1895.01.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 49

τῆς 5 Ἰανουαρίου 1895.

(Πέμπτη).

Ὥρα 6 καὶ 20′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ κάτοικοι τοῦ δήμου Νωνάκριδος τῶν Καλαβρύτων δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ἐκεῖ δημάρχου. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Θαυμακῶν διὰ ψηφίσματός του εὔχεται, ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Κύριοι Βουλευταὶ, ἡ πρόσκλησις διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως ὁρίζει ὥραν τὴν 3ην μ. μ. καὶ εἶναι ἤδη ἕκτη καὶ ἡμίσεια. Νομίζω ὅτι τὸ ἄτοπον τοῦτο εἶναι καιρὸς νὰ λείψῃ, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν δύναται νὰ ἐργασθῇ ἡ Βουλή. Ὄταν τὴν ἑβδόμην ὥραν γίνεται ἀπαρτία καὶ τὴν ὀγδόην πρέπει νὰ ὑπάγωμεν νὰ γευματίσωμεν, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν πλέον καὶ νὰ ἐρχώμεθα. Σᾶς παρακαλῶ πολὺ, ἀφοῦ ἐπὶ τέλους προσδιωρίσθη ἡ 3η ὥρα, νὰ ἔχητε τὴν καλωσύνην νὰ ἔρχησθε κατὰ τὴν προσδιωρισμένην ὥραν. Ἔχει τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§2ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νέα ἆθλα ἀστυνομικὰ, ἀπευθυνόμενα δὲ οὐχὶ πλέον πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ πρὸς τὸν ὑπεύθυνον αὐτῶν, τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Πρὸ ἡμερῶν ὑπέβαλον μετὰ τοῦ συναδέλφου μου κ. Ὀριγώνη ἀναφορὰν τῶν φορολογουμένων συμπολιτῶν μας Μελισσόβα καὶ λοιπῶν, δι’ ἧς παρεπονοῦντο διὰ τὰ ἀνομήματα τοῦ ἀστυνόμου Μαραθῶνος. Ὁ πρῶτος συντάκτης τῆς ἀναφορᾶς ἐκείνης καὶ ὑπογεγραμμένος ἐν αὐτῇ εἶναι ὁ συμπολίτης μου Μελισσόβας. Τοῦτον πρὸς ἐκδίκησιν συνέλαβεν ὁ ἀστυνόμος σήμερον ὡς λιπόστρατον, ἢ ὡς φυγόστρατον, καὶ δεδεμένον καὶ πεζῇ τὸν ὡδήγησε τὴν ἑσπέραν ταύτην εἰς τὴν χωροφυλακὴν, ἐνῷ ὁ Μελισσόβας οὗτος ὑπηρέτησεν εἰς τὸν στρατὸν πρὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ ἔλαβεν ἄφεσιν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου κατὰ τὸ 1885. Δεύτερον ἆθλον, συνεπείᾳ τῆς χθεσινῆς μου ἐπερωτήσεως, εἶναι τὸ ἑξῆς. Ὁ ἀστυνόμος Πατησίων συνέλαβε τὸν μεγαλείτερον τῶν κτηματιῶν Πατησίων καὶ ἕνα τῶν καλλιτέρων καὶ ἐντιμοτέρων συμπολιτῶν μας, ὀνομαζόμενον Ξενάκην, φιλησυχώτατον πολίτην, καὶ ἐκακοποίησεν αὐτὸν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε, κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ ἰατροῦ Βλαχάκη, ἐπισκεφθέντος αὐτὸν, οὐδέποτε ἐκ ξύλου τῆς ἐξουσίας ἔπαθε πλειότερον ἄλλος τις. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποστείλῃ ἀπόψε ἄνθρωπον τῆς ἐμπιστοσύνης του, ὅπως ἀντιληφθῇ τῶν πραγμάτων καὶ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην. Δὲν θὰ παύσω ποτὲ παραπονούμενος, ἐφ’ ὅσον δὲν πείθομαι, ὅτι ἀποδίδεται δικαιοσύνη. Εἶναι κακουργήματα αὐτά! Πρέπει νὰ συγκινοῦν πάντα ἄνθρωπον. Εἰς δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, βεβαιώσαντα χθὲς ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι ὁ δαρεὶς ὑπὸ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων Δρακόπουλος ἦτο φαυλόβιος καὶ ἑτεροδημότης, ἀπαντῶ τάδε. Τὸν συμβουλεύω νὰ λαμβάνῃ πάντοτε ὑπ’ ὄψει τὰ ἔγγραφα, ὀφείλει δὲ ἐκ καθήκοντος νὰ ἀγαπᾷ τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ παριστᾷ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πάντοτε τὰ ἀληθῆ. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς Ὑπουργὸν νὰ παρίσταται ἀνακριβῆ λέγων ἐν τῇ Βουλῇ. Εἶναι κακοήθεια. Ἐνθυμήθητε, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι χθὲς τὴν ἑσπέραν τὸν Ἀπόστολον Δημητρίου Δρακόπουλον τὸν ὠνόμασεν ἑτεροδημότην φαυλόβιον, καὶ συνεπείᾳ τούτων ἐδικαίωσε τὴν ἀρχὴν, ἐπιδιώξασαν τὴν ἀποπομπήν του. Ὁ Ἀπόστολος Δημητρίου Δρακόπουλος, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, καταγόμενος ἐκ Ζακύνθου, πρώην ταχυδρομικὸς ὑπάλληλος, μετέφερε τὰ δικαιώματά του ἐκ Ζακύνθου, εἶναι δημότης ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ δημοτολογίῳ τοῦ δήμου Ἀθηναίων ὑπ’ αὔξοντα ἀριθ. 1567 καὶ ἐνεγράφη ὡς δημότης τὴν 4 Μαΐου 1889, εἶναι δὲ καὶ ἐκλογεὺς ἐν τῷ τμήματι Δʹ τοῦ δήμου Ἀθηναίων ὑπ’ ἀριθ. 561. Ἔχω κατάλογον τοῦ 1892, τὸν ὁποῖον ἐν πρωτοτύπῳ προσάγω. Τὰ γεγονότα ταῦτα πιστεύω νὰ διδάξωσι τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ σέβηται τὸν ἑαυτόν του.

§3ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς νὰ μοὶ παραδώσῃ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσε, διότι ἀναμφισβητήτως θὰ ὑπάρχῃ σύγχυσις· διότι κατὰ τὰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας ὁ συλληφθεὶς Δρακόπουλος εἶναι δημότης Ζακύνθου, οὐδέποτε ἐγγραφεὶς ὡς δημότης Ἀθηναίων, συνελήφθη δὲ πολλάκις κλέπτων, καὶ τελευταίως συνελήφθη ἐπ’ αὐτοφώρῳ κλέπτων, συνεπείᾳ δὲ τῆς τελευταίας ταύτης πράξεώς του κατεδικάσθη ὑπὸ τοῦ Πταισματοδικείου εἰς 10 ἡμερῶν κράτησιν, κρατεῖται δὲ εἰς τὴν ἀστυνομίαν πρὸς ἔκτισιν τῆς ποινῆς, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη αὐτῷ ὑπὸ τοῦ Πταισματοδικείου, καὶ ἡ ἀστυνομία, μετὰ τὸ πέρας τῆς ποινῆς, καθὸ δημότην Ζακύνθου, σκοπεῖ νὰ ἀποστείλῃ αὐτὸν εἰς τὴν πατρίδα του. Παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ τὸ ἔγγραφον, ἵνα τὸ ἐξετάσω (τῷ δίδεται τὸ ἔγγραφον).

§4Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, διαμαρτύρονται οἱ παρακαθήμενοι ἐκ Ζακύνθου κύριοι συνάδελφοι. Δὲν θέλουν τοιοῦτον δῶρον.

§5ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (πρὸς τὸν Σταυρόπουλον). Ἂν ἦναι αὐτὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε, δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ μοὶ τὸ δώσητε, διότι ἔχω ἐκλογικοὺς καταλόγους ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν. Θὰ ἐξετάσω ὅμως περὶ τούτου, διότι ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος οὐδὲν ἀποδεικνύει. Ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος ἀποδεικνύει, ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένος ἐν αὐτῷ εἷς Δρακόπουλος. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν πρόκηται περὶ αὐτοῦ. Ἠμπορεῖ νὰ ἦναι ἄλλος.

§6ΖΩΤΟΣ. Εἶναι εἰς τὸν δῆμον Ἀρτεμισίων τῆς Ζακύνθου ὁ Δρακόπουλος αὐτὸς ἐγγεγραμμένος.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω περιττὸν νὰ κάμνητε τὴν τιμὴν εἰς αὐτὸν τὸν κ. Δρακόπουλον νὰ ὁμιλῆτε ὅλοι περὶ αὐτοῦ.

§8ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λέγω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐτελέσθη καὶ ἕτερον ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον δὲν τὸ ἐνόησεν. Ἐκτὸς τοῦ βεβιασμένου τῆς εἰσαγωγῆς εἰς δίκην, ἐκτὸς τοῦ ἀνυπάρκτου τοῦ ἀδικήματος, ἄλλο ἀδίκημα ἔχομεν μεγαλείτερον. Ἀφοῦ, Κύριοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι ὁ Δρακόπουλος χθὲς ἐδικάσθη καὶ κατεδικάσθη εἰς 10 ἡμερῶν κράτησιν, καθ’ ἃ ἐβεβαίωσαν οἱ ὑπάλληλοι οἱ φυλακίσαντες αὐτόν, προδήλως ὁμολογεῖ ἕτερον ἔγκλημα, καθόσον ἡ ἀπόφασις δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκτελεσθῇ πρὸ τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου πρὸς ἐνάσκησιν τοῦ ἐνδίκου μέσου τῆς ἐφέσεως, καὶ ἡ προσωπικὴ κράτησις ἐκτελεῖται μετὰ τὴν πάροδον τῆς πρὸς ἔφεσιν προθεσμίας. Πρὸς κάλυψιν τοῦ ἐγκλήματος διέπραξαν ἄλλο ἔγκλημα, ἤτοι ἐξετέλεσαν ἀπόφασιν ἀνεπίδεκτον ἐκτελέσεως, καὶ ὀφείλει νὰ τιμωρήσῃ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοῦ. Δὲν ἐννοῶ τί ἐννοεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ καταδικασθεὶς εἰσήχθη καὶ κατεδικάσθη, διότι ἔκλεπτε πράγματα. Αὐτὸς εἶναι ὁ μέγας κακοῦργος, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε ν’ ἀποδιώξητε ἐκ τοῦ δήμου του; Ἐπὶ τέλους εἶναι δημότης Ἀθηναίων· δικαιοῦται νὰ τὸν ἀποπέμψῃ ἡ ἐξουσία ἐκ τοῦ τόπου του; Ἂν ἔπραξεν ἀδίκημα μεγαλείτερον, ἔσφαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, μὴ καταδιώξας αὐτὸν, ὅπως δώσῃ λόγον ἐνώπιον τῶν ἁρμοδίων δικαστηρίων. Δι’ ἓν ἁπλοῦν πταῖσμα, μὴ νομίζετε ὅτι δύνασθε νὰ διαθέσητε τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν καὶ τοῦ τελευταίου φαύλου βίου. Δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καρατομήσῃ τὸν καταδικασθέντα εἰς θάνατον; Θὰ τὸν καρατομήσῃ μετὰ προηγουμένας διατυπώσεις ὁ δήμιος. Κύριε Ὑπουργέ, εἶσαι νομικὸς καὶ πρέπει νὰ τὰ γνωρίζῃς. Τὰ λέγω διὰ τελευταίαν φοράν.

§9ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς συνειθίζει νὰ φωνάζῃ, νομίζων ὅτι διὰ τῶν φωνῶν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ, ὅπως γένηται πιστευτός. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνέπτυξε μύρια ὅσα ζητήματα, οὐδεμίαν ἔχοντα σχέσιν πρὸς τὸ θέμα, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν. Πρῶτον ἀπηυθύνθη πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐρωτῶν αὐτόν: «Κύριε Ὑπουργέ, δύνασθε σεῖς νὰ ἐκτελέσητε κατὰ τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον τρόπον τὴν ἀπόφασιν; Νομίζετε σεῖς, ὅτι κατὰ τὴν ποινικὴν δικονομίαν ἡ ἀπόφασις τοῦ Πταισματοδικείου ἐκτελεῖται, ὅταν ἐπιβάλλῃ ποινὴν κρατήσεως πλέον τῶν 10 ἡμερῶν, ἀφοῦ πρέπει νὰ παρέλθῃ ἡ προθεσμία πρὸς ἔφεσιν;» Ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ πολλοὶ νομικοί, μετερχόμενοι τὸν δικηγόρον· ἂς δώσωσι τὴν προσήκουσαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐγείρει τὸν δημοσίαν ἀγωγήν, δικάζει καὶ καταδικάζει καὶ ἐκτελεῖ τὴν ἀπόφασιν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπερωτώμενος δίδει πληροφορίας εἰς πάντα Βουλευτὴν, εἶπε δὲ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι ἠγέρθη κατὰ τοῦ προστατευομένου του δημοσία ἀγωγὴ παρὰ τῶν ἁρμοδίων νὰ ἐγείρωσι τὴν δημοσίαν ἀγωγὴν, καὶ περὶ τῆς ὁποίας οὐδεὶς ὑπέχει εὐθύνην, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον πάντων ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἑπομένως πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδαμῶς πρέπει νὰ ἀπευθύνησθε ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Τὸ δικαστήριον τῆς πατρίδος του κατεδίκασε τὸν πολίτην, περὶ τοῦ ὁποίου τόσον δεικνύει ἐνδιαφέρον ὁ κ. Βουλευτὴς, εἰς τὴν ποινὴν τῆς κρατήσεως. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν βεβαίως δὲν εἶναι ὑπόχρεως νὰ δώσῃ λόγον, ἂν καλῶς ἢ κακῶς τὸ δικαστήριον κατεδίκασεν, οὔτε ὑπάρχει τις δυνάμενος νὰ δώσῃ περὶ τούτου λόγον. Ἤδη κρατεῖται πρὸς ἔκτισιν τῆς ποινῆς του, κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἂν ὁ καταδικασθεὶς παρῃτήθη τοῦ δικαιώματος τῆς ἐφέσεως, ἂν ἐνήσκησεν ἢ μὴ τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως, περὶ τούτου βεβαίως δὲν εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἁρμόδιος νὰ δώσῃ λόγον εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, οὔτε πληροφορίας κἂν περὶ τούτου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι τοῦτο, ὅτι ὁ Δρακόπουλος, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, κατεδικάσθη ὑπὸ τοῦ Πταισματοδικείου, ἐχαρακτηρίσθη δὲ πολλάκις ὡς λωποδύτης· οὔτε πρόκειται περὶ μεγάλου τινὸς κακούργου, τὸν ὁποῖον ἠξίου ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅπως διευθύνῃ ἡ ἀστυνομία εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον. Ἡ ἀστυνομία κυρίως καὶ πρὸ πάντων ἐνδιαφέρεται περὶ τῶν μικρῶν ἀτακτημάτων, ἅτινα ὀφείλει καὶ νὰ προλαμβάνῃ καὶ νὰ καταδιώκῃ, ἵνα μὴ ταῦτα ἐπεκτεινόμενα προσλαμβάνωσι χαρακτῆρα ἐπικίνδυνον εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν· καὶ περὶ τούτου ὀφείλομεν πάντες μεῖζον ἐνδιαφέρον νὰ δεικνύωμεν, κύριε Βουλευτὰ, ἂν κηδώμεθα τῆς δημοσίας τάξεως καὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας· οὔτε πρέπει τόσον ἐπιπολαίως ἐντεῦθεν νὰ ὑποστηρίζωμεν τοιαῦτα ὄντα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπιβλαβῆ εἰς τὴν κοινωνίαν, ὠθοῦντες οὕτω ταῦτα εἰς τὴν διάπραξιν καὶ ἄλλων μεγαλειτέρων ἐγκλημάτων, ἀφοῦ ἐννοοῦμεν νὰ ἐπικρίνωμεν πᾶσαν νόμιμον ἐνέργειαν τῆς ἀρχῆς πρὸς καταστολὴν τοιούτων ἀνομημάτων. Ταῦτα ἠδυνάμην νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, καὶ ἀπήντησα· τὸν παρακαλῶ δὲ, ὅταν ζητῇ λόγον παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, νὰ ζητῇ λόγον περὶ πράξεων, διὰ τὰς ὁποίας εἶναι ὑπεύθυνος ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς νὰ δίδῃ λόγον. Δὲν ἐπιτρέπεται δὲ εἰς αὐτὸν νὰ ἐρωτᾷ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τίνα λόγον οὕτως ἢ ἄλλως ἐκτελεῖται δικαστική τις ἀπόφασις ἢ κατὰ τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον τρόπον ἐφαρμόζεται ἡ ποινικὴ δικονομία.

§10ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ἅπαντες οἱ κτηματίαι Ἀθηνῶν καὶ οἱ ἐπιτηδευματίαι συνῆλθον σήμερον μετὰ μεσημβρίαν ἐν τῇ πλατείᾳ τῆς Ὁμονοίας, ὅπως συσκεφθῶσι τί πρέπει ν’ ἀποφασίσωσι καὶ νὰ πράξωσι διὰ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον περὶ διαπυλίων, διότι, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τιμωρεῖ, μαστιγόνει. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ, ἡ ἐκλεχθεῖσα κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνέλευσιν αὐτοῦ, ἡ ὁποία ἐπαρουσιάσθη πρὸς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, καὶ κατέθεσε τὴν ἀναφορὰν τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ καὶ ἡ ὁποία ἐπαρουσιάσθη καὶ πρὸς τὸν Ἄνακτα καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, συνεκάλεσε σήμερον τοὺς ἐντολεῖς αὐτῆς εἰς τὴν πλατεῖαν τῆς Ὁμονοίας, ὅπως ἀνακοινώσῃ πρὸς αὐτοὺς τί ἔπραξε καὶ τί ἤκουσε παρ’ ὑμῶν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ λαὸς συνῆλθεν ἐκεῖ, καὶ μετὰ τὰς ἀνακοινώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν ἦλθεν εἰς τὸ προαύλιον τοῦ Βουλευτηρίου μαζῆ μὲ τὴν ἐπιτροπήν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐζήτησε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Βουλευτήριον, ὅπως παρουσιασθῇ πρὸς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ἀλλὰ κουστωδία ἀστυνομικῶν ὀργάνων ἐπετέθη κατὰ τοῦ λαοῦ, καὶ ἐκακοποίησε πολλοὺς ἐντίμους συμπολίτας μου.

§11ΑΝΤ. ΚΑΡΑΤΖΑΣ. Τὸ ἐναντίον συνέβη, κύριε Πρόεδρε (θόρυβος).

§12ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ἐγώ, Κύριοι, δὲν ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω τὰς λαβούσας χώραν ἀσχημίας, ἐγὼ ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω τὰ δίκαια τῶν συμπολιτῶν μου, καὶ τὰ δίκαια αὐτῶν θέλω τὰ ὑποστηρίξει πάσῃ δυνάμει. Ἱστάμην ἐκεῖ, εἰς τὰ προπύλαια τοῦ Βουλευτηρίου, ἀπαθέστατος, καὶ ἔβλεπον ὅτι ὁ λαὸς συμπεριεφέρετο κάλλιστα, παρεξετράπη δὲ μόνον ὅτε παρεξετράπη ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία, ἐπιτεθεῖσα κατὰ τῶν συμπολιτῶν μου, καὶ εἶχον δίκαιον τότε καὶ οἱ πολῖται νὰ ἐπιτεθῶσι κατὰ τῆς ἀστυνομίας (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, Κύριοι. Θὰ ἀπαντήσω ἐγὼ εἰς τὸν κ. Βουλευτήν.

§14ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἠθέλησε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Βουλευτήριον καὶ νὰ παρουσιασθῇ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως καὶ προχθές, ἵνα ἐκθέσῃ αὐτῷ τὴν ἀπόφασιν τοῦ λαοῦ, ἢ νὰ ἐπιδώσῃ ἀναφοράν, ἀλλὰ πρὸ τῶν προπυλαίων τοῦ Βουλευτηρίου εὑρέθησαν ἀστυνομικὰ ὄργανα ἀπωθήσαντα τοὺς ἐντίμους ἐκείνους πολίτας, τοὺς ἐντίμους ἐκείνους καταστηματάρχας, τοὺς ἀληθεῖς ἐκείνους φορολογουμένους, οἱ ὁποῖοι ἐκεῖ ἔξω προεπηλακίσθησαν, ὑβρίσθησαν, ἐῤῥαπίσθησαν παρὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων ἀγρίως. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τελευταίαν φορὰν συνιστῶ, ὅτι δὲν πρέπει ἡ ἀστυνομία νὰ λαμβάνῃ τοιαύτας διαταγὰς καὶ νὰ ἐπιτίθεται κατὰ τῶν πολιτῶν, διότι τοιαύτη συμπεριφορὰ τῆς ἐξουσίας θὰ φέρῃ τὴν ἐπανάστασιν ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν. Οἱ πολιτευόμενοι καὶ οἱ Βουλευταὶ τῆς Ἀττικῆς δὲν ἀνεμίχθησαν, οὐδὲ ὑπεκίνησαν τὴν διαδήλωσιν τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ· αὕτη ἦτο αὐθόρμητος. Ἐὰν ὅμως ἐξακολουθήσωσιν αἱ βιαιοπραγίαι τῆς ἀστυνομίας κατὰ τῶν πολιτῶν, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Ἀθηνῶν ἔχομεν καθῆκον νὰ τεθῶμεν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν καὶ νὰ ὑπερασπίσωμεν τὰ δίκαια αὐτοῦ.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Βουλευτὰ, μὲ λύπην μου νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι δὲν εἶναι πολὺ ἀκριβῆ αὐτά, τὰ ὁποῖα εἴπετε...

§16ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Δὲν ἦσθε ἐδῶ ἀκόμη, κ. Πρόεδρε, καθ’ ἣν στιγμὴν διεδραματίσθησαν αἱ σκηναί, τὰς ὁποίας ἀνέφερον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγώ, εἰδοποιηθεὶς ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θέλει νὰ ἔλθῃ νὰ μὲ ἴδῃ, ἔσπευσα εἰς τὸ Βουλευτήριον, ὅτε δὲ εἰσηρχόμην εἰς τὸ Βουλευτήριον, ὅπως δεχθῶ τὴν ἐπιτροπήν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι εἶδον συμπεριφοράν, ἡ ὁποία δὲν συνιστᾷ πολὺ τοὺς Κυρίους ἐκείνους. Καὶ ἐγὼ μὲν ἀδιαφορῶ εἰς τοῦτο, ἀλλὰ βεβαίως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνῆλθον εἰς τὸ προαύλιον τῆς Βουλῆς, δὲν συμπεριεφέρθησαν ὡς ἄνθρωποι καλῶς ἀνατεθραμμένοι. Ἐὰν σεῖς ἐπιδοκιμάζητε τὴν τοιαύτην συμπεριφοράν των πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, πρὸς τὸν ὁποῖον ἐζήτουν νὰ παρουσιασθῶσι, σᾶς συγχαίρω.

§18ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν ἐπιδοκιμάζω τὰς ἀσχημίας· ἀλλὰ σεῖς δὲν εὑρίσκεσθε ἐκείνην τὴν ὥραν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε, τί ἀκριβῶς συνέβη. Ὅτε προσῆλθον ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ φορολογούμενοι καὶ ἔντιμοι πολῖται, ἵνα δι’ ἐπιτροπῆς παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον ὑμῶν, ἡ ἀστυνομία, χωρὶς λόγον καὶ διότι τοιαύτας ἔλαβε διαταγὰς, ἐπετέθη κατὰ τῶν πολιτῶν, διαμαρτυρομένης τῆς ἐπιτροπῆς (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβῆ αὐτὰ, κύριε Βουλευτά.

§20ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Τότε συνεπείᾳ τῆς τοιαύτης συμπεριφορᾶς τῆς ἀστυνομίας συνέβησαν αἱ σκηναὶ, κατ’ ἐκείνην δὲ τὴν στιγμὴν ἤλθετε ὑμεῖς. Ἐγὼ δὲν ἐπιδοκιμάζω τὰς ἀσχημίας, ἀλλὰ τὴν πρώτην ἀφορμὴν ἔδωκεν ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία, καὶ ἀντεπεξῆλθεν ὁ Ἀθηναϊκὸς λαός.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν λίαν εὐγενῶς ἐδέχθη τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἐξετέλεσε πᾶν ὅ,τι τῷ ἐζήτησεν αὕτη. Ὅτε σήμερον ἔμαθον, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ μὲ ἀναμένει εἰς τὸ προαύλιον, ἔσπευσα ἀπὸ τῆς οἰκίας μου νὰ ἔλθω, ἵνα μὴ τοὺς ἀφήσω νὰ περιμένωσιν, ἠρχόμην δὲ, ἵνα δεχθῶ τὴν ἐπιτροπὴν, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ συμπεριφορά των ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν εἶναι ἄνθρωποι καλῶς ἀνατεθραμμένοι.

§22ΖΩΤΟΣ. Θὰ ἀπαντήσω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, διότι παρέτυχον κατὰ τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ἦλθεν ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ ἀντελήφθην τῶν ἀσχημιῶν, τὰς ὁποίας διενήργησεν. Ἠρώτησα τοὺς Κυρίους, τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν ἐπιτροπὴν, τί ἐζήτουν· ὁ κ. Πυῤῥῆς, ἀξιότιμος βιομήχανος, μοὶ εἶπε «θέλομεν νὰ ἴδωμεν τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς»· ἀπήντησα, ὅτι εἶμαι πρόθυμος νὰ συντελέσω εἰς τοῦτο, ἐπειδὴ ἦτο πλῆθος συνηγμένον καὶ δυσκόλως ἠδύναντο νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ Βουλευτήριον. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος, δημοτικὸς σύμβουλος, μοὶ εἶπε: «δὲν θέλομεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ Βουλευτήριον, ἀλλὰ θέλομεν τοὺς Βουλευτὰς Ἀττικῆς». Τότε ἀπετάθην πρὸς τὸν κ. Ὀριγώνην, ὁ ὁποῖος ἵστατο πλησίον μου, καὶ τῷ εἶπον, ὅτι τὸν ἐζήτουν· ὁ κ. Ὀριγώνης μοὶ εἶπεν, ὅτι τὸ καθῆκόν του δὲν εἶναι ἐκτὸς τοῦ Βουλευτηρίου, ἀλλ’ ἐντός· τότε παρεφέρθησαν, καὶ ἠναγκάσθη ἡ ἀρχὴ νὰ ἐπέμβῃ.

§23ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Πραγματικῶς ἐζήτησαν τοὺς Βουλευτὰς Ἀττικῆς, κατ’ ἐκείνην δὲ τὴν στιγμὴν ἤμην μόνος, ἀλλ’ ἓν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς εἶπεν, ὅτι θέλουσι νὰ παρουσιασθῶσι πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καὶ εἶπον, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ εἰσέλθῃ. Τοῦτο θέλω νὰ διευκρινήσω, ὅτι αἱ σκηναὶ συνέβησαν κατόπιν, ἀφοῦ ἐπετέθη κατὰ τοῦ λαοῦ ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία.

§24ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, ὄχι· δὲν εἶναι ἀκριβές.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς, κ. Βουλευτὰ, αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἤρχετο ἀκριβῶς, ἵνα εὐχαριστήσῃ τοὺς Κυρίους ἐκείνους, ἀλλ’ οὗτοι, ζητοῦντες τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἐφέρθησαν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν τοὺς συνιστᾷ, καὶ ἐγὼ τότε διέταξα τὸν φρούραρχον νὰ κενώσῃ τὸ προαύλιον, ὁ δὲ κ. φρούραρχος, ὁ ὁποῖος διακρίνεται διὰ τὸ ἤπιον τοῦ χαρακτῆρός του καὶ τὴν εὐγένειάν του, ἐκένωσε τὸ προαύλιον, χωρὶς νὰ συμβῇ τὸ παραμικρὸν ἄτοπον.

§26ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὑποβάλλω μίαν παράκλησιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν οὕτως ἔχωσι τὰ πράγματα,—διότι δὲν ἤμην ἐγὼ παρών,—τὸν παρακαλῶ νὰ διατάξῃ τὴν ἀπόλυσιν τῶν συλληφθέντων, διότι συνελήφθησαν καί τινες μεταξὺ τῶν χιλιάδων τοῦ πλήθους.

§27ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εὑρισκόμην ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ ἢ εἰς τὸ προαύλιον αὐτοῦ, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔλαβε χώραν ἡ διαδήλωσις τῶν φορολογουμένων, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐξηγήσεων, ἃς εὐηρεστήθη νὰ δώσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, καὶ ἐκ τῶν πληροφοριῶν αὐτοῦ δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐξαγάγω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις ἤσκει δικαίωμα, ὅπερ ἔχει πᾶς πολίτης ἐκ τοῦ Συντάγματος, τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι, ἐφέρθη ἀπρεπῶς πρὸς αὐτόν...

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον περὶ τῆς ἐπιτροπῆς, εἶπον περὶ τῶν παρισταμένων ἔξω τοῦ Βουλευτηρίου.

§29ΡΑΛΛΗΣ. .. Πᾶς πολίτης ἐκ τοῦ Συντάγματος ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἑτέρα διάταξις ἐν τῷ Συντάγματι, ἥτις σχετίζεται μὲ τὴν προκειμένην περίστασιν, ἡ διάταξις, ἥτις ἀναγράφει τὸ δικαίωμα τοῦ συνέρχεσθαι ἡσύχως καὶ ἀόπλως, δικαίωμα ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων τοῦ πολίτου Ἕλληνος. Γνωρίζομεν πάντες, ὅτι ὄχι μόνον ἐν Ἀθήναις, ἀλλὰ καθ’ ὅλην τὴν χώραν, ἡ κοινὴ τῶν πολιτῶν γνώμη, ἐκτὸς ἐκείνων, οἵτινες ὑποκινηθέντες ἀπέστειλαν τηλεγραφήματα πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ὁλόκληρος, λέγω, ἡ κοινὴ γνώμη ἐξηγέρθη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαπυλίων.

§30Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπέρ.

§31ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπὲρ, ἐὰν θέλητε, κατὰ τὰς ἰδίας σας εἰδήσεις· ἐγὼ ἔχω ἀντιθέτους· ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ὁλόκληρος ἡ χώρα σήμερον εἶναι ἀνάστατος, μέχρι τοιούτου δὲ σημείου, ὥστε πρῶτον ἤδη ἀπὸ ἑξήκοντα ἐτῶν, καθ’ ἃ βιοῦμεν ὑπὸ Σύνταγμα, ἀκούομεν φωνὰς ἐκ τοῦ λαοῦ, ὅτι δὲν θὰ πληρώσῃ τοὺς φόρους. Τοιαύτη ἐκδηλοῦται ἡ κοινὴ γνώμη, ἡ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον συγκινεῖται ὁλόκληρος ἡ χώρα, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συγκινηθῇ, διότι εἰς τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπετέθησαν τὸ ἓν κατόπιν τοῦ ἄλλου ἐπὶ δωδεκαετίαν ὅλην, εἰς τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐξήντλησαν τὸν τόπον, ἐπιπροστίθεται ἓν νέον τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον οὐδένα ἐξ ἡμῶν θὰ βαρύνῃ ἐπὶ πλέον ἀπὸ τὸν λαὸν ἐκεῖνον, ὅστις πρὸ ὀλίγου ἐξεδήλου τὸ φρόνημά του, ἀλλὰ καὶ τὸ τοῦ λαοῦ τῆς ὅλης Ἑλλάδος, ὅστις καθ’ ἡμέραν ἐκδηλοῖ τὸ αὐτὸ φρόνημα. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν τὸ πλῆθος ἐκεῖνο δὲν ἐξεπροσώπει τὴν κοινὴν γνώμην, τὴν κρατοῦσαν σήμερον ἐν τῇ χώρᾳ ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ διαπυλίων, ἐνήσκει δικαίωμα ἀναφαίρετον, τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου Ἕλληνος τοῦ συνέρχεσθαι, τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου Ἕλληνος τοῦ ἀναφέρεσθαι. Καὶ ἐρωτῶ ἀκριβῶς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἐὰν εὐηρεστήθη, τὸ δικαίωμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἦλθον νὰ ἐνασκήσουν οἱ συμπολῖται ἡμῶν πρὸ τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς, ἐὰν εὐηρεστήθη τὸ δικαίωμα αὐτὸ νὰ τὸ καταστήσῃ ἐνεργὸν ὁ κ. Πρόεδρος. Ἐὰν ἐν συῤῥοῇ τοσούτου πλήθους ὑπῆρξαν καὶ ἀτακτήσαντες, διὰ τοῦτο δὲν εὐθύνεται ἡ ἐπιτροπὴ, οὔτε οἱ διαδηλωταὶ, οὔτε ὑπῆρχε κἂν λόγος, ὅπως τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι μὴ ἐνασκηθῇ ὑπὸ τῶν ἐχόντων ἀναφαιρέτως τὸ δικαίωμα τοῦτο. Καὶ περὶ αὐτοῦ ἀκριβῶς πρόκειται καὶ οὐχὶ περὶ τῶν ἀτακτησάντων. Ἡ ἀστυνομία ὀφείλει τοὺς ἀτακτοῦντας καὶ τὰς ἀταξίας νὰ καταστέλλῃ. Οὐδὲν δὲ τὸ κοινὸν μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῆς ἐνασκήσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ συνέρχεσθαι καὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ ἀναφέρεσθαι παρὰ φιλησύχων πολιτῶν, καὶ τὰ δικαιώματα ταῦτα δὲν βλέπω, ὅτι κατέστησαν ἐνεργὰ διὰ τῆς παρεμβάσεως τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἔχομεν δὲ δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ παραπονεθῶμεν διὰ τοῦτο, διότι εἶναι τὰ δικαιώματα, ἐφ’ ὧν ἑδράζεται τὸ πολίτευμα ἡμῶν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως παρανόησίς τις συμβαίνει, κύριε Βουλευτά. Ἐγὼ πρὸ 8 ἡμερῶν ἐδέχθην τὴν ἐπιτροπὴν εὐγενέστατα, καὶ ὅ,τι ἐζήτησε, τὸ ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλήν. Σήμερον εἰδοποιήθην, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ μὲ ζητεῖ· ἔσπευσα ἀπὸ τὸν οἶκόν μου καὶ ἦλθον, ἵνα δεχθῶ τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλ’ αὕτη εἶπεν, ὅτι δὲν θέλει τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τοὺς Βουλευτὰς Ἀττικῆς.

§33ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ὄχι· διότι ἐξεδιώχθη.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Ἐγὼ ἦλθον ἀκριβῶς διὰ νὰ δεχθῶ τὴν ἐπιτροπήν. Οὐδεὶς ἠνώχλησε τὴν ἐπιτροπήν, οὐδεὶς ἐξεδίωξεν αὐτήν. Ἐξεδιώχθησαν οἱ ὑβρίζοντες τοὺς προσερχομένους.

§35ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὴν ἐπιτροπὴν τὴν εἴδετε;

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν προσῆλθε.

§37ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ σεῖς ἤλθετε καθ’ ἣν στιγμὴν εἶχεν ἐκδιωχθῆ. Μανθάνω παρὰ συναδέλφου πάσης πίστεως ἀξίου, τοῦ κ. Χατζηνικολῆ, ὅτι, ἐνῷ ἡ ἐπιτροπὴ ἐζήτει νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν λίαν ἡσύχως, τρεῖς Βουλευταὶ, ἀνήκοντες εἰς τὴν δεξιὰν πτέρυγα, ἠμπόδισαν καὶ ἀπώθησαν αὐτὴν νὰ εἰσέλθῃ, καὶ τότε τὸ πλῆθος ἤρχισεν ἀσχάλλον διὰ τὸν τρόπον αὐτὸν τῶν κ. Βουλευτῶν πρὸς τὴν ἐπιτροπήν, τὴν συνισταμένην ἀπὸ πρόσωπα παρέχοντα πᾶσαν ἐγγύησιν νομιμοφροσύνης· διότι εἶναι ἄνθρωποι γέροντες καὶ φιλήσυχοι ἰδιοκτῆται. Τότε τὸ παριστάμενον πλῆθος, ἰδὸν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπωθεῖται οὕτως ὑπὸ τριῶν Βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως, ἤρχισε νὰ διαμαρτύρηται διὰ τοῦτο, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ λεγόμενον παρὰ τοῦ κ. Προέδρου ἀπρεπεῖς τρόποι. Τὸ γεγονὸς τοῦτο εἶναι ἀληθές. Πλὴν τοῦ φρουράρχου τῆς Βουλῆς, ἔχετε, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἄλλους φρουράρχους· ἔχετε Βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι ἀπωθοῦν τοὺς ἀνθρώπους. Αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ· καὶ ἂν οὕτω πως προσηνέχθησαν οἱ κύριοι Βουλευταὶ, κακῶς προσηνέχθησαν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἦλθον καὶ δὲν εἶδον ταῦτα.

§39ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ταῦτα συνέβησαν προτοῦ ἔλθητε σεῖς.

§40ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑμεῖς ὁμιλεῖτε ἐκ πληροφοριῶν ἄλλων· ἐγὼ εἶμαι μάρτυς αὐτόπτης, καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνω τὸν λόγον, ἵνα διαλύσω τὰς τυχὸν ἀπορίας ἢ δισταγμούς σας. Ὅτε προσῆλθον ἐγώ...

§41ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ ποίαν ὥραν;

§42ΣΤΕΦΑΝΟΥ. .. ὁ Πρόεδρος ἦτο ἤδη ἐν τῇ Βουλῇ· μετὰ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅτε ἠρχόμην εἰς τὸ Βουλευτήριον, τὸ πλῆθος τὸ συνηγμένον πρὸ τοῦ Βουλευτηρίου, ἰδὸν τὴν ἅμαξάν μου καὶ ἐμὲ καταβαίνοντα τῆς ἁμάξης, ἤρχισε νὰ ἀσχημονῇ. Τότε δὲ, συνεπείᾳ τοῦ πατάγου τούτου, ἐξῆλθον οἱ Βουλευταὶ ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ ἦλθον ἔξω.

§43ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§44ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐγὼ ὁμιλῶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὑμεῖς δὲ ὁμιλεῖτε ἐκ πληροφοριῶν. Ὁ κ. Χατζηνικολῆς, ὁ δίδων ὑμῖν τὰς πληροφορίας, προσῆλθε μετὰ τῶν ἄλλων Βουλευτῶν, καὶ συνηντήθημεν ἐν τῷ μέσῳ τῆς κλίμακος, αὐτοῦ ἐρχομένου ἔσωθεν καὶ ἐμοῦ ἐρχομένου ἔξωθεν.

§45ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἦτο πρὸ ὑμῶν. Ἡ σκηνὴ τῆς ἀπωθήσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἐγένετο πολὺ πρὶν ἢ ἐμφανισθῆτε ὑμεῖς.

§46ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐπὶ παρουσίᾳ ἐμοῦ ἐγένετο ἡ σκηνὴ, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε. Ὅταν οἱ Βουλευταὶ, ἐξελθόντες τῆς αἰθούσης καὶ παρουσιασθέντες ἐπὶ τῆς κλίμακος, εἶδον τὰς ἀσχημίας τοῦ πλήθους, τότε ἠγανάκτησαν κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην προσήρχετο ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ τότε ἀντηλλάγησαν μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν, τῶν ἐπὶ τῆς κλίμακος εὑρισκομένων, καὶ τῆς ἐπιτροπῆς λέξεις τινὲς, τὰς ὁποίας δὲν ἤκουσα.

§47ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ μαρτυρία ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀξία πάσης πίστεως, καὶ νομίζω ὅτι ἀνατρέπει ὅλας τὰς ἀντιῤῥήσεις. Σεῖς διεπιστώσατε, ὅτι καὶ πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν προσῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ καὶ ὑπέβαλε τὰς αἰτήσεις της μὲ τὸν εὐγενέστερον τρόπον, καὶ ὅτι σεῖς ἐδέχθητε ταύτας καὶ τὰς ὑπεβάλατε εἰς τὴν Βουλήν. Σεῖς πάλιν διεπιστώσατε, ὅτι δὲν εὕρετε σήμερον τὴν ἐπιτροπήν. Τί ἀποδεικνύουσι τὰ γεγονότα ταῦτα; ὅτι, ὅπως λίαν εὐγενῶς καὶ εὐπρεπῶς καὶ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ Ἀθηναϊκὸς λαὸς προσῆλθε πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν, οὕτω πως καὶ σήμερον ἔπραξε, καὶ ὅτι, ἂν δὲν εὕρετε σεῖς τὴν ἐπιτροπὴν σήμερον, ὅπως τὴν δεχθῆτε, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀντελήφθη καὶ ὁ κ. Χατζηνικολῆς καὶ ὁ κ. Δροσινὸς, ὅτι δηλαδὴ, ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπωθήθη ἐκ τῶν βαθμίδων τῶν προπυλαίων τοῦ Βουλευτηρίου, τότε ὁ λαὸς, ἐξερεθισθεὶς ἐντεῦθεν, προέβη εἰς ἀποδοκιμασίας, Ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς δικαιώματος ἀναφαιρέτου, τὸ ὁποῖον ὡς ἐκ τοῦ προηγουμένου ἀποδεικνύεται, (διότι προκειμένου περὶ τῶν διαπυλίων συνῆλθε καὶ πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν ὁ λαὸς τῆς πρωτευούσης καὶ ἐν πάσῃ νομιμοφροσύνῃ ἐξεδήλωσε τὸ φρόνημά του) ἐπανέλαβε καὶ σήμερον, τὴν αὐτὴν ἐκδήλωσιν, βεβαίως μὲ τὴν αὐτὴν νομιμοφροσύνην, καὶ μέχρι τέλους θὰ περιωρίζετο ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς νομιμότητος, ἂν μὴ ἐξηρεθίζετο νὰ πράξῃ ὅ,τι ἔπραξεν. Ἀλλ’ οὕτω πως ἀφηρέθη ἀπὸ τὸν λαὸν τῶν Ἀθηνῶν κεχορηγημένον εἰς αὐτὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος δικαίωμα, τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι τὰ μέλη τὰ ἀποτελοῦντα τὴν ἐπιτροπὴν, ὡς ὁ κ. Ζαχαρίας, ὁ κ. Βακαλόπουλος καὶ οἱ λοιποὶ ἔντιμοι καὶ φιλήσυχοι πολῖται, εἶχον τοιαύτην στάσιν ἀπέναντι τῶν Βουλευτῶν, ὥστε νὰ προκαλέσωσι τὴν ἐκδίωξίν των ἐκεῖθεν.

§48ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους, δηλαδὴ μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἦλθεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, παρευρέθην εἰς τὰ προπύλαια μετὰ 12 ἢ 15 συναδέλφων. Ἐκεῖ εἶδον καὶ τὸν κ. Χατζηνικολῆν προσελθόντα. Ἐν ἀρχῇ προσῆλθε πλῆθος ἀραιὸν, κατόπιν προσετέθησαν καὶ ἄλλοι καὶ ἔμενον ἥσυχοι, μέχρι τῆς ὥρας, ὅτε προσηνέχθησαν πρὸς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἐπιστοποιήσατε, κατὰ τὴν ὑμετέραν προσέλευσιν, φωνασκούντων ὄχι πάντων τῶν παρευρεθέντων, — πολλοῦ γε καὶ δεῖ, — ἀλλὰ πεντήκοντα ἢ ἑξήκοντα ἀνθρώπων, κατὰ τρόπον ὄχι εὐλαβῆ. Ὁ Πρόεδρος εἰσῆλθεν εἰς τὴν αἴθουσαν, δὲν ἔμεινεν εἰς τὰ προπύλαια. Οὐδὲν ἠθέλησε νὰ διατάξῃ, καίτοι ὑπῆρχεν ἀφορμὴ νὰ ἀποπέμψῃ τοὺς ταραξίας. Μετ’ ὀλίγα λεπτὰ τῆς ὥρας ἤρχετο ἡ ἅμαξα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἐνῷ διήρχετο προχωροῦσα πρὸς τὰ προπύλαια, ἤρχισάν τινες νὰ συρίζωσι, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε συμβῆ κατ’ ἀρχάς. Τότε ἡμεῖς οἱ παρευρισκόμενοι εἰς τὴν θύραν τῶν προπυλαίων, ὁ κ. Λομβάρδος, ἐγὼ, ὁ κ. Ζῶτος, ὁ κ. Πολίτης, ὁ κ. Κ. Χριστόπουλος, ὁ κ. Παχὺς, κατέβημεν πρὸς τὴν κλίμακα, διὰ νὰ δεχθῶμεν τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ νὰ ἴδωμεν, ἂν ἤθελον τολμήσει καὶ ἐνώπιον ἡμῶν νὰ ἐξακολουθήσωσι τὰς ἀσχημίας. Ὁμολογῶ, ὅτι μόλις κατήλθομεν κατηνάσθη ὁ θόρυβος (γέλως ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Καὶ ἔπρεπε νὰ κατευνασθῇ. Ὠφείλετε, Κύριοι, νὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθῶσιν οἱ Βουλευταὶ εἰς τὸ πλῆθος τῶν θορυβούντων, οἵτινες δὲν ἦσαν βεβαίως οὔτε ἐπιτηδευματίαι, οὔτε κτηματίαι. Τότε ἐφάνη ἀνερχομένη τὴν κλίμακα ἡ ἐπιτροπὴ, πρὸς τὴν ὁποίαν δύο τῶν καταβάντων συναδέλφων παρέστησαν ζωηρῶς, ἀλλὰ εὐπρεπῶς, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνωνται παραίτιοι τοιούτων σκηνῶν. Ὁ κ. Ζαχαρίας εἰς τὰς παρατηρήσεις ἀπήντησεν, ὅτι ἦλθεν ἐκεῖ πρὸς ἄλλον σκοπὸν, καὶ ὅτι δὲν ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῶν γενομένων, καὶ ἐπειδὴ ἐξηκολούθουν νὰ τῷ γίνωνται παρατηρήσεις, ἀπετάθη πρὸς ἐμὲ καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ τῷ διευκολύνω τὴν εἴσοδον εἰς τὸ Βουλευτήριον, ἵνα ἐξέλθῃ διὰ τῆς ἄλλης θύρας, διότι δὲν ἤθελε νὰ φαίνηται συμμέτοχος τοιούτων ἀσχημιῶν. Τοῦτο ἐγένετο. Μετ’ ὀλίγον εἶδον καὶ τὸν κ. Ἀγγελόπουλον καὶ τοὺς ἄλλους τῆς ἐπιτροπῆς, πρὸς τοὺς ὁποίους ὡμίλει ὁ κ. Ζῶτος, ἀλλὰ τὰ μετὰ ταῦτα δὲν γινώσκω, διότι ἦλθον καὶ ἀνεκοίνωσα πρὸς ὑμᾶς ὅσα συνέβησαν. Ὑμεῖς δὲ, ἀκούσαντες αὐτὰ, διετάξατε ὅ,τι ἐκρίνατε ὀρθόν.

§49ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέκυψεν ἐξ ὅσων ἐξέθηκεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος, εἶναι ὅτι ὄχι μόνον δὲν μετέσχον πάντες οἱ προσελθόντες εἰς τὸ Βουλευτήριον εἰς τὰς ἀταξίας, ἀλλ’ ἀπεναντίας ἐλάχιστοι ἐξ αὐτῶν, ὅτι ἐν τούτοις ἡ ἐπιτροπὴ ἔσχε τὴν ἀτυχίαν νὰ κατηγορηθῇ ὡς ὑπαίτιος αὐτῶν παρὰ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, οἵτινες ἐνόμισαν, ὅτι ἠδύναντο ν’ ἀντιποιηθῶσι καθήκοντα ἀστυνομικὰ καὶ οἵτινες κατέστησαν αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν ὑπεύθυνον διὰ τὰς ἀταξίας τινῶν.

§50ΖΩΤΟΣ. Διότι ἐφώναζεν ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς.

§51ΡΑΛΛΗΣ. Τί ἔλεγε;

§52ΖΩΤΟΣ. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος μοῦ ἔλεγεν, ὅτι «πεινᾷ ὁ λαὸς καὶ θὰ κάμωμεν ὅ,τι θέλομεν!»

§53ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἔλεγεν ὅ,τι ἐφρόνει. Ἀλλὰ παρὰ τῶν Κυρίων τῶν ἀντιποιηθέντων ἀστυνομικὰ καθήκοντα καὶ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς τάξεως ἐγένετο τόσον καλῶς δεκτὴ ἡ ἐπιτροπὴ, ὥστε τὰ μέλη αὐτῆς ἠναγκάσθησαν νὰ φυγαδευθῶσιν. Ὁ κ. Ζαχαρίας, ὅστις διακρίνεται διὰ τὴν νομιμοφροσύνην του καὶ τὴν κοσμιότητά του, ἠναγκάσθη, σᾶς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος, νὰ ζητήσῃ τὴν μεσολάβησίν του, διὰ νὰ μὴ προπηλακισθῇ. Ἀλλὰ μετὰ τὰς δοθείσας ἐξηγήσεις ἀναγνωρίζω, ὅτι σεῖς, κ. Πρόεδρε, δὲν εὐθύνεσθε, ἂν ἀφῃρέθη ἀπὸ τὸν λαὸν τὸ ἀναφαίρετον δικαίωμα τοῦ ἀναφέρεσθαι· τοῦτο ὀφείλεται εἰς τοὺς Κυρίους, οἵτινες ἀνέλαβον καθήκοντα ἀστυνομικά.

§54ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΗΣ. Ὅταν ἦλθεν ἡ ἐπιτροπὴ μὲ τὸ πλῆθος, πρὶν εἰσέλθητε, κύριε Πρόεδρε, ἠμποδίσθη ἀπὸ τοὺς Βουλευτὰς τοὺς εὑρισκομένους εἰς τὰ προπύλαια. Σεῖς ἤλθετε κατόπιν, ὡς καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§55Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ δοθεῖσαι ἐξηγήσεις καὶ ἐκ μέρους ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐκ μέρους τοῦ Βουλευτοῦ Μεγαρίδος δὲν ἀφορῶσιν εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον οἱ προαγορεύσαντες ἔθεσαν. Τὸ παράπονον εἶναι, ὅτι δικαίωμα ἀναφαίρετον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐρχομένου δι’ ἐπιτροπῆς νὰ ἐξασκήσῃ τοῦτο δι’ ἀναφορᾶς, κατέστη ἀνεκτέλεστον, καὶ ἂν δεχθῶμεν πρὸς στιγμὴν, ὅτι συνέβησαν ἀτοπήματα πρὸ ἢ μετὰ τὴν ἔλευσιν ὑμῶν ἢ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τὸ ζήτημα εἶναι, τὰ ἀτοπήματα ταῦτα εἶναι ἱκανὰ νὰ καταστήσωσι τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἀνεκτέλεστον; Τί ἀποδεικνύεται λοιπόν; ἀποδεικνύεται ὅτι τὸ Προεδρεῖον δὲν εἶχε τὴν ἀπαιτουμένην ἐποπτείαν εἰς τὴν φρουρὰν τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ ἀνέλαβον νὰ ἐνασκήσουν τὴν φρουρὰν καὶ τὴν τάξιν Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν δικαίωμα εἶχον πρὸς τοῦτο.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ κάμετε ἕνα νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ τιμωρῶ τοὺς Βουλευτάς. Ἐγὼ, μόλις ἔμαθον ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ μὲ ζητεῖ, ἔσπευσα εἰς τὸ Βουλευτήριον. Τί ἠθέλατε νὰ κάμω;

§57Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπιτροπὴ ἐξεδιώχθη ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν.

§58ΖΩΤΟΣ. Ὄχι.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐξεδιώχθη, ἀπ’ ἐναντίας προσεκλήθη ἐπανειλημμένως διὰ τοῦ φρουράρχου· ἐδῶ εἶναι ὁ φρούραρχος.

§60Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε ἀνὰ χεῖράς σας τὸ ψήφισμα τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ; Δὲν τὸ ἔχετε. Οἱ ἄνθρωποι ἤρχοντο μὲ τὸ ψήφισμα, ἤρχοντο ἡσύχως, ἵνα τὸ δώσωσιν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀνακοινωθῇ εἰς τὸ Σῶμα. Ποῦ εἶναι τὸ ψήφισμα αὐτό; Τὸ ζήτημα λοιπὸν εἶναι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεπέμφθη καὶ δὲν ἐξετέλεσε τὴν ἐντολήν της. Ἡ εὐχὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοῦ συνελθόντος εἰς τὴν πλατεῖαν τῆς Ὁμονοίας, δὲν ἐξεπληρώθη σήμερον, καὶ νομίζω ὅτι καθῆκον ἔχετε, κύριε Πρόεδρε, νὰ καλέσητε τὴν ἐπιτροπὴν καὶ νὰ ζητήσητε τὴν ἀναφοράν, τὴν ὁποίαν εἶχον νὰ σᾶς ἐγχειρίσωσι, καὶ δώσητε καὶ ἐξηγήσεις πρὸς αὐτούς. Ἐὰν συνέβησαν ἀσχημίαι εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἢ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐγὼ δὲν τὰς ἐπιδοκιμάζω. Ἐὰν δὲ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἢ δι’ ἄλλου ματαιοῦνται τὰ συλλαλητήρια τοῦ λαοῦ, ἡμεῖς ἔχομεν καθῆκον νὰ τὰ ὑποστηρίξωμεν.

§61ΡΟΥΚΗΣ. Τὰ συλλαλητήρια τοῦ λαοῦ δὲν παρεμποδίζουν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς.

§62ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν πρόκηται περὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἡ Συμπολίτευσις εὐθύνεται, ἡ ὁποία οὐδὲν δικαίωμα ἔχει νὰ παραπονῆται ἐναντίον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι ἡμεῖς οὐδὲν παρενεβάλομεν πρόσκομμα (Θόρυβος ἐκ δεξιῶν). Νομίζετε ὅτι τὸ δικαίωμα τῶν Βουλευτῶν εἶναι νὰ συνέρχωνται ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ καὶ νὰ ψηφίζωσι τοὺς νόμους ἄνευ συζητήσεως; Ἡμεῖς, καὶ ἂν κωλυσιεργῶμεν, ἔχομεν τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον, ἵνα σταματήσωμεν τὸν χείμαῤῥον τοῦ κακοῦ· ἀλλὰ δὲν ἐπράξαμεν τοιοῦτόν τι μέχρι τοῦδε. Ἂν ἡ Βουλὴ δὲν συνεδριάζῃ τακτικῶς, τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν Συμπολίτευσιν, ἥτις δὲν εἶναι ποτὲ ἐν ἀπαρτίᾳ. Νομίζω ὅτι ἡ αἰτίασις δὲν δύναται ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἢ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ γείνῃ σήμερον, εἶναι νὰ ἱκανοποιηθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ νὰ κληθῇ νὰ ἐγχειρίσῃ τὴν ἀναφοράν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ προτείνητε αὐτό; Δύναμαι ἐγὼ νὰ ἀρνηθῶ νὰ δεχθῶ τὴν ἐπιτροπήν;

§64ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξεδιώχθη.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐξεδιώχθη.

§66ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἠθέλομεν νὰ ὑποκινήσωμεν τὸν λαόν, οἱ Κύριοι, οἵτινες φρονοῦσιν ὅτι ἔχουσι δικαίωμα νὰ γελῶσι μὲ τὰς συμφορὰς αὐτοῦ, οὐδὲ στιγμὴν ἤθελον μείνει ἐνταῦθα (Θόρυβος).

§67Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δοκίμασε καὶ βλέπεις.

§68Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (πρὸς τὴν δεξιάν). Ἂν ἔχητε τὸ θάῤῥος, διαλύσατε τὴν Βουλήν.

§69ΡΑΛΛΗΣ. Εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω ταῦτα, ὑπεραμυνόμενος ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν μου, οὓς κατηγοροῦσιν ὡς καθισταμένους ὄργανα τυφλὰ ἄλλων, ἀλλ’ ὑπεραμυνόμενος καὶ ὑπὲρ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι οὐδέποτε ὑπῆρξεν Ἀντιπολίτευσις μᾶλλον νομοταγὴς τῆς παρούσης καὶ μᾶλλον μετριοπαθὴς (Θόρυβος). Ἡμεῖς οὐδέποτε ὑπεκινήσαμεν διαδηλώσεις πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ καταῤῥίψωμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἔχομεν πεποίθησιν ἐπὶ τοὺς θεσμοὺς ἡμῶν, ἔχομεν δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θέλετε μετ’ αὐτῆς σκορπισθῆ μετ’ ὀλίγον, ὡς ἐσκορπίσθησαν ἄλλαι ἐπίσης τυφλαὶ πλειοψηφίαι, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 7ης Ἀπριλίου καὶ τῆς 14 Ὀκτωβρίου. Τότε θέλομεν ἰδεῖ, τίνες ἐξ ὑμῶν θὰ διασωθῶσιν ἐκ τῆς αἰωρουμένης ἤδη καταιγίδος, καὶ ἂν σεῖς, οἵτινες περιφρονεῖτε καὶ χλευάζετε ἤδη τοὺς ἐντολεῖς σας, δὲν θὰ προσέλθητε ταπεινοὶ, ἐπαιτοῦντες τὴν λευκὴν ψῆφόν των.

§70ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Διαβεβαιῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅστις ἠθέλησε νὰ ῥίψῃ ὑπαινιγμὸν ἐν τῇ Βουλῇ περὶ ὑποκινήσεως τοῦ λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν παρὰ πολιτευομένων, τὸν διαβεβαιῶ μὲ τὸν θετικώτερον τρόπον, ὅτι οὐδεὶς τῶν Βουλευτῶν τῆς Ἀττικῆς, καθ’ ὅσον γνωρίζω, ἀνεμίχθη ὁπωςδήποτε εἰς πάντα τὰ τελεσθέντα σήμερον παρὰ τοῦ λαοῦ. Ἡμεῖς, ὅταν κρίνωμεν ὅτι πρέπει ν’ ἀναμιχθῶμεν, δὲν θὰ εὑρισκώμεθα ἐνταῦθα συζητοῦντες, γνωρίζομεν δὲ νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος κεκυρωμένα δικαιώματα τῶν συμπολιτῶν μας καὶ ἡμῶν. Ἐπιτηδευματίαι καὶ κτηματίαι τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς αὐθορμήτως συνῆλθον, ὅπως ἐκδηλώσωσι τὸ φρόνημα αὐτῶν περὶ μὴ ἐπιψηφίσεως φόρων δυσβαστάκτων, ἐπιβαλλομένων ἐπὶ φόρων ἤδη μεγάλων. Συνέταξαν ἀναφοράν, ὑποβληθεῖσαν διὰ τοῦ προέδρου κ. Βακαλοπούλου, ἣν εἶχον τιμὴν κατὰ τὸ πλεῖστον νὰ ἀναγνώσω εἰς ὑμᾶς πρὸ ἡμερῶν. Ἡ ἀναφορά των δὲν εἰσηκούσθη, καὶ ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον, μὲ τὴν αὔξησιν πεντήκοντα τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ ἄρτου τῶν πτωχῶν καὶ εἴκοσι τοῖς ἑκατὸν τῶν φόρων τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὡς ἡγέτης τῆς τυπικῆς ἐν τῇ Βουλῇ πλειοψηφίας, ἀπέκρουσε τὰς προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λαοῦ, καὶ μόνον παρὰ τοῦ Βασιλέως λέγουσιν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔλαβε διαβεβαιώσεις εὐέλπιδας, ὧν τὴν ἐκτέλεσιν ἀναμένει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Τῶν ἐνεργειῶν αὐτῆς ἠθέλησε νὰ δώσῃ λόγον ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ συνεκάλεσε τὸ σημερινὸν συλλαλητήριον. Δὲν ἐπεμβαίνω εἰς τὰ τελεσθέντα σήμερον πρὸ τοῦ Βουλευτηρίου, διότι δὲν ἤμην παρὼν, καὶ οὔτε εἶδον τὴν ἐπιτροπὴν ἢ τοὺς μετασχόντας, ὅπως πληροφορηθῶ παρ’ αὐτῶν τὴν ἀλήθειαν· ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον δὲν θέλουσιν ἀμφισβητήσει πάντες οἱ συνάδελφοι, καὶ οἱ τῆς πτέρυγος ἐκείνης ἰδίως, (δεικνύει τὴν δεξιὰν) εἶναι ὅτι ὁμοφώνως ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, ἀντιπροσωπεύων τὴν γνώμην ὅλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἰδίως τῶν πόλεων, ἀπεφάνθη ὅτι ἀποδοκιμάζει τὴν ἐπιβολὴν τῶν χαλκευομένων προσθέτων φόρων. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ζῶτος σᾶς ἀνεκοίνωσε φωνὴν, ἐκφρασθεῖσαν παρ’ ἑνὸς τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον ἐξέφρασε τὸν λαϊκὸν πόνον. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐπίτροπος, ὅτι πεινᾷ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ θὰ διαπράξῃ τὸ πᾶν! Βεβαίως, συμμορφούμενος πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τῆς Πατρίδος μας, ἔχει δικαίωμα ὁ λαὸς νὰ ἐκφράσῃ τὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα αἰσθάνεται, καὶ διὰ συλλαλητηρίων καὶ διὰ διαδηλώσεων καὶ διὰ δημοψηφισμάτων. Προβαίνει δὲ εἰς ταῦτα, ὡς προειδοποιητήρια νόμιμα, διότι εἶναι φιλόνομος καὶ θέλει νὰ προληφθῶσιν ἐκεῖνα τὰ ἀπαίσια ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα πάντοτε ἐπῆλθον, ὡς καὶ ἡ ἱστορία μᾶς διδάσκει, ὅταν ὁ λαὸς στερῆται καὶ πεινᾷ! Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Συμπολίτευσιν νὰ προσβλέψῃ εἰς τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ νὰ εἰσακούσῃ τῶν εὐχῶν του, καὶ νὰ μὴ ἐπιβάλῃ ἄνευ ἀνάγκης, ὡς ἀπεδείξαμεν ἤδη καὶ θὰ ἀποδείξωμεν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου πληρέστερον, φόρους δυσβαστάκτους, τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώσῃ ὁ βαρέως φορολογούμενος πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν θελήσητε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐπιβάλητε τηλικαύτην αὔξησιν φόρων, ὑπείκοντες τυφλῶς εἰς τὰς εἰσηγήσεις τῆς Κυβερνήσεως, θέλετε μετανοήσει. Εἶσθε καὶ σεῖς καλοὶ πατριῶται, ἀντιπροσωπεύοντες τὸν λαὸν τῶν ἐπαρχιῶν, ὅστις εἴς τινα διαμερίσματα πάσχει πλειότερον τῶν συμπολιτῶν μου τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, καὶ δὲν τὸ κρύπτει καὶ αὐτὸς, ὡς γνωρίζετε. Πρέπει νὰ συντελέσητε καὶ σεῖς, ὥστε νὰ μὴ ἐκχυλίσῃ τὸ ποτήριον. Εἰς τί θὰ ὠφελήσῃ ἡ αὔξησις καὶ προσθήκη νέων φόρων, ὅταν τοὺς ἤδη ὑπάρχοντας ἀπειλοῦσιν οἱ φορολογούμενοι ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ πληρώσωσι; Λάβετε ὑπὸ σπουδαίαν σημείωσιν τὴν δήλωσιν ταύτην· εἶναι σοβαρά. Ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην ἀναστηλώσεως τῆς ἐθνικῆς πίστεως ἡμῶν, καὶ ὅμως τὰ τελούμενα ἐγείρουσι διεθνῆ δυσπιστίαν πρὸς πάντας ἡμᾶς, ὡς Κράτος. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἡ μᾶλλον ὑπεύθυνος· ἂς προσέξῃ καλῶς, διότι πρώτη αὕτη, καὶ εὔχομαι μόνη αὐτὴ νὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τῆς συμφορᾶς. Ἂς ὑποχωρήσῃ, ἐνόσῳ εἶναι ἀκόμη καιρός.

§71ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω καὶ ἐγὼ, ὡς Βουλευτὴς Ἀττικῆς, νὰ ὑψώσω φωνὴν διαμαρτυρίας κατὰ τῆς ῥιφθείσης μομφῆς, ὅτι προεκλήθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς παρὰ τῶν ἐν Ἀθήναις πολιτευτῶν εἰς τὸ συλλαλητήριον. Πολὺ ἀγαθὸς εἶναι ὁ πιστεύων, ὅτι οἱ πολιτευταὶ τῆς Ἀττικῆς θέλουσι νὰ ἐκδιώξωσι τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἐκθέσμων πράξεων, εἶναι δὲ πολὺ ἁπλοῦς νὰ πιστεύῃ, ὅτι, ἂν ἤθελον νὰ πράξωσι τοιοῦτόν τι, θὰ ἔστελλον τοὺς πολίτας ἀόπλους, ὡς γυναῖκας. Ἓν πρᾶγμα πρέπει νὰ μάθῃ ὁ Κύριος αὐτὸς, ὅτι ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν ἐκδηλοῖ τὰς ἰδέας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ἐθεώρησε καθῆκον νὰ προκαλέσῃ συζητήσεις ἐπὶ τῶν διαφόρων κυβερνητικῶν πράξεων, ἐφ’ ὅσον τείνουσιν εἰς τὴν προδοσίαν καὶ τὴν καταστροφὴν τοῦ καθεστῶτος. Ἐννοεῖται ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς οὐδέποτε ἤθελεν ἀνεχθῆ νὰ ῥηθῇ ἐκ τοῦ στόματος τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ κτηματίαι τῶν Ἀθηνῶν δύνανται νὰ διαθέσωσι τὰ κτήματά του, διὰ νὰ τὰ πάρουν εὐπορώτεροι.

§72Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ταῦτα ἀκούω μόνον παρ’ ὑμῶν.

§73ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐπίτροποι τοιοῦτόν τι εἶπον, ὅτι εἴπετε, καθὼς καὶ τὸ ἕτερον, ὅτι «ἂς μὴ τρώγωσι, διὰ νὰ γείνωσιν ἰσχνότεροι.»

§74ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μόνον ἄνθρωπος ὡς ὑμεῖς δύναται νὰ λέγῃ τοιαῦτα.

§75ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ οὐδέποτε ἐκακούργησα οὔτε εἰς τὸν πολιτικὸν οὔτε εἰς τὸν ἰδιωτικόν μου βίον.

§76ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καταθέτω μίαν ἔγγραφον ἐπερώτησιν.

§77Ι. ΓΡΙΒΑΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν εἶχον ἐπερωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καθὼς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τί σκοποῦσι νὰ πράξωσιν ὡς πρὸς τὰς χηρευούσας θέσεις ἐν τῷ στρατῷ καὶ τῷ ναυτικῷ. Παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ δηλώσωσι κατηγορηματικῶς, θὰ συμπληρώσωσι τὰς θέσεις, ναὶ ἢ ὄχι;

§78ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑποβάλλω ἔγγραφον τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν χθὲς ἀπηύθυνα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§79ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἀποτελέσματα ὡς πρὸς τοὺς δήμους τῆς Ἑπτανήσου, κατόπιν τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, διότι ἐπέρχεται διαφορὰ ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται ἐν τοῖς πίναξι τοῖς κατατεθεῖσιν ἤδη.

§80Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τοῖς πίναξι τοῖς κατατεθεῖσιν εὕρηνται ὅσα ζητεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι, κατὰ τὸ σύστημα τῆς τροπολογίας, οἱ δῆμοι τῆς Ἑπτανήσου μένουσιν ἐκτὸς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, πλὴν τῶν διατάξεων αὐτοῦ περὶ προσθέτου φορολογίας ἐπὶ τοῦ σίτου. Τὸ ποσὸν τὸ κατὰ τοὺς πίνακας ἀναλογοῦν εἰς ἕκαστον δῆμον ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων ἐκ τοῦ δασμοῦ τούτου θέλει ἀποδίδοσθαι εἰς αὐτούς. Ὑπάρχει μόνον διαφορά τις περὶ τὸν ὑπολογισμόν, ὅτι θὰ γίνεται ἡ κατανομὴ τῶν εἰσπράξεων ἑκάστης τελωνειακῆς περιφερείας εἰς τοὺς δήμους αὐτῆς κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ, ἐπιτρεπομένου ὅμως εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, ὅπως ὑποκαθιστῶσιν εἰς τὴν κατὰ τελωνειακὴν περιφέρειαν κατανομὴν τὴν ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τοῦ ὅλου Κράτους κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ τῶν δήμων. Τῆς ἀδείας ταύτης δὲν εἶναι πιθανὸν νὰ γένηται χρῆσις, εἰμὴ ἐν μιᾷ ἢ δύο μικραῖς περιφερείαις. Ἀλλ’ ὅπως καὶ ἂν ἔχωσι τὰ περὶ τούτου, οἱ ὑπάρχοντες πίνακες ἐν τῇ στήλῃ τῶν προσόδων ἐκ τοῦ προσθέτου δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου περιλαμβάνουσιν ἃς ζητεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς πληροφορίας.

§81ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκτὸς τῆς τροποποιήσεως τῆς ἀφορώσης εἰς τοὺς δήμους τῆς Ἑπτανήσου, διότι κατὰ τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον ἡ Ἑπτάνησος ἦτο ἐκτός...

§82Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐχὶ ἐντελῶς.

§83ΡΑΛΛΗΣ. .. Ἐνῷ κατὰ τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον ἡ εἰσφορὰ τῶν δήμων συνεψηφίζετο πρὸς τὰ καταργούμενα διαπύλια τέλη, κατὰ τὴν τροπολογίαν ἡ εἰσφορὰ τῶν δήμων τῆς Ἑπτανήσου συμψηφίζεται πρὸς τὸ ἐπὶ τοῦ σίτου τέλος· φρονῶ δ’ ἐντεῦθεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ διαφορὰ εἰς τὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα ἀνεγράφησαν εἰς τοὺς κατατεθέντας πίνακας.

§84Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμία διαφορά. Ἡ μόνη ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου εἰς τὴν Ἑπτάνησον εἶναι ἡ ἐπιβολὴ τοῦ προσθέτου δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου, ἀποδιδομένων εἰς τοὺς δήμους τῶν εἰσπράξεων ἐπὶ ἀναλογίαις ὡρισμέναις. Αἱ εἰσφοραὶ θὰ ἐξακολουθῶσιν ὑφιστάμεναι· ὁ συμψηφισμὸς τῶν εἰσφορῶν καὶ τῶν ἀποδιδομένων εἰς τοὺς δήμους εἰσπράξεων ἐκ τοῦ προσθέτου δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου λογιστικὴν μόνον ἔχει ἔννοιαν, οὐδεμίαν δὲ οὐσιαστικὴν σημασίαν, διότι, καὶ ἂν μὴ γένηται ὁ συμψηφισμός, ἀλλὰ καταβληθῇ μὲν ἡ εἰσφορά, ἀποδοθῇ δὲ εἰς τοὺς δήμους ὁ πρόσθετος δασμὸς, τὸ ἀποτέλεσμα ἔσται τὸ αὐτό.

§85ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῶν δήμων τῆς Ἑπτανήσου συμπεριλαμβάνονται καὶ τὰ ἐσωτερικὰ διαπύλια· ταῦτα καταργοῦνται· ἑπομένως συμψηφίζεται ἢ ἀφαιρεῖται τὸ ποσὸν τῶν ἐσωτερικῶν διαπυλίων ἀπὸ τὰς εἰσφοράς. Αἱ πληροφορίαι αἱ ὑποβληθεῖσαι εἰς τὴν Βουλὴν καὶ αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι εἰσάγονται εἰς τὸ νομοσχέδιον, καθιστῶσιν ἀναγκαῖον, ἵνα ἡ Βουλὴ γνωρίζῃ καλλίτερον τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπέλθωσιν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νομοσχεδίου, καὶ περὶ τούτου ἀπηύθυνα τὴν χθεσινὴν ἐπερώτησιν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἐξετέλεσε τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ζητῶ· ἂν δὲν τὴν ἐξετέλεσε, θὰ ἦναι λυπηρὸν νὰ ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, χωρὶς νὰ γνωρίσῃ τὰς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς του συνεπείας. Εἶναι λοιπὸν ἀναγκαῖον ἡ ἐργασία αὕτη νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν.

§86Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γινώσκω τί ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτής. Ὅταν λάβω τὴν σημείωσιν, θὰ ἴδω, ἂν ἦναι προσαγώγιμον ἢ μή.

§87ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ ὀλίγας λέξεις εἰς ὑποστήριξιν τῆς πολλάκις παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Γρίβα προκληθείσης ἐπερωτήσεως περὶ πληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς καὶ θαλάσσης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν προέβαλε λόγους οἰκονομίας, ἀλλὰ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτήσῃ ἡ πλήρωσις τῶν κενῶν θέσεων, εἶναι ἀνάξιον λόγου, μόλις εἶναι 20,000 δραχ. κατ’ ἔτος. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἱκανὰ εἶπε χθὲς ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς. Ἀφοῦ ἀναγράφεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δαπάνη δι’ ὅλας τὰς ὀργανικὰς θέσεις, ἢ πρέπει νὰ πληρώσητε ταύτας, ἢ νὰ φέρητε μεταβολὴν εἰς αὐτὸν τὸν ὀργανισμόν. Μάλιστα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰσάγων τὸν προϋπολογισμὸν, ἔκαμε μνείαν περὶ τούτου, ἐπηγγείλατο δηλαδὴ οἰκονομίας καὶ βελτιώσεις ἐν τῷ στρατῷ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἐδεικνύετο τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο τόσον φειδωλὸν, προκειμένου περὶ πληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων ἐν τῷ στρατῷ. Ἐκτὸς τούτου, παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ ὑποβάλῃ γενικὸν λογαριασμὸν τῆς μέχρι τοῦδε δαπάνης διὰ τὸ πλοῖον «Μπουμπουλίνα» πρὸς μετασκευὴν αὐτοῦ εἰς θαλαμηγόν, συγχρόνως δὲ νὰ ὑποβάλῃ πάντα τὰ ἐκδοθέντα ἐντάλματα χάριν τῆς μετασκευῆς τοῦ πλοίου τούτου εἰς θαλαμηγόν. Καὶ τότε θὰ ἐπαναλάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν τούτων, καὶ θὰ ὑποδείξω, πῶς διαχειρίζεται τὸ χρῆμα τοῦ Δημοσίου καὶ ἐὰν ἦναι δικαιολογημένος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐπιδεικνύων τόσην φειδὼ, προκειμένου περὶ πληρώσεως ὀλίγων κενῶν θέσεων. Συγχρόνως ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἐπανειλημμένως ὑπέβαλον, ὅπως ζητήσωσι παρὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου λόγον, διατὶ δὲν ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, συνεδριάζουσαν ἀπὸ μηνῶν ἤδη, καθ’ ὃ εἶχε καθῆκον, τὰ ἐντάλματα, τὰ ὁποῖα αὐτὸ ἐθεώρησεν ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ.

§88ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑμεῖς βεβαίως θὰ γνωρίζετε τὰ ἐντάλματα, διότι ἐγνωρίζετε ὅτι ἐξεδόθησαν ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτης εὐθύνης ἀνάγκη. Ἐγὼ ἐν ἀρχῇ ἐφρόνουν ἐν πεποιθήσει, ὅτι, προκειμένου περὶ δαπανῶν ἀναγομένων εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, δὲν ὑπῆρχεν ἔνταλμα ἐκδεδομένον, ἀλλὰ βραδύτερον, ἐρωτήσας προσωπικῶς ἐγὼ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἐπληροφορήθην ὅτι ὑπῆρχε τοιοῦτον ἔνταλμα...

§89ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τοιαῦτα ἐντάλματα.

§90ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τοιαῦτα ἐντάλματα... Ἠρώτησα δὲ τὴν ὑπηρεσίαν, διὰ τίνα λόγον ἐζήτησε τὴν θεώρησιν ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ ἐνταλμάτων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν νόμον ὤφειλε τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον νὰ θεωρήσῃ, διότι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἦτο ἀναγεγραμμένον σχετικὸν ἄρθρον, καὶ ἡ ὑπηρεσία μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι ἐθεώρησεν ὅτι ὤφειλε νὰ ζητήσῃ τὴν ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ θεώρησιν, διότι δὲν ἦτο εἰδικῶς ἀναγεγραμμένον τὸ ποσὸν τὸ δαπανηθησόμενον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ ὅτι ἐξεδόθησαν τὰ ἐντάλματα εἰς βάρος τῆς χρήσεως τοῦ 1893, καθόσον, ὅτε ταῦτα ἐξεδόθησαν, δὲν εἶχεν ἀκόμη ψηφισθῆ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1894. Ἡ ἀνάγκη τῆς καταβολῆς τῶν ποσῶν, εἰς ἃ ἀφορῶσι τὰ ἐντάλματα ταῦτα, ἦτο τόσον κατεπείγουσα καὶ ἐπιβαλλομένη, ὥστε ἔδει ἐκ παντὸς τρόπου νὰ γένηται ἡ καταβολὴ, διότι ἄλλως ὑπῆρχε κίνδυνος νὰ καταστραφῇ ἔργον, δι’ ὃ τὸ Δημόσιον πολλὰ ἐδαπάνησεν ἑκατομμύρια. Ἀπορῶ δὲ, πῶς ὁ κ. Βουλευτὴς, ὁ γνωρίζων τόσον καλῶς τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ποιεῖται περὶ αὐτῆς λόγον κατὰ τρόπον ἐνέχοντα μομφὴν, ἐνῷ ὁ Ὑπουργὸς, ὁ τὴν ἰδίαν προτάξας εὐθύνην πρὸς σωτηρίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἠξίου νὰ τύχῃ τῆς δεούσης ἐκτιμήσεως διὰ τὴν τοιαύτην αὐτοῦ ἐνέργειαν.

§91ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ἔλαβον ἀφορμὴν ἐκ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ὁμιλήσω σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ περὶ τῆς πιστώσεως πρὸς συντήρησιν τῶν ἔργων τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης. Εἶπον τότε, ὅτι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἐνεγράφη ἡ σχετικὴ πίστωσις, ἀντέκειτο εἰς τὸν νόμον· πρὸς ἐνίσχυσιν δὲ τοῦ ἰσχυρισμοῦ τούτου, ἠθέλησα νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν γνώμην τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τὸ ὁποῖον δικαίως, κατ’ ἐμέ, ἠρνήθη τὴν θεώρησιν τῶν ἐνταλμάτων. Διὰ τοῦτο ἐζήτησα νὰ κατατεθῶσι τὰ ἐντάλματα καὶ ἡ δικαιολογία τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν ἄρνησιν.

§92ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄρνησις δὲν ὑπῆρχεν.

§93ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ νόμος λέγει, ὅτι θεωροῦνται ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐντάλματα ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅταν τοῦτο ἀρνῆται τὴν ἀπ’ εὐθείας θεώρησιν αὐτῶν. Ἀλλ’ ὁ νόμος ἐπέβαλεν εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ὅπως ἅμα τῇ ἐπαναλήψει τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς σπεύσῃ νὰ ἀποστείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἐντάλματα, τὰ οὕτω θεωρηθέντα ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ τὴν δικαιολογίαν τοῦ Συνεδρίου περὶ τῆς ἀρνήσεως αὐτοῦ πρὸς θεώρησιν τῶν ἐνταλμάτων ἀπ’ εὐθείας.

§94Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπῆρχεν ἄρνησις.

§95ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ νόμος λέγει, ὅτι τότε μόνον θεωροῦνται ἐντάλματα ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅταν τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἀρνῆται τὴν ἀπ’ εὐθείας θεώρησιν. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἐθεωρήθησαν ἐντάλματα ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ ἄνευ προηγουμένης ἀρνήσεως;

§96ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς γνωρίζει καλῶς, ὅτι ἡ ἄρνησις ἐκ μέρους τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου δὲν προϋπῆρξε, διότι τοῦτο εἶπον καὶ προηγουμένως, ἀναπτύξας τὰ τοῦ θέματος. Εἶπον ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, θεωρήσασα ὅτι τοιούτων ἐνταλμάτων ἡ θεώρησις ἔδει νὰ γείνῃ ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι εἶχε τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας προανέφερον περὶ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ὑπέβαλεν εὐθὺς ἀμέσως τὴν αἴτησιν πρὸς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, χωρὶς ν’ ἀποσταλῶσι κἂν προηγουμένως τὰ ἐντάλματα δι’ ἐγγράφου, χωρὶς νὰ προηγηθῇ ἄρνησις. Τόσον δὲ τοῦτο εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ ἔγγραφον ὑπεγράφη ὑπηρεσιακῶς, ὥστε σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι ἐγὼ, ὅστις τὸ ὑπέγραψα, οὐδεμίαν κἂν ἀντίῤῥησιν ἔφερον, ἀφοῦ ἡ ἀνάγκη ἦτο τόσον ἐπιβαλλομένη καὶ ἐπείγουσα. Ὅτε δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπέβαλε τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, ἐξεπλάγην, διότι ἠγνόουν ὅτι ἐθεωρήθησαν ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ ἐντάλματα, καθόσον ἐγνώριζον, ὅτι δὲν ὑπῆρχον τοιαῦτα. Βραδύτερον ἠρώτησα προσωπικῶς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, καὶ ἔμαθον, ὅτι ὑπάρχουσι τοιαῦτα ἐντάλματα, ἀφορῶντα δαπάνας τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Λαρίσης, τὰ ὁποῖα συνοδεύονται δι’ ἐγγράφου τῆς ὑπηρεσίας, ζητοῦντος ἵνα ὑπογραφῶσι, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κἂν εἰς τοῦτο προηγουμένη ἄρνησις τοῦ Συνεδρίου. Ἴσως δὲ διὰ τοῦτο τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν ὑπέβαλε τὰ ἐντάλματα, διότι ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπερίσσευεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καθόσον νομίμως τὰ ἐντάλματα ταῦτα ἔδει νὰ θεωρηθῶσιν ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὡς ἐκδοθέντα συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ.

§97ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ πρᾶξις, τὴν ὁποίαν ἀναφέρετε, κύριε Ὑπουργέ, περιέχει, ἂν ὄχι ἄλλο τι, μίαν ἀταξίαν...

§98ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὸ εἶπον.

§99ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. διότι ὁ νόμος ὁ λογιστικὸς τότε ἀπαιτεῖ νὰ ζητήσῃ ὁ Ὑπουργὸς τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὅταν τὸ Συνέδριον ἀρνῆται. Παρουσιάζεται λοιπὸν ἄλλο ζήτημα· τί ἐκάματε τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία σᾶς ἀπεπλάνησε, διὰ νὰ πράξητε, ἂν ὄχι παρανομίαν, τοὐλάχιστον ἀταξίαν; Καὶ τοῦτο ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ μάθῃ.

§100ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἀρκεσθῇ εἰς τὰς δοθείσας ἐξηγήσεις, καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὰ σχετικὰ ἐντάλματα καὶ τὴν δικαιολογίαν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.

§101ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μάλιστα, ὅλα.

§102ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν τὰ λαβόντα χώραν ἐν τῷ δήμῳ Νωνάκριδος κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὁ δήμαρχος ἔκλεισε τὸ γραφεῖόν του, ἀφοῦ ἐνέγραψεν εἰς τὸν κατάλογον τῶν ἐπιτηδευματιῶν ὅλους τοὺς ἀντιθέτους καὶ τοὺς ἐστέρησε τῆς γνώσεως τοῦ καταλόγου, διὰ νὰ μὴ ἐνασκήσωσι τὰ δικαιώματά των. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι καὶ ἀναφορὰν περὶ τούτου ὑπέβαλον τῶν κατοίκων ἐκείνων, οἵτινες ἐζήτουν νὰ τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ ἴδωσι τὸν κατάλογον. Τώρα δὲ μανθάνω, ὅτι μετέβησαν ἐκ νέου εἰς τὸν ἔφορον, καὶ ὁ ἔφορος δὲν τοῖς ἐπέτρεψε νὰ ἴδωσι τὸν κατάλογον, διότι ἤρχισε, λέγει, ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ καταλόγου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσῃ περὶ τούτου.

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ ὑποβάλητε τὴν ἐπερώτησιν ἐγγράφως, ὅπως ἐξετάσω.

§104ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὑπέβαλον δὶς ἐγγράφως μίαν ἐπερώτησιν ἐπὶ ὑποθέσεως ὁμοίας φύσεως.

§105ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς θεωρήσεως τῶν ἐνταλμάτων ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐπιθυμητὸν θὰ ἦτο, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπόφασις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀποφαινομένου δι’ αὐτῆς, ὅτι τὰ ἐν αὐτῇ ὁριζόμενα ἐντάλματα θεωροῦνται ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, νὰ συνυποβάλληται αὕτη μετὰ τοῦ ἐντάλματος εἰς τὴν Βουλήν, ὥστε νὰ βεβαιοῦται ἡ ἄρνησις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ νὰ μὴ δύνηται νὰ λέγῃ ὁ Ὑπουργός, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἄρνησις. Τὸ νὰ θεωρήσῃ ἐντάλματα οἱαδήποτε ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, σημαίνει ὅτι ἔκρινεν ἀναγκαίαν τὴν τοιαύτην εὐθύνην. Τὸ δὲ γεγονὸς μόνον, ὅτι ὑπ’ εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ ἐθεώρησε τὰ ἐντάλματα, ὑπεχρέου τὸ Συνέδριον νὰ ὑποβάλῃ ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν, ἀνεξαρτήτως ἐὰν ὑπῆρξεν ἢ δὲν ὑπῆρξεν ἄρνησις αὐτοῦ πρὸς θεώρησιν ἄνευ δηλώσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅτι θέλει νὰ θεωρηθῶσι ταῦτα ὑπ’ εὐθύνην του. Ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τοῦτο. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἐπερώτησιν περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν μενόντων εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν, ἐνῷ χηρεύουσι θέσεις τοῦ βαθμοῦ των ἐν τοῖς σώμασιν, εἰς ἃ ἀνήκουσι, μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν, δὲν μένει ἢ νὰ ὑποβάλω μίαν μόνον παρατήρησιν εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, ταύτην. Ὁ νόμος παραβιάζεται ὄχι μόνον διὰ θετικῶν πράξεων τοῦ ἐντεταλμένου τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ παραλείψεων αὐτοῦ. Ὅταν δὲ ἡ τοιαύτη παράλειψις ἐπάγηται καὶ ζημίας χρηματικὰς ὡρισμένων προσώπων, τότε νομίζω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς, ὁ διὰ τῆς παραλείψεως γενόμενος πρόξενος τῆς ζημίας αὐτῶν, ὑποβάλλει τὸ Δημόσιον εἰς εὐθύνας χρηματικάς. Τοῦτο συμβαίνει καὶ ὅταν ἀξιωματικοὺς πρὸ πολλοῦ δικαιουμένους εἰς προβιβασμὸν πρὸς κατάληψιν χηρευουσῶν θέσεων δὲν προβιβάζωσιν, ἀλλὰ διατηροῦσιν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν, ὅπως ἐπέλθῃ ὁ χρόνος τῆς ἀποστρατεύσεως αὐτῶν. Ἡ δὲ τοιαύτη τοῦ Ὑπουργοῦ τακτικὴ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς εἰλικρινὴς τῶν χρεῶν του ἐκπλήρωσις· διότι, εἰ μὲν αἱ θέσεις εἶναι ἀναγκαῖαι, ὤφειλε νὰ πληρώσῃ αὐτὰς, εἰ δὲ δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι, (καὶ πολλαὶ τῶν χηρευουσῶν θέσεων δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι, κατὰ τὰς πεποιθήσεις πολλῶν καὶ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ ἄλλων) τότε ὤφειλε καὶ ὀφείλει καὶ νῦν ἔτι ὁ Ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ νόμον τροποποιοῦντα τὸν ὀργανισμὸν καὶ περιορίζοντα τὰς θέσεις ταύτας εἰς τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμόν. Ἀκόμη θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ, εἰ δυνατὸν, τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν, ὅτι ὑπῆρχεν ἔφεσις κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου, ἐπιβαλλούσης ποινὴν προστίμου εἰς τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους τοῦ δήμου Κραθίδος, τοὺς προσωποκρατηθέντας πρὸς εἴσπραξιν αὐτοῦ, ἐνῷ ὑφίστατο ἡ ἔφεσις, καὶ ἐὰν περιῆλθεν ἡ ἔφεσις τῶν δημοτικῶν αὐτῶν συμβούλων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου μέχρι σήμερον· διότι ἐκ τῆς ἀπαντήσεως αὐτοῦ θέλει κριθῆ κατὰ πόσον ὁ κ. νομάρχης τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἐνήργησε νομίμως, ἐκτελέσας τὴν ἐκκληθεῖσαν ἀπόφασιν καὶ παραπέμψας πρὸς ἐκτέλεσιν εἰς τὸ ταμεῖον τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ ἐκείνην, διὰ τῆς ὁποίας ὁ κ. ταμίας εὐηρεστήθη νὰ συλλάβῃ εἰς Καλάβρυτα, νὰ περιαγάγῃ εἰς τὰς ὁδοὺς Πατρῶν καὶ νὰ φυλακίσῃ τοὺς δημοτικοὺς ἐκείνους συμβούλους.

§106ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δύναμαι νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἔφεσις, ἀλλ’ ὅτε διετέλουν οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι εἰς τὰς φυλακὰς, ἐκοινοποίησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἔφεσιν, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον ἠγνόει περὶ τίνος ἐπρόκειτο, καὶ διηύθυνε τὴν ἔφεσιν εἰς τὸν νομάρχην.

§107Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων δὲν ἀνεκοινώθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἴσως διότι δὲν ὑπεβλήθη ἐγγράφως. Παρακαλῶ ἄρα αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησιν. Ὑπομιμνήσκει καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ὅτι δὲν ἀπήντησα εἰς ἐπερώτησιν αὐτοῦ. Ὑποβάλλω τὸν φάκελλον, ἐξ οὗ θὰ πληροφορηθῇ καὶ τὸν λόγον, οὗ ἕνεκα ἐβράδυνεν ἡ ἀπάντησις.

§108ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μίαν σύστασιν ἔχω ν’ ἀπευθύνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, περὶ ἑνὸς ἀτόπου, τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἡ ἀπαρίθμησις τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν γίνεται κατὰ τὸν μῆνα Φεβρουάριον καὶ Μάρτιον, ὅτε συνήθως οἱ γεωργοὶ θέτουσι τὸ πρῶτον ὑπὸ τὸν ζυγὸν τὰς δαμάλεις, αἱ ὁποῖαι ἐξαιροῦνται τῆς φορολογίας κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος. Ἀλλ’ οἱ ἀπαριθμηταὶ, ἐπωφελούμενοι τῆς περιστάσεως ταύτης, παριστῶσι τὰς δαμάλεις ὡς κτήνη ἀροτριῶντα παλαιά. Τελευταῖον δὲ ἐξ ἑνὸς μόνου χωρίου τῆς ἐπαρχίας μου, ἐκ Δραχμανίου, 50 ἀτυχεῖς χωρικοὶ ἦλθον νὰ δικασθῶσιν ἐν Λαμίᾳ διὰ παράβασιν τοιούτου εἴδους. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, καὶ νὰ ὁρισθῇ, ἵνα ἡ ἀπαρίθμησις γίνηται κατὰ τὸν Ἰανουάριον, ὅτε δὲν θὰ λαμβάνωσι χώραν τὰ ἄτοπα ταῦτα.

§109ΜΑΝΕΣΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιταχύνῃ τὴν ὑποβολὴν τῆς λεπτομεροῦς καταστάσεως τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ.

§110ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ κατάστασις τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ πρὸ τῆς 15ης τοῦ μηνὸς, διότι μετὰ τὴν 15ην διατάσσεται ἡ σύνταξις αὐτῆς.

§111ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐννοῶ τοῦ παρελθόντος μηνός. Δραττόμενος δὲ τῆς εὐκαιρίας ταύτης, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ σύντονον πρόνοιαν καὶ ἀπαγορεύσῃ διὰ διαταγῆς του ἄτοπον πρὸ πολλοῦ λαμβάνον χώραν καὶ συνεχῶς ἐπαναλαμβανόμενον ν’ ἀπαγορεύσῃ νὰ περιφέρωσι στρατιώτας ἐν πλήρει στολῇ, δεδεμένους δίκην λωποδυτῶν. Τοῦτο εἶναι καθαίρεσις τοῦ στρατιώτου.

§112ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπάρχει ἅμαξα εἰδική, διὰ τῆς ὁποίας μεταφέρονται οἱ ὑπόδικοι εἴτε πρὸς ἀνάκρισιν εἴτε πρὸς δίκην. Ἤδη θέλω ἐξετάσει, ἀφοῦ λέγετε, ὅτι συνέβη τοιοῦτον ἄτοπον.

§113ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω διατὶ πρέπει νὰ ἤμεθα μᾶλλον εὐαίσθητοι διὰ τοὺς κατηγορουμένους τοὺς στρατιωτικούς, παρὰ διὰ τοὺς μὴ στρατιωτικούς. Ἡ περιαγωγὴ τῶν ὑποδίκων ἀποτελεῖ ἰδίαν ποινήν, ἡ ὁποία κατηργήθη εὐτυχῶς παρὰ τοῖς πεπολιτισμένοις ἔθνεσιν· ἀποτελεῖ τὴν ποινὴν τῆς ἐκθέσεως, καὶ εἶναι καιρὸς νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, ὅπως ἐκλείψῃ ἡ ποινὴ αὕτη, ἀφοῦ ἐν τοῖς νόμοις ἡμῶν δὲν εὑρίσκεται.

§114ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐγένετο καὶ ἄλλοτε λόγος ἐν τῇ Βουλῇ. Μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ οἰκονομήσῃ καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἁμάξης, δύναται νὰ ζητήσῃ νὰ νομοθετηθῇ, ὅτι ταῦτα θὰ καταλογίζωνται εἰς βάρος τῶν καταδικαζομένων καὶ θὰ εἰσπράττωνται μετὰ τῶν ἐξόδων καὶ τελῶν τῆς ἀποφάσεως. Τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν παρακαλῶ νὰ προσαγάγῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐν Βερολίνῳ Πρεσβείας, δι’ ἧς ἐγνωμοδότησεν αὕτη περὶ τοῦ διοριστέου ἐν Ἁμβούργῳ προξένου, ὡς καὶ τὰς ὑπὲρ καὶ κατὰ τοῦ προξένου ἀναφοράς. Δεύτερον δὲ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἡ αἴθουσα τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐνταῦθα Πρωτοδικῶν ἔχει στενὸν χῶρον, καὶ ἀπεφάσισε νὰ δαπανήσῃ ποσόν τι, περὶ τὰς 10 ἢ 11 χιλιάδας δραχμῶν, πρὸς διαῤῥύθμισιν ἐπὶ τὸ εὐρυχωρότερον τῆς αἰθούσης, νὰ διέλθῃ ἐκεῖθεν, διὰ νὰ ἴδῃ, ὅτι διὰ τῆς γενομένης ἐργασίας οὐδόλως ηὔξησεν ἡ εὐρυχωρία τῆς αἰθούσης, ἀλλ’ ἐγένετο μόνον εἷς ἀεραγωγὸς ἄνωθεν, καὶ μετετέθησαν τὰ δωμάτια. Ἐὰν καταῤῥιφθῇ ἡ πρὸς βοῤῥᾶν πλευρά, ἡ περικλείουσα χῶρον τοῦ αὐτοῦ κτήματος, δύναται νὰ συμπληρωθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς εὐρυχωρίας, τοῦτο δὲ δύναται νὰ γείνῃ τώρα, ὅτε ἐξακολουθεῖ ἡ ἐργασία, διὰ μικρᾶς δαπάνης 500 ἢ 1000 δραχμῶν.

§115ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε καταστάσεις ἀφορώσας τὴν ὁδοποιΐαν, αἵτινες ἀπεφασίσθη νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν, ἀλλὰ μέχρι σήμερον δὲν διενεμήθησαν.

§116ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ μιᾶς ἄλλης γεφύρας, ἡ ὁποία, παραδοθεῖσα πρὸ ἓξ μηνῶν, παρεσύρθη καὶ αὕτη. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τί ὑπηρεσία τῶν δημοσίων ἔργων εἶναι αὕτη, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ περὶ τούτου ἀνακρίσεις.

§117ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ποία εἶναι ἡ γέφυρα αὕτη;

§118ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἡ παρὰ τὸ χωρίον Διάλεσι.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερός τις ζητεῖ τὸν λόγον;

§120ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα λοιπὸν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς πρώτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ὁ κ. Κροκιδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§122ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Προσεπάθησα, Κύριοι, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίαν ν’ ἀποδείξω ὑμῖν, ὅτι τὰ σταφιδικὰ νομοσχέδια, οἷα ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τῶν συνταξάντων αὐτὰ, κατ’ οὐδὲν δύνανται νὰ συντελέσωσι πρὸς μεταβολὴν τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐκείναις, αἵτινες πάσχουσι καὶ παραπονοῦνται. Τὰ παράπονα τῶν ἐπαρχιῶν, σᾶς εἶπον, ἀνάγονται εἰς ἄλλα. Ἡ πίστις αὑτῶν ἐμειώθη, ἡ περιουσία αὐτῶν ἐπίσης, εὑρίσκονται ὑπὸ τὸ κράτος τῆς καταδιώξεως τῶν δανειστῶν, εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς καταδιώξεως τοῦ εἰσπράκτορος, εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς καλλιεργείας τῶν κτημάτων αὐτῶν, εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰ πρὸς ζωήν. Ἀπέναντι τῶν ἀναγκῶν τούτων τὰ νομοσχέδια σιωπῶσιν. Ἀλλ’ ἐὰν τὰ νομοσχέδια δὲν μεριμνῶσι περὶ τοῦ παρόντος, μεριμνῶσιν ἆρα περὶ τοῦ μέλλοντος; Τοῦτο προτίθεμαι νὰ ἐξετάσω σήμερον, συνεχίζων τὴν χθεσινὴν ὁμιλίαν μου. Περιορίζομαι ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς τὰ δύο νομοσχέδια, εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, ἕτοιμος ἀμέσως νὰ εἰσέλθω καὶ εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου, τοῦ ἐπιγραφομένου «περὶ δανείων καλλιεργείας». Καὶ τὰ δύο νομοσχέδια φαίνονται συντεταγμένα ὄχι μόνον ὑπὸ τῆς αὐτῆς χειρὸς, ἀλλὰ καὶ ἵνα ὑπηρετήσωσι τοὺς σκοποὺς μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἑταιρίας· τοῦτο εὑρίσκομεν εἰς δύο διαφορετικὰς διατάξεις τῶν νομοσχεδίων. Ἐὰν παρατηρήσητε τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, ἐν ἄρθρῳ 2 εὑρίσκετε ὅτι ἡ σύστασις γενικῶν ἀποθηκῶν ἐπιτρέπεται εἰς μόνον ἀνώνυμον ἑταιρίαν, καὶ ὄχι μόνον ἀνώνυμον ἑταιρίαν, ἀλλ’ ἀνώνυμον ἑταιρίαν, τῆς ὁποίας κατεβλήθη ἤδη κεφάλαιον ἀνώτερον τῆς ἀξίας τῶν ἀποθηκῶν.

§123ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἀπαιτεῖ νὰ κατεβλήθη, ἀλλὰ νὰ καταβληθῇ.

§124ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι. Ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται, ὅτι ἡ ἑταιρία, ἥτις θὰ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, πρέπει νὰ ἔχῃ κεφάλαιον πρὸς κατασκευὴν αὐτῶν. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, τοιοῦτόν τι δὲν συμβαίνει. Διὰ νὰ λάβῃ τὸ προνόμιον τῆς κατασκευῆς τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν ἡ ἑταιρία δὲν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἔχῃ κεφάλαιον προωρισμένον πρὸς τοῦτο, ἀλλ’ ἀναγκαῖον μόνον εἶναι ἐκ τοῦ μετοχικοῦ αὐτῆς κεφαλαίου νὰ ἔχῃ καταβληθῆ τοσοῦτον ποσόν, ὅση εἶναι ἡ ἀξία τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, τὰς ὁποίας προτίθεται νὰ ἱδρύσῃ. Ἑπομένως ὄχι μόνον ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, ἄν τοιαύτη συστηθῇ, ἀλλὰ καὶ πᾶσα ἄλλη ἀνώνυμος ἑταιρία, τῆς ὁποίας ἔχει καταβληθῆ κεφάλαιον ἴσον ἢ καὶ μεῖζον τῆς ἀξίας τῶν ἀποθηκῶν, τῶν ὁποίων τὴν κατασκευὴν θ’ ἀναλάβῃ, εἶναι ἱκανὴ καὶ δύναται νὰ γείνῃ δεκτὴ, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν σύστασιν γενικῶν ἀποθηκῶν, καὶ τοῦτο ἀδιαφόρως, ἂν τὸ κεφάλαιον ἔχῃ καταβληθῆ δι’ ἄλλον σκοπόν. Μία ἄλλη διάταξις προδίδει ἐπίσης, ὅτι τὰ δύο ταῦτα νομοθετήματα ἔχουσι συνταχθῆ πρὸς ἐξυπηρέτησιν μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἑταιρίας. Εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης εὑρίσκεται ἡ διάταξις, ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα εἶναι ὑπόχρεως νὰ συστήσῃ 15 ἀποθήκας· ἀλλ’ ἐὰν ἴδητε τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, παρατηρεῖτε ὅτι, ὅστις ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς κατασκευῆς τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν διὰ σταφίδα, ἔχει ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου ἀσφάλειαν ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον θ’ ἀπασχολήσῃ εἰς τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην, 5%, καὶ ἐπὶ πλέον μίαν ἄλλην διάταξιν ἐν ἄρθρῳ 10 τοῦ νομοσχεδίου περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν νὰ συστήσῃ γενικὰς ἀποθήκας, ἐπιτρέπεται νὰ δανεισθῇ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, παρέχεται ἡ ἐγγύησις τοῦ Δημοσίου, καὶ ὁρίζεται ὅτι ὁ τόκος δὲν δύναται νὰ ᾖναι ἀνώτερος τοῦ 6%. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 10: «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ ἀνεγείρῃ γενικὰς ἀποθήκας, συμμορφουμένη πρὸς τὸν περὶ τούτων νόμον. Τὸ πρὸς τοῦτο ὅμως ἀπαιτούμενον χρηματικὸν κεφάλαιον ὀφείλει νὰ πορισθῇ διὰ δανείου ἐξασφαλιζομένου διὰ τῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους παρεχομένης ἐγγυήσεως. Αἱ ἐκδοθησόμεναι πρὸς συνομολόγησιν τοῦ δανείου τούτου ὁμολογίαι ἀποφέρουσι τόκον μὴ ὑπερβαίνοντα τὰ 6%...»

§125ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐκεῖ εἶναι 5%».

§126ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὰ 6% εἶναι ὁ ἀνώτερος ὅρος τόκου, ὅστις δύναται νὰ συνομολογηθῇ. Ἡ Κυβέρνησις ἐγγυᾶται μόνον 5%. Ἐρωτήσατε τώρα, τί ποσὸν ἀντιπροσωπεύει 5% τόκος καὶ χρεώλυτρον ἐπὶ 25 ἔτη, καὶ θὰ μάθητε πῶς ἡ ἑταιρία θὰ μείνῃ κυρία τῶν ἀποθηκῶν, χωρὶς νὰ καταβάλῃ τίποτε.

§127ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Λησμονεῖτε, ὅτι εἰς τὴν πρώτην περίστασιν ἡ ἐγγύησις τοῦ Δημοσίου δίδεται μόνον ὅταν πρόκηται ν’ ἀνεγερθῶσι σταφιδαποθῆκαι. Εἶπον χθὲς, ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ πάλιν, ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ ἀπορία τις ἐν τῷ λεκτικῷ τοῦ νομοσχεδίου, εὐχερὴς εἶναι ἡ ἄρσις αὐτῆς, διότι ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους πρόκειται νὰ παρασχεθῇ μόνον πρὸς ἀνέγερσιν σταφιδαποθηκῶν.

§128ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἔχετε λάθος· ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 27: «Ὑπὲρ τοῦ καταβληθέντος ὑπὸ τῆς κατὰ τὸν νόμον τοῦτον λαβούσης τὴν ἄδειαν ἑταιρίας χρηματικοῦ κεφαλαίου πρὸς ἵδρυσιν γενικῆς ἀποθήκης ἐγγυᾶται τὸ Κράτος τόκον 5% ἐτησίως καὶ ἐπὶ περίοδον μὴ ὑπερβαίνουσαν τὰ 25 ἔτη.»

§129ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δυοῖν θάτερον συμβαίνει ἐνταῦθα· ἢ ὑμεῖς κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν δὲν ἦσθε παρὼν, ἢ ἐγὼ δὲν ἐξηγήθην προσηκόντως, ἵνα ἐννοηθῶ. Εἶπον ἀκριβῶς προχθὲς, ὅτι τὴν αὐτὴν παρατήρησιν ἐποιήσατο ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς, ὅτι ἡ ἔννοια τῶν συνταξάντων τὸ νομοσχέδιον ἦτο νὰ δοθῇ ἡ τοῦ Κράτους ἐγγύησις μόνον διὰ τὴν ἀνέγερσιν σταφιδαποθηκῶν. Τὴν ἐξήγησιν ταύτην ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον.

§130ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἡ ἐξήγησις εἶναι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Ἐὰν ἔχητε ἀντιῤῥήσεις, λαμβάνετε μετ’ ἐμὲ τὸν λόγον καὶ ὁμιλεῖτε· ἐγὼ δὲ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι θὰ προσπαθήσω νὰ σᾶς ἐννοήσω.

§131ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Κροκιδᾶ, ἐπιτρέψατέ μοι δύο λέξεις. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Παρνασσίδος διετύπωσε τὴν δήλωσιν ταύτην· ἀλλὰ μετὰ τὴν δήλωσίν του καὶ μετὰ τὰς διαφόρους παρατηρήσεις, αἵτινες ἐγένοντο κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, ὑπέβαλε γενικὴν ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαν. Καὶ ἀληθῶς αἱ ἄλλαι μὲν παρατηρήσεις ἡμῶν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν, ἥτις ἐγένετο ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 27, καίτοι ἐπέστησα τὴν προσοχήν του ἰδίᾳ ἐπ’ αὐτήν, δὲν εἶδον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν· ἀπ’ ἐναντίας τὸ ἄρθρον 27 ἐπανελήφθη αὐτολεξεὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 31 τοῦ μεταῤῥυθμισθέντος νομοσχεδίου.

§132ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λόγος, οὗ ἕνεκεν ἀφῆκα τὸ ἄρθρον τοῦτο ἄνευ διορθώσεως, ἀνάγεται εἰς τοῦτο, ὅτι ἐκ τῆς προχθεσινῆς συζητήσεως ἀπέμεινεν εἰς ἐμὲ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκα, ἐπείσθητε ὅτι τὸ ἄρθρον πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει.

§133ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμιλῶ ἐγώ. Ἐὰν ὁ κ. Σιμόπουλος αἰσθάνηται τὴν ἀνάγκην ν’ ἀπολογηθῇ δι’ ὅσα μᾶς ἔφερεν ἐδῶ, ἂς λάβῃ τὸν λόγον κατόπιν, ὅτε θὰ λάβῃ καὶ τὴν ἀπάντησιν. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§134ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἐπὶ τοῦ προκειμένου δικαίωμά σας, οὐδὲ πρόκειται περὶ ἀπολογίας, ἀλλὰ περὶ ἐξηγήσεων. Ἀφοῦ ἐπετρέψατε εἰς τὸν κ. Ράλλην νὰ διακόψῃ ὑμᾶς καὶ ν’ ἀπευθύνῃ πρός με τὸν λόγον, ὀφείλετε νὰ ἐπιτρέψητε καὶ εἰς ἐμὲ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ράλλην (θόρυβος).

§135ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Σᾶς ἔλεγον λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια εἶναι συντεταγμένα, ἵνα ὑπηρετήσωσι μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἑταιρίαν. Διὰ τοῦτο βλέπετε ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὸ ἓν νομοσχέδιον ἀναγεγραμμένον, ὅτι μόνον εἰς ἀνώνυμον ἑταιρίαν δύναται νὰ ἀποδοθῇ τὸ προνόμιον τοῦτο, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, διάταξιν περὶ σταφιδικῶν ἀποθηκῶν. Βεβαίως ἔπρεπε νὰ πειραχθῇ ὁ κ. Σιμόπουλος, ὅταν ἀναγινώσκων τὸ ἄρθρον 10 κατεδείκνυον ὅτι τοῦτο εἶναι αὐτὸ τοῦτο τὸ ἄρθρον 27 τοῦ νομοσχεδίου περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν. Ὅταν δὲ ὁ κ. Καράπαυλος εὗρε διαφορὰν ὡς πρὸς τὸ ποσοστὸν τῆς ἐγγυήσεως, κατέστησα αὐτῷ φανερὸν, ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο ἀληθές. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι τὸ οὐσιῶδες. Τὸ οὐσιῶδες εἶναι ποίαν ὑπηρεσίαν πρόκειται νὰ παράσχῃ ἡ Σταφιδικὴ λεγομένη Τράπεζα, καὶ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἀντὶ ποίας θυσίας μᾶς τὴν παρέχει. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὴν Τράπεζαν, ἐκ τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον προτίθεται, παρατηροῦμεν ὅτι αὕτη ἀπευθύνεται πρὸς τὸ ἐμπόριον καὶ δὲν ἀπευθύνεται πρὸς τοὺς παραγωγούς. Αὕτη σκοπὸν ἔχει νὰ δανείζῃ ἐπὶ ἐνεχύρῳ εἴτε σταφιδοκάρπου, εἴτε ἐπὶ ἐνεχύρῳ φορτωτικῆς. Ἀλλ’ ἀγνοοῦσιν οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον, ὅτι τοῦτο ὑποτίθησιν ἐμπόρους εὑρισκομένους ὑπὸ τὰς μᾶλλον εὐνοϊκὰς συνθήκας, ὑποτίθησιν ἐμπόρους δυναμένους νὰ ἀγοράσωσι παρὰ τῶν παραγωγῶν ἢ δυναμένους νὰ λάβωσι παρὰ τῶν παραγωγῶν τὸ προϊόν, νὰ τὸ μεταφέρωσιν εἰς τοὺς τόπους, ἔνθα ὑπάρχουσιν αἱ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀποθῆκαι, νὰ τὸ ἐνεχυριάσωσιν, ἵνα λάβωσιν ἀπέναντι ποσόν τι· ὑποτίθησιν ἐμπόρους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ μέσα, ὅπως πληρώσωσιν εἰς τοὺς παραγωγούς τὸ τίμημα καὶ οἵτινες, ἀφοῦ φορτώσωσι καὶ λάβωσι τὴν φορτωτικὴν, θὰ παραδώσωσι τὴν φορτωτικὴν εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ἵνα χορηγήσῃ αὐτοῖς ὅσον νομίζει ὅτι δυνατὸν νὰ δώσῃ ὡς προκαταβολήν. Οἱ ἄλλοι ἔμποροι, οἱ μὴ δυνάμενοι δι’ ἰδίων κεφαλαίων νὰ ἀγοράσωσιν ἢ νὰ φορτώσωσιν, ἵνα ἔχωσι φορτωτικήν, εἶναι ξένοι τῶν ἐργασιῶν καὶ τῶν ὠφελημάτων τῆς Τραπέζης, ἥτις οὐδεμίαν δύναται νὰ παράσχῃ εὐκολίαν εἴτε ὑπὸ τὸν τύπον δανείου, εἴτε ὑπὸ τὸν τύπον προεξοφλήσεως. Καὶ οὐ μόνον οὗτοι εἶναι ξένοι, ἀλλὰ καὶ ὁ παραγωγὸς τίποτε ἢ σχεδὸν τίποτε δὲν δύναται νὰ ἀναμένῃ ἐκ τῆς Τραπέζης αὐτῆς. Ἐξαίρεσιν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν παραγωγῶν παραγόντων μεγάλας ποιότητας, μὴ ἐχόντων ἀνάγκας καὶ δυναμένων νὰ ἐνεχυριάσωσι τὸ προϊόν αὐτῶν, ἢ καὶ νὰ δώσωσι τὴν φορτωτικήν. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ παραδόσεως καρποῦ ἢ φορτωτικῆς, δὲν εἶναι βεβαίως μόνη ἡ Στραφιδικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀναλάβῃ τοιαύτην ἐπιχείρησιν· διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ ἔχων σταφίδα ἢ φορτωτικὴν θὰ εὕρῃ πάντως τὸν δανείσοντα. Καὶ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι, Κύριοι, ζήτημα ἐπιτοκίου. Ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα καταβάλλει ἤδη ὅσας θέλετε χιλιάδας λίρας, ἅμα ἔχετε φορτωτικήν. Ἀλλ’ ἔστω καὶ ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν, ἤτοι ὡς ἵδρυμα ἐμπορικὸν, ἐξεταζομένη ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, ὡς ἵδρυμα προωρισμένον νὰ ἐνισχύσῃ τὸ ἐμπόριον καὶ μόνον τὸ ἐμπόριον, καὶ νὰ ἐνισχύῃ τὸ ἐμπόριον τὸ προνομιοῦχον, τὸ δυνάμενον διὰ τῶν ἰδίων κεφαλαίων νὰ μεταφέρῃ εἰς τὰς ἀποθήκας τὸ προϊόν, τὸ δυνάμενον διὰ τῶν ἰδίων κεφαλαίων νὰ φορτώσῃ ἐπὶ τοῦ πλοίου καὶ νὰ λάβῃ τὴν φορτωτικήν, τὸ ὀλιγάριθμον ἐμπόριον, πάλιν τὸ ἵδρυμα τοῦτο εἶναι ἀνεπαρκές. Παρατηρήσατε ποῖα εἶναι τὰ κεφάλαια κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ θεωρήσητε ὡς κατ’ ἀνώτατον. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὰ κεφάλαια, ὀνομαστικά τε καὶ καταβεβλημένα, πρέπει νὰ ᾖναι κατ’ ἐλάχιστον ὅρον 5 ἑκατομμύρια, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι 5,000,000 ἂν κατατεθῶσιν, ἡ Τράπεζα εὑρίσκεται ἐντὸς τοῦ νόμου· ἀλλ’ ἡ παραγωγὴ ἀντιπροσωπεύει μετὰ τῶν ἐξόδων τῆς συσκευῆς 70 ἢ 80 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἐπὶ ποσοῦ δὲ τοσούτου κατὰ τί δύναται νὰ συντελέσῃ ποσὸν 5 ἑκατομμυρίων, παρεχόμενον ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους παρέχεται; κατ’ οὐδέν, ἢ κατ’ ἐλάχιστον· διότι ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ὅτι ἡ Τράπεζα δὲν ἀπευθύνεται πρὸς ἅπαν τὸ ἐμπόριον, ἀπευθύνεται πρὸς τὰς προνομιούχους ἐκείνας τάξεις τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἴδια κεφάλαια. Δὲν παρέχει ὑπὸ τύπον προεξοφλήσεως ἢ ὑπὸ τύπον προκαταβολῶν εὐκολίας, παρέχει δάνεια ἐπὶ ἐνεχύρῳ μόνον καρποῦ ἢ φορτωτικῆς καρποῦ. Ὁ ἔμπορος, ὅσον φερέγγυος καὶ ἂν ᾖναι, ἐὰν παρουσιασθῇ κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς συγκομιδῆς ἢ τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος καὶ ζητήσῃ οἱονδήποτε χρηματικὸν ποσὸν παρὰ τῆς Τραπέζης, δὲν δύναται νὰ εἰσακουσθῇ. Ἡ Τράπεζα δὲν ἠμπορεῖ νὰ παράσχῃ αὐτῷ οὐδὲ ὀβολὸν, χωρὶς νὰ παραβῇ τὸ καταστατικὸν αὐτῆς, ἢ τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου τῆς συστάσεώς της. Ἐκεῖνοι λοιπὸν, οἵτινες σήμερον εἶναι κύριοι τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος, θὰ ᾖναι καὶ οἱ πελάται, ἂν θέλωσι, τῆς Τραπέζης τῆς Σταφιδικῆς. Οὐδὲ πρὸς τοὺς παραγωγοὺς λοιπὸν ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα παρέχει εὐκολίαν τινὰ ἢ ἀνακούφισιν, οὐδὲ πρὸς τὸ ἐμπόριον ἐν γένει καὶ ἰδίως τὸ μικροεμπόριον, ὅπερ εἶναι ἡ ζωὴ τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος. Ἀπέναντι δὲ τῶν εὐκολιῶν τούτων, τῶν μηδαμινῶν λόγῳ ποσοῦ, τῶν μηδαμινῶν λόγῳ τῶν προσώπων, πρὸς τὰ ὁποῖα ἀπευθύνονται, ποῖαι εἶναι αἱ θυσίαι, τὰς ὁποίας παρέχομεν εἰς τοὺς ἱδρυτὰς καὶ τοὺς μετόχους τῆς Τραπέζης αὐτῆς; 6% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου. Ποίου κεφαλαίου νομίζετε; τοῦ ἀπησχολημένου εἰς τὰς ἐργασίας αὐτῆς; τοῦ κινδυνεύοντος; Διόλου. Τοῦ κεφαλαίου τοῦ καταβεβλημένου, καὶ ἂν τοῦτο εὑρίσκηται εἰς τὰ χρηματοκιβώτια τῆς ἑταιρίας. Γνωρίζετε τί ἐπιχείρησις εἶναι αὐτή, Κύριοι; Ἡ λαμπροτέρα πασῶν. Εἶναι πολὺ ἀνόητοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καταθέτουσι τὰ χρήματά των εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἵνα λαμβάνωσι 4%. Εἶναι μωροὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κτίζουσιν οἰκοδομὰς, ἵνα ἀπολαμβάνωσι 3% καὶ ἵνα ἔχωσι τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ὑποδέχωνται τὸν εἰσπράκτορα, τὸν ὁποῖον θὰ ὑποδέχωνται συχνότερον σήμερον, ὅταν ψηφίσωμεν καὶ τὸν νόμον περὶ διαπυλίων. Ποία ἐπιχείρησις δύναται νὰ δώσῃ πλέον τῶν 6% ἀκινδύνως; Ἀλλ’ ἡ ἵδρυσις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης δὲν εἶναι, Κύριοι, ἐπιχείρησις στείρα, οὔτε ἐπιχείρησις ἀχάριστος. Ὑπόσχεται νὰ ἀνταμείψῃ τοὺς ἱδρυτὰς αὐτῆς, καὶ γενναίως. Ἄνευ ὀβολοῦ, μὲ τὸν νόμον καὶ μὲ τὴν σύμβασιν ἀνὰ χεῖρας καὶ μὲ μόνην τὴν δαπάνην τῆς ἐκτυπώσεως τῶν μετοχῶν, οἱ μέλλοντες ἱδρυταὶ θὰ πραγματοποιήσωσιν ἀρκετὰ στρογγύλον ποσὸν κερδῶν, ὡς πραγματικὸν ἐνθύμημα τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος ἐν τῇ Βουλῇ. Τίς ἔχων κόκκου σινάπεως νοῦν καὶ χρῆμα διαθέσιμον δὲν θὰ προτιμήσῃ ἀντὶ τῶν ἄλλων κινδύνων τὴν ἄκοπον καὶ σπανίαν ἀπόλαυσιν τοῦ 6%, ἐγγυημένου ἀπὸ τὸ Δημόσιον; Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε τώρα, Κύριοι: «καὶ οἱ σταφιδοπαραγωγοί; καὶ οἱ Ἠλεῖοι;» Ἆ! οἱ Ἠλεῖοι! αὐτοὶ εἶναι πρόφασις. Τὸ οὐσιῶδες εἶναι νὰ γείνῃ ἡ Τράπεζα· Τράπεζα χρησιμεύουσα ὡς ταμιευτήριον ἀσφαλές, ταμιευτήριον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ συγκεντρωθῶσι πλεῖστα κεφάλαια, ταμιευτήριον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀμείψῃ λαμπρῶς τοὺς μετόχους καὶ λαμπρότερον τοὺς ἱδρυτάς. Αὐτὴ εἶναι, Κύριοι, ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα ἔχει, αὐτοὺς τοὺς σκοποὺς καὶ ἐννοῶ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ κ. Σιμοπούλου...

§136ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀγανάκτησιν.

§137ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ φαίνησθε ἀγανακτοῦντες, ὅταν ἐγὼ ....

§138ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν μὲ παρεξηγῆτε ...

§139ΚΡΟΚΙΔΑΣ. .. ὅταν ἐγώ, ἐκπληρῶν ὑπέρτατον καθῆκον καὶ πρὸς τὴν πατρίδα μου καὶ πρὸς τοὺς συναδέλφους μου, ἠθέλησα νὰ ἀναλύσω τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, διότι βεβαίως μεταξὺ ἡμῶν ὑπάρχουσι πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον τὸν κόπον ἢ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναγνώσωσιν, ὅπως σεῖς καὶ ἐγὼ, τὸ νομοσχέδιον αὐτό· διότι βεβαίως μεταξὺ ἡμῶν ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουσιν, ὅτι ἡ Τράπεζα αὕτη, ἂν δὲν χρησιμεύσῃ δι’ ἄλλον σκοπὸν, θὰ χρησιμεύσῃ ὅμως βεβαίως ὡς ταμιευτήριον ἀσφαλὲς, ἀσφαλέστερον καὶ αὐτῆς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ποῦ εὑρίσκει τις 6%, Κύριοι, ἠσφαλισμένα ἐπὶ εἴκοσι πέντε ἔτη; Ἀλλὰ ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κάμῃ σταφιδικὰς ἀποθήκας. Αἴ! Κύριοι, αὐτὸ εἶναι σπουδαῖον! Θὰ κάμῃ γενικὰς ἀποθήκας! Καὶ τὸ ἠκούσατε πῶς θὰ τὰς κάμῃ; Θὰ ἐκδώσῃ ἓν δάνειον μὲ 5%, μὲ τὸ προϊὸν τοῦ δανείου θὰ κτίσῃ τὰς ἀποθήκας, καὶ διὰ τὸ δάνειον αὐτὸ ἐγγυᾶται ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ 25 ἔτη τόκον 5%. Καὶ ἠκούσατε ποίους τόκους θὰ πληρώσῃ ἡ Κυβέρνησις· ποίους τόκους δηλαδὴ προτίθεται νὰ ἐπιβάλῃ, ἵνα πληρώσῃ ἡ Κυβέρνησις, — διότι ὑποθέτω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν σπεύδει; — Θὰ πληρώσῃ ἡ Κυβέρνησις 6% ἐφ’ ὅλου τοῦ καταβληθησομένου κεφαλαίου. Εἶναι εὐτύχημα, Κύριοι, ὅτι δὲν μᾶς εἶπον, ὅτι θὰ πληρώσῃ ἡ Κυβέρνησις τόκον ἐπὶ ὅλου τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου. Αὐτὸ θὰ ἦτο συνεπέστερον τοὐλάχιστον. Δὲν πληρόνει τόκον τὸ Δημόσιον, θὰ ἐγγυᾶται μόνον· τὸ ὁποῖον σημαίνει θὰ πληρόνῃ τὸν τόκον. Καὶ ἂν οἱ Κύριοι κλείσωσιν ἐν τοῖς χρηματοκιβωτίοις αὑτῶν ὅλον τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον ἔχουσι; — διότι ἐγὼ δὲν εὑρίσκω κἀμμίαν διάταξιν, ὑποχρεοῦσαν τοὺς Κυρίους αὐτοὺς νὰ προορίζωσι καὶ νὰ ἀπασχολῶσι τὸ χρῆμα διὰ τοὺς σκοποὺς, τοὺς ὁποίους ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον. Ποῖος ὁ ἔλεγχος, ὅτι αὐτοὶ οἱ Κύριοι, μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν μετοχῶν, δὲν θὰ κλείσωσιν ἐν τοῖς ἑρμαρίοις αὑτῶν καὶ τοῖς γραφείοις ὅλον τὸ χρῆμα τῆς ἑταιρίας, ἔστω καὶ καταβεβλημένον; Ποῖος θὰ ἐλέγξῃ ἂν ἐγένετο χρῆσις, ὥστε νὰ πληρωθῶσιν αἱ 300,000, τὰς ὁποίας ὑπόσχεται τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ; Ἀφίνομεν πλέον ποῖον συναγωνισμὸν δύναται νὰ φέρῃ μία τοιαύτη προνομία, ἀποδιδομένη εἰς σωματεῖον, τοῦ ὁποίου ἡ διοίκησις ἀκόμη εἶναι ὕποπτος. Καὶ θὰ σᾶς ἐξηγηθῶ καὶ περὶ ταύτης. Ἔμποροι μηδὲν ἔχοντες καὶ κατορθοῦντες ν’ ἀποκτήσωσι φορτωτικήν τινα δύνανται νὰ λαμβάνωσι προκαταβολὴν ἐπὶ ταύτης πολὺ δυσανάλογον. «Καὶ μὲ τοῦτο;» θὰ μοὶ εἴπητε. Μὲ τοῦτο, ἀπαντῶ, θὰ καταστήσητε ἀδρανῆ τὸν χρηστὸν ἔμπορον, τὸν ἔμπορον τῆς προόδου, τὸν συντηρητικὸν, τὸν μὴ δυνάμενον νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὸν μὴ ἔχοντα τίποτε νὰ χάσῃ, ὑποστηριζόμενον δὲ παρὰ δανειστοῦ, τοῦ ὁποίου αἱ ἀνοησίαι καὶ ἀπερισκεψίαι εἶναι ἐκ τῶν προτέρων ἠσφαλισμέναι. Ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω καὶ περὶ τῆς διοικήσεως. Ἀκούσατε τὰ περὶ τῆς διοικήσεως (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 2... Οἱ ἀναλαβόντες τὴν σύστασιν τῆς ἑταιρίας ὀφείλουσι νὰ ἐκδώσωσιν εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν ἁπάσας τὰς μετοχὰς ἐντὸς μηνός...» Καὶ ἐὰν δὲν ἐγγραφῶσι, τότε εἶναι ὑπόχρεοι οἱ ἱδρυταὶ νὰ ἀγοράσωσιν αὐτὰς τὰς μετοχάς.

§140ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὕτω πως πρέπει νὰ γείνῃ.

§141ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ λέγει τὸ ἄρθρον 2. Καὶ ὅπως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος μοὶ λέγει, εἶναι ἀληθέστατον· βεβαίως οὕτω πως πρέπει νὰ γείνῃ. Πρέπει νὰ λαμβάνῃ τις ὅμως ὑπ’ ὄψει, ὅτι πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεως λίαν ἐπικερδοῦς, καὶ ὅτι θέλει καλυφθῆ ἡ ἐγγραφὴ βεβαίως περισσοτέρας φορὰς, ἀφ’ ὅ,τι καλύπτεται ἡ ἐγγραφὴ τῶν δημοσίων δανείων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο. Ἔλθετε εἰς τὸ ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκει): «... Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον αὐτῆς, ὅπερ δύναται νὰ ἐκλεχθῇ διὰ τὴν πρώτην πενταετίαν ὑπὸ τῶν ἀναλαβόντων τὴν σύστασιν τῆς ἑταιρίας, ἀποτελεῖται ἐκ πέντε μέχρις ἑπτὰ μελῶν...» Δηλαδὴ τὴν διοίκησιν τῆς ἑταιρίας τὴν ἔχουσιν οἱ ἱδρυταὶ, καὶ ἂν οὐδεμίαν μετοχὴν ἔχωσιν εἰς τὸ θυλάκιον αὑτῶν...

§142ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται νὰ ὀνομασθῇ μέλος.

§143ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐκαταλάβετε; Πῶς; Ἐθεωρήθησαν καὶ μέτοχοι! Θὰ ἔλθῃ ἡ γενικὴ συνέλευσις· ἀλλ’ ἡ γενικὴ συνέλευσις δὲν δύναται νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς διοικήσεως, νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει, νὰ ἐκλέξῃ διοικητὴν ὅντινα θέλει. Οὕτως οἱ ἱδρυταὶ—οἱ ἱδρυταὶ, οἱ ὁποῖοι θὰ πραγματοποιήσωσιν ἀρκετὰ στρογγύλον ποσὸν κερδῶν— οἱ ἱδρυταὶ οὗτοι θὰ μένωσι κύριοι τῆς διοικήσεως. Καὶ γνωρίζετε σεῖς, ὅσοι ἀνεμίχθητε εἰς τὰ τοιαῦτα, τί εἶναι διοίκησις ἀνωνύμων ἑταιριῶν—καὶ μάλιστα μὲ τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἀκόμη περὶ τούτου μᾶς διέπει. Αὐτὰ εἶναι, Κύριοι, τὰ ἀγαθὰ, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐπαγγέλλεται τὸ νομοσχέδιον περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, οἷον συνετάχθη. Εἶμαι μεταξὺ ἐκείνων, οἵτινες ὑποστηρίζουσι τὰ περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, καὶ φρονῶ, ὅτι τῆς Κυβερνήσεως ἡ μέριμνα πρὸς τὰς πασχούσας ἐπαρχίας πρέπει πρωτίστως εἰς τοῦτο νὰ καταγείνῃ· φρονῶ ἐπίσης, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον αἱ ἀξιώσεις τῶν πασχουσῶν ἐπαρχιῶν διατυποῦνται ὡς κατάστασις ἔκτροπος, ὡς κατάστασις ἐπελθοῦσα λόγῳ ἀποτόμου μεταβολῆς τῶν οἰκονομικῶν ὅρων, δύναται νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς ἐν μέτρῳ τινί. Ἂν αἱ πάσχουσαι ἐπαρχίαι μᾶς ἔλεγον «δὲν ἐπαρκοῦσι τὰ ἔσοδά μας», αὐτὸ ἦτο ἀνάξιον καὶ συζητήσεως· ἀλλ’ ἐπειδὴ προβάλλουσι, καὶ εὐλόγως, ὅτι ἡ κατάστασις αὐτῶν εἶναι κατάστασις ἀνώμαλος, εἶναι κατάστασις ἐπελθοῦσα συνεπεία ἀποτόμου μεταβολῆς τῶν ὅρων τῆς ζωῆς, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ περὶ τῶν φόρων καὶ περὶ ἄλλων. Ἕν δὲ μέτρον λυσιτελὲς διὰ τὸ μέλλον τῆς σταφίδος εἶναι ἡ σύστασις γενικῶν ἀποθηκῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ σύστασις γενικῶν ἀποθηκῶν ὅπως παρουσιάζεται εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, συνδυασμένον μὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἡ σύστασις γενικῶν ἀποθηκῶν πρέπει νὰ γείνῃ ὑπὸ τύπον νόμου καὶ οὐχὶ νόμου συμβατικοῦ. Θὰ ἐξηγηθῶ δὲ ἐν καιρῷ περὶ τούτου. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς μίαν ἄλλην παρατήρησιν, ἀφορῶσαν τὰ δάνεια καλλιεργείας. Ἦσαν βέβαιοι οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὅτι αἱ παρατηρήσεις αὗται θὰ τοῖς ἐγίνοντο· ἦσαν βέβαιοι, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θὰ εὑρίσκετο κἀνεὶς ἄλλος, ὁ ὁποῖος θὰ τοῖς ἔλεγεν: ἐπὶ τέλους διὰ τὸ παρὸν, διὰ τὴν σημερινὴν καλλιέργειαν, διὰ τὴν ἀνάγκην αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων τῶν παραπονουμένων, οἱ ὁποῖοι εἰσέτι δὲν ἐξῳκοιώθησαν πρὸς τὴν νέαν κατάστασιν τῶν πραγμάτων, ποία φροντὶς λαμβάνεται; Λαμβάνεται ἀμέσως ἡ φροντίς· τὸ νομοσχέδιον περὶ δανείων! Καὶ θὰ ἀκούσητε τὸν ἀξιότιμον ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴν νὰ σᾶς εἴπῃ: Θέλετε τροποποιήσεις; θέλετε σκοπούς; Ἰδού, ἀμέσως τοὺς μεταβάλλω· τὸν σκοπὸν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης τοῦ δανείζειν ἐπὶ ἐνεχύρῳ φορτωτικῆς, ἰδού, τὸν μεταβάλλω, καὶ δανείζω καὶ δι’ ἔξοδα καλλιεργείας. Ἀλλ’ ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον. Ἂν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προώρισται νὰ μὴ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα Σταφιδικῆς Τραπέζης, εἶναι νομοσχέδιον ὕπουλον, εἶναι νομοσχέδιον καταχθόνιον, διότι παραδίδομεν δεσμίους τοὺς ὀφειλέτας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι στενάζουσιν ἤδη ὑπὸ τὴν μάστιγα τῶν δανειστῶν, τοὺς ὀφειλέτας τῶν ὁποίων ἡ περιουσία δημεύεται· διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἔλαβε ποτὲ ἴσως τὸν καιρὸν ἢ τὴν περιέργειαν νὰ ἴδῃ, πῶς γίνονται οἱ πλειστηριασμοὶ ἐκεῖ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ καταστήσωμεν ὅλα τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο, προνομιοῦχα, καὶ τότε μία μόνη διάταξις θὰ λείπῃ· ἡ διάταξις, ὅτι πρέπει ἡ κηδεία τῶν ὀφειλετῶν νὰ γίνηται δημοσίᾳ δαπάνῃ (ἱλαρότης). Δὲν εἶχον σκοπὸν, Κύριοι, νὰ σᾶς ἀναλύσω τὸ νομοσχέδιον περὶ δανείων· ἤθελον νὰ ἀφήσω τοὺς συναδέλφους μου ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ὑπὸ τὰς ἐντυπώσεις τῶν ἀγαθῶν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ μοὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ συμπληρώσω τὴν εἰκόνα, τὴν ὁποίαν τόσον ἀτελῶς διέγραψα ἐνώπιον ὑμῶν. Ἐπιφυλασσόμενος δὲ νὰ ἦμαι ἐκτενέστερος εἰς τὰ καθέκαστα, ὁμιλῶ καὶ περὶ τούτου. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περὶ δανείων εἶναι προωρισμένον νὰ ὑπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα αὐτῆς τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι οἱ συντάκται εἶναι ἕτοιμοι νὰ ἀναγράψωσι μεταξὺ τῶν σκοπῶν τῆς Τραπέζης, ὅτι παρέχει καὶ δάνεια καλλιεργείας, ἀλλὰ ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ δανείων καλλιεργείας...

§144ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕν νομοσχέδιον εἶναι...

§145ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Βεβαίως ἓν νομοσχέδιον εἶναι καὶ διῃρέθη εἰς τρία· ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀπέδειξα, ὅτι τὰ δύο πρῶτα νομοσχέδια εἶναι προωρισμένα δι’ αὐτὴν καὶ μόνον τὴν ἑταιρίαν, νομίζω δὲ, ὅτι καθεὶς ἐννοεῖ, ὅτι σήμερον, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, εἶναι προωρισμένον μόνον δι’ αὐτὴν τὴν ἑταιρίαν, ἡ ὁποία προτίθεται νὰ μᾶς δοθῇ εἰς βάρος αὐτῶν τῶν δυστυχῶν, οἵτινες εἶχον τὴν ἀπρονοησίαν νὰ ἀποταθῶσι πρὸς ἡμᾶς. Παρατηρήσατε τὰς διατάξεις αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου· παραβάλλετε τὰ προνόμια, διὰ τῶν ὁποίων περιεβλήθησαν, τὰ προνόμια αὐτῆς τῆς Τραπέζης, καὶ θὰ ἴδητε ποία δυσαναλογία καὶ τί μηδαμινότης δικαιωμάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀπέναντι τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα παρέχει εἰς τὸν δανειστὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ δανείων καλλιεργείας. Ἐν τῇ ἀπληστίᾳ του, ὁ συντάκτης, τοῦ νὰ ἐξουδετερώσῃ πᾶν προνόμιον, πλὴν τῶν φόρων, ἐλησμόνησε τὰ δικαστικὰ ἔξοδα, καὶ μόλις κατορθώνει μετὰ 6 ὅλα ἄρθρα νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν προφανῆ, ἀλλὰ καὶ ἀναπόδραστον ταύτην ἀλήθειαν. Ὅσοι εἶσθε νομικοί, γνωρίζετε ὅτι τὰ προνόμια τὰ ὁποῖα ἀνεγνώρισε τὸ ἄρθρον 940 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἐν τῇ φύσει τῶν πραγμάτων ἐγκείμενα. Ἀλλ’ εἶναι μόνον ταῦτα; Διόλου. Ἀκούσατε. Ἐκτὸς τοῦ προνομίου, ἀναγνωρίζεται εἰς τὸν δανειστὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἐγγράψῃ ὑποθήκην, ἅμα τῇ λήξει τοῦ χρέους, οὐχὶ μόνον ἐπὶ σταφιδοφόρου κτήματος, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ παντὸς εἴδους κτήματος, ἐπὶ πλέον δὲ ὁ δανειστὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργῇ συντηρητικὴν κατάσχεσιν ἐπὶ πάσης περιουσίας ἄνευ ἀδείας καὶ ἐπειδὴ ὁ διαμελισμὸς τοῦ ὀφειλέτου δὲν ἐφάνη ἐφικτὸς, εὑρέθη μόνον ἡ προσωπικὴ αὐτοῦ κράτησις καὶ τῶν ἐγγυητῶν του, ὑποκειμένων καὶ τούτων εἰς πάσας τὰς συνεπείας.

§146ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὑπὸ ὅρον εἶναι ἡ προσωπικὴ κράτησις.

§147ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἡ προσωπικὴ κράτησις εἶναι ὑπὸ ὅρον ἀληθῶς, εἶναι ὅμως, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ οὐσιῶδες.

§148ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον ἡ Τράπεζα ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς προσωποκρατήσεως.

§149ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν ἀντιλέγω, ἀλλὰ βεβαιῶ, ὅτι δὲν ἐκρίθη ἐπαρκές. Ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ τοῦτο μόνον. Θέλει νὰ ἐκτελέσῃ ὁ δανειστὴς, καὶ ἐπειδὴ ἡ ἐκτέλεσις εἶναι συνέπεια πενίας, πρέπει νὰ πληρώσῃ καὶ τὰ ἔξοδα τῆς πενίας. Ἡ ἐκτέλεσις δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἄλλως, παρὰ πρέπει νὰ κατασχεθῇ τὸ ὑπέγγυον, καὶ κατασχεθέντος τοῦ ὑπεγγύου νὰ μεταφερθῇ τοῦτο εἰς τὴν ἀποθήκην τὴν γενικὴν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπέχῃ δύο, τρεῖς, τέσσαρας, πέντε ὥρας, ἢ τίς οἶδε πόσον,—διότι δὲν ὑποθέτω, ὅτι εἰς ἕκαστον χωρίον θὰ ἱδρυθῇ ἀποθήκη,—καὶ ἀφοῦ μείνῃ ἐκεῖ καὶ ἐπιβαρυνθῇ μὲ τὰ ἔξοδα, δὲν δύναται νὰ γείνῃ πώλησις, εἰμὴ ἀφοῦ παρέλθῃ εἷς μήν...

§150ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλαι αἱ πρόνοιαι αὗται ὑπὲρ τοῦ ὀφειλέτου εἶναι.

§151ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἀπατᾶσθε καὶ πάλιν... Καὶ πότε; Ἀφοῦ γείνῃ πρῶτον ἀπόπειρα πρὸς παροχὴν τοῦ ἀντικειμένου τοῦ κατασχεθέντος, ἤτοι τοῦ καρποῦ, εἰς τὸν δανειστήν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι τοιαύτη ῥήτρα εἶναι ἐπιτυχὴς κατὰ 99%, καὶ ὅστις δὲν γνωρίζει τοῦτο, βεβαίως πολλὰ ἄλλα ἀγνοεῖ. Ὁ ὀφειλέτης, εὑρισκόμενος ὑπὸ τὸ κράτος ἐκτελέσεως τοιαύτης, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἀπειλεῖται ἡ προσωπικὴ αὐτοῦ ἐλευθερία, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἀπειλεῖται ἡ ἐγγραφὴ ὑποθήκης ἐπὶ τῆς λοιπῆς περιουσίας αὐτοῦ καὶ τῶν ἐγγυητῶν του, καὶ ὁ ὁποῖος ἀπειλεῖται, ἂν γείνῃ ὁ πλειστηριασμὸς, καὶ νὰ μὴ ἐπιτύχῃ τιμὴν δυναμένην νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ὀφειλὴν τοῦ δανειστοῦ, εἰς τὰ πάντα συναινεῖ· ὁ δὲ ἀξιότιμος κ. Καράπαυλος γνωρίζει ἐκ πείρας, ὡς νομικὸς, τί σημαίνει ὀφειλέτης εἰς χεῖρας δανειστοῦ. Καὶ βεβαίως δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ ὀφειλετῶν εὐπόρων, διότι ὁ εὔπορος ὀφειλέτης οὔτε καταδέχεται νὰ κάμῃ χρῆσιν τοιούτου μέτρου, οὔτε καταδέχεται νὰ κάμῃ χρῆσιν, τοιαύτης πιστώσεως ὑπὸ τοιούτους ὅρους. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν νομοθετοῦμεν διὰ τοὺς εὐπόρους μόνον, νομοθετοῦντες δὲ, δὲν πρέπει νὰ παραδώσωμεν ἕρμαιον εἰς χεῖρας τοῦ δανειστοῦ τὸν πτωχὸν ὀφειλέτην. Διότι τί ἀφίνομεν; ἀφίνομεν προνόμια; δὲν παρέχομεν ὑποθήκην; δὲν δίδομεν προσωπικὴν κράτησιν; δὲν τῷ δίδομεν ἐκτέλεσιν ἐπαχθῆ; Καὶ ποίαν ἐκτέλεσιν! Ἐὰν ἀναγνώσητε τὸ ἄρθρον 20 τοῦ νόμου περὶ γεν. ἀποθηκῶν, θὰ ἴδητε τὴν ἐκτέλεσιν γινομένην ἐνώπιον τοῦ διευθύνοντος τὴν γεν. ἀποθήκην, διότι τοιαύτη θὰ ᾖναι ἡ ἐκτέλεσις, δηλ. ὁ δανειστὴς θὰ κατάσχῃ, δὲν δύναται νὰ πωλήσῃ ἀμέσως, θὰ παραδώσῃ τὸ κατασχεθὲν εἰς τὴν γενικὴν ἀποθήκην, κατόπιν θὰ τὸ πωλῇ ὁ ἴδιος, θὰ πληρόνηται ὁ ἴδιος, θὰ κάμνῃ βεβαίως τὴν κατάταξιν ὁ ἴδιος, καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, τί ἀφίνομεν πλέον εἰς τὸν ὀφειλέτην; Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δάνεια θὰ συνάπτωνται παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι πλέον ὀφθαλμούς· ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ νομοθετοῦντες πρέπει νὰ δώσωμεν τοιοῦτον ὅπλον εἰς τὰς χεῖρας τοῦ δανειστοῦ; Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο μόνον; Ὅλα τὰ τοκογλυφικὰ δάνεια, ὅλα τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἔχουσι σήμερον συνομολογηθῆ, θὰ τὰ ἴδητε μεταβαλλόμενα εἰς δάνεια ἐπὶ καλλιεργείᾳ· διότι, παρακαλῶ, ποῖος θ’ ἀντισταθῇ εἰς τὸν πειρασμὸν ἢ τὴν παγίδα; Αἱ ἀνακοπαί; Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ προσπελάσῃ τὴν δικαιοσύνην, δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δανείζονται ὑπὸ τοιούτους ὅρους, ὅπως δὲ κατήντησε σήμερον ἡ δικαιοσύνη, δι’ ἐκείνους, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ χρησιμεύσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἡ δικαιοσύνη εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει. Αὐτὰ εἶναι, Κύριοι, τὰ σταφιδικὰ νομοσχέδια ἐν γενικαῖς γραμμαῖς. Ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὰ καθέκαστα νὰ καταδείξω καὶ ἄλλα ἄτοπα, ἐλπίζω δὲ νὰ πεισθῆτε, ὅτι τοιαῦτα νομοσχέδια οὔτε μᾶς ἐζήτησεν ὁ λαὸς, οὔτε τὰ ἐφαντάσθη, οὔτε μᾶς ζητεῖ, οὔτε τὰ θέλει, οὔτε ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ τὰ ψηφίσωμεν. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ζητοῦνται παρ’ ὑμῶν, εἶναι μέτρα τοῦ παρόντος· δυνάμεθα νὰ προβῶμεν καὶ εἰς μέτρα μέλλοντος, ἐφ’ ὅσον ταῦτα δὲν δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν εἰς μέτρα καταπιεστικὰ, εἰς μέτρα ὑποδουλώσεως. Τὰ αἴτια τὰ κατατρύχοντα τὰς ἐπαρχίας τὰς πασχούσας σᾶς τὰ ἀνέπτυξα διὰ μακρῶν, εἰς τὴν Κυβέρνησιν δ’ ἀπόκειται νὰ λάβῃ μέτρον τι πρὸς ἀνακούφισιν τῆς καλλιεργείας. Ἡ συνεννόησις μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης δὲν εἶναι ἀδύνατος, οὔτε διὰ πρώτην φορὰν θὰ γείνῃ. Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ παράσχῃ εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ ἄλλο τραπεζικὸν κατάστημα, τὴν Σταφιδικὴν λεγομένην Τράπεζαν, δύναται νὰ ἀναγνωρίσῃ εἰς αὐτὴν τὰ προνόμια τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὰ ὁποῖα ἀρκοῦσι βεβαίως. Ἐὰν ταῦτα δὲν ἀρκοῦσι, σημαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχει διάθεσις, ἢ ὅτι ἡ θεραπεία δὲν εἶναι δυνατή. Θεραπεία τοῦ ἀσθενοῦς δὲν σημαίνει τὸν θάνατον αὐτοῦ· διὰ τῶν νομοσχεδίων δὲ τῶν ὑπὸ συζήτησιν ὄχι μόνον δὲν προτιθέμεθα τὴν θεραπείαν, ἀλλὰ προτιθέμεθα τὴν ἐντελῆ ἐξόντωσιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπετάθησαν πρὸς ἡμᾶς.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου;

§153ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς γείνῃ μικρὰ διακοπὴ, κύριε Πρόεδρε· ἡ ὥρα εἶναι 9 καὶ 10′.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ γείνῃ διακοπὴ τοιαύτην ὥραν, ὅπως ἐπανέλθωμεν! Ἂς ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον.

§155ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πρέπει νὰ ἀπαντήσῃ τις ἐκ τῆς πλειονοψηφίας εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Κροκιδᾶς.

§156ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θὰ ἀπαντήσω βεβαίως ἐκτενῶς· νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον· δηλῶ δὲ ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θ’ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἐκ Κορινθίας κ. Βουλευτής.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου;

§158ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἔχουσί τι τὸ πρωτότυπον, ἂν ὄχι τὸ ἔκτροπον, καὶ αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔφερεν ἐπ’ αὐτῶν ὁ ἐκ Κορινθίας Βουλευτὴς, ὑπῆρξαν τοιαῦται, ὥστε ἐξήγειραν τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ.

§159ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμίαν ἀγανάκτησιν.

§160ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα. Εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 φρονῶ ὅτι πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ δοθῇ ἐξήγησίς τις.

§161ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου προχείρως δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ὅτε προχθὲς ὁ ἐκ Καλαβρύτων ἀξιότιμος συνάδελφος εἶχε προβάλει τὴν ἀμφιβολίαν, ὅτι πρόκειται περὶ ἀποθηκῶν μὴ σκοπουσῶν εἰς τὴν ἀποταμίευσιν τῆς σταφίδος, ἐδήλωσα, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόει, ὅτι πρόκειται νὰ παρασχεθῇ ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους ὑπὲρ μόνων τῶν σταφιδικῶν ἀποθηκῶν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ προεβλήθη ἡ παρατήρησις, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ἐν μεγαλοπόλει τινὶ σταφιδοφόρου ἐπαρχίας νὰ προσφερθῇ μία ἑταιρία νὰ κατασκευάσῃ ἀποθήκην οὕτω μεγάλην, ὥστε νὰ ἦναι δυνατὸν ἐν αὐτῇ νὰ περιληφθῶσι καὶ ἄλλα ἐμπορεύματα, ἡ διατύπωσις ἐγένετο ὡς ἐγένετο, δηλ. νὰ ἦναι πάντοτε ἐπαρκὴς ὁ χῶρος τῆς ἀποθήκης, ἀναλόγως τῆς σταφίδος, ἡ ὁποία ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ εἰς ἀποθήκην, καὶ ἂν ὑπάρχῃ καὶ χῶρος ἕτερος πρὸς ἀποθήκευσιν καὶ ἄλλων ἐμπορευμάτων, τοῦτο βεβαίως δὲν θὰ παρεξέκλινε τὸν προορισμὸν τῆς σταφιδικῆς ἀποθήκης. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἐντύπωσίς μου ἦτο, ὅτι ἡ ἐξήγησίς μου αὕτη εἶναι ἐπαρκὴς, δι’ αὐτὸ καὶ εἰς τὴν μεταῤῥύθμισιν, τὴν ὁποίαν προέβαλον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν περιέλαβον τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ· ἐπαναλαμβάνω ὅμως καὶ νῦν, ὅτι οὕτως ἐνόει ἡ ἐπιτροπή. Ἐὰν δὲ ὑπάρχωσιν οἱ ἀμφιβάλλοντες, ἐννοῶ νὰ προβάλω τροποποίησιν, καθ’ ἣν νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 7, ὥστε νὰ ἀπομένῃ μόνον ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους ὑπὲρ τῶν σταφιδικῶν ἀποθηκῶν.

§162ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 27 τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου ἐκφράζεται ὡς ἑξῆς: «Ὑπὲρ τοῦ καταβληθέντος ὑπὸ τῆς κατὰ τὸν νόμον τοῦτον λαβούσης τὴν ἄδειαν ἑταιρίας χρηματικοῦ κεφαλαίου πρὸς ἀνίδρυσιν ἀποθήκης, εἴτε εἰδικῶς προωρισμένης πρὸς ἀποταμίευσιν σταφίδος, εἴτε προωρισμένης μὲν καὶ πρὸς ἀποταμίευσιν ἄλλων εἰδῶν, ἀλλ’ ἐχούσης ἐπαρκῆ, ἀναλόγως τῆς πόλεως, ἐν ᾗ ἱδρυθήσεται, χῶρον πρὸς ἀποταμίευσιν σταφίδος, ἐγγυᾶται τὸ Κράτος τόκον μέχρι 5% ...» Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐγένετο παρατήρησις κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν, ὡς ἐγένοντο καὶ ἄλλαι παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3. Παρετηρήθη τὸ ἄτοπον τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ ἄρθρου 27, διότι, ἐνῷ τὰ νομοσχέδια τὰ σταφιδικὰ ἀπέβλεπον εἰς ὡρισμένον σκοπὸν, εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς σταφιδικῆς παραγωγῆς, παραδόξως εἴδομεν ἐν τοῖς νομοσχεδίοις, ὅτι τὸ Κράτος ὑπεχρεοῦτο εἰς ἐγγύησιν ὑπὲρ γενικῶν ἀποθηκῶν, αἵτινες εἶχον σκοπὸν ὄχι πλέον τὴν ἀποταμίευσιν τῆς σταφίδος, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀποταμίευσιν ἄλλων ἐμπορευμάτων. Τότε ἔσπευσεν ὁ ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴς νὰ δώσῃ τὴν ἐξήγησιν, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶχεν ἄλλην ἔννοιαν, παρὰ ἐκείνην, ἥτις ἐξάγεται ἐκ τοῦ γράμματος. Ἐπιστεύομεν λοιπὸν, ὅτι, ὅταν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος μετὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην ἀνεθεώρησε τὸ νομοσχέδιόν του, ἤθελεν ἀναγκαίως ἐπιστήσει τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 27, ἀλλὰ βλέπομεν τὸ ἄρθρον τοῦτο διατυπωθὲν καὶ ἐν τῇ τροπολογίᾳ τῇ ὑποβληθείσῃ παρὰ τοῦ κ. ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ ὡς εἶχε διατυπωθῆ ἐν τῷ ἀρχικῷ νομοσχεδίῳ, εἶναι δὲ ἤδη τὸ ἄρθρον 31, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Ὑπὲρ τοῦ καταβληθέντος ὑπὸ τῆς κατὰ τὸν νόμον τοῦτον λαβούσης τὴν ἄδειαν ἑταιρίας χρηματικοῦ κεφαλαίου πρὸς ἀνίδρυσιν ἀποθήκης, εἴτε εἰδικῶς προωρισμένης πρὸς ἀποταμίευσιν σταφίδος, εἴτε προωρισμένης μὲν καὶ πρὸς ἀποταμίευσιν ἄλλων εἰδῶν, ἀλλ’ ἐχούσης ἐπαρκῆ, ἀναλόγως τῆς πόλεως, ἐν ᾗ ἱδρυθήσεται, χῶρον πρὸς ἀποταμίευσιν σταφίδος, ἐγγυᾶται τὸ Κράτος τόκον μέχρι 5% ἐτησίως.» Καὶ δὲν πρόκειται περὶ φράσεως, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἔχῃ ἀμφίβολον ἢ διφορουμένην ἔννοιαν, πρόκειται περὶ δύο περιπτώσεων, ἃς προβλέπει ἡ διάταξις. Τώρα, ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος ἐννοῇ νὰ τροποποιήσῃ τὴν διάταξιν ταύτην καὶ τὴν ἐγγύησιν νὰ τὴν περιορίσῃ μόνον διὰ τὰς γενικὰς ἀποθήκας τὰς σκοπούσας τὴν ἀποταμίευσιν σταφίδος, θὰ διατυπώσῃ νέαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἤδη τροπολογηθέντος νομοσχεδίου του, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς φράσεως, τῆς τόσον σαφοῦς, τῆς τόσον ἀνεπιδέκτου ἀλλοίας ἐννοίας, ἐπρόκειτο ν’ ἀποδώσῃ ἔννοιαν ἄλλην, παρὰ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀποδίδομεν ἡμεῖς εἰς αὐτήν.

§163ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐντύπωσίς μου κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἦτο ὅτι ἡ ἐξήγησις ἡ δοθεῖσα ἐθεωρήθη ἐπαρκὴς καὶ ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προέβαλον τὴν παρατήρησιν αὐτὴν, διότι εἶπον, ὅτι ὁ σκοπὸς ἦτο νὰ ἐγγυηθῇ τὸ Κράτος ὑπὲρ μόνων τῶν σταφιδικῶν ἀποθηκῶν, καὶ ἑπομένως, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελεν εἶσθαι ἡ γενικὴ ἀποθήκη ἔχουσα καὶ χῶρον περισσὸν δι’ ἄλλο τι, αὐτὸς ὁ χῶρος διὰ τὰ ἄλλα ἐμπορεύματα δὲν θὰ ἐπήγετο τὴν ἐγγύησιν. Ἀλλ’ ὡς καὶ προχθὲς ἐδήλωσα, ὡς καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι ἀνάγκη περὶ τούτου νὰ γένηται συζήτησις περαιτέρω, διότι καὶ ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ συντάκτου τοῦ νομοσχεδίου ὑπῆρχε τοῦτο. Δύναται λοιπὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑποβληθεῖσα ἤδη ἡ πρότασις περὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου τούτου εἰς τρόπον ὥστε νὰ λείψῃ πᾶσα ἀμφιβολία ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀντέλεξαν. Ἑπομένως ἡ ἐγγύησις πρόκειται νὰ περιορισθῇ ὑπὲρ μόνων τῶν σταφιδικῶν ἀποθηκῶν.

§164ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν εἶχον τὴν εὐτυχίαν καὶ εἰς τοῦτο νὰ γείνω καταληπτὸς ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Παρνασσίδος, καὶ ἠκούσατε τὴν ἀπάντησιν τοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ ἀρχηγοῦ μου. Ἐγὼ δὲν εἶπον ταῦτα· ἐγὼ εἶπον: Θέλετε νὰ ἴδητε τὴν ὑποχρέωσιν τῆς συστάσεως σταφιδικῶν ἀποθηκῶν πῶς τὴν ἀναλαμβάνει ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα; Ἰδοὺ πῶς: τὴν ἀναλαμβάνει δι’ ἰδίων τοῦ Κράτους δαπανῶν. Ἐνοήσατε;... Καὶ ὁ Κύριος, ὑποκρινόμενος ὅτι δὲν ἐνόησε, λέγει «αὐτὰ τροποποιοῦνται». Ἀλλὰ τὸν εἰδοποιῶ ἅπαξ διὰ παντὸς, ὅτι τὸν ἐννοῶ πληρέστατα. Δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἔριδα μὲ τὸν ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμον Βουλευτὴν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ καθ’ ἕκαστα, ὅτι ὁ χῶρος εἶναι ἐπαρκὴς διὰ σταφίδας, εἴτε δὲν εἶναι. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο· ἀναγράφεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης ὑποχρέωσις τῆς Τραπέζης, ὅπως ἐγείρῃ 15 ἀποθήκας, καὶ ὀλίγον παρακατιὸν βλέπετε, ὅτι αἱ 15 αὗται ἀποθῆκαι θὰ ἀνεγερθῶσιν ἐπιχορηγήσει τοῦ Κράτους, διότι τόκος καὶ χρεώλυτρον 5% ἀντιπροσωπεύει ἐπὶ 25 ἔτη ποσὸν ἐπαρκὲς, ἵνα γεμίσητε τὴν Ἑλλάδα μὲ ἀποθήκας, δὲν εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ ἔχῃ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ὡς ὑποχρέωσιν τὴν κατασκευὴν, ὥστε ἀφ’ ἑνὸς, κατασκευάζουσα τὰς σταφιδικὰς ἀποθήκας, νὰ φαίνηται ἐκπληροῦσα ὑποχρέωσιν, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου, κατασκευάζουσα αὐτὰς, νὰ πληρόνηται διὰ ταύτας δυνάμει τοῦ ἄλλου νόμου. Ἐνοήσατε ποῦ εἶναι τὸ ζήτημα; Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος μὲ ἐνόησεν, ἢ ἐνόησε τοὐλάχιστον ὅτι τὸν ἐννοῶ.

§165ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου διὰ τὸ λίαν εὐλύγιστον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ εἰσηγητοῦ αὐτῆς. Συνεδέθη τὸ ζήτημα τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν μὲ τὸ ζήτημα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης· κακῶς δὲ, νομίζω καὶ ἐγὼ, δίδεται εἰς τὴν Τράπεζαν τὸ δικαίωμα νὰ κατασκευάσῃ γενικὰς ἀποθήκας. Κατ’ ἐμὲ, — καὶ θὰ ἀναπτύξω τὴν γνώμην μου, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ ἄρθρον τὸ σχετικὸν, —πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ ῥητῶς εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ κατασκευάσῃ γενικὰς ἀποθήκας. Δὲν ἐκτείνομαι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, διότι τὴν στιγμὴν αὐτὴν πρόκειται περὶ τῆς κατασκευῆς τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν. Ἐὰν νομίζωμεν, ὅτι αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαί εἰσι χρήσιμοι εἰς τὸν τόπον, βεβαίως πρέπει νὰ παράσχωμεν τὴν ὑποστήριξιν τοῦ Κράτους, ὅπως κατασκευασθῶσι τοιαῦται. Δὲν εἶναι μόνον ἡ σταφὶς, ἥτις ἔχει ἀνάγκην γενικῶν ἀποθηκῶν, ὅπως ἀναπτυχθῇ καὶ ὅπως ἀποκτήσῃ εὐκολωτέραν ἐμπορικὴν κίνησιν, καὶ τελειοτέραν κατανάλωσιν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἄλλα προϊόντα τῆς χώρας. Ἐπειδὴ δὲ σήμερον πάσχει ἡ σταφὶς, δὲν πρέπει, φροντίζοντες περὶ αὐτῆς, νὰ κλείσωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς διὰ τὴν ἐν γένει παραγωγὴν τοῦ τόπου. Ἀπ’ ἐναντίας ἡ σταφὶς, ὡς προϊὸν μᾶλλον συγκεντρωμένον καὶ εὐκολώτερον ἀποθηκευόμενον, θὰ ἔχῃ ἀναμφισβήτητον ὠφέλειαν ἐκ τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, θὰ ἔχῃ ὅμως ἴσως ὀλιγωτέραν ἀνάγκην τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν ἢ τὰ ἄλλα προϊόντα. Ἐὰν δὲ πρόκηται νὰ ἐγγυηθῇ τὸ Κράτος, πρέπει νὰ ἐγγυηθῇ διὰ τὴν κατασκευὴν γενικῶν ἀποθηκῶν. Τοιαύτη δὲ εἶναι καὶ ἡ θεμελιώδης βάσις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι μετ’ ἀπορίας βλέπω τὸ εὐλύγιστον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ εἰσηγητοῦ αὐτῆς, ὅστις εἰς πᾶσαν παρατήρησιν, ἵνα εὐκολύνῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶναι ἕτοιμος νὰ παραδεχθῇ καὶ τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀντιτίθενται εἰς τὸ συμφέρον ἐν γένει τῆς χώρας καὶ εἰς τὴν βάσιν τοῦ συζητουμένου θεσμοῦ. Ἐγὼ ἔρχομαι ἀπ’ ἐναντίας νὰ ὑποστηρίξω τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, διότι νομίζω, ὅτι γενικαὶ ἀποθῆκαι πρέπει νὰ κατασκευασθῶσιν, ὡς ἔχουσαι σκοπὸν γενικωτέρου συμφέροντος. Ἐκεῖ δὲ, ὅπου θὰ ἱδρυθῶσιν ἀποθῆκαι σταφιδικαὶ, βεβαίως τὸ κύριον μέρος τῆς δαπάνης τῆς κατασκευῆς αὐτῶν ἔσεται χάριν τῆς σταφίδος. Ἐὰν δὲ προστεθῇ καὶ τμῆμά τι χάριν τῶν ἄλλων προϊόντων, ἅτινα ἔχουσιν ἀνάγκην ἀποθηκεύσεως, διὰ τὸ τμῆμα τοῦτο ἐλάχιστος χῶρος θὰ προστεθῇ εἰς τὰς σταφιδικὰς ἀποθήκας. Ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἐπαρχίαι, ὅπου δὲν ὑπάρχει σταφὶς, καὶ εἰς τὰς ὁποίας ἡ ἵδρυσις γενικῆς ἀποθήκης εἶναι οὐ μόνον χρήσιμος, ἀλλὰ καὶ ἀναγκαία. Δύναται νὰ κατασκευασθῇ τοιαύτη ἐν Κερκύρᾳ διὰ τὰ ἔλαια, ἐν Κύμῃ διὰ τοὺς οἴνους, εἰς διαφόρους πόλεις τῆς Θεσσαλίας διὰ τὰ σιτηρά. Πάντα τὰ προϊόντα ταῦτα δύνανται νὰ περιέλθωσιν, ἂν δὲν περιῆλθον ἤδη, εἰς στενοχωρίαν, ὅπως καὶ ἡ σταφὶς, καὶ δύνανται νὰ λάβωσιν ἀνάγκην τῆς ἀρωγῆς τῆς Πολιτείας. Δὲν εἶναι βεβαίως αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι ἡ ἀρωγὴ, ἀλλ’ εἶναι καὶ αὗται μία· διὰ τοῦτο πρέπει νὰ μείνῃ ἡ διάταξις τῆς παρεμβάσεως τοῦ Κράτους εἰς τὴν σύστασιν τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, καὶ οὕτω κατασταθῇ πραγματικὸς θεσμὸς, διότι πρόκειται περὶ εἰσαγωγῆς ἐν τῇ χώρᾳ γενικοῦ θεσμοῦ, τῆς συστάσεως γενικῶν ἀποθηκῶν, σχετιζομένων μὲ τὴν παραγωγὴν τῆς σταφίδος, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ μὲ τὴν παραγωγὴν τῶν ἄλλων προϊόντων.

§166ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, δὲν ὑπῆρξα οὔτε ἐλαστικὸς οὔτε εὐλύγιστος· ἡρμήνευσα τὴν διάταξιν ὅπως τὴν ἐνόησα, ὅτε τὴν συνέταξα, καὶ ὅπως τὴν ἐνόησαν καὶ τὰ λοιπὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Πάντες ἀνεχωρήσαμεν ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει νὰ παρέχηται ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους, ὅτι αὕτη εἶναι ἀπαραίτητος καὶ ἀναγκαία· ἐπειδὴ δὲ σήμερον εἶναι ἀναγκαία παροχή τις ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὑπελάβομεν ὅτι, προκειμένου νὰ παρασχεθῇ εἰς αὐτὰς ἐνίσχυσίς τις, ἔπρεπε τὸ Κράτος νὰ προβῇ εἴς τινα ὑπὲρ αὐτῶν παροχήν. Ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ, ὅτι, ὅταν ὁ θεσμὸς τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν λειτουργήσῃ, θὰ ἦναι δυνατὸν, προκειμένου περὶ τῶν λοιπῶν προϊόντων, νὰ εὑρεθῶσι κεφαλαιοῦχοι, ἢ νὰ συστηθῇ ἑταιρία, ἀναλαμβάνουσα τὴν κατασκευὴν τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν καὶ περιοριζομένη εἰς τὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα ἤθελε προσδοκᾷ ἐκ τῶν εἰσπρακτέων ὑπ’ αὐτῆς δικαιωμάτων ἐπὶ ἀποθηκευμένων ἐμπορευμάτων. Σήμερον ὅμως πρόκειται περὶ ἐκτάκτου παροχῆς ὑπὲρ τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ διὰ τοῦτο προετείναμεν, ὅπως τὸ Κράτος προσφέρῃ τὴν ἐγγύησίν του.

§167ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖον. Ἐγὼ ἤθελον παραδεχθῇ τὴν γνώμην ταύτην, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἔλθῃ ἀμέσως ἀρωγὸς τὸ Κράτος εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἀλλ’ ὡς ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας, δὲν πρόκειται διὰ τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν νὰ ἔλθωμεν ἀρωγοὶ εἰς τὴν σήμερον ὀξεῖαν νόσον, πρόκειται περὶ τοῦ μέλλοντος, διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἤμεθα τόσον στενοὶ τὰς ἰδέας, ὥστε, εἰσάγοντες θεσμὸν γενικὸν εἰς τὸ Κράτος, νὰ νομίσωμεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς ἡ Πολιτεία καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἄλλων ἐμπορευμάτων καὶ τῶν ἄλλων προϊόντων· διότι, ἂν περιορίσωμεν τὸν θεσμὸν μόνον διὰ τὴν σταφίδα, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν βεβαιότητα, ὅτι οὐδεὶς θὰ κατασκευάσῃ γενικὴν ἀποθήκην, καὶ θὰ ῥιψοκινδυνεύσῃ χρῆμα δι’ ἕτερα προϊόντα, μὴ ἔχων τὴν ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν αἱ σταφιδικαὶ ἀποθῆκαι. Ἦτο εὐτυχὴς ἡ ἰδέα τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος προέβαλε τὴν γνώμην ταύτην, καὶ ἀξιέπαινος ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἔφερε τὸν θεσμὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὥστε διὰ τοῦ θεσμοῦ τούτου πρέπει νὰ ζητήσωμεν τὴν ὑποστήριξιν τῆς παραγωγῆς καὶ τῶν ἄλλων προϊόντων, ἔστω καὶ ἐν μικρῷ κύκλῳ.

§168ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Σήμερον πρόκειται μόνον περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης. Τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν συνεζητήθη ἤδη. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ περιορισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ἡ συζήτησις εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§169ΡΑΛΛΗΣ. Ὡς παρατηρῶ, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας φαίνεται ὅτι δὲν ἀνέγνωσε τὸ νομοσχέδιον περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἄλλως δὲν θὰ ἐποιεῖτο τὴν παρατήρησιν, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐκτὸς τοῦ θέματος· διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ γίνεται λόγος περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, ἐν ἄρθρῳ δεκάτῳ, καθ’ ὃ εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ἐπιτρέπεται νὰ ἀνεγείρῃ γενικὰς ἀποθήκας. Ἐντεῦθεν οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ οἱ ἀγορεύσαντες ἦσαν ἐντὸς τοῦ θέματος, ἀφοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγράφεται διάταξις περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, διὰ τοῦ δεκάτου δὲ ἄρθρου αὐτοῦ καταργοῦμεν σχεδὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν. Καθιστῶμεν τῷ ὄντι 15 γενικὰς ἀποθήκας, δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου τούτου περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὑπὸ ὅρους εὐνοϊκωτέρους τῶν διαγραφομένων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ ἀφορῶντι τὴν σύστασιν γενικῶν ἀποθηκῶν. Τίνες δὲ εἶναι οἱ ὅροι οὗτοι; ὅτι, ἐνῷ ἐκεῖνος ὅστις προτίθεται νὰ συστήσῃ ἀποθήκην, κατὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, ὀφείλει νὰ καταβάλῃ κεφάλαιον ἴσον πρὸς τὸ ἀναγκαιοῦν διὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ λειτουργίαν τῆς γενικῆς ἀποθήκης, ἡ ἑταιρία, ἥτις θ’ ἀναλάβῃ τὴν σύστασιν τῆς Τραπέζης, ἔχει τὴν εὐκολίαν νὰ δανεισθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο. Αὕτη ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο νομοθετημάτων, τοῦ περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν καὶ τοῦ περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης· διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν, καταργοῦμεν τὸ ἕτερον, τὸ περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀναγκαίως πρέπει νὰ δοθῇ μία ἐξήγησις ἐπ’ αὐτῆς· ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἑτέρα, ἥτις χρῄζει ἐξηγήσεως, ἐκείνη, ἣν ἤδη ἀνέπτυξεν ὁ ἐκ Κορινθίας βουλευτὴς κ. Κροκιδᾶς. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβάσητε τὴν διάταξιν ἐκείνην, καθ’ ἣν εἶναι ὑπόχρεως ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, πάσας τὰς μετοχὰς αὐτῆς, μέχρι τοῦ κεφαλαίου τῶν 5,000,000, νὰ τὰς ἐκδώσῃ εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν, πρὸς τὴν διάταξιν τὴν ἀμέσως κατόπιν, καθ’ ἣν τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον θέλει καταρτισθῆ ἐπὶ πενταετίαν παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἱδρύσει τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν; Οὗτοι ὅμως ἠδύναντο νὰ μένωσιν ἄνευ οὐδεμιᾶς μετοχῆς, καὶ ἑπομένως νὰ μὴ ἔχωσι συμφέρον εἰς τὴν εὐδοκίμησιν καὶ προαγωγὴν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἐν τίνι δικαιώματι λοιπὸν θὰ κατέχωσι τὴν διοίκησιν αὐτῆς;

§170ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Αὐτοὶ ἀναλαμβάνουσι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλλωσιν ἐξ ἰδίων, ἂν δὲν ἐπιτύχῃ ἡ ἐγγραφή· ἀπέναντι αὐτῆς τῆς ὑποχρεώσεως δίδεται τὸ δικαίωμα τῆς διοικήσεως τῆς Τραπέζης ἐπὶ πενταετίαν. Εἰς πλείστων ἑταιριῶν τὸ καταστατικὸν ὑπάρχει αὐτὸς ὁ ὅρος.

§171ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω πῶς καταρτίζονται τὰ καταστατικὰ τῶν ἄλλων ἑταιριῶν· ἐγὼ ὅμως δὲν ἤθελον ἐγκρίνῃ ποτὲ τοιοῦτον καταστατικόν. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου λέγει, ὅτι οἱ ἀναλαμβάνοντες τὴν σύστασιν τῆς Τραπέζης ὀφείλουσι νὰ ἐκδώσωσιν εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν πάσας τὰς μετοχὰς ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἐπικυρώσεως τοῦ καταστατικοῦ, καὶ μετὰ ταῦτα οὗτοι νὰ καταβάλωσι τὸ τυχὸν μὴ καλυφθὲν ποσόν. Τοῦτο εὑρίσκει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πυλίας ὡς ἐπαρκῆ ἐγγύησιν; Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον τοῦτο, μὲ κάμνει νὰ ὑποθέτω, ὅτι οἱ συντάξαντες αὐτὸ ἔχουσι τοιαύτην πεποίθησιν ἐπὶ τὸν μηχανισμὸν αὐτοῦ, ὥστε γνωρίζουσιν, ὅτι οὐδεμία μετοχὴ θὰ μείνῃ ἀκάλυπτος. Συνήθως ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ἱδρυτὰς ἡ ὑποχρέωσις νὰ κρατήσωσιν εἰς βάρος των ὡρισμένον ἀριθμὸν μετοχῶν, χαρακτηριζομένων ἀναπαλλοτρίωτων· εἰς τοῦτο δ’ εὑρίσκει ὁ μέτοχος τὴν ἐγγύησιν. Ἐδῶ ὅμως ἔχομεν μόνην τὴν ψιλὴν ἐλπίδα, ὅτι εἶναι δυνατὸν, μέρος τῶν μετοχῶν νὰ μὴ καλυφθῇ. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι ἱκανὴ ἐγγύησις. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ φροντίσωμεν, ὅπως πλειότερον ἐξάψωμεν τὸν ζῆλον τῶν ἱδρυτῶν ὑπὲρ τῆς Τραπέζης, ἐπιβάλλοντες αὐτοῖς συμμετοχὴν, καὶ τότε μόνον θέλομεν ἔχει τὴν πεποίθησιν, ὅτι δύναται νὰ λειτουργήσῃ ὁ ὅλος μηχανισμός. Ἀλλ’ ἀπεναντίας ἐνταῦθα βλέπομεν, ὅτι πρόκειται νὰ ἀσφαλίσωμεν δι’ ὡρισμένα πρόσωπα θέσεις ἀμεριμνομερίμνης, διότι οἱ ἱδρυταὶ θ’ ἀμείβωνται ἐκ τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Δημοσίου. Αἱ διατάξεις αὗται νομίζω, ὅτι καθιστῶσι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ διὰ τοῦτο, πρὶν ἢ ἀναγνωσθῇ, προέτρεξα καὶ ἐζήτησα νὰ ἀναπτύξω τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκω ἐν αὐτῷ. Ἐπειδὴ δ’ ἔλαβον τὸν λόγον, ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις καὶ ἐπὶ τοῦ ἀμέσως μετὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἀναγεγραμμένου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχεδίου περὶ τῶν χορηγουμένων πρὸς καλλιέργειαν δανείων. Λίαν ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ Βουλευτὴς Κορινθίας, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης βεβαίως δὲν ἀποβλέπει εἰς τὴν διευκόλυνσιν τῶν παραγωγῶν, διότι, διὰ νὰ τύχητε δανείου καὶ τῶν εὐεργετημάτων τῶν ἐκ τῆς συστάσεως τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, χρειάζεται νὰ παραγάγητε καρπὸν, τὸν καρπὸν δὲ οὐ μόνον νὰ τὸν ἔχητε παραγάγῃ, ἀλλὰ νὰ τὸν ἔχητε καὶ ἕτοιμον πρὸς φόρτωσιν. Μόνον ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχητε δάνειον παρὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ κατὰ τί ὠφελοῦνται οἱ καλλιεργηταὶ ἐκ τῆς λειτουργίας τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν καὶ ἐκ τῆς λειτουργίας τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης; Κατ’ ἐλάχιστον. Ἴσως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ἐμμέσως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιδράσωσιν ἐπὶ τὴν κατάστασιν τῆς σταφίδος ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια, ἀλλ’ οὐχὶ ἀμέσως. Δὲν πρέπει νὰ πλανώμεθα, φρονοῦντες ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀποβλέπει εἰς ὃν σκοπὸν ἀπέβλεψεν ὁ Βουλευτὴς Αἰγιαλείας, καὶ εἰς ὃν σκοπὸν ἀπέβλεψεν ἡ Βουλή, δηλ. πρὸς διευκόλυνσιν τῶν παραγωγῶν· πρόκειται ἴσως περὶ διευκολύνσεως τοῦ ἐμπορίου, ὁποία διευκόλυνσις δύναται νὰ ἔχῃ συνεπείας ἐπὶ τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος ἴσως ἐν τῷ μέλλοντι, καὶ ἐν τῷ ἀπωτέρω μέλλοντι. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα θὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ὡρισμένον σκοπὸν, εἰς τὸ νὰ ἀναστείλουν ἐν μέρει τὴν ἀθρόαν προσφορὰν τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ δυστυχῶς μήτε τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ προσδοκῶμεν ἐκ τοῦ εὐτελοῦς κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον θέλει διαθέσει ἡ Σταφικὴ Τράπεζα, διότι πρόκειται περὶ 5,000,000 ὀνομαστικῶς καταβεβλημένων, τὰ πέντε δὲ αὐτὰ ἑκατομμύρια μόλις ἀνταποκρίνονται πρὸς τὸ ⅛ τῆς ὅλης παραγωγῆς, τοῦ σταφιδοκάρπου ἀποτιμωμένου πρὸς 50 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα, διότι κατὰ μέσον ὅρον παράγομεν 350 ἕως 400 ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου. Ἂν λοιπὸν πολλαπλασιάσωμεν 50 ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν ἐπὶ τὰς 50 δραχμὰς, θέλετε ἔχει περίπου τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ κατατεθῇ παρὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ τὸ κεφάλαιον αὐτὸ εἶναι τόσῳ ἀσήμαντον, ὥστε βεβαίως δὲν δύναταί τις νὰ ἐλπίσῃ κἂν, ὅτι τοῦτο θέλει συντελέσει εἰς τὸν ἀπώτερον αὐτὸν σκοπὸν τῆς μὴ ἀθρόας προσφορᾶς καὶ ἐντεῦθεν τῆς βελτιώσεως τῶν τιμῶν. Ἀλλὰ πολὺ δικαίως ὁ Βουλευτὴς Παρνασσίδος καὶ τὰ ἄλλα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς θὰ μοὶ ἀπαντήσουν: «ἂν δὲν εὑρίσκῃς τὴν συνδρομὴν εἰς τοὺς παραγωγοὺς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, ἢ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ἱδρύσεως Σταφικῆς Τραπέζης, τὴν συνδρομὴν αὐτὴν θέλεις τὴν εὕρει εἰς τὸ τρίτον νομοσχέδιον, τὸ περὶ χορηγίας δανείων πρὸς καλλιέργειαν». Ἀλλὰ κατὰ τοιούτου νομοσχεδίου ἀντιτίθεμαι κατ’ ἀρχὴν, θεωρῶ δὲ, ὅτι θὰ ἦτο καίριον τραῦμα, οὐχὶ πλέον διὰ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ἀλλὰ διὰ τὴν χώραν ἡμῶν, ἡ ἐπιψήφισις τοιούτου νομοσχεδίου. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Παρνασσίδος ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἀπέδειξεν, ὅτι ἐμφορεῖται ἀπὸ μίαν ἰδέαν, ὅτι δύναται τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν νὰ τὴν ῥευστοποιήσῃ, νὰ τὴν καταστήσῃ κινητὴν, καὶ ἐντεῦθεν νὰ τὴν μεταφέρῃ ἀπὸ χειρὸς εἰς χεῖρα, ὡς μεταφέρεται οἱονδήποτε κινητὸν, τιμαλφὲς ἢ ἄλλο ἀντικείμενον κινητὸν οἱονδήποτε, χρεώγραφον. Καὶ εἶχε, νομίζω, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὑποβάλει τοιοῦτο νομοσχέδιον γενικὸν, ἐκεῖθεν δὲ νομίζω ὅτι ἤντλησε τὰς πλείστας διατάξεις τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχεδίου, τὰς ὁποίας ὅμως κατέστησεν ἐπαχθεστέρας. Λέγω ὅτι κατ’ ἀρχὴν ἀντιτίθεμαι, διότι δὲν ἐννοῶ ἐγὼ, ὅτι ἐν εὐνομουμένῃ Πολιτείᾳ εἶναι δυνατὸν νὰ ῥευστοποιήσῃ τις τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν καὶ νὰ τὴν καταστήσῃ ἀληθῶς ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς πίστεως κινητήν. Καὶ δὲν πλανῶμαι περὶ τῆς ἀξίας τῆς σχετικῆς τῆς ἀκινήτου καὶ τῆς κινητῆς περιουσίας, καὶ γνωρίζω ὅτι εἷς ἀδάμας ἐλαχίστου ὄγκου ἔχει μεγαλειτέραν ἀξίαν ἀπὸ δεκάδας στρεμμάτων σταφίδος, ἰδιοκτησίας, ἀλλὰ δὲν πρέπει καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συνέταξαν τὸ νομοσχέδιον νὰ πλανῶνται ὡς πρὸς τὴν ἀξίαν τὴν πραγματικὴν τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας. Ὁ ἀδάμας δὲν καθιστᾷ ἀποκατάστασιν εἰς οἱονδήποτε κάτοχον αὐτοῦ, ἐνῷ ἓν στρέμμα ἀγροῦ, σταφίδος, μία ἀκίνητος ἰδιοκτησία, καθιστᾷ ἀποκατάστασιν εἰς τὸν ἀγρότην καὶ τὴν οἰκογένειάν του ἅπασαν. Πᾶσαι δὲ αἱ νομοθεσίαι τῶν πεπολιτισμένων ἐθνῶν, καὶ ἡ ἰδική μας νομοθεσία, προσεπάθησαν νὰ συντηρήσωσιν ὑπὲρ τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν τὴν ἀποκατάστασιν ταύτην, τὴν προκύπτουσαν ἐκ τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας. Εἰς τί ἀπέβλεψεν ὁ νομοθέτης, ὅτε ἐπετέλεσε τὴν διανομὴν τῆς ἐθνικῆς γῆς; Δὲν ἀπέβλεψε καὶ δὲν κατώρθωσε καὶ δὲν ἐπραγματοποίησε τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δι’ ἐκείνων τῶν εὐεργετικῶν νομοθετημάτων τῆς διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς; Εἰς τί δὲ ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον τοῦ Βουλευτοῦ Παρνασσίδος; Δὲν ἀποβλέπει ἀκριβῶς εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα; δὲν θέλει νὰ καταστήσῃ τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν ῥευστὴν, νὰ τὴν μεταβάλῃ εἰς κινητὴν, οὕτως ὥστε νὰ εἰσέρχηται εἰς τὸ θυλάκιον τὸ στρέμμα τοῦ ἀγροῦ ἢ τῆς σταφίδος, ὡς εἰσέρχεται τὸ ὡρολόγιον; Ἀλλὰ ποτὲ Πολιτεία εὐνομουμένη δὲν καταστρέφει τὴν ἀποκατάσταστασιν τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν· διατάξεις δὲ τοιαῦται, ὁποῖαι εἶναι αἱ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀμέσως κατόπιν ἐγγεγραμμένου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς Βουλῆς, ἀναγκαίως φέρουν εἰς τὴν καταστροφὴν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, ἀναγκαίως ἄγουν εἰς τὴν ἔξωσιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διὰ μόχθων καὶ κόπων κατώρθωσαν νὰ ἀναστήσουν μίαν φυτείαν, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ ἱδρῶτός των ἐπότισαν τὴν γῆν καὶ ἀνέδειξαν τὴν σταφιδάμπελον.

§172ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω κατὰ τί ἠμπορεῖ νὰ βλάψῃ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα.

§173ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ἐξ ὅσων εἶπον, ἔπρεπε νὰ ἐννοήσῃ κατὰ τί βλάπτει τὸ νομοσχέδιον· βλάπτει διότι διευκολύνει τὴν ἔξωσιν τῶν ἰδιοκτητῶν σταφιδαμπέλων. Μετ’ ὀλίγον θὰ ἴδητε, κ. Φωτήλα, ὑπὸ τίνα φοβερὸν τροχὸν τίθενται οἱ συμπολῖταί σας, διότι, ἅμα ὡς συνομολογηθῇ δάνειον ἑκατὸν δραχμῶν μὲ τὸν χαρακτηρισμὸν ὅτι πρόκειται περὶ δανείου χάριν καλλιεργείας, ἀμέσως ἀρχίζει ὁ τροχὸς νὰ στρέφηται, ὅπως συντρίψῃ τὸν κτηματίαν, ὅστις εἶχε τὴν ἀφροσύνην νὰ καταφύγῃ πρὸς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ἥτις δανείζει ὄχι ὡς τοκογλύφος, ἀλλὰ μὲ 6%. Διότι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἀφ’ ἧς συστηθῇ αὐτὸ τὸ δάνειον, καθίσταται προνόμιον γενικὸν, δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου, ἐφ’ ὅλων τῶν καρπῶν τοῦ καλλιεργητοῦ, προνόμιον τὸ ὁποῖον δὲν ὑποχωρεῖ παρὰ ἀπέναντι ἑνὸς μόνον προνομίου, τοῦ τοῦ Δημοσίου διὰ τοὺς φόρους, ὄχι ἀπέναντι τοῦ προνομίου, οὐδὲ τῶν ὑπηρετικῶν μισθῶν ἢ τῶν μισθῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκαλλιέργησαν τὴν σταφίδα πρὸς παραγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου, ἀλλ’ οὐδὲ ἀπέναντι οἱουδήποτε ἄλλου προνομίου. Καὶ ὡς εἰ μὴ ἤρκει αὐτὸ τὸ γενικὸν προνόμιον, ἀμέσως μετὰ τὴν λῆψιν τοῦ δανείου γεννᾶται μία γενικὴ ὑποθήκη ἐφ’ ὅλης τῆς ἀκινήτου περιουσίας τοῦ δανειζομένου καὶ τῆς περιουσίας τοῦ ἐγγυητοῦ· καὶ τότε, τίς παράφρων θὰ εὑρεθῇ νὰ ἐγγυηθῇ; Γεννᾶται δὲ ἀμέσως καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν εἴσπραξιν τοῦ δανείου της ἡ Τράπεζα, ἢ ἐκεῖνος ὅστις ἤθελε δανείσει δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου, καὶ διὰ προσωπικῆς κρατήσεως τοῦ ὀφειλέτου· καὶ τοῦτο δύναται νὰ ἐπιτύχῃ οὐχὶ μετὰ τὴν ἐκποίησιν ὁλοκλήρου τῆς περιουσίας αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς στιγμῆς, ἀφ’ ἧς ἤθελε καταστῆ ληξιπρόθεσμον τὸ δάνειον. Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι μόνον πρὸς τοὺς τροχοὺς τούτους θὰ ἔχῃ νὰ παλαίσῃ ὁ ἀτυχὴς αὐτὸς καλλιεργητὴς, ὅπως δανεισθῇ ὑπὸ τοιούτους ὅρους; Ἀμέσως γεννᾶται τὸ δικαίωμα ὑπὲρ τοῦ δανειστοῦ, νὰ κατάσχῃ συντηρητικῶς ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν αὐτοῦ, ἄνευ τῆς ἀδείας τοῦ Προέδρου, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ τις, ὅστις νὰ ἐξελέγξῃ τὸ δικαίωμα αὐτοῦ. Ἀλλὰ, σᾶς παρακαλῶ, εἰς τί ἀποβλέπουν αὐταὶ αἱ διατάξεις; ἀποβλέπουν εἰς τὸ νὰ ἐνισχύσωσιν ἐπὶ πλέον τὴν πίστιν ἐπὶ τὰ ἀκίνητα, ἀλλ’ ἀποβλέπουν καὶ εἰς τὸ νὰ ῥευστοποιήσωσι τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν, ἔχομεν δὲ πᾶν συμφέρον, ὅπως μὴ ῥευστοποιηθῇ ἡ ἀκίνητος ἰδιοκτησία, διότι ῥευστοποιουμένη συνεπάγεται τὴν ῥευστοποίησιν τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἰδίως τοῦ ἀγροτικοῦ λαοῦ. Πρὸς Θεοῦ, ἀφήσατε τὸν δυστυχῆ ἀγρότην· μὴ τὸν προσελκύετε διὰ τῆς εὐθηνίας τοῦ τόκου, μὴ τὸν πλανᾶτε, μὴ τὸν ἐνθαῤῥύνετε νὰ δανεισθῇ· ἀφήσατέ τον νὰ δανείζηται παρὰ τοῦ τοκογλύφου, διότι δανειζόμενος παρ’ αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἴδῃ ἑαυτὸν ἐξούμενον ἀπὸ τῆς γῆς, τὴν ὁποίαν τῷ ἀφῆκεν ὁ πατήρ του καὶ αὐτὸς ἐπότισε διὰ τοῦ ἱδρῶτός του. Ἄν τὸν ἐνθαῤῥύνητε, μὴ ἔχετε ἀμφιβολίαν, ὅτι μετὰ ἓξ μῆνας θὰ τὸν ἴδητε ἐξούμενον τοῦ κτήματός του, θὰ ἴδητε καταστρεφομένην τὴν ὑπόστασιν τῆς οἰκογενείας του. Θὰ ἴδητε δὲ ὅλας τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας κατοικουμένας ἀπὸ παρίας, καὶ ἐνῷ ζητεῖτε νὰ ἐνισχύσητε τὴν πίστιν τῶν ἀκινήτων, θὰ τὴν ἴδητε καταπίπτουσαν. Διότι, ὑποθέσατε ὅτι πέντε, δέκα ἐκτελέσεις λαμβάνουν χώραν, τίς θὰ προσφέρῃ καὶ λεπτὸν πλέον ὑπὲρ τῆς ἀκινήτου ταύτης ἰδιοκτησίας; Τὰ ἐλαττώματα εἶναι τοιαῦτα, ἀντίκεινται δὲ ἐπὶ τοσοῦτον εἰς τὰς ἀρχὰς, αἵτινες ἀποτελοῦσι τὴν βάσιν πάσης εὐνομουμένης Πολιτείας, ὥστε δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ ἀντιστῶμεν παντὶ σθένει εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§174ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διότι μόνον ἐκ συζητήσεως τακτικῶς βαινούσης καὶ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ δύνανται νὰ προκύψωσιν αἱ λύσεις τῶν σπουδαίων αὐτῶν ζητημάτων. Οὕτω, συζητουμένου τοῦ δευτέρου νομοσχεδίου, δὲν ἔπρεπε νὰ προβῇ εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν καὶ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου, ψηφισθέντος ἤδη εἰς πρώτην συζήτησιν, καὶ τοῦ τρίτου νομοσχεδίου. Ἡ συζήτησις αὕτη, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα, (ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν πάλιν νὰ ῥίψωμεν εἰς ἀχανὲς πέλαγος ἀτελευτήτων συζητήσεων τὸ ζήτημα) ἡ συζήτησις αὕτη, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα, πρέπει νὰ προβαίνῃ κατὰ τὸν Κανονισμόν. Ἔχομεν ὑπὸ συζήτησιν τώρα τὸ περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης· ὑπάρχουσιν οἱ ἀντιλέγοντες κατὰ τῆς ἀρχῆς; νὰ περιορισθῶσιν εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἀρχῆς, νὰ ψηφισθῶσι τὰ ἄρθρα. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τῆς ἀρχῆς τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου περὶ δανείων χορηγουμένων πρὸς καλλιέργειαν, τότε νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ παρατηρήσεις ἐκεῖναι, ὄχι νὰ τὰ κάμωμεν σαλάτα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης· νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἂν παραδέχηται τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ, καὶ κατόπιν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§175ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τίνα γνώμην ἔχετε σεῖς;

§176ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐγὼ κατ’ ἀρχὴν τὸ παραδέχομαι.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§178ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἶναι 10 ἡ ὥρα.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον.

§180ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νὰ κάμωμεν διακοπήν.

§181ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, προτείνω ἀναβολήν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὁ κ. Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον.

§183ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ σταφιδικὰ νομοσχέδια βεβαίως εἶναι ἀλληλέγγυα, καὶ ὅπως περὶ τοῦ πρώτου, οὕτω καὶ περὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἐπαγγελλόμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς ἐπικουρίαν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν κατὰ πόσον τῷ ὄντι ἀνταποκρινόμεθα εἰς τὰς ἐπειγούσας ἀνάγκας. Τί ζητοῦν τὴν σήμερον αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι; Βεβαίως δὲν ζητοῦσι παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ ἀναπληρώσῃ τὰ 30,000,000 εἰς χρυσὸν, τὰ ὁποῖα ἐζημιώθησαν, δὲν ζητοῦσιν οὔτε γενικὰς ἀποθήκας, οὔτε νομοσχέδια τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα θέλομεν νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτάς. Αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι ἐγείρουν φωνὴν ὅτι πεινῶσιν, ἐξανίστανται ἐναντίον τῆς ἀπηνοῦς καταδιώξεως τῶν εἰσπρακτόρων καὶ ἐναντίον τῆς πλειονοψηφίας, ἥτις ἐν τῷ μέσῳ τῆς γενικῆς καταστροφῆς ἐξακολουθεῖ νὰ τὰς ἐμπαίζῃ. Καὶ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴν, ἐπέρχεται ἀναβολὴ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου; ἐπέρχεται ἀνακούφισις ἐκ τῆς τοκογλυφίας; παρέχομεν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τὴν ἐλπίδα νὰ κατορθώσωσι, διαφεύγοντες ὅλους τοὺς σκοπέλους τῆς ἀπηνοῦς καταδιώξεως καὶ τῆς τοκογλυφίας, ν’ ἀποθηκεύσωσι τὸν καρπὸν αὐτῶν εἰς τὰς γενικὰς ἀποθήκας; καὶ αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι θὰ ἐκπληρώσωσι τὴν ἀνάγκην, διὰ τὴν ὁποίαν συνιστῶνται; Τὸ πρᾶγμα ἐδοκιμάσθη, καὶ ὑπὸ ὅρους πολὺ καλλιτέρους, ἐν Πύργῳ, καὶ οὐδὲν ἀποτέλεσμα ἔφερεν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀποφέρωσιν ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα δὲν εἶναι τοῦ παρόντος. Ἀπαντῶμεν εἰς τὰ αἰτήματα τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν διὰ τῆς συστάσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης· ἀλλὰ μήπως οὕτως ἐπερχόμεθα ἐπίκουροι εἰς τὰς ἀμέσους αὐτῶν ἀνάγκας; Ὄχι· διότι ἡ Τράπεζα αὕτη, μόνον ὅταν παραγάγουν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ καὶ θελήσουν νὰ παραδώσουν εἴτε τὸ προϊὸν εἴτε τὴν φορτωτικὴν, δύναται νὰ γείνῃ ὠφέλιμος εἰς αὐτούς. Ἀλλὰ μήπως διὰ τοῦ τρίτου νομοσχεδίου, τοῦ περὶ τῶν χορηγουμένων πρὸς καλλιέργειαν δανείων, ἀνταποκρινόμεθα εἰς τὸ δεύτερον αὐτῶν αἴτημα περὶ ἀνακουφίσεως ἐκ τῆς τοκογλυφίας; Ἀκριβῶς διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπερακοντίζομεν ὅλας τὰς πληγὰς τῆς τοκογλυφίας, παραδίδοντες αὐτοὺς ὑποχειρίους εἰς τοὺς τοκογλύφους. Τὸ νομοσχέδιον κάμνει λόγον μόνον περὶ δανείων πρὸς καλλιέργειαν, ἀλλὰ τὰ δάνεια ταῦτα θὰ συνομολογήσωσιν οἱ ἴδιοι τοκογλύφοι· τίς δὲ δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ ἡμᾶς, ὅτι οἱ τέως δανεισταὶ καὶ τοκογλύφοι, προκειμένου νὰ παράσχωσι νέον δάνειον, δὲν θὰ ζητήσωσιν εἰς τὸ δάνειον τῆς καλλιεργείας νὰ περιλάβωσιν ὅλα τὰ δάνεια, παλαιὰ καὶ νέα, καὶ οὕτω, ἐνῷ ἡμεῖς ἐπαγγελλόμεθα νὰ ἀνακουφίσωμεν αὐτοὺς ἐκ τῆς τοκογλυφίας, ἐρχόμεθα νὰ τοὺς παραδώσωμεν δεσμίους εἰς τὴν τοκογλυφίαν; Ὁ λαὸς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν πεινᾷ καὶ ζητεῖ παρ’ ἡμῶν ἄρτον, καὶ ἀντὶ ἄρτου ῥίπτομεν κατ’ αὐτῶν λίθους. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου μόνον εἰς τοὺς ἱδρυτὰς τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης παρέχεται εὐκολία τις. Οὗτοι θὰ λάβωσιν ἓν προνόμιον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐκδώσωσιν εἰς δημοσίαν ἐγγραφὴν τὰς μετοχὰς, καὶ αὗται βεβαίως θὰ καλυφθῶσι, διότι οὐδένα ἀπολύτως κίνδυνον διατρέχουσι τὰ κεφάλαια, ἀφοῦ ἐγγυᾶται ἡ Κυβέρνησις δι’ αὐτὰ μέχρις 6%, ἡ δὲ ἑταιρία θὰ ἔχῃ ὅλα τὰ μέσα νὰ δανείζῃ εἰς τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας, χωρὶς νὰ διατρέχῃ κανένα κίνδυνον. Ἐγὼ, μὲ ὅλην τὴν προσπάθειαν νὰ ἀνακαλύψω οἱονδήποτε εὐεργέτημα ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν, οὐδὲν εὗρον· εὗρον μόνον, ὅτι τὸ πᾶν ἔγεινεν, ὅπως ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐξασφαλίσωμεν τοὺς τοκογλύφους ἀπέναντι τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ παράσχωμεν ἓν προνόμιον εἰς τοὺς νέους ἱδρυτὰς τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὅπως οὗτοι μὲ τὸ ἀζημίωτον, ἄνευ θυσίας καὶ ἄνευ δαπάνης, κατορθώσωσι νὰ νέμωνται τὴν Τράπεζαν ταύτην ἐπὶ πενταετίαν Λοιπὸν ταῦτα, Κύριοι, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, πρέπει νὰ ψηφίσωμεν ἐν συνειδήσει τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν οὐδὲν ἀπολύτως καλὸν γίνεται καὶ δὲν πρόκειται ἢ μόνον νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν τοκογλυφίαν καὶ νὰ παράσχωμεν προνόμιον εἰς τοὺς μέλλοντας ἱδρυτὰς τῆς δῆθεν Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλος τις ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου;

§185ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο πρότασις ἀναβολῆς, καὶ ἡ Βουλὴ τὴν ἀπέῤῥιψεν.

§187Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε προτείνομεν ἔνστασιν ἀπαρτίας.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται ἔνστασις ἀπαρτίας. Λύεται ἡ συνεδρίασις, Κύριοι, καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἐργασθῇ τὴν Δευτέραν, ὥρᾳ 3 μ. μ. ἀκριβῶς. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 10′ καὶ 15′ μ. μ.