1894.12.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 47

τῆς 30 Δεκεμβρίου 1894.

(Παρασκευή).

Ὥρα 6 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ μετά τινας διορθώσεις ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, τὴν 1ην τοῦ νέου ἔτους, κατὰ τὸ εἰωθὸς, ἡ Βουλὴ ἀντιπροσωπεύεται εἴς τε τὴν ἐν τῷ Μητροπολιτικῷ ναῷ δοξολογίαν καὶ εἰς τὸ χειροφίλημα, τὸ ὁποῖον γίνεται ἐν τοῖς Ἀνακτόροις, ὑπὸ τοῦ Προεδρείου, συνοδευομένου ὑπὸ τῆς Μεγάλης Πρεσβεύσεως τῆς Βουλῆς. Κατὰ συνέπειαν θὰ γείνῃ ἡ κλήρωσις τῆς Μεγάλης Πρεσβεύσεως. (Γίνεται ἡ κλήρωσις, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ἀντιπροέδρου Γ. Κ. Ρώμα καὶ τοῦ βουλευτοῦ Ν. Καλογεροπούλου).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Κ. Ν. Παπαμιχαλόπουλος, Ἀντ. Μάτσας, Γ. Θεοτόκης, Α. Σιμόπουλος, Ἰ. Τσιμάρας, Σπ. Γρίβας, Κ. Ζῶτος, Ν. Φώσκολος, Ν. Παπαλέξης καὶ Μιλτ. Ὀριγώνης θ’ ἀποτελέσωσι τὴν Μεγάλην Πρέσβευσιν. Εἰδοποιοῦνται οἱ εἰρημένοι κύριοι Βουλευταί, ὅτι εἰς τὰς 9½ π. μ. τῆς 1 τοῦ ἔτους θὰ συγκεντρωθῶμεν ὅλοι εἰς τὸ Βουλευτήριον, ὁπόθεν διὰ τῶν ἁμαξῶν θὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν πολλῶν κατοίκων Ἀργοστολίου, ζητούντων τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων τελῶν. Ὡσαύτως ἀναφορὰν πολλῶν κατοίκων τοῦ δήμου Ὀγχήστου τῆς ἐπαρχίας Λαρίσης, ἐκφραζόντων τὴν εὐγνωμοσύνην αὐτῶν διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Ὁμοίαν πολλῶν κατοίκων Τρικκάλων, παρακαλούντων τὴν Βουλήν, ὅπως ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων. Ἐπίσης ἀναφορὰν πολλῶν καταδίκων, κρατουμένων ἐν ταῖς φυλακαῖς Καλαμῶν, παραπονουμένων κατὰ τοῦ τροφοδότου των. Ἀνακοινῶ ἐπίσης τηλεγράφημα πολλῶν ἐμπόρων Ἀγρινίου, παρακαλούντων ἵνα ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Ὡσαύτως τηλεγράφημα τοῦ Β. Κυριακοπούλου ἐκ Καρδίτσης, παραπονουμένου κατὰ τοῦ ἀστυνόμου τοῦ δήμου Ἀργιθέας. Ἐκτὸς τούτων, Κύριοι, σήμερον προσῆλθεν εἰς τὸ Προεδρεῖον ἐπιτροπὴ τῶν ἐν Ἀθήναις κτηματιῶν καὶ ἐπιτηδευματιῶν, ἡ ὁποία παρεκάλεσε τὸ Προεδρεῖον νὰ ὑπενθυμίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀναφοράν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑπέβαλον, μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι οἱ ἐν Ἀθήναις κτηματίαι καὶ ἐπιτηδευματίαι εἰσὶ λίαν εὐχαριστημένοι μὲν διὰ τὴν προτεινομένην κατάργησιν τῶν διαπυλίων τελῶν, παρακαλοῦσιν ὅμως τὴν Βουλήν, ὅπως ἀντικαταστήσῃ τὴν ἐπιβαλλομένην αὔξησιν τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων δι’ ἄλλης φορολογίας, καθόσον ὁ φόρος ἐκεῖνος ἐπιβαρύνει πολὺ τοὺς κατοίκους τῶν Ἀθηνῶν. Μεταβιβάζω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν παράκλησιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§3ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι θὰ ἦναι καλὸν νὰ ἐνθυμηθῇ τὸ Προεδρεῖον νὰ ἀναγνώσῃ τὴν ἀναφορὰν τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν ἐπιτηδευματιῶν τῶν Ἀθηνῶν, ἵνα ἴδωμεν τίνες εἶναι οἱ λόγοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται.

§4Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω καλὸν νὰ ὑποβάλω σήμερον τροπολογίας τινὰς εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῆς ἐμμέσου δημοτικῆς φορολογίας καὶ καταργήσεως τῶν δημοτικῶν εἰσφορῶν», ὥστε νὰ ἔχῃ αὐτὰς ὑπ’ ὄψει ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 141).

§6ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καταγγέλλω ἓν ἀστυνομικὸν ἀδίκημα, πραχθὲν καὶ ἐξακολουθοῦν πραττόμενον. Πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν ἡ ἀστυνομία Ἀθηνῶν συνέλαβε τὸν δημότην Ἀθηναῖον Ἀπόστολον Δρακόπουλον καὶ τὸν κρατεῖ εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα, λέγουσα ὅτι θὰ τὸν ἀποπέμψῃ ἐξ Ἀθηνῶν ὡς φαυλόβιον. Νομίζω ὅτι, καὶ ἀληθὴς ἐὰν ἦναι ἡ δήλωσις τῆς ἀστυνομίας, εἶναι παράνομος ἡ σύλληψις καὶ κατακράτησις τοῦ πολίτου, εἶναι ἔγκλημα. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς νὰ ἐνεργήσωσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅ,τι ὁ νόμος διατάσσει κατὰ τῶν παρανόμως κατακρατούντων τὸν πολίτην αὐτὸν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, καὶ συνάμα νὰ ἐνεργήσωσιν ὅσον τάχιον τὴν ἀπόλυσιν τοῦ πολίτου αὐτοῦ. Καὶ ἄλλοτε ἠναγκάσθην νὰ παρακαλέσω τοὺς αὐτοὺς κ. κ. Ὑπουργούς, ὅπως δι’ ἐγκυκλίου των διδάξωσι τὰ ὄργανα αὐτὰ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας τὸ καθῆκόν των, διότι δυστυχῶς, καίτοι ὄντες πολῖται Ἕλληνες, καίτοι ὑπάρχοντος τεκμηρίου ὅτι γνωρίζουσι τοὺς νόμους, οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν, τῶν ἐνεργούντων ἀστυνομικὰ καθήκοντα, γνωρίζει τὸ καθῆκόν του, οὐδεὶς γνωρίζει ὅτι ὁ πολίτης δὲν δύναται νὰ συλληφθῇ, εἰμὴ ὅταν συλλαμβάνηται ἐπ’ αὐτοφώρῳ διαπράττων πταῖσμα, πλημμέλημα ἢ κακούργημα, ἢ ὅταν ὁ ἀνακριτὴς καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς διατάξωσι τὴν σύλληψίν του. Πολλαὶ πράξεις, τὰς ὁποίας γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, διεπράχθησαν πρὸ ἡμερῶν, καὶ ἐν τούτοις ἡ ἀστυνομία, μὴ οὖσα ἐν τῇ περιπτώσει τοῦ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἐγκλήματος, μετὰ πολλὰς ἡμέρας ἀπὸ τῆς διαπράξεως τῶν πράξεων, ἄνευ ἐντάλματος συλλήψεως, συλλαμβάνει καὶ φυλακίζει τοὺς πολίτας, εἰς οὓς ἀποδίδονται αἱ πράξεις. Αὐτὰ, Κύριοι, εἶναι ἐγκλήματα. Καὶ ἐὰν μὲν ἐπράττοντο ἐπὶ Ὑπουργῶν μὴ νομικῶν, ἐπετρέπετο κἄπως συγγνώμη αὐτῶν, ἀλλὰ νὰ πράττωνται ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας τὰ πλεῖστα μέλη εἶναι νομικοὶ, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι τὸ μεγαλείτερον ἀδίκημα. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διδάξῃ αὐτὰ τὰ κακοήθη ὄργανα, ὅτι τὸ Σύνταγμα ἀπαγορεύει τὰς τοιαύτας συλλήψεις, καὶ ὅτι πᾶσα ἀρχὴ, λαμβάνουσα γνῶσιν τῶν τοιούτων συλλήψεων, ὀφείλει ὄχι μόνον νὰ διατάσσῃ τὴν ἀπόλυσιν τῶν οὕτω συλληφθέντων, ἀλλὰ καὶ νὰ καταδιώκῃ τὸ παρανόμως κατακρατῆσαν πολίτην ὄργανον. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχῃ τὴν καλωσύνην, δύναται νὰ ζητήσῃ πληροφορίας περὶ αὐτοῦ τοῦ δημότου Ἀθηναίων, τοῦ κρατουμένου ἐπὶ ὀκτὼ ἤδη ἡμέρας εἰς τὰς φυλακὰς, καὶ διατάξῃ παραχρῆμα τὴν ἀπόλυσίν του. Ὁ πολίτης οὗτος ἦτο ταχυδρομικὸς ὑπάλληλός σας, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἀπελύθη ἐσχάτως, ἐπειδὴ δ’ ἔχει ἐναντία πρὸς τὴν Κυβέρνησιν φρονήματα, ἡ ἀστυνομία τὸν συνέλαβεν ὡς φαυλόβιον καὶ θέλει νὰ τὸν ἐκδιώξῃ. Ἀλλ’ ἐπιτρέπεται κατὰ τὸν νόμον νὰ τὸν ἐκδιώξῃ ἐκ τοῦ δήμου του; Ἐὰν ᾖναι ἔνοχος πράξεώς τινος, ἂς καταδιωχθῇ καὶ ἂς τιμωρηθῇ· ἐὰν ἦτο ἑτεροδημότης, ἐδικαιοῦτο νὰ τὸν ἀποστείλῃ εἰς τὸν δῆμόν του ἡ ἀστυνομία.

§7ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολλοὶ συνάδελφοι κατά τινα τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ καταργήσεως τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Ἀνέμενον τὴν ἀναγραφὴν αὐτοῦ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ τὴν συζήτησίν του, ἵνα ἐξενέγκω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας καὶ περὶ τοῦ στρατοῦ καθόλου· ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν ἦλθεν εἰς συζήτησιν, ἐὰν δὲ δὲν μὲ ἠπάτησε πρόχειρος ἔρευνα, τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς σήμερον, οὔτε εἶναι ἀναγεγραμμένον διόλου. Ἐπειδὴ δὲ πιθανὸν ἡ Βουλὴ νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἀναγράψῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐν τοῖς πρώτοις καὶ νὰ μὴ προέλθῃ εἰς συζήτησιν αὐτοῦ, διὰ τοῦτο εἶμαι ἠναγκασμένος εἰς τὴν πρώτην προσεχῆ συνεδρίασιν (ἐὰν γείνῃ αὔριον ἡ συνεδρίασις, αὔριον, ἄλλως εἰς τὴν πρώτην μετὰ τὴν αὔριον συνεδρίασιν) νὰ φέρω τὸν λόγον περὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας καὶ περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ καθόλου. Τοῦτο κρίνω καθῆκόν μου νὰ ἀναγγείλω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τὸν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος πιθανὸν νὰ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ λάβῃ καὶ προσκομίσῃ μεθ’ ἑαυτοῦ πληροφορίας, διότι αὐτὸς γνωρίζει περίπου ἐπὶ τίνος θέλει στραφῆ ἡ συζήτησις, τὴν ὁποίαν προαγγέλλω.

§8ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔλαβον, κ. Πρόεδρε, μίαν ἀναφορὰν, ὑπογεγραμμένην ἀπὸ πολλοὺς κατοίκους τοῦ δήμου Νωνάκριδος τῆς ἐπαρχίας μου, διὰ τῆς ὁποίας παραπονοῦνται κατὰ τῆς ἐνεργείας τοῦ δημάρχου των, ἀναφορικῶς μὲ τὴν ἐνέργειάν του κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἀναφέροντες ὅτι ὁ δήμαρχος οὗτος πολλὰς καταχρήσεις διέπραξε. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ τῶν καταχρήσεων ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων πολλάκις ὡμίλησα, αἵτινες λαμβάνουσι χώραν κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων καὶ ἰδίως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων. Ὁ δήμαρχος αὐτὸς, ἵνα ἀπαλλάξῃ τοὺς φίλους του τοῦ φόρου καὶ διὰ νὰ ὠφεληθῇ ἐξ ἐκείνων, μετὰ τῶν ὁποίων ἠδυνήθη νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν, ἐνόμισε καλὸν νὰ ἀναγράψῃ ἐν τῷ φορολογικῷ καταλόγῳ τοὺς μὴ ἔχοντας ἐπιτήδευμα, ἵνα ἐπιτύχῃ δὲ τὴν ὁριστικότητα τοῦ καταλόγου, ἐνῷ ἐτοιχοκόλλησεν αὐτὸν εἰς τὴν θύραν τοῦ Δημαρχείου, τὸν ἀπέσπασεν ἀμέσως καὶ ἔκλεισε τὴν θύραν τοῦ Δημαρχείου, καὶ τὴν ἀφῆκε κεκλεισμένην καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς προθεσμίας τῶν ἐνστάσεων. Ὥστε οἱ κάτοικοι, ὅσοι κακῶς ἐνεγράφησαν ὡς ἐπιτηδευματίαι εἰς τὸν κατάλογον, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ λάβωσι γνῶσιν τοῦ καταλόγου καὶ ὑποβάλωσιν ἐγκαίρως τὰς κατ’ αὐτοῦ ἐνστάσεις των· προσέφυγον εἰς τὸ Δημαρχεῖον, καὶ τὸ εὗρον κεκλεισμένον, προσέφυγον εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ δημάρχου, καὶ ἐκείνη ἐδικαιολογεῖτο, ὅτι τὸ γραφεῖον τοῦ δημάρχου εἶναι κεκλεισμένον καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ δώσῃ κἀμμίαν πληροφορίαν· προσέφυγον κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὸν ἔφορον καὶ τὸν παρεκάλεσαν νὰ τοῖς δώσῃ τὸν κατάλογον, ἵνα ἴδωσιν, ἀλλ’ ὁ ἔφορος, δὲν ἠξεύρω διὰ ποίους λόγους, τοὺς ἀπέστειλε πάλιν εἰς τὸν δήμαρχον, ἐπὶ τῇ προφάσει ὅτι δὲν ἔλαβε τὸν κατάλογον, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας ὑποχρεοῦται ὁ δήμαρχος νὰ τὸν ἀποστείλῃ. Ἀπελπισθέντες λοιπὸν οἱ ἄνθρωποι ἀπὸ τὰς ἀρχὰς, ἀπευθύνονται πρὸς τὴν Βουλὴν, καὶ παρακαλοῦσιν αὐτὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ἐξετάσῃ περὶ τούτων καὶ διαταχθῇ ὁ δήμαρχος ἢ ὁ ἔφορος, οἱοσδήποτε κατέχει τὸν κατάλογον, νὰ τὸν ἐπιδείξῃ εἰς αὐτοὺς, ἵνα λάβωσι γνῶσιν. Ὅπως ὅμως ἔλθῃ τελεία ἡ διόρθωσις, πρέπει νὰ τοῖς δοθῇ καὶ ἀνάλογος προθεσμία, ἵνα κάμωσι τὰς νομίμους ἐνστάσεις. Ζητοῦσι περιπλέον οἱ κάτοικοι καὶ τὴν καταδίωξιν τοῦ δημάρχου διὰ τὴν παράβασιν αὐτὴν τοῦ καθήκοντός του καὶ τὰς καταπιέσεις, τὰς ὁποίας κάμνει. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἀναφορᾶς ταύτης καὶ νὰ ἐνεργήσῃ τὸ καθῆκόν του. Ἔλαβον καὶ μίαν ἐπιστολὴν ἐκ τοῦ αὐτοῦ δήμου Νωνάκριδος, ἐν τῇ ὁποίᾳ μοὶ γράφουσιν οἱ κάτοικοι, ὅτι εἰς τὸ χωρίον Χαλκιάνικα τοῦ αὐτοῦ δήμου, τὸ ὁποῖον τὸν μὲν χειμῶνα, ὡς γράφουσι, καὶ ὡς γνωρίζω καὶ ἐγώ, δὲν κατοικεῖται ὑπ’ οὐδενὸς πολίτου, εἰμὴ μόνον ὑπὸ ἑνὸς ἀγροφύλακος, τὸν ὁποῖον μάλιστα παραλαμβάνουσιν ἀπὸ ἄλλο χωρίον, τὸ δὲ θέρος κατοικεῖται ἀπὸ τρεῖς οἰκογενείας, εἰς τὸ χωρίον ἐκεῖνο συνεστήθη γραμματοδιδασκαλεῖον, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται λειτουργοῦν καὶ τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν λειτουργεῖ οὔτε τὸν χειμῶνα οὔτε τὸ θέρος. Εἰς τὸ σχολεῖον αὐτὸ εἶναι διωρισμένος ὡς διδάσκαλος εἷς ἀνεψιὸς τοῦ ἰδίου δημάρχου, καὶ μάλιστα μοὶ γράφουσιν, ὅτι αὐτὸς ὁ δήμαρχος λαμβάνει τὴν μισθοδοσίαν του, διότι ὁ ἀνεψιός του εἶναι ἡλικίας 13 ἐτῶν. Λέγουσι δὲ ἐν ἐπιλόγῳ εἰς τὴν ἐπιστολήν των οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Νωνάκριδος (ἀναγινώσκει)· «Κατὰ τῆς τοιαύτης αἰσχροκερδείας καὶ ἁρπαγῆς τοῦ δημοσίου πλούτου, εἰς τοιαύτας μάλιστα δεινὰς διὰ τὸ ἔθνος περιστάσεις, παρακαλοῦμεν νὰ ὑψώσητε φωνὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ νὰ καταγγείλητε τὸν δήμαρχον, τὸν ψευδῶς θεωροῦντα τὰς καταστάσεις τοῦ μὴ διδάσκοντος γραμματοδιδασκάλου...» διότι ἐξακολουθεῖ, φαίνεται, ὁ δήμαρχος νὰ θεωρῇ τὰς καταστάσεις τοῦ δημοδιδασκάλου, καὶ νὰ πληρόνηται ὁ δεκατριετὴς ἐκεῖνος διδάσκαλος, χωρὶς νὰ κάμνῃ τίποτε. Πλὴν αὐτοῦ μοὶ γράφουσιν, ὅτι καὶ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον τοῦ χωρίου Περιστέρας τοῦ αὐτοῦ δήμου δὲν λειτουργεῖ, διότι ἀπὸ πολλῶν μηνῶν ὁ διωρισμένος ἐκεῖ δημοδιδάσκαλος λείπει εἰς τὴν πατρίδα του, καὶ ἐν τούτοις αἱ μισθοδοτικαὶ καταστάσεις θεωροῦνται τακτικῶς ὑπὸ τοῦ δημάρχου καὶ πληρόνονται, ἂν καὶ δὲν διδάσκει ὁ διδάσκαλος, ἂν καὶ δὲν λειτουργεῖ τὸ σχολεῖον. Ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ ἀναγγείλω ταῦτα εἰς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς, καὶ νὰ τοὺς παρακαλέσω, ἵνα, ἕκαστος τὸ καθ’ ἑαυτὸν, λάβωσι τὰ κατάλληλα μέτρα· καὶ ὁ μὲν κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ φροντίσῃ περὶ τοῦ δημοσίου πλούτου, ὅπως μὴ κατασπαταλᾶται οὕτω, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ζητήσῃ τὴν καταδίωξιν τοῦ δημάρχου, ἐφ’ ὅσον οὗτος παραβαίνει τὸ καθῆκόν του, πιστοποιῶν διὰ τῆς ὑπογραφῆς του καὶ θεωρῶν καταστάσεις δημοδιδασκάλων μὴ διδασκόντων.

§9Δ. Μ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Σᾶς γράφουσιν, ὅτι συνεστήθη ἤδη τὸ γραμματοδιδασκαλεῖον, — διότι εἴπετε ὅτι συνεστήθη ἤδη.

§10ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, γνωρίζω, ὅτι ὁ δήμαρχος Νωνάκριδος εἶναι ἄνθρωπος ἐντιμότατος καὶ ἔχει μεγάλην περιουσίαν, καὶ δὲν ὑποθέτω ποτὲ, ὅτι δήμαρχος τοιοῦτος ἦτο δυνατὸν νὰ περιπέσῃ εἰς καταχρήσεις, διότι εἶναι γνωστὸς καὶ διὰ τὸν χαρακτῆρά του καὶ διὰ τὴν ἠθικότητά του καὶ διὰ τὴν δύναμίν του ἐν τῷ τόπῳ. Τὰ σχολεῖα δὲ ἔχουν συστηθῆ πρὸ πολλοῦ, καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι προπέρυσιν ὁ κ. Πετιμεζᾶς συνέστησεν εἰς τὸ τμῆμα τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως τὴν ἵδρυσιν σχολείου εἰς Χαλκιάνικα μετὰ τῶν συναδέλφων κ. κ. Σταμπουλοπούλου καὶ Λαμπροπούλου.

§11Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§12ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ εἶναι ἀξιέπαινοι, διότι ἐσύστησαν τὸ γραμματοδιδασκαλεῖον. Ἀδικεῖ δὲ τὸν ἑαυτόν του ὁ κ. Πετιμεζᾶς, λέγων ὅτι ὁ δήμαρχος Ρουμπᾶς ἤθελε καταδεχθῆ νὰ σφετερισθῇ τὸν μισθὸν τοῦ δημοδιδασκάλου.

§13Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ ἀναγνώσω τὴν ἐπιστολὴν, ἡ ὁποία ἤθελεν ἀποδείξει τὸ ἐναντίον. Ἰδοὺ τί γράφει: «Τὸ σχολεῖον τοῦτο συνεστήθη τῇ συστάσει τοῦ βουλευτοῦ κ. Φωτήλα, ὅστις προεκάλεσε καὶ τὸν διορισμὸν τοῦ διδασκάλου, χάριν τοῦ φίλου του δημάρχου κ. Ρουμπῆ, τοῦ ὠφελουμένου τὴν μισθοδοσίαν τοῦ διδασκάλου, δεκατετραετοῦς ἀνεψιοῦ του.» Τοῦτο δὲν ἠθέλησα νὰ τὸ εἴπω, διότι ἐνόμιζον, ὅτι, ἂν ὁ κ. Φωτήλας ἐζήτησε τὴν σύστασιν τοῦ σχολείου, τὸ ἔπραξε διότι δὲν ἐγνώριζε τὰ διατρέχοντα, δὲν ἐγνώριζε πόσους κατοίκους ἔχει τὸ χωρίον, πόσους μαθητὰς, καὶ ἐνόμισα ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ διασύρω τὸ ὄνομα τοῦ συναδέλφου. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος ἠθέλησε νὰ ἐπιῤῥίψῃ εἰς ἐμὲ τὴν σύστασιν.

§14ΦΩΤΗΛΑΣ. Διὰ ν’ ἀποδειχθῇ ἡ ἀλήθεια, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ φέρῃ σημείωσιν τοῦ χρόνου τῆς συστάσεως τοῦ σχολείου, ἵνα ἴδῃ ἡ Βουλή, ἂν δὲν συνέστη τῇ συστάσει τῶν κ. κ. Πετιμεζᾶ, Λαμπροπούλου καὶ Σταμπουλοπούλου.

§15ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ καὶ φέρῃ τὴν σημείωσιν τῆς συστάσεως· λυποῦμαι δὲ, διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον ν’ ἀποκρύψω, θὰ τὸ ἀποδείξωσιν ἐπισήμως τὰ ἔγγραφα. Παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ καὶ τὸν διορισμὸν τοῦ γραμματοδιδασκάλου.

§16ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ταῦτα δίδουσιν ἀφορμὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταργήσῃ τὰ ῥουσφετολογικὰ αὐτὰ γραμματοδιδασκαλεῖα, καὶ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν, νὰ τὸ δώσῃ εἰς τοὺς δήμους, χωρὶς νὰ ἐπιβάλλῃ φόρους προσθέτους, ἄνευ ἀνάγκης, ἐπαχθεστάτους, εἰς τὰς οἰκίας μας. Τὰ πλεῖστα τῶν γραμματοδιδασκαλείων εἶναι ἄχρηστα, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πληρόνῃ τὸ Δημόσιον μισθοὺς ἀνυπάρκτων σχολείων.

§17ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρὸ ἡμερῶν ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου Κραθίδος, τὰ ἡμίση τῶν μελῶν αὐτοῦ, συνελήφθησαν δυνάμει ἀποφάσεως, ἐπιβαλλούσης πρόστιμον κατ’ αὐτῶν, καὶ ἤχθησαν εἰς Πάτρας καὶ ἐφυλακίσθησαν. Εἶπον τότε, ὅτι τὸ Συμβούλιον παρανόμως κατεδικάσθη ὑπὸ τοῦ νομάρχου, καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, πῶς ὁ νομάρχης προέβη εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως, ἐνῷ οἱ σύμβουλοι εἶχον κάμει ἔφεσιν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν εἶχεν ἀποφανθῆ, καὶ πῶς ἔμειναν εἰς τὰς φυλακὰς, ἕως οὗ ἀναγκασθῶσι νὰ πληρώσωσι τὸ πρόστιμον, καὶ τότε ἀπελύθησαν, καὶ διατὶ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔλαβε πρόνοιαν περὶ ἀπελευθερώσεώς των, —διότι αὐτοὶ ἀπηλευθερώθησαν μόνοι των.

§18ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ......

§19Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ὑπέδειξα, ὅτι ἡ διοίκησις εἶναι ἡ ἀφορμὴ ὅλου αὐτοῦ τοῦ κακοῦ. Ἡ διοίκησις θέλει νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον πρότασιν περὶ μεταθέσεως τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου, καὶ διὰ τοῦτο, ἐνῷ προσήρχοντο εἰς τὸ Δημαρχεῖον καὶ ἐπερίμενον ἐπὶ 2, 3 καὶ 5 ὥρας καθ’ ἑκάστην, δὲν τοῖς ὑπεβάλλετο ὁ προϋπολογισμὸς, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ πρότασις περὶ μεταθέσεως τῆς ἕδρας τοῦ δήμου. Ἐπειδὴ δὲ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν θέλει νὰ ψηφίσῃ πρότασιν τοιαύτην, ὁ κ. νομάρχης ἐπιβάλλει πρόστιμον, καὶ δυνάμει τῆς ἀποφάσεως τοὺς συνέλαβον ἐντὸς τοῦ Δημαρχείου.

§20ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν γινώσκω τοῦτο.

§21ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ λέγει τὸ τηλεγράφημα.

§22ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Νομίζετε, κύριε Βουλευτὰ, ὅτι δίδω πίστιν εἰς τὰ τηλεγραφήματα, ὅπως δίδετε σεῖς; Ἐγὼ δίδω πίστιν εἰς τὰς ἐπισήμους πληροφορίας.

§23ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοῦ νομάρχου σας;

§24ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Βεβαίως.

§25ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλ’ ἡμεῖς καταγγέλλομεν τὸν νομάρχην. Ὁ νομάρχης εἶναι ὁ κατηγορούμενος. Εἶσθε λοιπὸν δεδικαιολογημένος, λέγων ὅτι δὲν πιστεύετε ἡμᾶς; Καὶ δὲν βλέπετε ὅτι ὁ νομάρχης κατακρατεῖ καὶ τὴν ἔφεσιν τῶν συμβούλων, καὶ τοὺς ἠνάγκασε νὰ πληρώσωσι τὸ πρόστιμον; Εἶναι ταῦτα δικαιολογίαι; Δύνανται νὰ διοικηθῶσιν οὕτω πως οἱ δῆμοι;

§26ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τινὲς τῶν δημοτικῶν συμβούλων τοῦ δήμου Κραθίδος κατεδικάσθησαν ὑπὸ τοῦ νομάρχου Πατρῶν εἰς πρόστιμον 100 δραχμῶν, διότι ἐπὶ τρία ὁλόκληρα ἔτη τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον οὐδέποτε συνῆλθεν, ἵνα συζητήσῃ καὶ ψηφίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν, οὕτω δὲ ὁ δῆμος διῳκεῖτο ἄνευ προϋπολογισμοῦ. Ἐπανειλημμένως προσεκλήθησαν, ὅπως συνέλθωσιν, ἀλλ’ οὐδέποτε συνῆλθον. Ὁ νομάρχης, καθ’ ὅ εἶχε καθῆκον, ἐξήντλησε πᾶν μέσον, ὅπως ἐπαναφέρῃ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους εἰς τὸ καθῆκόν των, ἀλλ’ ἀποτυχουσῶν τῶν προσπαθειῶν του, ἐποιήσατο χρῆσιν τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ὑποδεικνυομένων μέτρων, καὶ κατεδίκασεν αὐτοὺς εἰς πρόστιμον ἑκατὸν δραχμῶν ἕκαστον, ἀπέστειλε δὲ τὴν ἀπόφασιν εἰς τὸν ἁρμόδιον ταμίαν. Ἐζήτησα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ νὰ πληροφορηθῶ, ἐὰν ἐγένετο ἔφεσις κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου, ἀλλὰ τοιαῦτα ἔγγραφα δὲν εὑρέθησαν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Ὁ ταμίας ἐζήτησε τὴν πληρωμὴν τοῦ προστίμου, οἱ σύμβουλοι δὲν ἐπλήρονον καὶ ἐφυλακίσθησαν, ἀφοῦ δὲ οἱ φυλακισθέντες κατέβαλον τὸ πρόστιμον, ἀπελύθησαν. Προσεκλήθησαν ἐκ νέου νὰ συνέλθωσιν, ὅπως ψηφίσωσι τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους, προχθὲς δὲ ἐτηλεγράφησαν οἱ κύριοι δημοτικοὶ σύμβουλοι, ὅτι συνῆλθον, ἵνα ψηφίσωσι τὸν προϋπολογισμὸν, ἀλλ’ ὅτι ὁ κ. δήμαρχος δὲν ὑπέβαλεν εἰς αὐτοὺς προϋπολογισμόν. Ἔχω ἀφορμὴν νὰ πιστεύω, ὅτι πάντα ταῦτα ἐγένοντο ἐκ συμπαιγνίας μεταξὺ δημάρχου καὶ δημοτικῶν συμβούλων. Ἐν τούτοις διέταξα τὸν νομάρχην νὰ ὑποδείξῃ εἰς τοὺς συμβούλους, ὅτι ἠδύναντο, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει τοὺς προηγουμένους προϋπολογισμούς, νὰ προβῶσιν εἰς ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀναμένω δὲ ἤδη τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐνεργείας ταύτης.

§27ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§28ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Τὸ περιστατικὸν αὐτὸ μοὶ ὑπενθυμίζει τὴν παῦσιν τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων. Ἠκούσατε ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι 3 ἔτη ἔχει νὰ ὑποβληθῇ προϋπολογισμὸς τοῦ δήμου Κραθίδος. Ὁ δήμαρχος ἀρνεῖται νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτον, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέχεται αὐτόν, καὶ ὅμως παύει τὸν δήμαρχον Ἀθηναίων, διότι ἠθέλησε νὰ ὑπερασπισθῇ τὰ δικαιώματα τοῦ δήμου του, τὸν δὲ δήμαρχον Κραθίδος, τὸν φίλον του, τὸν καμαρόνει, τοὺς δὲ δημοτικοὺς συμβούλους ὑποβάλλει εἰς πρόστιμον!

§29ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Κραθίδος δὲν συνεδριάζει πρὸ 3 ἐτῶν, ὁ δῆμος ὅμως διοικεῖται ἄριστα, καὶ δὲν πρέπει νὰ παραπονῆται ὁ συνάδελφος, ὅτι παρέλυσεν ἡ διοίκησις τοῦ δήμου, ἕνεκα τοῦ δημάρχου, διότι οὗτος πρὸ 8 μόλις μηνῶν ἐξελέχθη. Ὅτι ὁ νομάρχης συνέλαβε τὰ μέλη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, δὲν εἶναι ἀληθές, διότι ὁ νομάρχης δὲν ἔχει δικαιοδοσίαν νὰ ἐκτελῇ ἐντάλματα. Ὁ νομάρχης ἐπέβαλε χρηματικὴν ποινήν, ὁ δὲ ταμίας, ἐκτελῶν, συνέλαβε τοὺς εἰρημένους συμβούλους, ἀρνουμένους νὰ πληρώσωσι τὸ πρόστιμον, καὶ ἐφυλάκισε. Ὅπως θέλομεν παριστάνομεν τὰ πράγματα, λέγει ὁ συνάδελφος, ὅτι ὁ νομάρχης συνέλαβεν ἐν συνεδριάσει τοῦ Συμβουλίου τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους. Ποῖον δικαίωμα ἔχει ὁ νομάρχης; Ὁ νομάρχης ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του μόνον, τοῖς ἐπέβαλεν ἐπίπληξιν καὶ ἐπὶ τέλους προέβη εἰς τὴν μεγαλειτέραν τῶν ποινῶν, κατὰ τῆς ὁποίας ἔχουν δικαίωμα νὰ κάμουν ἔφεσιν ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπόθεσις. Θὰ συνέλθουν οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι ἐπὶ τέλους καὶ θ’ ἀποφασίσουν.

§30ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ δὲν συνέρχονται;

§31ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διότι τοῖς ἐπιβάλλουν νὰ γνωμοδοτήσουν πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ περὶ τῆς μεταθέσεως τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου.

§32ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἂς γνωμοδοτήσουν κατὰ τῆς μεταθέσεως.

§33ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἁπλοῦ πράγματος, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπεκφεύγει ν’ ἀπαντήσῃ. Δημοτικοὶ σύμβουλοι κατεδικάσθησαν εἰς πρόστιμον, καὶ ἐξεκάλεσαν τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ νομάρχου. Καταγγέλλεται ὁ νομάρχης, ὅτι παρὰ τὸν νόμον, καίτοι λαβὼν ἔφεσιν, ἥτις κατέστησε τὴν ἀπόφασίν του μὴ ἐκτελέσιμον, ἀπέστειλε ταύτην εἰς τὸν ταμίαν πρὸς ἐκτέλεσιν, καὶ οὗτος ἐξέδωκεν ἐντάλματα προσωποκρατήσεως. Δὲν ἐνόησεν ὁ Ὑπουργὸς, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἔφεσις, ὁ νομάρχης εἶναι συνεργὸς ἐγκλήματος παρανόμου προσωπικῆς κρατήσεως κατὰ τῶν ἐκλεκτῶν τοῦ λαοῦ; Ὁ νομάρχης συνετέλεσεν εἰς τὴν παράνομον παρακράτησιν, εἶναι κατηγορούμενος, εἶναι ἀνάξιος πάσης πίστεως. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἀποστείλῃ τὰ ἔγγραφα, ἢ ἐπίσημον πληροφορίαν, ἂν τῷ ἐπεδόθη ἔφεσις ἢ οὔ· ἂν δ’ ἐπεδόθη ἔφεσις, ὁ νομάρχης παρηνόμησε, καὶ διὰ τῶν τηλεγραφημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα δίδετε πίστιν, ζητεῖ νὰ ἐξαπατήσῃ τὴν Πολιτείαν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§35ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, κύριε Πρόεδρε. Τὸ προβεβηκὸς τῆς ἡλικίας μου καὶ τὰ μικρὰ προηγούμενά μου μοὶ ἐπιβάλλουσι νὰ δικαιολογήσω τὴν τελευταίαν ἐν τῇ Βουλῇ στάσιν μου. Ἀπεδοκίμασα καὶ κατεδίκασα ἀείποτε τὴν ἀποχώρησιν, θεωρῶν αὐτὴν ἔκνομον μέσον, ἄρνησιν τοῦ καθήκοντος τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὴν Βουλήν, θεωρῶν αὐτὴν ὅτι καθιστᾷ, ἂν ὄχι ἀδύνατον, βεβαίως ὅμως δυσχερεστάτην τὴν λειτουργίαν τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος. Κατεδίκασα τὴν ἀποχώρησιν, τελεσθεῖσαν ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει, τελεσθεῖσαν ὅτε ἐπρόκειτο περὶ ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν νόμων περὶ ἀφομοιώσεως. Καὶ λυποῦμαι, καὶ λυπεῖται βεβαίως πᾶς πολίτης χρηστὸς διὰ τὴν ἀποχώρησιν ἐκείνην, ἥτις ὑπέδειξεν εἰς τὸν νεαρὸν ἡγεμόνα, ὅτι δὲν σεβόμεθα τὰς συνταγματικὰς ἐλευθερίας, ὑπὲρ ὧν κοπτόμεθα. Ἀπεδοκίμασα τὴν ἀποχώρησιν κατὰ τὰ 1875. Εὑρέθην ἀντιμέτωπος τότε τριῶν ἀνδρῶν, οἵτινες εἶχον μεγαλείτερον κῦρος ἐν τῇ Πολιτείᾳ ἐκείνου, τοῦ ὁποίου ἀντιποιοῦνται ἄλλοι σήμερον. Τοῦ Ζαΐμη, ἐν ὀνόματι τῆς τριανδρίας, δηλοῦντος τοὺς λόγους τῆς ἀποχωρήσεως, ἠγέρθην ἐγὼ, τὸ ἄτομον,—ὡς μ’ ἀπεκάλεσεν ἄλλοτε ὁ Πρωθυπουργὸς,—ὁ Μεσσηνέζης, καὶ διεμαρτυρήθην ἐν ὀνόματι τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν μεγάλων συμφερόντων τῆς Πολιτείας κατὰ τῆς ἀποχωρήσεως ἐκείνης, καὶ ἔμεινα ἐν τῇ Βουλῇ. Δὲν ἴσχυσα νὰ παρεμποδίσω τὸν Βούλγαρην τότε ἀπὸ τὸ τόλμημα τῆς συγκροτήσεως συνεδριάσεως ἄνευ ἀπαρτίας. Ἐδήλωσα τότε, ὅτι ἤμην ἕτοιμος νὰ προσέλθω εἰς τὴν συνεδρίασιν, ἐὰν διὰ τῆς παρουσίας μου συνετελεῖτο ἀπαρτία. Ἀπαρτία δὲν συνετελεῖτο, καὶ ὁ Βούλγαρης ἐπεχείρησε συνεδρίασιν ἄνευ αὐτῆς, καὶ ἐπῆλθον τὰ γνωστὰ γεγονότα. Ἡ ἀποχώρησις ἐκείνη ἔβλαψε σπουδαίως τὴν Πολιτείαν, διότι ἔῤῥιψεν αὐτὴν εἰς στάδιον ἀνωμαλιῶν ὄχι ὀλίγων. Ἀπεδοκίμασα τὴν ἀποχώρησιν κατὰ τὸ 1884· γνωρίζει τοῦτο καλῶς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Ζυγομαλᾶς, διότι τότε πολλὰ μετῆλθεν, ὅπως μὲ πείσῃ νὰ ἀκολουθήσω τότε τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Διεμαρτυρήθην καὶ κατὰ τῆς ἀποχωρήσεως ἐκείνης, καὶ ἔμεινα ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἔπραξα ὅ,τι ἠδυνήθην ὑπὲρ τῆς Πολιτείας, ἀλλ’ οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ ἀποχώρησις ἐκείνη ἔβλαψε σπουδαίως, διότι ἡ Κυβέρνησις τότε, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν βεβιασμένην, οὕτως εἰπεῖν, παρουσίαν της εἰς τὴν ἐξουσίαν, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πράξῃ πολλὰ, τῶν ὁποίων τὰς συνεπείας αἰσθανόμεθα σήμερον. Καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην δὲν κατακρίνω τοὺς μετερχομένους τὴν κωλυσιεργίαν καὶ ἀποχώρησιν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην, ἐκ πεποιθήσεως ἑδραίας, ἀκλονήτου, δὲν παραδέχομαι τὴν ἀποχώρησιν ὡς ἔννομον μέσον. Ἡ ἀποχώρησις, Κύριοι, καθιστᾷ τὴν Ἀντιπολίτευσιν συνυπεύθυνον διὰ τὰς παρεκτροπὰς τῆς Κυβερνήσεως, διότι οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι πολλαὶ τῶν παρεκτροπῶν αὐτῆς εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης πολιτείας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τῆς Κυβερνήσεως εὑρισκομένης εἰς τὴν ἀνάγκην, διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν φιλαρχίαν της, νὰ μετέρχηται τὴν συναλλαγὴν εἰς διαστάσεις, τὰς ὁποίας ἐν τῇ συνειδήσει της βεβαίως ἀποδοκιμάζει, ἀλλὰ μετέρχεται αὐτὴν τὴν συναλλαγὴν πρὸς βλάβην μεγάλην τοῦ τόπου, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι συνυπεύθυνος ἡ Ἀντιπολίτευσις. Οὗτοι εἶναι οἱ λόγοι, δι’ οὓς τηρῶ αὐτὴν τὴν στάσιν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ, οὐδὲ ἐπερίμενα ἐν τῷ τέλει τοῦ πολιτικοῦ μου σταδίου, δι’ ὑπαινιγμῶν, τοὺς ὁποίους ἀπέχω νὰ χαρακτηρίσω, νὰ προσβάλληται ὁ χαρακτήρ μου.

§36ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι!

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς πρώτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν καὶ τίτλων ἀποθηκεύσεως. Τίς ἔχει τὸν λόγον;

§38Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δι’ ὅσων εἶπον χθὲς, κύριοι Βουλευταί, ἀπεδείχθη νομίζω ἐπαρκῶς, ὅτι τὰ σταφιδικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ τὰ ὁποῖα πρόκεινται εἰς συζήτησιν, εἶναι ἀνεπαρκῆ καὶ δὲν δύνανται ποσῶς νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς σημερινὰς τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Δὲν εἶναι ὅμως μόνον ἀνεπαρκῆ τὰ νομοσχέδια ταῦτα· νομίζω ὅτι εἶναι καὶ πολὺ ὕποπτα. Μία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου κ. Φωτήλα ἐπιφύλαξις, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα καὶ χθὲς, ὡς πρὸς τὸν διαγωνισμόν...

§39ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίῤῥησις νὰ γένηται δεκτὸς ὁ διαγωνισμός. Εἴμεθα σύμφωνοι...

§40ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. .. ἡ ἐπιφύλαξις, λέγω, αὕτη ἀποδεικνύει, ὅτι καὶ παρὰ τῷ συναδέλφῳ ἐγεννήθη ὑποψία, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα ὑποκρύπτουσι κἄτι τι. Δὲν εἶναι δὲ μόνον ἡ ἐπιφύλαξις τοῦ συναδέλφου, ἀλλὰ καὶ τὰ λοιπὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ὁρμώμενα, καὶ ἐκεῖνα ὁμοίας προφορικῶς ὑπέβαλον παρατηρήσεις. Δὲν εἶναι τὰ νομοσχέδια ταῦτα μόνον ἀνεπαρκῆ καὶ περιττὰ, διότι δὲν πληροῦσι τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας θέλομεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν, ἀλλ’ εἶναι καὶ ὕποπτα, διότι παρατηρῶ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἰδίως τὸ περὶ σταφιδικῶν ἀποθηκῶν ἐπιτρέπει τὴν ἄδειαν τῆς συστάσεως, κατὰ τὸ δεύτερον ἄρθρον, εἰς μόνον ἀνωνύμους ἑταιρίας.

§41ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αἱ ὁποῖαι ἔχουσι καταθέσει τὸ κεφάλαιον.

§42ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐντεῦθεν ἐγεννήθη ὑποψία, καὶ ἡ ὑποψία ἐνισχύθη ἰδίως ὡς ἐκ τῶν ἐγγυήσεων, αἱ ὁποῖαι παραχωροῦνται. Παραχωρεῖται ὑπὲρ τῆς συστάσεως αὐτῶν τῶν ἀποθηκῶν ἐγγύησις τόκου 5% ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τοῦ καταβληθησομένου κεφαλαίου διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν ἀποθηκῶν. Ὁμοίως καὶ διὰ τὴν σύστασιν τῆς Τραπέζης, τῆς ὁποίας ἐπίσης διὰ διατάγματος θὰ ἐπιτραπῇ ἡ σύστασις εἰς ἑταιρίαν, χορηγεῖται ἐγγύησις ὑπὸ τοῦ Δημοσίου διὰ μέρισμα μέχρις 6% ἐπὶ τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου. Ἀλλὰ κυρίως ἐνισχύεται ἡ ὑποψία, καταδήλων πλέον καθισταμένων τῶν δολίων σκοπῶν, διότι, ὡς εἶπον χθὲς, ἡ ἑταιρία αὕτη δὲν συνιστᾶται, παρὰ μόνον ὅπως χορηγῇ δάνεια ἐπὶ ἐνεχύρῳ σταφιδοκάρπου· ἀλλ’ ἠκούσατε, ὅτι σταφιδόκαρπος ποσῶς δὲν θὰ δοθῇ εἰς ἐνέχυρον εἰς τοιαύτην Τράπεζαν, καὶ ἐν τούτοις ἡ Τράπεζα αὕτη εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ καταβάλῃ μετοχικὸν κεφάλαιον τοὐλάχιστον 5 ἑκατομμυρίων, δύναται δὲ νὰ καταβάλῃ καὶ περισσότερα, 10 καὶ 15 ἑκατομμύρια, ἀφοῦ δὲ καταβληθῇ τὸ κεφάλαιον αὐτὸ, ὑποχρεοῦται νὰ τὸ διαθέσῃ ὅλον μόνον εἰς δάνεια ἐπὶ ἐνεχύρῳ σταφιδοκάρπου· ἠκούσατε δὲ τοῦ συναδέλφου ἐξ Ἠλείας, ὅπου παράγεται ὁ περισσότερος σταφιδόκαρπος, ὅτι οὔτε λίτρα θὰ δοθῇ εἰς ἐνέχυρον. Ἂν λοιπὸν δὲν δοθῇ εἰς δάνεια, τὸ Δημόσιον οὐχ ἧττον θὰ ᾖναι ὑποχρεωμένον νὰ πληρόνῃ 6% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου, θὰ ᾖναι δὲ ὑποχρεωμένον νὰ πληρόνῃ καὶ 5% διὰ τὰ κτίρια, τὰ ὁποῖα θὰ κτισθῶσι, διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς γενικαὶ ἀποθῆκαι. Γνωρίζετε ὅτι αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι ἐν Ἑλλάδι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωσι καλὸν ἀποτέλεσμα, διότι ἐδῶ δὲν ἔχομεν ἐμπόριον διεθνές· ἐδῶ τὸ ἐμπόριον τῆς διαμετακομίσεως εἶναι ἐλάχιστον, ἀλλ’ ὡς σᾶς ἀπέδειξα χθὲς, καὶ σταφιδόκαρπος ἐλάχιστος θὰ ἐναποτεθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας αὐτὰς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ, ἐνόσῳ δὲν ἔχουσι χρήματα πρὸς καλλιέργειαν, νὰ ᾖναι κύριοι τοῦ σταφιδοκάρπου, νὰ ἔχωσι καρπόν, ἵνα δώσωσιν αὐτὸν εἰς τὰς ἀποθήκας. Ἐν τούτοις τὸ Δημόσιον θὰ πληρόνῃ τὰ 6%. Δὲν γνωρίζω τώρα ὁποῖα συμφέροντα θὰ κρύπτωνται ὄπισθεν τῶν συμβάσεων πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν νομοσχεδίων τούτων, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ καταβάλωσι τὰ κεφάλαια, θὰ λαμβάνωσιν ὡρισμένον τόκον καὶ ἴσως–ἴσως θὰ παραμένωσι καὶ τὰ κεφάλαιά των ἀνέπαφα· ἀλλ’ εἴτε διατεθῶσιν, εἴτε δὲν διατεθῶσι ταῦτα, ἡ Κυβέρνησις θὰ ᾖναι ὑπόχρεως, ὡς εἶπον, νὰ πληρόνῃ τὸ 6%. Λοιπὸν ὄχι μόνον εἶναι ἀνεπαρκῆ καὶ ὕποπτα, ἀλλὰ καὶ ἐπιζήμια καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Δημόσιον εἶναι τὰ νομοσχέδια. Εἶναι δὲ καὶ ἐπιβλαβῆ καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ὅσα εἶπον περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ δανείων καλλιεργείας, ἀποδεικνύουσι πόσον ἐπιβλαβῆ εἶναι τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, διότι θὰ τοὺς ὑποχρεώσωσι νὰ ὑποβάλωσι καὶ τὰ παλαιά των βάρη εἰς τὰς δρακοντείους καὶ ἀπανθρώπους διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ, καθὼς εἶπον, ἀντὶ νὰ ἀπαλλαγῶσιν ἀπὸ τὴν τοκογλυφίαν, θέλουσι δώσει περισσότερα ὅπλα εἰς αὐτὴν, ἵνα τοὺς καταθλίψῃ σκληρότερον. Δὲν δύναμαι, Κύριοι, νὰ ἐννοήσω τὴν ἐπιμονὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς πλειονοψηφίας, ἢ τῆς Πολιτείας ἐν γένει,—διὰ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι ἀποδίδω μομφὴν οὐδαμοῦ,—δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν ἐπιμονὴν τοῦ νὰ μὴ θέλῃ νὰ παραδεχθῇ τοὺς λογικοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους προτείνω, τὴν λογικὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν ἐνέχει ἡ πρότασις καὶ τοῦ ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ καὶ ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἐγὼ πέρυσιν ὑπέβαλον, τοῦ νὰ παράσχῃ τὸ Δημόσιον τοὐλάχιστον 2 δρ. κατὰ χιλιόλιτρον ἐκ τοῦ ἐγγείου ἐπὶ τῆς σταφίδος φόρου. Ἐὰν τοῦτο ἐγίνετο, προσετίθετο δὲ καὶ ἐκ μέρους τῶν σταφιδοπαραγωγῶν παροχὴ εἰσφορᾶς ἐκ μιᾶς δραχμῆς κατὰ χιλιόλιτρον, εἰς ἣν εὐχαρίστως ὑποβάλλονται, χάριν τοῦ εὐεργετικοῦ σκοποῦ, μὲ ὅλην τὴν δυστυχίαν, εἰς ἣν περιέστησαν, ἐὰν ταῦτα, λέγω, ἐγίνοντο, θὰ ἐσχηματίζετο κατ’ ἔτος ἓν ποσὸν ἐξ 900,000 δραχμῶν, αἵτινες θὰ ἐπήρκουν πρὸς ἵδρυσιν Τραπέζης, δυναμένης νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς πάσας τὰς ἀνάγκας τοῦ παρόντος καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἐντελῶς τὸ μέλλον τῆς σταφίδος, καθὼς ἐμαρτύρησε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Θηβῶν Βουλευτὴς, ὁ εἰδικώτατος καὶ ἐντριβέστατος περὶ τὰ τοιαῦτα. Καὶ ἐν τούτοις ἀρνεῖται τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐν ᾧ δέχεται ἐγγύησιν ὑπὲρ ἐπιχειρήσεων καθαρῶς κερδοσκοπικῶν, ἀνωφελῶν καὶ ἐπιβλαβῶν μάλιστα πρὸς τὴν σταφίδα, ἐγγύησιν, ἥτις πολλῷ βαρύτερον θέλει ζημιώσει τὸ Δημόσιον. Ἀπέδειξα πολλάκις, ὅτι ἡ ζητουμένη παρ’ ἡμῶν παροχὴ δὲν θέλει ζημιώσει ποσῶς τὸ Δημόσιον· διότι, χρησιμεύουσα μόνον πρὸς ἐγγύησιν διὰ τὴν πίστιν τῆς Τραπέζης, θέλει μείνει πάντῃ ἄθικτος, διότι ἡ τοιαύτη Τράπεζα, κατὰ τὴν γνώμην πάντων τῶν εἰδικῶν εἰς τὰ τοιαῦτα, καὶ αὐτοῦ τοῦ κ. Σκουλούδη, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ζημίας, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ μεγάλα κέρδη, προωρισμένη νὰ καταστῇ ἡ ἰσχυροτέρα καὶ ἀσφαλεστέρα Τράπεζα τῆς Ἀνατολῆς. Τοὐναντίον μάλιστα θέλει ἀποβῆ ὠφέλιμος εἰς τὸ Δημόσιον ἡ ζητουμένη παροχὴ, διότι ὄχι μόνον θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν θεραπείαν τῆς οἰκονομικῆς δυσπραγίας, ὑφ’ ἧς μαστίζεται ἡ χώρα, ἀλλὰ μένουσα ἄθικτος καὶ πολλαπλασιαζομένη κατ’ ἔτος, θέλει ἀποτελέσει καὶ μίαν μεγάλην ἐθνικὴν ἀποταμίευσιν, δυναμένην νὰ χρησιμεύσῃ ποτὲ εἰς ἐκτάκτους ἐθνικὰς ἀνάγκας. Καὶ ὅμως δὲν δέχεται ταῦτα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐν ᾧ δέχεται τὴν πρὸς τοὺς εἰς ἴδια συμφέροντα ἀποβλέποντας ἐπιχορήγησιν, πρὸς βλάβην καὶ τῶν ἐθνικῶν καὶ τῶν τοῦ Κράτους συμφερόντων. Ἐὰν αἱ προτάσεις μου ἐγίνοντο δεκταί, Κύριοι, καὶ ἱδρύετο ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα κατὰ τὸν ἐν τῷ ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθέντι νομοσχεδίῳ διατυπούμενον τρόπον, ἐκτὸς ὅτι διὰ τῆς ἐκδόσεως κτηματογράφων καὶ τῶν λοιπῶν τραπεζιτικῶν μέσων, τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγραφομένων, θὰ ἠδύνατο νὰ πολλαπλασιάσῃ τὰ κεφάλαιά της, καὶ ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς ὅλας τὰς ἀνάγκας καὶ τῆς σταφίδος καὶ τῆς γεωργίας ἐν γένει, μεταβαλλομένη εἰς γενικὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν, ἐκτὸς ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ θὰ ἠδύνατο νὰ ληφθῇ φροντὶς περὶ διακανονισμοῦ τῶν βαρυνόντων τὰς σταφίδας χρεῶν, πρὸς προστασίαν τῆς ἰδιοκτησίας, ἥτις ἀποτελεῖ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ ἠδύνατο περιπλέον νὰ λειτουργήσῃ δι’ αὐτῆς δεόντως καὶ λυσιτελῶς καὶ ταμεῖον ἀμύνης, ὅπερ ἐστὶ τὸ πάντων σπουδαιότατον· διότι, ἐνόσῳ δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον ταμεῖον, τίποτε δὲν γίνεται. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρέπει νὰ φροντίσωμεν ὑπὲρ αὐτῶν τῶν δύο στοιχείων· ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς, βοηθοῦντες τὴν καλλιέργειαν, καὶ ὑπὲρ τῆς διαδόσεως τῆς σταφίδος διὰ τοῦ ταμείου τῆς ἀμύνης. Ὅσοι πονοῦσιν ὑπὲρ τῆς πασχούσης σταφιδοπαραγωγῆς, ὅσοι ἐννοοῦσι τὴν σημασίαν τῆς παραγωγῆς ταύτης καὶ τὸ μέγα ἐπὶ ταύτῃ ἐθνικὸν συμφέρον, ὀφείλουσι νὰ ἀκούσωσι τῆς φωνῆς μου καὶ νὰ ἐπιμείνωσι μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ ἐθνωφελὲς τοῦτο ἔργον. Μὴ ὀχυροῦται κἀνεὶς ὄπισθεν τῶν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ὑποβληθέντων νομοσχεδίων, διότι ταῦτα εἰς τοῦτο κυρίως ἀποβλέπουσιν, εἰς τὸ νὰ ἐμποδίσωσι τὴν ἐπιτυχίαν σωστικοῦ μέτρου, καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς δολιότητος καὶ τῆς κερδοσκοπίας, τῆς δι’ αὐτῶν ἐπιδιωκομένης, παρατίθενται, ὅπως καλύψωσι τὴν εὐθύνην τινῶν, οἵτινες ὑπὸ τὴν πρόφασιν αὐτῶν νομίζουσιν, ὅτι δύνανται καὶ τὴν συνείδησίν των νὰ ἀναπαύσωσι καὶ τὸ καθῆκόν των πρὸς τὰς ἐπαρχίας των νὰ φανῶσιν ὅτι καλῶς τὸ ἐκπληροῦσι. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν ἔχουσι κἀμμίαν ἀξίαν, ὅπως ἔγειναν, καὶ εἶναι ἐντελῶς περιττά. Διὰ τοῦτο ἠναγκάσθην νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ ἐμπαιγμὸς πρὸς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας ἔλαβε σάρκα πλέον δι’ αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων καὶ θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ μᾶς ἄφινον ἐν τῇ δυστυχίᾳ μας, ν’ ἀποθάνωμεν, ἀλλὰ νὰ μὴ ἐμπαιζώμεθα. Δὲν δύναμαι, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἐννοήσω τὴν τοιαύτην τῆς Πολιτείας δυσμένειαν καθ’ ἑνὸς λαοῦ, ὁποῖος εἶναι ὁ τῆς Πελοποννήσου, ὅστις καὶ ἀγῶνας μεγάλους ὑπὲρ τοῦ ἔθνους διεξήγαγε καὶ θυσίας μεγάλας ὑπέστη διὰ τὴν Πολιτείαν, ἥτις, μόλις εἶδεν αὐτὸν περιελθόντα ἀνελπίστως εἰς δυστυχίαν, κωφεύει καὶ δὲν θέλει νὰ λάβῃ ὑπὲρ αὐτοῦ οἶκτον. Διὰ τοῦτο ἠναγκάσθην χθὲς νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρῃ πίνακας ἐδῶ, διὰ νὰ ἴδωμεν τέλος πάντων ποῖοι συνεισέφερον τὰ πλείονα. Ἐκ τῶν πινάκων αὐτῶν ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι πολλαπλάσια αὐτῶν, ἀναλόγως τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἐπλήρωσεν ἡ Πελοπόννησος. Καὶ ἔχει ἀγῶνας ἡ Πελοπόννησος ὑπὲρ τοῦ τόπου τούτου, καὶ ὀφείλει χάριν αὐτῶν τοὐλάχιστον ἡ Πολιτεία νὰ ἔλθῃ εἰς βοήθειαν αὐτῆς. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω αὐτὴν τὴν τακτικὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις, ὅταν ζητῆται παρ’ αὐτοῦ καλόν τι, ἐὰν ἀναγκασθῇ νὰ συναινέσῃ εἰς τοῦτο, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ τὸ περιτυλίξῃ μὲ ἄπειρα κακὰ, ὥστε νὰ τὸ καταστήσῃ κακὸν, ἀντὶ καλοῦ. Ἐνθυμεῖσθε πέρυσι πῶς ἐπολιτεύθη ἐπὶ τούτου καὶ πῶς τὸ ζητούμενον καλὸν ἠθέλησε νὰ τὸ μεταβάλῃ εἰς ὄλεθρον ἡμῶν. Ἐφέτος ἡ αὐτὴ ἔκδοσις, μετεῤῥυθμισμένη καὶ βελτιωμένη. Διὰ τοῦτο, κύριοι Βουλευταὶ, ἠναγκάσθην χθὲς νὰ ὁμιλήσω, ὅπως ὡμίλησα, ὄχι διότι ἠθέλησα νὰ προσβάλω δικαιώματα ἄλλων, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκφράσω τὰ παράπονα ἑνὸς λαοῦ, ὅστις ἐν τῇ δυστυχίᾳ του οὐ μόνον παρορᾶται, ἀλλὰ καὶ ὑφίσταται κατατρεγμὸν, καὶ τὰ παράπονα αὐτὰ ἐξήγειρον τὸν θόρυβον, ὁ ὁποῖος ἔφερε τὰ γνωστὰ λυπηρὰ ἐπακόλουθα. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ εἴπω, ὅτι ἡ κατάστασις, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα ἡμεῖς οἱ Πελοποννήσιοι, καὶ ἐὰν δὲν ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ θυσίαι μας, δικαιολογεῖ, ἂν ὄχι ἄλλο, νὰ ταχθῶμεν τοὐλάχιστον εἰς τὴν αὐτὴν μοῖραν μὲ τὴν Ἑπτάνησον, ἐλαττουμένου τοῦ φόρου, ὃν ἐπὶ τῆς σταφίδος πληρόνομεν· διότι γνωρίζετε, ὅτι ἡ Ἑπτάνησος σήμερον πληρώνει μόνον 14 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον διὰ τὴν σταφίδα, ἐνῷ ἡμεῖς ἐξακολουθοῦμεν νὰ πληρόνωμεν τὸν αὐτὸν φόρον, ἀφοῦ καὶ μὲ τόσους ἄλλους ἐπιβαρυνόμεθα, ἐξακολουθοῦμεν νὰ πληρόνωμεν 16 καὶ 19 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον, ἐνῷ ὁ καρπός, μὴ εὑρίσκων κατανάλωσιν, ἐξηυτελίσθη, καὶ οὕτω ὁ φόρος ἐπιβαρύνει τὸ κεφάλαιον, ἐπιβαρύνει τὴν καλλιέργειαν καὶ ἑπομένως ἀναλογεῖ πρὸς 1,000 καὶ 2,000%. Δὲν θέλετε νὰ μᾶς ἐξομοιώσητε μὲ τὴν Ἑπτάνησον, ἵνα πληρόνωμεν καὶ ἡμεῖς ὅσα καὶ ἐκείνη, τὰ ὑπόλοιπα δὲ τοῦ φόρου χρησιμοποιήσητε διὰ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον προτείνομεν; Ἐλαττώσατε τοὐλάχιστον κατὰ 2 δραχμὰς τὸν φόρον. Δύναται νὰ ὑπάρξῃ δικαιοτέρα ταύτης ἀξίωσις; Καὶ παρεξηγήθησαν οἱ λόγοι μου καὶ τὰ παράπονά μου, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας ἐνόμισεν εὔκαιρον τὴν περίστασιν νὰ ἀναφέρῃ τὰ δικαιώματα καὶ τὰς θυσίας καὶ τοὺς ἀγῶνας τῆς Ἑπτανήσου, ὡς ἂν ἡμεῖς νὰ μὴ εἴχομεν καὶ θυσίας καὶ ἀγῶνας καὶ δικαιώματα. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ δικαιώματα καὶ ὑπέστησαν τὰς θυσίας καὶ τοὺς ἀγῶνας ὑπὲρ τῆς Ἑπτανήσου, δὲν ἔκριναν πρέπον νὰ δράξωνται τῆς ψευδοῦς ταύτης ἀφορμῆς, ἵνα φανῶσιν ὑπερασπισταὶ τῆς Ἑπτανήσου, τῆς παρ’ οὐδενὸς ψεγομένης. Ἀλλὰ, Κύριοι, καὶ ἡ Πελοπόννησος δὲν ἔχει δικαιώματα καὶ θυσίας καὶ ἀγῶνας; Καὶ σᾶς κακοφαίνεται, διότι παραπονούμεθα διὰ τὴν περιφρόνησιν, διὰ τὸν χλευασμὸν, ὁ ὁποῖος γίνεται εἰς τὴν πάσχουσαν Πελοπόννησον; Εἶμαι, κύριοι Βουλευταὶ, ἠναγκασμένος νὰ ἀντιταχθῶ, μὲ ὅσην δύναμιν ὑπάρχει ἐν ἐμοὶ, κατὰ τῆς τοιαύτης ἀδικίας πρὸς τὴν Πελοπόννησον. Καλῶ εἰς βοήθειαν πάντας τοὺς Βουλευτὰς τῆς Πελοποννήσου, καλῶ ἰδίως τοὺς ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν συναδέλφους μου, ἵνα ἑνωθῶσι μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦτον ὑπὲρ τῆς Πελοποννήσου, τῆς οὕτως ἀδικουμένης καὶ περιφρονουμένης. Δηλῶ παῤῥησίᾳ, ὅτι, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ Πολιτεία νὰ φέρηται τόσον ἀδίκως κατὰ τῆς Πελοποννήσου, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀντιταχθῶ κατὰ πάσης ἐργασίας, ἕως οὗ πεισθῇ ἡ πλειοψηφία καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πρέπει νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς τὰ δεινοπαθήματα τῆς Πελοποννήσου, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα καὶ τὸ παρὸν εὐκολύνοντα καὶ τὸ μέλλον ἀσφαλίζοντα. Εἰς τοῦτο καλῶ νὰ μὲ βοηθήσωσι πάντες οἱ συνάδελφοί μου, οἱ ἐκ Πελοποννήσου, διότι ἅπασα ἡ Πελοπόννησος περιφρονεῖται καὶ ἀδικεῖται, ἰδίως δ’ αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι. Νομίζω δὲ, ὅτι εἰς τὴν στάσιν μου αὐτὴν καὶ ἡ Πελοπόννησος ἅπασα θέλει ἐπικροτήσει καὶ πάντες ὅσοι πονοῦσι τὸν ἀτυχήσαντα ἐκεῖνον τόπον.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§44ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δηλῶ, ὅτι θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἶχον τὴν τιμὴν πέρυσι πρῶτος νὰ συστήσω τὴν ἵδρυσιν γενικῶν ἀποθηκῶν.

§45ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. εἰσηγητὴν τῆς ἐπιτροπῆς, τὸν συντάξαντα τὸ νομοσχέδιον, νὰ δηλώσῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δίδει μόνον εἰς τὴν ἀνώνυμον ἑταιρίαν τὸ δικαίωμα νὰ συστήσῃ γενικὰς ἀποθήκας.

§46ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἡμᾶς τοὺς καθημένους εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην δὲν ἐγείρει ἔκπληξιν ἡ τακτικὴ, τὴν ὁποίαν οἱ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀγορεύοντες ἀκολουθοῦσι καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας ἐν ταῖς διεξαγομέναις εἰς τὴν Βουλὴν συζητήσεσιν. Ἡ τακτικὴ αὕτη δὲν εἶναι νέα. Τὴν γινώσκομεν πάντες καὶ ἀπὸ τῆς παρελθούσης συνόδου, τὴν βλέπομεν δὲ καὶ ἐν τῇ συνόδῳ ταύτῃ. Εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν συμφορῶν, αἵτινες ἐπέσκηψαν εἰς τὴν χώραν ἡμῶν, ἰδίᾳ δὲ εἰς ἓν τμῆμα τῆς χώρας. Ἐπιφυλάσσομαι, ἐὰν καὶ ἕτεροι ἐκ τῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως λαλήσωσιν ἐπὶ τοῦ θέματος, νὰ συζητήσω γενικώτερον. Ἐκεῖνο, ὅπερ δὲν δύναμαι ν’ ἀφήσω ἀπαρατήρητον, εἶναι ὅτι πάντοτε οἱ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως λαλοῦντες περὶ τοῦ σταφιδικοῦ θέματος ὑποπτεύονται μηχανοῤῥαφίας. Βεβαίως δὲν τὰς αἰσθάνονται, ἀλλὰ προβάλλουσι φαντασιώδεις ὑπονοίας, διὰ νὰ ἀντιδράσωσι κατὰ τῶν προτεινομένων μέτρων, τὰ ὁποῖα ὁπωσδήποτε θὰ ὠφελήσωσι τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συνεδύαζε τὴν παρακράτησιν μετὰ τῆς χορηγίας ποσοῦ δραχ. 9,000,000, διαθετέων εἰς δάνεια ἐπὶ καλλιεργείᾳ ἐν ταῖς σταφιδοφόραις ἐπαρχίαις. Ὅτε συνήλθομεν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐνταῦθα, πάντες ἐνθυμοῦνται τὴν ἐκ τῆς ὑποτιμίσεως τῆς σταφίδος προκληθεῖσαν ἐξέγερσιν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ὑπεδεικνύοντο δὲ ὑπὸ τῶν κινουμένων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ταύταις δύο μέτρα, ὡς κατάλληλα πρὸς θεραπείαν, ἡ παρακράτησις καὶ ἡ χορηγία δανείων διὰ τὴν καλλιέργειαν. Ἡ Κυβέρνησις ὑπέλαβεν, ὅτι ἡ παρακράτησις ἦτο πόθος πασῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, διότι ἡ δημοσιογραφία τῶν κέντρων τῆς σταφιδικῆς κινήσεως καὶ αἱ δημόσιαι ἐν αὐταῖς συζητήσεις παρίστων τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας ὡς ἀποδεχομένας τὴν παρακράτησιν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπεδεικνύετο ὡς μέτρον μᾶλλον ἐπεῖγον πρὸς πρόληψιν καταστροφῶν κοινωνικῶν ἡ ἐξεύρεσις χρηματικοῦ κεφαλαίου ἐπαρκοῦς πρὸς χορηγίαν δανείων εἰς τοὺς ἀδυνατοῦντας νὰ καλλιεργήσωσι σταφιδοκτήμονας, ἡ Κυβέρνησις κατέβαλε προσπαθείας ἐκτάκτους, ὅπως πιέσῃ μίαν τῶν ἐνταῦθα ἑταιριῶν νὰ ἐξεύρῃ, δανειζομένη παρὰ κεφαλαιούχων, καὶ νὰ χορηγήσῃ εἰς δάνεια ἐπὶ καλλιεργείᾳ ποσὸν 9,000,000. Ὅτε ἦλθε τὸ νομοσχέδιον εἰς συζήτησιν ἐνταῦθα, κατὰ τῆς παρακρατήσεως ἠγέρθη σπουδαία ἀντίδρασις, λόγῳ ὅτι ἦτο μέτρον ἔκρυθμον. Κατὰ τῆς παρακρατήσεως ἐψήφισαν καί τινες ἐκ τῶν ὑποστηριζόντων τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον ἀποκλειστικῶς ἐπρόκειτο νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς δάνεια καλλιεργείας, ἀντεπεξῆλθον πάντες οἱ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ προέβαλον ὡς κυριώτερον κατὰ τοῦ μέτρου ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ ἑταιρία ἐκείνη ἐπρόκειτο νὰ πορισθῇ ἀμύθητα κέρδη, ἐνῷ γνωστὸν ἦτο, ὅτι ἡ ἑταιρία πιεζομένη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προσήνεγκε τὴν μεσολάβησίν της, καὶ ἀνελάμβανε μεγίστας εὐθύνας ἀπέναντι εὐτελεστάτης ἀμοιβῆς. Ἐκ τῶν ὑστέρων δὲ ἐπείσθησαν οἱ ἀντιλέγοντες, ὅτι ἡ Ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων εἶδε μετ’ εὐχαριστήσεως τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁμολογῶ, ὅτι ἦτο λᾶθος τῆς Κυβερνήσεως νὰ φέρῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον, ὅπως ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων, διότι, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτής, αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἐγέννησεν ἐλπίδας εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ χορηγήσῃ κεφάλαια πρὸς καλλιέργειαν καὶ πρὸς θεραπείαν ἑτέρων βιωτικῶν ἀναγκῶν...

§47ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§48ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπετέ τι ἄλλο ἐκφραστικώτερον, ὅτι εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἰδίως ὀφείλεται τὸ γεγονός, ὅτι αἱ πάσχουσαι σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι στρέφουσιν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους τὰ βλέμματά των πρὸς αὐτὴν καὶ πρὸς τὴν Βουλήν.

§49ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον, ὅτι ὑπεδείξατε τὴν παρακράτησιν, ἐνῷ εἶσθε οἱ πρῶτοι, οἱ ὁποῖοι δὲν πιστεύετε εἰς αὐτήν.

§50ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς τὴν παρακράτησιν ἐψηφίσαμεν, διότι ἐπιστεύομεν εἰς αὐτὴν ὡς δυναμένην νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ζήτησιν καὶ ὑπερτίμησιν τῆς σταφίδος. Ἐν τῇ προηγουμένῃ συνόδῳ ταῦτα συνεζητήθησαν διὰ μακρῶν, οὐδεὶς δὲ ἀγνοεῖ, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐξηγέρθη καὶ κατὰ τοῦ μέτρου τῆς παρακρατήσεως καὶ ἰδίως κατὰ τοῦ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προβληθέντος συνδυασμοῦ πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ κεφαλαίου τῶν δραχμῶν 9,000,000. Τίς ἐξ ὑμῶν ἐλησμόνησε τὰς τῶν ῥητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως αἰτιάσεις κατὰ τοῦ συνδυασμοῦ τούτου, ὃν παρίστανον ὡς δημιουργοῦντα καταχρήσεις καὶ ἀθεμίτους ὠφελείας ὑπὲρ ὡρισμένων προσώπων; Ὡς ἦν ἑπόμενον, ἡ Κυβέρνησις παρῄτησε τὸν συνδυασμὸν τοῦτον, ὑπὲρ οὗ τοσοῦτον εἶχε μοχθήσει, καί, ἀποσπάσασα ἐκ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου τὰς ἀφορώσας εἰς τὴν χορηγίαν δανείων ἐπὶ καλλιεργείᾳ διατάξεις, προέβαλε πρὸς συζήτησιν εἰδικὸν περὶ παρακρατήσεως νομοσχέδιον. Καὶ τοῦτο ὅμως δι’ ἀσθενοῦς πλειονοψηφίας ἀπεῤῥίφθη. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης γινώσκομεν πάντες τὰ συμβαίνοντα εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Ἡ καλλιέργεια ἐγένετο, ἔστω καὶ ἀτελῶς. Ἡ παραγωγὴ τοῦ λήγοντος ἔτους δὲν ὑπῆρξε κατωτέρα τῆς τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἡ Γαλλία ἔκλεισεν ἑρμητικώτερον τὰς θύρας τῶν ἀγορῶν αὐτῆς ὡς πρὸς τὴν σταφίδα· ἔμεινεν ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς καταναλώσεως ἀπόθεμα ἐκ τῆς παραγωγῆς τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἡ προσφορὰ κατέστη ἀσυγκρίτως ἀνωτέρα τῆς ζητήσεως. Ἐντεῦθεν ἡ ἀζητησία καὶ ἡ παρομαρτοῦσα ταύτῃ ὑποτίμησις ἔλαβον μείζονας διαστάσεις. Ἐντεῦθεν δὲ τὰ παράπονα ἐγένοντο ζωηρότερα, οἱ ὁπωσδήποτε στενοχωρούμενοι πληθυσμοὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ὑπέλαβον, ὅτι ἡ Πολιτεία ὑποχρεοῦται νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς καὶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς θυσίας χάριν αὐτῶν. Ὡς ἐκ τούτου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν ἔστρεψαν πάντες τὰ βλέμματα, καί τινες, γαλβανιζόμενοι ὑπὸ τῆς δημοσιογραφίας, τινὲς δὲ ὑπὸ τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ὑπέλαβον ὅτι μόνη ἡ Πολιτεία ὑπέχει τὰς εὐθύνας τῆς χορηγίας δανείων ὑπὲρ τῆς καλλιεργείας ἐν ποσότητι 10 ἢ 15 ἑκατομμυρίων, ὡσανεὶ τὸ πρῶτον νῦν ἡ σταφὶς ἔπαθε. Καὶ εἰς ἐποχὰς προγενεστέρας ἡ σταφὶς ὑπέστη καταστροφὰς καὶ περιπετείας, ὁτὲ μὲν ἕνεκεν νόσου ἐπισκηψάσης εἰς τὰς σταφιδαμπέλους ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ὁτὲ δὲ ἕνεκεν ὑποτιμήσεως τοῦ προϊόντος, προελθούσης ἐξ ἐμπορικῆς κρίσεως ἢ ἐξ ἄλλων αἰτίων. Καὶ ὅμως οὐδέποτε εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας προήχθη ἢ ὑπεστηρίχθη ἡ ἰδέα, ὅτι ἡ Πολιτεία εἶναι ὑπόχρεως νὰ παράσχῃ εἰς αὐτὰς τὰ μέσα τῆς καλλιεργείας. Ἐτύγχανον ὑπάλληλος οἰκονομικὸς κατὰ τὸ ἔτος 1855 ἐν Αἰγιαλείᾳ, ὅτε ὁ μακαρίτης Παναγιωτόπουλος, πατὴρ τοῦ νῦν ἐξ Αἰγιαλείας ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, μετερχόμενος τὸν σταφιδέμπορον, μὲ ἐκάλεσε μίαν ἡμέραν εἰς τὸ γραφεῖόν του καὶ μοὶ ἔδειξε τὰ κατάστιχά του, ἐκ τῶν ὁποίων ἐφαίνετο ὅτι εἶχε λαμβάνειν παρὰ σταφιδοκτημόνων περὶ τὰς 950 χιλιάδας δραχμῶν, ἐθεώρει δὲ ἅπαν τὸ ποσὸν τοῦτο ἀπολεσθὲν, ὡς ἐκ τῆς πενίας, εἰς ἣν εἶχον περιέλθει οἱ σταφιδοκτήμονες ἕνεκεν τῆς νόσου τῶν σταφιδαμπέλων. Τοιαύτη ἦτο τότε ἡ κατάστασις· ἐν τούτοις εἰς οὐδενὸς τὴν διάνοιαν ἐπῆλθεν ἡ ἰδέα, ὅτι πρέπει ἡ Πολιτεία νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς, νὰ παράσχῃ τὰ μέσα τῆς καλλιεργείας ἢ μᾶλλον τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως καὶ ἐπαρκείας αὐτῶν διὰ τὰς ἀνάγκας τὰς βιωτικάς, πρὸς ἃς οὗτοι ἐξῳκειώθησαν ὡς ἐκ τῶν παρελθουσῶν εὐτυχῶν ἐσοδειῶν τοῦ προϊόντος των. Συνηντήθημεν πάλιν κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην, καθ’ ἣν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ὑπέλαβον, ὅτι ἦτο προσῆκον καὶ πάλιν νὰ ἀνακινηθῇ τὸ θέμα τῆς παρακρατήσεως, ἣν ὅμως μετὰ προκληθεῖσαν διεξοδικὴν συζήτησιν καὶ πάλιν ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἀπέκρουσεν. Εἴδομεν συνάμα τότε Βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ παρελθὸν εἶχον ὑποβάλει ἀχώνευτον νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, νὰ ζητήσωσι ν’ ἀναγραφῇ νῦν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Εἴδομεν νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων προὐτείνετο τίποτε ὀλιγώτερον ἢ παρακράτησις τῶν χρημάτων τοῦ Δημοσίου, ἐπιβολὴ φόρων, σχηματισμὸς ταμείου ἀμύνης καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα δὲν προεβλήθησαν σπουδαίως, ἀλλὰ πρὸς σκοποὺς δημαγωγικούς. Ἐκ τῆς συστάσεως ταμείου ἀμύνης δὲν θὰ σωθῇ βεβαίως ἡ σταφὶς, διότι ἡ κερδοσκοπία, τὸ ἐμπόριον καὶ ἐν γένει οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἰδιῶται δύνανται νὰ φροντίσωσι περὶ ἀγορῶν καταναλώσεως, διότι ἡ ἐμπορία ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἀρκετὰ νοήμων καὶ πανταχοῦ ἔχει τοὺς πράκτορας αὐτῆς. Ἕν νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ἐζητήθη ἡ ἀναγραφὴ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, προέβαλλε τὴν σύστασιν Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐκ δεκαπέντε ἑκατομμυρίων. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Καλαβρύτων, ὅστις ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι μὲν καλὸς δικηγόρος, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐντριβὴς εἰς τὰ οἰκονομολογικὰ καὶ τραπεζικὰ θέματα, διότι ὑπολαμβάνει τὴν εὕρεσιν τῶν κεφαλαίων εὐχερῆ καὶ τὴν Πολιτείαν πρόχειρον εἰς μεγάλας θυσίας. Προτείνει νὰ συστηθῇ Τράπεζα μετὰ κεφαλαίου 15,000,000, χρησιμοποιηθησομένου εἰς δάνεια πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας. Προτείνει τὴν ἐπιβολὴν φόρου προσθέτου ἐπὶ τῆς σταφίδος, καὶ προσποιεῖται τὸν λησμονοῦντα, ὅτι συνδεόμεθα διὰ συμβάσεως μετὰ τῆς Ἀγγλίας καὶ ἔχομεν ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι αὐτῆς νὰ μὴ αὐξήσωμεν τὴν φορολογίαν. Προτείνει νὰ δίδῃ εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν τὸ Κράτος ποσὸν δραχμῶν δύο κατὰ χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν ἐκ τοῦ ὑφεστῶτος φόρου, καὶ συνάμα νὰ ἐπιβληθῇ ὑπὲρ τῆς αὐτῆς Τραπέζης νέος φόρος ἐκ δραχμῶν 2 κατὰ χιλιόλιτρον εἰς βάρος τῶν σταφιδοκτημόνων. Οἱανδήποτε καὶ ἂν θελήσητε νὰ δώσητε ὄνομα εἰς τὰς ἐπιβαλλομένας διὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ φορολογικὰς ἐπιβαρύνσεις τῆς σταφίδος, εἶναι πάντοτε ἐπιβολὴ φόρου καὶ δύναται νὰ ἔχῃ συνεπείας ἐπιβλαβεστάτας. Συζητουμένων τῶν προτάσεων τούτων ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, εὑρέθη εἷς συνάδελφος, ὅστις ἐξ ἀγαθῆς προαιρέσεως εἶπεν, ὅτι, ἂν αἱ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ ἐκ Καλαβρύτων κ. Βουλευτοῦ ἀναγραφόμεναι φορολογικαὶ εἰσφοραὶ κατετίθεντο εἰς μίαν Τράπεζαν, καὶ κατετίθεντο οὐχὶ δι’ ἓν ἢ δύο ἔτη, ἀλλὰ δι’ ὅλον τὸν χρόνον τῆς συστάσεως τῆς Τραπέζης, ἠδύνατο νὰ εὑρεθῇ τὸ κεφάλαιον τὸ πρὸς σύστασιν τῆς Τραπέζης ταύτης ἀναγκαιοῦν. Πράγματι, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ τοῦτο, θὰ εἴχομεν ἐνώπιον ἡμῶν ἓν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἤθελεν ὑποχρεοῦσθαι τὸ Δημόσιον νὰ συνεισφέρῃ ἑξακοσίας χιλιάδας ἢ ἑπτακοσίας χιλιάδας δραχμῶν κατ’ ἔτος, νὰ τὰς συνεισφέρῃ δὲ οὐχὶ, ὡς εἶπον, δι’ ὀλίγα ἔτη, ἀλλὰ διὰ 36 ἔτη, κατὰ τὸ διάστημα τῶν ὁποίων ὑπολογίζεται ὅτι οἱ δανεισταὶ ἤθελον ἀναλάβει τὰ κεφάλαιά των διὰ δόσεων περιεχουσῶν τὸν τόκον καὶ τὸ χρεωλύσιον. Ἀλλ’ ἂν οὕτως ἐνομοθετοῦμεν, οὐδὲν ἕτερον ἠθέλομεν καθιερώσει ἢ καθαρὰν ἁρπαγὴν τῶν χρημάτων τοῦ Δημοσίου, διότι τὸ Κράτος ἤθελε καταθέσει ποσὸν 22,000,000, λογιζομένων καὶ τῶν τόκων, ἀντὶ καταβεβλημένου ὑπὸ τῶν ἱδρυτῶν τῆς Τραπέζης ποσοῦ ἐκ δραχ. 10,000,000. Καὶ ἐνεθουσιάσθησάν τινες ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἰδίως οἱ εἰς τὰς τάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀνήκοντες, οἵτινες ὑπελόγιζον εἰς ἀντίδρασιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς μὴ ἀποδεχθησομένης τὸ σύστημα τοῦτο· γινώσκομεν μάλιστα, ὅτι εἴς τινα ἐφημερίδα, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ ἓν τῶν τμημάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀνεγράφη, ὅτι ὁ ὑποβαλὼν τὴν ἰδέαν ἐξ ἀγαθῆς προαιρέσεως, ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ ἐγὼ, ὅστις διετέλουν εἰσηγητὴς, ἐπεδείξαμεν διὰ τῆς προτάσεως ταύτης ἰδιοτελῆ συμφέροντα. Διετέλουν ἐκ τῶν προτέρων πεπεισμένος, ὅτι, οἱονδήποτε καὶ ἂν ὑπεβάλλομεν σχέδιον, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἤθελεν ἐξεγερθῆ ἐναντίον ἡμῶν· ἐὰν δὲ ὑπεβάλλομεν τὸ περὶ συστάσεως Τραπέζης Σταφιδικῆς διὰ τῶν εἰσφορῶν, τότε δὴ τότε ἤθελον ἐξεγερθῆ πάντες οἱ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, λέγοντες εἰς ἐμὲ ἢ τὸν προτείνοντα τὸ σύστημα τοῦτο Βουλευτὴν, ὅτι ὄπισθεν τῆς προτάσεως κρύπτονται σκοποὶ κερδοσκοπικοί, οἱ δὲ προβάλλοντες αὐτὴν οὐδὲν ἕτερον ζητοῦσιν ἢ ἡ Βουλὴ νὰ γείνῃ τὸ ὄργανον κερδοσκοπικῶν σχεδίων. Ἐν τῇ καταστάσει ταύτῃ ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειονοψηφίαν, τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων ἀποσχόντος, μετὰ ὥριμον μελέτην ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιά τινα νόμων, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν θὰ λύσωσι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ῥιζικῶς, ἀλλὰ βεβαίως θὰ ὠφελήσωσι καὶ θὰ διευκολύνωσι τοὺς σταφιδοκτήμονας. Ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον ἡ ἐπιτροπὴ νὰ προβάλῃ τὴν σύστασιν γενικῶν ἀποθηκῶν, τὰς ὁποίας ἡ Γαλλία τὸ πρῶτον κατὰ τὸ 1848 ἠθέλησε νὰ συστήσῃ, ἕνεκα τῆς δυσχεροῦς θέσεως, εἰς ἣν εὑρέθη τότε τὸ ἐμπόριον αὐτῆς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων εἶπεν, ὅτι ἡ πρότασις ἡμῶν εἶναι ἀντιγραφὴ τοῦ Γαλλικοῦ νόμου· βεβαίως δὲν εἶναι ἀντιγραφὴ τοῦ Γαλλικοῦ νόμου, ἀλλὰ διατάξεις τινὲς ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ νόμου περιελήφθησαν ἐν αὐτῇ. Ἡμεῖς δὲν ἰσχυρίσθημεν, ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ καταρτίσωμέν τι τέλειον ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας, χωρὶς νὰ προστρέξωμεν εἰς τὰ νενομοθετημένα παρὰ τοῖς ἔθνεσιν, ἅτινά εἰσι μᾶλλον ἡμῶν προηγμένα ἐμπορικῶς. Ὅταν δὲ ἔλθῃ ἡ ἐπὶ τοῦ σχεδίου ἡμῶν συζήτησις, θέλομεν δεχθῆ βεβαίως πᾶσαν τροποποίησιν, δυναμένην νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς σκοπιμοτέραν διαῤῥύθμισιν τοῦ νόμου. Ἐνομίσαμεν δὲ, ὅτι ἐν ἀρχῇ εἶναι δυνατὸν νὰ προσέλθῃ ἀρωγὸν τὸ Κράτος, καὶ νὰ ἐγγυηθῇ ὑπὲρ τῶν σταφιδαποθηκῶν καὶ μόνον ὑπὲρ μιᾶς σταφιδαποθήκης ἀνεγειρομένης ἐν ἑκάστῃ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν.

§51ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει περὶ ὅλων τῶν σταφιδαποθηκῶν.

§52ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Τὸ ἄρθρον 27 ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ὑπὲρ τοῦ καταβληθέντος ὑπὸ τῆς κατὰ τὸν νόμον τοῦτον λαβούσης τὴν ἄδειαν ἑταιρίας χρηματικοῦ κεφαλαίου πρὸς ἀνίδρυσιν ἀποθήκης, εἴτε εἰδικῶς προωρισμένης πρὸς ἀποταμίευσιν σταφίδος, εἴτε προωρισμένης μὲν καὶ πρὸς ἀποταμίευσιν ἄλλων εἰδῶν, ἀλλ’ ἐχούσης ἐπαρκῆ, ἀναλόγως τῆς πόλεως, ἐν ᾗ ἱδρυθήσεται, χῶρον πρὸς ἀποταμίευσιν σταφίδος, ἐγγυᾶται τὸ Κράτος τόκον μέχρι 5% ἐτησίως καὶ ἐπὶ χρονικὴν περίοδον μὴ ὑπερβαίνουσαν τὰ 25 ἔτη.»

§53ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἄλλων εἰδῶν.

§54ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον εὔληπτον, ὥστε φρονῶ ὅτι καταχρῶμαι τῆς νοημοσύνης σας, ἐὰν ἐπιμείνω ἀναπτύσσων τὸ κείμενον περισσότερον. Ἐπρόκειτο περὶ μόνον τῶν σταφιδαποθηκῶν, ἀλλ’ ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι εἴς τινας πόλεις, ἐν Πάτραις π. χ., δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ ἡ ἀποθήκη καὶ δι’ ἄλλα εἴδη· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐσκέφθημεν ὅτι, ἐὰν ἦναι δυνατὸν ἡ συστηθησομένη ἀποθήκη νὰ ἔχῃ ἐπαρκῆ χῶρον πρὸς ἀποταμίευσιν σταφίδος, καὶ περισσεύοντα χῶρον, ὅπως περιλάβῃ καὶ ἄλλα εἴδη, προσφέρεται ὑπηρεσία πολύτιμος εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἐμπόριον. Ἀλλ’ ὁ σκοπὸς τῆς ἐπιτροπῆς ἐν τῇ καταρτίσει τοῦ νομοσχεδίου ἀφορᾷ κυρίως εἰς τὴν ἀποταμίευσιν τῆς σταφίδος...

§55ΡΑΛΛΗΣ. Τότε εἶναι κακὴ ἡ διατύπωσις.

§56ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Προεῖπον, ὅτι ἡμεῖς θὰ δεχθῶμεν πᾶσαν τροποποίησιν καὶ ἐκεῖθεν καὶ ἐντεῦθεν, ἐὰν αὕτη δύναται νὰ συμβάλῃ εἰς βελτίωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Οὐδεμίαν κατ’ ἀκολουθίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ διατυπώσωμεν εὐκρινέστερον τὴν περὶ ἧς πρόκειται διάταξιν, ἀρκεῖ νὰ κατορθώσωμεν τὴν ἐπιψήφισιν ἑνὸς θεσμοῦ, ἀρτίου ὅσον ἔνεστιν. Ἀλλ’ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συνεζητήθη καὶ τὸ θέμα, ἐὰν πρέπῃ ἡ ἄδεια πρὸς σύστασιν γενικῆς ἀποθήκης νὰ δίδωται μόνον ὑπὸ τὰς διατυπώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγράφονται, ἢ καὶ ἄλλως. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, εἶναι προτιμότερον νὰ ὑφίστανται αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον, διότι οὕτω φρονῶ, ὅτι θέλει εὑρεθῆ ὁ κατάλληλος πρὸς ἀνίδρυσιν ἀποθηκῶν ἀξίων τοῦ ὀνόματος. Ἀλλὰ προσθέτω, ὅτι οὐδεμίαν ἔχομεν δυσκολίαν νὰ δεχθῶμεν τὸν συναγωνισμὸν καὶ νὰ δώσωμεν τὴν ἀνίδρυσιν τῶν ἀποθηκῶν εἴτε ἄνευ τόκου εἴτε μὲ τόκον μέχρι 5%. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας κατέκρινε τὸ νομοσχέδιον, διότι τὴν ἄδειαν πρὸς ἀνίδρυσιν τοιούτων ἀποθηκῶν τὴν χορηγεῖ εἰς ὑφισταμένην ἢ συστηθησομένην ἀνώνυμον ἑταιρίαν. Ὁ λόγος εἶναι εὐεξήγητος. Ἡ ἐπιτροπὴ ὡρμήθη ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει νὰ ζητηθῇ παρ’ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ συστήσῃ ἀποθήκην, ἐπαρκὴς ἐγγύησις, ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἀσφάλειαν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θ’ ἀποταμιεύσῃ ἐν τῇ ἀποθήκῃ τὸ προϊόν αὑτοῦ. Βεβαίως δὲν ἐζητήσαμεν ἀνώνυμον ἑταιρίαν μετὰ μεγάλου κεφαλαίου· δύναται δὲ καὶ εἷς κεφαλαιοῦχος, ἀναλαμβάνων τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συστήσῃ ἑταιρίαν, νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον· διότι, ὅταν ὑπάρχῃ ἀνώνυμος ἑταιρία διαχειριζομένη τὰ τῆς γενικῆς ἀποθήκης, ἔχετε τὸν ἔλεγχον εὐχερῆ. Τὸ δικαίωμα δὲ τῆς ἀνεγέρσεως καὶ συντηρήσεως γενικῆς ἀποθήκης χορηγεῖται ἄνευ περιορισμοῦ τινος· δύναται κατ’ ἀκολουθίαν μία ἑταιρία νὰ συστήσῃ ἀποθήκην ἐν Πάτραις, ἑτέρα ἑταιρία ἐν Βώλῳ, ἑτέρα ἐν Μεσσηνίᾳ, ἑτέρα ἐν Ἠλείᾳ, διότι φυσικώτατον εἶναι ἐν ᾧ τόπῳ διαμένουσί τινες κεφαλαιοῦχοι νὰ συστήσωσι μίαν ἑταιρίαν μὲ κεφάλαιον 1,000,000, ἢ 500 χιλιάδων δραχμῶν, καὶ νὰ συστήσωσι μίαν ἀποθήκην, ἡ ὁποία τοσαῦτα ὑπόσχεται καλά. Λοιπὸν καὶ τὸν διαγωνισμὸν δυνάμεθα ἄριστα ν’ ἀναγράψωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ τῆς ἀνωνύμου ἑταιρίας τὴν σύστασιν νὰ καταστήσωμεν εὐχερῆ, ὅταν προστεθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι ἡ παραχώρησις γίνεται καὶ εἰς ἄτομα ἀναλαμβάνοντα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συστήσωσι τοιαύτην. Ὅσα εἶπον αἴρουσι τὰς ἀπορίας, τὰς ὁποίας οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες εἶχον. Ἐπὶ τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου, τοῦ ἀφορῶντος εἰς σύστασιν Σταφιδικῆς Τραπέζης, τὰς αὐτὰς ἐνστάσεις προέβαλον, ὅτι καὶ ὄπισθεν αὐτῆς τῆς συστάσεως τῆς Τραπέζης ἐνεδρεύουσι πάλιν μηχανοῤῥαφίαι τραπεζικαὶ, πάλιν κερδοσκοπίαι, δὲν ἠξεύρω ποῖαι· οἱ προαγορεύσαντες εὗρον, ὅτι ἡ ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν προσφέρει τὸ Κράτος, εἶναί τι τερατῶδες, καίτοι ἐκηρύχθησαν ὑπὲρ τοῦ σχεδίου ἐκείνου, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἐπρόκειτο ἐγγύησιν νὰ δώσῃ τὸ Κράτος, ἀλλὰ μεγίστην χρηματικὴν ἐπιχορήγησιν ἐπὶ τεσσαρακονταετίαν σχεδόν. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης· ἐνταῦθα ἐσκέφθημεν, ὅτι, ἂν ἐπρόκειτο, εἰς οἵαν εὑρισκόμεθα κατάστασιν, νὰ νομοθετήσωμεν μόνον τὴν σύστασιν Σταριδικῆς Τραπέζης, ἄνευ ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους, δὲν ἤθελον εὑρεθῆ τὰ ἀναγκαῖα κεφάλαια. Πᾶσα ἐποχὴ ἔχει διάφορον πίστιν, ἐμπορικήν τε καὶ δημοσίαν. Ἐν αὐτῇ τῇ ἐποχῇ, ἂν οἱαδήποτε ἤθελε παρουσιασθῆ ἑταιρία, ἢ μᾶλλον ἂν ἤθελε παρουσιασθῆ ἡ ἰδέα ἑταιρίας σκοπούσης νὰ χορηγήσῃ τοιαῦτα δάνεια, κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου καὶ κατὰ τὴν ἐκτίμησιν καὶ τῶν καλῶς γινωσκόντων τὰ παρ’ ἡμῖν χρηματιστικά, εἶναι ἀδύνατον νὰ συστηθῇ τοιαύτη. Ἐσκέφθημεν ἑπομένως, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ σύστασις τῆς Τραπέζης ταύτης εἶναι χρήσιμος ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις, ἐπειδὴ διὰ ταύτης θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσωσιν ἀμέσως αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι καὶ ἀμέσως νὰ γένωνται γνωστὰ καὶ καταφανῆ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ μέτρου τούτου, ἔπρεπεν ὑπὲρ τῆς Τραπέζης ταύτης νὰ προσφέρῃ τὴν ἐγγύησίν του τὸ Κράτος· ἔχομεν ὅμως τὴν πεποίθησιν, ὅτι τῆς ἐγγυήσεως ταύτης ἐλαχίστη γενήσεται ἐν τῇ ἐφαρμογῇ χρῆσις. Εἶναι πιθανὸν κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη νὰ εὑρεθῇ ἠναγκασμένον τὸ Κράτος νὰ συμπληρώσῃ διὰ τῆς χρηματικῆς χορηγίας τὸν πληρωτέον τόκον. Βεβαίως ὅμως, ὅταν καλῶς ὀργανωθῶσιν αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι, θέλουσιν ἀποδίδει κέρδος 6%, βεβαίως δὲ τὸ Κράτος δὲν θέλει ὑφίστασθαι οὐδὲ λεπτοῦ δαπάνην ὑπὲρ αὐτῶν. Ὅπως δὲ βλέπετε, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγράφεται διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὅταν εἰς διάστημα δέκα ἐτῶν συνεχῶν ὁ μέσος ὅρος τοῦ μερίσματος τοῦ διανεμηθέντος εἰς τοὺς μετόχους ἤθελεν ὑπερβῆ τὰ 6%, παύει πᾶσα ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἂν πράγματι οἱ ὁμιλήσαντες κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, οἵτινες ἐνδιαφέρονται ὑπὲρ τῆς λειτουργίας τοῦ θεσμοῦ τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, νομίζωσιν, ὅτι ὑπάρχουσι κεφαλαιοῦχοι, δυνάμενοι ἄνευ ἐγγυήσεως τοιαύτης τοῦ Κράτους νὰ συστήσωσι Σταφιδικὰς Τραπέζας, τὸ ἐπ’ ἐμοί, οὐδεμίαν ἤθελον ἔχει δυσκολίαν, ἤθελον μᾶλλον ἐνθουσιασθῆ διὰ τὴν πρότασιν αὐτήν, καὶ ἑπομένως ἤθελον συναινέσει νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις, καθ’ ἣν τὸ Δημόσιον ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς ἐγγυήσεως. Τὸ τρίτον νομοσχέδιον τὸ ἐχαρακτήρισεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Καλαβρύτων ὡς σκοποῦν νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν τοκογλυφίαν. Ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι οἱ ἀναγνώσαντες τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἤθελον διαγνώσει τὸν σκοπὸν τοῦ μέτρου καὶ ἤθελον, ὡς καὶ ἐγώ, μορφώσει τὴν γνώμην, κατόπιν τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας τὸ τρίτον νομοσχέδιον ἀναγράφει περὶ τῶν ἐπὶ καλλιεργείᾳ δανείων, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν νόμον εἶναι δυνατὸν καὶ αἱ Τράπεζαι παρ’ ἡμῖν καὶ κεφαλαιοῦχοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον φοβοῦνται νὰ χορηγήσωσι δάνεια ἐπὶ καλλιεργείᾳ, ν’ ἀποκτήσωσι τὸ θάῤῥος τῆς χορηγίας τοιούτων. Ἐγὼ γινώσκω εἰς σταφιδοφόρον ἐπαρχίαν, τὴν μᾶλλον πάσχουσαν, ἰδιώτας, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι κεφάλαιά τινα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ χορηγήσωσιν εἰς δάνεια ἐπὶ καλλιεργείᾳ, ἀλλὰ φοβοῦνται, ὅτι δὲν θέλουσι τὰ ἀναλάβει, ἕνεκα τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ σταφιδοκτήμονες, εἰς τοὺς ὁποίους ἤθελον χορηγηθῆ· ἂν εἰς αὐτοὺς παρείχετο διὰ τῆς νομοθεσίας ἡ ἐγγύησις, ὅτι εἰσὶν ἐξησφαλισμένοι, βεβαίως θέλουσι προβῆ εἰς χορηγίαν τοιούτων, ἔστω καὶ ἐν μικρᾷ ποσότητι, διὰ νὰ διευκολύνωσι τοὺς συμπολίτας των. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλουσιν ἀνανεωθῆ τὰ προγενέστερα δάνεια. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἐπαγγέλλεται σεισάχθειαν· τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ διαγράψῃ τὰς ἀπαιτήσεις τὰς ὑφισταμένας. Ἀλλὰ νομίζομεν, ὅτι ὁ σταφιδοκτήμων ὁ εὑρισκόμενος ἐν ἐνδείᾳ χρηματικῇ βεβαίως δὲν θέλει προσφύγει εἰς ἐκεῖνον, πρὸς τὸν ὁποῖον ὀφείλει, θέλει προσφύγει εἰς ἕτερον, πρὸς τὸν ὁποῖον δὲν ὀφείλει, διὰ νὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτοῦ μικρόν τι ποτὸν, ὡς δάνειον, ὅπως καλλιεργήσῃ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο· ἐκεῖνος δὲ δὲν θέλει δυσκολευθῆ νὰ χορηγήσῃ τὸ δάνειον, διότι γινώσκει, ὅτι, ὅσαι καὶ ἂν ᾖναι αἱ ὑποχρεώσεις αὐτοῦ τοῦ σταφιδοκτήμονος, ὁ ὁποῖος ἀπετάθη πρὸς αὐτὸν, αἰτούμενος δάνειον, βεβαίως τὸ χρῆμά του δὲν διατρέχει κίνδυνον. Ἐλήφθη καί τις ὑπὲρ τῶν σταφιδοκτημόνων πρόνοια διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἐπειδὴ ὑπάρχουσι βεβαίως κακόπιστοι κεφαλαιοῦχοι, οἱ λεγόμενοι τοκογλύφοι, οἱ ὁποῖοι πολλάκις ἔχουσι τὴν πρόθεσιν νὰ θυσιάσωσι τὸν δυστυχῆ κτηματίαν, ὁ ὁποῖος προσῆλθεν εἰς αὐτοὺς καὶ ἐζήτησεν ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης μικρόν τι δάνειον, νὰ τὸν θυσιάσωσι διὰ τῆς κατασχέσεως τοῦ καρποῦ πρὸ τῆς συγκομιδῆς, διὰ τῆς πωλήσεως τοῦ καρποῦ ἐν ὥρᾳ, καθ’ ἣν ἡ προσφορὰ ἤθελεν εἶναι ἀνωτέρα τῆς ζητήσεως. Ἐνομίσαμεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ προνοήσωμεν περὶ τούτου, καὶ νὰ σώσωμεν αὐτὸν ἀπὸ τοιαύτης καταστροφῆς, ἰδίως δὲ τὸν σταφιδοκτήμονα, διότι εἰς αὐτὸν κυρίως ἀποβλέπομεν, καθόσον σήμερον ἡ τῶν σταφιδοκτημόνων ἀνάγκη προεκάλεσε τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Ἡ ληφθεῖσα πρόνοια συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπεβλήθη κατάσχεσις εἰς τὸν καρπὸν, εἰς τὴν σταφίδα αὐτὴν, κατὰ τὸν χρόνον τῆς συγκομιδῆς, νὰ μὴ ᾖναι ὑποχρεωμένος νὰ συνεισφέρῃ τὸν καρπὸν, ὅπως πωληθῇ ἐπὶ δημοσίου πλειστηριασμοῦ κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ τὸν εἰσαγάγῃ εἰς τὴν ἀποθήκην, καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ καρπὸς αὐτὸς νὰ μείνῃ ἐν τῇ ἀποθήκῃ ἐπὶ ἕνα τοὐλάχιστον μῆνα, μέχρις ὅτου συνεννοηθῇ καὶ ἀνταλλάξῃ τὴν ὀφειλήν του, τὴν ἐκ τοῦ συμβολαίου προερχομένην, διὰ τῆς παροχῆς εἰς αὐτὸν ἑνὸς ἐνεχυρογράφου, εἴτε νὰ λάβῃ παρ’ ἄλλου τραπεζίτου τὸ χρῆμα, διὰ νὰ πληρώσῃ ἐκεῖνον, πρὸς τὸν ὁποῖον ὀφείλει τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐδανείσθη πρὸς καλλιέργειαν τῆς σταφίδος του. Ὁ μηχανισμὸς, βλέπετε, τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔχει σκοπὸν ἐντελῶς διάφορον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἐξήγησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτής. Οὗτος ἀνεκάλυψεν, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα σκοποῦσιν εἰς τὴν παροχὴν ἀθεμίτων ὠφελειῶν εἰς κερδοσκοπικὰς ἑταιρίας, εἰς τὴν παροχὴν κερδῶν πρὸς ὡρισμένα πρόσωπα. Ἐχαρακτήρισε δὲ τὰ νομοσχέδια, μετὰ τοῦ διακρίνοντος αὐτὸν θάῤῥους τῆς ἀγνοίας, ὡς ἀνάξια λόγου καὶ ὡς μὴ παρέχοντα ὠφέλειάν τινα εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι διὰ τοῦ τελευταίου νομοσχεδίου, τοῦ βελτιοῦντος τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ δάνεια ἐπὶ καλλιεργείᾳ, εἶναι δυνατὸν καὶ ἀμέσως ποσά τινα, οὐχὶ βεβαίως μεγάλα, νὰ εὑρεθῶσι καὶ χορηγηθῶσι πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας καὶ διευκολύνωσιν αὐτοὺς πρὸς τὴν καλλιέργειαν· ἡμεῖς νομίζομεν ἀκόμη, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν διατάξεων νὰ συστηθῇ ἴσως καὶ ἑταιρία τις ἀνώνυμος καὶ Τράπεζά τις ἀκόμη, ἡ ὁποία νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον τῆς χορηγίας δανείων ἐπὶ καλλιεργείᾳ· ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων συνάδελφος νομίζει, ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ νομοσχεδίου, οἷον τὸ ὑπ’ αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβληθὲν, νὰ δημιουργηθῇ μία Τράπεζα μετὰ κεφαλαίου ἐκ δραχ. 15,000,000, τὸ δὲ κεφάλαιον τοῦτο νὰ πορισθῇ ἐκ τῆς ὑφισταμένης δημοσίας φορολογίας καὶ ἐκ τῆς ἐπιβολῆς νέας τοιαύτης ἐπὶ τῆς σταφίδος. Ἂν τὸ νομοσχέδιόν του μεταβληθῇ εἰς νόμον, μόνον αἱ ἐπιβαρύνσεις τῶν σταφιδοκτημόνων θ’ αὐξήσωσιν ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου, οὐδεμίαν δὲ θὰ πορισθῶσιν ὠφέλειαν οἱ σταφιδοκτήμονες, διότι, ὑφ’ οὓς προτείνεται ὅρους, ἡ σύστασις Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀποβαίνει ἀνέφικτος, ὁ προτείνας δὲ βεβαίως δὲν θέλει ὑποληφθῆ ὑπὸ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν τῶν πασχουσῶν ὡς σοβαρὸς καὶ σπουδαῖος. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι πρέπει ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης, συμπραττούσης καὶ τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ τοιούτου ζητήματος, νὰ ἐξευρεθῇ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἔχῃ πρακτικὸν σκοπὸν, τοῦ ὁποίου αἱ διατάξεις δύνανται ἀμέσως νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν· ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι τὸ ταμεῖον τῆς ἀμύνης, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο τόσος λόγος, δὲν ἔχει πρακτικὸν σκοπὸν, διότι εἶναι δυνατὸν, καὶ χωρὶς νὰ δώσωμεν αὐτὸν τὸν προορισμὸν εἰς τὴν Τράπεζαν, νὰ ἐκπληροῖ αὕτη σκοπιμώτερον τὸν τοῦ ταμείου σκοπόν· ἡ Τράπεζα ἔχει συμφέρον νὰ προέρχηται εἰς τὰς προσηκούσας εἰδοποιήσεις, εἰς δημοσιεύσεις τινὰς καὶ νὰ δαπανᾷ κατ’ ἔτος ποσόν τι ἐκ τῶν κερδῶν πρὸς τοῦτο. Δὲν πρέπει νὰ νομοθετῶμεν, διὰ νὰ ῥίπτωμεν στάκτην εἰς τὰ μάτια ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πάσχοντες ἀτενίζουσι πρὸς ἡμᾶς! Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι πρέπει πρὸς αὐτοὺς νὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν, νὰ ὦμεν εἰλικρινεῖς καὶ μετὰ παῤῥησίας νὰ παρατηρήσωμεν πρὸς αὐτοὺς, ὅτι «αὐτὰ σήμερον δύναται ἡ Πολιτεία νὰ σᾶς δώσῃ· ἔχετε ὑπομονὴν, πρέπει νὰ ὑποστῆτε τῶν χρόνων τούτων τὴν δυσχέρειαν, πρέπει νὰ ὑποστῆτε αὐτὴν τὴν ἐκ βίας ἀνωτέρας προερχομένην ἀτυχίαν». Δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν πρὸς αὐτοὺς, ὅτι «ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἡ αἰτία τῆς καταστάσεώς σας, ὅτι αὕτη εἶναι ἄστοργος πρὸς σᾶς, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις θεωρεῖ ὡς ξένην τὴν χώραν σας, ὅτι τοὺς Πελοποννησίους τοὺς θεωρεῖ ὡς παρίας». Βεβαίως οἱ ταῦτα λέγοντες κ. κ. Βουλευταὶ ἄγονται ἐκ πολιτικοῦ πάθους, καὶ προσποιοῦνται τὸν ἀγνοοῦντα, ὅτι ὁ προϊστάμενος τῆς Κυβερνήσεως τῆς σημερινῆς εἶναι ὁ πολιτικὸς ἀνὴρ, ὁ ὁποῖος περισσότερον ἴσως τοῦ προσήκοντος εἰργάσθη καὶ ἐμερίμνησεν ὑπὲρ τῆς Πελοποννήσου καὶ ὑπὲρ τῆς σταφίδος ἰδίως. Πάντες γινώσκετε, ὁποῖαι κατεβλήθησαν ὑπ’ αὐτοῦ προσπάθειαι, ἵνα ἐπιτευχθῇ ἡ ἀτέλεια τῆς σταφίδος ἐν Ἀμερικῇ καὶ ἡ αἰσθητὴ μείωσις τοῦ τέλους ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Γερμανίᾳ, ἡ ἀτέλεια ἐν Ῥωσσίᾳ. Πάντες γινώσκετε τὰς προσπαθείας αὐτοῦ, ὅπως ἐξακολουθῇ ἡ ἀτέλεια ἐν Ῥωσσίᾳ καὶ λάβῃ μείζονας διαστάσεις ἡ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ κατανάλωσις τῆς σταφίδος. Πάντες γινώσκετε, ὅτι ὁ προϊστάμενος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῆς Πελοποννήσου ἐμερίμνησε πολὺ περισσότερον ἢ ὅσον ὑπὲρ τῶν λοιπῶν τμημάτων τῆς χώρας. Ποῖον ἐκ τῶν ἑτέρων τμημάτων τῆς χώρας σήμερον διατέμνεται ὑπὸ ὁδῶν καὶ σιδηροδρόμων μᾶλλον τῆς Πελοποννήσου; Ὅτε τὸ πρῶτον προεβλήθη ἐνταῦθα ὑπὸ τοῦ νῦν προϊσταμένου τῆς Κυβερνήσεως ἡ σύστασις τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος εἶπεν, ὅτι εἶναι ἐκλογικὸν πυροτέχνημα. Δὲν πρόκειται νὰ συζητήσω σήμερον περὶ τῶν περιπετειῶν, ὧν ἕνεκεν δὲν κατωρθώθη ἡ ἐκτέλεσις ὁλοκλήρου τοῦ ἔργου. Παρατηρῶ μόνον, ὅτι τὸ ἔργον συνετελέσθη κατὰ τὰ ⅘ καὶ προσφέρει πολύτιμον ὑπηρεσίαν εἰς τὴν συγκοινωνίαν καὶ τὴν μεταφορὰν τῶν προϊόντων τῆς Πελοποννήσου. Ἀνεξαρτήτως δὲ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἡ Πελοπόννησος διατέμνεται ὑπὸ πολλῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν. Ἄν δὲ δὲν ἐπήρχετο ἡ γνωστὴ πολιτικὴ μεταβολὴ καὶ ἡ ταύτην ἐπακολουθήσασα ἀνατροπὴ τῶν συνομολογημένων συμβάσεων, ἤθελεν εἶσθαι νῦν συντετελεσμένον πλῆρες τὸ σύμπλεγμα τῶν Πελοποννησιακῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν. Ἄστοργον πρὸς τὴν Πελοπόννησον χαρακτηρίζουσι τὸν προϊστάμενον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐπολέμησαν τὸ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβληθὲν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος νομοσχέδιον, δι’ οὗ 9,000,000 ἔδιδεν εἰς τὴν Πελοπόννησον διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων της. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπολέμησε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, ὁ συνειθίζων πάντοτε ὅ,τι δὲν προέρχεται ἐξ αὐτοῦ νὰ τὸ θεωρῇ ὡς ἀνάξιον λόγου. Ἐνθυμεῖσθε πάντες, μετὰ τίνος θέρμης καὶ πολιτικοῦ πάθους ἀντετάχθη κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ Ἀντιπολίτευσις, διότι ἐφοβήθη μήπως γένηται δημοφιλὴς ἐν Πελοποννήσῳ ἡ Κυβέρνησις. Τοσαύτας κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αἰτιάσεις ἀπηύθυνεν ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ τοσαῦτα σχόλια εἰς βάρος τῆς ὑπολήψεως τῶν μελλόντων νὰ ἀναλάβωσι τὸ ἔργον ἐπλαστούργησεν, ὥστε ν’ ἀποβαίνῃ εἰς ἡμᾶς τοὺς τῆς Συμπολιτεύσεως τολμηρὰ ἡ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου συνηγορία, διότι ἔδιδε χώραν εἰς παρεξηγήσεις. Ἤκουσα ἐν Πύργῳ ἀξιοτίμους σταφιδοκτήμονας, οἱ ὁποῖοι μὲ ἤλεγξαν ὡς μὴ ἐπιμείναντα εἰς τὴν ἔνθερμον ὑποστήριξιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, οἱ ὁποῖοι κατέκρινον τοὺς Βουλευτὰς, διότι ὑπεχωρήσαμεν ἀπέναντι τῶν ἐγερθεισῶν φωνῶν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου. Ἡμεῖς, Κύριοι, νομίζομεν, ὅτι πρέπει πρὸς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας τὰς πασχούσας νὰ εἴπωμεν εἰλικρινῶς τὴν ἀλήθειαν· ὀφείλομεν νὰ μὴ ἀποκρύψωμεν, ὅτι διὰ ταμείων ἀμύνης καὶ διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως μέτρων ἀπραγματοποιήτων δὲν εἶναι ἐφικτὴ ἡ θεραπεία τῆς κατατρυχούσης αὐτὰς νόσου, καὶ ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος δέον νὰ ἀρκεσθῶσιν εἰς τὰ ὑποβληθέντα νομοθετήματα, ὡς ἀνακουφίζοντα αὐτάς.

§57ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐπαγγελίας μεγάλας πάντοτε.

§58ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐπαγγελλόμεθα οὐδέποτε μεγάλα· ἡμεῖς εἴμεθα πάντοτε εἰλικρινεῖς.

§59ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νὰ μὴ ὁμιλῆτε μὲ αὐτὸν τὸν στόμφον ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου τῆς Ἑλλάδος, διότι εἶσθε ὁ αἴτιος τῆς καταστροφῆς! (Θόρυβος ἐκ δεξιῶν).

§60ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἄλλους προσιδιάζει ὁ στόμφος καὶ οὐχὶ εἰς ἐμέ.

§61ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ στόμφος ὁ ἰδικός σου εἶναι τοιοῦτος, ὥστε δὲν τὸν ἀνέχεται ἡ Βουλή.

§62ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ἄλλον τινὰ ἔχετε ἐν τῇ φαντασίᾳ σας, ὁμιλοῦντες περὶ στόμφου καὶ περὶ τοῦ παραιτίου τῆς καταστροφῆς· ὁπωσδήποτε παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτητε, διότι ἐγὼ οὐδέποτε σᾶς διέκοψα ὁμιλοῦντα. Λοιπὸν, Κύριοι, ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει πρὸς τὰς πασχούσας σταφιδοφόρους ἐπαρχίας νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος ἡ Πολιτεία αὐτὰ δύναται νὰ παράσχῃ· δὲν πρέπει εἰς αὐτὰς νὰ προσφέρωμεν ἀθύρματα, ὁποῖα κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας προσφέρονται εἰς τὰ μικρὰ παιδία. Τοιαῦτα ἀθύρματα, προσφερόμενα εἰς πάσχοντας συμπολίτας μας, εἶναι, κατ’ ἐμὲ, ἀγωγοὶ δηλητηρίου, δυναμένου νὰ ὑπονομεύσῃ καὶ τὰς κοινοβουλευτικὰς ἡμῶν ἐλευθερίας καὶ τὴν δημοσίαν ἡμῶν τάξιν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§64ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νὰ διακόψωμεν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, νὰ μὴ διακόψωμεν ἀκόμη.

§66ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἂν ἦναι μέχρι τῆς ἐννάτης, καλῶς· ἄλλως νὰ διακόψωμεν.

§67ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν δύναται παρὰ νὰ ἦναι μακρὰ ἡ συζήτησις, διότι τὶς ἀνέχεται νὰ ὑβρίζηται καὶ νὰ ἐμπαίζηται καὶ νὰ προσβάλληται ὑπὸ ἀνθρώπων... (Θόρυβος ἐκ τῆς δεξιᾶς καὶ διαμαρτυρίαι).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ὁ κ. Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§69ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑποχωρῶ ἀπέναντι τοῦ κ. Μεσσηνέζη.

§70ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, κύριοι Βουλευταὶ, πόθεν ὁ προληλήσας κ. Βουλευτὴς ἠρύσθη τὸν στόμφον, μετὰ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν. Ἂν τὸν ἠρύσθη ἐξετάζων τὴν κατάστασίν του, ἔχει πληρέστατα δίκαιον. Ἂν ὅμως ἀνέτρεξεν εἰς τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα διηύθυνεν, εἴτε ὡς μέλος ἑταιριῶν, εἴτε συμπράττων μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν νομίζω νὰ ἔχῃ λόγον, ὅπως ὁμιλῇ μετὰ τοιούτου στόμφου (σφοδραὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἁρμόζει, κύριε Μεσσηνέζη.

§72ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πῶς δὲν ἁρμόζει; Ἀφοῦ τολμῶσι νὰ ὁμιλῶσι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον... (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς καὶ ἀντιῤῥήσεις).

§73ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Διατὶ διακόπτετε; Τὰ πράγματα ἐπικαλοῦμαι. Ποῦ εἶναι ἡ ἑταιρία τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης, τὴν ὁποίαν διηυθύνετε; (ἐπιτείνεται ὁ θόρυβος).

§74ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ εἶναι συκοφαντία, διότι οὐδέποτε εἰς τὴν Πιστωτικὴν, οὔτε ὡς διευθύνων σύμβουλος, οὔτε ὡς διευθυντὴς, οὔτε ὡς σύμβουλος ὑπῆρξα. Τίνα λόγον ἔχουσιν αὐταὶ αἱ προσωπικαὶ ἐκφράσεις;

§75ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται ἀπὸ τῆς θέσεώς του νὰ ὁμιλῇ ὁ κ. Βουλευτὴς, καθὼς ὡμίλησε (διακοπαὶ ἐκ δεξιῶν καὶ διαμαρτυρίαι). Παρακαλῶ νὰ μὴ διακόπτωσι, κύριε Πρόεδρε.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, Κύριοι. Ἐπὶ τοῦ θέματος, κύριε Μεσσηνέζη.

§77ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος ἔρχομαι. Λοιπὸν ἐχλεύασε τὴν πρότασίν μου...

§78ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὸν ἀγορεύοντα). Κύριε Βουλευτὰ, ἐγὼ σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος κατ’ ἐπανάληψιν ἐβεβαίωσεν, ὅτι μήτε νὰ χλευάσῃ ἐνόησε, μήτε νὰ πειράξῃ κἀνένα.

§80ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἐχλεύασε, λέγετε, τὴν πρότασίν μου, καὶ ὅμως οὐδὲ λόγος περὶ αὐτῆς, τῆς παραπεμφθείσης εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς τροποποίησιν, γίνεται ἐν τοῖς ὑποβληθεῖσι νομοσχεδίοις. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν συνέλαβον μεγάλας ἰδέας, διότι ἡ πεῖρα μὲ ἐδίδαξεν, ὅτι δὲν δυνάμεθα εὐκόλως νὰ ἐπιτελέσωμεν τὰ μεγάλα, δὲν μεγαλοποιοῦμεν, ἐπαγγελλόμενοι νὰ ἐκτελέσωμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσι. Δὲν ἐπίστευον, ὅτι σήμερον εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματισθῇ μία Τράπεζα, Τράπεζα ἡ ὁποία πράγματι νὰ προέλθῃ εἰς ἀρωγὴν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ δὲν ἁρμόζει νὰ ἐπαγγελλώμεθα καὶ νὰ λέγωμεν, ὅτι θὰ συγκροτήσωμεν τοιαύτην· ὅταν δὲ θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν στιγμὴν νὰ ἐξοικονομήσωμεν τὰ πράγματα καὶ νὰ παράσχωμεν τὴν συνδρομὴν, τότε νὰ καταστῇ γνωστὸν, ὅτι εἶναι αὐτὰ ἕωλα καὶ ἀπραγματοποίητα, καὶ ὅτι ἐπαγγελλόμενοι τὰ τοιαῦτα ἐπαγγελλόμεθα τὴν χλεύην καὶ τὸν ἐμπαιγμόν. Ἡ πρότασίς μου, Κύριοι, ἀπέβλεπεν ἰδίως εἰς τὴν διάδοσιν τῆς σταφίδος...

§81ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Μὲ τὸν Καράκαλον!

§82ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Μὲ τὸν Καράκαλον, μάλιστα. Μὴ τοὺς χλευάζετε, Κύριοι, τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, διότι αὐτοὶ εἶναι ἄνθρωποι ἔργων. Ἐγὼ δὲν ἔχω κἀνὲν ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον διὰ τὸν Καράκαλον. Ἀλλ’ εἶδον ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος εἶχε μίαν ψύχωσιν, νὰ ὑποστηρίξῃ μίαν ἰδέαν, καὶ τὸν συνέτρεξα· καὶ ἔφερεν ἀποτελέσματα ἡ δρᾶσις αὐτοῦ... Ἡ πρότασίς μου λοιπὸν ἀπέβλεπεν εἰς τὴν διάδοσιν· διότι θεωρῶ, ὅτι τὸ μόνον μέσον, τὸ ὁποῖον, ἂν ὄχι προσεχῶς, ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου, τὸ μόνον μέσον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπαναφέρῃ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας εἰς μίαν κατάστασιν ἀμείβουσαν αὐτὰς διὰ τοὺς κόπους των, εἶναι ἡ διάδοσις. Ἐὰν περιορισθῶμεν εἰς τὰ μέρη, ἔνθα γίνεται μέχρι σήμερον ἡ κατανάλωσις, οὔτε γενικαὶ ἀποθῆκαι, οὔτε δανείων χορηγίαι εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, οὔτε οἱονδήποτε ἄλλο μέτρον δύναται νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν. Μόνον ἡ διάδοσις, μόνον ἡ ἐπαύξησις τῆς καταναλώσεως δύναται νὰ φέρῃ τὸ προϊὸν εἰς τὴν θέσιν, ὥστε νὰ ἀμείβῃ τοὺς κοπιῶντας πρὸς παραγωγὴν αὐτοῦ, καὶ νὰ τοὺς ἀμείβῃ, ὅπως μέχρι πρὸ ὀλίγου τοὺς ἤμειβε. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, δὲν ἐζήτησα ἑκατομμύρια. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τοιαύτας σχέσεις καὶ τοιαύτην θέσιν, ὥστε νὰ ἠδυνάμην νὰ πορισθῶ ἑκατομμύρια καὶ ἀμέσως νὰ παρουσιασθῶ μὲ Τράπεζαν. Ἐζήτησα τὴν συνδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὀφειλούσης νὰ συνδράμῃ τὰς πασχούσας ἐπαρχίας, τὴν συνδρομὴν δι’ ἑνὸς μόνου μέρους τοῦ φόρου τοῦ δημοτικοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται. Καὶ ὁδηγούμενος ἐκ πείρας, καὶ ἔχων τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἡ σταφὶς θὰ σωθῇ ἐξ ἰδίων, ἀπετάθην πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ εἶπον πρὸς αὐτούς: «Σταφιδοπαραγωγοὶ, θέλετε νὰ σωθῆτε ἐκ τῆς κρίσεως; Νὰ συνεταιρισθῆτε, νὰ συνεισφέρητε, νὰ σχηματίσητε ἓν κεφάλαιον, καὶ διὰ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ νὰ ἐπιδιώξητε τὸ σωτήριον ἔργον τῆς διαδόσεως». Καὶ διὰ τοῦτο περιώρισα τὴν εἰσφορὰν, Κύριοι, εἰς 5 ἔτη, διότι νομίζω, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῶν 5 ἐτῶν, ἐὰν μάλιστα ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀνελάμβανε τὸ ἔργον, ἠδύνατο ἡ σταφὶς νὰ λάβῃ κἄποιαν διάδοσιν, ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην πλέον ἄλλης δαπάνης. Περὶ Τραπέζης δὲν ἐσκέφθην, διότι ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι αὐτὸ εἶναι γελοῖον, εἶναι ἐμπαιγμός. Δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ οἰκονομήσητε χρήματα, καὶ ἐπὶ τέλους δύνασθε νὰ δώσητε χώραν εἰς παρεξηγήσεις. Δὲν ἐσκέφθην λοιπὸν ἐγὼ περὶ τοιούτου πράγματος, ἀλλ’ ἐσκέφθην περὶ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θεωρῶ πρακτικὸν, καὶ ἀπεδείχθη πρακτικόν. Ἐζήτησα εἰς τὸ Αἴγιον εἰσφορὰν μιᾶς καὶ ἡμισείας δραχμῆς, καὶ τὴν ἐδέχθησαν οἱ συμπολῖταί μου· καὶ διὰ τῆς μιᾶς καὶ ἡμισείας δραχμῆς, Κύριοι, ἠδυνήθην ἐγὼ νὰ κάμω τὴν ἀποστολὴν εἰς τὸ Σικάγον· δὲν τὴν ἔκαμα δωρεάν. Ἠξεύρω καὶ νὰ πράττω ἐν ἀνάγκῃ, ὄχι μόνον νὰ φρονιματίζωμαι. Καὶ ἔκαμα καὶ τὴν ἀποστολὴν τοῦ Καρακάλου, διότι ἐζήτησα καὶ τὴν συνδρομὴν τῶν συμπολιτῶν μου καὶ τῶν ἐν Πάτραις. Δὲν ἠξεύρω τί εἶναι ὁ Καράκαλος, ἀλλ’ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔχει ζῆλον ἄπειρον, εἶναι πεφωτισμένος ἄνθρωπος, θελήσεως ἰσχυρᾶς, καὶ ὑμεῖς τὸν κατακρίνετε καὶ τὸν χλευάζετε!

§83ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὸν ἐχλεύασεν; Εἶπον ἐγὼ τίποτε περὶ Καρακάλου;

§84ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§85ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ταῦτα, Κύριοι, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν δικαιολόγησιν τῆς προτάσεώς μου, τὴν ὁποίαν ἀπέκρουσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι δεσπόζεται ἴσως ἐκ τῆς κρίσεως, ὑπὸ τὴν ὁποίαν διατελεῖ τὸ Κράτος, καὶ δὲν θέλει νὰ ἀναλάβῃ μίαν ὑποχρέωσιν εἰσφορᾶς δύο δραχμῶν, χάριν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, τοῦ προλαλήσαντος, ὅτι τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τὰς συνθήκας μετὰ τῆς Ἀγγλίας, δὲν εἶναι λόγος, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ προβάλῃ ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι βεβαίως τοιαύτη εἰσφορὰ, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἐγίνετο λόγῳ κερδοσκοπίας, δὲν θὰ ἐγίνετο ἵνα ἐπηρεάσῃ σπουδαίως τὴν ἀγορὰν τοῦ εἴδους, δὲν εἶναι εἰσφορὰ, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ διακοινώσεις καὶ περιπλοκὰς, τὰς ὁποίας ἐφοβήθη ὁ κ. Βουλευτής, καὶ ἐν τῇ συνέσει αὐτοῦ τῇ πολιτικῇ καὶ τῇ περιβλέπτῳ πολιτικῇ θέσει, τὴν ὁποίαν κατέχει ἐν τῇ Συμπολιτεύσει, νὰ μᾶς εἴπῃ: «Σταθῆτε! τοιοῦτον μέτρον δύναται νὰ βλάψῃ σπουδαίως τὴν Πολιτείαν». Δὲν εἶναι λόγος αὐτός. Τοῦτο δὲν ἠδύνατο νὰ βλάψῃ. Καὶ λυποῦμαι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπέκρουσε καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν πρότασίν μου. Καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τώρα τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβληθέντα, περιμένω τὴν ἀνάπτυξιν τῆς συζητήσεως, περιμένω νὰ ἴδω, τί θὰ εἴπωσι καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι αὐτὰ δύνανται νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, θὰ τὰ ἐπιψηφίσω μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως.

§86ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐσκόπουν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν τριῶν νομοσχεδίων, διότι δὲν εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος αὐτῶν. Νομίζω μάλιστα, ὅτι καλῶς συντασσόμενα ταῦτα δύνανται νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ὑποστήριξιν ἐν τῷ μέλλοντι τῆς σταφίδος. Νομίζω δὲ, ὅτι καὶ ἄλλα μέτρα δύνανται καὶ πρέπει νὰ νομοθετηθῶσι πρὸς ὑποστήριξιν τοῦ προϊόντος τούτου, τοῦ τόσον πολυτίμου διὰ τὴν χώραν ἡμῶν. Εἶναι πολὺ ἁπλοῦς ὁ ἰσχυρισμὸς, ὅτι ἡ σταφὶς ἡμῶν, εἰς ἣν εὑρίσκεται σήμερον κατάστασιν, δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς ὑποστηρίξεως τῆς Πολιτείας, καὶ ὅτι μόνον δι’ ἑαυτῆς θὰ δυνηθῇ νὰ διέλθῃ νικηφόρος τὴν κρίσιν, τὴν ὁποίαν διέρχεται. Ἡ σταφὶς ἔχει ἀνάγκην τῆς ὑποστηρίξεως τῆς Πολιτείας, αὕτη δὲ δύναται πολυειδῶς νὰ χορηγηθῇ εἰς αὐτήν. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσωμεν ὁλόκληρον τὸ σταφιδικὸν ζήτημα· διὰ τοῦτο δὲν ἐκτείνομαι ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν μέτρων, ἅτινα δύνανται νὰ νομοθετηθῶσιν. Ὡς παράδειγμα δὲ θὰ ἀναφέρω, ὅτι καὶ ἡ βελτίωσις τῆς ποιότητος τῆς σταφίδος, συντελοῦσα εἰς τὴν μεγαλειτέραν αὐτῆς κατανάλωσιν, εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον μόνον διὰ τῆς ἐπεμβάσεως τῆς Πολιτείας δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ. Διὰ τῆς νομοθετήσεως τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὡς κατάλληλα πρέπει νὰ ληφθῶσι, καὶ διὰ τῆς ἐπιβλέψεως, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἐξασκήσῃ ἡ Πολιτεία, ὅπως μὴ σταφὶς κακῶς παρεσκευασμένη καὶ παραβλάπτουσα τὴν κατανάλωσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐξέρχηται ἄνευ προηγουμένης περιποιήσεως καὶ καταλλήλου προετοιμασίας, θέλει εὐκολυνθῇ ἡ κατανάλωσις αὐτῆς. Δύναται ἐπίσης ἡ Πολιτεία καὶ ὀφείλει νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς, ὅπως συστηματικώτερον καὶ μεθοδικώτερον ἐπιτευχθῇ ἡ ἐπέκτασις τῆς καταναλώσεως ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διὰ τῆς ἐξευρέσεως νέων ἀγορῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἷς ἰδιώτης, ἐκ μόνου τοῦ ἀτομικοῦ του ζήλου ὁρμώμενος, ἐνήργησεν, ὁ κ. Καράκαλος, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ μεμφώμεθα ἐνταῦθα, ἐπιδιωκόμενον συστηματικώτερον καὶ μεθοδικώτερον, ὅπως γίνεται παρὰ τῶν Κρατῶν ἐκείνων, ἅτινα θέλουσι νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν παραγωγήν των, δύναται νὰ φέρῃ πολὺ σπουδαιότερα ἀποτελέσματα ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Τοῦτο δὲ μόνον ἡ Πολιτεία δύναται νὰ ἐπιδιώξῃ, ὡς ἔχουσι παρ’ ἡμῖν τὰ πράγματα σήμερον. Μόνον ἡ Πολιτεία δύναται νὰ ὀργανώσῃ τοιαύτην συστηματικὴν καὶ μεθοδικὴν ἐνέργειαν. Ἐκτὸς τούτου, καὶ πολλὰ ἄλλα μέτρα ὑπάρχουσιν· ἀλλ’ ὡς εἶπον, δὲν συζητοῦμεν σήμερον τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, συζητοῦμεν ὡρισμένα νομοσχέδια. Ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων δὲ τούτων δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Λυποῦμαι δὲ, διότι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Παρνασσίδος δὲν ἠθέλησε νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν οὐσίαν τῶν νομοσχεδίων τούτων, ἀλλ’ ἠθέλησε νὰ ἀναδράμῃ καὶ εἰς τὸ παρελθὸν, ἵνα εἴπῃ, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία κερδοσκοπεῖ ἐπὶ τῶν ἀτυχιῶν τῆς σταφίδος. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ, καὶ ἐν ἐπιγνώσει τῆς σημασίας, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ σταφιδικὴ κρίσις, προσεπάθησε πάντοτε, ὅπως ληφθῶσι μέτρα οἱαδήποτε, δυνάμενα νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν θεραπείαν αὐτῆς. Τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπαρουσίασε πέρυσιν ἡ Κυβέρνησις, ἦσαν καθαρὰ κερδοσκοπία ἐπὶ τῆς δυστυχίας τῆς σταφίδος. Ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Παρνασσίδος, ὅτι ἐπρόκειτο τὸ Κράτος νὰ δώσῃ ἐννέα ἑκατομμύρια εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, ἢ μᾶλλον ὅτι ἐπίεσε τὴν Ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων, ὅπως αὕτη ἐξ ἰδίων της ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, διαθέτουσα ὑπὲρ αὐτῶν 9 ἑκατομμύρια. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, περὶ τίνος ἐπρόκειτο τότε. Ἐπρόκειτο περὶ ἐκδόσεως λαχείου, τὸ ὁποῖον ἤθελε προσπορίσει, ὡς τότε ἀνεπτύξαμεν, πλέον τῶν 2 ἑκατομμυρίων κέρδος εἰς τοὺς ἀναλαμβάνοντας αὐτό. Δι’ αὐτοῦ ἐπρόκειτο νὰ εὑρεθῇ τὸ ἥμισυ περίπου τῶν 9 ἑκατομμυρίων, τὸ δ’ ἕτερον ἥμισυ ἐπρόκειτο νὰ χορηγηθῇ δι’ αὐξήσεώς τινος τοῦ κεφαλαίου τῆς Ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων. Ἀλλὰ διὰ τὴν αὔξησιν ταύτην τοῦ κεφαλαίου ποῖα ἐδίδοντο τότε προνόμια; Περιεβάλλετο ἑκάστη οἰκία διὰ διαπυλίου, δύναμαι νὰ εἴπω, φραγμοῦ. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἀπηγορεύετο εἰς τὸν παραγωγὸν καρπῶν, τοὺς ὁποίους ἤθελεν ἐνεχυριάσει εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων, ἢ μᾶλλον εἰς τὸ σταφιδικὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἦτο παράρτημα τῆς Ἑταιρίας ταύτης, ἀπηγορεύετο, λέγω, εἰς πάντα παραγωγὸν καρπῶν νὰ μεταφέρῃ αὐτοὺς ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον, καὶ ἴσως ἀπὸ οἰκίας εἰς οἰκίαν, ἐὰν δὲν συνωδεύετο μὲ διαβατήριον τῆς ἑταιρίας ταύτης. Ἤθελεν ἐγκαθιδρυθῆ οὕτω εἶδος ζώνης διαπυλίων τελῶν ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον καὶ ἀπὸ οἰκίας ἴσως εἰς οἰκίαν. Ἀναφέρω ταῦτα, ἵνα δείξω τί ἦτο τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπαρουσιάζετο ὡς εὐεργεσία πρὸς τὰς πασχούσας σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Ἡμεῖς τὸ ἐπολεμήσαμεν, καίτοι μὴ ἀποκρούοντες κατ’ ἀρχὴν λογικήν τινα καὶ καλῶς ὠργανωμένην παρακράτησιν ἢ μᾶλλον εἰσφοράν, κανονιζομένην κατὰ τρόπον ἐπωφελῆ ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ οὐχὶ ὑπὲρ ἰδιωτῶν ἐπιδιωκόντων τὸ ἴδιον αὐτῶν κέρδος. Τὸ ἐπολεμήσαμεν, διότι διείδομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ τὴν ὑποδούλωσιν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν εἰς ἑταιρίαν, ἡ ὁποία δὲν ἠρκεῖτο μόνον εἰς τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον ἠρύετο ἀμέσως ἐξ ἑνὸς μεγάλου λαχείου, δὲν ἠρκεῖτο εἰς τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα ἤθελε προσπορισθῆ ἐκ τῆς ἐκδόσεως τῶν ἰδίων αὐτῆς μετοχῶν, ἀλλ’ ἤθελε προσέτι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ἐπὶ 10 ἔτη, νομίζω, νὰ ἦναι κυρίαρχος τῆς σταφίδος διὰ τῆς ἀποκτήσεως προνομίων, τὰ ὁποῖα καθίστων πάντα σταφιδοπαραγωγὸν ὑπήκοον ταπεινότατον αὐτῆς. Διὰ τοῦτο ἐπολεμήσαμεν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Δὲν πολεμοῦμεν δὲ τὰ παρόντα νομοσχέδια, διότι ἐλπίζομεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις εἰς τὰς διατάξεις αὐτῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἰσί τινες δυνάμενοι νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς τερατώδεις καὶ τῶν ὁποίων καὶ αὐτὸς ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἀκούσας ἴσως τὰ λεχθέντα σήμερον, παρεδέχθη τὴν τροποποίησιν.

§87ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταχειρίζεσθε φράσεις ἥκιστα καταλλήλους, καθόσον οὐδεμία διάταξις δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ τερατώδης.

§88ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τερατώδεις εἶναι αἱ διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων κανονίζονται τὰ τῆς παραχωρήσεως τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν κατὰ τρόπον, καθ’ ὃν μία καὶ μόνη ἀνώνυμος ἑταιρία δύναται νὰ λάβῃ αὐτάς.

§89ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδαμοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἀναγράφεται τοῦτο.

§90ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοιοῦτόν τι δὲν ἠδύνατο νὰ ἀναγραφῇ ῥητῶς. Ἐμπεριέχεται ὅμως εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τὸ ὁποῖον: «Ἡ ἄδεια πρὸς σύστασιν γενικῆς ἀποθήκης χορηγεῖται διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἰς μόνον ἀνωνύμους ἑταιρίας, ὧν τὸ καταβεβλημένον μετοχικὸν κεφάλαιον εἶναι ἀνώτερον τῆς ἀξίας τῶν ἀποθηκῶν, ὧν αἰτεῖται ἡ σύστασις.»

§91ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν λέγει εἰς μίαν ἀνώνυμον ἑταιρίαν δι’ ὅλας τὰς γενικὰς ἀποθήκας.

§92ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Περιμένετε, διὰ νὰ ἐννοήσητε. Γνωρίζομεν, Κύριοι, τίνες εἰσὶν αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρίαι, αἱ σήμερον λειτουργοῦσαι ἐν Ἑλλάδι. Εἰς ὑφισταμένην λοιπὸν ἑταιρίαν...

§93ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δὲν λέγει «ὑφισταμένην ἑταιρίαν».

§94ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τί νομίζετε, Κύριοι; Ἠθέλετε νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι εἰς τὴν δεῖνα ἑταιρίαν ἀνατίθενται;

§95ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἰς οἱανδήποτε ἑταιρίαν (Θόρυβος).

§96ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος νομίζει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν λέγει «εἰς ὑφισταμένην ἑταιρίαν», ἀλλὰ λέγει, ὅτι δύναται νὰ σχηματισθῇ νέα τις ἑταιρία, ἡ ὁποία σχηματιζομένη νὰ ζητήσῃ τὴν παραχώρησιν...

§97ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σᾶς ἐξήγησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Παρνασσίδος, τί ἐννοοῦμεν, καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν, ὅτε δηλοῦται ἐνταῦθα ποία εἶναι ἡ ἔννοια, τὴν ὁποίαν ἑπτὰ συνάδελφοι, ὑπογράψαντες τὸ νομοσχέδιον, εἶχον, ὅτε ὑπέγραφον, (μεταξὺ δὲ τούτων καὶ εἷς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως) δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔρχησθε ἐνταῦθα καὶ νὰ διαμφισβητῆτε καὶ διαστρέφητε τὴν ἔννοιαν ταύτην· διότι ἡμεῖς ῥητῶς εἴπομεν, ὅτι ἐννοοῦμεν κεφαλαιοῦχοι νὰ ἀναλάβωσι τὴν κατασκευὴν τῶν ἀποθηκῶν, σχηματιζομένης ἑταιρίας. Τοῦτο ἐννοοῦμεν, ἐκφράζοντες τὸ πρᾶγμα ὡς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἔχει. Ἐὰν ἡ ἔκφρασις ἦναι ἀτελὴς, σᾶς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος, ὅτι δυνάμεθα νὰ τὴν διορθώσωμεν.

§98ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι δυνάμεθα τὰς λεπτομερείας νὰ τὰς διορθώσωμεν, καὶ νὰ φέρωμεν βελτίωσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Διὰ τοῦτο δὲν πολεμῶ τὴν ἀρχήν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι γεγραμμένον ἐνταῦθα καὶ τὸ ὁποῖον ἂν δὲν ἐνόησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεγαρίδος, δὲν πταίω ἐγὼ, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν διαστρέφω, εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἑταιρίας ὑφισταμένης. Ὁ κ. Βουλευτὴς Παρνασσίδος ἔδωκε τὴν ἐξήγησιν βεβαίως, ὅτι ἠδύνατο νὰ παραδεχθῇ τὴν τροποποίησιν· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τῆς τροποποιήσεως, πρόκειται περὶ τοῦ περιεχομένου τοῦ ἄρθρου.

§99ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν τροποποίησιν προέβαλον πρὸς μείζονα σαφήνειαν. Ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου οὐδὲ ὑφισταμένας ἑταιρίας ἐνόει, οὐδὲ νὰ ἀποκλείσῃ τοὺς ἀναλαμβάνοντας τὴν σύστασιν ἑταιρίας.

§100ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν τῇ ἐννοίᾳ σας εἶναι πολλὰ· ἐν τῇ ἐννοίᾳ σας εἶναι, ὅτι ζητεῖτε καὶ ἐγγύησιν περὶ τῆς κατασκευῆς τῶν ἀποθηκῶν τούτων παρὰ τῶν ἑταιριῶν, αἵτινες θ’ ἀναλάβωσι ταύτας. Οὐδεμία ὅμως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑπάρχει διάταξις περὶ ἐγγυήσεως, καὶ περὶ ἐξασφαλίσεως. Ἡ ἑταιρία αὕτη, ἥτις ἐπρόκειτο νὰ ἀναλάβῃ τὰς γενικὰς ἀποθήκας, οὐδεμίαν παρέχει ἐγγύησιν καὶ ἐξασφάλισιν περὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐκτελέσεως τῶν ὑποχρεώσεών της. Ἀπ’ ἐναντίας ἔχει πλήρη τὴν ἐλευθερίαν, ἐὰν θέλῃ, νὰ κατασκευάσῃ ἢ μὴ τὰς γενικὰς ἀποθήκας, ὧν ἡ κατασκευὴ ἤθελεν ἐκχωρηθῆ εἰς αὐτήν· διότι οὐδαμοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ βλέπομεν ὅρον τινὰ, ἐπιβάλλοντα εἰς αὐτὴν ποινήν τινα ἢ ἀποζημίωσιν, ἢ κατάθεσιν ἐγγυήσεως, ὅπως συνήθως γίνεται εἰς ὅλα τὰ δημόσια ἔργα. Ὄχι μόνον τοῦτο δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ βλέπομεν προσέτι, ὅτι, καὶ ἐὰν ὁ δῆμος, εἰς τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ κατασκευασθῇ γενικὴ ἀποθήκη, ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην περὶ τῆς κατασκευῆς ταύτης ἐπὶ τοῦ γηπέδου, τὸ ὁποῖον θὰ ζητήσῃ ἡ ἑταιρία, καὶ ἐὰν ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν πρόκειται περὶ γηπέδου ἀνήκοντος εἰς αὐτὴν, ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην, οὐδόλως λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, ἡ γνώμη αὐτῶν, ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ τυπικῶς ζητεῖται αὕτη, δημοσιεύεται διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καὶ μετὰ παρέλευσιν 20 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτῆς, εἴτε ὑπὲρ τῆς αἰτήσεως τῆς ἑταιρίας εἶναι αὕτη, εἴτε κατὰ, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀποφασίζει περὶ τῆς ἐκχωρήσεως εἰς τὴν αἰτήσασαν ἑταιρίαν. Ἐὰν τοιαῦται διατάξεις καὶ πολλαὶ ἄλλαι, τὰς ὁποίας δὲν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἀναπτύξω τώρα, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου, ὅταν συζητήσωμεν τὰς λεπτομερείας, ἐὰν, λέγω, τοιαῦται διατάξεις, τιθέμεναι ἐν τοῖς ὑποβληθεῖσι νομοσχεδίοις, ἐγείρωσιν εἴς τινα ὑπονοίας, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ μόνου τοῦ γενικοῦ καλοῦ, ἀλλ’ ὅτι πρόκειται καὶ περὶ ἰδιαιτέρων τινῶν ὑπολογισμῶν, δὲν πρέπει νὰ ἀπορῆτε· εἶναι φυσικὸν νὰ ἐγείρωνται τοιαῦται ὑπόνοιαι, ὅταν μάλιστα τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἔρχωνται ὡς ἐπέτειος ἀνάμνησις τοῦ περυσινοῦ νομοσχεδίου, τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ στιγμὴ αὕτη εἶναι κατάλληλος, ἵνα ἀναπτυχθῶσι γνῶμαι περὶ τῆς γενικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐλυπήθην ἀκούσας τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων, θελήσαντος νὰ παραστήσῃ, ὅτι ἡ Πελοπόννησος μόνη εἶναι ἡ ἀδικηθεῖσα ἐκ τῆς ἐφαρμοσθείσης οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἐλυπήθην τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ κἀμμία διάκρισις μεταξὺ Πελοποννησίων καὶ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι οὐδεμίαν τοιαύτην ἔννοιαν εἶχεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, εἰπὼν ὅσα εἶπεν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ἐφαρμοσθεῖσα οἰκονομικὴ πολιτικὴ ἠδίκησεν ὅλας τὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ αὕτη πολιτικὴ ἔφερε τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα σήμερον, καὶ ὅτι ἡ αὐτὴ πολιτικὴ θὰ φέρῃ δεινότερα καὶ ἀνεπανόρθωτα κακὰ, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἐφαρμοζομένη. Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν ἔχοντες τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν ὁ ἐκ Παρνασσίδος κ. Βουλευτὴς, βεβαίως δὲν θὰ βαδίσωμεν καλὰ, βεβαίως εἰς κακὰ ἀποτελέσματα θέλομεν φθάσει, χείρονα ἐκείνων, εἰς τὰ ὁποῖα ἐφθάσαμεν σήμερον, καὶ τῶν ὁποίων χειρότερα εἰς οὐδὲν ἴσως ἄλλο Κράτος ἐπαρουσιάσθησαν κατὰ τὸν αἰῶνα τοῦτον. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, τῆς ἐφαρμοσθείσης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Λοιποῦμαι δὲ, διότι ἠναγκάσθην νὰ λάβω τὸν λόγον ἐκ τῶν ὑπερβολικῶν ἀνακριβειῶν, τὰς ὁποίας ὁ ἐκ Παρνασσίδος κ. Βουλευτὴς ἀνέφερε, σχετίζων τὰ νομοσχέδια ταῦτα μὲ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν πέρυσι, καὶ τὰ ὁποῖα ἡμεῖς, ἔχοντες σύμφωνον καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, ἐπολεμήσαμεν. Εὐτυχῶς ἀπεῤῥίφθησαν τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, ἅτινα ἂν εἶχον ψηφισθῆ, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἐλάμβανον ὑποστήριξίν τινα οἱ σταφιδοπαραγωγοί, ἀλλ’ ἤθελον εὑρίσκεσθαι ὑπὸ τοιαύτην δέσμευσιν, ὥστε νὰ μὴ ἦναι κἂν δυνατὸν εἰς τοὺς ἀμέσως ἐνδιαφερομένους ὑπὲρ αὐτῶν νὰ εὕρωσι μέτρον τι, δυνάμενον νὰ ἀνορθώσῃ τὴν κατάστασιν αὐτῶν.

§101ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ ὀργίλος τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου πάντες ἀντελήφθητε ὅτι διεξήγαγε τὸ ζήτημα ἐν ὀλίγαις στιγμαῖς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, καὶ ἡ ὁμολογουμένως λίαν ἀμελέτητος προσπάθεια αὐτοῦ, ὅπως μεταβάλῃ τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σαφῶς ἀναγεγραμμένα, ἵνα ἀποδείξῃ, ὅτι ἄλλα λέγει τὸ νομοσχέδιον ἢ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγει, λόγον ἔχει καταφανῆ εἰς πάντας ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταὶ, τὴν ἐξέγερσιν τῆς συνειδήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, διότι ἐξ ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐχαρακτηρίσθη ὡς συστηθεῖσα πρὸς ἐνταφίασιν τοῦ ζητήματος τῆς παροχῆς ἐνθαῤῥύνσεώς τινος εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἐξήχθησαν ἔργα, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν τολμῶσιν οἱ Κύριοι νὰ καταψηφίσωσι, καὶ σᾶς τὸ ἐδήλωσαν· σᾶς ἐδήλωσαν ὅτι, μετὰ τὰς τροποποιήσεις καὶ τὰς βελτιώσεις, τὰς ὁποίας ἡμεῖς εἴπομεν ὅτι δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν, εἶναι πρόθυμοι νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τῶν νομοσχεδίων, διότι ταῦτα εἶναι ὁμολογουμένως χρήσιμα. Ἐκ τούτου ἡ ὀργὴ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης. Ἤλπιζεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι βεβαίως δὲν ἤθελον ἐξέλθῃ ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς τοιαῦτα ἔργα, ἤλπιζεν ὅτι ἠθέλομεν ἔλθῃ μετὰ 3 ἢ 4 ἡμέρας, τὰς ὀλίγας ἐκείνας, τὰς ὁποίας μετὰ κόπου κατωρθώσαμεν νὰ ἀποσπάσωμεν παρὰ τῶν Κυρίων, ὅτι, λέγω, ἠθέλομεν ἔλθῃ ἐνταῦθα ἄνευ οὐδενὸς ἔργου ἀξίου τῆς ἐκτιμήσεως τῆς Βουλῆς. Καὶ ἤλθομεν ἐνταῦθα μετὰ ἔργων ἀξίων τῆς ἐκτιμήσεως τῆς Βουλῆς, καὶ ἤλθομεν μετὰ προθέσεως ἀξίας τοῦ σεβασμοῦ τῆς Βουλῆς. Διότι δὲν ἤλθομεν ἐνταῦθα νὰ δημοκοπήσωμεν, ἤλθομεν νὰ εἴπωμεν «ταῦτα εἶναι δυνατὰ, ταῦτα εἶναι ἀδύνατα· ἐκλέξατε· ἄλλα δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ παράσχωμεν εἰς ὑμᾶς». Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης καὶ ὅσοι ὁμοφρονοῦσιν αὐτῷ στενοχωροῦνται καὶ ἀδημονοῦσι, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος κατὰ τὰς 5 ἢ 6 ἐκείνας ἡμέρας, καθ’ ἃς ἔπρεπε νὰ ἀνταλλάξωμεν γνώμας καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς συμπεράσματα καὶ καταρτίσωμεν νομοσχέδια, κατώρθωσε, λέγω, διὰ τῆς ἐπιμελείας καὶ διὰ τῆς ὀξυνοίας, ἥτις διακρίνει αὐτὸν, νὰ παρασκευάσῃ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἐκ τῶν ῥιπτομένων εἰς τὰς ἀποθέτας, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄξια συζητήσεως, καὶ τοιαῦτα ὄντα βεβαίως θὰ βελτιωθῶσιν ἐν ταῖς συζητήσεσι τῆς Βουλῆς, διότι εἶναι ἐκ τῶν ἐχόντων ἀνάγκην νὰ βελτιωθῶσιν ἐν συζητήσει σπουδαίᾳ, ἅτινα ὅμως, βελτιούμενα καὶ συμπληρούμενα, θ’ ἀποτελέσωσι βεβαίως ἀφετηρίαν νέας ἐποχῆς διὰ τὸ μέλλον ἐμπόριον τῆς σταφίδος. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ πρὸς ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι, 7 ἢ 8 τὸν ἀριθμὸν, ἀντηλλάξαμεν τὰς γνώμας ἡμῶν καὶ ἠξεύρομεν τί ἐγράψαμεν ἐν τοῖς νομοσχεδίοις διὰ τῆς χειρὸς τοῦ ἐκ Παρνασσίδος κ. Βουλευτοῦ, ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ, ὅτι ἡμεῖς ἐννοοῦμεν ἐνταῦθα νὰ ἀποκλείσωμεν πᾶσαν ἄλλην ἑταιρίαν, πλὴν τῶν ὑπαρχουσῶν, ἐν τῇ παραχωρήσει τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, καὶ τοῦτο λέγει νῦν πάλιν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ἀφοῦ ἐξηγήθη ἤδη ἡ ἔννοια, τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ 1 ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ εἶναι καταφανὲς, ὅτι τοιαύτην ἔννοιαν, οἵαν αὐτὸς νομίζει ὅτι ἡμεῖς ὑπεβάλομεν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπογράψωμεν ἡμεῖς, ἀφοῦ βλέπει, ὅτι ὁ κ. Σάκκης ὑπέγραψεν ἐνταῦθα ἄνευ ἐπιφυλάξεως, καὶ ὑπέγραψε, διότι ἐγνώριζεν, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν νὰ καθιερώσωμεν προνόμια, καὶ ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν νὰ ἀποκλείσωμεν κἀμμίαν ἑταιρίαν, ὅτι ἡμεῖς, ταῦτα ἀποφασίζοντες ἐνταῦθα, ἀποφασίζομεν ἐν ταὐτῷ ἐν ἄλλῳ νομοσχεδίῳ, ὅτι δὲν ἀποκλείεται ἡ Τράπεζα ἡ Σταφιδικὴ νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἀποθηκῶν, ἀλλ’ ὅτι ὁμιλοῦμεν περὶ ἀνωνύμων ἑταιριῶν ὑπαρχουσῶν, ἐννοοῦμεν τὰς εἴτε νῦν ὑφισταμένας, εἴτε καὶ ἱδρυθησομένας μετέπειτα, ἀλλὰ πρὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀδείας πρὸς σύστασιν ἀποθήκης. Ἐγνώριζε ταῦτα ὁ κ. Βουλευτής, καὶ ἐὰν δὲν τὰ ἐγνώριζε πρότερον, ἐγίνωσκεν αὐτὰ μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὅτι εἶναι τερατῶδες τὸ 2ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, λόγῳ τῶν διατάξεων τῶν περιεχομένων ἐν αὐτῷ· ὅτι εἶναι τερατῶδες τὸ λεγόμενον ἐνταῦθα, ὅτι, καὶ ἐὰν γνωμοδοτήσῃ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ ἢ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐναντίον, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ πράξῃ τὰ ἀντίθετα. Ἀλλὰ δὲν παρετήρησε βεβαίως τί γίνεται εἰς τὰ ἄλλα Κράτη· δὲν παρετήρησεν ὅτι αἱ διατυπώσεις, τὰ ἐχέγγυα, διὰ τῶν ὁποίων περιεβλήθη ἡ ἵδρυσις τῶν ἀποθηκῶν ἐν τῇ διατάξει ταύτῃ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι πολλῷ πλείονα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπαντῶσιν εἰς ἄλλα Κράτη, καὶ ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος, ὅτε συνέταξε τὸ νομοσχέδιον, εἶχεν ὑπ’ ὄψει τοὺς νόμους ἄλλων Κρατῶν, τοὺς ὁποίους ἔχομεν προχείρους, καὶ ἐξέλεξεν ἐξ αὐτῶν καὶ παρενέβαλεν ἐνταῦθα πολλῷ πλείονας ἐγγυήσεις ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἀπαντᾶτε ἀλλαχοῦ, καὶ ἐν Ῥωσσίᾳ καὶ ἐν Ἑλβετίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἐν Γαλλίᾳ. Ἐν Ἀγγλίᾳ δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦται διατάξεις, διότι ἐκεῖ εἶναι ἐλεύθερα τὰ τῶν ἀποθηκῶν· ἀλλὰ μόνοι οἱ Ἄγγλοι εἶναι παρεσκευασμένοι, ὅπως ἔχωσι τὰ περὶ ταύτας ἐλεύθερα, ἐκ τῶν εὐρωπαϊκῶν δὲ Κρατῶν οὐδὲν ἠδυνήθη νὰ μιμηθῇ αὐτούς, ἀλλὰ μόνη ἡ Ἀμερική. Ταῦτα εἶναι τὰ ἀκριβῆ καὶ ἔπρεπε, πρὶν ἢ ἔλθητε ἐνταῦθα, ὠθούμενος ἀπὸ κακῆς διαθέσεως πρὸς ἡμᾶς τοὺς ἐργασθέντας διὰ τὸ καλόν, ἔπρεπε πρῶτον νὰ μελετήσητε.

§102ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαιῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ συμπέθερόν μου, ὅτι οὐδεμία κακὴ προαίρεσις μὲ κινεῖ. Ἀπ’ ἐναντίας τὸν παρακαλῶ νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἔχω ὅλην τὴν καλὴν προαίρεσιν, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τῶν νομοσχεδίων. Δὲν ἐστενοχωρήθην διόλου, διότι συνετάχθησαν παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπιδεκτικὰ συζητήσεως· ἀπεναντίας ηὐχαριστήθην, διότι ἐπείσθη τέλος πάντων ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειονοψηφία νὰ σκεφθῇ, ὅτι ὑπάρχουσι μέσα, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἔλθῃ τὸ Κράτος ἀρωγὸν εἰς τὴν σταφίδα. Ἡμεῖς ἀπ’ ἀρχῆς τῆς συνόδου αὐτὸ ἐπιδιώκομεν, λέγοντες ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ σταματᾷ ἀπέναντι τοῦ ἐπιχειρήματος, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν δύναται νὰ βιάσῃ τοὺς Εὐρωπαίους νὰ μᾶς δώσουν τὰ 30 ἢ 35 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα μᾶς στεροῦσιν ἕνεκα τῆς ἐλαττώσεως τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος καὶ τῆς καταπτώσεως τῶν τιμῶν αὐτῆς, καὶ ὅτι, μὴ δυνάμενος νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα ἐξ Εὐρώπης, θεωρεῖ περιττὸν νὰ γίνηται λόγος περὶ τῆς σταφίδος. Τὸν ἐξηναγκάσαμεν νὰ ἐξέλθῃ ἐκ τοῦ σαθροῦ τούτου ἐπιχειρήματος, καὶ ἠναγκάσθητε καὶ σεῖς, οἵτινες συμμερίζεσθε τὰς ἰδέας του, νὰ φέρητε τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θὰ συζητήσωμεν. Δὲν ἐχολώθην διὰ τοῦτο. Ἂν δὲ ὡμίλησα κἄπως ζωηρότερον, ἔπραξα τοῦτο, διότι ἠπόρησα, ἰδὼν τὸν ἀξιότιμον ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴν νὰ ἀναμίξῃ ἐν εἰδικῇ συζητήσει πράγματα, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν δύνανται νὰ μνημονεύωνται ἐπωφελῶς παρὰ τῶν πολιτευομένων ἐκείνων, οἵτινες ὑπεστήριζον τὸ σύστημα, ὅπερ ἔφερε τὴν Ἑλλάδα ἐκεῖ, ὅπου αὕτη εὑρίσκεται σήμερον. Δὲν ἐπεθύμουν νὰ ἐγερθῇ τὸ γενικώτερον τοῦτο ζήτημα ἐν ταῖς συζητήσεσι περὶ σταφίδος. Ἐγὼ προκαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Παρνασσίδος νὰ μοὶ δείξῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέγραψεν, ἐὰν ἡ ἑταιρία, ἥτις θὰ λάβῃ τὴν ἐκχώρησιν τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, δὲν κατασκευάσῃ ταύτας, εἰς ποίαν ποινὴν ἢ ἀποζημίωσιν θέλει ὑποβάλληται; Δεῖξατέ μοι τοῦτο. Οὐδεμία ὑπάρχει ἐγγύησις ἢ ποινή τις κατὰ τῆς ἑταιρίας ταύτης ἐν περιπτώσει μὴ ἐκτελέσεως τῶν ὑποχρεώσεών της. Ὅτι δὲ θὰ σχηματισθῶσι νέαι ἑταιρίαι, ἵνα ζητήσωσιν αὗται τὴν ἐκχώρησιν τῆς κατασκευῆς τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος τὸ πιστεύει ἴσως, ἀλλὰ βεβαίως δὲν τὸ πιστεύει ὁ κ. ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτής. Ἐὰν πράγματι πρόκηται νὰ ἱδρυθῇ νέα ἑταιρία, ὅπως ἐπιδιώξῃ τὴν ἐκχώρησιν τῆς κατασκευῆς τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν, τοιαύτη ἑταιρία θέλει ἱδρυθῇ τότε μόνον, ὅταν θὰ ἦναι βεβαία ἐκ τῶν προτέρων περὶ τῆς εἰς αὐτὴν ἐκχωρήσεως τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης, καὶ ἐν συνδυασμῷ ἴσως μὲ τὴν ἵδρυσιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Κατὰ πᾶσαν ὅμως πιθανότητα ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, καὶ ἂν ἱδρυθῇ, θ’ ἀργήσῃ νὰ ὀργανωθῇ. Ἡ κατασκευὴ δὲ τῶν ἀποθηκῶν θὰ ἐκχωρηθῇ ἴσως πολὺ πρὸ τῆς ἱδρύσεως καὶ τῆς ὀργανώσεως τῆς Τραπέζης ταύτης. Εἰμὶ βέβαιος, ὡς εἶπον, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος δὲν πιστεύει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πιστεύει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος γνωρίζει καλῶς, ὅτι δὲν ὑπάρχει κεφαλαιοῦχος, ὁ ὁποῖος θὰ συγκατατεθῇ νὰ σχηματίσῃ ἀνώνυμον ἑταιρίαν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐπιδιώξεως τῆς ἐκχωρήσεως τῆς κατασκευῆς γενικῶν ἀποθηκῶν, χωρὶς νὰ ἦναι ἐκ τῶν προτέρων ἐξησφαλισμένος, ὅτι θὰ λάβῃ τὴν ἐκχώρησιν ταύτην. Οὐδεὶς βεβαίως θὰ θελήσῃ θὰ τρέξῃ τὸν κίνδυνον τοῦ σχηματισμοῦ εἰδικῆς ἑταιρίας, γνωρίζων ὅτι, μέχρις ὅτου ἐκτελέσῃ οὗτος τὰς ἀπαιτουμένας διατυπώσεις τῆς ἱδρύσεως τοιαύτης ἑταιρίας, ἄλλαι ἀνώνυμοι ἑταιρίαι, ἐσχηματισμέναι ἤδη καὶ λειτουργοῦσαι, δύνανται νὰ ἐπιδιώξωσι καὶ ἀναλάβωσι τὴν κατασκευὴν τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν. Ἐὰν δὲ ἐξετάσητε τίνες εἶναι αἱ ἑταιρίαι αἱ σήμερον λειτουργοῦσαι καὶ δυνάμεναι νὰ ἐπιδιώξωσι τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην, καὶ τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα ταῖς ἐπιτρέπουσι νὰ ἐπιδιώξωσιν αὐτήν, θὰ εὕρητε ὅτι, ἂν δὲν ἦναι μία, βεβαίως δὲν εἶναι πλειότεραι τῶν δύο τοιαῦται. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ὑπάρχουσι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι, ἑρμηνευόμεναι ὅπως πρέπει νὰ ἑρμηνευθῶσι, δύνανται νὰ τὸ χαρακτηρίσωσιν ὡς ἁπλῆν συνέχειαν διαφόρων διατάξεων τοῦ περυσινοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐὰν τὰς διατάξεις ταύτας ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου δηλοῖ, ὅτι τὰς ἐννοεῖ ἄλλως, καὶ ὅτι ἐννοῶν αὐτὰς ἄλλως, δέχεται νὰ τροποποιηθῶσιν, εἰς τοῦτο πρῶτος ἐγὼ εἶμαι πρόθυμος νὰ ἐπιδοκιμάσω τὴν πρόθεσιν ταύτην, καὶ εἶπον ἤδη, ὅτι ἡ πρόθεσις αὕτη καθιστᾷ δυνατὴν τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων τούτων. Οὐδόλως ἔψεξα τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος· δὲν εἰσῆλθον κἂν εἰς τὰς λεπτομερείας· εἶπον μόνον, ὅτι τοῦτο ἐθεώρουν καλὸν οἰωνὸν διὰ τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων τούτων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεγαρίδος νὰ μένῃ ἥσυχος· ὅταν δ’ εἰς τοιαῦτα ζητήματα ἀναμιγνύηται, τὸν συμβουλεύω, καὶ ὡς συγγενὴς καὶ ὡς πρεσβύτερος κατά τι αὐτοῦ, νὰ μὴ ἐκτίθεται, ἐκφράζων γνώμας περὶ λεπτομερειῶν, τὰς ὁποίας δὲν ἐμελέτησεν. Ἐὰν πρόκηται περὶ νομικῶν ζητημάτων, εἰς τὰς γνώμας αὐτοῦ ἐγὼ πρῶτος θὰ δώσω τὴν δέουσαν ἐκτίμησιν, διότι γνωρίζω, ὅτι ἐμελέτησε ταῦτα. Ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὅμως ζητημάτων ἂς ἀφίνῃ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Παρνασσίδος νὰ ὁμιλῇ, προσέχων πάντοτε νὰ μὴ παραπλανηθῇ.

§103ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης εἶπεν, ὅτι εὑρίσκει τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν, κατώτερα τοῦ προσήκοντος, καὶ ὅτι αὐτὸς ἔχει ἐν νῷ μέτρα ἐνέχοντα σημασίαν γενικωτέραν. Ὑπολαμβάνει ἴσως ὡς μέτρον τοιοῦτο νομοθέτημά τι ἀφορῶν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος τῆς σταφίδος, διότι αὐτὸ ὑπηνίχθη εἰς προγενεστέραν του ἀγόρευσιν, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ περὶ παρακρατήσεως νομοσχέδιον. Ἐγὼ δὲν ἔχω κἀμμίαν ἀντίῤῥησιν νὰ ὑποβάλῃ τὸ μέτρον τοῦτο. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐγείρει ἐν ἐμοὶ ἔκπληξιν, εἶναι ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐπὶ τῆς ἐννοίας τοῦ ἄρθρου ἐκείνου τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ἀφορᾷ εἰς τοὺς δυναμένους νὰ λάβωσι τὴν παραχώρησιν συστάσεως γενικῆς ἀποθήκης, ἀφοῦ προηγήθη ἡ δήλωσίς μου, δήλωσις, ἡ ὁποία δὲν ἦτο ἁπλῆ, ἀλλὰ δήλωσις κατόπιν τῶν ἀνακοινώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ὅτι τοιαύτην ἔννοιαν εἶχεν, ὅτι δηλαδὴ πρόκειται νὰ χορηγηθῇ ἄδεια εἰς πάντα, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, ἀφ’ ἧς λάβῃ τὴν παραχώρησιν, νὰ συστήσῃ τὴν ἑταιρίαν. Ὁ κ. Βουλευτὴς γινώσκει, ὅτι ἄπειροι ἐγένοντο παραχωρήσεις καὶ ἐν Εὐρώπῃ καὶ παρ’ ἡμῖν, μὲ τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς, ἀφ’ ὅτου ἐδόθη ἡ παραχώρησις, συστηθῇ ἡ ἑταιρία ἡ ἀνώνυμος. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἔψεξε τὸ νομοσχέδιον ὡς μὴ περιλαμβάνον ἐγγυήσεις ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας, ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ τὴν σύστασιν τῆς ἀποθήκης· ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι δὲν παρετήρησεν, ὅτι, ὡς ἔχουσι συναρμολογηθῆ αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη εἰδικῆς ἐκ μέρους τοῦ ἐργολάβου ἐγγυήσεως. Δὲν πρόκειται ἐνταῦθα περὶ μέτρου, τὸ ὁποῖον θὰ λειτουργήσῃ εὐθὺς ὡς τὰ νομοσχέδια μεταβληθῶσιν εἰς νόμους, καθόσον ἡ ἑταιρία ἡ Σταφιδικὴ θὰ συστήσῃ ἀποθήκας σταφιδικὰς 15 τοὐλάχιστον, δηλαδὴ εἰς πάντα τὰ κέντρα τῆς σταφιδοπαραγωγῆς· ἑπομένως ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος θέλει εὑρίσκῃ ἐν ταῖς ἀποθήκαις ταύταις ὅλας τὰς εὐκολίας, τὰς ὁποίας προσδοκᾷ ἐξ αὐτῶν. Ἔρχεται μετὰ ταῦτα μία ἀνώνυμος ἑταιρία, ἢ κεφαλαιοῦχός τις, ὁ ὁποῖος ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κατασκευάσῃ γενικὰς ἀποθήκας, ἐπὶ παραδείγματι ἐν Πάτραις· ποίαν ἄλλην ἐγγύησιν δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ ἡ Κυβέρνησις παρὰ τῆς ἑταιρίας ἢ τοῦ κεφαλαιούχου ἢ μόνον τὰς ἑξῆς; αʹ) ὅτι ἔχει τὸ ἀπαιτούμενον χρηματικὸν κεφάλαιον, βʹ) ὅτι ἀναλαμβάνει νὰ κατασκευάσῃ τὴν ἀποθήκην ἐντὸς προθεσμίας ὡρισμένης καὶ ἀναλόγου πρὸς τὴν περάτωσιν τοῦ ἔργου. Ἡμεῖς διήλθομεν πάντα τὰ κρατοῦντα εἰς τὰ ἄλλα ἔθνη περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, εἰς οὐδὲν δὲ τούτων εὕρομεν, ὅτι ζητεῖται ἐγγύησις παρὰ τῆς ἑταιρίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἐδόθη ἡ ἄδεια συστάσεως ἀποθήκης. Ἐν Γαλλίᾳ ζητεῖται μὲν ἐγγύησις 25,000 φράγκων διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ἀποθήκης, ἀλλὰ δὲν ζητεῖται παρὰ τοῦ λαμβάνοντος τὴν παραχώρησιν ἡ ἀπόδειξις τῆς καταβολῆς ὡρισμένου χρηματικοῦ κεφαλαίου. Εἴδομεν ἐπίσης, ὅτι ἐν Ρωσσίᾳ ὁ νόμος ἔθηκεν ὑπεγγύους τὰς οἰκοδομὰς τῆς ἑταιρίας ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἀποταμιεύσει τὰ ἐμπορεύματα ἢ τὰ προϊόντα των, ὡς ἐκ τούτου δὲ ἀνεγράψαμεν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν, συμφώνως πρὸς τὸν Ἰταλικὸν καὶ τὸν Ρωσσικὸν νόμον, ἡ ἀκίνητος κτῆσις τῆς ἑταιρίας δὲν δύναται νὰ ὑποθηκευθῇ μέχρις οὗ καθαρίσῃ ἡ ἑταιρία τοὺς λογαριασμούς της. Ἀλλὰ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἔψεξε τὴν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ζητεῖται ἡ γνώμη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου· ἀλλ’ αὕτη δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ, ὅπως οὐδαμοῦ ἐν τῇ κειμένῃ νομοθεσίᾳ ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἣν ἡ γνώμη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἔχει ὑποχρεωτικὴν ἰσχύν. Ἐνομίσαμεν μόνον, ὅτι ἡ δημοσιότης αὐτῶν τῶν πράξεων, ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία θὰ προκληθῇ, εἶναι ἀρκετὴ ἐγγύησις, ὅπως ἀποτρέψῃ πᾶσαν Κυβέρνησιν ἀπὸ πάσης ἐσφαλμένης πράξεως, ἀλλὰ δὲν ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δεσμεύσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀπέναντι μιᾶς δυστροπίας ἑνὸς Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλὰ προέβημεν καὶ περαιτέρω, ἐζητήσαμεν καὶ τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων. Ἀλλαχοῦ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μόνον αὐτὸς, ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς αἰτήσεως, παρέχει τὴν ἄδειαν· ἐνταῦθα περιβάλλομεν τὴν χορήγησιν ἀδείας μὲ τόσας ἐγγυήσεις, ὥστε οὐδεὶς κίνδυνος ἀπειλεῖ τὰ συμφέροντα τοῦ ἐμπορίου. Ἐὰν θέλητε νὰ προσθέσητε καὶ ἄλλας ἐγγυήσεις, ἡμεῖς δὲν θέλομεν ἀντιταχθῆ κατ’ αὐτῶν, ἀρκεῖ νὰ μὴ δημιουργηθῶσι δι’ αὐτῶν κωλύματα πρὸς τὸν σκοπὸν, εἰς ὃν ἀφορᾷ ἡ σύστασις τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν.

§104ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα ἁπλῆν πληροφορίαν: ποῖαί εἰσιν αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον ζητεῖ παρὰ τῆς ἑταιρίας, παρ’ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν γενικῆς τινος ἀποθήκης, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἤθελεν ἐκτελέσει αὐτήν. Ὁ κ. Βουλευτὴς Παρνασσίδος μᾶς ὡμίλησε περὶ τῶν ἐγγυήσεων τῆς λειτουργίας τῆς ἀποθήκης· ἀλλὰ περὶ τούτων θὰ συζητήσωμεν ἐν καιρῷ τῷ δέοντι. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω, εἶναι, ποίας ἐγγυήσεις ζητεῖ τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐκχωρηθείσης κατασκευῆς τῶν ἀποθηκῶν. Νομίζω ὅτι αἱ τροπολογίαι πρέπει νὰ συζητηθῶσι μετὰ διαθέσεως, ὅπως βελτιωθῶσι τὰ τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοιούτων διαθέσεων θ’ ἀποφύγωμεν τὰς πολλὰς καὶ μακρὰς συζητήσεις.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν εἰς αʹ συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§106ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, ὅσοι ἔχουν τροπολογίας, νὰ τὰς ὑποβάλωσιν, ὅπως τυπωθῶσιν ὥστε τὴν Δευτέραν νὰ ὦμεν πάντες ἐν γνώσει. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§108ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν Παρνασσίδος νὰ μοὶ λύσῃ μίαν ἀπορίαν· εἰς τί χρησιμεύει ἡ εἰκοσαήμερος προθεσμία, ἡ ἐν τῷ τρίτῳ ἐδαφίῳ ὁριζομένη;

§109ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δημοσίευσις τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς ἔχει τὸν σκοπὸν νὰ προκαλέσῃ τὸν ἔλεγχον τῆς δημοσίας γνώμης. Ζητεῖται, ἐπὶ παραδείγματι, ἐν Πάτραις ἡ σύστασις γενικῆς ἀποθήκης ἐν ὡρισμένῃ τινὶ θέσει· τὸ Δημ. Συμβούλιον εἶναι ἐναντίον, ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ εἶναι σύμφωνος, ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἔχει ἀντίθετον γνώμην καὶ φρονεῖ ἐπάναγκες νὰ ἐκφρασθῇ ἡ δημοσία γνώμη διὰ τῶν ἐφημερίδων καὶ ἄλλως. Τοῦτο ἐπιτυγχάνεται, ὅταν αὐταὶ αἱ γνῶμαι δημοσιευθῶσιν. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς δημοσιεύσεως καὶ τῆς μετ’ αὐτὴν ἀναγκαίας διορίας πρὸς περαιτέρω ἐνέργειαν.

§110ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἔχει τι τὸ πρωθύστερον ἡ διάταξις, καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ χορηγηθῇ ἡ προθεσμία πρὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἡ ἀπόφασις αὕτη ὑποτίθεται ὅτι ἐπέρχεται μετὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς κοινῆς γνώμης.

§111ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κυρίως ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην νὰ φωτισθῇ, διότι δὲν εὑρίσκεται ἐν τῷ τόπῳ τῆς συστάσεως τῶν ἀποθηκῶν, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ προθεσμία.

§112ΡΑΛΛΗΣ. Ὅλα ταῦτα εὑρίσκονται εἰς ἀντίφασιν μὲ τὴν ἀμέσως ἑπομένην παράγραφον, διότι αὕτη ἐπιτρέπει τὴν ἔκδοσιν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς πρὸς τὴν ἄδειαν τῆς ἱδρύσεως γενικῆς ἀποθήκης, καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἤθελεν ἀποφανθῆ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἢ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ ἐντὸς 20 ἡμερῶν· ἐὰν δὲν ἀποφανθῇ τὸ Δημ. Συμβούλιον ἢ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπή, δὲν θὰ ὑπάρχῃ κἀνὲν στοιχεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ προκληθῇ ἡ κοινὴ γνώμη. Πρόκειται περὶ ἀσαφειῶν τινων, αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουσιν ἀτέλειάν τινα.

§113ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνετε νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία ἐπὶ ἓν ἕτερον εἰκοσαήμερον;

§114ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου, ἡ ὁποία εἶναι ἡ μᾶλλον ἐνδιαφέρουσα ἐκείνους, χάριν τῶν ὁποίων γίνονται αἱ ἀποθῆκαι, θὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἁπλῆ ὑποβολὴ τοῦ διαγράμματος καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων, εἴτε ἁπλῆ παράθεσις· ἐγὼ ἤθελον προτιμήσει ἔγκρισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ διαγράμματος καὶ ἔλεγχον κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, ὥστε νὰ παρέχηται πᾶσα ἐγγύησις εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ ἐμπιστευθῇ τὰ ἐμπορεύματά του.

§115ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἔγκρισις τοῦ διαγράμματος ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων περιέχεται ἐν τῇ διατάξει τοῦ ἄρθρου 2. Ὁ μηχανικὸς τοῦ Δημοσίου θὰ παρίσταται ἁπλῶς, διότι ἡ ἑταιρία θὰ δικαιοῦται νὰ ἔχῃ ἴδιον μηχανικὸν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ ἔργου. Ὁ δημόσιος μηχανικὸς θὰ κρατῇ σημειώσεις, θὰ παρακολουθῇ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, πάσας δὲ τὰς παρατηρήσεις του θὰ χρησιμοποιήσῃ ἰδίως, ὅταν θὰ γείνῃ ἡ παραλαβὴ τοῦ ἔργου, πρὸ τῆς εἰς δημοσίαν χρῆσιν παραδόσεώς του.

§116ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος ἀπέδειξεν, ὅτι τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου δὲν δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ συμφέροντα ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων μεριμνῶμεν. Ἔχομεν τὴν πεῖραν τῆς παρεκτάσεως τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν, ὅπου δὲν ὑπῆρξεν ἔλεγχος κατὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου. Ἡ ὑποχρέωσις ἐκ μέρους τοῦ ἐργολάβου εἰς τὸ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν ἔλεγχον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται ἀκριβῶς, ἵνα μὴ δαπανῶνται κεφάλαια εἰς μάτην, πρὸς κατασκευὴν κτιρίων, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύωσι μόνον πρὸς ἐναπόθεσιν τῶν ἀκαθαρσιῶν, ὅπως γίνεται σήμερον εἰς τὸν σιδηρόδρομον Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§118ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο περιέχει διάταξιν, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἦναι ἐπιβλαβὴς διὰ τὴν σταφίδα. Λέγει ὅτι δύναται ὡρισμένος χῶρος τῆς ἀποθήκης νὰ προορισθῇ εἰς ἓν εἶδος προϊόντος ἢ ἐμπορεύματος, ὁ ὑπόλοιπος δὲ εἰς ἕτερα εἴδη. Ἀλλὰ τὰ ἰδιαίτερα ταῦτα διαμερίσματα δὲν δύνανται νὰ ἦναι πολλὰ καὶ μόνιμα. Θὰ γίνωνται πρόχειρα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλητε πρόσθετον τέλος, διότι οὕτω θὰ ἐπιβαρύνηται πολὺ ἡ σταφίς.

§119ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς χῦμα θὰ ἦναι ἡ σταφίς;

§120ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἀποθηκεύηται εἰς χῦμα, ἀλλ’ ἂν ὑπάρχῃ εἷς ἰδιοκτήτης, νομίζων ὅτι ἡ ποιότης τῆς σταφίδος του εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν τὸν συμφέρει νὰ τὴν ἀναμίξῃ μὲ ἄλλην σταφίδα, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ: «ἰδού, σᾶς δίδω τὴν ἀπαιτουμένην ξυλείαν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ κατασκευασθῇ ἓν φράγμα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ἐναποτεθῇ ὁ σταφιδόκαρπός μου».

§121ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σταφίς, ἡ ὁποία θὰ εἰσαχθῇ εἰς ἀποθήκην, θὰ εἰσαχθῇ ὑπὸ δύο μορφάς, ἢ συσκευασμένη ἐν κιβωτίοις, ἢ εἰς χῦμα. Μόλις ὅμως εἰσαχθῇ εἰς χῦμα ἐν τῇ ἀποθήκῃ, ἂν δὲν ληφθῇ μέτρον νὰ ὑπάρχῃ ἰδιαιτέρα δι’ ἑκάστην μερίδα ἀποθήκη, ὁ εἰσαγαγὼν τὴν σταφίδα εἶναι ἠναγκασμένος νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὴν ἑταιρίαν τὴν πώλησιν τοῦ καρποῦ του, διότι δὲν δύναται νὰ παραλάβῃ τὸ ἴδιον αὑτοῦ προϊόν ἐκ τοῦ χύματος. Ὅταν δὲ ἦναι συσκευασμένον τὸ πρᾶγμα, δὲν εἶναι ἐμπορεύσιμον ἐν τῷ τόπῳ. Δι’ αὐτὸ ἐνόμισα, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν ἔρχονται εἰς θεραπείαν τῶν νοσούντων μερῶν τῆς παραγωγῆς, διότι ὑπάρχει ἐν τῇ σταφίδι μέρος νοσοῦν, ὑπάρχει καὶ ὑγιὲς, ἔχον κέρδη μεγάλα, διὰ τῆς ἐμπορίας. Τὰ νομοσχέδια πρόκειται τὴν ἐργασίαν αὐτὴν νὰ τὴν ἀφαιρέσουν ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὴν μετέρχονται σήμερον, καὶ νὰ τὴν δώσουν εἰς μίαν ἑταιρίαν. Ὥστε δύνανται νὰ ἦναι χρήσιμα εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἀλλ’ οἱ παραγωγοὶ οἱ μικροὶ, οἱ μικροὶ κτηματίαι οὐδεμίαν θεραπείαν δύνανται νὰ εὕρωσιν ἐκ τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν. Εἶναι ἄλλως φυσικὸν τοῦτο. Ἐγὼ δὲν ἐμελέτησα τὸ ζήτημα καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν, ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι εἶναι ἀποθῆκαι εἰς τὰ κέντρα τῆς καταναλώσεως, οὐχὶ τῆς παραγωγῆς.

§122ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τῆς παραγωγῆς. Ἐν Ρωσσίᾳ, ἐπὶ παραδείγματι, αἱ ἀποθῆκαι εἶναι σιταποθῆκαι.

§123ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν λοιπὸν δὲν ἔχητε δι’ ἕκαστον παραγωγὸν ἰδιαιτέραν ἀποθήκην, δὲν κάμνετε τίποτε ἄλλο, παρὰ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται ἐμπορικῶς ὁπωσδήποτε τὸν σταφιδόκαρπον, τοὺς ἀντικαθιστᾶτε διὰ μιᾶς ἑταιρίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 4–24).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 25.

§125ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, παρακαλῶ, μετὰ τὴν λέξιν «ἀποθηκεύσεως» νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «καὶ», μετὰ δὲ τὴν λέξιν «ἐνεχυρόγραφα» νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «καὶ τὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 20 πρωτόκολλα ἐκποιήσεως». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 25 μετὰ τῶν τροποποιήσεων τῶν προταθεισῶν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Σιμοπούλου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν).

§126ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετὰ ἀπόψε.

§127ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου νομοσχεδίου ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ. Ὑπάρχουν πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι ἀποκρούουσι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Λοιπὸν, ἂν θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, δὲν ἠμποροῦμεν ἀπόψε.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ συζητήσητε κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§129ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ἀναβάλωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Συνεδρίασιν θὰ ἔχωμεν τὴν Δευτέραν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 καὶ 30′ μ. μ.