1894.12.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45

Τῆς 28 Δεκεμβρίου 1894.

(Τετάρτη).

Ὥρᾳ 6 καὶ 20′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων 43 καὶ 44).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Γ. Ραυτόπουλος, ὑπηρετήσας ἐπὶ 17 ἔτη ὡς σαλπιγκτὴς καὶ μουσικός, δι’ ἀναφορᾶς του ζητεῖ βοήθημά τι ἢ σύνταξιν, ὡς παθὼν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ πενόμενος ἤδη. Θέλει ἀποσταλῆ ἡ ἀναφορά του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Τέσσαρες κάτοικοι τοῦ Ἁγίου Γεωργίου διὰ τηλεγραφήματός των παραπονοῦνται κατὰ τοῦ πρώην ἐκεῖ εἰρηνοδίκου Φαρμακίδου. Θέλει ἀποσταλῆ τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Τριμελὴς ἐπιτροπή, ἐκλεγεῖσα ὑπὸ πολλῶν κατοίκων Ἑρμουπόλεως καὶ Σύρου, συνελθόντων ἐν συλλαλητηρίῳ, παρακαλεῖ διὰ τηλεγραφήματός της τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν.

§2Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ εἰσπράξεως τῶν φόρων τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 135).

§4ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἔδωκε τὴν ἐντολὴν νὰ παρασκευάσῃ νομοσχέδια ἐν σχέσει πρὸς τὴν σταφιδοπαραγωγήν, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τρία νομοσχέδια: 1) περὶ γενικῶν ἀποθηκῶν, 2) περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ 3) περὶ χορηγουμένων πρὸς καλλιέργειαν δανείων.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 136–138). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ δευτέρα συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῆς ἐμμέσου δημοτικῆς φορολογίας καὶ καταργήσεως τῶν δημοτικῶν εἰσφορῶν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 1–14 τοῦ νομοσχεδίου).

§6Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑποβάλλω τροπολογίας ἐπὶ τῶν διαφόρων ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Παρακαλῶ δὲ νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσι.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 139). Ὁ κ. Καΐρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου.

§8ΚΑΪΡΗΣ. Μεθ’ ὅσα κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἶπον οἱ ἔντιμοι προαγορεύσαντες, ὀλίγα ἔχω νὰ προσθέσω, διότι καὶ ὀλίγα λέγω, ὅπως ἐκφράσω τὴν γνώμην μου καὶ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Ἀποδέχομαι καθ’ ὁλοκληρίαν ὅλους τοὺς λόγους τῶν αἰτιολογικῶν ἐκθέσεων τοῦ τε κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία προεξήλεγξε τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, δι’ ὧν ἐπαρκῶς δικαιολογεῖται ἡ ἀνάγκη τῆς καταργήσεως τῶν ἐμμέσων δημοτικῶν δασμῶν. Καὶ ὁμολογουμένως, Κύριοι, οἱ ἔμμεσοι δημοτικοὶ δασμοὶ, ἢ τὰ διαπύλια, ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς δι’ ἐκμισθώσεως εἰσπράξεως αὐτῶν, ἀπέβησαν ἀληθὴς πληγὴ διὰ τὴν κοινωνίαν ὁλόκληρον, ὡς ἐκ τοῦ καταπιεστικοῦ, τοῦ καταθλιπτικοῦ, τοῦ τυραννικοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως αὐτῶν, καὶ δεσμευτικοῦ ἀκόμη τῆς ἐλευθέρας ἐσωτερικῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου. Τὰ ἐλαττώματα ταῦτα εὐλόγως ἐξήγειραν τὴν κοινὴν συνείδησιν κατὰ τῶν ἐμμέσων δημοτικῶν δασμῶν, καὶ πολὺ ὀρθῶς προτείνεται ἡ κατάργησις τοῦ συστήματος αὐτοῦ. Ἀλλὰ πάντες γνωρίζετε, ὅτι οἱ ἔμμεσοι δημοτικοὶ δασμοὶ, ἢ τὰ διαπύλια, ἐπεβλήθησαν χάριν τῶν ἀναγκῶν τῶν δήμων καὶ διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ αὐτῶν, καὶ ἄνευ αὐτῶν ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ τῶν δήμων ἦτο ἀδύνατος. Ἵνα ἐπέλθῃ ἡ κατάργησις αὐτῶν, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν τὸ ἔδαφος ᾖναι προπαρεσκευασμένον. Ἀλλὰ τὸ ἔδαφος τὸ οἰκονομικὸν τῶν δήμων βεβαίως δὲν εἶναι προπαρεσκευασμένον, ἵνα στερήσῃ τις αὐτοὺς ἑνὸς σπουδαίου, σπουδαιοτάτου ἐσόδου. Τὸ ἔδαφος τὸ οἰκονομικὸν τοῦ Κράτους οὔτε αὐτὸ δὲν εἶναι προπαρεσκευασμένον, ἵνα ἔλθῃ εἰς ἀντίληψιν τῶν δήμων καὶ ἀναπληρώσῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θέλουσι στερηθῆ διὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων. Οὐδὲν σύστημα, ὅσῳ καὶ ἂν ἐμελετήθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἠδυνήθη νὰ ἐξευρεθῇ, ὅπως μετριάσῃ τὰ ἐλαττώματα τοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν ἐμμέσων δημοτικῶν δασμῶν, τὰ ὁποῖα πηγάζουν ἐκ τῆς ἐκμισθώσεως αὐτῶν, καὶ αὐτὴ ἡ διὰ τῆς αὐτεπιστασίας τῶν δήμων εἴσπραξις καὶ αὐτὴ ἔχει τὰ αὐτὰ ἐλαττώματα. Δὲν ὑπολείπεται λοιπὸν τίποτε ἄλλο, ἀφοῦ τὰ ἐλαττώματα τοῦ τοιούτου συστήματος εἶναι τόσον μεγάλα, τόσον καταθλιπτικὰ, ἢ νὰ καταργηθῶσι καὶ ν’ ἀντικατασταθῶσι δι’ ἄλλων φόρων. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καταργοῦν τοὺς ἐμμέσους δημοτικοὺς δασμοὺς, ἰδίως τοὺς ἐσωτερικούς, ἤτοι τοὺς ἀπὸ λιμένος εἰς λιμένα καὶ ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον διὰ ξηρᾶς, εἰς ἀντικατάστασιν ἐπιβάλλει 50% πρόσθετον φόρον ἐπὶ τοῦ δασμοῦ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, πρὸς δὲ καὶ 20% ἐπὶ τῶν φόρων τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν. Δὲν εἶναι τολμηρὸν, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν ἡ στιγμὴ αὕτη ἦναι κατάλληλος διὰ τοιαύτην φορολογίαν, τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον· ὅλοι γνωρίζετε ὁποία εἶναι ἡ οἰκονομικὴ δυσπραγία τῆς χώρας, ὅλοι γνωρίζετε εἰς ποίαν στενοχωρίαν εὑρίσκεται αὕτη καὶ ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως τοῦ Δημοσίου, τῆς πτωχεύσεως, καὶ ὡς ἐκ τῆς ἀνωμαλίας τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας, καὶ ὡς ἐκ τῆς κρίσεως αὐτῶν τῶν κυριωτάτων προϊόντων ἡμῶν, καὶ ἰδίως τῆς σταφίδος. Ἀπόδειξις ἡ ἐξέγερσις τῶν μεγαλειτέρων πόλεων τῆς Ἑλλάδος, τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ Πειραιῶς, τῶν Πατρῶν, τῆς Σύρου κατὰ τῆς νέας φορολογίας, ἥτις ἐπιβάλλεται· ἀπόδειξις αἱ κραυγαὶ, αἱ ἐκ τῶν πολυπληθῶν ἐπαρχιῶν τῆς Πελοποννήσου, αἱ ὁποῖαι φωνάζουσιν ὅτι ὑποφέρουσιν, ὅτι στενοχωροῦνται, ὅτι πεινῶσιν. Εἶναι λοιπὸν ὁ ἁρμόδιος καιρὸς σήμερον, καταργουμένων τῶν διαπυλίων, νὰ ἐπιβληθῇ ἡ φορολογία, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τοῦ ἄρτου τοῦ πενομένου λαοῦ, ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, φορολογία, ἥτις καὶ βαρυτάτη εἶναι καὶ ζωηροτάτην αἴσθησιν προξενεῖ εἰς πάντας; Πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ σκεφθῇ ὡρίμως, ἂν ἡ παροῦσα στιγμὴ ἦναι κατάλληλος πρὸς τοῦτο, καὶ πρέπει πολὺ νὰ σκεφθῶμεν, πρὶν ψηφίσωμεν τοὺς νέους αὐτοὺς φόρους. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, ἐπωφελουμένη τῆς ἐξεγέρσεως τῆς κοινῆς συνειδήσεως κατὰ τῶν διαπυλίων τελῶν, ἠθέλησε νὰ πραγματοποιήσῃ ἄλλους σκοποὺς, καὶ ἀπέδειξεν ὁμολογουμένως δεξιότητα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἀνήγγειλε τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων, καὶ εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν δοκιμαστικῶς· προεκάλεσε τὴν κοινὴν γνώμην νὰ ἐκφρασθῇ, καὶ εἴδετε τὴν σωρείαν ἐκείνην τῶν τηλεγραφημάτων ἐξ ὅλων τῶν δήμων τῆς Ἑλλάδος, ἀποδεχομένων τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων. Καὶ βεβαίως τίς δὲν θέλει τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων; Ἐὰν ὅμως ὁ λαὸς αὐτὸς, ὁ ὁποῖος ζητεῖ τὴν κατάργησιν αὐτῶν, ἐγνώριζε λεπτομερῶς, ὁποῖα βάρη ἐπιβάλλονται εἰς ἀντικατάστασιν αὐτῶν, βεβαίως τὴν ἐπιθυμίαν του θὰ ἀνέβαλλε νὰ τὴν ἐκδηλώσῃ βραδύτερον, ὁπότε τὰ πράγματα θὰ ἦσαν εὐνοϊκώτερα. Ἀλλὰ λέγω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπωφελήθη τῆς περιστάσεως ταύτης, ἐπωφελήθη δὲ καὶ τῆς εὐνοίας τῆς Βουλῆς ὑπὲρ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὡς δῆθεν προστατευτικοῦ τῆς παραγωγῆς ἡμῶν, καὶ ἐπωφελουμένη τῶν περιστάσεων αὐτῶν, ἐπιμένει εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν, πρὸς πλήρη ἐπιτυχίαν τοῦ κυβερνητικοῦ σχεδίου. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν πόσα ἔσοδα τῶν δήμων καταργεῖ τὸ νομοσχέδιον. Κατὰ τοὺς δημοσιευθέντας πρώτους πίνακας, τὰ ἐκ τῶν διαπυλίων καταργούμενα ἔσοδα ἀνέρχονται εἰς 4,635,388, καὶ εἶναι τὰ ἐξωτερικὰ καὶ ὅλα τὰ ἐσωτερικὰ, κατὰ δὲ τοὺς προχθὲς δημοσιευθέντας νέους πίνακας, τὰ καταργούμενα ἔσοδα τῶν δήμων ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 5,693,267, ἤτοι κατὰ ἓν ἑκατομμύριον πλειότερα. Ἐκ τῶν δύο τούτων πινάκων ποῖοι δίδουσι τὰς ἀκριβεστέρας πληροφορίας; ἐὰν οἱ πρῶτοι ἦναι λανθασμένοι, οἱ δεύτεροι βεβαίως πίνακες δὲν ἀποκλείουσι τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔφερε τοιαύτας πληροφορίας, ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν ἐπιβολὴν ὅλων τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἰδίως τῶν φόρων ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον πρὸς τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων καὶ τὴν ἀντικατάστασιν διὰ τῶν ῥηθέντων φόρων συνδέεται καὶ μὲ τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τῆς καταργήσεως τῶν εἰσφορῶν τῶν δήμων καὶ ὑποκαταστάσεως τοῦ Κράτους εἰς τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τῶν δήμων. Ἀλλὰ τί κοινὸν μεταξὺ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων, τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτῶν διὰ τῶν προτεινομένων φόρων, καὶ τῆς καταργήσεως τῶν εἰσφορῶν καὶ τῆς ὑποκαταστάσεως τοῦ Κράτους εἰς τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τῶν δήμων; Οὐδὲν κοινόν. Διακρίνων τὰς δύο αὐτὰς βάσεις, ἐξετάζω τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τὴν πραγματικὴν αὐτοῦ βάσιν, ἥτις εἶναι ἡ ἀντικατάστασις τῶν καταργουμένων διαπυλίων, ἤτοι τοῦ συστήματος τῆς δι’ ἐκμισθώσεως εἰσπράξεως αὐτῶν. Ἐγὼ δὲν διστάζω νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Εὐκτέον ἤθελεν εἶσθαι, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον, διατηροῦν τοὺς ἐμμέσους δασμοὺς, τοὺς ἐπιβαλλομένους ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἤθελε κρατήσει καὶ τοὺς δασμοὺς τοὺς ἀπὸ λιμένος εἰς λιμένα ἐντὸς τοῦ Κράτους, διότι καὶ οὗτοι δύνανται νὰ εἰσπράττωνται εἰς τὰ τελωνεῖα, εἴτε εἰς τοὺς τελωνειακοὺς σταθμοὺς, καὶ νὰ καταργήσῃ μόνον τοὺς ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον διὰ ξηρᾶς, διότι οἱ ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον διὰ ξηρᾶς εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξήγειραν τὴν κοινὴν συνείδησιν κατὰ τοῦ συστήματος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως, καὶ ὄχι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἰσπράττονται ἐν τοῖς τελωνείοις. Τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θέλει καταργηθῆ, δὲν εἶναι οὔτε 975,314, ὡς ἀναφέρουσιν οἱ πρῶτοι πίνακες, ἀλλ’ οὔτε 1,281,405, ὡς περιέχουσιν οἱ τελευταῖοι· δὲν ἐξήλεγξα ὅλους τοὺς πίνακας, διότι δὲν μοὶ ἦτο δυνατὸν, ἀλλὰ ῥίψας ἓν βλέμμα ἐπὶ τῶν πινάκων τοῦ νομοῦ τῶν Κυκλάδων, παρατηρῶ, ὅτι οἱ ἐσωτερικοὶ δῆμοι τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, οἱ ἔχοντες διαπύλια, εἶναι ἐλάχιστοι· εἶναι ὁ δῆμος τῆς Ἄνω Σύρου, ὁ ὁποῖος ἔχει πρόσοδον 3,000, Δρυοπίδος 1,055, Σωσθενίου 1,000, Περαίας 1,020, Βύβλου καὶ Τραγαίας 420, Μαρπήσσης 800, Ὑρίας 300, Καλλίστης 6,555, Αἰγιάλης 490· ὅλα δὲ αὐτὰ τὰ ἐσωτερικὰ διαπύλια μόλις φθάνουσι τὸ ποσὸν τῶν 13,500 δραχμῶν· μέχρι δὲ τῶν 62,912, εἰς ὅσον ποσὸν φθάνουσι τὰ διαπύλια τὰ ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον ἐσωτερικὰ, ὅλα ταῦτα δύνανται νὰ ἐπιβληθῶσι καὶ νὰ εἰσπράττωνται εἰς τοὺς λιμένας, ὅπου ἑδρεύουσι τελωνειακαὶ ἀρχαὶ ἢ τελωνοσταθμαρχεῖα. Ἐὰν λοιπὸν ἡ ἐξέλεγξις ὡς πρὸς τὸν νομὸν Κυκλάδων τοιαῦτα ἀποτελέσματα μᾶς δίδῃ, βεβαίως παραπλήσια θέλουν εἶσθαι καὶ τὰ τῶν ἄλλων νομῶν. Καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ ποσὰ, τὰ εἰσπραττόμενα ἐξ ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον διὰ ξηρᾶς, βεβαίως δὲν εἶναι ποσὸν ὑπερβαῖνον τὰς 800,000 δραχμῶν· τοιοῦτον ποσὸν, νομίζω, ἀπέναντι τοῦ γενικοῦ καλοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ εἰς τὴν κοινωνίαν ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων, δύναται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ Κράτος, διανεμόμενον εἰς τοὺς δήμους ἀναλόγως τῆς ζημίας ἑκάστου, χωρὶς καὶ νὰ ζημιώσῃ τοὺς λοιποὺς καὶ ἰδίως τοὺς ἀστικούς. Ἀλλὰ καὶ ἂν τὸ Κράτος, εἰς ἣν θέσιν εὑρίσκονται τὰ οἰκονομικὰ αὐτοῦ, ἀδυνατῇ νὰ φέρῃ τὸ βάρος τῶν 800,000 δραχμῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξήσῃ κατὰ τι τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι φόρος βαρύς. Ἐὰν αὐξηθῇ κατὰ 80 λεπτὰ ἡ ὀκᾶ, τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράξῃ περισσότερα τῶν ὅσων σήμερον εἰσπράττουν οἱ δῆμοι ἐκ τῶν τοιούτων διαπυλίων, καὶ διὰ τοῦ τοιούτου συστήματος θὰ ἀποφύγωμεν τὴν μεγάλην φορολογίαν τῶν 50% ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ἐπιβαρύνουσαν τὸν ἄρτον τοῦ πτωχοῦ, θὰ ἀποφύγωμεν τὴν πρόσθετον φορολογίαν τῶν 20% ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀποδεχθῇ τὴν γνώμην μου ταύτην, διότι κατ’ ἀρχὴν ἀποκρούει πᾶσαν θεμελιώδη γνώμην, μὴ πηγάζουσαν ἐκ τῆς πρωτοβουλίας της. Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς φαίνεται ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἠσχολήθη πολὺ νὰ εὕρῃ φορολογίαν κατάλληλον πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν καταργουμένων διαπυλίων, καὶ ἐξετάσας τὸ δασμολόγιον εἶδεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ αὐξήσῃ πλειότερον τοὺς δασμοὺς, διότι ἀρκετὰ εἶναι ἐπιβεβαρημένοι μέχρι τοῦδε καὶ ἀρκετὰ ηὐξήθησαν κατὰ τὰ 1892 καὶ 1893· εὗρεν ὅμως, ὅτι ὁ σῖτος ἐξ ὅλων τῶν εἰδῶν φορολογεῖται ὀλιγώτερον, καὶ ὅτι ἐπὶ τούτου ἠδύνατο νὰ προσθέσῃ 50%, ὡς ἐκ τῆς μεγάλης εὐθηνίας εἰς ἣν κατέπεσαν ἤδη τὰ σιτηρά· ἐθεώρησεν ὅτι τοιαύτη προσθήκη εἶναι ἀνεπαίσθητος καὶ δὲν ἀνέρχεται οὐδὲ εἰς τὸ ἥμισυ τῶν δασμῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν ἀλλαχοῦ, λ. χ. ἐν Γαλλίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ· ἐθεώρησε δὲ τὸν τοιοῦτον φόρον καὶ ὡς προστατευτικὸν τῆς ἡμετέρας σιτοπαραγωγῆς. Ἐγὼ δὲν νομίζω, ὅτι τὰ 50%, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει ἐπὶ τοῦ σίτου, εἶναι φόρος προστατευτικός· εἶναι μᾶλλον φόρος ταμιευτικὸς πρὸς αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ· δὲν θὰ προστατεύσῃ δὲ τὴν σιτοπαραγωγήν. Ἡ σιτοπαραγωγὴ ἡ ἰδική μας δὲν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν κατανάλωσιν· πάντως ἔχομεν ἀνάγκην νὰ εἰσαγάγωμεν ἔξωθεν σιτηρά, τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον τῶν καταναλισκομένων· διὰ τοῦτο ὁ φόρος θὰ ἦναι ἁπλῶς ταμιευτικὸς καὶ θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν ἄρτον τῶν ἀπόρων πολιτῶν. Ἡ σιτοπαραγωγὴ ἡ ἰδική μας, μολονότι ἔχομεν διαφορὰν συναλλάγματος 87% καὶ ἴσως βραδύτερον ἀνωτέραν, ἀδυνατεῖ νὰ προστατευθῇ ἐκ ταύτης, καὶ θὰ προστατευθῇ μὲ τὰ 50%, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλομεν; Καὶ ἂν τὰ τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας βελτιωθῶσι, τὰ 2 καὶ 72/10 τοῦ λεπτοῦ ἐπὶ τῆς ὀκᾶς τοῦ σίτου εἰς τὴν μεγάλην καὶ παγκόσμιον παραγωγὴν καὶ εἰς τὸν ἐλεύθερον συναγωνισμὸν τίνα προστασίαν θὰ δώσουν; Θέλει νὰ προστατεύσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν σιτοπαραγωγήν; ἂς προβῇ εἰς τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα δύνανται ν’ ἀναπτύξωσι ταύτην εἰς ποσὸν ἀρκετὸν διὰ τὴν ἐν τῇ χώρᾳ κατανάλωσιν, καὶ τότε ἂς ἐπιβληθῶσι πραγματικοὶ προστατευτικοὶ δασμοί. Καὶ ποῖα εἶναι τὰ ἔργα ταῦτα; Τὰ ἠκούσατε πολλάκις ἐπαναλαμβανόμενα ἐντεῦθεν· εἶναι τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, ἡ σύστασις γεωργικῶν σταθμῶν πρὸς ἀνάπτυξιν καὶ μόρφωσιν τῶν γεωργῶν, ἡ χρῆσις τελειοτέρων ἐργαλείων, ἡ ἀνάπτυξις τῆς κτηνοτροφίας καὶ πολλὰ ἄλλα, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρον, καὶ δύναται νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρον τὸ Κράτος, ἀφοῦ διὰ τοῦ νόμου τῆς 10 Δεκεμβρίου ἐπῆλθε μεγίστη οἰκονομία εἰς τὰ ἔξοδά του ὡς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ φόρος εἶναι ἐν μέρει προστατευτικός, δὲν πιστεύω νὰ ὠφεληθῶσιν οἱ καλλιεργοῦντες τὰ σιτηρά, ἀλλὰ τὴν ὠφέλειαν θὰ καρπωθῶσιν ἄλλοι, μὴ συνδεόμενοι μὲ τὸν τόπον, καὶ οἵτινες κατέχουσι τὸ πλεῖστον τῶν γαιῶν τῶν νέων ἐπαρχιῶν. Εὔχομαι νὰ ἐπαληθεύσωσιν αἱ προσδοκίαι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλὰ πολὺ ἀμφιβάλλω, ἐν ὅσῳ δὲν γείνουν ὅσα ἔργα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν πραγματικὴν ἀνάπτυξιν τῆς σιτοπαραγωγῆς. Τί δὲ θὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ 50% τῶν δασμῶν; Λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τί εἰσέπραττε κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη, ἤτοι 4 ἑκατομμύρια ἕως 4,500,000, καὶ ὑπολογίζει ὅτι θὰ εἰσπράξῃ ἐπὶ πλέον 2,200,000. Τί ὑπολογίζει ὅτι θὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα ὤνια καὶ ἐμπορεύματα; Περὶ τὰ 2,200,000· ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι θὰ εἰσπράξῃ περισσότερα· διότι, ἐὰν σήμερον εἰσπράττῃ, κατὰ τοὺς δημοσιευθέντας πίνακας, τὰ 2,046,000, μὲ τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου εἰς 2½ ἡ εἴσπραξις θὰ ὑπερβῇ τὰ 2,500,000, ἴσως φθάσῃ καὶ τὰ 3,000,000· τοῦτο τοὐλάχιστον προκύπτει ἐκ τῆς μελέτης τῶν στατιστικῶν πινάκων τῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου, καθ’ οὓς εἰσάγονται ἐν τῷ Κράτει καὶ καταναλίσκονται ἐμπορεύματα καὶ ὤνια ἀξίας 120–130 ἑκατομμυρίων· προσέτι δὲ τὸ Κράτος θέλει ἔχει ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ ὅσα ἔξοδα ἔχουν σήμερον οἱ δῆμοι διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν καταργουμένων δασμῶν, ὡς καὶ πᾶσαν ὠφέλειαν τῶν ἐκμισθωτῶν, ἣν οὗτοι ἀπελάμβανον ἐκ τῆς ἐκμισθώσεως αὐτῶν· ἄρα ἐκ τῶν ἀντικαθισταμένων φόρων τὸ Κράτος θέλει εἰσπράξει περὶ τὰ 5,200,000. Αὐτὸ τὸ ποσὸν δὲν ἀρκεῖ νὰ καλύψῃ τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα θὰ στερηθῶσιν οἱ δῆμοι ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων; Ἀκριβῶς ἰσοφαρίζει, καὶ ἀφοῦ ἰσοφαρίζει, πρὸς τί ἡ ψήφισις φόρου 20% ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων πρὸς εἴσπραξιν ἐπὶ πλέον ποσοῦ δραχ. 1,200,000; Οὐδένα ἄλλον λόγον εὑρίσκω ἢ λόγον ταμιευτικόν· θέλει νὰ καλύψῃ τὸ Δημόσιον μέρος τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν καταβάλλει διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν ἀστυνομίαν. Σήμερον δὲν εἰσπράττει διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν πλέον τῶν 2,300,000· εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1895 ὑπολογίζει πρόσοδον 2,500,000 ἐκ τῆς εἰσφορᾶς τῶν δήμων διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ τοιαύτην ἐξ 1,200,000 διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, τὸ ὅλον 3,700,000· λοιπὸν ὅ,τι περιπλέον θέλει νὰ εἰσπράξῃ εἶναι διὰ νὰ ἐλαττώσῃ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἀνέλαβε τὸ Δημόσιον, καὶ εἰς τοῦτον τὸν σκοπὸν ἀφορᾷ κυρίως τὸ νομοσχέδιον. Ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων, ἢ μᾶλλον ἡ ἀντικατάστασις τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως, ἦτο ἡ πρόφασις, καὶ κύριος σκοπός, ἐπαναλέγω, ἡ προσθήκη νέων φόρων πρὸς αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ εἰς τίνα ἀνήκει ἡ τοιαύτη εὐθύνη; Τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις εἶναι εἰς βάρος τῶν δήμων, τὸ δὲ Κράτος ἔρχεται εἰς ἐπικουρίαν τῶν ἀπόρων δήμων. Ἀλλ’ ἄφητε ποτὲ τοὺς δήμους ἐλευθέρους νὰ κανονίζωσι τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν των καὶ τῶν ἐσόδων των; Ὄχι. Λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις πρέπει νὰ ἦναι εὐρυτάτη· καὶ τίς ἀμφισβητεῖ τοῦτο; ἀλλ’ ἡ εὐρύτης τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως πρέπει νὰ συμβαδίζῃ μὲ τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας καὶ τὰ ἔσοδα αὐτῶν, ἡ δὲ ἀντισυνταγματικὴ ἀνάμιξις τοῦ Κράτους εἰς τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως περιήγαγεν αὐτοὺς εἰς τὴν ἀδυναμίαν νὰ ἐπαρκῶσιν εἰς τὰς ὑπεραυξηθείσας ὑποχρεώσεις των. Τὸ Κράτος λοιπὸν ἔχει τὴν εὐθύνην, καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ φέρῃ τὸ βάρος αὐτῆς. Τὸ Κράτος ἀφῄρεσε τὴν τοπικὴν ἀστυνομίαν ἀπὸ τοὺς δήμους, ἡ δαπάνη λοιπὸν αὐτῆς ἀνήκει εἰς αὐτό· διότι οἱ δῆμοι, ἐν ὅσῳ ἐνήσκουν τὸ ἀστυνομεῖν, κατέβαλλον καὶ τὰς δαπάνας. Λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι οἱ δῆμοι μέχρι σήμερον ἀπέδειξαν ἀνικανότητα εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς ἀστυνομίας. Καὶ ποίαν ἱκανότητα ἠθέλατε νὰ δείξωσι μὲ τὰ γλίσχρα μέσα, τὰ ὁποῖα εἶχον, μὴ ἔχοντες ἰδίαν περιουσίαν, πλὴν τοῦ ποσοστοῦ τῶν φόρων, οὓς τὸ Κράτος παρέχει αὐτοῖς; ἠθέλατε οἱ δήμαρχοι νὰ καταβάλλωσι τὰ βάρη ἐκ τῆς ἰδίας των περιουσίας; Ὄχι· δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι οἱ δῆμοι ἀπέδειξαν ἀνικανότητα πρὸς αὐτοτέλειαν· ἄν τινες ἐξ αὐτῶν, δι’ ἔλλειψιν ἐπαρκῶν μέσων, δὲν ἀνταπεκρίθησαν εἰς τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου, οἱ πλεῖστοι ὅμως τούτων ἀνέπτυξαν καὶ ἐμπειρίαν περὶ τὴν διοίκησιν καὶ πρόνοιαν περὶ τὴν προαγωγὴν τῶν δημοτικῶν συμφερόντων, ἅτινα εἶναι ἡ βάσις καὶ ὁ τελικὸς σκοπὸς καὶ τῆς ὑπάρξεως καὶ τοῦ συνδέσμου αὐτῶν μετὰ τοῦ Κράτους. Ἐὰν τὸ Κράτος ἐνήσκει τὰ τῆς ἐποπτείας καὶ τοῦ ἐλέγχου πατρικῶς καὶ ἀμερολήπτως, βεβαίως οἱ δῆμοι δὲν θὰ ἦσαν ἄξιοι τῆς ἀδίκου μομφῆς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω εὐρύτερον τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τὴν δευτέραν αὐτοῦ ἔποψιν, ὁποίαν δηλ. ἐπιῤῥοὴν θὰ ἔχῃ ἐπὶ τῆς τύχης τῶν δήμων καὶ ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς Πολιτείας ἡ ἀφαίρεσις παρ’ αὐτῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς τοπικῆς ἀστυνομίας, καὶ ἡ πλήρης ὑποδούλωσις αὐτῶν εἰς τὴν κεντρικὴν διοίκησιν. Ἀρκετὰ θεωρῶ τὰ λεχθέντα παρὰ τῶν ἐντίμων Βουλευτῶν Ἄρτης καὶ Γόρτυνος, καὶ καθ’ ὁλοκληρίαν ἀσπάζομαι τὰς ὁποίας ἀνέπτυξαν σοφὰς καὶ βαρυσημάντους γνώμας, καὶ κολακεύομαι νὰ ἐλπίζω, ὅτι σύντομος κυβερνητικὴ μεταβολὴ θέλει ἐπαναφέρει εἰς τὴν κανονικὴν τροχιὰν τὴν ὄντως ἔκτροπον κατάστασιν τῶν πραγμάτων. Συμπεραίνων, κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων, ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου δευτέρου τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἀποκρούω τὴν πρόσθετον φορολογίαν τοῦ ἄρθρου τρίτου· ἀποκρούω τὴν κατάργησιν τῶν εἰσφορῶν καὶ τὴν ὑποκατάστασιν τοῦ Κράτους εἰς τὰ καθήκοντα καὶ δικαιώματα τῶν δήμων, καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην θέλω δώσει τὴν ψῆφόν μου ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου.

§9ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, οὐδεὶς ὁ ἀντιλέγων κατὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, τῆς φορολογίας αὐτῆς, τῆς τοσοῦτον καταπιεστικῆς, ἀλλ’ ἀντιλέγομεν κατὰ τῶν προτεινομένων εἰς ἀντικατάστασιν, καὶ μεθ’ ἡμῶν ἀντιλέγουν τὰ πράγματα καὶ ὁλόκληρος τάξις κοινωνίας, διατελοῦσα ὑπὸ κρίσιν οἰκονομικήν. Ζητεῖται ἡ ἐπαύξησις τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου, καὶ ὅμως πανταχόθεν ἐγείρεται φωνὴ, ὅτι ὁ λαὸς πένεται, ὅτι περιῆλθεν εἰς ἀπόγνωσιν, ὅτι τολμᾷ ἄρνησιν φόρων, ὅτι ὑπάρχει κατάστασις πραγμάτων μὴ ἐπιτρέπουσα οὐδὲ σκέψιν περὶ ἐπαυξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου. Ἡ λογικὴ, ἡ φρόνησις ἀπαγορεύει καὶ τὴν σκέψιν αὐτήν. Ἔχομεν ἐκ Πατρῶν, τῆς πρωτευούσης τῆς Πελοποννήσου, ἀναφορὰς, ἐν αἷς λέγουσιν, ὅτι δὲν δύνανται ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις των ὡς πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν μέχρι τοῦδε φορολογίαν· καὶ ὅμως προβαίνομεν εἰς ἐπιβάρυνσιν τῶν κατοίκων τῶν Πατρῶν, εἰς ἐπιβάρυνσιν τῆς μεγαλειτέρας τάξεως τῶν κατοίκων τῆς Πρωτευούσης, καὶ εἰς ἐπιβάρυνσιν τῆς τρίτης πόλεως τοῦ Κράτους, τῆς Σύρου. Πρέπει δὲ νὰ ἐξετάσωμεν, Κύριοι, ἐὰν οἱ ἐπιβαλλόμενοι φόροι θὰ φέρωσι καὶ τὸ προσδοκώμενον ἀποτέλεσμα, ἵνα μὴ καταστρέψωμεν τάξεις ὁλοκλήρους πολιτῶν δωρεάν. Ἐπαναλαμβάνω, οὐδεὶς ὁ ἀντιλέγων κατὰ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι καλῶς μελετημένον, καὶ ὀρθῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ὑποβάλλει τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔργον τέλειον, ὡς ἔργον εἰς τὴν χρησιμότητα τοῦ ὁποίου ἔχει πεποίθησιν, καὶ ὅτι θέλει νὰ ἀκούσῃ τὴν γνώμην τῶν πολλῶν, θέλει νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα καὶ προϊόντος τοῦ χρόνου νὰ σκεφθῶμεν ὅλοι ὁμοῦ καὶ ἀποφασίσωμεν. Στηριζόμενος εἰς τοιαύτην εἰσήγησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὴν λίαν φρόνιμον, τὴν λίαν δεδικαιολογημένην, ἔρχομαι παρακαλῶν τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀναβάλῃ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς προτάσεως ταύτης, καὶ παραπέμψῃ τὴν πρότασιν εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, ὅπως ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ σκεφθῇ καὶ ἐξεύρῃ ἄλλους πόρους, διὰ τῶν ὁποίων ν’ ἀντικαταστήσῃ τὰ διαπύλια τέλη, τὰ καταργούμενα. Δυνάμεθα, Κύριοι, ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὰ τέλη αὐτὰ διὰ φόρων ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων τῶν μονοπωλίων καὶ ἐπὶ πλείστων ἄλλων ἀντικειμένων. Ὅταν δὲν δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα διὰ τοιούτων μέτρων, δὲν νομίζω, ὅτι σήμερον, προκειμένου νὰ καταργήσωμεν φόρον, ὁ ὁποῖος βαρύνει ὅλας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ῥίψωμεν αὐτὸ τὸ βάρος εἰς ὡρισμένας τάξεις τῆς κοινωνίας, τάξεις, αἱ ὁποῖαι σήμερον εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὅτι εὑρίσκονται εἰς δυσχερῆ οἰκονομικὴν θέσιν. Δὲν λανθάνει ἡμᾶς, ὅτι σήμερον ἀπειρία οἰκιῶν καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐν Πάτραις καὶ ἐν Σύρῳ ἔμειναν ἀνενοικίαστοι, δὲν λανθάνει ἡμᾶς, ὅτι ἄπειροι βιομήχανοι σήμερον δὲν δύνανται ἐργαζόμενοι νὰ πορισθῶσιν οὐδὲ τὰ πρὸς τὸ ζῆν, καὶ διὰ τοῦτο βλέπομεν τὰς μεγάλας καθυστερήσεις. Λυποῦμαι, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ὑπέβαλε τοὺς καταλόγους, τοὺς ὁποίους ἐζήτησα, διότι ἤθελον ἀποδείξει διὰ τῶν καταλόγων ἐκείνων, ὅτι αἱ καθυστερήσεις εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι φέρουσι τὸ Κράτος εἰς τὴν δύσκολον θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Διότι δυστυχῶς οἱ νόμοι ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ εἶναι νόμοι, οἱ ὁποῖοι βαρύνουσι τοὺς μὲν, τοὺς δὲ δὲν τοὺς βαρύνουσιν· ἐντεῦθεν αἱ μεγάλαι καθυστερήσεις, ἐντεῦθεν αἱ μεγάλαι δυσχέρειαι αἱ οἰκονομικαί. Ζητοῦντες νὰ ἐπιβαρύνωμεν τάξεις ὡρισμένας καὶ ἀντικαταστήσωμεν τὰ τέλη τὰ διαπύλια, ἴσως ἐπαυξήσωμεν τὰς καθυστερήσεις καὶ ἴσως, ἀντὶ νὰ ὠφεληθῶμεν, ζημιωθῶμεν. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι δίκαιον ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου καὶ γείνῃ σκέψις, ὅπως ὁ φόρος τῶν διαπυλίων ἀντικατασταθῇ δι’ ἄλλου φόρου, ὁ ὁποῖος θὰ βαρύνῃ ὅλας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν παραπομπὴν αὐτοῦ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερός τις ζητεῖ τὸν λόγον;

§11ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ ζητήσω ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις, διότι ὑπεβλήθησαν τροπολογίαι, αἵτινες δέον νὰ μελετηθῶσι.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία σας θὰ ἦναι εἰς καιρὸν νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ καὶ συζητηθῇ αὔριον, ἂν προχωρήσῃ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπάρχουσι καὶ ἕτεραι τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ὑπέβαλε πρὸ μικροῦ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν βουλευτὴς κ. Ρικάκης καὶ αἵτινες θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 140). Κύριοι, ἠκούσατε τὴν πρότασιν τοῦ ἐξ Αἰγιαλείας κ. Βουλευτοῦ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§13ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Πυλίας Π. Σάκκη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 108, ἐξ ὧν 92 κατὰ τῆς προτάσεως, 16 δὲ ὑπὲρ αὐτῆς. Συνεπῶς ἡ πρότασις τοῦ κ. Μεσσηνέζη περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως καὶ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν ἀπεῤῥίφθη.

§16ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀλλὰ δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ τώρα. Ἔφυγαν τόσοι.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ δὲν νομίζετε ὅτι εἰς τὸν ἴδιον σκοπὸν φθάνετε, ἐὰν γείνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου;

§18ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂς προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου διὰ τὴν βεβαίωσιν τῆς ἀπαρτίας, καὶ βλέπομεν. (Ἀναγινώσκεται ὁ κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ Καλαβρύτων Λ. Πετιμεζᾶ, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 καὶ 15′ μ. μ.