸν, προκειμένου περὶ τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας, δεχθῶμεν, ὅτι τὴν πλεονάζουσαν 881ην ψῆφον πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ὡς πραγματικὴν, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον πρέπει νὰ θεωρήσωμεν ὡς πραγματικὰς τὰς δύο ψήφους, τὰς πλεοναζούσας εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Καρατζᾶ, καὶ νὰ μὴ ἀφαιρέσωμεν αὐτὰς, προκειμένου περὶ τοῦ Αʹ τμήματος Ἀνδανείας. Οὕτως ἀξιῶ ἐγώ, Κύριοι, καὶ οὕτω πρέπει ν’ ἀξιώσῃ ἡ Βουλή, νὰ κριθῇ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος καὶ ὁ κ. Καρατζᾶς, μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον αὐτὸς ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἐπρότεινεν ἡμῖν, δὲν πιστεύω δὲ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ν’ ἀξιώσῃ νὰ κριθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον αὐτὸς, κατ’ ἄλλον δὲ τρόπον ὁ κ. Καρατζᾶς. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἔκαμον πρὸς στιγμὴν τὴν ὑπόθεσιν, ὅτι ἡ πλεονάζουσα ψῆφος ἐν τῷ δήμῳ Εὔας ἦτο πραγματικὴ, διὰ νὰ καταλήξω εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον οὐδόλως ὠφελεῖ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, διότι καὶ οὕτω ὁ κ. Καρατζᾶς πλειονοψηφεῖ κατὰ μίαν ψῆφον, καὶ πρέπει ν’ ἀνακηρυχθῇ νόμιμος βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης. Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ Βʹ ἐκλογικοῦ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας, ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει νὰ λύσῃ ἢ δύο μόνον ζητήματα, τὸ ζήτημα τὸ ἀριθμητικὸν, τὸ ὁποῖον, κυρίως εἰπεῖν, ζήτημα δὲν εἶναι, διότι ἐν τοῖς ἀριθμοῖς δὲν ὑπάρχουσι ζητήματα, ἡ ζήτησις τῆς ἀληθείας ταὐτόν ἐστὶ πρὸς τὴν εὕρεσιν τῆς ἀληθείας. Τὸ ζήτημα τὸ ἀριθμητικὸν οὐδεμιᾶς δεῖται ἐρεύνης ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς. Ἔχομεν δεύτερον ζήτημα, τὸ νομικόν. Τὸ ζήτημα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος, ὡς εἶπον, εἶναι ἀδυσώπητος ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ, δὲν ἐπιτρέπεται δὲ, ὡς ἐπειράθη νὰ πράξῃ ἓν ἐκ τῶν μελῶν τοῦ τμήματος, νὰ ἐρευνήσωμεν ποῖος ὑπῆρξεν ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου, παραγγέλλοντος τὴν ἀφαίρεσιν τῶν πλεοναζουσῶν ψήφων ἀπὸ τοῦ Ναί. Διότι, ὅταν ὁ νόμος ἦναι σαφὴς, ὅταν τὸ γράμμα τοῦ νόμου ἀποδίδῃ ἔννοιαν κατὰ πάντα τρόπον ἀναμφίβολον, δὲν ἔχει λόγον τινὰ ἡ ἐξέτασις τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοθέτου. Περὶ τούτου, Κύριοι, πρόκειται σήμερον ν’ ἀποφανθῆτε, περὶ τοῦ ἂν πρέπῃ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, ἢ περὶ τοῦ ἂν πρέπῃ ν’ ἀφήσωμεν αὐτὸν κοιμώμενον χάριν τῶν συμφερόντων, χάριν τῆς ἀξιώσεως τοῦ κ. Κουμουνδούρου. Ἂν δὲ ὑπάρχωσιν ἰδιαίτεραι συμπάθειαι πρὸς τὰ ἀτομικὰ συμφέροντα τοῦ κ. Κουμουνδούρου, πρέπει, χάριν τῆς εὐόρκου ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων ὑμῶν, νὰ τεθῶσιν αὗται ἐκποδών. Διότι δὲν παρακάθησθε ἐνταῦθα, ἵνα προστατεύσητε ἀτομικὰ συμφέροντα, ἀλλὰ τὸ συμφέρον τοῦ κοινωνικοῦ σώματος, ὅπερ ἐξυπηρετεῖται διὰ τῆς τηρήσεως τῶν νόμων. Οὔτε πρόκειται, Κύριοι, περὶ ἐπιεικοῦς κρίσεως· διότι ἡ Βουλή, ἐξελέγχουσα τὰς ἐκλογὰς, ἢ οἱανδήποτε ἄλλην λαμβάνουσα ἀπόφασιν, δὲν δικάζει κατηγορούμενόν τινα, κατηγορούμενον μετανοήσαντα, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄξιος ἐπιεικείας, ἀλλὰ κυρόνη τοὺς νόμους αὐτοὺς διὰ τῶν ἀποφάσεών της. Διότι μόνον οὕτω πολιτευομένη, καὶ τὴν τήρησιν τῶν νόμων ἔχουσα κύριον μέλημα αὑτῆς, αὐτὴ πρώτη ἡ νομοθετοῦσα ἐξουσία δύναται νὰ περιάψῃ εἰς τὸ νομοθετικὸν αὑτῆς ἔργον τὸ ἠθικὸν ἐκεῖνο κῦρος, ἄνευ τοῦ ὁποίου ἀδύνατος ἀποβαίνει ἡ ἐπιβολὴ αὐτοῦ ἐν τῇ συνειδήσει τῆς κοινωνίας, καὶ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει τὸ ἀσφαλέστερον ἔρεισμα τῆς ἐννόμου κοινωνικῆς εὐκοσμίας.

§137Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω διὰ δύο μόνον λέξεων εἰς τὸν εὔγλωττον συνάδελφον κ. Μερλόπουλον, ὁ ὁποῖος, ἀρχόμενος τοῦ λόγου αὑτοῦ, ἐπέπεσε λάβρος ἐναντίον μου, καὶ ὑπεσχέθη εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι θ’ ἀναιρέσῃ πάνθ’ ὅσα ψυχρῶς ὁ εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος ἐξέθεσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δύο πράγματα ἐξέθεσε· τὸ τελεσθὲν ἐν τῷ Αʹ τμήματι τοῦ δήμου Ἀριστομένους, καὶ τὰ γενόμενα ἐν τῷ δευτέρῳ τμήματι τοῦ δήμου Εὔας. Θὰ παρακολουθήσω δὲ καὶ ἐγὼ τὸν κ. συνάδελφον κατὰ τὴν αὐτὴν ὁδόν. Ὁ κ. συνάδελφος, καίτοι νομικὸς, φαίνεται ὅτι καλῶς δὲν ἐμελέτησε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 59 τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν νόμου, καὶ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα παρέχονται εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπήν. Ἡ διάταξις ὁρίζει ῥητῶς, ὅτι ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ἔχει δικαίωμα ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας καὶ πέριξ αὐτῆς. Ἐὰν δ’ ἐμελέτα καὶ τὸ ἐγχειρίδιον τοῦ κ. Λυκούδη καὶ τῶν ἄλλων, ὅσοι ἐπραγματεύθησαν τὸ ζήτημα τοῦτο, ἤθελε μάθει, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ πέραν τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας οὐδὲν δικαίωμα ἔχει. Σᾶς ἀνέγνωσε πρᾶξιν τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς τὸν διοικοῦντα τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν· ἀλλ’ ἀναφέρει ἡ πρᾶξις, ὅτι ὁ δήμαρχος εὑρίσκετο ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας; ὅτι παρεμπόδιζε τοὺς προσερχομένους ψηφοφόρους; ὅτι ἐνήσκει βίαν ἐπὶ τῶν ἐκλογέων; Δὲν ὠφείλατε ν’ ἀποδώσητε ὅσα εἴπατε εἰς εἰσηγητὴν, ὁ ὁποῖος λίαν ψυχρῶς καὶ ἀπαθῶς ἐξέθηκεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ ἐκτεθέντα, ἀπέκρυψε δὲ πάνθ’ ὅσα ἐλέχθησαν ἐν τῷ τμήματι ἀνακριβῶς. Σεῖς ἐφέρατε διατάγματα ἐνταῦθα, καὶ ἀνεφέρατε πολλὰ, τὰ ὁποῖα δὲν προσηγάγετε ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ἀποκρύψαντες αὐτὰ, διὰ νὰ μὴ σᾶς φέρωσιν οἱ ἀντιφρονοῦντες ἀνταποδείξεις, διὰ τῶν ὁποίων θὰ σᾶς ἀπεδείκνυον, ὅτι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἀνεφέρατε ὅτι μετετέθησαν, δὲν μετετέθησαν. Δὲν λησμονῶ πάνθ’ ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τοῦ κ. Περδικάρη, ἀλλ’ οὐδένα ἐποιησάμην λόγον, διότι δὲν ὑπῆρχον σαφεῖς ἀποδείξεις. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ συμπέρασμα. Ὁ κ. συνάδελφος φαίνεται λησμονήσας καθ’ ὁλοκληρίαν, ὅτι, ἂν ὁ δήμαρχος Ἀριστομένους προσήρχετο καὶ ἐπλησίαζεν εἰς τὸ τμῆμα, ἡ ἐπιτροπή, ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, ὁ ὁποῖος παρίστατο, εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ τὸν συλλάβωσι, νὰ τὸν καταγγείλωσιν. Ἀλλὰ τί δικαίωμα εἶχεν ἡ ἐπιτροπὴ, δήμαρχον, ἔστω καὶ παρανομοῦντα, μακρὰν τοῦ περιβόλου καὶ τόπου τῆς ἐκλογῆς, νὰ ζητήσῃ, ἵνα ὁ διοικῶν τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν ὁδηγήσῃ ἔστω καὶ εἰς τὸ δημαρχικὸν κατάστημα; Ἐὰν ἦτο πρόεδρος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ὁ κ. συνάδελφος, ἤθελε πράξει οὕτω; Βεβαίως ὄχι. Ἤθελε σεβασθῆ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἤθελε σεβασθῆ τὰς ἀπαιτήσεις αὐτοῦ. Ἑπομένως συμπεραίνω, ὅτι ἡ πρᾶξις τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία διέταξεν ἐν ἡμέρᾳ ἐκλογῆς καὶ ὑπὸ τὰ ὄμματα τῶν πολιτῶν τὸν περιορισμὸν ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως τοῦ δημάρχου, ἐπηρέασε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀριστομένους, καὶ πιστεύω ὅτι μετὰ τῆς γνώμης τῆς ἐμῆς θέλει συνταχθῆ καὶ ἡ πλειονοψηφία. Μεταβαίνω νῦν εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα, τὸ τοῦ δήμου Εὔας. Ὁ κ. συνάδελφος, ἀφοῦ ἀνέφερε κατ’ ἐπανάληψιν, δὶς καὶ τρὶς πάνθ’ ὅσα ψυχρῶς καὶ ἀπαθῶς ἐξέθηκα, σᾶς ἀνέγνωσε καὶ ἓν ἄλλο πρακτικόν, συντεταγμένον μετὰ τὸ τέλος τῆς ἐκλογῆς. Τί ἄλλο ἀποδεικνύει αὐτὸ τὸ πρακτικὸν ἢ ὅτι ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ οὐδόλως ἐμερίμνα ὑπὲρ τῆς τηρήσεως τῆς τάξεως κατὰ τὴν ψηφοφορίαν; τί ἄλλο ἢ ὅτι αἱ πράξεις τῆς ἐπιτροπῆς ἐνηργοῦντο ἐν ἀμελείᾳ; Ἀφοῦ λοιπὸν τοιαύτην ἀπόδειξιν ἔχομεν περὶ τῆς ἀμελοῦς διαχειρίσεως τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, διατὶ νὰ μὴ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἠμέλησε νὰ σημειώσῃ καὶ τὸ ὄνομα ἑνὸς ψηφίσαντος; Δὲν ἀνεκοίνωσα δὲ ταῦτα κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου, μὴ θέλων νὰ προκαταλάβω ὑμᾶς· ἀλλ’ ἤδη, ὁπότε ὁ κ. συνάδελφος μὲ προεκάλεσε, προβαίνω, καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ ἐκφέρητε τὴν γνώμην ὑμῶν, ἐὰν ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἀριθμεῖ τὸ πρωτόκολλον διὰ τοῦ ἀριθμοῦ 882, ἐνῷ προσῆλθον μόνον 880 ψηφοφόροι, κλείει τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας ἔχον τελευταῖον ἀριθ. 883 καὶ γράφει 883, ἐνῷ εἶχε πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῆς 882, περατόνει τὴν διαλογὴν καὶ συντάσσει πρακτικὸν ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ὑποψηφίων, τοῦ διοικητικοῦ ἀντιπροσώπου, ὁ ὁποῖος παρίστατο μέχρι τέλους τῆς διαλογῆς, καὶ ἀναγράφει ἕτερον ἀριθμὸν ψηφοφορησάντων, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δύναται νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς ἡμᾶς πεποίθησιν. Ἀρκοῦμαι δὲ εἰς ταῦτα, διότι μοὶ φαίνεται, ὅτι τρανῶς κατέδειξα, ὅτι ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον ἠθέλησε νὰ ἐπιδιώξῃ ὁ κ. συνάδελφος, ἀντίθετον σκοπὸν εὗρε, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα κατέληξε κατ’ αὐτοῦ.

§138ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ, τίς εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Βόλου τοσοῦτον νὰ ἐξοργισθῇ. Αἱ φράσεις μου ὑπῆρξαν τοιαῦται, ὁποῖαι ὤφειλον νὰ ἦναι, τουτέστι μεμετρημέναι. Συνεζήτησα ἀπαθῶς, ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος ἠρεθίσθη ἴσως, διότι ἐγὼ εἶπον, ὅτι παρέλειψε νὰ κάμῃ μνείαν τῶν ὑποβληθεισῶν ἐνστάσεων ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ. Οὐδόλως εἶπον τοῦτο ἵνα μεμφθῶ αὐτὸν, ἀλλ’ εἶπον τοῦτο, διότι ἐγὼ εἶχον καθῆκον πρὸς ἐμαυτὸν νὰ μὴ λησμονήσω αὐτάς, ἀλλὰ νὰ ἀναιρέσω ἁπάσας ἐκείνας τὰς ἀνακριβείας, αἵτινες ἐνώπιον τοῦ τμήματος τῆς Βουλῆς ἐλέχθησαν, καὶ αἵτινες ἴσως θέλουσιν ἐπαναληφθῆ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. εἰσηγητὴς ἐπέμεινε καὶ αὖθις νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι παρηνόμησεν ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ Βʹ τμήματος ἐν τῷ δήμῳ Ἀριστομένους, διότι παρήγγειλε τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν, ὅπως ἀπομακρύνῃ τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος τὸν φατριάζοντα καὶ σκανδαλωδῶς ψηφοθηροῦντα δήμαρχον. Εὗρεν ἐπιλήψιμον τὴν πρᾶξιν ἐκείνην τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν δίδουσαν τὴν περὶ τούτου ἐντολήν. Ἀλλὰ τί σημαίνει περιορισμός; σημαίνει ν’ ἀπαχθῇ δέσμιος, ὅπως λέγει ψευδόμενος ὁ δήμαρχος Ἀριστομένους ἐν τῷ τηλεγραφήματι αὐτοῦ; Σημαίνει νὰ παρασταθῇ πρὸς αὐτὸν, ὅτι ἡ θέσις του δὲν εἶναι ἐντὸς τοῦ περιβόλου τοῦ ἐκλογικοῦ καταστήματος, ἀλλ’ ἀλλαχοῦ, καὶ νὰ ὑποδειχθῇ εἰς αὐτὸν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ καθήκοντός του, ὅπερ πράγματι καὶ ἐγένετο. Ὁ κ. εἰσηγητὴς ἐπανῆλθε καὶ πάλιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς φαινομενικῆς ἰσοψηφίας μεταξὺ Κουμουνδούρου καὶ Καρατζᾶ· ἀλλά, μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου, νομίζω ὅτι δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἢ ὁ ἔσχατος πλεονασμὸς, ἐὰν προσετίθετο καὶ μία λέξις. Διότι ἐγὼ ἐδέχθην νὰ μὴ ἀφαιρεθῇ ἡ πλεονάζουσα ψῆφος ἀπὸ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, ἀλλ’ ἐζήτησα νὰ μετρηθῇ μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον καὶ ὁ κ. Καρατζᾶς.

§139Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Ἐνταῦθα προσελθὼν ὀμνύει ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον ὁ βουλευτὴς Ἀγυιᾶς Μιλτ. Δάλλας).

§140ΜΠΟΥΤΟΣ. Δὲν θὰ κάμω πρόλογον, κύριοι Βουλευταὶ, ἀλλ’ ἐλπίζω, οὔτε καὶ ἐπίλογον· θὰ ἔλθω ἀμέσως ἐπὶ τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐκλογῆς· ἀλλὰ πρὶν ἢ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτῆς, ὀφείλω νὰ ἐξοφλήσω ἕνα μικρὸν λογαριασμὸν, τὸν ὁποῖον ἤνοιξεν ὁ ἔντιμος φίλος μου εἰσηγητὴς, ὁ ἐκ Βόλου Βουλευτής. Ὁ κ. εἰσηγητὴς, συντάξας τὴν ἔκθεσίν του, ὑπογραφεῖσαν ἀπὸ ὅλα τὰ μέλη τοῦ τμήματος, ἐδέχθη, ἐκ πλάνης βεβαίως, ὅτι δύο κάλπαι ἐκ τῶν δώδεκα ὑποψηφίων ἐν συνόλῳ εἶχον ψήφους 883, ὅτε τῷ ἐδόθη εὐκαιρία εἰς τὸ τμῆμα νὰ ἀναπτύξῃ, ὅτι αἱ ψῆφοι αἱ πλεονάζουσαι εἰς τὰς δύο κάλπας ἐκείνας ἔλειψαν ἀπὸ τὰς παρακειμένας κάλπας τῶν κ.κ. Μερλοπούλου καὶ Καρατζᾶ, διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι τῷ ὄντι 881 εἶναι οἱ ψηφίσαντες εἰς τὸ Βʹ ἐκλογικὸν τμῆμα τοῦ δήμου Εὔας· ἀλλ’ ὅταν τῷ ὑπεδείχθη, ὅτι λάθος ἔκαμε παραδεχθεὶς ὅτι δύο κάλπαι εἶχον 883 ψήφους ἐνῷ μία τοιαύτη, ἡ ἐμὴ, εἶχεν ἀριθμὸν τοιοῦτον, ἡ ἐφευρετικότης τοῦ κ. εἰσηγητοῦ πρὸ μικροῦ σᾶς ἐπαρουσίασεν ἄλλο ἐπιχείρημα· ἐνθυμεῖσθε, σᾶς εἶπεν, ὅτι διὰ τῆς προσθέσεως τοῦ ἀριθμοῦ ὅλων τῶν ψήφων τοῦ Ναὶ καὶ Ὂχι ὅλων τῶν ὑποψηφίων, καὶ διὰ τῆς διαιρέσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δώδεκα ὑποψηφίων, εὑρίσκεται ὅτι ὅλαι αἱ κάλπαι ἐν συνόλῳ, ἔχουσιν εἰς τὸ Ναὶ καὶ Ὂχι ἀριθμὸν ψήφων 881, ἄρα ἰσάριθμοι ἐκλογεῖς ἐψηφοφόρησαν εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ μία ψῆφος, ἡ φαινομένη ὡς πλεονάζουσα, ἀπὸ τὴν κάλπην τοῦ κ. Κουμουνδούρου. Καὶ ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὅταν σᾶς ἔκαμνε τὴν πρόσθεσιν καὶ τὴν διαίρεσιν, τὰς δύο πρώτας πράξεις τῆς ἀριθμητικῆς, ὁποίαν ἱλαρότητα ἔφερεν εἰς τοὺς κ. Βουλευτάς. Ἐκτὸς τούτου, ὁ κ. εἰσηγητὴς, ὅστις τῷ ὄντι ἐντεῦθεν μὲ πολλὴν ψυχραιμίαν καὶ μὲ πολλὴν ἀφέλειαν, ἐνῷ ἐξέθηκε τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐν τῷ Βʹ τμήματι Εὔας καὶ κατῆλθε τοῦ βήματος, ἀφήσας εἰς τὴν Βουλὴν νὰ σκεφθῇ καὶ ἀποφασίσῃ ἐπί τε τῶν λεπτομερειῶν τῶν λοιπῶν ἐνστάσεων καὶ ἂν πράγματι πρέπῃ νὰ ἀφαιρεθῇ ἢ μὴ ἡ ψῆφος ἀπὸ τὴν κάλπην τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ἡ πλεονάζουσα, ὁ κύριος εἰσηγητὴς, λέγω, δὲν παρῆλθεν οὔτε ἡμίσεια ὥρα, ὅτε, ἐπὶ τῇ προκλήσει τοῦ ἐντίμου συναδέλφου μου κ. Μερλοπούλου, δικαίᾳ ἄλλως τε, διότι, εἴτε ἐκ πλάνης εἴτε ἄλλως πως, παρέλειψεν ἐντεῦθεν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν γεγονότα προκύπτοντα ἐκ τῶν ἐγγράφων καὶ ἀναιροῦντα τὰς σκέψεις του, ὁ κ. εἰσηγητὴς, λησμονήσας τί εἶπε πρὸ μικροῦ ἐντεῦθεν, λησμονήσας τί συνέστησε πρὸς τὴν Βουλὴν, παρῆλθεν ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ περίπου ἀνεκοίνου πρὸς ὑμᾶς τὰ ἑξῆς: «ὅ,τι σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου, καθ’ ὃν χρόνον ἤμην ἤρεμος, μελετήσας τὰ ἔγγραφα τὰ ὑπ’ ὄψιν μου, δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ γνώμη μου».

§141Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἤμην ψυχρὸς, ψυχρότατος, καὶ ἐξετέλουν εὐσυνειδήτως τὸ καθῆκόν μου.

§142ΜΠΟΥΤΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς λέγω καὶ ἐγώ, ὅτι ἦσθε ἤρεμος καὶ εἴπετε τὴν ἀλήθειαν· ἀλλ’ ὅτε μετὰ ἡμίσειαν ὥραν ὠργίσθητε, συνεστήσατε εἰς τὴν Βουλὴν, ἄλλην νὰ λάβῃ ἀπόφασιν· παρεστήσατε ἐντεῦθεν, ὅτι ἓν ἔγγραφον τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δήμου Ἀριστομένους τοῦ Αʹ ἐκλογικοῦ τμήματος, πρὸς τὸν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως ἀπευθυνόμενον, διὰ τοῦ ὁποίου οὗτος παρηγγέλλετο οὐχὶ νὰ συλλάβῃ καὶ φυλακίσῃ, ἀλλὰ νὰ ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας τὸν δήμαρχον Ἀριστομένους, εἶχεν ἀξίαν τινὰ, ἐνῷ δὲν ἐβεβαιώθη ἂν ἐξετελέσθη· ἐλησμονήσατε ὅμως νὰ εἴπητε, ὅτι ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος εἰς τὴν ἔκθεσίν του οὐδὲν ἀναφέρει, τοὐναντίον βεβαιοῖ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἐν τάξει καὶ νομιμότητι.

§143Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ εἶπον.

§144ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἐὰν τὸ εἴπετε καὶ ἐδώκατε πίστιν εἰς τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον, δὲν ἐδικαιοῦσθε νὰ ἔλθητε ἐνταῦθα καὶ συστήσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀκύρωσιν τοῦ τμήματος τούτου· διότι βεβαίως, ἐὰν τοιαῦτα ἐλάμβανον χώραν, ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς ἤθελε τὰ ἀναφέρει εἰς τὴν ἔκθεσίν του, καθόσον εἶναι γεγονὸς σπουδαιότατον. Ἄλλως τε οὐδεὶς τῶν ἐξετασθέντων μαρτύρων εἰς τὴν κατὰ τοῦ ἐνωμοτάρχου κατηγορίαν κατέθεσέ τι, οὐδὲ αὐτὸς ὁ ἀδελφὸς τοῦ δημάρχου Ἀριστομένους. Ἑπομένως ὁ μόνος λόγος, ἐφ’ οὗ ἠθελήσατε νὰ στηρίξητε τὴν ἀκύρωσιν τοῦ τμήματος τούτου τοῦ δήμου Ἀριστομένους, δὲν ἔχει ὑπόστασιν· ἐλέχθη μόνον διὰ νὰ κατηγορηθῇ τὸ νόμιμον τῆς ἐκλογῆς. Παρέρχομαι, κύριοι Βουλευταὶ, τὰς λοιπὰς ἐνστάσεις κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ἐν γένει, ὡς μὴ ἐχούσας ἀξίαν τινὰ, ὡς ἀναληθεῖς. Δὲν θέλω ὅμως παραλείψει νὰ ἐκθέσω ἐνώπιόν σας τὴν ἀνακρίβειαν τῶν ἰσχυρισμῶν τοῦ προλαλήσαντος κ. Κουμουνδούρου· διότι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ μετὰ τὴν πτῶσιν τοῦ Ὑπουργείου Τρικούπη ἐλθοῦσα Κυβέρνησις μετέθεσεν ἐκ τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης πάντας τοὺς ὑπαλλήλους, μετ’ ὀλίγον σᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν τοῦ ἔδωκεν ἀκρόασιν εἰς τὰ δίκαια παράπονά του κατά τινων ὑπαλλήλων. Κύριοι, εἶναι προκεχωρημένη ἡ ὥρα, καὶ δὲν θέλω νὰ μακρηγορῶ· ἀλλὰ, ἐὰν ἠδυνάμην μακρότερον λόγον νὰ κάμω, ἤθελον σᾶς ἀποδείξει, ὅτι πάνθ’ ὅσα ἐλέχθησαν ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος εἶναι ἀνακριβῆ. Λέγω μόνον τοῦτο, ὅτι μέχρι τῆς παραμονῆς τῆς ἐκλογῆς, ἤτοι μέχρι τῆς ἀνακηρύξεως, οὐδεὶς δεσμὸς ὑπῆρχε μεταξὺ τῶν 12 ὑποψηφίων· ἐνδεχόμενον ἦτο δι’ ἐμὲ νὰ συμπράξω μετὰ τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ἐνδεχόμενον ἦτο καὶ νὰ μὴ συμπράξω· πρὸ τῆς 25 Μαρτίου ἐ. ἔ. εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας οὐδεμία ἐνέργεια πολιτικὴ ἐγένετο ἐκ μέρους τῶν κομμάτων, ὅπως καταβάλῃ ἢ καταθλίψῃ τὸ ἓν τὸ ἕτερον, ἡ ἐπίσημος δὲ βεβαίωσις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς περὶ τοῦ ἐνωμοτάρχου Ἀντωνοπούλου, καθ’ οὗ τόσαι ἄδικοι αἰτιάσεις ἐλέχθησαν, ἀποδεικνύει τὴν ἀλήθειαν τῶν ἰσχυρισμῶν μου· διότι, καθ’ ὃν χρόνον ἐγένοντο οἱ συνδυασμοὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ὁ ἐν λόγῳ ἐνωμοτάρχης ἦτο ἐνταῦθα, ὅπου ἐκλήθη, ἵνα δώσῃ ἐξετάσεις πρὸς προβιβασμὸν, καὶ ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἐπανῆλθεν εἰς τὴν θέσιν του.

§145Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ἔγγραφον. (Ἀναγινώσκει αὐτό).

§146ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἦτο περιττὸν νὰ τὸ ἀναγνώσητε· διότι ὅ,τι ἐξέθηκα πρὸς τὴν Βουλὴν, αὐτὸ τοῦτο βεβαιοῖ τὸ ἔγγραφον· ἑπομένως ἀπὸ τὴν διακοπὴν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐκάμετε, δὲν ὠφελήθητε. Παρέρχομαι, Κύριοι, πάσας τὰς λοιπὰς ἐνστάσεις, ὡς μὴ ἐχούσας ἀξίαν τινὰ, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἀνασκευάσω ὅσα ὁ προλαλήσας δευτέραν φορὰν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπέδωκεν εἰς τὸν δήμαρχον Ἀνδανείας, τὸν κ. Πέτροβαν, ἄνδρα ἐντιμότατον, γόνον ἱστορικῆς οἰκογενείας· ἀπέδωκεν αὐτῷ εὐτελῆ φρονήματα, ὅτι ἠγοράσθη καὶ ἠκολούθησεν ἄλλην πολιτικήν· παρέστησεν ὅτι ὁ Πέτροβας ἦτο φίλος αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐγὼ διαβεβαιῶ, ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξε φίλος του, ἀλλ’ ὅτι φίλος ἦτο τοῦ μακαρίτου Ἀντωνοπούλου καὶ κατόπιν τοῦ Λυμπεροπούλου, εἰς τὴν τελευταίαν ὅμως ἐκλογὴν, ὅτε ὁ κ. Κουμουνδοῦρος προσέλαβεν εἰς τὸν συνδυασμόν του τὸν Παπαχελᾶν, τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς προθεσμίας, χωρὶς νὰ ἐρωτήσῃ τὸν δήμαρχον Ἀνδανείας, ὁ κ. Πέτροβας, καίτοι ὢν φίλος τοῦ Λυμπεροπούλου, κατιδὼν ὅτι ὁ Λυμπερόπουλος δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἀντιστῇ εἰς τὰς αὐταρχικὰς τάσεις τοῦ Κουμουνδούρου, ἐγκατέλιπεν αὐτὸν, καὶ ὑπεστήριξε τὸν ἡμέτερον συνδυασμὸν μετ’ ἐνθουσιασμοῦ. Ὁ κ. Πέτροβας εἶναι ἀνώτερος τοιούτων ὑπονοιῶν, ὡς τοῦτο γινώσκουσι πάντες οἱ κάτοικοι τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας καὶ τῶν πλησιεστέρων ἄλλων ἐπαρχιῶν. Αὐτὴ ἦτο ἡ θέσις τῶν ἀντιθέτων μας. Πλὴν ἐγεννήθη εἰς αὐτοὺς καὶ ἑτέρα δυσχέρεια, ἡ τοῦ δημάρχου Ἀριστομένους· οὗτος δὲν ἦτο φίλος τοῦ κ. Κουμουνδούρου, οὔτε τοῦ κ. Λυμπεροπούλου, διότι ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ὅτε ἐνηργήθη ἐκεῖ δημοτικὴ ἐκλογὴ πρὸς ἀντικατάστασιν ἀποβιώσαντος δημάρχου, ὑπεστήριξεν ἕτερον ὑποψήφιον, τὸν κ. Σκιαδᾶν...

§147Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τόσον εἶναι βέβαιον, ὅτι ἦτο φίλος μου, ὥστε, ὅτε περιώδευον τὸν δῆμον Ἀριστομένους, τὸν περιώδευον μαζῆ μὲ τὸν κ. Λυμπερόπουλον.

§148ΜΠΟΥΤΟΣ. Ἀλλ’ ὅταν ἐφθάσατε εἰς τὰς Καλάμας, ὑπεδείξατε ἕτερον ὑποψήφιον.

§149ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί μᾶς ἐνδιαφέρουν αὐτά;

§150ΜΠΟΥΤΟΣ. Λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, αὐτοὺς τοὺς κινδύνους εἶχεν ὁ συνδυασμὸς τοῦ κ. Κουμουνδούρου, διὸ καὶ κατήντησεν ὅπου κατήντησεν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τοῦ δευτέρου ἐκλογικοῦ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὀλίγα θὰ εἴπω, διότι τὸ θεωρῶ ἐξηντλημένον. Κατὰ τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας, ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 880, διότι οἱ ἀριθμοὶ 577 καὶ 677 ἔλειψαν, καὶ διὰ τοῦτο ὁ αὔξων ἀριθμὸς τοῦ πρωτοκόλλου ἔχει 882. Ἀφοῦ δὲ ἐτελείωσεν ἡ ψηφοφορία, ἡ ἐπιτροπὴ ἐτελείωσε τὴν πρᾶξιν μὲ τὴν βεβαίωσιν ὅτι ἐψηφοφόρησαν 883. Φυσικὸν δὲ πρᾶγμα ἦτο, ὅτι ὁ γράψας τὴν πρᾶξιν, ἀντὶ νὰ σημειώσῃ ἀριθμὸν ψηφοφορησάντων 882, ἔγραψεν 883, τοιαῦτα δὲ λάθη προέρχονται ἐκ τῆς ἀπειρίας τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν καὶ τῶν πρωτοκολλητῶν, καὶ ἵνα πεισθῆτε, ἀρκεῖ νὰ παρατηρήσητε, ὅτι τὰ μέλη μόλις ἐγνώριζον νὰ θέσωσι τὴν ὑπογραφήν των. Ἀλλ’ ἂν ἔτι προσήρχοντο νέοι ἐκλογεῖς, ἵνα ψηφίσωσιν, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ προλαλήσας, ἦτο δύσκολον νὰ συνταχθῇ μία νέα πρᾶξις; νὰ σημειωθῇ ὡρισμένως ὁ ψηφοφορήσας ἐκλογεύς; Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι δὲν ἔχει ἀξίαν ἡ πρᾶξις τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία πρᾶξις ἀνεκαλύφθη ἀπὸ τοὺς ἀντιθέτους ἡμῶν, ἐνῷ ἡμεῖς ἠγνοοῦμεν αὐτήν; Ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ, ὅ,τι δὲν ἔπραξεν ἐν ἀρχῇ, ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς πράξεως ταύτης, ὅτι ἔπραξεν εἰς τὸ τέλος· ἐζήτησε δηλ. νὰ ἐξακριβώσῃ τὸν ἀληθῆ ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων. Καὶ ἡ πρᾶξις αὕτη βεβαιοῦται ὅτι συνετάχθη τὴν 11ην ὥραν, δηλ. μετὰ τὴν διαλογὴν, ὅτε εἶναι βεβαιομένον, ὅτι οὐδεὶς τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ὑποψηφίων παραμένει εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπογράψῃ τις ἐξ αὐτῶν. Ἡ πρᾶξις αὕτη βεβαιοῖ τὸ ἁπλούστατον γεγονὸς, ὅτι δὲν εἶναι 883 οἱ ψηφοφορήσαντες, ἀλλὰ 880. Ἡ πρᾶξις δὲ αὕτη τῆς ἐπιτροπῆς συμφωνεῖ ἀκριβῶς μὲ τὰ πράγματα· ἀφαιρεῖ τρεῖς ἀριθμοὺς ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ψηφοφορίας, καὶ ὁρίζει ὅτι δὲν εἶναι 883 οἱ ψηφοφορήσαντες, ἀλλὰ 880. Καὶ ὅταν τοῦτο ἦναι βεβαιωμένον, θέλετε σεῖς νὰ πλάσητε ἐν τῇ φαντασίᾳ σας φυσικὸν πρόσωπον ἀνύπαρκτον, νὰ πλάσητε ἕνα ἐκλογέα καὶ νὰ εἴπητε ὅτι ὁ ἐκλογεὺς αὐτὸς ἐψηφοφόρησεν εἰς ὅλας τὰς κάλπας καὶ δὲν ἐψηφοφόρησε μόνον εἰς τὰς κάλπας τοῦ Καρατζᾶ καὶ τοῦ Μερλοπούλου; Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ κάμητε τοιαύτας ὑποθέσεις· δικαίωμα ἔχετε μόνον νὰ εἴπητε, ὅτι ἐψηφοφόρησεν ὁ Α ἢ ὁ Β κακῶς, ἐνῷ ἦτο ἐστερημένος τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων, ὅτι ἐψηφοφόρησαν οἱ δεῖνα ἐκλογεῖς ἀποβιώσαντες, ἢ ἄλλοι ἀντ’ ἄλλων· ἀλλὰ νὰ πλάσητε ἐκλογέα ἀνύπαρκτον, δὲν ἔχετε δικαίωμα.

§151ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Πόσοι εἶχον ἐν ταῖς κάλπαις αὑτῶν ἀριθμὸν ψηφοφορησάντων 800;

§152ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δύο.

§153ΒΑΛΤΙΝΟΣ. Ὥστε ἐκαλπονοθεύθησαν αἱ ἄλλαι ἐννέα; Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἐψηφοφόρησαν 883, κατὰ λάθος δὲ ἐσημειώθη 880.

§154ΜΠΟΥΤΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βάλτου ἔχει τὴν ἰδέαν του· ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι ὁ πρωτοκολλητὴς δὲν ὑπερεπήδησε μόνον τὸν αὔξοντα ἀριθμόν, ἀλλὰ καὶ τὰ ὀνόματα. Ἠκούσατε δὲ τοῦ κ. Μερλοπούλου, ἀναπτύξαντος πρὸ ὀλίγου ἐντεῦθεν, ὅτι, ἐὰν τὸ μέτρον τοῦτο λάβητε διὰ τὸ δεύτερον ἐκλογικὸν τμῆμα τοῦ δήμου Εὔας, πρέπει τοῦτο νὰ λάβητε καὶ διὰ τὸν δῆμον Ἀνδανείας. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ πράξητε τοῦτο, οὐδὲ συμβάλλει ὑπὲρ τῶν ἰσχυρισμῶν τοῦ προλαλήσαντος ὅ,τι ἀνέφερε περὶ τῆς ἐκλογῆς Γόρτυνος· τότε ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν τὸ ἀπόσπασμα τῆς διαλογῆς, διότι εἶχον ἐξαφανισθῆ τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς· ἀλλ’ ἐνταῦθα, ὅπου ἔχετε τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον, τὸ πρωτόκολλον τῶν ψηφοφορησάντων, μὲ ὀνόματα καὶ ἐπώνυμα, μὲ αὔξοντα ἀριθμόν, καὶ ἀντικρὺ τὸν ἀριθμὸν τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, πῶς δύνασθε νὰ πλάσητε ἐν τῇ φαντασίᾳ σας ἐκλογέα, καὶ νὰ εἴπητε, ὅτι οἱ 880 εἶναι 881; Ἄν, Κύριοι, ἔχητε τὴν δύναμιν ν’ ἀποφασίσητε οὕτω πως περὶ τούτου, νὰ παραδεχθῆτε δηλονότι ἐκλογέα ἀνύπαρκτον, εἶσθε κύριοι νὰ τὸ πράξητε, ἀλλ’ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι θὰ καθιερώσητε προηγούμενον ἐπικίνδυνον, καὶ τοιαύτη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, δίδουσα κῦρος εἰς τοιαύτας πράξεις τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, προερχομένας εἴτε ἐκ πλάνης, εἴτε ἐκ δόλου, θὰ ἔχῃ κακὰς συνεπείας. Αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ θὰ χειροτονῶσι Βουλευτάς! Ὅταν δὲ καὶ τὰ δικαστήρια αὐτά, κακῶς ποιοῦντα κατ’ ἐμὲ, δὲν προβαίνωσιν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν πράγματι ψηφοφορησάντων, ἀλλὰ δέχωνται τὰ τελικὰ ἀποτελέσματα κατὰ τὰς σημειώσεις τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν καὶ ἀνακηρύττωσι ψευδῶς ἐπὶ τῇ βάσει τούτων Βουλευτὰς, θὰ ἔχητε ἐνταῦθα πάντοτε παρακαθημένους 3, 4, ἢ καὶ πλειοτέρους Βουλευτὰς, μὴ ἐκλεχθέντας τοιούτους καὶ μὴ ἀντιπροσωπεύοντας τὴν ἐπαρχίαν αὑτῶν, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται μέχρι τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς των νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὰς συζητήσεις καὶ νὰ δίδωσι τὴν ψῆφόν των ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν τῶν προηγουμένων τῆς ἐκλογῆς των ἐπαρχιῶν, καὶ ἡ ψῆφος αὑτῶν δύναται νὰ μεταβάλῃ τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ Κοινοβουλίου εἰς μειονοψηφίαν καὶ τἀνάπαλιν. Νομίζω, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἐξηντλημένον, καὶ, ὡς εἶπον, οὔτε ἐπίλογον κάμνω, διότι δὲν ἀπαιτεῖται ἐπίλογος. Κατερχόμενος δὲ τοῦ βήματος, προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν ὡρισμένην πρότασιν, τὴν ἑξῆς: Εἶναι πλειονοψηφῶν ὁ κ. Καρατζᾶς, ἢ εἶναι ἐν ἰσοψηφίᾳ πρὸς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον καὶ ἡ συνεπῶς γενομένη κλήρωσις εἶναι νόμιμος; Ἀποφασίσατε ὅ,τι δίκαιον καὶ νόμιμον.

§155Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος προσεποιήθη ἄγνοιαν, λήθην ἢ ἀδιαφορίαν· προσεποιήθη δὲ ταῦτα, διὰ νὰ ἐπιῤῥίψῃ εἰς ἐμὲ μομφὴν, λησμονήσας ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἐγὼ αὐτὸς ἀνέγνωσα ὁλόκληρον τὸ πρακτικὸν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Αʹ ἐκλογικοῦ τμήματος τοῦ δήμου Ἀριστομένους, καὶ ἄνευ οὐδενὸς σχολίου ἐγνώρισα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκε τὸ δικαστικὸν σῶμα. Τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου σήμερον ἐπικαλεῖται ἐναντίον ἐμοῦ, διὰ νὰ μὲ ἀποστομώσῃ. Ἐὰν, κύριε συνάδελφε, ἦσθε εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1890, ἠθέλετε μάθει, ὅτι δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος τοῦ δήμου Κλεπαΐδος τῆς ἐπαρχίας Ναυπακτίας, ἰσόβιος δικαστὴς ὢν ἐν Ζακύνθῳ, ἐβεβαίωσεν ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη καθ’ ὅλους τοὺς νομίμους τύπους, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν παρέστησαν ἐν τῷ τμήματι τῆς Βουλῆς οἱ ἐνιστάμενοι, καὶ μεταξὺ αὐτῶν ὁ κ. Δεσποταῖος, δικηγόρος ἐκ Μεσολογγίου, ὁ ὁποῖος διεξετραγῴδησε πράγματα φοβερά. Ἐὰν λοιπὸν δικαστὴς προστατευόμενος ὑπὸ τῆς ἰσοβιότητος ὑπέβαλε τοιαύτην ἔκθεσιν, ποίαν πεποίθησιν δύναμαι νὰ ἔχω περὶ τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖσθε, ἀφοῦ ἔχω πρακτικὸν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται, ὅτι ἄνευ οὐδενὸς δικαιώματος ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ διέταξε τὸν περιορισμὸν τοῦ δημάρχου εἴτε ἐν τῷ δημαρχικῷ καταστήματι, εἴτε καὶ ἐν αὐτῇ τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ; Οὐδὲν δικαίωμα εἶχεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ πράξῃ τοῦτο. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι διὰ τῆς πράξεως ταύτης ἐπηρέασε τὴν ἐκλογὴν τοῦ πρώτου τμήματος τοῦ δήμου Ἀριστομένους. Μεταβαίνω εἰς τὸ ἄλλο. Ἐπεκαλέσθητε ὅτι εἰς τὸ τέλος οὐδεὶς τῶν ἀντιπροσώπων ὑπέγραψε, διότι ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι φεύγουν μετὰ τὴν διαλογήν. Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι ἀντιπρόσωπος πεπειραμένος ἐγκαταλείπει τὰ πρακτικὰ εἰς τὴν τύχην των καὶ φεύγει; Ἡ τελευταία κάλπη δὲν ἦτο ἡ τοῦ κ. Παπαχελᾶ; Πῶς λοιπὸν ὁ ἰδικός σας ἀντιπρόσωπος δὲν ἤθελε παραμείνει μέχρι τέλους, διὰ νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἐκλογήν; Φρονεῖτε ὅτι ἤθελεν ἀφήσει τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν νὰ κάμῃ ὅ,τι ἤθελεν, ἀφοῦ μάλιστα ἡ τελευταία κάλπη ἦτο τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ; Λοιπὸν τὸ πρακτικὸν συνετάχθη εἰς περίστασιν δὲν ἠξεύρω ποίαν, ἀλλ’ ἂν συνετάσσετο ὅταν ἡ τελευταία κάλπη ἐξεκαθαρίζετο, βεβαίως θὰ ἦσαν τοὐλάχιστον παρόντες δύο ἀντιπρόσωποι, ἀνὰ εἷς ἐξ ἑκατέρου συνδυασμοῦ.

§156ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολύ. Ἔλαβον τὸν λόγον, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ καθαρισθῇ πλειότερον τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρωτεύει εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν, τὸ ζήτημα δηλ. τὸ λογιστικόν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι εἶναι ἀδυσώπητος ἡ ἀλήθεια ἡ ἐξ ἀριθμητικῆς πράξεως προκύπτουσα. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι ἄθροισμα δύο γνωστῶν ἀριθμῶν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παράγουσιν οὗτοι ἀθροιζόμενοι, ἢ ὅτι τὸ ὑπόλοιπον ἑνὸς μικροτέρου παρ’ ἑνὸς μεγαλειτέρου εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπολείπεται μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πρώτου ἀπὸ τοῦ δευτέρου. Δύο καὶ δύο ἀποτελοῦσιν ἀναμφισβητήτως τέσσαρα, καὶ τέσσαρα πλὴν δύο ἀποτελοῦσι δύο. Τὴν ἀλήθειαν ταύτην οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὑπὸ ἕνα ὅρον· ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ, οἵτινες χρησιμεύουσιν ὡς βάσις τῆς ἀριθμητικῆς πράξεως, εἶναι ἀληθεῖς. Δὲν πρέπει νὰ ὑποστηρίζωμεν ἐκ τοῦ βήματος τούτου μέθοδον λογιστικὴν, ἐπὶ σαθρῶν στηριζομένην βάσεων, ἀνάλογον πρὸς ἐκείνην, ἥτις πολλάκις ἐπανελήφθη ἐντεῦθεν καὶ ἥτις ἔφερε τὴν χώραν ἡμῶν εἰς ἣν θέσιν εὑρίσκεται. Τοιαύτη δὲ μέθοδος κινδυνεύει σήμερον νὰ ὠθήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ἕτερον ἀναμφισβήτητον ἀδίκημα. Ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν καλῶς, πόσοι ἐνδεικνύονται οἱ ψηφοφορήσαντες ἐν τῷ δευτέρῳ τμήματι τοῦ δήμου Εὔας. Εἰς τὴν ἐξέτασιν δὲ ταύτην ἔχομεν ὡς πρῶτον ὁδηγὸν τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας καὶ τῆς διαλογῆς. Τὸ πρωτόκολλον τοῦτο εἶναι ἓν ἐκ τῶν βιβλίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πάντες γνωρίζομεν, καὶ ὅπερ περιέχει τὸν κατάλογον τῶν προσώπων, ἅτινα ἐψηφοφόρησαν, καὶ τὰς πράξεις τῆς διαλογῆς. Τὸ βιβλίον δὲ τοῦτο εἶναι συντεταγμένον παρὰ γραμματέως ἀπείρου καὶ ἀνικάνου, ὅπως συμβαίνει συνήθως. Πολλάκις οὗτος ἔσφαλε καὶ διώρθωσε τὰ σφάλματα αὐτοῦ. Ὑπερεπήδησε δέκα ὁλοκλήρους ἀριθμοὺς, καὶ ἀπὸ τοῦ 469, ἀντὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ 470, ἔγραψε 450. Διορθοῦται δ’ ὁλόκληρος σειρὰ ἀριθμῶν. Ὀλίγον περαιτέρω, ἀντὶ 490, ἔγραψε 480, καὶ διορθοῦται πάλιν ὁλόκληρος σειρὰ ἀριθμῶν. Ὑπερεπήδησε τοὺς ἀριθμοὺς 577 καὶ 677, μὴ ἀναγράψας αὐτούς. Γνωρίζομεν πάντες, ὅτι οἱ διοριζόμενοι γραμματεῖς τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν εἰσι συνήθως νέοι καὶ ἄπειροι. Ἐν τῇ ἀπειρίᾳ του δ’ ὁ γραμματεὺς τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας παρουσιάζει ἄθροισμα 882 ψηφοφόρων, δὲν ἀναγράφει δὲ, εἰμὴ τὰ ὀνόματα 880 τοιούτων. Ἀλλ’ ἂν ὁ γραμματεὺς οὗτος παρουσιάζῃ ἐσφαλμένως 882 ψηφοφόρους, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν βεβαιοῖ ἐπίσης, ὅτι 882 ἐψηφοφόρησαν, ἀλλὰ βεβαιοῖ ὅτι οἱ ψηφοφορήσαντες εἶναι 883. Τίς ἔσφαλεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου; ὁ γραμματεύς, τοῦ ὁποίου ἡ ἀπειρία εἶναι ἀποδεδειγμένη, ἢ ἡ ἐπιτροπὴ μεθ’ ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ὑποψηφίων, οἵτινες βεβαιοῦσι τὸν ἀριθμὸν 883; Τίς μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ γραμματεύς, ὁ τόσα ἄλλα διαπράξας σφάλματα, δὲν ἔπραξε καὶ τελευταῖον σφάλμα, μὴ ἀναγράψας ἕνα τελευταῖον ψηφοφορήσαντα, τοῦ ὁποίου τὴν ὕπαρξιν βεβαιοῖ ἡ ἐπιτροπὴ μεθ’ ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ὑποψηφίων; Δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι κατὰ παραδρομὴν ἡ ἐπιτροπὴ ἀνέγραψε τὸν ἀριθμὸν 883, ἀντὶ τοῦ 882. Εἶναι τοσοῦτον πλησίον ὁ ἀριθμὸς 882 πρὸς τὸν 883, ὥστε, διὰ νὰ ὑποθέσωμεν τοῦτο, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὡς τυφλοὺς πάντας τοὺς ὑπογράψαντας τὸ πρωτόκολλον, τὸ βεβαιοῦν 883 ψηφίσαντας. Ὅτι δ’ οὗτοι δὲν ἔσφαλον, ἀποδεικνύει τὸ ἕτερον πρακτικὸν, περὶ τοῦ ὁποίου τοσοῦτος ἐγένετο λόγος. Δὲν θέλω, Κύριοι, νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεπτύχθη διὰ μακρῶν καὶ ἐνώπιον τοῦ τμήματος καὶ πρὸ ὀλίγου, ἂν τὸ τελευταῖον πρακτικὸν τῆς ἐκλογῆς ἦναι γνήσιον ἢ νενοθευμένον. Ἄν τις προσέξῃ εἰς τὴν γραφὴν τοῦ πρακτικοῦ τούτου, καὶ συγκρίνῃ τοῦτο πρὸς τὰς ἄλλας πράξεις τῆς ἐπιτροπῆς, θέλει ἴδει, ὅτι ἡ μελάνη, δι’ ἧς ἐγράφη τοῦτο, εἶναι διάφορος ἐκείνης, διὰ τῆς ὁποίας ἐγράφησαν ὅλαι αἱ προηγούμεναι αὐτοῦ πράξεις. Θέλει ἴδει, ὅτι εἷς Ἀθανασόπουλος, μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ὑπέγραψε καὶ ὄπισθεν τοῦ φύλλου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου συνετάχθη τὸ πρακτικὸν, καὶ ἐπὶ τοῦ φύλλου τούτου, καὶ ὅτι μεταξὺ τῶν δύο ὑπογραφῶν ὑπάρχει διαφορά. Ἐν τῇ πράξει ταύτῃ ἓν βλέπομεν ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ὑποψηφίων ἐν γνώσει ἀνέγραψαν 883 ψηφοφόρους, καίτοι τὸ σύνολον τῶν ψηφοφορησάντων ἀναγράφεται εἰς 882 ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ, καὶ ὅτι ὁ τελευταῖος ψηφοφορήσας, κατὰ σφάλμα τοῦ ἀπείρου γραμματέως, δὲν ἀνεγράφη. Διατὶ ἐγένετο τὸ πρακτικὸν τοῦτο; Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, ἄν τοῦτο ἐγένετο πρὸ ἢ μετὰ τὴν γνῶσιν τῶν ὁριστικῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης. Διὰ τοῦ πρακτικοῦ τούτου ἡ ἐπιτροπὴ ἰσχυρίζεται, ὅτι ἠκύρωσε τρεῖς ψήφους ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς διαλογῆς. Τὸ πρωτόκολλον τοῦτο ἦτο ἐνώπιον τῶν ὑπογραψάντων τὸ πρακτικὸν, οὐδὲν δ’ ἀναφέρει περὶ τοιαύτης ἀκυρώσεως, ἀλλ’ ἀπεναντίας λαμβάνει ὡς βάσιν τὰς 883 ψήφους, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ ποιεῖται τὴν διαλογὴν τῶν καλπῶν ὅλων τῶν ὑποψηφίων. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, Κύριοι, ἀφοῦ ἐν γνώσει ἡ ἐπιτροπὴ ἀνέγραψεν 883, πρὸς τίνα σκοπὸν ἔπραξε τοῦτο πρὶν ἢ ἀκόμη ἀρχίσῃ ἡ διαλογή; Δύναταί τις νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἐξ ἰδιοτροπίας μετέβαλε τὸ 882 εἰς 883; Δυνάμεθα νὰ ὑποθέσωμεν πάντας τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ὑποψηφίων, τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον, τὸν διοικητικὸν ἀντιπρόσωπον, ἐξ ἰδιοτροπίας μεταβάλλοντας τὸν ἀριθμὸν 882 εἰς 883; Βεβαίως ὄχι· καὶ ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι προσῆλθε καὶ εἷς ἕτερος καὶ ἐψηφοφόρησε, τοῦτον δὲ ἡ ἐπιτροπὴ συμπεριέλαβεν ἐν τῷ ὁλικῷ ἀριθμῷ τῶν ψηφοφορησάντων. Τοῦτο ἔρχεταί πως νὰ βεβαιώσῃ καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ Πρωτοδικείου Καλαμῶν, τοῦ παραδεχθέντος τὴν ἰσοψηφίαν μεταξὺ τῶν κ. κ. Κουμουνδούρου καὶ Καρατζᾶ, καὶ ἐνεργήσαντος τὴν κλήρωσιν. Ἡ ἀπόφασις αὕτη ἐλήφθη συμφώνως μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, κατόπιν ἀπαριθμήσεως τῶν ψήφων. Πῶς ἐσκέφθησαν οἱ ἐκδόσαντες τὴν ἀπόφασιν ταύτην, ἔχοντες ἐνώπιον των τοσοῦτον ἀτελὲς πρωτόκολλον; Βεβαίως ἐπείσθησαν, ὅτι ἡ τελευταία ψῆφος, ἡ ἐγγραφομένη μὲν ὡς 883, πράγματι δ’ οὖσα 881, ἦτο πραγματική. Καὶ τὸ Πρωτοδικεῖον τῶν Καλαμῶν δὲν ἠθέλησε καὶ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν ὡς βάσιν τῆς ἀποφάσεώς μας μόνον τὸν κατάλογον τῶν ψηφοφορησάντων, καὶ νὰ παρίδωμεν ὅλας τὰς ἄλλας πράξεις τῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας εἶναι ἑνιαῖον, καὶ παρέχει πίστιν ἐν ὅλῳ αὑτοῦ τῷ περιεχομένῳ. Ποῦ δὲ θὰ βασισθῶμεν, κρίνοντες ὡς δικασταί, διὰ ν’ ἀκυρώσωμεν τὴν ἀπόφασιν τοῦ Πρωτοδικείου Καλαμῶν, τὴν ἐκδοθεῖσαν συμφώνως μὲ τὸν νόμον, μετὰ τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ψήφων ἑκάστου ὑποψηφίου;

§157ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Τὸ δικαστήριον εἶναι ἁπλοῦς ἀπαριθμητὴς, καὶ οὐδὲν πλέον· διότι, ἂν ἐπετρέπετο ἔρευνα, θὰ ἦτο ἐξελεγκτὴς τῶν ἐκλογῶν, ὅπερ τῷ ἠρνήθη ὁ νόμος.

§158ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως δὲν ἔδωκεν ὁ νόμος εἰς τὸ δικαστήριον τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγξῃ τὰς ἐκλογάς· ἔδωκεν ὅμως εἰς αὐτὸ τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ ἀριθμήσῃ τὰς ψήφους, τὰς ὁποίας ἀναγράφει τὸ πρωτόκολλον, καὶ ἂν εὑρίσκῃ ὅτι ὑπάρχουν σφάλματα λογιστικὰ, νὰ διορθώσῃ αὐτὰ, καὶ ἀνακηρύξῃ Βουλευτὰς τοὺς πράγματι λαβόντας τὰς πλειοτέρας ψήφους. Τοῦτο σημαίνει ἡ φράσις τοῦ νόμου «ἀπαρίθμησις τῶν ψήφων»· σημαίνει ὅτι τὸ δικαστήριον θὰ κάμῃ τὴν πρόσθεσιν τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἀληθῶς ἔλαβεν ὁ Βουλευτής. Ἐκτὸς δὲ τοῦ τεκμηρίου τούτου, ὅπερ ὑποστηρίζει τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἀνέπτυξα, ὅτι δηλ. τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας ἐνδεικνύει 883 ψηφοφορήσαντας μεῖον δύο, κατὰ λάθος ἐγγραφέντων, ἔχομεν πλήρη κύρωσιν αὐτῆς ἐν τῇ ἀπαριθμήσει τῶν ψήφων, αἵτινες εὑρέθησαν ἐντὸς τῶν 12 καλπῶν τῶν ὑποψηφίων· εἰς ἐννέα ἐξ αὐτῶν εὑρέθησαν 881 σφαιρίδια, εἰς δύο, τὰς τῶν κ. κ. Καρατζᾶ καὶ Μερλοπούλου, ἀνὰ 880, καὶ εἰς τὴν τοῦ κ. Μπούτου 883. Αἱ κάλπαι μᾶς λέγουσιν, ὅτι 881 ἐψηφοφόρησαν, καὶ ὅτι, ἂν κατὰ λάθος τὰ δύο σφαιρίδια, ἅτινα λείπουσιν ἐκ τῶν καλπῶν τῶν κ. κ. Καρατζᾶ καὶ Μερλοπούλου, δὲν ἐῤῥίπτοντο εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Μπούτου, πάντες οἱ ὑποψήφιοι ἤθελον λάβει ἀνὰ 881 ψήφους. Τοιαύτας βάσεις, ἀποδεικνυούσας τὸν ἀληθῆ ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων, ὅστις ἀποτελεῖ τὸ κύριον ζήτημα τῆς παρούσης συζητήσεως, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἄνδρας δικάζοντας νὰ παραβλέψωσιν. Ἐπ’ αὐτῶν στηριζόμενοι, ὀφείλομεν ν’ ἀποφασίσωμεν· ἂν δὲ πράξῃ τὸ ἐναντίον ἡ Βουλή, βεβαίως θέλει πράξει ἀδικίαν. Δύναται αὕτη νὰ θεωρήσῃ, ὅτι ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀνεγράφησαν αἱ ἐργασίαι τῆς ἐκλογῆς, εἶναι ἐσφαλμένος, ὅτι τὸ πρωτόκολλον τῆς διαλογῆς εἶναι ἐλλιπὲς, ὅτι ταῦτα γεννῶσιν ἀμφιβολίας εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἐν πλήρει ἐπιγνώσει θέλουσι νὰ ἐκφέρωσι τὴν γνώμην των, ἀλλὰ βεβαίως δὲν δύναται ν’ ἀκυρώσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Πρωτοδικείου Καλαμῶν, καὶ ἄνευ θετικῆς καὶ ἀναμφισβητήτου βάσεως νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἰσοψηφία μεταξὺ τοῦ κ. Κουμουνδούρου καὶ τοῦ κ. Καρατζᾶ. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὰς ἄλλας ἐνστάσεις, διότι αὗται ἀνεπτύχθησαν ἤδη ἀρκούντως. Δύναται ἴσως ἡ Βουλὴ καὶ εἰς τὰς ἐνστάσεις ταύτας νὰ δώσῃ τὴν δέουσαν προσοχὴν, ἀφοῦ ἐπὶ ἄλλων ἐνστάσεων, ὀλιγώτερον σοβαρῶν, χθὲς καὶ προχθὲς στηριζομένη, ἠκύρωσε τὰς ἐκλογὰς Ἄργους, Εὐρυτανίας καὶ Κυθήρων. Εἶναι ζήτημα συνειδήσεως ἡ κρίσις ἑκάστου, κατὰ πόσον ὡρισμένη τις πρᾶξις ἐπηρέασε τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων. Δὲν εἶναι ὅμως ζήτημα συνειδήσεως ἡ ἀπόφασις ἐπὶ ἀριθμητικῆς πράξεως, στηριζομένης ἐπὶ βάσεων ἐσφαλμένων. Δὲν θέλω νὰ καταλήξω εἰς συμπέρασμα, διότι θέλω νὰ ἴδω, ποῖα εἶναι τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ καταλήξωσιν ἄλλοι. Νομίζω ὅμως, ὅτι τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξεν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος, ὁ πλειότερον πάντων ἡμῶν μελετήσας τὸ ζήτημα, εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς βάσις τῶν προτάσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ θὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασίν της.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται ἡ συζήτησις περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης δι’ ὅλους τοὺς ἀνακηρυχθέντας Βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας ταύτης, πλὴν τοῦ Αʹ τμήματος τοῦ δήμου Ἀριστομένους καὶ τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ Αʹ τμήματος τοῦ δήμου Ἀριστομένους δι’ ὅλους τοὺς Βουλευτὰς Μεσσήνης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα θὰ θέσω τὸ ζήτημα, ἐὰν 3 ψῆφοι πρέπῃ ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τῶν καλπῶν ἐν τῷ Βʹ τμήματι τοῦ δήμου Εὔας.

§160ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος ἔκαμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν;

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τὸ συμπέρασμα τῆς συζητήσεως.

§162Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὑπέβαλον πρότασιν ὡρισμένην διὰ τὸν δῆμον Εὔας.

§163ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. εἰσηγητοῦ εἶναι ἀκυρωτικὴ διὰ τὸν δῆμον Εὔας, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ αὕτη.

§164ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν αἱ τρεῖς ψῆφοι ἦναι πλεονάζουσαι.

§165ΜΠΟΥΤΟΣ. Μετὰ τὴν παραδοχὴν τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς ὅλων τῶν ἄλλων δήμων, πλὴν τῶν δήμων Ἀριστομένους καὶ Εὔας, μετὰ τὴν παραδοχὴν τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς καὶ τοῦ δήμου Ἀριστομένους, ὑπολείπεται ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ Βʹ ἐκλογικοῦ τμήματος Εὔας, καὶ θὰ θέσητε τὴν πρότασιν: εἶναι πλεονάζουσα ἡ ψῆφος ἡ 881, καὶ ἀφαιρεῖται, ναὶ ἢ οὔ;

§166ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἀπωτέρα πρότασις εἶναι αὐτή· ἀπέναντι τοιούτων ἀναγκῶν τοῦ καταλόγου καὶ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς διαλογῆς τοῦ δήμου Εὔας, δύναται ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ἀπόφασιν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων, ἢ ὀφείλει νὰ ἀκυρώσῃ τὸ Βʹ τμῆμα Εὔας, ὅπως ἡ ἐκλογὴ γείνῃ τακτικωτέρα; Λοιπὸν ἡ πρότασις περὶ ἀκυρώσεως ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Εὔας προηγεῖται.

§167ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ὡς πρὸς τίνας; Ὡς πρὸς ὅλους, ἢ μόνον ὡς πρὸς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον;

§168ΜΠΟΥΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπαιτεῖται μόνον νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ἐὰν αἱ ψῆφοι ἦναι πλεονάζουσαι ἢ οὔ· ἀλλὰ προηγουμένως πρέπει νὰ ἐρωτήσητε περὶ τῶν τριῶν ἄλλων ἐπιτυχόντων, διότι ὡς πρὸς αὐτοὺς δὲν πρόκειται περὶ μιᾶς ψήφου.

§169ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μάλιστα· πρῶτον θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ διὰ τοὺς τρεῖς ἐπιτυχόντας, δεύτερον θὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα, ἐὰν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἔλαβε πλειοτέρας ψήφους ἢ ἦναι ὁ πραγματικὸς Βουλευτής. Ἡμεῖς εἴμεθα ἐλεγκταί· θὰ ἴδωμεν τὸ πρωτόκολλον πόσοι ἐψήφισαν. Χωριστὸν εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς.

§170Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πᾶσα ἡ συζήτησις ἐξηντλήθη εἰς τὸ ἑξῆς· αʹ) ἐὰν νομίμως ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ εἰς τὰ τμήματα Εὔας καὶ Ἀριστομένους.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἐγένετο ἤδη δεκτὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§172ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. .. βʹ) ἐὰν καὶ τοῦ δευτέρου τμήματος Εὔας ἦναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς ἐμὲ καὶ τοὺς λοιποὺς ἐπιτυχόντας.

§173ΘΕΟΔ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ θέματα τὰ τιθέμενα εἰς ψηφοφορίαν πρέπει νὰ ἦναι τὸ πόρισμα τῶν συζητήσεων. Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀναμνησθῶμεν ποῖαι προτάσεις ἐγένοντο κατὰ τὴν συζήτησιν, καὶ ταύτας νὰ προβάλωμεν, ἵνα ψηφοφορηθῶσι, κατὰ τὴν σχέσιν, τὴν ὁποίαν ἔχουσι πρὸς τὸ κύριον θέμα. Ἡ πρότασις, ἥτις ἐγένετο ἀπὸ τὸν βουλευτὴν ἐκ Μεσσήνης κ. Μερλόπουλον, ἦτο, ὅτι ὁ 883 ἀριθμὸς, ὁ ἐλλείπων ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ψηφοφορίας, δὲν παριστᾷ ἐκλογέα πραγματικόν, ὅστις ἐψηφοφόρησε, καὶ ὅτι ἐσφαλμένως ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ τελευταίᾳ αὐτῆς πράξει ἀνέγραψεν ὡς ψηφοφορήσαντας 883, ἐνῷ πράγματι οὗτοι ἦσαν 882. Αὐτὴ ἡ πρότασις καταλήγει ἐφαρμοζομένη εἰς τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα· ὅτι, ἐὰν ἤθελε παραδεχθῇ αὐτὴν ἡ Βουλή, θὰ παραδεχθῇ, ὅτι ὁ κ. Κουμουνδοῦρος δὲν ἦτο ἐν ἰσοψηφίᾳ πρὸς τὸν κ. Καρατζᾶν, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας, ὅτι ὁ κ. Καρατζᾶς ὑπερβαίνει τὸν κ. Κουμουνδοῦρον κατὰ μίαν ψῆφον. Κατὰ τῆς προτάσεως ταύτης ὁ κ. Κουμουνδοῦρος καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης προέτειναν ἄλλην γνώμην, ὅτι ὁ 883 ἀριθμὸς εἶναι πραγματικός, καὶ ὅτι ὑπῆρξεν ἐκλογεύς, ὁ ὁποῖος ἐψηφοφόρησε, καὶ τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει ὁ 883 ἀριθμὸς, ὅτι ἑπομένως ἡ πρᾶξις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἀληθὴς, καὶ ἐβεβαίωσεν ἀληθῆ γεγονότα, καὶ ὅτι ὁ γραμματεὺς παρέλειψε ν’ ἀναγράψῃ τὸ ὄνομα τοῦ 883ου, ἐντεῦθεν δὲ ἐδημιουργήθη ἡ δυσχέρεια, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα. Τὴν πρότασιν ταύτην ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν εἰς τὰ πράγματα, θέλομεν συναγάγει, ὅτι ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἦτο ἐν ἰσοψηφίᾳ πρὸς τὸν κ. Καρατζᾶν, καὶ ἑπομένως ὅτι τὸ Πρωτοδικεῖον καλῶς ἔπραξεν, ἐνεργῆσαν τὴν κλήρωσιν. Αὗται εἶναι αἱ δύο γνῶμαι. Ἀλλὰ τελευταῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὡς ἤκουσα, προέτεινε τρίτην γνώμην, τὴν γνώμην τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας. Τὴν γνώμην ταύτην ἀνεῦρον καὶ ἐν τῷ τεύχει, ὅτι προέβαλον καὶ ἐν τῷ προεξελέγξαντι τὴν ἐκλογὴν τμήματι δύο τῶν μελῶν αὐτοῦ. Ἡ γνώμη αὕτη εἶναι πόρισμα ἄλλων σκέψεων, καὶ οὐχὶ τῶν σκέψεων, τὰς ὁποίας ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐξέθηκε πρὸ μικροῦ εἰς τὴν Βουλήν. Τὴν πρότασιν τῆς ἀκυρώσεως εὐλόγως θέλουσι προτείνει ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ σύγχυσις ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας, ὥστε δὲν δύνανται νὰ συναγάγωσιν ἐξ αὐτοῦ θετικόν τι πόρισμα, οὐδὲ νὰ πεισθῶσιν ὅτι πράγματι ἐψηφοφόρησεν ὁ 883ος ἐκλογεὺς, ἢ ὅτι δὲν ὑπῆρξε παντάπασι τοιοῦτος, οὐδ’ ἐψηφοφόρησε. Τὸ θέμα λοιπὸν, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης, δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέθηκεν ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλ’ εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον εἶχε προταθῆ ἐν τῷ τμήματι. Ὅπως δήποτε αὐταὶ αἱ τρεῖς γνῶμαι ὑπάρχουσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ δὲ Βουλὴ πρέπει νὰ ψηφοφορήσῃ ἐπὶ ἑκάστης τῶν τριῶν αὐτῶν προτάσεων. Ἐπειδὴ προβάλλεται ἡ γνώμη τῆς ἀκυρώσεως, αὕτη φαίνεται ἡ ἀπωτέρα. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ δέον νὰ ψηφοφορήσῃ, ἐὰν ἦναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας. Ἐὰν ἀποδεχθῇ ἡ Βουλὴ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος, πρέπει τότε τὸ ἄκυρον νὰ ἐφαρμοσθῇ καθ’ ὅλων τῶν ἐκλεχθέντων, τῶν ὁποίων ἡ ἐκλογὴ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὴν ψηφοφορίαν τοῦ εἰρημένου τμήματος. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ δὲν ἀποδεχθῇ τὸ ἄκυρον, διὰ τῆς ἀρνήσεως ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Βουλὴ φρονεῖ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνευρεθῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νὰ συναχθῇ ἀναντιῤῥήτως, ὅτι ὁ 883 ἦτο ἀληθὴς ἐκλογεὺς ψηφαφορήσας, ἢ ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἐκλογεὺς πραγματικός. Θέλετε τότε ἐρωτήσει, κύριε Πρόεδρε: ἀληθῶς ὑπῆρξεν ὁ 883 ἐκλογεὺς ἢ δὲν ὑπῆρξεν; Ἐὰν ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ, ὅτι ὑπῆρξε, τότε θ’ ἀναγνωρισθῇ ὡς βουλευτὴς ὁ κ. Κουμουνδοῦρος. Ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν ὑπῆρξε, τότε ὁ κ. Κουμουνδοῦρος δὲν θέλει ἀναγνωρισθῇ ὡς βουλευτής, θ’ ἀναγνωρισθῇ δὲ ἀντ’ αὐτοῦ βουλευτὴς ὁ κ. Καρατζᾶς. Αὕτη μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἡ ἀνάλυσις τῶν γνωμῶν καὶ τῶν πορισμάτων τῆς συζητήσεως.

§174ΡΑΛΛΗΣ. Συμφωνῶ ἐντελῶς μὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Γόρτυνος ὡς πρὸς τὰ τρία θέματα, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ὑπάρχει καὶ τέταρτον, εἰς τὸ ὁποῖον δίδει χώραν ὁ Κανονισμός, διότι ὁ Κανονισμὸς ἐπιβάλλει τὴν διαίρεσιν καὶ τὴν θεωρεῖ ὑποχρεωτικὴν, ὅταν ἤθελε ζητηθῆ παρ’ ἑνὸς καὶ μόνου Βουλευτοῦ. Λοιπὸν τὸ ζήτημα τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας εἶναι σύνθετον, διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ λυθῇ ὑπὲρ τῶν τριῶν ἐπιτυχόντων, ἀλλὰ κατὰ τοῦ τελευταίου ἐπιτυχόντος, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὰς τρεῖς προτάσεις προσθέτω τετάρτην, καὶ παρακαλῶ, ὅπως, ὅταν θὰ τεθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀκυρώσεως τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας, προταχθῇ πρῶτον τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τοὺς ἑτέρους, ἐκτὸς τοῦ κ. Κουμουνδούρου. Ἰδοὺ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν σκέψεών μου καὶ τῶν σκέψεων τοῦ κ. Βουλευτοῦ Γόρτυνος. Ὁ κ. Βουλευτὴς Γόρτυνος ἐθεώρησεν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀκυρώσεως τοῦ Βʹ τμήματος Εὔας προκύπτει ἐκ τῆς συγχύσεως, ἥτις ἔλαβε χώραν ἐν τῇ διαλογῇ, καὶ ἥτις εἶναι φανερά. Ἐθαύμασα δὲ, ὅτι ἠθέλησαν εἰς γεγονότα ἀναμφισβήτητα νὰ δώσουν ἐγκληματικὸν χαρακτῆρα. Πρόκειται περὶ ἀπειρίας ἁπλῆς, ἐξ ἧς προῆλθεν ἡ σύγχυσις· ἀλλὰ ἡ σύγχυσις αὕτη δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Μπούτου ἢ τοῦ κ. Μερλοπούλου ἢ τοῦ κ. Ἀλκιβ. Δεληγιάννη, διότι ἡ σύγχυσις αὕτη ἤγαγεν εἰς τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα· εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι ὑφίσταται ἀμφιβολία περὶ τοῦ πῶς ἐψηφοφόρησαν 3 ἢ 2 ἢ 1, οἱ πλεονάζοντες. Αὗται αἱ ψῆφοι, αἵτινες ἀμφισβητοῦνται, ἐπιδρῶσιν ἐπὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν τριῶν ἐκείνων συναδέλφων; Βεβαίως ὄχι. Καὶ τότε ἀναγκαίως ἐρχόμεθα εἰς τὴν διαίρεσιν, ὅπως ὑπεβλήθη, ἐὰν ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας ᾖναι ἔγκυρος ὡς πρὸς τοὺς τρεῖς ἐκ τῶν τεσσάρων, καὶ ἔπειτα ἔρχεται τὸ ζήτημα τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Κουμουνδούρου.

§175ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν σειρὰν εἰς τὴν θέσιν τῶν ζητημάτων, οἵαν προέτεινεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής. Νομίζω ὅτι πρέπει ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τὸ ἐκ τῆς ἀριθμήσεως τῶν ψήφων γεννηθὲν, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο, ὡς ἀφορῶν τὴν νομιμοποίησιν, οὕτως εἰπεῖν, τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὴν Βουλὴν, προηγεῖται τῶν ζητημάτων τῶν οὐσιαστικῶν, τὰ ὁποῖα περιέχει ἡ πρότασις περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ πρότασις αὕτη πασῶν τῶν ἄλλων, αἵτινες εἰσάγουν ἢ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τῶν ἰσοψηφησάντων. Νομίζω, ὅτι εἰσερχόμεθα οὕτω εἰς τὴν οὐσίαν, πρὶν ἢ λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦ νομίμου τῆς εἰσόδου εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ κ. Κουμουνδούρου. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος εὑρίσκεται, ὡς γνωστὸν, ἐν τῇ Βουλῇ λόγῳ ἰσοψηφίας, ἡ ὁποία προεκάλεσε τὴν κλήρωσιν, ἥτις, εὐνοήσασα τὸν κ. Κουμουδοῦρον, εἰσήγαγεν αὐτὸν εἰς τὴν Βουλήν. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ κατὰ πρῶτον λόγον πρέπει νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἂν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος νομίμως εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν λόγῳ τῆς ἰσοψηφίας, ἂν δηλαδὴ ἀληθῶς ὑπῆρξεν ἡ ἰσοψηφία αὕτη, διότι ἐπὶ τοῦ προκειμένου μόνον αὕτη ἀμφισβητεῖται. Μετὰ ταῦτα, ἂν τυχὸν ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἀποφασίσει, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἰσοψηφία, ἑπομένως ἂν λύσῃ ἄλλως, παρ’ ὅπως ἰσχυρίζεται ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, τὰ ζητήματα περὶ τοῦ πραγματικοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων, οἱ ὁποῖοι εἰς τὸ Βʹ τμῆμα τοῦ δήμου Εὔας ἐψηφοφόρησαν, θέλει λύσει τὸ ζήτημα, ὅτι τοὐναντίον ἐψηφοφόρησεν ἀριθμὸς ἐκλογέων κατὰ ἓν μικρότερος, ἤτοι 880, ἑπομένως ὅτι πρέπει νὰ εἰσέλθῃ ὁ κ. Καρατζᾶς; Ἀλλ’ ἂν καὶ τοῦτο λύσῃ ἀρνητικῶς, θὰ τεθῇ τότε τὸ ζήτημα τῆς ἀκυρώσεως τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι τὸ μὲν πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας ἀναγράφει ἄλλον ἀριθμὸν ἐν τῇ στήλῃ τῶν ψηφοφορησάντων καὶ ἄλλον ἀναγράφει ἐν τῇ πράξει τῆς ἀποπερατώσεως τῆς ψηφοφορίας, καὶ ἐν τῇ ἀμφιβολίᾳ περὶ τοῦ τίς ὁ πραγματικὸς ἀριθμὸς τῶν ψηφοφορησάντων, ἡ Βουλὴ εἶναι ἠναγκασμένη ν’ ἀποφασίσῃ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ τμήματος αὐτοῦ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κατὰ τὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ προτείνω, θὰ λυθῇ καὶ ἡ ἑτέρα δυσκολία, ἣν προέβαλεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος Βουλευτής. Ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀκυρώσεως τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἑτέρους τρεῖς βουλευτὰς Μεσσήνης, τὸν κ. Μερλόπουλον, τὸν κ. Μποῦτον καὶ τὸν κ. Δεληγιάννην. Περὶ αὐτῶν ἀληθῶς οὐδεμία ἐγείρεται ἀμφισβήτησις ἐν τῷ Βʹ τμήματι τοῦ δήμου Εὔας. Ἀλλ’ ἂν ἡ Βουλὴ ἀκολουθήσῃ τὴν σειράν, ἣν προτείνω, ἂν θέσῃ δηλ. πρῶτον ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἂν νομίμως ὁ κ. Κουμουνδοῦρος λόγῳ ἰσοψηφίας καὶ τῆς κληρώσεως εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ λύσῃ αὐτὸ καταφατικῶς, δὲν ὑπάρχει πλέον ζήτημα.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις;

§177ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐν ἀρνητικῇ ἀπαντήσει τῆς Βουλῆς, θὰ τεθῇ τὸ ἕτερον ζήτημα, ἂν πρέπῃ νὰ θεωρηθῇ ὡς πραγματικὸς ἀριθμὸς τῶν ψηφοφορησάντων ὁ 880, ὅτε εἰσέρχεται ὁ κ. Καρατζᾶς. Μετ’ αὐτὸ, ἂν καὶ τοῦτο λυθῇ ἀρνητικῶς, θὰ τεθῇ ἐξ ἀνάγκης, λόγῳ ἀμφιβολίας, τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἀκυρώσεως τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας ὡς πρὸς τοὺς δύο μόνον ἰσοψηφήσαντας.

§178Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πρὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, ἵνα ἀναπτύξω αὐτὴν τὴν γνώμην. Ἐπειδὴ ὅμως πρόκειται νὰ τεθῶσιν εἰς ψηφοφορίαν τὰ ζητήματα, καὶ φιλονεικεῖται περὶ τούτου, διὰ τοῦτο παρατηρῶ, ὅτι ὑπάρχει ἓν καθεστὼς τὴν στιγμὴν ταύτην, ἓν προηγούμενον, ἓν τεκμήριον ποῖον; Ὅτι τὸ Πρωτοδικεῖον, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 65 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1877, παρεδέχθη ἰσοψηφίαν, διατάξαν κλήρωσιν ἡ κλήρωσις ηὐνόησε τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, καὶ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος παρακάθηται μεταξὺ ἡμῶν. Ἡ Βουλὴ ἐπελήφθη τῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος, καθ’ ὃ εἶχεν ὁριστικῶς καὶ ἀμετακλήτως δικαίωμα, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 73 τοῦ Συντάγματος. Τὸ τμῆμα διὰ τοῦ εἰσηγητοῦ ἀνέπτυξε καὶ σήμερον τὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα καὶ ἐνώπιον τοῦ τμήματος εἶχον ἐκτυλιχθῆ· κατέληξε δὲ ὁ κ. εἰσηγητής, ὑποστηρίξας τὴν ἑξῆς λύσιν, ὅτι δηλ. ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ περὶ τῆς ἰσοψηφίας. Ἔλαβε χώραν ἰσοψηφία ἢ δὲν ἔλαβεν; Ἰδοὺ τὸ ζήτημα. Περὶ μὲν τῶν λοιπῶν, ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς εἶπεν, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως εἰς τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὸ δεύτερον ἐκλογικὸν τμῆμα τοῦ δήμου Εὔας, ἀναγκαίως δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων ὑποδεικνύεται, ν’ ἀποφανθῶμεν ἂν ἔλαβεν ἢ ὄχι χώραν ἰσοψηφία. Ταῦτα στηρίζω εἴς τε τὸν νόμον, εἰς τὸν κανονισμὸν καὶ εἰς ἓν προηγούμενον. Δὲν εἶμαι πάντοτε ὑπὲρ τῶν προηγουμένων, διότι δύνανται νὰ ἦναι ἐσφαλμένα, ἀτυχῶς δὲ, τοῦτο συνήθως συμβαίνει· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προηγουμένου οὐδεμία καὶ τότε ἐγένετο ἀντίῤῥησις, εἶναι δὲ καὶ λογικόν. Πρὸ μικροῦ, ὅτε ἤρξατο ἡ συζήτησις, ἐζήτησα τὰ πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα ἔχω ἐνταῦθα, τῆς συνεδριάσεως τῆς 4 Ἰουνίου 1885. Τότε ὡς πρὸς τὸν τρίτον Βουλευτὴν Ἄργους εἶχεν ἀναφυῆ τὸ ζήτημα τῆς ἰσοψηφίας· ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐγεννήθη ἀμφισβήτησις: ὑπῆρξεν ἢ δὲν ὑπῆρξεν ἰσοψηφία; Ἐτέθη λοιπὸν τὸ ζήτημα τοῦτο σαφέστατα. Ἀναγινώσκω τὰ ἐπίσημα πρακτικά. «Μετὰ ταῦτα ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἡ πρότασις, ἂν ὑπάρχῃ ἰσοψηφία μεταξὺ Γεωργαντᾶ καὶ Δανοπούλου. Ἡ δὲ Βουλὴ παρεδέχθη, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἰσοψηφία, διὰ ψήφων 100 κατὰ 52, ἑνὸς ἀρνηθέντος, ἐπὶ 153 ψηφοφορησάντων... Μετὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Προέδρου ἀπαγγελίαν τοῦ ἀποτελέσματος, ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν Ἄργους, καὶ τρίτον νόμιμον βουλευτὴν τὸν κ. Ἄγγελον Γεωργαντᾶν, ἔχοντα τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα.» Ἑπομένως, προκειμένου περὶ τοῦ Βʹ ἐκλογικοῦ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας, νομίζω θὰ τεθῇ τὸ ζήτημα ὡς ἑξῆς: «Εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς τοὺς τρεῖς Βουλευτάς;» Περὶ αὐτῶν δὲν εἶχεν ἐπίδρασίν τινα τὸ ζήτημα τῆς ἰσοψηφίας. Ἀφοῦ ὅμως ἐρωτηθῇ περὶ τῶν τριῶν, εἶτα θὰ ἐρωτηθῇ εἰδικῶς: «ἔλαβε χώραν ἰσοψηφία μεταξὺ τοῦ κ. Κουμουνδούρου καὶ τοῦ κ. Καρατζᾶ;» Ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ, ὅτι ἔλαβε χώραν ἰσοψηφία, δὲν ἔχει πλέον ν’ ἀποφανθῇ τίποτε περὶ τοῦ κ. Κουμουνδούρου, διότι ἡ κλήρωσις ἔλαβε χώραν, καὶ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος εἶναι Βουλευτής· ἂν δ’ ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ, ὅτι δὲν ἔλαβε χώραν ἰσοψηφία, ἡ Βουλὴ, ἐν τῷ κυριαρχικῷ δικαιώματι, τὸ ὁποῖον ἔχει, θὰ ἐρωτηθῇ: «εἶναι νόμιμος βουλευτὴς ὁ κ. Καρατζᾶς;» Διότι ἐξ ὅλης τῆς συζητήσεως τοῦτο ἀπεδείχθη. Ἂν ἀποφανθῇ καταφατικῶς,—καὶ βεβαίως οὕτω πως θ’ ἀποφανθῇ,—τότε ὁ κ. Καρατζᾶς θὰ ἦναι βουλευτὴς ἄνευ ἄλλης ἐκλογῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§179ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος πολιτευτὴς ἀνέπτυξε τὰ ζητήματα ὅπως ἔχουσιν, ἐκτὸς τῆς προτάσεως τῆς ἰδικῆς μου, τῆς ἀφορώσης τὸ Βʹ τμῆμα τοῦ δήμου Εὔας. Προτείνων τὴν ἀκύρωσιν τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας, δὲν ἐνόουν ὅτι ἡ ἀκύρωσις αὕτη δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐφ’ ὅλων τῶν Βουλευτῶν Μεσσήνης, διότι τὰ σφάλματα τῶν πρακτικῶν τῆς ἐκλογῆς δὲν ἐπηρεάζουσιν ὅλους...

§180Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν;

§181ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§182ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ παρ’ οὐδενὸς ὑπετέθη. Κανεὶς δὲν ὑπέθεσέ ποτε, ὅτι, ἂν ἤθελε τεθῆ εἰς ψηφοφορίαν τὸ θέμα, ἂν ἦναι ἄκυρος ἢ ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας καὶ ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Μπούτου, ἢ τοῦ κ. Μερλοπούλου· διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἐγὼ προσέθηκα: ἐφ’ ὅσον ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας ἡ ἀκύρωσις.

§183ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐφ’ ὅσον τὰ σφάλματα ἐπηρεάζουσι.

§184ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἀπηύθυνε παρατηρήσεις περὶ τούτου,—ἦσαν δ’ αὗται περιτταὶ, ἀφοῦ ἐγὼ προλαβὼν προέτεινα τὸν ὅρον τοῦτον,—δὲν ἀφορᾷ τοῦτο ἐμέ· ἄλλως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἡ παρατήρησις κατέστησε καταληπτότερα ὅσα ἐγὼ εἶχον εἰπεῖ περὶ τούτου. Ἀλλὰ τὰ ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντα δὲν ἦσαν πάντως νέον τι, ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον προέτεινα ἐγὼ, εἰπὼν τὸν ὅρον «ἐφ’ ὅσον ἡ ἀκύρωσις δὲν ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα».

§185ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λοιπὸν αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς προτάσεώς μου, καὶ ἐδήλωσα μάλιστα, ὅτι δὲν ἐννοῶ ὅτι ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ δήμου Εὔας, ἕνεκα τῆς κακῆς συντάξεως τοῦ πρωτοκόλλου, τοὺς ἄλλους τρεῖς.

§186ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸ παντὸς πρέπει νὰ νοηθῇ, ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα πλέον εἰς τὸ στάδιον τῶν ἀνακηρύξεων, ὅπως ὑπέθεσεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς, ὅτι τὸ στάδιον τῆς ἀνακηρύξεως καὶ τὰ δικαιώματα τὰ ἐκ τῆς ἀνακηρύξεως κατηναλώθησαν ἤδη. Πῶς; Παρέστη ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ὡρκίσθη, ἔλαβε μέρος εἰς τὰς συνεδριάσεις, ἑπομένως δὲν ἔχει νὰ ἐπανέλθῃ πλέον ἡ Βουλὴ εἰς τὸ στάδιον τῆς ἀνακηρύξεως αὐτοῦ. Ἔχει οὐσιαστικῶς νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ τίς μεταξὺ τῶν δύο ἀμφισβητουμένων εἶναι ὁ νόμιμος Βουλευτὴς, καὶ ἑπομένως θεωρῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοιαύτης προτάσεως, περὶ τοῦ τίς ὀφείλει ν’ ἀνακηρυχθῇ, ἀποφανθῇ.

§187ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§188ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οὐδέποτε εἶπον ὅτι εἴμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς ἀνακηρύξεως. Εἶπον ὅτι, ἀφοῦ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος εὑρίσκεται ἐν τῇ Βουλῇ λόγῳ ἰσοψηφίας καὶ λόγῳ κληρώσεως, φιλονεικεῖται δὲ ἤδη μόνον,—καὶ ὅλη ἡ συζήτησις διεξήχθη ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος, —ἂν ὑπῆρξε πραγματικῶς ἰσοψηφία, ἂν δηλαδὴ ἐψηφοφόρησαν πράγματι 881, ἢ ἂν ἐψηφοφόρησαν 880, ἐπ’ αὐτοῦ μόνον πρέπει ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ κανονικὸν, τὸ λογικὸν εἶναι, νὰ τεθῇ κατὰ πρῶτον ζήτημα, οὐχὶ τὸ περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας, οὐδὲ τὸ περὶ τῆς πλειονοψηφίας τοῦ κ. Καρατζᾶ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ τὸ περὶ ἰσοψηφίας αὐτοῦ καὶ τοῦ κ. Κουμουνδούρου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἤδη ἐν τῇ Βουλῇ, δυνάμει τῆς κληρώσεως. Ἐπρότεινα ἑπομένως νὰ ἐρωτηθῇ κατὰ πρῶτον ἡ Βουλή, ἂν πείθηται, ὅτι πραγματικῶς ὑπῆρξεν ἰσοψηφία, μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν ἡ ὁποία ἐγένετο, καὶ μετὰ τοὺς λόγους τοὺς ὑπὲρ καὶ κατὰ ἐνώπιον αὐτῆς ἐκτεθέντας, ἐν ἀρνητικῇ δ’ ἀπαντήσει, νὰ ἐρωτηθῇ περὶ τοῦ κ. Καρατζᾶ, καὶ ἐπὶ τέλους, ἐν ἀνάγκῃ, περὶ ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ τμήματι τούτῳ· δὲν ἐπανέφερον δὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀνακηρύξεως, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται, Κύριοι, ἡ Βουλὴ ἐὰν ἦναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ...

§190Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον, ὅπως δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου.

§191ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θέσατε ζήτημα τοῦ ἐγκύρου, ἐὰν ἦναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ εἰς τὸ Βʹ τμῆμα τοῦ δήμου Εὔας.

§192Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος θέλει νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ψῆφόν του. Ἔχει δικαίωμα πρὸς τοῦτο.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§194Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς δικαιολογίαν τῆς ψήφου μου, σπεύδω νὰ δηλώσω, ὅτι ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης ἐκ τῆς γενομένης ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εὐρείας συζητήσεως ἐσχημάτισα πλήρη, σαφῆ, ἀδιάσειστον γνώμην. Ἀλλὰ, καίτοι ἐσχημάτισα γνώμην τοιαύτην, δὲν θὰ λάβω μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Παρετηρήθη πολὺ ὀρθῶς, ὅτι κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων ἐκπληροῦσιν οἱ Βουλευταὶ καθήκοντα καθαρῶς δικαστικὰ, καθήκοντα ἐνόρκων. Τὰ καθήκοντα ταῦτα δὲν νομίζω ὅτι προσῆκον εἶναι εἰς ἐμὲ νὰ ἐκπληρώσω κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἐκλογῆς Μεσσήνης. Πρὸς ἕνα τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην διατελῶ εἰς ἐχθρότητα ἐκ σπουδαίων ἀφορμῶν, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία τις εἴτε εἰς τὸν νοῦν τοῦ ἐνδιαφερομένου, εἴτε εἰς ἄλλους γνωρίζοντας νὰ ὑπάρξῃ σκιὰ ὑπονοίας, ὅτι ἡ ψῆφός μου δὲν εἶναι ἀπόῤῥοια τῶν πεποιθήσεών μου, ἀλλ’ ὅτι ὑπηγορεύθη ἐξ ἀντιπαθείας προσωπικῆς. Δηλῶ διὰ τοῦτο πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι θ’ ἀρνηθῶ ψῆφον.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ, εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας ὡς πρὸς τοὺς κ. κ. Π. Μερλόπουλον, Ἀλκιβ. Δεληγιάννην καὶ Π. Μποῦτον;

§196ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἑπομένως οἱ κ. κ. Π. Μποῦτος, Π. Μερλόπουλος καὶ Ἀλκιβ. Δεληγιάννης ἀναγνωρίζονται νόμιμοι ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης. Ἤδη θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς ἰσοψηφίας.

§198ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι, εἶναι τὸ ἴδιον ζήτημα (θόρυβος).

§199ΔΡΟΣΟΣ. Ἂν ἡ ἐκλογὴ δὲν ἦναι ἔγκυρος, τί ἰσοψηφία τότε ὑπάρχει;

§200Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἔθεσε τὸ ζήτημα: «ἐφ’ ὅσον ἡ ἀκύρωσις δὲν ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα». Σεῖς ἐθέσατε τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν, ἂν ἦναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ διὰ τοὺς τρεῖς.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπῆρχεν ἀντίῤῥησις· τώρα πρόκειται περὶ ἰσοψηφίας.

§202ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Εὔας ὡς πρὸς ἐμέ.

§203ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ κ. ἐκ Βόλου Βουλευτὴς πολὺ σαφῶς ὡμίλησεν. Ὑπάρχει προηγούμενον τῆς Βουλῆς· θὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν: ὑπάρχει ἰσοψηφία; Ἂν ἡ Βουλὴ εἴπῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἰσοψηφία, βουλευτὴς εἶναι ὁ κ. Καρατζᾶς.

§204ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Δηλιγιάννης δὲν εἶπεν αὐτό.

§205ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι· ὁ κ. ἐκ Βόλου Βουλευτής.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέτομεν τὸ ζήτημα, καὶ παρακαλῶ, μετὰ τὰ λεχθέντα, νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἂν ὑπάρχῃ ἰσοψηφία μεταξὺ τοῦ κ. Κουμουδούρου καὶ τοῦ κ. Καρατζᾶ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὑπάρχει ἰσοψηφία μεταξὺ τοῦ κ. Κουμουδούρου καὶ τοῦ κ. Καρατζᾶ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἀπεῤῥίφθη.

§207ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§208ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, κύριε Πρόεδρε; Διατὶ νὰ χάνωμεν τὸν καιρὸν εἰς μάτην;

§209ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσι 15 οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν; (ἐγείρονταί τινες).

§210ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§211ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχουσι 15;

§212ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Ἐγείρονται πλείονες τῶν 15).

§213ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλετε νὰ ἀπαγγείλητε τὸ ἀποτέλεσμα· δὲν ἠγέρθησαν 15 (Θόρυβος).

§214ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιος, οὔτε ἐπωφελής, ὁ τρόπος τοῦ νὰ ἐπέρχηται ἀπότομος ἄρνησις. Ἐζητήσαμεν ὀνομαστικὴν κλῆσιν· ἠγέρθησαν πλείονες τῶν 15...

§215Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Βουλευτά, ἐὰν ἦσθε 15, δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§216ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως εἴμεθα.

§217ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (δεξιόθεν). Ὄχι, ὄχι.

§218ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀντίληψιν τοῦ Προεδρείου.

§219ΣΑΚΚΗΣ (γραμματεύς). Τὸ Προεδρεῖον ἀντελήφθη, ὅτι ἦσαν 20.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὑπάρχει ἰσοψηφία μεταξὺ τῶν κ. κ. Κουμουδούρου καὶ Καρατζᾶ ἐν τῷ Βʹ τμήματι τοῦ δήμου Εὔας λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Γ. Μελισσηνοῦ καὶ Ἀλεξ. Μ. Κανάρη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 131. Ἐκ τούτων 39 ὑπὲρ τῆς προτάσεως περὶ ἰσοψηφίας, 83 κατὰ τῆς προτάσεως, καὶ 9 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ὥστε ἀπεῤῥίφθη ἡ πρότασις περὶ ὑπάρξεως ἰσοψηφίας μεταξὺ τῶν κ.κ. Κ. Κουμουνδούρου καὶ Ἀντ. Καρατζᾶ. Ἤδη θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Καρατζᾶ.

§222ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπιθυμοῦμεν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ καὶ περὶ τούτου ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Ἀντωνίου Καρατζᾶ λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Ι. Τσερτίδου καὶ Π. Σάκκη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 122. Ὑπὲρ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς 86, κατὰ τοῦ ἐγκύρου 28, καὶ 8 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη νόμιμον βουλευτὴν τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης τὸν κ. Ἀντώνιον Καρατζᾶν. Ἐκλογὴ Μήλου. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος, ἐπικυρωτική). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, καὶ νομίμους βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας Μήλου τοὺς κ. κ. Π. Ταταράκην καὶ Γ. Κουλούρην. Ἐκλογὴ Νάξου. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος, ἐπικυρωτική). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, καὶ νομίμους βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας Νάξου τοὺς κ. κ. Ὄθωνα Μαῦρον, Ἐλευθέριον Μυκώνιον καὶ Μιλτιάδην Βαρότσην. Ἐκλογὴ Ναυπακτίας. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος, ἐπικυρωτικὴ κατὰ πλειονοψηφίαν).

§225Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ ἐκλογὴ Ναυπακτίας προσεβλήθη διὰ πολλοὺς λόγους. Τὸ τμῆμα κατὰ πλειονοψηφίαν προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν, διότι ἐγὼ, ὡς μέλος αὐτοῦ, διεφώνησα, καὶ ὑποχρεοῦμαι νὰ ἀναπτύξω τὴν γνώμην μου εἰς τὴν Βουλήν. Μεταξὺ τῶν ἄλλων λόγων ὑπῆρξεν εἷς, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, εἶναι ἱκανῶς σπουδαῖος, διότι προσκρούει ἀπ’ εὐθείας εἰς συνταγματικὴν διάταξιν. Ἡ ἔνστασις δὲ αὕτη κυρίως εἶναι, ἐκτὸς τῆς περὶ ἀνηλικότητος τοῦ κ. Καναβοῦ, ἡ τῆς ἰθαγενείας ὡς πρὸς τὸν κ. Πλατανιώτην, διότι ὁ ἐνιστάμενος ἰσχυρίζεται, ὅτι ὁ Πλατανιώτης ἀπώλεσε τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν. Ἐνώπιον τοῦ τμήματος δὲν προσήχθησαν ἐπαρκεῖς ἀποδείξεις, διότι ἓν τηλεγράφημα ὑπῆρχεν, ὑπογεγραμμένον ἀπό τινα Βουτσινᾶν, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ τηλεγραφῶν ἔλεγεν, ὅτι κατὰ τὰς πληροφορίας του ὁ κ. Πλατανιώτης εἶναι ὑπήκοος Ρῶσσος, ἀλλὰ πάντες, μηδὲ ἐμοῦ ἐξαιρουμένου, ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἐδικαιούμεθα νὰ μὴ δεχθῶμεν τὴν ἔνστασιν, μὴ ἀποδειχθεῖσαν. Εἶχον προτείνει εἰς τὸ τμῆμα νὰ ζητηθῶσι πληροφορίαι διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι τοιαῦτα ζητήματα ἐξετάζονται αὐτεπαγγέλτως, εἶμαι μάλιστα τῆς γνώμης, ὅτι, προκειμένου περὶ τῶν προσόντων τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ ἄρθρῳ 70 τοῦ Συντάγματος, αὐτὸς οὗτος ὁ ἐκλεκτέος, καθ’ οὗ προτείνεται ἡ ἔνστασις, ὀφείλει νὰ προσκομίσῃ τὰς ἀποδείξεις. Τὸ τμῆμα δὲν ἐδέχθη τὴν πρότασίν μου ἀλλ’ ἐζητήθησαν πληροφορίαι ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ Δωρίδος, καὶ αἱ πληροφορίαι αὗται προσεκομίσθησαν. Ὁ κ. εἰσηγητὴς συνέταξε τὴν ἔκθεσίν του ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποδείξεων, αἱ ὁποῖαι τότε ὑπῆρχον, ἀλλ’ ἔκτοτε προσεκομίσθησαν ἄλλαι ἀποδείξεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. εἰσηγητὴς ὤφειλε νὰ ὑποβάλῃ καὶ ἀναπτύξῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἄλλοτε οἱ εἰσηγηταὶ εἶχον τὴν καλωσύνην νὰ ἐκθέτωσι τὴν γνώμην των καὶ προφορικῶς.

§226ΤΟΠΑΛΗΣ. Τελειώσατε σεῖς πρῶτον.

§227ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν. Γνωρίζετε, Κύριοι, τὴν θεμελιώδη διάταξιν τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν προσὸν τοῦ ἐκλογίμου εἶναι ἡ ἰδιότης τοῦ πολίτου Ἕλληνος. Εἶναι εὐνόητον τοῦτο, διότι τὸ δικαίωμα τοῦ νομοθετεῖν, πηγάζον ἐκ τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, δὲν δύναται νὰ ἐνασκηθῇ ὑπὸ ξένων ὑπηκόων, ὅθεν ἀποκλείονται ἀλλοδαποὶ ἐκλογεῖς, ἀλλὰ πολὺ πλειότερον ἀλλοδαποὶ ἐκλόγιμοι. Γίνεται δὲ παρανόησις ὡς πρὸς τὰς ἐνστάσεις κατὰ τοῦ κύρους ἐκλογῆς. Νομίζουσί τινες, ἐσφαλμένως, ὅτι ὁ ἐνιστάμενος πάντοτε ὀφείλει ν’ ἀποδεικνύῃ τὰς ἐνστάσεις του. Πρέπει νὰ γείνῃ διάκρισις μεταξὺ τῶν δύο κατηγοριῶν τῶν ἐνστάσεων· περὶ τῶν ἐνστάσεων τῶν ἀναγομένων εἰς τὰ συνταγματικὰ προσόντα τοῦ ἐκλογίμου, καὶ περὶ πασῶν τῶν ἄλλων. Ὡς πρὸς τὰς πρώτας εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἐκλεγεὶς νὰ προσκομίσῃ αὐτὸς οὗτος τὰς ἀποδείξεις, ὅτι δηλ. ἔχει τὰ προσόντα, ἰθαγένειαν, ἐγκατάστασιν, ἡλικίαν· ὡς πρὸς τὰς δευτέρας, βεβαίως πρέπει ὁ ἐνιστάμενος νὰ προσκομίσῃ αὐτάς. Ὁ κ. Πλατανιώτης δὲν ἀντέκρουσε κἄν πρὸ τοῦ τμήματος τὰς ἐνστάσεις. Κατὰ τὴν διάσκεψιν αὐτοῦ ἐνεφανίσθη, ἐγὼ μάλιστα παρεκάλεσα νὰ τῷ ἐπιτραπῇ νὰ ὁμιλήσῃ, ἀλλὰ δὲν τῷ ἐπετράπη ὑπὸ τοῦ τμήματος, διότι εἶχεν ἀρχίσει ἡ διάσκεψις. Κατὰ τὸ ἄρθρον 23 τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀστικοῦ νόμου, ἡ ἑλληνικὴ ἰθαγένεια ἀποβάλλεται εἰς δύο περιπτώσεις· διὰ τῆς ἐν ἀλλοδαπῇ πολιτογραφήσεως, καὶ διὰ τῆς ἄνευ βασιλικῆς ἀδείας ἀναδοχῆς δημοσίας ὑπηρεσίας παρὰ ξένῃ Κυβερνήσει. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐλήφθη σχεδὸν κατὰ λέξιν ἀπὸ τὸ 17 ἄρθρον τοῦ Γαλλικοῦ ἀστικοῦ κώδικος, ἐν τῷ ὁποίῳ ὅμως ὑπῆρχε προσθήκη καὶ τρίτης περιπτώσεως, καθ’ ἣν ἀποβάλλεται ἡ γαλλικὴ ἰθαγένεια διὰ τῆς παρατεταμένης διαμονῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἄνευ προθέσεως παλινοστίας. Ἐπιτρέπεται ν’ ἀνακτήσῃ τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν ὁ οὕτως ἀποβαλὼν αὐτὴν, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὸ ἄρθρον 27 τοῦ αὐτοῦ νόμου, ὅπερ ἀπαιτεῖ ἐπάνοδον εἰς τὴν Ἑλλάδα, δήλωσιν εἰς τὴν ἁρμοδίαν δημοτικὴν ἀρχὴν, κατοικίαν ἐν αὐτῇ ἐπὶ ἓξ μῆνας, καὶ ὅρκον τοῦ Ἕλληνος ἐνώπιον τοῦ νομάρχου. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Πλατανιώτης ἦτο ἀρχικῶς Ἕλλην,—δὲν γνωρίζω τὰ κατ’ αὐτόν...

§228ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ ἀπαντήσητε,—ἂν γνωρίζητε,—ἐὰν εἰς τὴν Ῥουμανίαν καὶ εἰς τὴν Ῥωσσίαν οἱ ὑπήκοοι Ἕλληνες διατελῶσιν εἰς κατάστασιν ἀνάγκης ἐπιτακτικῆς, νὰ ποιῶνται δήλωσιν περὶ προσκτήσεως εἴτε τῆς ῥουμανικῆς εἴτε τῆς ῥωσσικῆς ὑπηκοότητος, διότι ἄνευ αὐτῆς δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι κτήματα.

§229Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι τῆς ὑπηκοότητος, ἀλλὰ περὶ πληρώσεως διατάξεών τινων, αἵτινες δίδουσιν εἰς αὐτοὺς δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν οἱ ἀλλοδαποί.

§230Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν διατελῶ ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ζητήματος τούτου. Γνωρίζω ἀκριβῶς καὶ τὸ ζήτημα τῆς ὑποθέσεως Ζάππα καὶ τὴν κατάστασιν ἐν Ῥουμανίᾳ. Γνωρίζω τὴν διάκρισιν μεταξὺ μεγάλης καὶ μικρᾶς πολιτογραφήσεως. Σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ τῆς μικρᾶς πολιτογραφήσεως, ἐνῷ ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῆς μεγάλης. Ὑπάρχει δὲ μεγάλη διαφορά. Ἡ μὲν μικρὰ πολιτογράφησις, ἀποκτωμένη διὰ δηλώσεως, παρέχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀποκτήσῃ ὁ δηλῶν ἀκίνητα καὶ ἄλλα τινὰ ἀστικὰ δικαιώματα, ἐνῷ ἡ μεγάλη πολιτογράφησις εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ ἄρθρον 23. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, γνωρίζω καὶ μεγαλειτέραν ἀνάγκην ἀκόμη, τὴν ἀνάγκην τῆς τηρήσεως τοῦ θεμελιώδους νόμου, καὶ ἂν οὗτος ἔχῃ πλημμελείας τοιαύτας, οἵας λέγετε, ἴσως προστίθεται οὕτω μέγα ἐπιχείρημα ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες σκέπτονται περὶ ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος.

§231Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἔχετε, παρακαλῶ, ἀποδείξεις περὶ τῆς ἀπωλείας τῆς ἰθαγενείας;

§232Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Πλατανιώτης, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν σήμερον ἔχῃ τὴν ἰθαγένειαν καὶ ἐὰν πεισθῶμεν ὅτι σήμερον δὲν τὴν ἔχει, δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Τώρα, ἐκτὸς ἑνὸς τηλεγραφήματος, τὸ ὁποῖον ἀπεστάλη ὑπό τινος Βουτσινᾶ, καὶ τὸ ὁποῖον δικαίως δὲν ἐθεωρήθη ἐπαρκές, προσάγονται ἤδη αἱ ἑξῆς ἀποδείξεις. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Δωρίδος κ. Μαστραπᾶ ὁ ἐν Ὀδησσῷ Ἕλλην πρόξενος κ. Βουτσινᾶς τηλεγραφεῖ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τὰ ἀκόλουθα (ἀναγινώσκει): «Avons certifié nationalité Georges Plataniotis sur base certificat maire Cahoul.» Ὁ κ. Πρόξενος Ὀδησσοῦ σᾶς βεβαιοῖ, ὑπὸ τὴν ἐπισημότητα τῆς ἀρχῆς του, ἀδιστάκτως, ὅτι ὁ κ. Πλατανιώτης εἶναι ὑπήκοος Ῥῶσσος· τοῦτο δὲ ἀντλεῖ ἐκ πιστοποιητικοῦ, ὅπερ ἔλαβεν ἀπὸ τὸν Ῥῶσσον δήμαρχον τοῦ δήμου, εἰς ὃν εἶναι ἐγγεγραμμένος ὁ κ. Πλατανιώτης. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι καὶ κατὰ τὰς ἐπισήμους ἀποδείξεις ὁ κ. Πλατανιώτης εἶναι ὑπήκοος Ῥῶσσος. Ἔπρεπε μὲν ὁ ἴδιος ν’ ἀποδείξῃ τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, ἀποκρούων τὴν ἔνστασιν, ἀλλὰ δὲν ἔπραξε τοῦτο· ἰδοὺ ὅμως, ὅτι προσάγονται ἐγκαίρως εἰς τὴν Βουλήν...

§233ΛΕΒΙΔΗΣ. Ποῦ βασίζετε τὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι ὁ Πλατανιώτης πρέπει ν’ ἀποδείξῃ;

§234Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸν βασίζω εἰς τοὺς συγγραφεῖς. Μελετήσατε, παρακαλῶ, τὸν Dalloz εἰς τὴν λέξιν droit politique.

§235ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἰς ποῖον νόμον τὸν βασίζετε;

§236Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πρὸ πάντων εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τὴν ἑρμηνείαν τὴν λογικὴν καὶ τὴν γραμματικὴν, ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα δὲν δύναταί τις νὰ ἐκλεχθῇ Βουλευτὴς, ἐὰν δὲν ἦναι πολίτης Ἕλλην.

§237ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀποδείξατε, ὅτι δὲν εἶναι.

§238Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καὶ τί ἔπραξα μέχρι τοῦδε;... Ἀλλὰ διατὶ σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν συζητοῦνται τοιαῦτα ὑψηλὰ ζητήματα σπασμωδικῶς τὴν ἑνδεκάτην ὥραν τῆς νυκτός;

§239ΑΛ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Διότι δὲν ἔχετε ἀποδείξεις· καὶ λυποῦμαι διότι αὐτὸ τὸ θέμα ἐξελέξατε.

§240Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ σᾶς ἀνακοινώσω ὁποίας πληροφορίας ἔχω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου;

§241Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ μάλιστα

§242Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πλατανιώτης, τὸν ὁποῖον δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω, μόλις δὲ τελευταῖον συνήντησα, ἐγεννήθη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ναυπακτίας ἐκ γονέων Ἑλλήνων πολιτῶν, ὁ δὲ πάππος αὐτοῦ εἶχε τὴν τιμὴν νὰ συναγωνισθῇ ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Πατρίδος. Ὁ κ. Πλατανιώτης μετέβη εἰς Ρουμανίαν, καὶ μετὰ ταῦτα εἰς Ρωσσίαν, ἔνθα ἐπεδόθη εἰς ἐργασίας γεωπονικὰς, καὶ ἀπέκτησε τὸ δικαίωμα νὰ γείνῃ ἰδιοκτήτης ἐν Ρουμανίᾳ καὶ εἶτα καὶ ἐν Ρωσσίᾳ. Κατὰ τὸ 1863 ὁ τότε Ἡγεμὼν τῆς Ρουμανίας Κούζας ἐπειράθη νὰ δημεύσῃ τὴν περιουσίαν τοῦ Εὐαγγέλου Ζάππα, διότι ἠμφισβήτει τὴν ἑλληνικὴν ἐθνικότητα αὐτοῦ, καὶ ἑπομένως τὸ δικαίωμα αὐτοῦ νὰ διαθέσῃ αὐτήν, διατεινόμενος, ὡς εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι πολίτης Ἕλλην. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τυγχάνων τότε, προσεπάθησα νὰ ἀμυνθῶ κατὰ τῆς ἐπιδρομῆς ταύτης τῆς Ρουμανικῆς Κυβερνήσεως, μοὶ παρέσχε δὲ τὴν συνδρομήν του ὁ μακαρίτης Κωνσταντῖνος Ζάππας, ὅστις τότε δὲν ἦτο γνωστός, διότι δὲν εἶχεν ἀποκτήσει τὴν περιουσίαν, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησε μετὰ ταῦτα. Δι’ αὐτοῦ κατώρθωσα νὰ βεβαιώσω, ὅτι ὁ Εὐάγγελος Ζάππας δὲν εἶχεν ἀπαλλοτριωθῆ τῆς ἑλληνικῆς ὑπηκοότητος, εἶχε δὲ ἀποκτήσει τὸ ἁπλοῦν δικαίωμα νὰ ἔχῃ ἰδιοκτησίας, χωρὶς νὰ διαῤῥήξῃ τοὺς δεσμοὺς, οἵτινες τὸν συνέδεον μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, καὶ ἠναγκάσθη οὕτως ὁ Ἡγεμὼν Κούζας νὰ παραιτήσῃ τὰς ἀξιώσεις του, καὶ ἡμεῖς νὰ ὑποκατασταθῶμεν εἰς τὴν περιουσίαν τοῦ Ζάππα. Ὁ κ. Πλατανιώτης εὑρίσκεται ὑπὸ αὐτὰς ταύτας περιστάσεις. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι πρόξενός τις ἄμισθος ἐν Ρενίῳ, τὸν ὁποῖον οὐδεὶς ἠρώτησεν, οὐδὲ ἐὰν ἦναι πολίτης Ἕλλην ὁ κ. Πλατανιώτης, οὐδὲ ἐὰν ἐξελέγη βουλευτὴς, αὐτὸς αὐτόκλητος ἀνέφερε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι, ἐπειδὴ ἔμαθεν ὅτι ἐξελέγη βουλευτὴς Ναυπακτίας Πλατανιώτης τις, κατήγγειλεν αὐτὸν, ὅτι δὲν εἶναι πλέον πολίτης Ἕλλην, ἀλλὰ πολίτης Ρῶσσος· ὡς ἔμαθεν δὲ, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τούτου. Δὲν γνωρίζω ἂν ἔλαβεν αὐτὰς, καὶ ποίας ἔλαβεν· ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι, ὅτι ὁ κ. Πλατανιώτης, ἢ δὲν ἠξεύρω τίς ἄλλος...

§243ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐγώ.

§244ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εὐχαριστῶ... Ὁ κ. Κοκκέβης μοὶ ἔδωκεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν πιστοποιητικὸν, τὸ ὁποῖον εἶναι «ἀπόσπασμα τοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν τηρουμένου μητρῴου τῶν ἀῤῥένων τοῦ δήμου Προσχίου τῆς ἐπαρχίας Ναυπακτίας» (ἀναγινώσκει): «Αὔξων ἀριθμὸς Μητρῴου 162. Πλατανιώτης Γεώργιος Μιχαὴλ, ἡλικία ἐτῶν εἴκοσιν ὀκτὼ (28), ἔτος γεννήσεως χίλια ὀκτακόσια πεντήκοντα ἓν (1851).» Ἐκ τοῦ ὁποίου δηλοῦται, ὅτι ὁ κ. Πλατανιώτης ἦτο πολίτης Ἕλλην κατὰ τὸ 1851. Ἂν ἔκτοτε ἀπώλεσε τὴν ἑλληνικὴν ἐθνικότητα, ἢ ὄχι, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀπαιτήσητε ἀπ’ αὐτὸν νὰ σᾶς ἀποδείξῃ ὅτι δὲν τὴν ἀπώλεσε, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποχρεωθῇ ν’ ἀποδείξῃ ἀρνητικὰς προτάσεις. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐκ καλῆς προαιρέσεως καὶ ἐξ εὐλαβείας πρὸς τοὺς θεσμοὺς τοῦ Κράτους διστάζετε νὰ ἀναγνωρίσητε τὸν κ. Πλατανιώτην ὡς πολίτην Ἕλληνα, κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡμεῖς ἔχομεν δίκας, ὡς Κράτος, ἐνώπιον Ρουμανικῶν δικαστηρίων, αἱ ὁποῖαι ἀντικείμενον ἔχουσι τὴν ἰδιότητα ἀνδρῶν, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἀξιοῦμεν Ἕλληνας· γνωρίζω δὲ προσέτι, ὅτι ἡ ἀξίωσις καὶ οἱ δισταγμοὶ ὑμῶν δὲν μοὶ φαίνονται ἐντελῶς εὔλογοι, ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος ἐκτελεῖται ἀκόμη, καὶ τὸν ὁποῖον ἐγὼ παρεκάλεσα κατὰ τὸ 1891 τὴν Βουλὴν διὰ νομοσχεδίου, ἵνα καταργήσῃ, ἡ δὲ Βουλὴ ἐψήφισε καὶ ὁ Βασιλεὺς ἐκύρωσε τὸ νομοσχέδιον, καὶ κατηργήθη ὁ νόμος οὗτος, ἀλλὰ τὸν ὁποῖον ἐπανέφερε πάλιν ὁ κ. τέως Πρωθυπουργός, κατὰ τὸν ὁποῖον νόμον ἀρκεῖ τις νὰ ἔλθῃ εἰς Ἑλλάδα καὶ νὰ ποιήσηται δήλωσιν ὅτι θέλει νὰ ἦναι πολίτης Ἕλλην, καὶ γίνεται τότε ἀμέσως πολίτης Ἕλλην, δυνάμει δὲ τοῦ ὁποίου οἱ ἐκλογικαὶ κατάλογοι τοῦ δήμου Ἀθηνῶν καὶ τοῦ δήμου Πειραιῶς ἐπληρώθησαν ὑπὸ χιλιάδων ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι δι’ οὐδενὸς δεσμοῦ συνδέονται μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, καὶ οὐ μόνον ἐπληρώθησαν, ἀλλὰ πληροῦνται καθ’ ἑκάστην, ἐφέτος δέ, ἄν τὸ δικαστήριον τῶν Ἀθηνῶν δὲν ἐλάμβανε τὴν σοφὴν πρόνοιαν νὰ σώσῃ τὸν δῆμον Ἀθηναίων ἀπὸ τὴν ἔφοδον αὐτῶν, τῶν οὕτω γιγνομένων Ἑλλήνων, θὰ ἦτο ἀμφίβολον, ἂν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν νομίμους ἐκλογὰς ἐν Ἀθήναις. Καὶ κατὰ ταύτην τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὡς εἶπον, ἔχομεν ἀνοίξει τὰς πύλας τοῦ Βασιλείου καὶ δεχόμεθα ὡς ἐκλογεῖς πάντας, ἡμεῖς ἀμφισβητοῦμεν τὴν ἐθνικότητα τοῦ ἐκλεχθέντος Πλατανιώτου, τοῦ ἐγγόνου ἀνδρὸς ὑπηρετήσαντος τὴν Πατρίδα, γεννηθέντος ἐν Ἑλλάδι, ἀποκτήσαντος δὲ τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ ἰδιοκτησίαν ἐν Ρουμανίᾳ καὶ Ρωσσίᾳ, ἐνῷ ἀγνοοῦμεν ἄν αὐτὸς διέῤῥηξε διὰ τῆς πράξεώς του ταύτης τοὺς δεσμούς, οἱ ὁποῖοι τὸν συνδέουσι μὲ τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον! Ἄν ἡ Ρωσσικὴ Κυβέρνησις ἤθελε προτείνει δισταγμούς, ἄν ἤθελε μᾶς ἐρωτήσει, πῶς δεχόμεθα εἰς τὸ Βουλευτήριον ὑπήκοον Ρῶσσον, ἄν ἡ Ρωσσία τέλος πάντων ἔκρινεν, ὅτι εἷς ὑπήκοος αὐτῆς ἠθέτει τὰς πρὸς τὸ Ρωσσικὸν Κράτος ὑποχρεώσεις του, καὶ διέγραφεν αὐτὸν ἐκ τῶν μητρῴων τοῦ Ρωσσικοῦ Κράτους, θὰ ἐννοοῦμεν πάντως τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς Ρωσσίας· ἀλλὰ ἡμεῖς νὰ παριστάμεθα, λόγῳ ὅτι πρόκειται νὰ σώσωμεν τὸ Σύνταγμα, ἀμφισβητοῦντες τὴν ἰθαγένειαν ἑνὸς ἐκλεχθέντος ὑπὸ 5,000 Ἑλλήνων πολιτῶν, νομίζω ὅτι δὲν πράττομεν πρᾶξιν, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§245Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος μὲ διέκοψε, καὶ εὐχαρίστως ἤκουσα αὐτοῦ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως νὰ τῷ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων, ὅτι συνωμολόγησε τὸ πρῶτον μέρος, ὡς πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἀποδείξεως τῆς ἰθαγενείας του, ἣν ἔχει ὁ κ. Πλατανιώτης· ὑπεστήριξεν ὅμως, ὅτι δὲν ὑπεχρεοῦτο εἰς ἀρνητικὴν ἀπόδειξιν· ἀλλ’ ἀκριβῶς περὶ τούτου πρόκειται. Κομίζονται ἐνταῦθα καὶ ἄλλαι ἀποδείξεις, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἐδόθη ὁ καιρὸς νὰ ἀναφέρω ἁπάσας, χάρις εἰς τὰς πολλὰς διακοπάς. Ὡμίλησα μόνον περὶ τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ προξένου κ. Βουτσινᾶ· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ ἕτερον τηλεγράφημα τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας ἐν Πετρουπόλει, ἐκ μέρους τοῦ ἐπιτετραμμένου κ. Τομπάζη, τὸ ὁποῖον ἀπεστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου βεβαιοῦται ῥητῶς, ὅτι ὁ κ. Πλατανιώτης ἦτο πρὶν ὑπήκοος Ρουμάνος, ὄχι Ἕλλην, καὶ ὅτι ἀπὸ ὑπηκόου Ρουμάνου ἐγένετο ὑπήκοος Ρῶσσος κατὰ τὸ 1891. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ τηλεγράφημα τοῦτο (ἀναγινώσκει): «Georges Plataniotis sujet Roumain fait naturalisé russe en 1891.» Ὑπάρχει καὶ τρίτη ἀπόδειξις, περὶ τῆς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσω, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἐγὼ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἶχον σκοπὸν νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν δίδω καμμίαν σημασίαν, διότι, μόλις τὴν ἀνέγνωσα, τὴν ἐθεώρησα ὕποπτον. Τὸ αὐθόρμητον τοῦ κ. ἀμίσθου προξένου ἐγέννησε καὶ εἰς ἐμὲ μεγάλας ὑπονοίας, καὶ δὲν τὰς ἀνέφερον κἄν· δὲν δύναμαι ὅμως νὰ μὴ δώσω καμμίαν προσοχὴν εἰς τὰ τηλεγραφήματα Ἕλληνος προξένου καὶ τοῦ ἐπιτετραμμένου τῆς Ἑλλάδος ἐν Πετρουπόλει, οἵτινες, ἐν γνώσει τῶν διακρίσεων τῆς μικρᾶς καὶ τῆς μεγάλης δημοποιήσεως, τηλεγραφοῦσιν ἐπισήμως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, μὴ ἀγνοοῦντες δὲ καὶ διὰ ποίαν συζήτησιν εἶχον ζητηθῆ αἱ πληροφορίαι αὗται, ὅτι εἶναι ὑπήκοος Ῥῶσσος. Καὶ πολὺ ἐπρόσεξα εἰς τὴν σπουδαίαν βεβαίως ἀντίῤῥησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος συναδέλφου, ὅτι, ἂν τὰ πράγματα εἶχον ὡς παρεστάθησαν, δὲν ἤθελε συμφέρει ἴσως ἡ συζήτησις· ἀλλ’ ἐκ τῶν πιστοποιητικῶν ἀποδεικνύεται, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ μικρᾶς πολιτογραφήσεως, ἀλλὰ περὶ τῆς μεγάλης· αὐτὸ τοὐλάχιστον πιστοποιοῦσι τὰ δύο πιστοποιητικὰ, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέγνων. Ἐγὼ, Κύριοι, ἓν καθῆκον ἐξεπλήρωσα· εὑρισκόμενος εἰς τὸ τμῆμα, κατ’ ἀνάγκην ἤκουσα τὴν ἔνστασιν· συνεφώνησα δὲ μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ὑπὲρ τῆς ἀποῤῥίψεως αὐτῆς, ὡς ἀναποδείκτου· ὅταν ὅμως προσεκομίσθησαν τοιαῦται ἀποδείξεις, ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ὑποβάλω ταύτας εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ ἂς ἀποφασίσῃ.

§246Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀναγνωρίζω τὴν καλὴν πίστιν ὑμῶν, καὶ ἀνομολογῶ, ὅτι ὑμεῖς ἐκ ζήλου καὶ ἐξ εὐλαβείας πρὸς τοὺς θεσμοὺς τῆς Πατρίδος προβάλλετε τοὺς δισταγμοὺς ὑμῶν, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ διστάσητε, ἂν αἱ πληροφορίαι τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων ἦναι εἰλικρινεῖς καὶ προϊὸν πεποιθήσεως καὶ ἐνδιαφέροντος ὑπὲρ τῶν θεσμῶν τοῦ τόπου. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν Πρεσβείαν, ἀμφιβάλλω ἂν ὁ διευθύνων τὴν Πρεσβείαν γνωρίζῃ καλῶς τὰς διαφόρους διακρίσεις τῆς πολιτογραφήσεως ἐν Ῥωσσίᾳ, ἢ ἀνέφερεν ἁπλῶς, ὅτι εἶναι naturalisé, ἀμφιβάλλω δὲ προσέτι, ἂν δὲν διεβίβασεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ὁ πρόξενος ὑπέβαλε, χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ, ἂν αὗται ἦναι ἀκριβεῖς, ἢ ἂν καὶ αὐτοὶ ἐσύγχυσαν τὰ πράγματα, ὑπολαβόντες ὅτι εἶναι naturalisation καὶ ἡ ἀπόκτησις τοῦ δικαιώματος τῆς ἀποκτήσεως ἰδιοκτησίας ἐν Ῥωσσίᾳ. Μοὶ φαίνεται ἀληθῶς, ὅτι δὲν εἶναι ἀπίθανον, ὅτι ἡ Πρεσβεία ἐτηλεγράφησεν εἰς τὸν πρόξενον, ἐρωτήσασα ἂν ὁ κ. Πλατανιώτης ἀπέβαλε τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, ὅτι ὁ πρόξενος ἔγραψεν ἀνεξετάστως, ὅτι εἶναι naturalisé, ἀνέφερε δὲ καὶ ἡ Πρεσβεία αὐτὸ τὸ ὑπὸ τοῦ προξένου γραφὲν αὐτῇ. Ἐκ πληροφορίας τόσον ἁπλῆς καὶ γενικῆς εἶναι δύσκολον, ὑποθέτω, ν’ ἀποφήνηταί τις ἀπόφανσιν τόσον σοβαράν. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι ἐνδέχεται καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἐνόμισεν ὅτι ἔχει ἀνάγκην συμπληρώσεως τῶν τοιούτων πληροφοριῶν. Ἀλλ’ ἐπὶ πᾶσιν ἐρωτῶ, ποῖος εἶναι ὁ κίνδυνος τοῦ Κράτους, ἐν ᾧ τοῦτο ἔχει ἀνοίξει τὰς πύλας του πρὸς πάντα θέλοντα νὰ γείνῃ πολίτης Ἕλλην, καὶ ἑπομένως ἐκλογεὺς ἢ ἐκλόγιμος; Ἀφοῦ ἐντὸς δύο ἡμερῶν δύναται ἕκαστος ν’ ἀποκτήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ νὰ γείνῃ ἐκλογεὺς, ποῖος κίνδυνος ὑπάρχει; Ἂν δ’ ἡ Ῥωσσία ἤθελε νομίσει ἑαυτὴν ἀδικουμένην ἀπὸ τὸν κ. Πλατανιώτην, ἐν ᾗ περιπτώσει οὗτος θὰ εἶχεν ἐγγραφῆ ὡς πολίτης Ῥῶσσος καὶ θὰ εἶχε διαῤῥήξει τοὺς δεσμούς του μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, ἀπόκειται εἰς τὴν Ῥωσσίαν νὰ τὸν διαγράψῃ ἀπὸ τοὺς ἐλέγχους αὐτῆς, νὰ ἀποπέμψῃ αὐτὸν ἀπὸ τὰς τάξεις τῶν ὑπηκόων τοῦ Κράτους, ἀφοῦ οὗτος οὕτω διεχειρίσθη τὴν εἰς τὸ Κράτος ἐκεῖνο πολιτογράφησίν του.

§247Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τοῦτο εἶναι ἔργον συνειδήσεως, ἔργον κρίσεως τῶν Βουλευτῶν. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ δύνανται νὰ τὸ ἐκτιμήσωσι, δὲν ἔπρεπεν ὅμως νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ τὸ παράπονον.

§248Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι, ὄχι.

§249Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, τοὐλάχιστον, πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός μου, ἐθεώρησα ἐπαρκῆ τὰ λεχθέντα. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἐζήτησε περισσοτέρας πληροφορίας...

§250Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω.

§251Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μάλιστα. Εἶχον σκοπὸν νὰ τὸ εἴπω, ἀλλὰ δὲν μὲ ἄφησαν οἱ κύριοι συνάδελφοι... Ἐζήτησε συμπλήρωσιν τῶν πληροφοριῶν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ἐπαρκεῖς αὐτὰς τὰς ἀποδείξεις, ἃς προβῇ εἰς τὴν ἀπόφασίν της. Ὅσον τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, τὰς θεωρῶ ἐπαρκεῖς. Ἀλλ’ ἂν ἡ Βουλὴ τὰς θεωρῇ ἐπαρκεῖς, βεβαίως πρέπει νὰ δεχθῇ τὴν ἔνστασιν· ἂν ὅμως νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ συμπληρωθῶσιν αἱ πληροφορίαι, δύναται ν’ ἀναβάλῃ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν κ. Πλατανιώτην.

§252ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Τώρα, ὅτε ἔφθασεν ὁ κόμπος εἰς τὸ κτένι! (γέλωτες).

§253ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐτελείωσα ὡς πρὸς τὴν ἔνστασιν αὐτήν. Ἡ ἐκλογὴ, Κύριοι, προσεβλήθη καὶ διὰ μίαν ἄλλην σπουδαιοτάτην ἔνστασιν. Ἀφοῦ ἔλαβον τὸν λόγον ἐδῶ, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην, μεθ’ ὅλην τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν ἐπὶ ὁμοίου ζητήματος, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Προσεβλήθη καὶ ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Καναβοῦ, ὡς ἀνηλίκου. Δὲν διατελῶ ἐν ἀγνοίᾳ τῆς χθεσινῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τοῦτο δὲν μὲ ἐμποδίζει νὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα ἐνώπιον τοῦ τμήματος, καὶ τὴν ὁποίαν ἐσημείωσα ῥητῶς πρὸ τῆς ὑπογραφῆς μου ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ. Βεβαίως, ἕνεκα τοῦ προκεχωρημένου τῆς ὥρας, θέλω ἀρκεσθῆ εἰς ὀλίγιστα, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τοιοῦτον, κατ’ ἐμὲ, ὥστε ἠδύναντο πολλὰ νὰ λεχθῶσι, καὶ μάλιστα μετὰ τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν πλειότερα. Πόσον ῥητὴ εἶναι ἡ διάταξις, ὅλοι γνωρίζομεν. Ὑπάρχει ὅμως παρανόησις, διότι τινὲς συνάδελφοι, ἐν καλῇ πίστει, ὡς ἐγὼ ἀντελήφθην, νομίζουσιν ὅτι δύνανται ἐξ ἐπιεικείας νὰ ἀνοίγωσι τὴν θύραν τῆς Βουλῆς εἰς τοὺς ἀνηλίκους· ὑπάρχουσιν ἄλλοι, οἵτινες νομίζουσιν, ὅτι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ παραδεχθῶσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει φραγμὸς συνταγματικὸς, καὶ ἐπὶ τέλους καὶ καμμία ζημία δὲν γίνεται, διότι γίνεται σύγκρισις μεταξὺ ἀνηλίκου (ἐννοῶ συνταγματικῶς), ὁ ὁποῖος ἔχει μεγαλειτέραν ἱκανότητα ἀπὸ ἄλλον, γέροντα τυχὸν ἀνίκανον. Πλάνη, κύριοι συνάδελφοι, καὶ πλάνη, εἰς τὴν ὁποίαν παρεσύρθησαν οἱ οὕτω σκεπτόμενοι ἀπὸ τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ συμβαίνοντα. Τὸ Σύνταγμα ῥητῶς ἀπαγορεύει εἰς τὸν μὴ συμπληρώσαντα τὸ 30ὸν ἔτος νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ διπλῆ γνώμη περὶ τούτου. Καὶ βεβαίως τὸ προηγούμενον πληθύος παρανομιῶν δὲν δύναται νὰ δικαιολογήσῃ καμμίαν ἀπόφασιν. Εὑρίσκομαι, Κύριοι, ἐγὼ τοὐλάχιστον, εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εὑρέθη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτὴς χθὲς, νὰ ὑποστηρίξω σήμερον ὅ,τι πάντοτε ὑπεστήριξα. Διότι καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Ζαΐμη, τὴν ἀκυρωθεῖσαν ἄλλοτε ἕνεκα ἀνηλικότητος, καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν ἄλλου συναδέλφου, τοῦ κ. Χατζηπέτρου, ὅτε δὲν ἐτέθη μὲν τὸ ζήτημα τῆς ἀνηλικότητος εἰς ψηφοφορίαν, ἀλλ’ ἐγὼ ἠγόρευσα, καὶ εἰς ἄλλας ἐκλογὰς, πάντοτε τὰ αὐτὰ ὑπεστήριξα, καὶ πάντοτε τὰ αὐτὰ θὰ ὑποστηρίξω. Πόθεν ὅμως ἡ πλάνη; ἀπὸ τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ συμβαίνοντα. Λησμονοῦσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ παρασυρόμενοι, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Βουλὴ εἶναι συντακτικὸν Σῶμα. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, εἶπέ τις ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Βουλὴ μόνον τοὺς ἄνδρας δὲν δύναται νὰ κάμῃ γυναῖκας, διότι πάντα τὰ λοιπὰ δύναται ν’ ἀποφασίσῃ· καὶ εἶπε τοῦτο, θέλων νὰ παραστήσῃ, ὅτι μόνον πρὸ τῶν φυσικῶς ἀδυνάτων ὀπισθοχωρεῖ. Καὶ μολαταῦτα, Κύριοι, μεθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν παντοδυναμίαν τοῦ Ἀγγλικοῦ Κοινοβουλίου, δὲν ἐπιτρέπεται ἐκεῖ ἡ εἴσοδος εἰς τοὺς μὴ συμπληρώσαντας τὸ εἰκοστὸν πρῶτον ἔτος τῆς ἡλικίας των, ὅπως ψηφοφορῶσι.

§254Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πλανᾶσθε.

§255Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐσπεύσατε νὰ μὲ διακόψητε· διότι ἀκριβῶς ἤθελον σᾶς ἐξηγήσει, ὅτι, κατὰ κοινοβουλευτικὰ προηγούμενα, ἐπιτρέπεται μὲν ἡ εἴσοδος καὶ τὸ λαλεῖν, οὐχὶ ὅμως καὶ τὸ ψηφοφορεῖν.

§256ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, εἶναι ἀκριβές.

§257Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τοῖς ἐπιτρέπει νὰ εἰσέρχωνται, νὰ ἀγορεύωσιν, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ νὰ ψηφοφορῶσιν. Ἴσως παρασύρονται καὶ ἀπὸ τὰ ἐν Γαλλίᾳ συμβαίνοντα· ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει συνταγματικὴ διάταξις, καθόσον ἡ σχετικὴ περὶ εἰκοσιπενταετοῦς ἡλικίας τοῦ ἐκλογίμου διάταξις ἀνεγράφη εἰς τὸ ἄρθρον 6 τοῦ ἀπὸ 30 Νοεμβρίου 1875 ἐκλογικοῦ ὀργανικοῦ νόμου· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, ἐκεῖ, τοὐλάχιστον ἐγώ, δὲν εὗρον παράδειγμα εἰσόδου ἐνηλίκου, μολονότι δὲν ὑπάρχει συνταγματικὴ διάταξις, καὶ ἂν ἡ ὥρα δὲν ἦτο προκεχωρημένη, ἤθελον σᾶς ἀναγνώσει πολλὰς ἐκ τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν τῶν Γαλλικῶν Βουλῶν, κατὰ τὰς ὁποίας πάντοτε ὁμοιομόρφως ἀπεφάνθησαν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα περιπλέκεται παρ’ ἡμῖν εἰς τὸ στάδιον τῶν ἀποδείξεων. Ἐκεῖ ἀρχίζει, ὑπὸ τὸν τύπον τῆς οἰκονομίας, ἓν εἶδος διαστροφῆς· ἕκαστος θέλει νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ψῆφόν του, παρασυρόμενος ἀπὸ τὴν ζωηρότητα τοῦ νέου, ἀπὸ τὴν ἐλπίδα τοῦ μέλλοντος, ἢ ἀπὸ ἄλλον τινὰ λόγον, καὶ δίδει ὡς λόγον εἰς τὴν συνείδησίν του, ὅτι δὲν ἐπείσθη δῆθεν ἀπὸ τὰς προσκομιζομένας ἀποδείξεις, καὶ πολλάκις καὶ ἂν αὗται στηρίζωνται εἰς ληξιαρχικὰς πράξεις. Ἤκουσα χθὲς καὶ ἀνέγνων μάλιστα, ὅτι ἀπαιτεῖται ληξιαρχικὴ πρᾶξις. Ποῦ τὸ στηρίζουν οἱ Κύριοι;

§258Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§259Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἀνεφύη ἀπειράκις εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ παρ’ ἡμῖν. Πάντοτε δὲ ὑπεστηρίχθη εὐλόγως, ὅτι πᾶν ἀποδεικτικὸν μέσον ἤρκει. Θέλετε εὕρει καὶ εἰς τὸν Dalloz (Droit politique ἀριθ. 127) κατὰ μετάφρασιν ταῦτα: (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἡλικία τοῦ ἐκλογίμου δύναται νὰ ἀποδειχθῇ καὶ δι’ ἄλλων μέσων, ἐκτὸς τῶν ληξιαρχικῶν πράξεων. Τὰ Κοινοβούλια, κρίνοντα τὴν ἱκανότητα τῶν ἐκλογίμων, δὲν περιορίζονται ἐντὸς τοῦ στενοῦ τῶν ἀποδείξεων κύκλου, ὡς τὰ δικαστήρια». Βεβαίως αἱ ληξιαρχικαὶ πράξεις εἶναι ὁ κανονικώτερος τρόπος τῆς ἀποδείξεως, ἀλλ’ οὐδὲν ἄλλο μέσον ἀποδείξεως ἀποκλείεται πρὸς μόρφωσιν τῆς πεποιθήσεως. Ἐνώπιον τῶν Γαλλικῶν Βουλῶν ἠρκέσθησαν, πρὸς πιστοποίησιν τῆς τελέσεως γάμου, εἰς ἁπλοῦν διαβατήριον, εἰς ἁπλοῦν πιστοποιητικὸν νομάρχου, ὡς θέλετε εὕρει εἰς τὸν Dalloz (Droit politique No. 825–826), εἰς οἱανδήποτε ἀπόδειξιν, εἰς τὴν φυσιογνωμίαν, εἰς τὴν διαβεβαίωσιν συναδέλφου ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς του. Ὥστε τὸ ζήτημα τῶν ἀποδείξεων νομίζω ὅτι δὲν ἐτέθη ἐκεῖ, ὅπου εἶναι, καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν συζήτησιν, διότι φαίνονταί τινες νομίζοντες ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὡρισμένας ἀποδείξεις, καὶ δὴ κατὰ πανηγυρικὸν τύπον! Ὑπάρχει ἔτι καὶ ἄλλη πλάνη, κατὰ τὴν γνώμην μου, διότι φρονοῦσί τινες, ὅτι ὀφείλει ὁ ἐνιστάμενος νὰ προσκομίζῃ τὴν ἀπόδειξιν· περὶ τούτου ὡμίλησα πρὸ μικροῦ, ὑποστηρίζων ὅτι, προκειμένου περὶ τῶν προσόντων, ὀφείλει ὁ Βουλευτὴς, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκλογὴ προσβάλλεται, ν’ ἀποδείξῃ, γενομένης ἀντιῤῥήσεως, ὅτι ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν· ὀφείλει νὰ νομιμοποιηθῇ. Καὶ περὶ τούτου τὰ δέοντα εὑρίσκει ὁ ἐνδιαφερόμενος εἰς τὸν Dalloz (Droit politique No. 827–828). Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, Κύριοι, —διὰ νὰ τελειώσω τὴν ὁμιλίαν μου, — προσεκομίσθησαν αἱ ἑξῆς ἀποδείξεις· ἓν πιστοποιητικὸν, διὰ τοῦ ὁποίου βεβαιοῦται ἡ τέλεσις τοῦ γάμου τῶν γονέων τοῦ κ. Καναβοῦ, πιστοποιητικὸν τοῦ ἀρχιεπισκόπου Φθιώτιδος, κατὰ τὸ ὁποῖον (ἀναγινώσκει): «Καθ’ ἃ ἐξάγεται ἐκ τῶν ἀρχείων τῆς καθ’ ἡμᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς, ὑπ’ ἀριθ. 98 καὶ ἡμερομηνίαν 16 Ἀπριλίου 1865 ἐξεδόθη ἄδεια, δι’ ἧς διετάσσετο ὁ τότε ἐφημέριος τοῦ χωρίου Ἀγᾶ τοῦ δήμου Σπερχειάδος Κωνσταντῖνος νὰ στεφανώσῃ τὸν ἐκ τοῦ δήμου Ἀποδοτίας Νικόλαον Λ. Καναβὸν μετὰ τῆς Μαριγὼς Εὐαγγέλου Κοντογιάννη, κατοίκου τοῦ χωρίου Ἀγᾶ, εἰς γάμον πρῶτον.» Ἀκριβῶς πρὸ 30 ἐτῶν ἐτελέσθη ὁ γάμος, κατὰ τοὺς φυσικοὺς δὲ νόμους, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ κ. Καναβὸς εἶχε γεννηθῆ πρὸ τῆς 16 Ἀπριλίου 1865. Ἐκτὸς ὅμως τούτου προσάγεται καὶ ἕτερον πιστοποιητικόν, ἐκ τοῦ μητρῴου τῶν ἀῤῥένων, κατὰ τὸ ὁποῖον φαίνεται ὅτι ἐγεννήθη ὁ κ. Καναβὸς τῷ 1866. Αὐτὰς τὰς ἀποδείξεις νομίζω ἐπαρκεῖς πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἐνστάσεων, ὡς πρὸς μὲν τὸν κ. Καναβὸν, ὡς μὴ συμπληρώσαντα τὴν ἡλικίαν τῶν τριάκοντα ἐτῶν, ὡς πρὸς δὲ τὸν κ. Πλατανιώτην, ὡς ἀπολέσαντα τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν.

§260ΤΟΠΑΛΗΣ. Δι’ ὀλίγων θέλω ἀπασχολήσει ὑμᾶς, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, προσπαθῶν νὰ ῥίψω ὀλίγον φῶς ἐπὶ τῶν ἐνστάσεων τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος. Καὶ πρῶτον ἔρχεται τὸ ζήτημα τῆς ἀνηλικότητος τοῦ κ. Καναβοῦ, ἣν προσπαθοῦσι ν’ ἀποδείξωσι, στηριζόμενοι ἐφ’ ἑνὸς ἐγγράφου τοῦ ἀρχιεπισκόπου Φθιώτιδος, ὁ ὁποῖος πιστοποιεῖ, ὅτι ὁ Ν. Καναβὸς, πατὴρ τοῦ ἐν λόγῳ Βουλευτοῦ, ἦλθεν εἰς γάμον τὴν 16 Ἀπριλίου 1865. Ἀλλὰ τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἐθεώρησε τὸ τμῆμα ὡς μὴ ἀποτελοῦν ἀρκοῦσαν ἀπόδειξιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐν λόγῳ ἐνστάσεως, δι’ ὃ καὶ οὐδεμίαν ἠδυνήθη νὰ δώσῃ ἀξίαν λόγου προσοχὴν εἰς αὐτό· διότι εἶναι πολὺ πιθανὸν ὁ Καναβὸς νὰ ἦλθεν εἰς δεύτερον γάμον, ὃν μνημονεύει τὸ ἔγγραφον τοῦτο, ὁ δὲ ὑποψήφιος νὰ ἐγεννήθη ἐκ πρώτου γάμου. Τὸ ἕτερον πιστοποιητικὸν εἶναι ἀπόσπασμα τοῦ οἰκείου μητρῴου τοῦ ἀῤῥένων. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀσαφὲς, ἐκληφθὲν ὑπὸ τοῦ τμήματος ὡς συμβολικὸν καὶ μὴ ἀποτελοῦν ἀρκοῦσαν καὶ σαφῆ ἀπόδειξιν περὶ τῆς ἀνηλικότητος τοῦ κ. Καναβοῦ, περὶ τῆς ὁποίας ἑπομένως τὸ τμῆμα δικαίως δὲν ἐπείσθη. Ἐπὶ τῆς ἄλλης ἐνστάσεως κατὰ τοῦ κ. Πλατανιώτου, ἀποβαλόντος δῆθεν τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, λέγω ὅτι ὄντως θὰ ἐλυπούμην, ἂν εἰς μόνας τὰς ἀσθενεῖς ἐμοῦ δυνάμεις ἔπιπτεν ὁ κλῆρος νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ ζητήματος τόσον ὑψηλοῦ καὶ σπουδαίου ὑπὸ ἐθνικὴν ἔποψιν. Εὐτυχῶς ὁ ἡμέτερος σεβαστὸς ἡγέτης ἦλθεν εἰς ἐπικουρίαν μου, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας θεωρῶ πᾶσαν περαιτέρω ἀνάπτυξιν περιττήν. Ἐπιμένω ἐπὶ τῆς μικρᾶς πολιτογραφήσεως τοῦ κ. Πλατανιώτου ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ἡ ὁποία δὲν καλύπτει τὴν ἐν Ἑλλάδι πολιτογράφησιν, καὶ ἥτις, ὑποστηρίζω, ἐξακολουθεῖ ἰσχύουσα ὡς πρὸς τὴν ἐν Ἑλλάδι ἐνάσκησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἀφοῦ ἐν Ῥωσσίᾳ διὰ τῆς μικρᾶς πολιτογραφήσεως δὲν τῷ ἐπιτρέπεται τοιαύτη. Θὰ ηὐχόμην νὰ ἤκουεν αὖθις ἡ Βουλὴ τοὺς λόγους, οἵτινες ἐλέχθησαν τῷ 1879 ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Κουμουνδούρου, ὅτε παρουσιάσθη ἡ αὐτὴ περίπτωσις ἐν τῇ Βουλῇ. Τότε μάλιστα ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Παλατιανὸς εἶχε πράγματι ἀποβάλει τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, ὡς καταταχθεὶς ἐν τῷ ἰταλικῷ στρατῷ ἄνευ ἀδείας τῆς Ἑλλην. Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλήν, καίτοι ἀντιπολιτευόμενος, διότι ὁ σώφρων ἐκεῖνος κυβερνήτης εἶπε τότε τὰ ἑξῆς: «Οὔτε νὰ θιχθῇ ἔπρεπε τοιοῦτον ζήτημα, δυνάμενον νὰ προξενήσῃ σπουδαίαν βλάβην ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν συμφερόντων». Τὸ ῥῆμα τοῦτο δὲν ἐτόλμησα νὰ ἐπαναλάβω ἐγὼ ὡς ἐμὸν, διότι, ἐξερχόμενον τῶν χειλέων ἐμοῦ, θὰ ἔχανεν ἐκείνην τὴν βαρύτητα, ἣν ἔσχεν ἐπὶ τοῦ στόματος τοῦ ἀειμνήστου ἐκείνου ἀνδρός· ὡς Βουλευτὴς ὅμως φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον τοιαύτας περιπτώσεις νὰ σέβηται ἰδιαζόντως, καὶ νὰ ἐκτιμᾷ δεόντως, χαίρω δὲ, βλέπων αὐτὴν τοιαύτην ἔχουσαν τάσιν ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος.

§261ΚΩΝ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠπόρησα χθὲς μεγάλως, ἀκούων διακεκριμένου συναδέλφου, τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Βουλπιώτου, ζητοῦντος νὰ καθιερώσῃ τὸ παράδοξον δόγμα, ὅτι ἐκεῖνος, καθ’ οὗ προβάλλονται ἐνστάσεις περὶ τῆς εἰκονικότητος τῆς ἐκλογῆς, ἐκεῖνος ἔχει καὶ τὸ βάρος τῆς ἀποδείξεως. Ἀλλ’ ἡ ἀπορία μου ἐδιπλασιάσθη, ὅταν ἤκουσα πρὸ ὀλίγου καὶ ἄλλου ἐπίσης νομομαθοῦς συναδέλφου, τοῦ κ. Φιλαρέτου, νὰ ὑποστηρίζῃ τὴν αὐτὴν πρωτάκουστον θεωρίαν. Νομίζω ὅτι τοῦτο, τὸ ὁποῖον διδάσκουσιν ἀμφότεροι οὗτοι, εἶναι ἐντελῶς ἄτοπον, καὶ καμμία νομοθεσία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ τοιοῦτον ἐκτροχιασμὸν τῆς λογικῆς. Ἐὰν καθιεροῦτο τοιοῦτον ἔκτροπον δόγμα, θὰ περιερχόμεθα πάντες εἰς πολὺ δυσάρεστον θέσιν. Τίς θὰ ἠμπόδιζε, λόγου χάριν, οἱονδήποτε ἐξ ἡμῶν νὰ φέρῃ ἔνστασιν κατὰ τοῦ κ. Βουλπιώτου, ὅτι κατετάχθη εἰς τὸ ναυτικὸν τῆς χαριτοβρύτου Ἀνάσσης, καὶ ὅτι ἔλαβε μέρος εἰς τὸν βομβαρδισμὸν, ὡς ὑπασπιστὴς τοῦ λόρδου Σέϋμουρ, τῆς ἀτυχοῦς Ἀλεξανδρείας, ὅτι ἑπομένως ἀπώλεσε τὴν ἐθνικότητά του, καὶ νὰ ἀναγκάσωμεν οὕτως αὐτὸν νὰ τρέχῃ εἰς τὸ Ἀγγλικὸν Ναυαρχεῖον, διὰ νὰ φέρῃ ἀπόδειξιν, ὅτι δὲν λέγομεν ἀλήθειαν, καὶ νὰ ζητῶμεν παρ’ ἄλλου νὰ φέρῃ εἰς ἡμᾶς ἀπόδειξιν, ὅτι δὲν ἐπολέμησε μετὰ τοῦ γαλλικοῦ στρατοῦ ὡς ἐπιλοχίας εἰς τὸ Τομπουκτοῦ; Τὰς ἐνστάσεις πάντοτε πρέπει ν’ ἀποδείξωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὰς φέρουν· τοῦτο εἶναι ἀρχὴ γενικῶς παραδεδεγμένη. Θέλω δὲ νὰ παρατηρήσω πρὸς τούτοις εἰς ἐκείνους, οἵτινες κόπτονται τόσον ὑπὲρ τοῦ 70οῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἓν ἕτερον ἄρθρον ἐπίσης τοῦ Συντάγματος, τὸ 73ον, τὸ ὁποῖον ἀφίνει εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἀμφισβητουμένων θεμάτων ἐπὶ τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν. Ὁ κ. Φιλάρετος ἐμνημόνευσε τῆς Ἀγγλικῆς νομολογίας καὶ τῆς Γαλλικῆς. Ἀλλὰ δύναταί τις νὰ διϊσχυρισθῇ, χωρὶς φόβον νὰ διαψευσθῇ, ὅτι τὸ σύνολον τῆς Ἀγγλικῆς νομολογίας ἀφίνει καθαρῶς εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐξέτασιν τῆς ἱκανότητος πρὸς τὸ ἐκλέγεσθαι τῶν ἰδίων αὐτῆς μελῶν. Αὐτὸ τοῦτο παραδέχεται καὶ ἡ νομολογία τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς· καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἡ Βουλὴ ἐθεώρησε πάντοτε ἑαυτὴν μόνον κριτὴν ἁρμόδιον τῆς ἱκανότητος τοῦ ἐκλεξίμου τῶν ἰδίων αὐτῆς μελῶν. Παραδείγματα ἠδυνάμην νὰ φέρω ἄπειρα· μνημονεύω μόνον ἑνὸς μεγάλου. Εἶχεν ἐκλεχθῆ βουλευτὴς ὁ Λουδοβῖκος Βοναπάρτης, ἀλλ’ οὗτος εἶχεν ἀναλάβει ὑπηρεσίαν στρατιωτικὴν εἴς τι τῶν καντονίων τῆς Ἑλβετίας. Κατὰ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ ἀστικοῦ κώδικος, ὁ ἀναλαμβάνων ξένην στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, χάνει τὴν Γαλλικὴν ἐθνικότητα, ἑπομένως ὁ Βοναπάρτης, ὡς μὴ Γάλλος πλέον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκλεχθῇ νομίμως βουλευτής. Καὶ ἐν τούτοις ἡ Γαλλικὴ Βουλὴ ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογήν του. Τίς δὲ ὑπεστήριξεν ἐνώπιον αὐτῆς τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς; Ὁ πολὺς Jules Favre, ἄνθρωπος δηλαδὴ, ὅστις κατέτριψεν ὅλην του τὴν ζωὴν εἰς τὰ δικαστήρια, ζητῶν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ἠδυνάμην, ὡς εἶπον, νὰ φέρω ὑμῖν πλεῖστα ἄλλα παραδείγματα, ἐν οἷς ὁμοίαν γνώμην ἐξήνεγκαν οἱ ἐπιφανέστεροι τῶν Γάλλων πολιτικῶν, ὁ Θιέρσος, ὁ Γαμβέττας, ὁ Κλεμανσὼ, ἀλλ’ ὑπολείπονται ὀλίγαι ὧραι μέχρι τῆς πρωΐας, καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι προφανῶς καταπεπονημένη· δὲν ἐπιθυμῶ δὲ νὰ παρατείνω τὸν κάματον ὑμῶν.

§262ΡΑΛΛΗΣ. Φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ παίξωμεν ἐν οὐ παικτοῖς, οὔτε ἡ ἰδιότης τοῦ πολίτου ἐν Ἑλλάδι εἶναι τόσον εὐτελὴς, ὥστε νὰ θεωρῶμεν ὅτι δύναται νὰ ἦναι ἔκθετος εἰς τὸ πρῶτον συμφέρον οἱουδήποτε, θέλοντος νὰ κερδοσκοπήσῃ ἐν Ἑλλάδι. Θεωρῶ αὐτὴν τιμιωτάτην, καὶ ἔτι τιμιωτέραν τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐντὸς τοῦ περιβόλου τούτου. Ἐκεῖνος ὅστις δι’ οἱονδήποτε συμφέρον, εἴτε μέγα εἴτε μικρὸν, ἤθελε κρίνει, ὅτι ὤφειλε ν’ ἀποβάλῃ τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, εἶναι ἀνάξιος νὰ παρίσταται ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ὡς ὑπερασπιστὴς τῶν συμφερόντων αὐτοῦ. Δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι αἱ προσκομισθεῖσαι ἀποδείξεις δὲν σᾶς πείθουσιν ὅτι ἀπέβαλε τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν ὁ Πλατανιώτης, ἀλλὰ μὴ ἀναπτύσσετε τὰς θεωρίας ἐκείνας, αἵτινες καταῤῥίπτουσι τὸ γόητρον τῆς ἑλληνικῆς ἰθαγενείας· μὴ λέγετε ὅτι βλάπτουσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔρχονται τὸ γόητρον αὐτὸ νὰ ἀνυψώσωσι, θεωροῦντες τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν ὑπερτέραν παντὸς συμφέροντος, εἴτε μεγάλου εἴτε μικροῦ, τὸ ὁποῖον πάντοτε εἶναι εὐτελὲς ἀπέναντι τῶν δικαιωμάτων, ἅτινα ἔχομεν νὰ ὑπερασπισθῶμεν ἐνταῦθα. Εἶναι θλιβερὸν, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀπὸ τῆς πρώτης ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐνεστώσης Βουλευτικῆς περιόδου, ἠκούσθησαν τοιαῦται θεωρίαι. Ἤλπιζον ὅτι ἤθελε παρὰ νέων ἀνδρῶν ἀνυψωθῇ τὸ γόητρον τοῦ Βουλευτηρίου, καὶ ἀπηλπίσθην, ὅταν ἤκουσα τὰς θεωρίας, αἵτινες ἀνεπτύχθησαν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Δὲν σᾶς πείθει τὸ τηλεγράφημα τοῦ προξένου, τοῦ ἀμίσθου ἢ ἐμμίσθου; δὲν σᾶς πείθει τὸ τηλεγράφημα τῆς Πρεσβείας; εἴπετέ το· ἀλλὰ μὴ λέγετε, ὅτι ζημιοῦνται τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα, ἐὰν εἴπητε εἰς ἐκεῖνον, ὅστις χάριν εὐτελοῦς συμφέροντος ἀπέβαλε τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν: «ἔξελθε ἐντεῦθεν· εἶσαι ἀνάξιος νὰ παρακαθήσῃς!» Δύνασθε νὰ λύσητε, ὅσον θέλετε σπεύδοντες, τὸ ζήτημα τὸ οὐσιαστικὸν, ἀλλὰ μὴ νομίσητε, ἐὰν αὔριον ἐκ τῶν ἐγγράφων, ἅτινα θὰ φθάσωσιν ἐνταῦθα, ἀποδειχθῇ ὅτι αὐτὸς ἀντήλλαξε τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν πρὸς τὴν ῥωσσικὴν,— καὶ ἐν Ῥωσσίᾳ δὲν ὑπάρχει μικρὰ καὶ μεγάλη πολιτογράφησις, —μὴ νομίσητε, ὅτι δὲν θὰ ἐκπέσῃ τοῦ ἀξιώματος τοῦ Βουλευτοῦ, ἀποδεικνυόμενος ἀνάξιος νὰ παρακάθηται ἐν τῷ ἐθνικῷ συνεδρίῳ. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀνηλικότητος ἄλλαι θεωρίαι ὅμοιαι ἀνεπτύχθησαν, θεωρίαι ἀληθῶς φέρουσαι τὴν ἀηδίαν. Δὲν ὑπάρχει ληξιαρχικὴ πρᾶξις, λέγουσι, καὶ ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει τοιαύτη, ἀπόδειξις ὅτι εἶναι ἐνήλικος ὁ Βουλευτὴς, καὶ πρέπει νὰ εἰσέλθῃ, ἀδιάφορον ἂν ἀποδεικνύῃ ὁ ἐνιστάμενος ἄλλως τὴν ἔνστασίν του. Δὲν ὑπάρχει δικονομία ἐνώπιον τῶν Κοινοβουλίων...

§263Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει λογική.

§264ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ λογικὴ ἐπιβάλλει, κατὰ τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν δὲν ἔχετε πρᾶξιν ληξιαρχικὴν, εἴτε ἕνεκα τῆς ἀτελείας τῶν ληξιαρχικῶν μας βιβλίων, εἴτε διότι κατεστράφη αὕτη, νὰ λάβητε καὶ ἐκτιμήσητε τὰς ἀποδείξεις ἐκείνας, αἵτινες προσκομίζονται. Καὶ ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπητε, συμφώνως πρὸς τὴν συνείδησίν σας, ὅτι δὲν σᾶς ἀρκοῦσιν αὗται ἢ ἐκεῖναι αἱ ἀποδείξεις, ὅτι δὲν ἀποδεικνύουσιν, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σήμερον εἴπετε, ἢ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ εἰσηγητὴς ἐν ἄλλῳ τμήματι εἶπεν, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ληξιαρχικὴ πρᾶξις, δὲν ὑπάρχει ἀνηλικότης.

§265ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶπεν ἡ λογικὴ τῆς Βουλῆς.

§266ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τι ἄλογον. Ἀλλ’ ὁ υἱὸς τοῦ Κουμουνδούρου τὴν ἐπιοῦσαν τοῦ θανάτου τοῦ πατρός του, ὁ υἱὸς τοῦ Ζαΐμη, ὁ υἱὸς τοῦ Μισυρλῆ, ἐξῆλθον ἐντεῦθεν, ἕνεκα ἐλλείψεως τῆς νομίμου ἡλικίας.

§267ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠθέλησαν νὰ ἐξέλθωσι.

§268ΡΑΛΛΗΣ. Ἠθέλησαν νὰ ἔλθωσιν ἐνταῦθα ἐννόμως, καὶ μὲ τὸ μέτωπον ὑψηλὰ νὰ παρακαθήσωσι μεθ’ ἡμῶν.

§269ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι τὴν νόμιμον ἡλικίαν, θεωρεῖτε ὅτι πράττουσιν ἀτιμίαν, παραμένοντες ἐνταῦθα;

§270ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι πρὸ ὀλίγου ἐδώκαμεν ὅρκον νὰ τηρῶμεν τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, καὶ τὸ ἄρθρον 70 ἐκείνου, καὶ ὅταν ὑμεῖς λέγητε, ὅτι ἡ Βουλὴ οὐδέποτε ἀπέδωκε σημασίαν εἰς τὴν περὶ ἀνηλικότητος ἔνστασιν, σᾶς φέρομεν μάρτυρας τὸν Ζαΐμην, τὸν Κουμουνδοῦρον, τὸν Μισυρλῆν.

§271ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν φέρετε μάρτυρας τὸν Σάκκην, τὸν Ζέγγελην, τὸν Ἀργασάρην Λομβάρδον;

§272ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς φέρω μάρτυρα καὶ τὸν Ἀργασάρην Λομβάρδον, κατὰ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὁποίου, λόγῳ ἀνηλικότητος, ἔδωκε ψῆφον καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς καὶ ἐγώ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 70 δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ἐπολέμησεν ὁ κ. Πλατανιώτης εἰς τὸ Τομπουκτοῦ. Δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν σᾶς πείθει ἡ προσαγομένη ἄδεια τοῦ γάμου, δύνασθε νὰ ὑβρίσητε ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ὑπερασπίζεσθε, καὶ νὰ εἴπητε ὅτι ἐγεννήθη πρὶν ἢ τελεσθῇ ὁ γάμος τῶν γονέων του, ἀλλὰ δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται νὰ εἴπητε, ὅτι, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ληξιαρχικὴ πρᾶξις, ἕπεται ὅτι ἔχει αὐτὸς τὴν ἡλικίαν. Δὲν ἠθέλησα, Κύριοι, νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τῶν δύο ἐνστάσεων, ἠθέλησα μόνον νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῶν θεωριῶν ἐκείνων, αἵτινες καταῤῥίπτουσι τὸ γόητρον τῆς μόλις συντασσομένης Βουλῆς.

§273Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐψήφισεν ἀληθῶς νὰ μὴ γένηται δεκτὸς ἐν τῇ Βουλῇ ὁ πρό τινων ἐτῶν ἐκ τῆς ἐπαρχίας Ζακύνθου ἐκλεχθεὶς βουλευτὴς κ. Ἀργασάρης. Καὶ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ἐκείνην καὶ ἐγὼ ἔδωκα τὴν αὐτὴν ψῆφον, διότι κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν πρᾶξις ληξιαρχικὴ τῆς Ζακύνθου, κατὰ τοὺς νόμους τῆς Ἰονίου Πολιτείας συντεταγμένη, ἀνεπίδεκτος πάσης ἀντιῤῥήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ἀργασάρης ἦγεν οὐχὶ τὸ τριακοστόν, ἀλλὰ τὸ 28ον ἔτος. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἔσπευσε νὰ τὸν ἀναγάγῃ μέχρι τοῦ τριακοστοῦ. Ἀλλὰ τίς ἀξιοῖ, ἢ τίς ἰσχυρίζεται, ὅτι ἡ Βουλὴ ἡ Ἑλληνικὴ ἐξέδωκεν ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνήρουν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος; Ἡ Βουλὴ ἡ Ἑλληνικὴ ἔχει τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχουσι πᾶσαι αἱ Βουλαὶ ἐν πᾶσι τοῖς Κράτεσι, τὰ ὁποῖα διατελοῦσιν ἐν κοινοβουλευτικῷ πολιτεύματι, τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφέρωσι γνώμην κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτῶν πεποίθησιν. Ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ ἡ Ἑλληνικὴ εἶναι Σῶμα πολυμελές, ἕκαστον μέλος τῆς Βουλῆς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δίδῃ ψῆφον κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ πεποίθησιν, καὶ διὰ τῆς ψήφου αὑτοῦ νὰ ἐκδηλοῖ, ὅτι κρίνει τοῦτον μὲν συμπληρώσαντα τὸ τριακοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του, ἐκεῖνον δὲ μὴ συμπληρώσαντα τὸ τριακοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του. Ἐὰν ὁ δίδων τὴν ψῆφον του δίδῃ ψῆφον αὐθαίρετον, ὑπέχει τὴν εὐθύνην ἐπὶ τῷ αὐθαιρέτῳ τῆς ψήφου αὑτοῦ. Ὑποτίθεται καὶ πρέπει τὴν ψῆφον αὑτοῦ νὰ δώσῃ πεφωτισμένην· ἀλλ’ ἐάν τις μεταξὺ τῆς πληθύος τῶν κατὰ καιροὺς Βουλευτῶν δὲν ἔδωκε τοιαύτην ψῆφον, ἡ εὐθύνη ἐπιβαρύνει αὐτόν, δὲν ἐπιβαρύνει τὴν Βουλήν, πολλῷ δὲ ἧσσον δὲν ἔχει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς τὸ δικαίωμα νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ Βουλή, ἡ χθὲς ἀρξαμένη τῶν ἔργων αὑτῆς, ἔδωκε παραδείγματα παραπλήσια ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔδωκεν ἄλλη Βουλή, ἡ προηγηθεῖσα αὐτῆς, διότι ἡ παροῦσα Βουλὴ χθὲς συνῆλθεν, ἐξεπλήρωσε δὲ τὰ καθήκοντα αὑτῆς μετ’ εὐσυνειδησίας καὶ εὐλαβείας πρὸς τοὺς θεσμούς. Ἐὰν δὲ ὑπάρχωσί τινες, οἵτινες θέλουσι νὰ δυσφημήσωσιν αὐτήν, σπεύδουσιν ὑπὲρ τὸ δέον, ἐγὼ δ’ ἐλπίζω, ὅτι αἱ πράξεις τῆς Βουλῆς θέλουσιν ἀποδείξει εἰς αὐτοὺς ἡμέραν τινὰ, ὅτι ἔσπευσαν νὰ δυσφημήσωσι τὴν ἀντιπροσωπείαν τῆς πατρίδος των χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§274ΡΑΛΛΗΣ. Τί ἐδίδαξε, Κύριοι, ὑμῖν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος; Ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ διδάξῃ τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ἀνεπτύχθησαν ἐντεῦθεν αἱ θεωρίαι, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν, τὸν σεβασμὸν πρὸς τὸ ἄρθρον 70 τοῦ Συντάγματος, τὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, τὸν σεβασμὸν πρὸς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, ὃ ἔθηκε τὸ Σύνταγμα. Δὲν διεμαρτυρήθην διὰ τὴν ψῆφον, ἣν ἔδωκεν ἡ Βουλὴ μέχρι σήμερον, διεμαρτυρήθην διὰ τὰς ἐξενεχθείσας θεωρίας, καὶ μάρτυρες αὐτήκοοι τῶν ἀηδῶν ἐκείνων θεωριῶν εἶσθε πάντες ὑμεῖς, τοὺς ὁποίους δὲν θέλω νὰ ὑβρίσω, χαρακτηρίζων αὐτοὺς ὡς ἀποτελοῦντας πλειονοψηφίαν καὶ μειονοψηφίαν, ὅταν ἀκόμη δὲν συνεκροτήθη τὸ Σῶμα. Σᾶς θεωρῶ ἀρκετὰ εὐσυνειδήτους, ὥστε νὰ ἐννοήσητε τίνα περίοδον διατρέχει τὸ Σῶμα, καὶ τίς ἡ ἐργασία ἡμῶν. Δὲν σᾶς ἐστέρησα τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ κρίνητε τὰς ἀποδείξεις κατὰ συνείδησιν· ἠθέλησα νὰ ἀφαιρέσω τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφέρωσιν ἐντεῦθεν θεωρίας ἀηδεῖς, θεωρίας ἀντιστρατευομένας καὶ πρὸς τὸν συνταγματικὸν ἡμῶν χάρτην, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν λογικήν. Ἔχει δίκαιον νὰ ποιῆται ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος περὶ πολλοῦ τὸ γόητρον τῆς ἐνεστώσης Βουλευτικῆς περιόδου, ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἂς φροντίσῃ νὰ προφυλάξῃ αὐτὴν ἀπὸ τὰ ὀλισθήματα τῶν παρελθουσῶν Βουλῶν, καὶ φρονῶ ὅτι δὲν ἔπραξεν ἐκεῖνο, ὅ τῷ ἐπέβαλλεν ἡ θέσις αὐτοῦ, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀνεπτύσσοντο τοιαῦται θεωρίαι ἐνταῦθα. Ἐὰν ἐγὼ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ περιστοιχίζωμαι ἀπὸ τοσούτους ἐπιλέκτους, ἤθελον ἀμέσως, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, διαμαρτυρηθῆ κατ’ αὐτῶν καὶ ἀποστομώσει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ ἐμπαίξωσι τῆς πατρίδος ἡμῶν τὸ πολίτευμα. Ἐδῶ δὲν εἶναι τόπος ἀστεϊσμῶν καὶ ἐμπαιγμῶν, εἶναι τόπος, ἐν ᾧ κρίνονται τὰ ὑπέρτατα τῆς πατρίδος συμφέροντα· ἐκεῖνοι δὲ, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουσι νὰ ἐννοήσωσιν, ἀποδεικνύουσιν ὅτι δὲν θὰ προασπίσωσι τὸ γόητρον τῆς Βουλευτικῆς αὐτῆς περιόδου, ὅπως ἄλλοι δὲν προήσπισαν τὸ γόητρον προηγηθεισῶν τῆς παρούσης Βουλευτικῶν περιόδων.

§275Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ συνείθισα νὰ ζῶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ μετὰ τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἀδιαφορήσω, ἐὰν ἤθελε μειωθῆ ἐν τῷ κοινῷ ἡ περὶ τῆς Βουλῆς, ἐκ τῆς ὁποίας ἀντλῶ δύναμιν, γνώμη αὐτοῦ· προσήκει δὲ νὰ μάθωσι νὰ σέβωνται τὴν Βουλὴν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν ὅτι δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν ἄνευ τῆς Βουλῆς. Οὐδὲ εἶχον τὸ καθῆκον νὰ ἀπευθύνω διαμαρτυρίας, τὰς ὁποίας ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἀπηύθυνεν. Ὁ ἕτερος ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτής, ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, ἔχει πλήρη τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, ἀφοῦ εἶναι Βουλευτής, οὐδ’ ἔχει τις τὸ δικαίωμα νὰ περιστείλῃ αὐτὸν ὁμιλοῦντα, ἀλλ’ οὐδὲ διέκρινα ἐν τοῖς λόγοις αὐτοῦ περιφρόνησιν ἢ ἐμπαιγμὸν εἰς τὰ δικαιώματα ἑκάστου τῶν Βουλευτῶν ἢ τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἐσκόπει νὰ καταδείξῃ, ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ, οἵτινες προὐτάθησαν ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν ἦσαν σπουδαῖοι, καὶ ἵνα καταδείξῃ τοῦτο, παρέστησεν εἰς τὴν Βουλὴν παραδείγματα, τὰ ὁποῖα καθίστων καταφανεστέραν τὴν ἔλλειψιν σπουδαιότητος ἐν τοῖς προταθεῖσιν ἰσχυρισμοῖς, ὁ κ. Ἀγγελόπουλος μετῆλθε μέσον, τὸ ὁποῖον ἡ ῥητορικὴ ἀναντιῤῥήτως παρέχει εἰς πάντα. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἤθελεν ἔχει γνώμας ἀλλοίας ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἔχω, οὐδέποτε θὰ ἠρνούμην ἐγὼ αὐτῷ τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ ταύτας, ἔστω καὶ ἂν ἦσαν ῥιζικῶς ἀντίθετοι πρὸς τὰς ἐμὰς, σεβόμενος τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, διότι αὐτὴ ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ πολιτεύματος, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ζῶμεν.

§276ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος προέβη εἰς ὑπαινιγμοὺς, οἱ ὁποῖοι δίδουν ἀφορμὴν εἰς συζήτησιν πολιτικήν. Σεβόμενος τὸν κανονισμὸν τῆς Βουλῆς καὶ τοὺς θεσμούς, δὲν δύναμαι πρὸ τῆς συγκροτήσεως τοῦ Σώματος νὰ ἀπαντήσω περὶ αὐτῶν.

§277Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διότι ὤφειλον νὰ ἀμυνθῶ ὑπὲρ τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ σεῖς δὲν ὡμιλήσατε εὐλαβῶς περὶ αὐτῆς.

§278ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σήμερον πρόκειται περὶ τῆς ἀνηλικότητος ἑνὸς Βουλευτοῦ, χθὲς ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἀνηλικότητος ἄλλου Βουλευτοῦ. Οἱ ἔντιμοι αὐτοὶ νέοι δὲν καταδέχονται οὐδὲ νὰ εἰσέλθωσι κἂν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην τῶν συνεδριάσεων, διότι δὲν καταδέχονται νὰ ψευσθῶσι· καὶ ἡμεῖς ἐρχόμεθα διὰ τῆς ψήφου μας νὰ εἴπωμεν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον δὲν καταδέχονται οὗτοι νὰ εἴπωσιν οὔτε διὰ τῆς ἁπλῆς παρουσίας των, ὅτι δηλ. εἶναι 30 ἐτῶν. Καὶ ἐντούτοις ἔρχονται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τινὲς τῶν ἀντιπροσώπων καὶ λέγουσιν, ὅτι ψηφοφοροῦσι κατὰ συνείδησιν! Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ὅτι, κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, ἐὰν οἱ κ. συνάδελφοι εἶχον τὴν ἡλικίαν τῶν 30 ἐτῶν, θὰ προσήρχοντο ἐνταῦθα. Δὲν ἔχω ἀνάγκην ληξιαρχικῶν πράξεων, δὲν ἔχω ἀνάγκην ἄλλων ἀποδείξεων· ἡ μαρτυρία καὶ μόνη τῶν καλῶν αὐτῶν νέων εἶναι ἀρκοῦσα ἀπόδειξις· ἐφ’ ὅσον οὗτοι δὲν παρίστανται ἐνταῦθα, ἐγὼ θὰ θεωρῶ τὴν ἐκλογὴν αὐτῶν ἄκυρον.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Ναυπακτίας ὡς πρὸς τὸν κ. Σισμάνην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν κ. Πλατανιώτην, ὡς ἔχοντα τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§280ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, περὶ συνθέτου ζητήματος, καὶ παρακαλῶ νὰ τὸ χωρίσητε.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦτο πράττω. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ κ. Πλατανιώτης ἔχει τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα, διὰ νὰ ἐκλεχθῇ Βουλευτὴς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ κ. Καναβὸς ἔχει τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νομίμους βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας Ναυπακτίας τοὺς κ. κ. Γ. Σισμάνην, Γ. Πλατανιώτην καὶ Ι. Καναβόν. (Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως καὶ δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑκάστης ἐκλογῆς ψηφοφορίας τὸ ἔγκυρον τῶν ἐκλογῶν τῶν ἑξῆς ἐπαρχιῶν: Ναυπλίας, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ.κ. Γ. Φαρμακόπουλος καὶ Μιχ. Ἰατρός. Ξηροχωρίου, καὶ ἀναγνωρίζεται νόμιμος βουλευτὴς ὁ κ. Ἀλέξ. Πετσάλης. Οἰτύλου, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Π. Ραζέλος, Ἀθ. Πιεῤῥάκος Μαυρομιχάλης καὶ Κυριακούλης Π. Μαυρομιχάλης. Ὀλυμπίας, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Ἀσημάκης Χριστόπουλος, Χαρ. Κανελλόπουλος καὶ Π. Λαμπρούλιας. Πάλλης, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ.κ. Σπ. Τυπάλδος Φορέστης καὶ Π. Τυπάλδος Ξυδιᾶς. Παξῶν, καὶ ἀναγνωρίζεται νόμιμος βουλευτὴς ὁ κ. Θεόδ. Βελλιανίτης. Παρνασσίδος, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Α. Σιμόπουλος, Λουκᾶς Καραλίβανος καὶ Π. Πανουργιᾶς.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Πατρῶν. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος). Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Παπαδιαμαντόπουλος.

§283ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ τρίτον τμῆμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἔλαχεν ἡ προεξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν, διὰ τῆς ἐκθέσεώς του ἐπρότεινε παμψηφεὶ μὲν τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τοὺς πέντε Βουλευτὰς, ἤτοι ὡς πρὸς ἐμὲ καὶ τοὺς κ. κ. Γεροκωστόπουλον, Τσερτίδην, Τζῖνον καὶ Βότσην, τὴν ἀκύρωσιν δὲ, διὰ πλειονοψηφίας 7 κατὰ 5 ψήφων, τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν συνάδελφόν μας κ. Καράκαλον, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι οὗτος, ὢν δημόσιος ὑπάλληλος, δὲν ἐζήτησε τὴν παραίτησίν του 40 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, ὡς ὁρίζει τὸ ἄρθρον 6 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἂν καί, ὡς ἐκ τῆς ὑποψηφιότητος τοῦ κ. Καρακάλου, ἀπέτυχεν εἷς ἐκ τῶν συντρόφων τοῦ συνδυασμοῦ μας, ὁ φίλος μας κ. Σπηλιωτόπουλος, οὐχ ἧττον, σεβόμενος τὴν ἀπόφασιν τοῦ λαοῦ τῆς ἐπαρχίας μου, ἔκρινα καθῆκον νὰ ἀνέλθω τὸ βῆμα, διὰ ν’ ἀντεπεξέλθω ἐναντίον τῆς ἀποφάσεως τοῦ τμήματος, καὶ ζητήσω παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ ὡς πρὸς τὸν κ. Καράκαλον. Τὸ ἄρθρον 6 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου λέγει πράγματι, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐκλεχθῶσι Βουλευταὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, πλὴν ἐὰν παραιτηθῶσι 40 ἡμέρας πρὸ τῆς ψηφοφορίας κτλ. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, πρεσβεύω—καὶ δὲν εἶμαι ὁ μόνος — ὅτι ἀφορᾷ τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἵτινες κατέρχονται ἐξ οἰκείας πρωτοβουλίας εἰς τὸν ἀγῶνα, καὶ ὑπηγορεύθη ἡ ψήφισίς του ἐπὶ μόνῳ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ μὴ ἐπηρεάζωσιν οἱ τοιοῦτοι ὑποψήφιοι, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των, τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων. Ἀλλὰ ἡ διάταξις τοῦ νόμου τούτου εὑρίσκω, ὅτι εἶναι καὶ ἀσαφὴς, διὰ τὸ ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου 26 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον οὐχὶ οἱ ὑποψήφιοι, ἀλλὰ οἱ ἐκλογεῖς προτείνουσι τὸν ὑποψήφιον, καὶ 25 ἡμέρας μόνον πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλ’ ὅταν οἱ ἐκλογεῖς προτείνωσι τὴν ὑποψηφιότητα τοῦ Α ὑπαλλήλου, πῶς ἔρχεται τὸ ἄρθρον 6 καὶ λέγει: «ἡ ἐκλογή σου εἶναι ἄκυρος, διότι δὲν ἐπρομάντευσες τὴν ἐπιθυμίαν τῶν ἐκλογέων σου καὶ δὲν ἐζήτησες τὴν παραίτησίν σου πρὸ 40 ἡμερῶν»; Ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὰ ἀφορῶντα τὸν κ. Καράκαλον. Πῶς ἠθέλατε, Κύριοι, νὰ ζητήσῃ τὴν παραίτησίν του, ἀφοῦ περιέτρεχεν ἀπὸ ἑνὸς περίπου ἔτους πόλεις, κώμας καὶ χωρία τοῦ ἀχανοῦς Κράτους τῆς Ρωσσίας, ἐν μέσῳ κακουχιῶν καὶ στερήσεων, ὅπως διαδώσῃ τὸ πολύτιμον καὶ μοναδικὸν προϊόν τοῦ τόπου μας; Οὐ μόνον οὗτος δὲν ἔθηκε τὴν ὑποψηφιότητά του, ἀλλ’ οὐδ’ ἐν τῷ νῷ ἐπῆλθεν αὐτῷ ἡ ἰδέα νὰ ζητήσῃ τὰς ψήφους τῶν συμπολιτῶν μας. Ἄλλως, τυπικῶς μόνον δὲν ἐζήτησε τὴν παραίτησίν του, διότι οὐσίᾳ καὶ ἔργῳ ὄντως ἐζήτησεν αὐτήν, καὶ οὐχὶ πρὸ 40 μόνον ἡμερῶν, ὡς ὁρίζει ὁ νόμος, ἀλλὰ πρὸ ἔτους, διότι πρὸ ἔτους ἀπέσχε τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων του· ἐλλείπει μόνον κατὰ τοὺς δικονομικοὺς τύπους ἡ παραίτησις, ἀλλ’ ἡ πραγματικὴ, ἐπαναλαμβάνω, ἐγένετο, καὶ ἐγένετο πλειότερον παρ’ ὅ,τι ὁ νόμος ὁρίζει, καὶ ἐγένετο μὲ κίνδυνον μάλιστα ἀπωλείας τῆς πολυτίμου θέσεώς του, καὶ μὲ κίνδυνον νὰ στερήσῃ τὴν οἰκογένειάν του τοῦ ἄρτου, τὸν ὁποῖον ἐξησφάλιζεν αὐτῇ διὰ τῆς πολυχρονίου καὶ εὐσυνειδήτου δημοσίας ὑπηρεσίας του. Ὁ εὐγενὴς ὄντως λαὸς τῶν Πατρῶν, ἀποτίων φόρον εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν σταφιδαπόστολον ἐκεῖνον (δεικνύει τὸν κ. Καράκαλον), ἕνεκα τῶν θυσιῶν, εἰς ἃς οὗτος ὑπεβλήθη, ἀφ’ ἑνὸς, καὶ ἀφ’ ἑτέρου θεωρῶν ὅτι, ὡς ἐκ τῶν γνώσεών του, ἡ παρουσία του σήμερον εἶναι ἀναγκαία εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτε σοβαρῶς πλέον, καὶ οὐχὶ πρὸς ἀπόκτησιν τῆς ἀπαρτίας, ὅπως ἄλλοτε, θὰ ἐπιληφθῇ καὶ Κυβέρνησις καὶ Βουλὴ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἐκ τῆς ἐπιτυχοῦς διαῤῥυθμίσεως τοῦ ὁποίου κατὰ τὸ πλεῖστον ἐξήρτηται ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου, ἔθεσε τὴν ὑποψηφιότητά του, καὶ ἐξέλεξεν αὐτὸν πανηγυρικῶς Βουλευτὴν τῆς ἐπαρχίας μας, ἔχω δὲ τὴν παῤῥησίαν νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὁ κ. Καράκαλος εἶναι ὁ γνησιώτερος Βουλευτὴς ἐξ ὅλων τῶν 207 Βουλευτῶν, τῶν ἀποσταλέντων ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἐνταῦθα.

§284ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλοι εἴμεθα γνήσιοι.

§285ΕΤΕΡΟΙ. Ἕκαστος ὑποψήφιος ζητεῖ νὰ ἐκλεχθῇ.

§286ΜΑΝΕΣΗΣ. Θέλετε νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν ἐπεζήτησε νὰ γείνῃ Βουλευτὴς, ὡς οἱ ἄλλοι ἐζήτησαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ· ἄλλως ὅλοι εἶναι γνήσιοι Βουλευταί.

§287ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ζηλεύω τὴν θέσιν τοῦ κ. Καρακάλου, οὕτως ἐκλεχθέντος, χωρὶς νὰ ἀρνῶμαι τὴν γνησιότητα οὐδενὸς, καὶ εὔχομαι ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν ἐν μέλλοντι ὁ λαὸς νὰ ἐθισθῇ νὰ ἐκλέγῃ τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτοῦ.

§288ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἀλλὰ κατὰ παράβασιν τοῦ Συντάγματος.

§289ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ τοῦ ἕκτου ἄρθρου τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§290Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Τὸ ἄρθρον 71 τοῦ Συντάγματος λέγει, ὅτι τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὴν θέσιν τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου.

§291ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· ἡ Βουλὴ δὲν κέκληται ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ τί μέλλει γενέσθαι, καθόσον ἄλλως, ὅταν ὁ κ. Καράκαλος ὁρκισθῇ ὡς βουλευτής, παύει αὐτοδικαίως τοῦ νὰ ἦναι δημόσιος ὑπάλληλος, δυνάμει ἀκριβῶς αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖσθε. Ἡ Βουλὴ δικαιοῦται νὰ ἑρμηνεύσῃ οὐχὶ ἐν τῇ στενότητι τοῦ γράμματος, ἀλλ’ ἐν τῇ ἐννοίᾳ αὐτοῦ, τὸ ἄρθρον 6, ὥστε νὰ ἱκανοποιηθῇ ὁλόκληρος λαός. Ὅταν ἡ Βουλή, Κύριοι, καθ’ ὅλας σχεδὸν τὰς περιόδους, ἐν ταῖς ἐξελέγξεσι, παρεβίασε ῥητὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος, διὰ νὰ εἰσαγάγῃ ἐνταῦθα ἄτομα τῆς ἑκάστοτε ἰσχυούσης πολιτικῆς μερίδος, δὲν δύναται ἡ σημερινὴ Βουλή, οὐχὶ νὰ παραβιάσῃ, ἀλλ’ ἐπιεικῶς νὰ ἑρμηνεύσῃ ἄρθρον, οὐχὶ τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὥστε νὰ εἰσαγάγῃ τὸν κ. Καράκαλον, πρὸς ἱκανοποίησιν ἑνὸς ὁλοκλήρου λαοῦ, καὶ μάλιστα τοῦ τῆς πρωτευούσης τῆς Πελοποννήσου;

§292ΣΑΚΚΗΣ. Χθὲς ἡ Βουλὴ ἀπέβαλε φίλον τῆς πλειονοψηφίας, ὁ ὁποῖος μάλιστα εἶχε παυθῆ καὶ δὲν διετέλει ὑπάλληλος, ὡς ὁ κ. Καράκαλος.

§293ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ τέλος πάντων, δικάζουσα ὡς ὁρκωτὸν δικαστήριον, δὲν ὑποχρεοῦται νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ἐτηρήθησαν οἱ τύποι, ἀλλ’ ἐὰν ἐξησκήθη πίεσις, καὶ ἂν ἡ ἐκλογὴ ἦναι ἀποτέλεσμα τῆς ἐλευθέρας θελήσεως τῶν ἐκλογέων. Ἅπαντα τὰ στοιχεῖα ταῦτα συμβάλλουσιν ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Καρακάλου. Πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν λόγων μου θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ φίλος καὶ ἔντιμος συνάδελφος κ. Φιλάρετος ν’ ἀναγνώσω διατριβήν τού τινα, ἣν εὗρον εἰς περιοδικὸν νομικὸν σύγγραμμα, καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ἀναλύσῃ εἰς τοὺς ἐντίμους συναδέλφους τὴν ἑρμηνείαν ταύτην. (Ἀναγινώσκει διαφόρους περικοπὰς τῆς τῆς ἐν τῇ «Νομικῇ» διατριβῆς ταύτης.) Κατόπιν ὅλων τῶν ἐκτεθέντων, ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπείσθη, ὅτι δύναται εὐσυνειδήτως νὰ ἐπικυρώσῃ τὴν ἐκλογήν τοῦ κ. Καρακάλου, ὅπως πανηγυρικῶς καὶ ὁ λαὸς τῶν Πατρῶν ἐξέλεξεν αὐτὸν Βουλευτὴν, καὶ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἀδικήσῃ ὁλόκληρον ἐπαρχίαν, ἐκθέτουσα αὐτὴν εἰς ματαίους ἀγῶνας. Διότι σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ ἐπαρχία μας θὰ τὸν στείλῃ ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν καὶ αὖθις πανηγυρικῶς. Ἐγὼ δὲ καί, ὡς ἐλπίζω, οἱ ἔντιμοι συνάδελφοί μου θέλομεν κατέλθῃ εἰς Πάτρας, ὑπείκοντες εἰς τὴν φωνὴν τῆς πατρίδος μας, ὅπως μετὰ τῶν φίλων μας συντελέσωμεν εἰς τὴν πανηγυρικωτέραν ἐκλογὴν αὐτοῦ (εὖγε! εὖγε!).

§294Ν. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μεγίστην, Κύριοι, χαρὰν ἤθελεν αἰσθανθῆ ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος, ἂν καὶ πάλιν ἔβλεπε τὸν κ. Καράκαλον ἐκλεγόμενον παρὰ τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν, ὡς ἐδήλωσεν ὁ ἄρτι ἀπὸ τοῦ βήματος καταβὰς ἀξιότιμος συνάδελφος, διότι ἐναντίον τοῦ κ. Καρακάλου προσωπικὴ γνώμη βεβαίως δὲν ὑπάρχει· ἀπ’ ἐναντίας ἡ φήμη πεπειραμένου δικαστοῦ καὶ ὑπερασπιστοῦ τῶν συμφερόντων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἐποίησεν εἰς ὅλους μας λίαν εὐάρεστον ὑπὲρ αὐτοῦ προδιάθεσιν. Ἂν δ’ ἐν τῷ τμήματι ἐξηνέγκαμεν τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν βλέπετε σήμερον ἐκτιθεμένην, τοῦτο ἐγένετο, διότι ἀπεβλέψαμεν εἰς τὸ ῥητὸν γράμμα τοῦ νόμου, μὴ δυνάμενοι νὰ πράξωμεν ἄλλως. Ἐν τῷ τμήματι παρουσιάσθησαν δύο ἐνιστάμενοι, οἱ ὁποῖοι ἐγγράφως ἐκόμισαν τὰς ἐνστάσεις των. Ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν, ὁ Ἀναγνωστόπουλος, παρέστη καὶ προφορικῶς ὑπεστήριξεν αὐτάς. Κατὰ τὰς ἐνστάσεις ταύτας, ἐζητήθη ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Καρακάλου, ὡς στερουμένου τῶν προσόντων, τῶν παρὰ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἀπαιτουμένων, διὰ νὰ ἦναι ἐκλέξιμος. Ἀτυχῶς δὲ, τὴν τοιαύτην ἔνστασιν οὐδεὶς ἠδυνήθη ν’ ἀναιρέσῃ, οὔτε κἂν νὰ δικαιολογήσῃ. Ὁ ἔντιμος ἐκ Πατρῶν βουλευτὴς κ. Βότσης, ὅστις παρέστη πρὸς ἀντίκρουσιν, κατέφυγεν εἰς τοὺς λόγους, εἰς οὓς καὶ ὁ προλαλήσας, δηλαδὴ ὡμίλησε πρὸς ἡμᾶς περὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ κ. Καρακάλου, περὶ τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπαρχία ἔχει περὶ αὐτοῦ, περὶ τῆς ἐκ νέου ἐκλογῆς του, ἂν ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἀκυρώσει τὴν παροῦσαν, οὐδὲν ὅμως εἶπεν ἡμῖν περὶ τῆς ἰσχύος ἢ μὴ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Τὸ ἄρθρον δὲ τοῦτο, συνδυαζόμενον πρὸς τὸ ἄρθρον 71 τοῦ Συντάγματος, καθιστᾷ δυσχερεστέραν τὴν θέσιν τοῦ κ. Καρακάλου ἀπὸ ἄλλην θέσιν ἑτέρου βουλευτοῦ, τοῦ ἐκ Καλαμπάκας κ. Σταθάκη, περὶ οὗ χθὲς ἡ Βουλὴ ἐξέφρασε τὴν γνώμην αὑτῆς. Ἐνόμιζον δὲ μάλιστα, ὅτι μετὰ τὴν χθεσινὴν ταύτην ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς δὲν ἤθελον εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξηγήσω πρὸς ὑμᾶς τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας, ὡς λυθέντος καθαρῶς τοῦ ζητήματος διὰ τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης, ἀφοῦ ὁ κ. Καράκαλος εὑρίσκεται εἰς χειροτέραν θέσιν τῆς τοῦ κ. Σταθάκη. Ὁ κ. Σταθάκης τοὐλάχιστον ἐπαύθη ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, ἐνῷ ὁ κ. Καράκαλος ἐξακολουθεῖ εἰσέτι νὰ ἦναι ἐφέτης, ἐξακολουθεῖ δηλαδὴ νὰ ἦναι ἔμμισθος δημόσιος ὑπάλληλος· ἂν δὲ δὲν ἤθελεν ἡ Βουλὴ σήμερον παραδεχθῆ τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας, ἂν δὲν ἤθελεν ἀκυρώσει τὴν ἐκλογὴν, θὰ ἐφθάνομεν εἰς ἓν ἄλλο δυσχερέστερον σημεῖον, νὰ ἔχωμεν ἐν ταὐτῷ βουλευτὴν καὶ ἐφέτην, καὶ νὰ βλέπωμεν τὸν κ. Καράκαλον ἐρχόμενον εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῶν συνεδριάσεων ἀναχωροῦντα ἐντεῦθεν καὶ μεταβαίνοντα εἰς τὸ Ἐφετεῖον· ἀλλὰ τότε τί γίνεται τὸ 71 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ὅπερ ὁρίζει, ὅτι τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὰ τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου; Ἂν ὁ κ. Καράκαλος ἐπεθύμει νὰ ἦναι Βουλουτὴς, εἶχεν ὅλα τὰ μέσα, ὅλον τὸν καιρὸν, νὰ δώσῃ τὴν παραίτησίν του· ἂν ἤθελε μάλιστα νὰ εὐαρεστήσῃ εἰς τοὺς ἐκλογεῖς του, ἠδύνατο νὰ κάμῃ τοῦτο πολὺ πρότερον, καὶ νὰ παρουσιασθῇ σήμερον ἐνταῦθα, ἔχων ὅλα τὰ προσόντα, ἡμεῖς δὲ ἠθέλομεν ὀφείλει χάριν πρὸς αὐτὸν, διότι θὰ εἴχομεν συνάδελφον πολύπειρον δικαστὴν, τοῦ ὁποίου τὰ φῶτα θὰ ἦσαν χρησιμώτατα εἰς τὴν Βουλὴν (εὖγε! εὖγε!). Μάλιστα μοὶ φαίνεται παράξενον, Κύριοι, πῶς εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συζητήσω περὶ νομιμότητος, προκειμένου περὶ προσώπου, τὸ ὁποῖον εἶναι κεκλημένον, αὐτὸ νὰ ἐφαρμόσῃ τοὺς νόμους πρὸς τοὺς ἄλλους (εὖγε! εὖγε!). Δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω προσωπικῶς τὸν κ. Καράκαλον, ἀλλὰ σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι, ἄν τὸν ἐγνώριζον, ἤθελον προείπει αὐτῷ, ὅτι οὐδέποτε πρέπει νὰ καταδεχθῇ νὰ γείνῃ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τῆς ἱκανότητος αὐτοῦ, καὶ ἐγείρῃ νομικὸν ζήτημα ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τῆς πατρίδος του ἐκεῖνος...

§295ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρίσκεται ἐνταῦθα καὶ δὲν κατεδέχθη οὔτε νὰ ὁρκισθῇ κἄν.

§296ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Χαίρω πολὺ, ἀλλὰ, κύριε Παπαδιαμαντόπουλε, σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι λυποῦμαι διὰ τὴν παρουσίαν του, καὶ ἐπεθύμουν νὰ μὴ παρίστατο ἐνταῦθα· ἐπεθύμουν νὰ ἔδιδε τὸ μάθημα τῆς τηρήσεως τῶν νόμων αὐτὸς πρῶτος, καὶ νὰ ἔλεγεν: «ἐγώ, ὁ δικαστὴς τῆς πατρίδος μου, ἐγὼ ὁ ἐπιβάλλων τὰς ποινὰς εἰς τοὺς ἄλλους, τοὺς παραβιάζοντας τοὺς νόμους, ἐγὼ δὲν θέλω νὰ κάθημαι ἐνταῦθα, μὴ κεκτημένος τὰ προσόντα» (εὖγε! εὖγε!). Ἂν δὲ ἦναι ἀληθῶς ἡ πεῖρά του χρήσιμος, ἤθελεν ὁ ἴδιος φροντίσει νὰ ἦναι πρότερον ἱκανὸς νὰ ἦναι ἐκλέξιμος, καὶ ἡμεῖς μετ’ εὐγνωμοσύνης νὰ τὸν ἀποδεχθῶμεν. Ἀνεφέρθησαν ἐνταῦθα αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ κ. Καρακάλου πρὸς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας...

§297Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Καράκαλος δὲν παρεβίασεν ἀπολύτως κανένα νόμον.

§298ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, ποίαν ἑρμηνείαν δίδετε σεῖς εἰς τοὺς νόμους· ἐγὼ ἔχω ἄρθρον ῥητὸν τοῦ νόμου καὶ ὡρισμένον, τὸ ἄρθρον 6, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι οἱ ἔμμισθοι δημόσιοι ὑπάλληλοι δὲν δύνανται νὰ ἐκλεχθῶσι Βουλευταὶ, ἐκτὸς ἐὰν παραιτηθῶσιν ἢ παυθῶσι τῆς θέσεως αὑτῶν τεσσαράκοντα τοὐλάχιστον ἡμέρας πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς ψηφοφορίας.

§299ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ νὰ τὸ εἴπητε εἰς τοὺς ἐκλογεῖς Πατρῶν, ὄχι εἰς τὸν κ. Καράκαλον. Δὲν πταίει ὁ ἄνθρωπος.

§300ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω βεβαίως, ὅτι πταίει ἀπολύτως, ἀλλὰ μόνον εἰς τοῦτο πταίει, ὅτι ἀπεδέχθη τὴν ὑποψηφιότητα.

§301ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπεδέχθη τίποτε, δὲν ὡρκίσθη κἄν ἀκόμη.

§302ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἀλλὰ λοιπὸν τί θέλει ἐνταῦθα ὁ κ. Καράκαλος;

§303ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡρκίσθη; Ὄχι. (Διακοπαί).

§304ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὁ κ. Καράκαλος εἶναι, Κύριοι, βουλευτὴς ἢ δὲν εἶναι; εἶναι ἐφέτης ἢ δὲν εἶναι; Δὲν κατέχει σήμερον ταὐτοχρόνως καὶ τὰ δύο ἀξιώματα, ἐναντίον τοῦ Συντάγματος; (εὖγε! εὖγε!).

§305Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νὰ λείψουν αἱ διακοπαὶ, διὰ νὰ τελειώσωμεν, διότι δὲν ἐφάγομεν.

§306ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μᾶς εἶπον λοιπὸν τὰς ὑπηρεσίας τοῦ κ. Καρακάλου πρὸς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Κύριοι, δὲν ἀνήκω εἰς τοιαύτην ἐπαρχίαν· ἀλλὰ, ἐπειδὴ τὸ προϊὸν τῆς σταφίδος ἐνδιαφέρει τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἐγὼ, ὡς Ἕλλην, εὐγνωμονῶ πρὸς αὐτὸν διὰ τὰς ὑπηρεσίας ταύτας, τὰς ὁποίας, ὡς λέγουσι, προσήνεγκεν, ἤ, ἀφοῦ τὰς βεβαιοῦσιν οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν συνάδελφοί μου, ἀποδέχομαι καὶ ἐγὼ, ὅτι προσήνεγκεν αὐτάς· θὰ ἐπεθύμουν ὅμως διὰ τὰς ὑπηρεσίας του ταύτας νὰ τῷ προσεφέροντο οἱαδήποτε ἄλλα ἀνταλλάγματα, νὰ ἀνηγείρετο ἴσως ἀνδριὰς εἰς αὐτὸν, νὰ προεβιβάζετο νομίμως ἐν τῷ κλάδῳ, ἐν ᾧ ἀνήκει, νὰ τῷ ἀπενέμοντο παράσημα, δὲν ἠξεύρω ποῖαι ἄλλαι τιμαὶ νὰ τῷ ἐγίνοντο, οὐχὶ ὅμως ποτὲ παραβίασις τοῦ νόμου, καὶ ἰδίως νὰ μὴ ἔβλεπε ποτὲ τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον ἕνα ἀνώτερον δικαστικόν, παραβιάζοντα τοὺς νόμους τῆς χώρας του. (Εὖγε! εὖγε! ἑκατέρωθεν).

§307Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριοι, σᾶς εἰδοποιῶ, ὅτι δὲν ἐδείπνησα ἔτι· μερικοὶ ἀπὸ ὑμᾶς ἴσως δὲν βιάζονται, ἐγὼ σπεύδω περισσότερον ὅλων. Δεύτερον σᾶς εἰδοποιῶ, ὅτι δὲν ἐπιτρέπω καμμίαν διακοπὴν εἰς κανένα...

§308ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἀριστερόθεν). Ὀλίγα ὅμως, ὀλίγα.

§309Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀφοῦ εἶμαι νηστικὸς μέχρι τῆς ὥρας ταύτης, μιᾶς περίπου μετὰ τὸ μεσονύκτιον, καταλαμβάνετε πόσον ὀλίγα θὰ εἴπω (ἱλαρότης). Κύριοι, τὸ ζήτημα εἶναι λεπτότατον. Τινὲς ἐξ ὑμῶν ἔλαβον τὸν λόγον, ὅπως μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Καράκαλος παρὰ τὸν νόμον καὶ τὸ Σύνταγμα. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ, ἐὰν ἀποδειχθῇ τοιοῦτον συνταγματικὸν πρόσκομμα. Ἂν προσήνεγκεν ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα του, βεβαίως δὲν πρέπει πρὸς ἀμοιβὴν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον παρὰ τοὺς νόμους καὶ τὸ Σύνταγμα. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν δυνάμει τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἂν δυνάμει τοῦ Συντάγματος, δύναται νὰ εἰσέλθῃ μὲ ὑψηλὸν τὸ μέτωπον, ὅπως ἐξελέγη ὑπὸ τοῦ Πατραϊκοῦ λαοῦ. Τὸ ζήτημα, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι πολὺ λεπτόν. Ἔλαβον τὸν λόγον, διότι προεκλήθην πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὑπό τινος δημοσιογράφου ἐκ Πατρῶν νὰ γνωμοδοτήσω, ἡ χορηγηθεῖσα γνωμοδότησίς μου ἐδημοσιεύθη, περὶ αὐτῆς δὲ ἐγένετο πρὸ μικροῦ λόγος. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλος τις λόγος· ἐψηφοφόρησα εἰς τὴν ἐκλογὴν Καλαμπάκας ὑπὲρ τοῦ ἀκύρου, καὶ ἐψηφοφόρησα ἐν γνώσει, ἀποφασίσας, ὅταν θὰ ἤρχετο ἡ ἐκλογὴ Πατρῶν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον ἀντίθετον γνώμην ὡς πρὸς τὸ νομικὸν ζήτημα, νὰ λάβω τὸν λόγον. Εἶχον λοιπὸν ἀνάγκην νὰ ἐξηγήσω τὴν γνώμην μου. Δὲν ἐπαναλαμβάνω τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, οὔτε τὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου· πάντες τὴν γνωρίζομεν· ὑπομιμνήσκω ὅτι πρὸ μικροῦ ἀνεγνώσθη ἐν τῇ γνωμοδοτήσει μου, περὶ τῆς ὁποίας ὅμως ἀνάγκη νὰ προσθέσω ὀλιγίστας ἔτι λέξεις. Πῶς προεκλήθη; Εἷς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἀνεξαρτήτου Ἐκλογικοῦ Κέντρου τῶν Πατρῶν ἐζήτησε τὴν γνώμην μου, καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ κ. Καράκαλος εὑρίσκετο εἰς Ρωσσίαν, ἐζήτησε δὲ τὴν γνώμην μου ἐπὶ δύο ζητημάτων: ἂν ὁ κ. Καράκαλος, εὑρισκόμενος ἐν Ρωσσίᾳ καὶ μὴ παραιτηθείς, διότι ἠγνόει κἂν ἴσως ἂν διελύθη ἡ Βουλή, ἄν, λέγω, ἠδύνατο νὰ προταθῇ καὶ προτεινόμενος νὰ ἀνακηρυχθῇ ὑπὸ τοῦ Πρωτοδικείου, καὶ ἂν ἐκλεγόμενος ἠδύνατο νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ἐγνωμοδότησα, ὅτι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀνακηρύξεως δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ ὁ ἐλάχιστος δισταγμός, διότι, ὡς ὅλοι γνωρίζομεν, τὸ Πρωτοδικεῖον ἐξετάζει δύο τινὰ μόνον· τὰς 12 ὑπογραφὰς τῶν ἐκλογέων καὶ τὸ γραμμάτιον τῶν ἐκλογικῶν εἰδῶν· ὡς πρὸς τοὺς ἀξιωματικούς, ἐξετάζει καὶ ἂν ἔχωσι τὴν ἄδειαν ἢ ἀπεδέχθησαν τὴν ὑποψηφιότητα. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ζήτημα, ἐγνωμοδότησα, ὅτι οὐδὲν ἄλλο ἐξετάζεται, εἰμὴ μόνον ἡ ἐπίδρασις, ὅτι οἱ πανηγυρικοὶ τύποι εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον δὲν ὑπάρχουσιν, ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις ἐκείνη ὑπάρχει μόνον καὶ μόνον, ὅπως παρεμποδίζωνται αἱ ἐπεμβάσεις, ἑπομένως ἡ Βουλή, ἐν τῷ κυριαρχικῷ αὐτῆς δικαιώματι, ἐξετάζει κατὰ πόσον ἐπέδρασε πᾶσα ἀπαγορευτικὴ διάταξις, ὅθεν καὶ ἡ τυχὸν παραίτησις. Ἡ γνωμοδότησίς μου αὕτη ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν «Νομικήν», πρὸ τῶν ἐκλογῶν, καὶ εἰς τὴν «Πελοπόννησον» τῶν Πατρῶν. Εἶχον λοιπὸν ἔκτοτε ἐκπεφρασμένην τὴν γνώμην μου. Ἦλθεν ἡ ἐκλογὴ Καλαμπάκας, καὶ εἶδον ἂν ἠδύνατο νὰ συμβιβασθῇ ἡ γνώμη μου ἐκείνη μὲ τὴν ἐκλογὴν Πατρῶν, καὶ ἐπείσθην πληρέστατα, ὅτι ἦτο εἰς τελείαν ἁρμονίαν, διότι εἰς μὲν τὴν ἐκλογὴν Καλαμπάκας ὑπῆρχε δήμαρχος ἐν ἐνεργείᾳ, εὑρισκόμενος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ του, ὅστις βεβαίως ἐζήτησε τὴν ὑποψηφιότητά του, ἢ, ἂν δὲν τὴν ἐζήτησεν, ἀπεδέχθη προταθεὶς, ὅστις ἐξήσκει τὰ δημαρχικὰ αὐτοῦ καθήκοντα καὶ δικαιώματα, καὶ ὅτι βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ συμβιβασθῇ τὸ δημαρχικὸν αὐτοῦ ἀξίωμα πρὸς τὴν ὑποψηφιότητα, (διότι ἡ ἐπίδρασις ἦτο πασίδηλος, πρόδηλος καὶ πασιφανής. Ἠρώτησα περὶ τῆς ἐκλογῆς Πατρῶν, καὶ εὑρίσκω ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ τμήματος βεβαιούμενον παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βότση,—ὅστις ἐν τῇ ἐπιτυχίᾳ τοῦ κ. Καρακάλου ἔχει νὰ θρηνήσῃ τὴν ἀποτυχίαν ἑνὸς συναδέλφου του, καὶ ὅστις ἐβεβαίωσεν ἡμᾶς ἐν τῇ ἐπισημότητί του,—ὅτι «κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἀνακηρύξεως, ὡς καὶ κατὰ τὸν πρὸ καὶ μετέπειτα χρόνον, ὁ κ. Καράκαλος ἦτο ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, ὅτι δὲν ἠδύνατο ὡς ἐκ τούτου νὰ ὑποβάλῃ παραίτησιν, ὅτι, καὶ ἂν ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογή του, ὁ λαὸς τῶν Πατρῶν καὶ πάλιν ἐν μεγίστῃ πλειονοψηφίᾳ θέλει ἐκλέξει αὐτόν.» Ἐφρόντισα καὶ ἐπληροφορήθην, καὶ πᾶς ὁ ἀμφιβάλλων δύναται νὰ συμπληρώσῃ τὰς πληροφορίας του, παρισταμένου ἐνταῦθα τοῦ κ. Καρακάλου, δι’ ὃν λόγον ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐξηγῶ καὶ θέλω δηλώσει βραδύτερον, καὶ ἔμαθον, ὅτι ὁ κ. Καράκαλος εἶχεν ἀναχωρήσει διὰ τὸν γνωστὸν σκοπὸν, ὑπὸ τὰς περιστάσεις, περὶ τῶν ὁποίων δὲν πρόκειται σήμερον, κατὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1894, εἰς Ρωσσίαν, καὶ προεχώρησε μέχρι Καυκασίων καὶ τοῦ βορείου μέρους τῆς Ρωσσίας, ὅτι ἐπανῆλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν 10 Ἀπριλίου 1895, ὅτι διέμεινεν εἰς Πάτρας 2½ μόνον ὥρας, ἀναχωρήσας ἐκεῖθεν ἐσπευσμένως, ὅσον δηλ. τῷ ἐπέτρεπεν ἡ ὥρα τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ σιδηροδρόμου, καὶ ὅτι ἐκεῖθεν ἀναχωρήσας μετέβη εἰς Τρίπολιν, παρὰ τῇ οἰκογενείᾳ του, ὅπου καὶ διέμεινε μέχρι τῶν ἐκλογῶν καὶ ἡμέρας τινὰς μετὰ τὰς ἐκλογάς, ὅτε ἦλθεν εἰς τὴν ἐν Ἀθήναις θέσιν του...

§310Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν Ἑλλάδι...

§311Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐν Ἑλλάδι... Τὸ ζήτημα τῆς ἐπιδράσεως δὲν δύνασθε νὰ τὸ θέσητε ἐντὸς πλάστιγγος, καὶ νὰ εἴπητε «εἶναι τόσα δράμια ἡ ἐπίδρασις»; ἕκαστος δύναται νὰ τὸ σταθμίσῃ οὕτως ἢ ἄλλως. Ἐγὼ δὲν θὰ παραξενευθῶ, ἂν ἀκούσω τινὰ, ὅστις ἤθελεν ὑποστηρίξει, ὅτι τὸ ἀξίωμα τοῦ ἐφέτου ἠδύνατο νὰ ἐπιδράσῃ. Δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην αὐτήν. Ἐγὼ ὅμως, καὶ μετ’ ἐμοῦ, πιστεύω, οἱ πλεῖστοι, δὲν εἶναι δυνατὸν σπουδαίως νὰ παραδεχθῶσιν, ὅτι τὸ ἀξίωμά του τῷ ὄντι ἔσχεν ἐπίδρασιν ἐπὶ τὴν ἐκλογήν του, ὅταν γνωρίζωμεν τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐγένετο ἡ πρότασις καὶ ἡ ἀνακήρυξις, ὅταν γνωρίζωμεν ὅτι τὴν ὑποψηφιότητα ἀνέλαβεν ὑπὸ τὴν προστασίαν του τὸ Κέντρον καὶ πολῖται ἐν ἀγνοίᾳ του, μὴ εὑρισκομένου αὐτοῦ ἐν Ἑλλάδι. Αὐτὸ, Κύριοι, εἶναι τὸ πραγματικὸν μέρος τῆς ὑποθέσεως. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Καλλιφρονᾶς ἀπηύθυνε, σχεδὸν εἰπεῖν, κατηγορητήριον κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ, ἐν καλῇ πίστει βεβαίως, διότι οὐδεὶς προσωπικὸς λόγος ἠδύνατο νὰ ὑποτεθῇ ὑπάρχων κατὰ τοῦ κ. Καρακάλου...

§312ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Οὔτε τὸν γνωρίζω.

§313Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. .. ἐκ πεποιθήσεως, ὅτι προστατεύει τὸν νόμον καὶ τὸ Σύνταγμα. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἀναχωρεῖ ἐξ ἐσφαλμένης βάσεως, ἀναχωρεῖ ἐκ τῆς καταχρήσεως, ἡ ὁποία γίνεται παρ’ ἡμῖν, νὰ θεωρῶμεν τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα ὡς δικαίωμα, νὰ ἐπιζητῶμεν αὐτὸ καὶ διὰ πάσης θυσίας νὰ τὸ ἀποκτῶμεν. Λησμονεῖ ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ὅτι τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα εἶναι καθῆκον, ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ λαοῦ· περὶ τούτου δὲ ὄχι μόνον εἶναι σύμφωνοι ὅλοι οἱ συγγραφεῖς, ἀλλ’ εἶναι ἀναγεγραμμένον τοῦτο καὶ ἐν αὐτῷ τῷ ἐκλογικῷ νόμῳ, ὅστις ἐν ἄρθρῳ 26 δίδει τὸ δικαίωμα εἰς 12 ἐκλογεῖς, καὶ ἄκοντος τοῦ ὑποψηφίου, νὰ θέσωσι τὴν ὑποψηφιότητά του. Τί σημαίνει τοῦτο; ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται νὰ ζητηθῇ ἡ συναίνεσίς του, ὅτι εἶναι καθῆκον καὶ οὐχὶ δικαίωμα. Ἔρχομαι εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος,—διότι αἱ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου δὲν μὲ ἀπασχολοῦσιν, ἀφοῦ παραδέχομαι ὅτι δὲν ἐπέδρασε τὸ ἀξίωμά του, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, κατὰ τὰς ὁποίας ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ,—καὶ ἂν ἐν τῷ Συντάγματι εὕρωμεν φραγμὸν, πρέπει νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὸν κ. Καράκαλον τὴν εἴσοδον. Ὅλοι γνωρίζετε σαφῶς τὸ ἄρθρον 73, τὸ ὁποῖον ἐπὶ λέξει φέρει: «Ἡ Βουλὴ ἐξετάζει τὰ πληρεξούσια τῶν Βουλευτῶν, καὶ ἀποφασίζει περὶ τῶν ἀναφυομένων ἀμφισβητήσεων.» Ἐν τῷ ἄρθρῳ 70 ἀναγράφονται τὰ προσόντα, περὶ ὧν δὲν πρόκειται, εἰμὴ ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν νὰ ἐξετάσωμεν: ἀπαγορεύεται ἡ εἴσοδος εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, τὴν ἡλικίαν, ἢ τὴν ἐγκατάστασιν. Τὸ ἄρθρον 71 προσείλκυσε τὴν προσοχὴν τῶν ἐχόντων γνώμην ἀντίθετον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποῤῥέει καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἐνταῦθα παρουσιάζεται ἡ σύγχυσις, διότι παρενοήθη. Εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1844 ἄλλως εἶχον οἱ δικαστικοὶ ἐτήρουν καὶ τὸ ἀξίωμά των. Κατὰ δὲ τὴν τελευταίαν συντακτικὴν Συνέλευσιν, εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἀσυμβιβάστου ἐσταμάτησεν ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος, καὶ ὑπεβλήθη εἶτα νέον σχέδιον. Τί λέγει τὸ ἄρθρον 71; «Τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὰ τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου καὶ τοῦ δημάρχου...» Ὁ κανὼν εἶναι, ὅτι δὲν δύνανται ταυτοχρόνως νὰ ἐνασκηθῶσι τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ καὶ τὰ τοῦ ἐμμίσθου δημοσίου ὑπαλλήλου ἢ δημάρχου. Τί σημαίνει τοῦτο; ὅτι δὲν δύνανται ταὐτοχρόνως νὰ ἐνασκηθῶσι τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ καὶ τοῦ ἐμμίσθου δημοσίου ὑπαλλήλου, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἑνωθῶσιν ἐν τῷ αὐτῷ προσώπῳ τὰ δύο ἀξιώματα. Ἀλλὰ πότε συναντῶνται τὰ δύο ἀξιώματα; Ἐνταῦθα ἡ παρενόησις. Συναντῶνται κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀνακηρύξεως, ἢ καὶ κατὰ τὸν χρόνον τὸν μέχρι τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς; ὄχι. Συναντῶνται μόνον κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ὁρκίσεως τοῦ Βουλευτοῦ, διατηροῦντος ἔτι τὸ ἀξίωμα τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου. Τότε εἶναι τὸ ἀσυμβίβαστον. Διὰ τοῦτο ἔχει ὁ ἐκλεχθεὶς τὸ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον, εὐθὺς μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, ἢ νὰ ὑποταχθῇ εἰς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, ἢ νὰ κρατήσῃ τὸ ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχε. Τὸ πρᾶγμα μὴ σᾶς φαίνεται παράδοξον. Ὅλη ἡ λύσις τοῦ ζητήματος ἐξαρτᾶται ἐκ τούτου καὶ μόνου, τοῦ ἄρθρου 71. Ἂν ἀνατρέξωμεν εἰς ἄλλας νομοθεσίας, θέλομεν εὕρει, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ τὸ ἄρθρον 8 τοῦ ἀπὸ 30 Νοεμβρίου 1875 ὀργανικοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν λύει σαφέστερον τὸ ζήτημα, διότι ὁρίζει καὶ ὀκταήμερον προθεσμίαν ἀπὸ τῆς κυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, καθ’ ἣν ὀφείλει νὰ προβῇ εἰς τὴν δήλωσιν. Ἡ μόνη ἀνωμαλία, ἥτις γεννᾶται, εἶναι, τί θὰ γείνῃ τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἐπικυρώσεως, ὅτε θὰ ἔχωμεν Βουλευτὴν καὶ ἐφέτην· ὁ κ. Καράκαλος θὰ προσκληθῇ νὰ δηλώσῃ ποῖον τῶν δύο προτιμᾷ. Ποῦ τὸ ἀσυμβίβαστον; Ἀνάλογον παράδειγμα δύναμαι νὰ φέρω, ἂν οὐχὶ καθ’ ὅλα ὅμοιον, τί γίνεται ὅταν ὁ Βουλευτὴς ἐκλέγηται ἐκ δύο ἐπαρχιῶν. Αὐτὸς ἐκλέγει ποίαν τῶν δύο προτιμᾷ. Καὶ ἐπὶ τούτου ὑπάρχει γνωμοδότησις τῶν κ. κ. Καλλιγᾶ, Παπαῤῥηγοπούλου, Κοκκίνου, Σαριπόλου, Ράλλη. Ἔχομεν ἔτι τὸ ἄρθρον 72, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὴν περίπτωσιν τοῦ διορισμοῦ Βουλευτοῦ ἢ προβιβασμοῦ στρατιωτικοῦ κατ’ ἐκλογήν. Κύριοι, τὸ ζήτημα εἶναι νομικόν. Δύνανται νὰ ὑπάρχωσιν ἄλλοι, ἔχοντες ἀλλοίαν γνώμην. Ἐγὼ ἐκ τῆς μελέτης κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο· ἡ Βουλὴ ἂς πράξῃ, ὅτι θέλῃ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν περὶ τῆς νομιμότητος τοῦ κ. Καρακάλου ἐν τῇ συνταγματικῇ ἐννοίᾳ, καὶ οὐχὶ ἐκ τῶν ὑπηρεσιῶν, ἃς προσέφερεν εἰς τὴν Πατρίδα. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς ἠδίκησεν ἑαυτόν, ἀποδοὺς εἰς τὸν κ. Καράκαλον ἀνυπομονησίαν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ παρανομίας, διότι δὲν παρῃτήθη, ὡς εὑρισκόμενος εἰς τὰ Καυκάσια καὶ ἀγνοῶν ὅτι ἦτο ὑποψήφιος. Εὑρίσκεται ἐνταῦθα, διότι ὁ λαὸς τὸν διέταξεν. Ὤφειλε νὰ ὑπακούσῃ.

§314Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται περὶ ζητήματος ἀρχῆς· ἂν δὲ ἤθελε γείνῃ δεκτὴ ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Βόλου, ἤθελεν ἐκ βάθρων ἡ Πολιτεία ἡμῶν κλονισθῇ. Θὰ εἴχομεν στρατευομένην ὁλόκληρον τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν οὐ μόνον κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς Βουλευτικῆς περιόδου. Θαυμάζω δέ, πῶς ὁ κ. Βουλευτὴς τοιαύτην ἐξήνεγκε γνώμην, διότι ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἰς ἄλλην Βουλευτικὴν περίοδον ἐζήτησε ν’ ἀποκλεισθῶσι τῆς Βουλῆς καὶ οἱ δικηγόροι (ἱλαρότης). Ἀπὸ τῆς ἕδρας τῆς δικαστικῆς θὰ ἐψηφοθήρει ὁ δικαστὴς καὶ θὰ ἤρχετο εἰς συναλλαγὴν διὰ τὴν ψῆφον τοῦ δικαζομένου ἢ τοῦ κατηγορουμένου. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ κ. Καρακάλου, εἴτε ὡς ἐφέτου, εἴτε ὡς ἀπεσταλμένου ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν· ἀλλ’ ἀκριβῶς διότι περὶ αὐτῶν πρόκειται, ἀξιοῦμεν, ὅπως αὐτὸς ὁ ἴδιος μὴ θελήσῃ οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ παρακαθήσῃ ἐνταῦθα. Πάντες οἱ συνάδελφοί του ἐν τῷ δικαστηρίῳ δὲν δύνανται νὰ καυχηθῶσιν, ὡς αὐτός, διὰ τὴν εὐσυνείδητον ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των· καὶ ἂν ἠθέλομεν ὑποθέσει πρὸς στιγμήν, ὅτι μία πλειονοψηφία ἠδύνατο νὰ καταῤῥίψῃ τὴν ἀρχήν, ἐφ’ ἧς ἑδράζεται ἡ ὅλη Πολιτεία ἡμῶν, τὴν τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, ἀλλοίμονον εἰς ἡμᾶς! Τὸ ἄρθρον 71 τοῦ Συντάγματος καθιέρωσε τὸ ἀσυμβίβαστον· ἀνέγραψε τὴν μεγάλην ἀρχὴν τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, τὸ ἀσυμβίβαστον τοῦ ἐμμίσθου δημοσίου ὑπαλλήλου πρὸς τὸ ἀξίωμα τοῦ βουλευτικόν. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἠθέλησε νὰ καταστήσῃ ἁπτὴν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς τοῦ ἄρθρου 71 τοῦ Συντάγματος, καὶ ἐζήτησεν, ὅπως ὁ δημόσιος ὑπάλληλος ὑποβάλλῃ τὴν παραίτησίν του 40 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Οἱ συνηγορήσαντες ὑπὲρ τῆς ἰουδαϊκῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 71 δὲν ἐσκέφθησαν νὰ συναρμολογήσωσι τὴν διάταξιν αὐτοῦ πρὸς τὴν τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Πρόκειται λοιπὸν περὶ δύο διατάξεων, ὧν ἡ μὲν ἀναγράφει τὴν ἀρχήν, ἡ δὲ τὴν ἐφαρμογήν· δὲν δύνανται δ’ αὗται νὰ χωρισθῶσιν. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, νὰ ὑπάρξῃ Πολιτεία εὐνομουμένη, ἂν ὁ δικαστὴς δύναται νὰ παραμένῃ ἐπὶ τῆς ἕδρας αὐτοῦ μέχρι τῆς ὥρας, καθ’ ἣν θὰ τελειώσῃ ἡ διαλογή, καὶ τὴν ἐπιοῦσαν αὐτῆς; — διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἐμποδίσῃ αὐτὸν νὰ μεταβῇ τὴν ἑπομένην εἰς τὸ Ἐφετεῖον καὶ ἀπονείμῃ δικαιοσύνην. — Ὑπάρχουσιν ὅρια, τὰ ὁποῖα οὐδεμία πλειονοψηφία δύναται νὰ ὑπερβῇ, χωρὶς νὰ ῥίψῃ τὰς βάσεις τῆς ὑπάρξεώς της. Ἐνταῦθα ὅριον ἀνυπέρβλητον εἶναι τὸ ἄρθρον 71. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σᾶς συμβουλεύουν νὰ τὸ παραβῆτε, ἐκφέρουσι βλασφημίαν, καὶ σᾶς συμβουλεύουν τὴν κατάῤῥιψιν τῆς Πολιτείας.

§315Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις εἰς ὅσα λίαν εὐγλώττως ὁ ἄρτι καταβὰς τοῦ βήματος ἐξέθηκεν. Ἔπρεπεν ἀληθῶς νὰ παρέλθωσι τριάκοντα συνεχεῖς ἐνιαυτοὶ ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Συνταγματικοῦ ἡμῶν Χάρτου, ἔπρεπε νὰ διέλθωσι τρισκαίδεκα ὅλα Κοινοβούλια, ἵνα εὑρεθῇ ὁ φίλτατός μοι ἐκ Βόλου Βουλευτὴς καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ συμφωνοῦντες, ὅπως ὑποστηρίξωσιν, ὅτι εἶναί ποτε δυνατὸν νὰ ἐκτίθεταί τις Βουλευτής, ἐνῷ συγχρόνως διατελεῖ ὢν καὶ δημόσιος ὑπάλληλος. Ἀληθῶς τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος δύναται ἴσως νὰ ἐξηγηθῇ καθ’ ὃν τρόπον θέλει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής. Ἀλλ’ ἵνα εὕρωμεν τὸν νοῦν καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, εἷς καὶ μόνος τρόπος ὑπάρχει, νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰς συζητήσεις τὰς γενομένας κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Ἐὰν ὁ πολὺ ἀγαπῶν τὰ βιβλία ἀξιότιμος ἐκ Βόλου Βουλευτὴς ἐλάμβανεν τὸν κόπον νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὸν ἕκτον τόμον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Συνελεύσεως, ἤθελεν ἴδει, ὅτι μακρὰ ἐγένετο ἐπὶ τοῦ προκειμένου συζήτησις, μεγάλοι δὲ ἄνδρες τότε ἔλαβον τὸν λόγον. Ἀναγινώσκω ὑμῖν, τί εἶπεν ὁ ἀείμνηστος Ἀλέξανδρος Κουμουνδοῦρος: «Ὡς πρὸς αὐτὸ, παραδέχομαι τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Μαυρομιχάλη, καὶ ὑποστηρίζω, ὡς πρὸς τοὺς πολιτικοὺς καὶ δημοτικοὺς ὑπαλλήλους, τὴν ἰδέαν, ὅτι πρὶν ἢ ἔλθουν εἰς τὸν ἀγῶνα τὸν ἐκλογικὸν, πρέπει νὰ παύσουν νὰ ἦναι ὑπάλληλοι.» (Σελ. 634). Ὁ Πρόεδρος δὲ τῆς Συνελεύσεως ἐπέφερε: «Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγετε, πρέπῃ νὰ λυθῶσι σήμερον καὶ νὰ τεθῶσιν εἰς τὸ Σύνταγμα, ἢ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.» Ὁ Κουμουνδοῦρος λοιπὸν τότε ἔλεγεν, ὅτι ἐν τῷ Συντάγματι ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἡ διάταξις περὶ τοῦ ἀσυμβιβάστου καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐκτίθεταί τις εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Ὁ δὲ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως εἶπεν, ὅτι ἡ γνώμη αὕτη θέλει ἀποτελέσει θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἀπόδειξις, ὅτι ταῦτα οὕτως ἔχουσιν, εἶναι ἡ μακρὰ πρακτικὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κυνοβουλίου. Οὐδέποτε τοιοῦτον ζήτημα ἤχθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἀλλὰ καὶ ἄλλος πληρεξούσιος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τὰ αὐτὰ λέγει. Ἐὰν ἄρα ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν πηγὴν τοῦ Συντάγματος, ἥτις εἶναι αἱ συζητήσεις αἱ φωταυγεῖς, αἵτινες τότε ἔλαβον χώραν, θέλομεν δυνηθῆ εὐθὺς ἀμέσως νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι τὸ πνεῦμα τοῦ νομοθέτου τοῦ Συντάγματος ἦν τοῦτο, ὅτι τὸ ἀσυμβίβαστον τῶν καθηκόντων τοῦ Βουλευτοῦ πρὸς τὰ καθήκοντα τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου δὲν ὑπάρχει μόνον κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων τούτων, ἀλλ’ εὐθὺς ὡς κηρυχθῇ ἡ ἐκλογή. Ἀπόδειξις τῆς ὀρθότητος τῶν ἰδεῶν τούτων εἶναι, ὅτι ἐπὶ μακρὰ ἔτη τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ κοινὴ συνείδησις τοῦ ἔθνους. Ἔπρεπε δὲ νὰ παρέλθωσι τριάκοντα ἐνιαυτοὶ, ἔπρεπεν ἴσως εἷς ἢ δύο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ περισώζωνται ἐκ τῶν μετασχόντων τῶν συζητήσεων ἐκείνων περὶ τοῦ Συντάγματος, ἵνα εὑρεθῇ ὁ ἀγαπητὸς ἐν τῇ Βουλῇ συνάδελφος, ὅπως ὑποστηρίξῃ τοιαῦτα καινοφανῆ διδάγματα.

§316Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸν τελευταῖον λαλήσαντα ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Λυποῦμαι ὅτι τὴν τόσην αὐτοῦ εὐγλωττίαν καὶ τὸν τόσον πρὸς τὸ Σύνταγμα σεβασμὸν δὲν ἠθέλησε νὰ ἐπιδείξῃ ὁ κ. συνάδελφος, ὅταν πρὸ μικροῦ τοσοῦτος ἐγένετο λόγος περὶ τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος, οὔτε χθὲς, προκειμένου νὰ εἰσέλθωσιν ἀνήλικοι Βουλευταὶ εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν πιστεύω ἡ μία διάταξις νὰ ἔχῃ περισσότερον βάρος ἀπὸ τὴν ἄλλην, οὐδὲ διατελῶ ἐν ἀγνοίᾳ τῶν λεχθέντων ἐν τῇ Συνελεύσει, ἀλλὰ πολὺ ἀτελεῖς ἰδέας ἔχει ὁ κ. συνάδελφος περὶ ἑρμηνείας τῶν νόμων, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι οἱοσδήποτε τῶν Βουλευτῶν ἢ πληρεξουσίων δύναται νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸν νόμον. Εἰς δὲ τὸν ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφον, ὁ ὁποῖος πρὸ μικροῦ ὕψωσε μεθ’ ὑπερηφανείας τὴν σημαίαν τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, θὰ ἀπευθύνω τὴν παράκλησιν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸν ἀγῶνα, καὶ θὰ μὲ εὕρῃ προθυμότατον νὰ τὸν βοηθήσω. Ἀλλ’ ἐὰν ἦναι τόσον ὑπὲρ τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, διατὶ, ὅταν ἐγὼ ἔφερα νομοσχέδιον ἀπαγορεῦον νὰ δικηγορῶσιν οἱ Βουλευταὶ, διατὶ ἐπολέμησεν οὗτος αὐτὸ τόσον πεισματωδῶς; Προσθέτω ὅμως εἰς τὸν κ. ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφον, ὅτι δὲν ἐπρόσεξεν εἰς τὴν ὁμιλίαν μου, διότι ἴσως εἶχεν ἐξέλθει κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην τῆς αἰθούσης. Διέκρινα τὰς διατάξεις τὰς ἐν τῷ ἐκλογικῷ νόμῳ ἀναγεγραμμένας ἀπὸ τοὺς ἐν τῷ Συντάγματι ῥητοὺς καὶ σαφεῖς φραγμοὺς, τοὺς ὁποίους ἔθεσεν ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, διέκρινα κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου τὸ ζήτημα τῆς ἐπιδράσεως, ὅπερ εἶναι ἔργον ἐκτιμήσεως, καὶ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος περὶ ἀσυμβιβάστου. Τὸ ποίας συνεπείας δύναται νὰ ἔχῃ ἡ ἀπόφασις, ἐὰν ἦναι συνταγματικὴ καὶ νόμιμος, δὲν τὸ ἐξετάζω, ἀρκεῖ νὰ ἦναι συνταγματικὴ καὶ νόμιμος. Ἐὰν ηὐτύχησα νὰ ἐξηγήσω τὴν γνώμην μου, ἐὰν ηὐτύχησα νὰ ἐξηγήσω, ὅτι τὸ ἀσυμβίβαστον δὲν ὑπάρχει πρὸ τῆς κυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, νομίζω ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Καρακάλου, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, εἶναι ἐπικυρωτέα.

§317ΡΑΛΛΗΣ. Ὀφείλω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Βόλου Βουλευτήν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου ὑποθέτει, ὅτι, ἀσκῶν τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου, ἀσκεῖ ἐξουσίαν, καὶ διὰ τοῦτο νομίζει, ὅτι τὸ νὰ ἦναί τις δικηγόρος, συγχρόνως δὲ νὰ ἔχῃ τὸ ἀξίωμα τοῦ Βουλευτοῦ, φέρει σύγχυσιν ἐξουσιῶν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ δικηγόρος ἀσκεῖ ἐπάγγελμα. Ἡ διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν εἶναι μεταξὺ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, τῆς ἐκτελεστικῆς καὶ τῆς δικαστικῆς. Οἱ δικηγόροι θεωροῦνται ἁπλῶς βοηθητικὰ πρόσωπα τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, καὶ οὐδεμίαν ἐξουσίαν ἀσκοῦσι. Διὰ τοῦτο δὲ, καὶ ὅταν ἄλλοτε ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου ὑπηνίχθη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Βόλου, τὸ ἐπολέμησα, διότι θεωρῶ, ὅτι ἐντελῶς ἐπιβάλλεται—τοὐλάχιστον μὲ τὴν καθεστηκυῖαν παρ’ ἡμῖν τάξιν—ἡ σύγχρονος ἐνάσκησις τοῦ ἀξιώματος τοῦ Βουλευτοῦ μὲ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου. Καὶ ὁ εἷς καὶ ὁ ἕτερος ἀμύνονται ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν των. Ἤθελον δὲ θεωρήσει κωλυομένην τὴν ἄμυναν κατὰ τῆς κακοδιοικήσεως, ἡ ὁποία μᾶς διέπει, ἐὰν ἤθελεν ἀπαγορευθῆ εἰς τὸν Βουλευτὴν νὰ ἀσκῇ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου.

§318Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἀνταπαντῶ, ἀλλ’ ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς τὰς διατάξεις τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ Πατρῶν ὡς πρὸς τοὺς κ. κ. Γ. Παπαδιαμαντόπουλον, Ἀχιλλέα Γεροκωστόπουλον, Ἰωάννην Τσερτίδην, Χρ. Τζῖνον καὶ Δ. Βότσην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς κ. κ. Γ. Παπαδιαμαντόπουλον, Ἀχιλλέα Γεροκωστόπουλον, Ἰωάννην Τσερτίδην, Χρ. Τζῖνον καὶ Δ. Βότσην. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν κ. Εὐθύμιον Καράκαλον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν κ. Καράκαλον. (Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως, καὶ δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑκάστης ἐκλογῆς ψηφοφορίας, τὸ ἔγκυρον τῶν ἐκλογῶν τῶν ἑξῆς ἐπαρχιῶν: Πυλέας, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ.κ. Π. Σάκκης, Δ. Καλογερόπουλος καὶ Ν. Καράπαυλος. Σάμης, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Ἰω. Βρυώνης καὶ Π. Ἄννινος Καβαλλιεράτος. Σκοπέλου, καὶ ἀναγνωρίζεται νόμιμος βουλευτὴς ὁ κ. Ν. Δημητριάδης. Σπετσῶν, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Γ. Ν. Μπούμπουλης καὶ Ἀντ. Γουδῆς. Σύρου, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Ἀθ. Λαδόπουλος, Ν. Βαφειαδάκης, Γ. Παγανέλης καὶ Ἀλοΐσιος Τόμαν. Τήνου, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Ν. Δρόσος καὶ Γρ. Μαυρομαρᾶς. Τρικκάλων, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Σωτήρ. Χατζηγάκης, Ν. Ταρμπάζης, Κ. Χατζηπέτρος καὶ Θ. Κριεμάδης. Τριφυλίας, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Εὐστ. Κοκκέβης, Ν. Γεωργακόπουλος, Σωτ. Σωτηρόπουλος καὶ Δ. Καμαριώτης. Τριχωνίας, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Διον. Στάϊκος καὶ Ἀρ. Μάνεσης. Τροιζηνίας, καὶ ἀναγνωρίζεται νόμιμος βουλευτὴς ὁ κ. Σπ. Δεϊμέζης. Τυρνάβου, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Θ. Λιμπρίτης καὶ Ι. Παπαδόπουλος. Ὕδρας, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Θ. Γκίκας, Παντελῆς Γκίκας καὶ Ν. Τσαμαδός. Φαρσάλων, καὶ ἀναγνωρίζεται νόμιμος βουλευτὴς ὁ κ. Χριστόδουλος Στεριάδης. Φθιώτιδος, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Ν. Κοντογιάννης, Κομνᾶς Τράκας, Ν. Χατζῖσκος, Τριαντάφυλλος Σχινᾶς καὶ Δ. Κρίτσας).

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Χαλκίδος.

§321ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν προτίθεμαι, Κύριοι, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ, οὐδὲ νὰ ἀναπτύξω θεωρίας ὡς πρὸς τὰς ἀποδείξεις. Ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὰς ἀναπτύξω ἐπὶ προηγουμένης ἐκλογῆς. Ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Ἀβέρωφ προσεβλήθη καὶ ἐνώπιον τοῦ τμήματος, προσβάλλω καὶ ἐγὼ αὐτὴν ἐνταῦθα δι’ ἔλλειψιν τοῦ προσόντος τῆς ἡλικίας. Ἐνώπιον τοῦ τμήματος, τοῦ προεξελέγξαντος τὴν ἐκλογὴν, ὡς ἀπόδειξις τῆς ἐλλείψεως τοῦ προσόντος προσήχθη ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀπόσπασμα τοῦ μητρώου τῶν ἀῤῥένων τοῦ δήμου Νηλέων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δήλωσις τοῦ πατρὸς τοῦ κ. Ἀβέρωφ. Ἐξ ἀμφοτέρων τούτων τῶν ἐγγράφων προκύπτει, ὅτι ὁ κ. Ἀβέρωφ ἄγει μόλις τὸ 26ον ἔτος τῆς ἡλικίας του. Παραδόξως τὸ τμῆμα ἀπεφήνατο, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ὑφίσταται ληξιαρχικὴ πρᾶξις, διὰ τοῦτο κρίνει ἀβάσιμον τὴν ἔνστασιν. Δὲν ἔρχομαι νὰ ἐξελέγξω τὸ σφαλερὸν τῆς θεωρίας. Ἀληθῶς διὰ τῆς ληξιαρχικῆς πράξεως τῆς γεννήσεως ἀποδεικνύεται συνήθως ἡ ἡλικία· ἀλλ’ ὅταν, δι’ ἕνα ἢ δι’ ἄλλον λόγον, εἴτε δὲν συνετάχθη ληξιαρχικὴ πρᾶξις, εἴτε ἀπωλέσθη αὕτη, ἀναγκαίως θὰ προσφύγωμεν εἰς ἄλλα μέσα ἀποδείξεως, τὰ ὁποῖα παρ’ ἅπασι τοῖς πεπολιτισμένοις Κράτεσι θεωροῦνται ὡς δυνάμενα νὰ γείνωσι δεκτά. Μετὰ τὴν ἐκδίκασιν παρὰ τοῦ ἁρμοδίου τμήματος τῆς ἐκλογῆς Χαλκίδος, ἀνευρέθησαν καὶ ἄλλα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔρχονται νὰ ἐνισχύσωσι τὰς ἀποδείξεις, τὰς ὁποίας προσήγαγον οἱ ἐνιστάμενοι κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Ἀβέρωφ, τὰς ἐκ τῆς δηλώσεως τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ τῆς ἐγγραφῆς αὐτοῦ ἐν τῷ μητρώῳ τῶν ἀῤῥένων. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἔρχομαι νὰ ἐπιδείξω εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ πρῶτον ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν εἶναι αἴτησις τοῦ Μιχαὴλ Ἀβέρωφ, τοῦ πατρὸς τοῦ ἄρτι ἐκλεχθέντος Βουλευτοῦ, κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ἔνστασις, ὅστις τῇ 17 Ἰανουαρίου 1890 δι’ αἰτήσεώς του πρὸς τὸν εἰρηνοδίκην Ἁγίας Ἄννης ζητεῖ τὴν ἐγγραφὴν τοῦ υἱοῦ του ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ, ὡς συμπληρώσαντος τότε τὸ 21ον ἔτος τῆς ἡλικίας του. Δεύτερον ἔγγραφον, προσκομισθὲν κατόπιν, εἶναι ἡ ἐπακολουθήσασα ἔνορκος βεβαίωσις ἐκ μέρους τοῦ πατρὸς τοῦ κ. Ἀβέρωφ τῆς ὑποβληθείσης ὑπὲρ τοῦ υἱοῦ του αἰτήσεως περὶ ἐγγραφῆς του ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ (ἀναγινώσκει): «Ἐν Ἁγίᾳ Ἄννῃ καὶ ἐν τῷ εἰρηνοδικειακῷ καταστήματι σήμερον, τὴν 17 Ἰανουαρίου τοῦ 1890 ἔτους, ἡμέραν Τετάρτην καὶ ὥραν 10 π. μ., ἐνώπιον ἐμοῦ τοῦ εἰρηνοδίκου Ἁγίας Ἄννης Γ. Δαλεζίου κτλ. ἐμφανισθεὶς ὁ Μιχαὴλ Ἀβέρωφ, κτηματίας, κάτοικος Σκυλογιάννη, ἐζήτησε νὰ ἐνισχύσῃ καὶ ἐνόρκως τὴν ὑπὸ σημερινὴν χρονολογίαν αἴτησίν του, κοινοποιηθεῖσαν πρός με, περὶ ἐγγραφῆς τοῦ υἱοῦ του Γεωργίου, φοιτητοῦ, ἐτῶν 22, ὡς χαίροντος τὰ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα, καὶ θεὶς τὴν χεῖρά του ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου, ὡρκίσθη ὡς ἑξῆς: «Ὀμνύω, εἰδὼς κάλλιστα τὰς εἰς τὴν ψευδορκίαν ἐπιβαλλομένας ποινάς, ὅτι ὁ υἱός μου Γεώργιος τυγχάνει δημότης τοῦ δήμου Νηλέως, ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ στρατολογικῷ μητρῴῳ Νηλέως ὑπ’ αὔξοντα ἀριθ. 850 καὶ ὑπὸ ἡλικίαν ἐτῶν 10, κάτοικος Ἀθηνῶν καὶ ἤδη Γενεύης, καὶ ὅτι διάγει τὸ εἰκοστὸν δεύτερον ἔτος τῆς ἡλικίας του. (Οὕτως εἴη μοι ὁ Θεὸς βοηθὸς καὶ τὸ ἱερὸν αὐτοῦ Εὐαγγέλιον.» «Εἰς πίστωσιν συνετάχθη ἡ παροῦσα, ἥτις ἀναγνωσθεῖσα ὑπογράφεται. «Ὁ ὁρκισθεὶς «Μιχαὴλ Ἀβέρωφ. Ὁ Εἰρηνοδίκης Γ. Δαλέξιος. Ὁ γραμματεὺς «Ἰωάννης Γιαβρούδης.» Ἔνορκος βεβαίωσις τοῦ πατρὸς τοῦ κ. Ἀβέρωφ, ὅστις ἐβεβαίωσεν, ὅτι τὴν 17 Ἰανουαρίου 1890 ὁ υἱός του Γεώργιος ἦγε τὸ 22ον ἔτος τῆς ἡλικίας του. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς αἰτήσεως, τῆς πρὸ ὀλίγου μνημονευθείσης, καὶ τῆς ἐνόρκου βεβαιώσεως τοῦ πατρός, ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 125 ἀπόφασις, ἡ ὁποία διέταξε τὴν ἐγγραφὴν τοῦ Γεωργίου Ἀβέρωφ, υἱοῦ τοῦ Μιχαὴλ, ὑπ’ ἀριθ. 63 τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου. Ἔκτοτε συνετάχθη ὁ κατάλογος τοῦ 1890, ὁ ὁποῖος ἀνέγραψε τὸν Γ. Ἀβέρωφ, φοιτητήν, μὲ ἡλικίαν ἐτῶν 22, ὁ κατάλογος τοῦ 1891 μὲ ἡλικίαν ἐτῶν 23, ὁ κατάλογος τοῦ 1892 μὲ ἡλικίαν ἐτῶν 24, ὁ κατάλογος τοῦ 1893 μὲ ἡλικίαν ἐτῶν 25, ὁ κατάλογος τοῦ 1894 μὲ ἡλικίαν ἐτῶν 26 καὶ ὁ κατάλογος τοῦ 1895, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ψηφοφορία τῆς 16 Ἀπριλίου 1895, μὲ ἡλικίαν ἐτῶν 27. Οἱ κατάλογοι εἶναι ἐνταῦθα...

§322ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ ἐγγραφὴ ἐνεργεῖται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μητρῴου.

§323Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐγγραφὴ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μητρῴου τῶν ἀῤῥένων.

§324ΡΑΛΛΗΣ. Θαυμάζω, πῶς ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, δημοσιογράφος καὶ δημοσιολόγος, δὲν γνωρίζει τὸν ἐκλογικόν μας νόμον. Ἡ ἐγγραφὴ ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ γίνεται δυνάμει αἰτήσεως.

§325ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπῆρχε μία δήλωσις τοῦ πατρὸς τοῦ κ. Ἀβέρωφ, ὅταν ὁ υἱός του ἦγεν ἡλικίαν 10 ἐτῶν. Κατόπιν δὲν ἠδύνατο ὁ Μιχαὴλ Ἀβέρωφ νὰ μεταβάλῃ τὴν δήλωσίν του ταύτην.

§326ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι ὁ πατὴρ τοῦ κ. Ἀβέρωφ δὲν συνεβιβάζετο τόσον εὐκόλως μὲ τὴν συνείδησίν του, οὐδὲ δύναμαι νὰ ἐπιῤῥίψω, ὑπεραμυνόμενος τῆς ἐκλογῆς τοῦ υἱοῦ, τοιαύτην ὕβριν εἰς τὴν μνήμην τοῦ πατρὸς, ὅτι ὡρκίζετο ψευδῶς, θέτων τὴν χεῖρα ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου. Προτιμότερον εἶναι ν’ ἀποβάλητε τὸν υἱὸν ἐντεῦθεν, παρὰ νὰ ὑβρίσητε τὴν μνήμην τοῦ πατρός. Καὶ πρέπει νὰ τὴν ἀναγνώσω πάλιν τὴν ἔνορκον βεβαίωσιν, ὅπως τὴν ἀκούσητε. (Ἀναγινώσκει αὐτὴν ἐκ νέου).

§327ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ὁ υἱὸς εἶχεν ἡλικίαν δέκα ἐτῶν, τὸν ἐδήλωσε δέκα ἐτῶν· πῶς ἠδύνατο κατόπιν νὰ δηλώσῃ ἄλλως;

§328ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ μὴ ἀκριβὴς δήλωσις τῆς ἡλικίας συνεπάγεται ἀληθῶς ἐπιζημίους συνεπείας, ἤτοι τὴν ἐγγραφὴν τοῦ δηλωθέντος ἐν τῷ στρατολογικῷ ἐλέγχῳ ὡς πρώτου, ἀλλὰ δὲν συνεπάγεται τὴν ποινὴν τῆς εἱρκτῆς ἐπὶ ψευδορκίᾳ. Ἐκεῖνος δὲ, ὅστις λέγει, ὅτι, ἐπειδὴ ἅπαξ διετυπώθη μία πλημμελὴς δῆθεν δήλωσις ἐκ συμφέροντος ἀθεμίτου, ἀντιστρατευομένη πρὸς τὰς διατάξεις τῶν νόμων, ὅτι ὀφείλει ἀναγκαίως νὰ προβῇ καὶ εἰς τέλεσιν ἐγκλήματος, τοῦ τῆς ψευδορκίας, ὑβρίζει ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον θέλει νὰ ὑπερασπίσῃ. Ἐγὼ, Κύριοι, κατηγορῶν τῆς ἐκλογῆς δι’ ἔλλειψιν προσόντων τοῦ Γεωργίου Ἀβέρωφ, σέβομαι τὴν μνήμην τοῦ Μιχαὴλ Ἀβέρωφ, τοῦ ὁποίου ὑπῆρξα ἄλλοτε συνάδελφος. Οὕτω ὁ υἱὸς τοῦ κ. Ἀβέρωφ συνεπλήρωσε τὸ 21ον ἔτος τῆς ἡλικίας του, καθ’ ὃν χρόνον ἀπεδήμει εἰς Γερμανίαν, ἐφρόντισε δὲ νὰ ὑποβάλῃ τὴν αἴτησιν περὶ ἐγγραφῆς αὐτοῦ, καὶ νὰ βεβαιώσῃ ἐνόρκως τοῦτο. Κύριοι, εἶσθε ἐλεύθεροι νὰ ψηφίσητε ἐκ νέου κατὰ συνείδησιν, νὰ εἴπητε ὅτι ὁ Μιχαὴλ Ἀβέρωφ ἐψεύδετο ἐνώπιον τῆς Πολιτείας, καὶ ἐψευδόρκει ἐνώπιον τῆς Θρησκείας, ὅταν ἐβεβαίου, ὅτι ὁ υἱός του τὴν 17 Ἰανουαρίου 1890 ἦγε τὸ 22ον ἔτος τῆς ἡλικίας του, καὶ ἐντεῦθεν νὰ βεβαιώσητε, ὅτι σήμερον, ἐνῷ κατὰ τὴν ἔνορκον βεβαίωσιν τοῦ πατρὸς ἄγει τὸ 27ον ἔτος, συνεπλήρωσε τὸ 30όν. Δὲν ὑπάρχει μέσος ὅρος ἐνταῦθα. Ἓν ἐκ τῶν δύο· εἰσερχόμενος ὁ Ἀβέρωφ ἐνταῦθα, ἢ θὰ περιϋβρίζῃ τὴν μνήμην τοῦ πατρός του, ὡς ψευδόρκου, ἢ θὰ κατηγορῇ ὑμᾶς διὰ τῆς παρουσίας του, ὅτι παρέβητε τὸν ὅρκον, τὸν ὁποῖον ἐδώκατε εἰς τὸ Σύνταγμα.

§329ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἠρώτησα ἂν ἦναι ἐδῶ ὁ κ. Ἀβέρωφ καὶ ἔμαθον ὅτι ἀπουσιάζει εἰς Ἀλεξάνδρειαν, ἐπειδὴ δὲ συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ ἐδῶ, προκαλῶ τὸν κ. Δηλιγιάννην νὰ βεβαιώσῃ, ἐὰν ἦναι 30 ἐτῶν, — διότι αὐτὸς τὸν ἐβάπτισεν.

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Χαλκίδος ὡς πρὸς τοὺς κ. κ. Κακαρᾶν καὶ Βαρατάσην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ κ. Γεώργιος Ἀβέρωφ ἔχει τὰ νόμιμα τοῦ βουλευτοῦ προσόντα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§331ΡΑΛΛΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 15;

§333ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι 15.

§334ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως· ἄλλως ὑποβάλλω ἔνστασιν ἀπαρτίας.

§335ΜΑΝΕΣΗΣ. Πρέπει τώρα νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διὰ νὰ βεβαιωθῇ καὶ ἡ ἀπαρτία.

§336ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὴν 2αν ὥραν μετὰ τὸ μεσονύκτιον ἡμεῖς βεβαίως δὲν εἴμεθα δέκα πέντε, καὶ ἑπομένως δύναται ἡ πλειονοψηφία, τὸ δικαίωμα ἡμῶν, νὰ ζητῶμεν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, νὰ μᾶς τὸ στερήσῃ, ἀλλὰ ἐζητήσαμεν τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν...

§337ΑΛ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ γείνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις.

§338ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· ἡμεῖς συντρέχομεν τοὺς Κυρίους εἰς τὸ νὰ ἐκπληρωθῇ ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ, καθ’ ἣν πρέπει νὰ ἦναι δέκα πέντε οἱ ζητοῦντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ κ. Ἀβέρωφ ἔχει τὰ νόμιμα προσόντα τοῦ βουλευτοῦ λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Ι. Τσερτίδου καὶ Ἀλεξ. Μ. Κανάρη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).