1894.12.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 34

τῆς 14 Δεκεμβρίου 1894.

(Τετάρτη).

Ὥρα 5 καὶ 20′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ κάτοικοι Τεγέας δι’ ἀναφορᾶς των ζητοῦσι τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Ὁ Παναγιώτης Α. Ἰατρίδης, κατάδικος, κρατούμενος ἐν ταῖς φυλακαῖς Συγγροῦ, παρακαλεῖ νὰ τῷ ἀπονεμηθῇ βασιλικὴ χάρις, συμφώνως πρὸς τὴν ἀπὸ 17 Ἰανουαρίου 1891 σύστασιν τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορά του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Πολλοὶ κάτοικοι Καρδίτσης διὰ τηλεγραφήματός των ἐκφράζουσι τὴν εὐγνωμοσύνην των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Ὁ βουλευτὴς Νάξου κ. Βάλληνδας ὑποβάλλει ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί ἐνέργησε διὰ τὰς μεταξὺ τοῦ τελώνου Καλαμῶν καὶ τοῦ ἐμπόρου Π. Ψάλτου γενομένας ἔριδας, καθόσον ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Καλαμῶν διὰ ψηφίσματος κατέκρινε τὴν συμπεριφορὰν τοῦ κ. τελώνου.» Ἡ ἐπερώτησις θ’ ἀποσταλῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἔχει τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§2Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν Γεωργικὴν Σχολὴν Βυτίνης. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχεν ἀρκετὸν χρόνον, ἵνα προσαγάγῃ ταῦτα, διότι πρέπει νὰ λάβωμεν γνῶσιν αὐτῶν, καὶ συζητήσωμεν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐπίσης εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ σημειώματος ἐμπεριέχοντος καὶ τὰς κατὰ τὸ ἔτος 1894 εἰσπράξεις τῶν διαφόρων κλάδων τοῦ χαρτοσήμου, ἐκ τίνος λόγου προέρχεται ὁ κατὰ τὸ ἔτος 1895 προσδιορισμὸς ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 450,000 δραχμῶν τοῦ τέλους τούτου· διότι πρέπει νὰ μάθωμεν ἐκ τίνος κλάδου τοῦ χαρτοσήμου προῆλθεν ἡ ἐλάττωσις αὕτη.

§3Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔλαβον τοιαύτην ἐπερώτησιν. Εἴχετε ὑποβάλει αὐτὴν ἐγγράφως;

§4ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρακαλῶ νὰ τὴν ὑποβάλητε ἐγγράφως.

§6ΔΑΛΛΑΣ. Πρὸ ἡμερῶν ὑπέβαλον ἔγγραφον ἐπερώτησιν, δι’ ἧς παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῆς ἀπολύσεως τοῦ γραμματέως τῆς Ἐφορίας Ναυπλίου. Ὑπομιμνήσκω τὴν ἐπερώτησίν μου ταύτην, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.

§7ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, τί μέτρον ἔλαβε διὰ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως Γαλαξειδίου, κατέθεσα δὲ καὶ ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησιν, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔδωκε μέχρι σήμερον κἀμμίαν ἀπάντησιν. Τὸν παρακαλῶ νὰ λύσῃ τὴν χρυσῆν του λαλιὰν καὶ νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ, διότι ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντᾷ ἐγκαίρως εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, ὅσαι ἀπευθύνονται πρὸς αὐτόν. Συγχρόνως παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καθὼς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ἐπιστήσωσι τὴν προσοχήν των ἐπὶ τοῦ ἑξῆς γεγονότος. Εἰς τὸ χωρίον Μαρκόπουλον τοῦ δήμου Κρωπίας ὑπάρχει εἷς ἀστυνόμος, ὀνόματι Παυλόπουλος, ὁ ὁποῖος δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο ἢ ἀπὸ τὸ πρωΐ ἕως τὸ βράδυ νὰ μαζεύῃ τοὺς χωρικοὺς εἰς τὸ κατάστημα τῆς ἀστυνομίας καὶ νὰ δέρῃ αὐτοὺς ἀναιτίως ἐκεῖ, ἢ ὅπου ἀλλοῦ τοὺς εὕρῃ. Φαίνεται ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς θέλει νὰ φύγῃ ἐκεῖθεν, καὶ εὑρῆκεν ἀφορμὴν ἵνα ξυλοκοπῇ καθ’ ἡμέραν τοὺς ἐντίμους ἐκείνους χωρικούς. Ἐναντίον αὐτοῦ ἐδόθησαν μηνύσεις πλείονες τῶν 10, ἐν τούτοις ἡ Εἰσαγγελία οὐδεμίαν ἐνέργειαν ἔκαμε. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει, ὡς πάντοτε, εἰς αὐτὴν τὴν ὥραν, νὰ ἐρωτήσῃ τὸν Εἰσαγγελέα, διατὶ δὲν εἰσάγει τὰς μηνύσεις ἐναντίον τοῦ εἰρημένου ἀστυνόμου, καὶ ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι τῆς βραδύτητος τοῦ κ. Εἰσαγγελέως ὡς πρὸς τὴν μὴ εἰσαγωγὴν τῶν μηνύσεων τούτων. Ἐπιθυμῶ δὲ, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μέχρι τῆς αὐριανῆς συνεδριάσεως δώσῃ ἀπάντησιν, διότι ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον καὶ εἰς πολλοὺς ἄλλους κατέστη προβληματική. Λαμβάνω ἐπίσης τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω πρὸς τὴν Βουλὴν ἓν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ Φιλιατρῶν (ἀναγινώσκει): «Ὑψώσατε φωνήν. Δεύτερος ἀστυνόμος Παναγιώτης Τσέρτος μετ’ ἀστυφυλάκων ὥραν 8 μ. μ. 11 τρέχοντος ἐξεβίασαν ἄσυλον οἰκογενείας μου, κτυπήσαντες ἀσπλάγχνως υἱόν μου Βασίλειον, σύζυγον, θυγατέρας μου, ῥίψαντες χαμαὶ διὰ λακτισμάτων· φωναζούσας δ’ ἐφρόντιζον ἐπιβάλωσι σιωπήν. Συλλαβὼν εἶτα υἱόν μου, ἀπήγαγεν ἀστυνομικὸν κατάστημα, ἔνθα δέσας χεῖρας, διέταξεν ἀστυφύλακας καὶ ἐκτύπησαν, φυλακίσας δ’ ἀπῆλθε. Προϊστάμενος ἀστυνόμος Καρατζᾶς, μαθὼν κακούργημα, μετὰ εἰρηνοδίκου ἐπελήφθησαν ἀνακρίσεων, καὶ ἀπέλυσαν αὐτὸν, ἐπικινδύνως τετραυματισμένον. Χρῆστος Λελώνης.» Πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν γνωρίζω προσέτι τὰ ἑξῆς. Ἐν τῇ συνοικίᾳ Νεαπόλεως πλεῖστοι συμπολῖταί μου ἵδρυσαν ἐπαγγελματικὴν Σχολὴν καὶ τακτικῶς καὶ ἡσύχως συνερχόμενοι καθ’ ἑκάστην ἑσπέραν διδάσκονται παρὰ πολλῶν καθηγητῶν τὰς βιοτεχνικὰς τέχνας πλεῖστοι ἐργάται. Ἡ τοιαύτη λαϊκὴ Σχολὴ ἔχει ἀνάγκην τῆς ὑποστηρίξεως τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τούτοις δὲν γνωρίζω τί εἶχε νὰ κάμῃ ὁ ἀστυνόμος κ. Μαρούλης καὶ μετέβη μὲ κουστωδίαν ἀστυφυλάκων χθὲς καὶ ἔκλεισε τὴν Σχολὴν ἐκείνην, ἐκτύπησε διαφόρους ἐκεῖ συμπολίτας μου καὶ δὲν ἐπέτρεψε τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Σχολῆς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ ἀπάντησιν, τί ἐγένετο χθὲς ἐν τῇ συνοικίᾳ Νεαπόλεως καὶ διατὶ ὁ κ. ἀστυνόμος νὰ μεταβῇ καὶ νὰ διατάξῃ τὴν παῦσιν τῶν μαθημάτων τῆς λαϊκῆς ἐκείνης Σχολῆς, ἔνθα οἱ ἐργάται εὑρίσκουσι πνευματικήν τινα ἐργασίαν, χρήσιμον διὰ τὰ βιοποριστικὰ αὐτῶν ἔργα.

§8ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΩϞΕʹ νόμου τῆς 17 Φεβρουαρίου 1891 περὶ συστάσεως γεωργικοῦ σταθμοῦ ἐν Βυτίνῃ τῆς Γόρτυνος. Ὡς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὰς ἐντὸς τῆς πόλεως Γαλαξειδίου ὁδοὺς, ἀπαντῶ τὰ ἑξῆς. Κατὰ τὴν σημείωσιν, ἥτις μοὶ ἐδόθη ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας, ἡ μελέτη ἡ γενομένη ἐπὶ τῶν ὁδῶν τούτων ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλὰ τὰ διαγράμματα καὶ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐνεκρίθησαν, διότι ἐκ τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων τούτων θὰ προέκυπτον οὐ μόνον πολλαὶ ἀδικίαι εἰς τοὺς παροδίους ἰδιοκτήτας οἰκιῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπαιτήσεις κατὰ τοῦ Δημοσίου ἤθελον ἐγερθῆ, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Ἐντὸς τῆς πόλεως καὶ μεταξὺ τῶν οἰκιῶν δημιουργοῦνται ἐκχώματα καὶ ἐπιχώματα τοιαῦτα, ὥστε τινὲς μὲν τῶν οἰκιῶν θὰ ἔμενον ἐναέριοι καὶ θὰ ἠπείλουν πτῶσιν, τινὲς δὲ τούτων κατὰ τὰ σχέδια θὰ ἐπεχώνοντο, ἐκ δὲ τῆς ἐπιχώσεως ταύτης θὰ προέκυπτεν ἀντὶ καλοῦ τὸ ἄτοπον, ὥστε αἱ εἴσοδοι οἰκιῶν τινων νὰ καλυφθῶσιν ἐν μέρει ὑπὸ τῶν χωμάτων. Ταῦτα ἰδοῦσα ἡ ὑπηρεσία, ἀνέβαλε τὴν ἔγκρισιν τῶν διαγραμμάτων τούτων μέχρι τῆς ὑποβολῆς νέας μελέτης, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἐπιτυγχάνηται μὲν ἡ μόρφωσις τῶν ὁδῶν τοῦ Γαλαξειδίου, νὰ μὴ ἐπέρχωνται ὅμως τοιαῦτα ἀδικήματα, οἷα ἤθελον ἐπέλθῃ διὰ τῆς πρώτης μελέτης. Ὡς πρὸς τὴν ἑτέραν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς διὰ τὸν ἀστυνόμον Μαρκοπούλου τῆς Κρωπίας, νομίζω ὅτι ὀρθῶς ἀπηυθύνθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διότι, καθ’ ἃ ὁ κ. Βουλευτὴς διεβεβαίωσεν, ἐγένετο καταγγελία κατὰ τοῦ ἀστυνόμου· συνεπῶς ἡ δικαιοσύνη θὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της. Ὡς πρὸς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, οὗτος, ἀφοῦ ἔλαβε γνῶσιν τὴν ἑσπέραν ταύτην περὶ τῶν συμβαινόντων ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ, θὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἐπέλθῃ καὶ πειθαρχικὴ καταδίωξις. Ὡς πρὸς τὴν λαϊκὴν Σχολὴν, τὴν ὁποίαν συνέστησαν πολλοὶ συμπολῖται τοῦ κ. Βουλευτοῦ, πληροφορῶ αὐτὸν τὰ ἑξῆς. Μόλις συνέστη ἡ Σχολὴ, διῃρέθη καὶ εἰς δύο στρατόπεδα, κατὰ τὰ συνήθη. Τὸ ἥμισυ τοῦ Συμβουλίου ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀρκετοὶ ὀπαδοὶ, καὶ τὸ ἕτερον ἥμισυ ἀφ’ ἑτέρου. Χθὲς τὸ ἑσπέρας τὸ ἥμισυ τοῦ Συμβουλίου εἶχει κλειδώσει τὴν Σχολὴν καὶ εἶχε παραλάβει τὰς κλεῖδας. Τὸ ἕτερον ἥμισυ ἐπεζήτει νὰ διαῤῥήξῃ τὰς θύρας, θέλον νὰ γείνῃ διδασκαλία ἐν τῇ Σχολῇ· ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ διάῤῥηξις, κατώρθωσαν ν’ ἀνοίξωσιν ἄλλην θύραν ἐκ τῶν ὄπισθεν καὶ νὰ εἰσέλθωσί τινες. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ Ἀστυνομία εἶχε καθῆκον νὰ προλάβῃ συγκρούσεις ἐνδεχομένας, διότι πράγματι ἦλθον οἱ διαφωνοῦντες σύμβουλοι μετὰ πολλῶν μελῶν καὶ ἤθελον ἵνα εἰσέλθωσιν ἐν τῇ Σχολῇ καὶ ἐκδιώξωσιν ἐκεῖθεν τοὺς καταλαβόντας αὐτήν. Ἡ Ἀστυνομία πολὺ ὀρθῶς ἐπενέβη καὶ διέλυσε τὴν συνάθροισιν ταύτην, χωρὶς νὰ συμβῇ οὐδὲν ἐκ τῶν ἀπευκταίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑποθέτει ὁ κ. Βουλευτής, στηριζόμενος εἰς ἀνακριβεῖς πληροφορίας, τουτέστι χωρὶς νὰ συμβῇ ἐπίθεσις κατ’ οὐδενὸς προσώπου. Τοῦτο λέγω, διότι εἰς ἐμὲ παρέστη τὸ πρῶτον μέρος τοῦ Συμβουλίου, τὸ καταλαβὸν τὴν Σχολὴν, καὶ δὲν μοὶ ἔκαμε τοιοῦτον παράπονον· παρεπονέθη ἁπλῶς, διατὶ ἡ Ἀστυνομία νὰ τοῖς παρατηρήσῃ ὅτι πρέπει νὰ μὴ διδάξωσι τὴν ἑσπέραν ἐκείνην. Εἶπον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὅτι θὰ ζητήσω πληροφορίας. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔλαβον, μὲ ἔπεισαν, ὅτι καλῶς ἔπραξεν ἡ Ἀστυνομία νὰ παρατηρήσῃ εἰς τοὺς Κυρίους ἐκείνους, ὅτι πρέπει νὰ ἀπέχωσιν ἀπὸ τῆς διδασκαλίας, διότι ἀπειλεῖται ἡ δημοσία τάξις, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον δὲν ἤθελεν ἐπέλθῃ ζημία εἰς τοὺς ἀκροατὰς, ἐὰν ἀνεβάλλοντο ἐπί τινας ἡμέρας τὰ μαθήματα. Δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ἠρώτησε περὶ ἄλλου τινὸς ὁ κ. Βουλευτής.

§9ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ὄχι.

§10ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐν σχέσει πρὸς τὰς τελευταίας πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καθῆκόν μου θεωρῶ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ζητήσῃ πληρεστέρας, διότι μοὶ φαίνεται ὅτι εὑρίσκεται ἐν πλάνῃ ἀκουσίᾳ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Χθὲς ἡ Ἀστυνομία παρεκώλυσε τὰ μέλη τῆς Λαϊκῆς Σχολῆς τοῦ νὰ εἰσέλθωσι καὶ διδαχθῶσι παρὰ τοῦ καθηγητοῦ, ὅστις τὴν ὥραν ἐκείνην ἔμελλε νὰ διδάξῃ. Οὐδὲ ἀντίθεσις, οὐδὲ διαφορά τις, οὐδὲ ὀπισθία θύρα ὑπῆρξε καὶ τὰ λοιπὰ ἀστεῖα, τὰ ὁποῖα ἠθέλησε νὰ πιστεύσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν, μεταβάλλων σοβαρὸν γεγονὸς εἰς ἀστεῖον. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ζητήσῃ πληρεστέρας πληροφορίας, θὰ ἐξετάσῃ ὁ ἴδιος ἀμφότερα τὰ μέρη καὶ θὰ μάθῃ τὴν ἀλήθειαν. Ἐὰν ὑπάρχῃ διαφωνία μεταξὺ τῶν συμβούλων, ἐὰν οἱ σύμβουλοι διαπληκτίζωνται, τοῦτο δὲν ἔχει κἀμμίαν σχέσιν πρὸς τὴν παρακώλυσιν τῆς διδασκαλίας τοῦ λαοῦ καθ’ ὡρισμένην ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ συνέλθωσι, συνῆλθον δὲ καὶ οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀντίθεσις μεταξὺ τῶν συνελθόντων, διότι συνηθροίσθησαν πράγματι 200 πολῖται καὶ προεκλήθησαν παρὰ τοῦ κ. προέδρου τῆς Σχολῆς καὶ ἠρωτήθησαν ἂν ὑπάρχῃ τις ὁ ἀντιλέγων ὅπως γείνῃ τὸ μάθημα, καὶ πάντες ὁμοθύμως ἀπεφάνθησαν, ὅτι οὐδεὶς ἀντιλέγει καὶ πάντες ἐπιθυμοῦσι νὰ ἀκροασθῶσι τοῦ μαθήματος. Νομίζω ὅτι ἡ Ἀστυνομία δὲν εἶχε θέσιν ἐκεῖ, οὐδ’ ἔπρεπε νὰ ἀναμιχθῇ καὶ νὰ παρακωλύσῃ τὴν διδασκαλίαν. Ὡς πρὸς τὰς λεπτομερείας, νομίζω ὅτι, ἀφοῦ ζητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ λάβῃ ἔκθεσιν καὶ λάβωμεν καὶ ἡμεῖς πληρεστέρας πληροφορίας,—διότι καὶ ἀναφορὰ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην περιάγεται ἀνὰ τὴν Νεάπολιν καὶ ὑπογράφεται παρὰ πολλῶν κατοίκων τῆς συνοικίας ταύτης, ὅπως ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν,—τότε ἔχομεν καιρὸν νὰ συζητήσωμεν, αὔριον δηλαδὴ ἢ μεθαύριον, ἀφοῦ φέρῃ τὰς σχετικὰς πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργός.

§11ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μετέδωκα εἰς τὴν Βουλὴν, κατὰ τὸ πλεῖστον ἔλαβον παρὰ τοῦ Προέδρου τῆς Λαϊκῆς Σχολῆς, τοῦ κ. Πονηροπούλου, ὁ ὁποῖος μετά τινων ἄλλων ἦλθε χθὲς τὸ ἑσπέρας καὶ ἐζήτησε νὰ μὲ ἴδῃ· μοὶ ἀνήγγειλεν, ὀλίγον τραγικῶς ἐν ἀρχῇ,—παρουσίᾳ καὶ τοῦ βουλευτοῦ κ. Κουμουνδούρου—ὅτι ἡ Ἀστυνομία τοὺς ἠμπόδισεν ἀπὸ τοῦ νὰ διδάξωσιν. Ἐννοεῖται ὅτι ἤκουσα ταῦτα μετὰ τῆς ἐντυπώσεως, ἥτις εἰς πάντα ἄνθρωπον προξενεῖται, ἀκούοντα ὅτι ἡ Ἀστυνομία ἠμπόδισεν ἕνα καθηγητὴν νὰ διδάξῃ. Τὸν ἠρώτησα λοιπὸν, διατὶ ἔγεινε τοῦτο; Ἐκεῖνος μοὶ ἀπήντα, ὅτι οὐδεὶς ὑπῆρχε λόγος. Δὲν εἶναι δυνατὸν, εἶπον· θὰ ὑπάρχῃ κἄποιος λόγος· δὲν ὑποθέτω νὰ ᾖναι τρελλὸς ὁ ἀστυνόμος. Μετὰ πολλὴν ἐπιμονὴν, ἀρνούμενος νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐπὶ τέλους ἐξεβιάσθη· τότε μοὶ διηγήθη, ὅτι διῃρέθησαν, ὅτι τινὲς ἐκ τῶν συμβούλων—δὲν γνωρίζω τίνες—δὲν ἤθελον αὐτὸν Πρόεδρον, δὲν γνωρίζω διὰ τίνα λόγον, καὶ ὅτι ἡ Ἀστυνομία, προβλέπουσα ὅτι θὰ γείνῃ ῥῆξις, τοῖς εἶπεν ὅτι, τούτου ἕνεκα, δὲν πρέπει νὰ διδάξωσιν ἀπόψε. Οὐδὲν μοὶ εἶπον περὶ ἐπιθέσεως. Τὸ παράπονόν των ἦτο, ὅτι τοῖς εἶπεν ὅτι δὲν πρέπει ἀπόψε νὰ διδάξωσι, καὶ οὕτως ἐνόμισαν ὅτι παρεβιάσθησαν τὰ δικαιώματά των. Ὅταν τὸ πρᾶγμα ἐσαφηνίσθη, εἶπον εἰς αὐτοὺς ὅτι θὰ ἐξετάσω, καὶ ἂν πραγματικῶς ὁ ἀστυνόμος ἔπταισε, θὰ φροντίσω, ὅπως τιμωρηθῇ πρεπόντως. Ἐξήτασα καὶ ἔμαθον ὅσα ἀνήγγειλα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ Συμβούλιον, ἓν μέρος,—δὲν γνωρίζω πόσοι—συνῆλθε καὶ καθῄρεσε τὸν Πρόεδρον καὶ δὲν ἤθελον νὰ ἀφήσωσι νὰ εἰσέλθῃ κἀνεὶς εἰς τὴν Σχολὴν, ὅτι ὁ Πρόεδρος κατώρθωσε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Σχολῆς, καὶ ὅτι οἱ ἄλλοι ἐπεζήτουν νὰ εἰσέλθωσι διὰ νὰ τὸν ἐκδιώξωσιν ἐκεῖθεν. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Ἀστυνομία εἶχε πλῆρες τὸ καθῆκον νὰ προλάβῃ πᾶσαν τοιαύτην σύγκρουσιν. Τοῦτο καὶ ἐγένετο· ἐγένετο δὲ κατὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον διηγεῖται αὐτὸς οὗτος ὁ Πρόεδρος· παρεκάλεσε τουτέστιν ὁ ἀστυνόμος αὐτοὺς τοὺς Κυρίους, ὅπως τὴν ἑσπέραν ἐκείνην μὴ διδάξωσι. Νομίζω ὅτι δὲν ἠδύνατο ἡ Ἀστυνομία νὰ ἐνεργήσῃ καλλίτερον, ὅπως προλάβῃ ῥῆξιν ἐπαπειλοῦσαν χειρότερα.

§12ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐμοῦ, διότι ἀκριβῶς τὸ αὐτὸ πρόσωπον ἦλθε καὶ πρὸς ἐμὲ καὶ ἐξέθηκε τὰ γεγονότα. Εἶναι ἄσχετον τὸ ζήτημα κατὰ πόσον τὸ Συμβούλιον διαπληκτίζεται ἢ ὑπάρχει διαίρεσις μεταξὺ τῶν μελῶν αὐτοῦ. Βεβαίως εἶναι ἀτύχημα, διότι ἐν Ἑλλάδι εἰς τὰ πλεῖστα σωματεῖα ἐπέρχεται διαίρεσις, καὶ ἐπέρχεται ἕνεκα τῶν ἀντιζηλιῶν καὶ τῶν μικροφιλοτιμιῶν κατὰ τὰς ἀρχαιρεσίας ἢ μετ’ αὐτάς, ἀλλ’ εἶναι ἄσχετον τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸς τὸ ζήτημα τῆς διδασκαλίας τῆς ἑσπερινῆς. Ἡ Ἀστυνομία παρεκώλυσε τὴν διδασκαλίαν τοῦ μαθήματος τοῦ νυκτερινοῦ 200–300 πολιτῶν τεχνιτῶν ἄνευ λόγου, διότι οὐδεὶς ὑπῆρχεν ὁ ἀντιφρονῶν, οὐδεὶς ὑπῆρχεν ὁ ἀντιλέγων ὅτι ἡ διδασκαλία ἔπρεπε νὰ γείνῃ. Τώρα τὰ ζητήματα τὰ μεταξὺ τοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς ὁλομελείας τῆς συνελεύσεως εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ λύσῃ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἡ συνέλευσις τῆς Σχολῆς ταύτης, συγκληθεῖσα ἤδη δι’ ἐπισήμου κλήσεως, καὶ τὴν ἑπομένην Παρασκευὴν ἢ τὸ Σάββατον θὰ ληφθῇ μέτρον παρὰ τῶν μελῶν νομίμως περὶ τῆς διοικήσεως τοῦ σωματείου, ἀλλὰ τὰ περὶ τῆς διδασκαλίας οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι μὲ διαπληκτισμοὺς καὶ διαιρέσεις. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας πληρεστέρας, νὰ ἐξετάσῃ ἐταστικώτερον, νὰ συστήσῃ δὲ εἰς τὴν Ἀστυνομίαν νὰ μὴ ἐπεμβαίνῃ εἰς ζητήματα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει κἀμμίαν ἁρμοδιότητα, νὰ μὴ παρακωλύῃ δηλαδὴ τὴν διδασκαλίαν τῶν πολιτῶν, ἡ ὁποία εἶναι ἐλευθέρα καὶ ἀκώλυτος δυνάμει τοῦ Συντάγματος. Ἂν ἐπίκηται ῥῆξις κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Συμβουλίου καὶ κατὰ τὴν τέλεσιν τῆς γενικῆς συνελεύσεως τῶν μελῶν, εἶναι ἄλλο ζήτημα. Τότε, ἂν παρακληθῇ, δύναται νὰ ἀποστείλῃ ἀντιπρόσωπον ἡ Ἀστυνομία, ὅπως προλάβῃ πᾶσαν σύγκρουσιν μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Σχολῆς, ὅταν πρόκηται νὰ προβῶσιν εἰς ἀρχαιρεσίας ἢ ἄλλα θέματα· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ διδασκαλίας, οὐδεμίαν θέσιν ἔχει ἡ Ἀστυνομία ἐκεῖ, οὔτε εἶχε. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ σήμερον τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ, ὥστε νὰ μὴ γένηται κἀμμία παρακώλυσις τῆς διδασκαλίας τῆς ἀποψινῆς καὶ ἀκόμη δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν, ἕως ὅτου συνέλθῃ γενικὴ συνέλευσις τῶν μελῶν τῆς Σχολῆς, ἀποφανθῇ καὶ ἀποφασίσῃ περὶ ὅλων τῶν ἄλλων θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν αὐτήν.

§13Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ συστάσεως ταμείου τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ λάβῃ ὑπὸ τὴν μέριμνάν της, τὴν δὲ Βουλὴν νὰ τὸ ψηφίσῃ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ οὐδεμίαν ζημίαν φέρει. Ἀποβλέπει εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ, οἱ ὁποῖοι παρετήρησαν ὅτι τὸ ἐπίδομα, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τὰς χήρας, εἶναι ἐλάχιστον, τοῦτο δὲ συμβαίνει ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκείας τῶν πόρων τοῦ ταμείου αὐτοῦ καὶ ἕνεκα τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν. Ἐκτὸς λοιπὸν τῆς καταβολῆς, τὴν ὁποίαν ἀπὸ ἐτῶν κατὰ μῆνα δίδουσιν εἰς αὐτὸ, ἀπεφάσισαν νὰ δίδωσι καὶ 1% εἰσέτι, ὅπως ἐκ τοῦ σχηματιζομένου κεφαλαίου χορηγηθῇ καὶ πρόσθετον ἐπίδομα διὰ τὰς μελλούσας χήρας.

§14ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τετράκις μέχρι τοῦδε παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τρεῖς ἐπερωτήσεις μου, ὑποβληθείσας πρὸ ἑνὸς μηνός. Δυστυχῶς εἰσέτι δὲν ἀπήντησεν ἐπ’ αὐτῶν καὶ παρακαλῶ νὰ ἀπαντήσῃ, διότι θ’ ἀναγκασθῶ νὰ ἐξέλθω τῆς θέσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεριμνήσῃ ὑπὲρ τῶν ἐγγάμων ὑπαξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα τῶν μεταθέσεων αὐτῶν, καθότον οὗτοι, ἀποκτῶντες οἰκογενείας μεγάλας καὶ μετατιθέμενοι, δὲν τυγχάνουσι τοῦ εὐεργετήματος νὰ λαμβάνωσιν ὁδοιπορικὰ ἔξοδα, καὶ ἕνεκα τούτου εἰς τὸν τόπον, ὅπου μετατίθενται, δυστυχοῦσι καὶ μυρίας ὑφίστανται στενοχωρίας τὸν πρῶτον ἰδίως μῆνα, διότι τὸ ὀλίγον χρῆμα, ὅπερ ἐκ τοῦ μισθοῦ των λαμβάνουσι, τὸ ἔχουσιν ἐξοδεύσει εἰς τὰ ὁδοιπορικά. Θὰ ἦναι μέγα εὐεργέτημα διὰ τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν, νὰ λαμβάνωσι καὶ αὐτοὶ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα, ὡς πάντες οἱ ἄλλοι δημόσιοι ὑπάλληλοι, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς θέσεως αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων.

§15ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὑπενθυμίζω ὑποβληθείσας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον διαχειρίζεται, ἐπανειλημμένας συστάσεις περὶ χάριτος ὑπὲρ ἑνὸς καταδίκου, τοῦ Νικολάου Κακαβᾶ, καταδικασθέντος ὑπὸ τοῦ Κακουργιοδικείου Σύρου εἰς 10 ἐτῶν δεσμὰ ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως καθ’ ἑνὸς Χρυσανθοπούλου. Τὴν σύστασιν ταύτην ἐπανέλαβον τρὶς, οὐχὶ μόνον οἱ ἀποτελέσαντες τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων ἐκεῖ, ἀλλὰ καὶ οἱ συμμετασχόντες εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης Πρόεδρος καὶ Εἰσαγγελεὺς, διὰ τῶν ἐπανειλημμένων δὲ τούτων συστάσεων πάντες οὗτοι ὁμολογοῦσιν, ὅτι ἐκ δικαστικῆς ὁμολογουμένως πλάνης κατεδικάσθη ὁ πολίτης οὗτος, διότι, ὡς τοὐλάχιστον ἐν ταῖς ὑποβληθείσαις ἀναφοραῖς των ἐκθέτουσιν, οὗτος κατεδικάσθη, διότι διατελῶν ὑπηρέτης ἐν τῇ κεντρικῇ Λέσχῃ τῆς Ἑρμουπόλεως, κατὰ νύκτα τινὰ ἐπετέθη ἵνα ἀποκτείνῃ τὸν διευθύνοντα τὴν Λέσχην Χρυσανθόπουλον, ἐπὶ τῷ τέλει νὰ ἀφαιρέσῃ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ὑπέθετεν ὅτι οὗτος ἔφερε μεθ’ ἑαυτοῦ, εἴτε ἐν τῷ χρηματοκιβωτίῳ του, καὶ τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων, στηριχθὲν μόνον εἰς τὴν κατάθεσιν τοῦ δῆθεν παθόντος, κατεδίκασε τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως. Ἀλλὰ μετὰ πάροδον μικροῦ χρόνου ἐγένετο γνωστὸν, ὅτι ἐντελῶς τὰ ἀντίθετα ἔλαβον χώραν, ὅτι δηλ. κατὰ τοῦ παιδὸς ἐκείνου—διότι παῖς ἦτο ὁ καταδικασθεὶς διὰ τὴν πρᾶξιν τῆς ἀποπείρας ἀναιρέσεως—ὁ δῆθεν παθὼν ἐπεχείρησε νὰ διαπράξῃ ἀκατονόμαστον πρᾶξιν, ἀλλ’ ἀποτυχὼν, ἕνεκα τῆς ἀντιστάσεως τοῦ παιδὸς, καὶ ὅπως καλύψῃ τὴν πρᾶξίν του, δι’ ἐγχειριδίου, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ δῆθεν παθὼν, ἐπήνεγκε μόνος του τραύματά τινα εἰς τὰ ἄκρα τοῦ σώματός του καὶ ἐνεφανίσθη τοιουτοτρόπως ἐνώπιον τῆς ἀρχῆς ὡς τραυματισθεὶς ὑπὸ τοῦ παιδός! Ταῦτα τοὐλάχιστον ἐκθέτουσιν ὁ προϊστάμενος τῶν ἐνόρκων, ὁ Πρόεδρος τῶν Συνέδρων καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς, καὶ ἀναφέρουσιν ὅτι ἐκ τῶν κατόπιν γενομένων γνωστῶν ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων ἐγένετο θῦμα πλάνης, οὐχὶ βεβαίως μοναδικῆς εἰς τὴν ἀνθρωπίνην δικαιοσύνην, καὶ ἐζήτησαν πάντες οὗτοι πλήρη χάριτα ὑπὲρ τοῦ καταδικασθέντος τούτου ἀθώου πολίτου. Βεβαίως ἐγὼ δὲν ὑποστηρίζω, εἰμὴ μόνον τὰς ὑποβληθείσας συστάσεις ταύτας παρὰ τῶν δικαστικῶν προσώπων, νομίζω δὲ καθῆκόν μου νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι, ἀφοῦ αὐτοὶ οὗτοι οἱ λαβόντες μέρος εἰς τὴν ἐκδίκασιν τοῦ κακουργήματος τούτου ἀναλαμβάνουσι πᾶσαν εὐθύνην, οὐχὶ βεβαίως τὴν νομικὴν, ἀλλὰ τὴν ἠθικὴν, ὅτι, ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην περίστασιν, ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔλαβε χώραν δικαστικὴ πλάνη, ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ καὶ ὡς προϊστάμενος οὗτος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν χαρίτων, καὶ νὰ μὴ ἐγκαταλείψῃ εἰς τὴν τύχην του τὸν παῖδα τοῦτον, δεκαεπταετῆ μόλις ὄντα ὅτε κατεδικάσθη. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν δίκην του ἐξετυλίχθησαν, ὡς δὲν θέλω ἐπίσης ν’ ἀποδώσω εἰς τὴν Δικαιοσύνην μομφὴν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιείκεια ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐπιβάλλεται. Ὑποθέτω ἑπομένως, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἀφοῦ μάλιστα ὑπολείπονται ὀλίγα μόνον ἔτη, 3–3½, πρὸς ἀπότισιν τῆς ποινῆς τοῦ ἀτυχοῦς αὐτοῦ καταδίκου, καὶ μετὰ τοιαύτας σπουδαίας συστάσεις, θὰ λάβῃ σύντονον μέριμναν ὑπὲρ αὐτοῦ.

§16ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποβάλλω μίαν αἴτησιν τοῦ Ἰωάννου Ξυλογιαννοπούλου, καταδίκου εἰς ἑξαετῆ εἱρκτὴν ἐπὶ κλοπῇ δύο κιβωτίων φυσιγγίων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς γνωρίζει τὰ κατὰ τὴν σκανδαλώδη ταύτην ὑπόθεσιν, καὶ ἐπαφίεμαι εἰς τὴν συνείδησίν του νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι δίκαιον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τὰ περαιτέρω.

§18ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν — χωρὶς νὰ ἐλπίζω διόρθωσιν — νὰ φροντίσῃ νὰ στείλῃ ἕνα δημοδιδάσκαλον εἰς τὰ Καλάβρυτα, διότι ὁ ἐκεῖ ὑπάρχων Ἰωάννης Ραφαλιᾶς πρὸ τριῶν μηνῶν ἀπέδρα καὶ διασκεδάζει εἰς τὰς Ἀθήνας, οἱ δὲ παῖδες ἐκεῖ μένουσιν ἀργοὶ καὶ χάνουν τὸν καιρὸν ματαίως. Κάμε αὐτὸ τοὐλάχιστον, κύριε Ὑπουργὲ, ἀφοῦ δὲν ἀπαντᾷς εἰς κἀμμίαν ἐπερώτησιν.

§19ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Διὰ νὰ συμπληρώσω τὴν προηγουμένην παράκλησίν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀναφέρω, ὅτι ταύτην τὴν στιγμὴν ἔμαθον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Καρυστίας συνάδελφον, ὅτι ὁ δῆθεν παθὼν Χρυσανθόπουλος μετὰ ἓν ἔτος κατηγορήθη ἐπὶ νέῳ ἐγκλήματι — διὰ νὰ μὴ τὸ ἀναφέρω — καὶ ὅτι κατεδικάσθη εἰς 15 ἐτῶν δεσμά.

§20ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως.

§21ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν διέπραξεν ὑπὸ ποίας περιστάσεις; διότι πάλιν ἀπεπειράθη νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἴδιον ἔγκλημα...

§22ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τοῦ Ἀπαλύρα.

§23ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ναὶ, κατὰ τοῦ Ἀπαλύρα... Κατὰ τὴν ἐκδίκασιν δὲ τῆς κατ’ αὐτοῦ κατηγορίας ἀπεδείχθη, ὅτι ἦτο ἐντελῶς ἄδικος, ὅτι ἦτο συκοφαντία ἡ κατηγορία, δι’ ἣν ἐπῆλθεν ἡ καταδίκη τοῦ παιδὸς ἐκείνου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἔφερα τὸν λόγον.

§24Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ΑΦΙΒʹ τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος ἐπὶ τοῦ ζύθου καὶ τῶν πνευματούχων ὑγρῶν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 122). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ ἐξακολούθησις τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ὁ κ. Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον.

§26ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ὁ προκείμενος, Κύριοι, προϋπολογισμὸς, ὡς πάντες οἱ προηγούμενοι αὐτοῦ, οἱ ὑποβληθέντες εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ διττὸν ἔλλειμμα· ἔλλειμα μέλλον νὰ προκύψῃ ἐκ τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν ἐσόδων αὐτοῦ ἐπὶ πλέον τῶν πράγματι εἰσπραχθησομένων, καὶ ἔλλειμμα μέλλον νὰ προέλθῃ ἐκ τῆς ἀναγραφῆς τῶν ἐξόδων αὐτοῦ ἐπὶ ἔλαττον τῶν πράγματι δαπανηθησομένων. Εἴδομεν ἤδη, ὁποῖον τὸ ἐκ τῶν ἐσόδων ἔλλειμμα, ὑπολείπεται δ’ ἔτι νὰ ἐξετάσωμεν καὶ ἀνεύρωμεν καὶ τὸ ἐκ τῶν ἐξόδων αὐτοῦ ἔλλειμμα. Μόλις μὴν παρῆλθεν, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ὑπεβλήθη ὁ προκείμενος προϋπολογισμὸς εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἤδη προχθὲς ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δηλώσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργῶν, δι’ ὧν ἐπέρχονται μεταβολαὶ ἄξιαι λόγου εἰς τὰ ἔξοδα αὐτοῦ. Ἐν ἀρχῇ εἶχον προϋπολογισθῆ τὰ μὲν ἔσοδα εἰς 91,331,118, τὰ δ’ ἔξοδα εἰς 90,150,380.20, τουτέστιν ὁ προϋπολογισμὸς εἶχε νὰ ἐπιδείξῃ περίσσευμα ἐξ 1,180,737.80. Ἀλλὰ διὰ τῶν τελευταίων δηλώσεων τῶν κκ. Ὑπουργῶν αὐξάνουσι τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ 3,466.66, τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης κατὰ 9,333.35, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ 345,045, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κατὰ 54,298.79, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ 25,084.91 καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ 208,572.25, ἤτοι ἔχομεν ἐν ὅλῳ αὔξησιν ἐξόδων κατὰ 645,800.96, ἧς προστιθεμένης εἰς τὰ λοιπὰ ἔξοδα ἐξ 90,150,380.20, συμποσοῦνται ταῦτα εἰς 90,796,181.16, ὧν ἀφαιρουμένων ἐκ τῶν ἐσόδων 91,331,118, τὸ ἐκ δραχ. 1,180,737.80 περίσσευμα περιορίζεται εἰς 534,936.84. Ἀλλ’ ὡς ἀπέδειξα ἤδη, Κύριοι, ἤρκεσε μόνη ἡ ὑποβολὴ καὶ δημοσίευσις τοῦ παρόντος προϋπολογισμοῦ, μόνη ἡ ἀβεβαιότης περὶ τοῦ μέλλοντος, ἡ γεννηθεῖσα ἐκ τῶν ἀνακοινώσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πρὸς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ, νὰ ἐπενέγκῃ ὑποτίμησιν εἰς τὸ πιστωτικὸν ἡμῶν νόμισμα κατὰ 14 μονάδας ἐπὶ ἔλαττον τῆς τιμῆς, εἰς ἣν προϋπολογίζεται αὐτὸ διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ἀναγκαιοῦντος χρυσοῦ καὶ συναλλάγματος εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους, χωρὶς ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ζητηθῇ ποσότης χρυσοῦ καὶ συναλλάγματος ἐκ τῆς ἀγορᾶς ἡμῶν ἀξία λόγου. Ὅταν ὅμως καὶ τὸ ἐμπόριον ζητήσῃ νὰ προμηθευθῇ σπουδαῖα ποσὰ χρυσοῦ καὶ συναλλάγματος διὰ τὰς ἀνάγκας του καὶ τὸ Κράτος διὰ τὰς εἰς χρυσὸν ὑποχρεώσεις του, τότε θὰ ἴδωμεν τὸ πιστωτικὸν ἡμῶν νόμισμα ὑποτιμώμενον κατὰ πολλὰς ἔτι μονάδας, ἂν ὄχι καὶ κατὰ δεκάδας. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, καθ’ ἣν ἡ ὑποτίμησις αὕτη θὰ περιωρίζετο εἰς μόνας τὰς 14 μονάδας, τὸ δὲ Δημόσιον θὰ ἠναγκάζετο οὕτω νὰ προμηθευθῇ τὸ διὰ τὸ δημόσιον του χρέος ἀπαιτούμενον συνάλλαγμα πρὸς 1,89, κατὰ πόσον θὰ ηὔξανον ἐντεῦθεν τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ; Ἔχομεν νὰ πληρώσωμεν εἰς χρυσὸν, κατὰ τὸν προκείμενον προϋπολογισμόν: αʹ) διὰ τόκους δανείων παγίων καὶ χρεωλυτικῶν 7,452,072, βʹ) διὰ χρέη κυμαίνοντα 1,025,462.26, γʹ) δι’ ἔξοδα ὑπηρεσίας δανείων 41,000 καὶ δʹ) διὰ χρεωλύσια χρεῶν ἐγγεγραμμένων 900,000, τὸ ὅλον 9,418,534.26. Διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ποσοῦ τούτου προϋπολογίζεται συναλλαγματικὴ διαφορὰ πρὸς 1,75 ἐξ 7,063,160. Ἀλλ’ ἂν νῦν προσυπολογίσωμεν καὶ τὴν ἐπὶ πλέον ὑποτίμησιν τοῦ πιστωτικοῦ γραμματίου κατὰ 14 μονάδας ἐπὶ 9,418,534, ἔχομεν ἐπὶ πλέον δαπάνην χάριν συναλλαγματικῆς διαφορᾶς ἐξ 1,318,595, ταύτης δὲ προστιθεμένης εἰς τὰ ἔξοδα, τὰ συμποσωθέντα, ὡς εἴδομεν, μετὰ τὰς δηλώσεις τῶν κυρίων Ὑπουργῶν εἰς 90,796,181, θὰ ἴδωμεν οὕτω τὸ σύνολον τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνερχόμενον εἰς 92,114,776, ἀπέναντι ἐσόδων ἐξ 91,331,118. Ἀλλ’ οὕτω τὸ ἀρχικὸν περίσσευμα ἐξ 1,180,737 ἐξατμίζεται τέλεον, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ προκύπτει καὶ ἔλλειμμα ἐξ 783,658, ὅπερ δύναται νὰ ὑπερβῇ κατὰ πολὺ τὸ ἑκατομμύριον, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἡ ὑποτίμησις τοῦ πιστωτικοῦ ἡμῶν νομίσματος θὰ ἦναι ἀνωτέρα τῶν 14 μονάδων, ὅτι δὲ ἡ συναλλαγματικὴ διαφορὰ δὲν περιορίζεται εἰς μόνην τὴν λειτουργίαν τοῦ δημοσίου χρέους, ἀλλ’ ἐπεκτείνεται καὶ εἰς ἄλλας ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, χάριν ἰδίᾳ προμηθειῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Πλὴν ἀρκοῦμαι, τό γε νῦν ἔχον, εἰς μόνον τὸ ἀναντίλεκτον ἔλλειμμα τοῦ 1,000,000, ὅπερ οὔτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὔτε ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας δύναται νὰ διαμφισβητήσῃ σοβαρῶς. Δὲν εἶναι ὅμως αὐτὸ καὶ μόνον τὸ ἔλλειμμα, ὅπερ ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ὁ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμὸς ἐν τοῖς ἐξόδοις αὐτοῦ. Κυριωτάτη πηγὴ τοῦ ἐλλείμματος τούτου θὰ ἦναι τὰ δημόσια ἔργα, καὶ ἰδίᾳ οἱ σιδηρόδρομοι τοῦ Κράτους, ὧν χάριν εἴτε οὐδεμία, εἴτε ἀνεπαρκεῖς ἀναγράφονται πιστώσεις ἐν τῷ προκειμένῳ προϋπολογισμῷ. Ἀφ’ ὅτου κατηργήθη τὸ ταμεῖον τῆς Ὁδοποιΐας, ἔκλεισε δ’ ἑρμητικῶς ἡ θύρα τῶν δανείων, ἠναγκάσθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ν’ ἀναγράψῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους καὶ τὰς διὰ τὴν ὁδοποιΐαν καὶ τὰς διὰ τοὺς σιδηροδρόμους δαπάνας, ἃς πρὶν ἐχαρακτήριζεν ὡς ἐκτάκτους. Ἀλλὰ διὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἀνέγραψε διὰ τὸ ἔτος 1894 τὰς σχετικὰς πιστώσεις, χωρὶς νὰ ἀναφέρῃ καὶ ὡρισμένον ποσὸν, καὶ τοῦτο παρὰ τὰς ῥητὰς διατάξεις καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Λογιστικοῦ νόμου. Ἠθέλησε τότε νὰ δικαιολογηθῇ, προβαλλόμενος ὅτι αἱ περὶ ὧν ὁ λόγος πιστώσεις ἀνεγράφοντο ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πρὸς μνείαν μόνον, κατὰ τὸ σύστημα τὸ κρατοῦν ἐν Γαλλίᾳ, ἡμεῖς δὲ τῷ ἀντείπομεν, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ ἦτο ἄγνωστον ὅλως παρ’ ἡμῖν, ὅτι δὲ καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἔχει καθιερωθῆ ἐπὶ ποσῶν ἀναξίων λόγου, οὐχὶ δὲ καὶ ἐπὶ δαπανῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων καὶ ἑκατομμυρίων, οἷαι αἱ διὰ τοὺς σιδηροδρόμους ἀπαιτούμεναι. Δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθημεν τότε, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς ἐζήτησε καὶ ἔλαβε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894 carta bianca, ὅπως δαπανήσῃ ὅσα αὐτὸς ἐνόμιζε καλὸν, διὰ δῆθεν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, αἵτινες ἀνῆλθον εἰς 1,920,000. Ἀλλ’ ἡ δαπάνη αὕτη ὑπῆρξε καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν παράνομος. Βεβαίως καὶ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν σιδηροδρόμων ὑπῆρχεν ἀνάγκη εἰδικοῦ νόμου, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἀναγραφῶσι δαπάναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ διατεθῶσιν αὗται, ἀλλὰ καὶ ἐὰν περὶ τούτου ἠδύνατο νὰ ἐγερθῇ ἐνδοιασμός τις, προκειμένου ὅμως περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου, οὐδεμία ἀμφιβολία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ὅτι ὁ τοιοῦτος νόμος ἦτο ἀπαραίτητος. Περὶ τοῦ σιδηροδρόμου λ. χ. Πειραιῶς–Λαρίσης ἔχομεν μόνον τὸν ἀρχικὸν νόμον, καθ’ ὃν ἐπιτρέπεται ἡ διὰ γενικῆς ἐργολαβίας κατασκευὴ αὐτοῦ. Κηρυχθείσης ὅμως ἅπαξ ἐκπτώτου τῆς ἐργολάβου αὐτοῦ Ἀγγλικῆς ἑταιρίας, ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ εἰδικὸν νόμον, ἐπιτρέποντα εἰς αὐτὴν καὶ τὴν συντήρησιν τοῦ ἔργου, μάλιστα δὲ τὴν ἀπ’ εὐθείας περαιτέρω ἐξακολούθησιν τῆς κατασκευῆς αὐτοῦ. Τοιαύτην γνώμην, Κύριοι, εἶχε πέρυσι καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διὸ ἐπὶ τῇ ἐπικειμένῃ τότε κηρύξει τῆς ἐργολάβου Ἀγγλικῆς ἑταιρίας ἐκπτώτου τῶν δικαιωμάτων της εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐχορηγεῖτο ἡ ἄδεια εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα δαπανήσῃ ἀπ’ εὐθείας διὰ τὴν συντήρησιν καὶ περαιτέρω κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου.

§27Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ ὑμεῖς ἀπεκρούσατε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο.

§28ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἀπεκρούσαμεν, διότι ὑμεῖς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ ἠθελήσατε νὰ συνδυάσητε τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος πρὸς ἑτέραν ἄδειαν, δι’ ἧς ἐπετρέπετο εἰς ὑμᾶς νὰ προέλθητε εἰς διαπραγματεύσεις περὶ συμβιβασμοῦ πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν ἑταιρίαν, ἀπέναντι τῆς ὁποίας ἓν καὶ μόνον καθῆκον ἐπεβάλλετο εἰς ὑμᾶς, νὰ κηρύξητε αὐτὴν ἔκπτωτον τῶν δικαιωμάτων της, ἀφοῦ αὐτὴ εἶχεν ἤδη πολλαχῶς ἀθετήσει τοὺς ὅρους τῆς οἰκείας συμβάσεως. Ἐν τῇ τοιαύτῃ δὲ ἀδείᾳ περὶ συμβιβασμοῦ διορῶντες ἡμεῖς κίνδυνον τῶν δημοσίων συμφερόντων, ἀπεκρούσαμεν παντὶ σθένει τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχέδιον, δηλώσαντες ἐν ταὐτῷ, ὅτι ἤμεθα πρόθυμοι νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδιον αὐτοτελὲς περὶ ἀδείας πρὸς συντήρησιν καὶ κατασκευὴν τοῦ ἔργου. Ἀλλὰ τοιοῦτο δὲν ὑπεβάλετε τότε, κ. Πρωθυπουργὲ, δι’ οὓς λόγους γνωρίζετε ὑμεῖς, οὕτω δ’ ἐξηκολουθήσατε ἔκτοτε ἄνευ νόμου δαπανῶντες εἰς συντήρησιν καὶ κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου, ἰδίᾳ τῆς παρὰ τὸν Μπράλον σήραγγος αὐτοῦ. Ἴσως μάλιστα διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἠρνήθη ἐν ἀρχῇ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον νὰ θεωρήσῃ τὰ σχετικὰ ἐντάλματα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔπραξε δὲ τοῦτο μόνον ὑπ’ εὐθύνην τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Ἀπορῶ δὲ, πῶς τὰ ἐντάλματα ταῦτα δὲν ἀπεστάλησαν μέχρι τοῦδε εἰς τὴν Βουλὴν, εἰ καὶ συνεδριάζει αὕτη ἀπὸ ἑβδομάδων ἤδη. Διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ τῇ εἰσηγήσει ὑμῶν ψηφισθέντος νόμου ΑΥΟΖʹ τῆς 28 Μαΐου 1887 «.... ἄν ὅμως ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ζητήσῃ ὑπ’ εὐθύνην του τὴν θεώρησιν, αὕτη ἐκτελεῖται, ὑποβάλλεται δὲ εἰς τὴν Βουλὴν λεπτομερὴς σημείωσις τῶν τοιούτων ἐνταλμάτων μὲ αἰτιολογίαν τῆς ἀρνήσεως.» Τούτου ἕνεκα παρακαλῶ νῦν ὑμᾶς, κ. Πρωθυπουργὲ, ἵνα ζητήσητε παρὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὅπως οὐ μόνον τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος ἐντάλματα μετὰ τῆς αἰτιολογίας τῆς ἀρνήσεώς του ἀποστείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ καὶ δικαιολογήσῃ συγχρόνως τὴν βραδύτητα τῆς τοιαύτης ἀποστολῆς. Ὡς πρὸς τὴν ὁδοποιΐαν, Κύριοι, ἔχομεν νῦν ἐπὶ πλέον δαπάνην ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὸ 1894 κατὰ 174,500, ἐνῷ δηλ. διὰ τὸ ἔτος τοῦτο εἶχον προϋπολογισθῆ 1,550,000, διὰ τὸ 1895 προϋπολογίζονται 1,724,500. Μὴ νομίσῃ τις ὅμως, ὅτι ἡ ἐπὶ πλέον αὕτη δαπάνη εἶναι πραγματικὴ, ἤτοι ὅτι γίνεται πρὸς καλλιτέραν συντήρησιν, ἢ ἀνακαίνισιν, ἢ πρὸς ἐπιτάχυνσιν τῶν κατασκευαζομένων ὁδῶν· πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Ἡ αὔξησις τῆς δαπάνης εἶναι κυρίως προσωπική, ὀφειλομένη εἰς τὴν προσθήκην ὁδοστατῶν. Διὰ τῶν ὁδοστατῶν δὲ πληροῦνται μόνον θέσεις ἀργομίσθων πρὸς ἱκανοποίησιν ἀξιώσεων τῆς φατρίας. Ἔχω πληροφορίας, τὰς ὁποίας παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν δύναται, νὰ διαψεύσῃ οὐχὶ διὰ λόγων κενῶν, ἀλλὰ δι’ ἐκθέσεων τῶν ἁρμοδίων ἐπιθεωρητῶν· κατὰ δὲ τὰς πληροφορίας μου ταύτας, εἰ καὶ τὸ Κράτος δαπανᾷ εἰς μισθοδοσίαν ἀρχιοδοστατῶν καὶ ὁδοστατῶν δρ. 574,500, οὐδὲν ἧττον αἱ ὁδοὶ πᾶσαι σχεδὸν εὑρίσκονται εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν. Ἂν δὲ ἡ κατάστασις αὕτη παραταθῇ, — καὶ θὰ παραταθῇ βεβαίως, ἐνόσῳ τὴν συντήρησιν αὐτῶν ἔχομεν ἀνατεθειμένην εἰς τοὺς ἀργομίσθους ὁδοστάτας, — ἐντὸς ὀλίγου θὰ παραστῇ πολλαχοῦ ἀνάγκη οὐχὶ ἀνακαινίσεως, ἀλλ’ ἐκ νέου κατασκευῆς τῶν ὁδῶν, δι’ ἃς δεκάδας πολλὰς ἑκατομμυρίων ἔχομεν δαπανήσει μέχρι τοῦδε. Ἡ ὀλιγωρία αὕτη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀσύγγνωστος. Ἂς δημιουργήσῃ ἐπὶ τέλους ἄλλας θέσεις ἀργομίσθων διὰ τὴν φατρίαν, ἀλλ’ ἃς μὴ θυσιάζῃ, πρὸς Θεοῦ, εἰς τόσον ταπεινὰ καὶ εὐτελῆ συμφέροντα περιουσίαν τοσούτων ἑκατομμυρίων! Ὡς πρὸς τοὺς σιδηροδρόμους τοῦ Κράτους οὐδεμία σχεδὸν πρόνοια λαμβάνεται διὰ τοῦ παρόντος προϋπολογισμοῦ. Καὶ ὁμιλῶν, Κύριοι, περὶ τοιούτων σιδηροδρόμων, ἐννοῶ τοὺς σπουδαιοτάτους αὐτῶν, τοὺς τῶν Μύλων – Καλαμῶν καὶ Πειραιῶς – Λαρίσης. Περὶ τοῦ πρώτου τούτων εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἐλπίζει ταχέως ἡ ἀναλαβοῦσα τὴν ἀποπεράτωσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν αὐτοῦ ἑταιρία τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς – Ἀθηνῶν – Πελοποννήσου νὰ πληρώσῃ τὰς διὰ τῆς οἰκείας συμβάσεως ἀναληφθείσας ὑπ’ αὐτῆς ὑποχρεώσεις. Ἀλλ’ ἔκτοτε συμπληροῦνται ὅσον οὔπω τρία ἔτη καὶ ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ἑταιρία οὔτε ἀνέλαβεν οὔτε θὰ δυνηθῇ τόσον ταχέως, εἰς ἣν οἰκονομικὴν θέσιν εὕρηται τὴν σήμερον, ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἐξακολούθησιν καὶ ἀποπεράτωσιν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Καὶ θὰ μείνῃ οὕτως ἐπὶ πολὺ ἔτι ἡμιτελὲς τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ἔργον, παρὰ τὰς περὶ τοῦ ἐναντίου διαβεβαιώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ ζημίᾳ ἀνυπολογίστῳ διὰ τὸ Δημόσιον, μόνον καὶ μόνον ἵνα ἔχῃ αὐτὸς τὴν εὐχαρίστησιν νὰ παριστᾷ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, τὸ κατατεθειμένον ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ὡς περίσσευμα τῆς οἰκονομικῆς του διαχειρίσεως! Καὶ ὡς πρὸς τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσης ἐπηγγέλθη ὅτι ἔχει προτάσεις διαφόρων κεφαλαιούχων, ὅπως δι’ ὁμολογιῶν, ἐκδιδομένων εἰς λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, συντελέσωσι τὰ μέχρι Λεβαδείας καὶ Χαλκίδος τμήματα. Ἐγώ, Κύριοι, ἠπόρησα, πῶς εὑρέθησαν κεφαλαιοῦχοι πρόθυμοι νὰ συνομολογήσωσι νέον δάνειον διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος τμημάτων, καθ’ ὃν χρόνον διατελεῖ ἔτι τὸ Κράτος ἐν πτωχεύσει, χωρὶς νὰ ἀχθῇ εἰς πέρας ὁ συμβιβασμὸς πρὸς τοὺς πιστωτάς του. Ἀλλ’ ἐὰν ἦναι ἀληθὴς ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διατί δὲν συνωμολόγησεν ἀκόμη σύμβασιν, οὐδ’ ὑπέβαλε νέον εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως ἀδείας πρὸς συνομολόγησιν τοιαύτης συμβάσεως; Καὶ ἐὰν δ’ ἐλπίζῃ νὰ συνομολογήσῃ ταύτην τόσον ταχέως, ὡς ἐπηγγέλθη, διατί δὲν ἀναγράφει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὴν ἀναγκαίαν δαπάνην διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ νέου δανείου, καθ’ ὅσον αὐτὸ θὰ ἐπραγματοποιεῖτο ἐντὸς τοῦ ἔτους; Ἀλλὰ μήπως πρόκειται περὶ μόνων τῶν μέχρι Λεβαδείας καὶ Χαλκίδος τμημάτων τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης; Τί θὰ γείνωσι τότε τὰ λοιπὰ αὐτοῦ τμήματα; Θὰ ἐγκαταλειφθῶσιν ἆρά γε εἰς τὴν τύχην των ὅλα τὰ ἐν αὐτοῖς ἡμιτελῆ ἔργα, δι’ ἃ ἔχουσι δαπανηθῆ μέχρι τοῦδε δεκάδες ὅλαι ἑκατομμυρίων; Δὲν εἶναι, Κύριοι, οἰκονομία ἡ μὴ ἀναγραφὴ καὶ μὴ πραγματοποίησις δαπάνης διὰ τοὺς σιδηροδρόμους Μύλων– Καλαμῶν καὶ Πειραιῶς–Λαρίσης, ἀλλὰ σπατάλη, καὶ σπατάλη τοῦ χειρίστου εἴδους. Ἡ ἐγκατάλειψις εἰς τὴν τύχην τῶν ἔργων ἡμιτελῶν, οἷα τὰ τῶν σιδηροδρόμων τούτων, στοιχίζει ζημίαν ἀνυπολόγιστον εἰς τὸ Δημόσιον. Ἡ ζημία αὕτη προκύπτει ἐν πρώτοις ἐκ τῆς φθορᾶς αὐτῶν, ἥτις κατ’ ἔτος ἀνέρχεται εἰς ἑκατομμύρια ὅλα. Ὑπολογίσατε μόνην τὴν φθοράν, τὴν προερχομένην κατ’ ἔτος ἐκ τῆς σήψεως καὶ καταστροφῆς τῶν στρωτήρων, ἥτις αὐτὴ καὶ μόνη ἰσοφαρίζει πρὸς ἑκατομμύρια ὅλα. Ἀλλ’ ἔχομεν προσέτι καὶ τὴν φθορὰν τὴν ἐκ τῶν τεχνικῶν ἔργων προκύπτουσαν. Ἄν νῦν συνυπολογίσωμεν καὶ τὴν ζημίαν, ἥτις προσγίνεται εἰς τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ ὅτι πάντα τὰ διὰ τοὺς περὶ ὧν ὁ λόγος σιδηροδρόμους δαπανηθέντα κεφάλαια μένουσι νεκρά, ἐν ᾧ διὰ τοὺς τόκους καὶ τὰ χρεωλύσια αὐτῶν ἐγονάτισε καὶ ἐχρεωκόπησε τὸ Κράτος, καὶ ἐν τῇ χρεωκοπίᾳ δὲ αὐτοῦ καταβάλλει τόκους δυσβαστάκτους δι’ αὐτά, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ ἐγκατάλειψις αὐτῶν εἰς τὴν τύχην των δὲν εἶναι ἔργον προνοίας, ἀλλὰ τῆς ἐσχάτης ἀπονοίας. Μήπως ἡ αὐτὴ ἀπόνοια τῆς Κυβερνήσεως ἐν σμικρῷ δὲν παρατηρεῖται καὶ ἐπὶ ἄλλων δημοσίων ἔργων; Διὰ τὰ λουτρὰ Ὑπάτης λ. χ. ἀναγράφεται διὰ τὸ 1895 πίστωσις ἐκ 10,000 μόνον, ἐν ᾧ πέρυσιν εἶχε προϋπολογισθῆ αὕτη εἰς 35,000. Καὶ ἐν τούτοις εἰς συντέλεσιν αὐτῶν ἀπαιτεῖται δαπάνη 70–80 χιλιάδων, μεθ’ ὃ τὸ Δημόσιον θὰ ἔχῃ τὸ διπλάσιον τοῦ νῦν εἰσοδήματος ἐκ τῶν λουτρῶν Ὑπάτης. Οὐδὲν ἧττον αὐτὸ προτιμᾷ νὰ στερηθῇ καὶ τοῦ εἰσοδήματος τούτου, νὰ ἴδῃ δὲ φθειρόμενα καὶ ἄχρηστα καθιστάμενα καὶ τὰ μηχανήματα, ἅτινα προμηθευθὲν ἐκ Γαλλίας ἀντὶ 70,000 φράγκων χρυσῶν ἔχει ἐναποθεθειμένα ἔν τινι ἀποθήκῃ ἐν Πειραιεῖ, δι’ ἣν πληρόνει ἁδρὸν ἐνοίκιον, ἢ νὰ δαπανήσῃ τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν εἰς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου. Αὐτά, Κύριοι, δὲν εἶναι οἰκονομίαι, ἀλλὰ κατασώτευσις τοῦ δημοσίου πλούτου, ἥτις μόνη θὰ ἤρκει νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς πάντας τὴν δυσπιστίαν περὶ τῆς ἀποφάσεως ἡμῶν, ἵνα ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς νῦν καταστάσεως. Ἐγὼ δ’ ἐλπίζω, πρὸς τιμὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, συνορῶσα ἐπὶ τέλους καὶ αὐτὴ τὴν μέλλουσαν νὰ προκύψῃ ἐντεῦθεν ἀνυπολόγιστον ζημίαν, θὰ θελήσῃ νὰ τὴν προλάβῃ κατὰ τὸ δυνατόν, δαπανῶσα πολλῷ πλείονα ἐκείνων, ἅτινα ἀναγράφει ἐν τῷ προκειμένῳ προϋπολογισμῷ διὰ τὰ δημόσια ἔργα. Ἀλλ’ ἐντεῦθεν θὰ προέλθῃ πολλοῦ λόγου ἄξιον ἔλλειμμα. Καὶ ἐν ἔτει 1895, Κύριοι, δὲν θὰ ἐλλείψωσιν αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις διότι καὶ ἐν τῷ προκειμένῳ προϋπολογισμῷ πολλαὶ πιστώσεις ἀναγράφονται ἐπὶ ἔλαττον τῶν πραγματοποιηθησομένων δαπανῶν, θ’ ἀναγκασθῇ δὲ ἐντεῦθεν ἡ Κυβέρνησις νὰ προσφύγῃ εἰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, δι’ ἃς τὸ ἔλλειμμα θὰ ἐξογκωθῇ ἔτι μᾶλλον. Δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω ὑμᾶς ἐπὶ μακρὸν διὰ λεπτομεροῦς ἐλέγχου ὅλων τῶν ἀναγραφομένων πιστώσεων. Θὰ σᾶς ἀναφέρω τινὰς μόνον ἐξ αὐτῶν εἰς ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου, τὰς ἑξῆς: Οὕτως ἐν κεφ. Γʹ ἄρθρῳ 4 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀναγράφεται πίστωσις διὰ συντάξεις πολιτικῶν ὑπαλλήλων ἐκ 2,445,000, ἀντὶ 2,455,000, προϋπολογισθέντων διὰ τὸ 1894, ἤτοι νῦν ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 10,000· διατὶ τοῦτο; Μέχρι τοῦδε εἴχομεν πάντοτε αὔξησιν τῆς πιστώσεως ταύτης, πῶς νῦν θὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις αὐτῆς; Ἐν κεφ. Εʹ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου ἀναγράφεται πίστωσις δι’ ἀποζημιώσεις Βουλευτῶν καὶ ἔξοδα Βουλῆς μιᾶς τακτικῆς συνόδου. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπαγγέλλεται καὶ ὁ ἴδιος ἀπ’ εὐθείας καὶ διὰ τοῦ δημοσιογραφικοῦ του ὀργάνου ὅτι θὰ συγκαλέσῃ τὴν Βουλὴν καὶ εἰς ἔκτακτον σύνοδον τὸ ἐπιὸν ἔτος καὶ διὰ τὴν κύρωσιν τοῦ συμβιβασμοῦ πρὸς τοὺς πιστωτὰς τοῦ Κράτους καὶ διὰ τὴν ἐπιψήφισιν πολλῶν νομοσχεδίων. Διατὶ ὅμως δὲν ἀνέγραψε τότε πίστωσιν καὶ διὰ τὴν τοιαύτην σύνοδον; Ὀφείλει ἓν ἐκ τῶν δύο νὰ πράξῃ, ἢ νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι οὐδεμίαν ἐλπίδα ἔχει περὶ προσεχοῦς συμβιβασμοῦ καὶ ὅτι κατ’ ἀκολουθίαν αἱ περὶ ἐκτάκτου συνόδου ἐπαγγελίαι του εἶναι ψευδεῖς, ἢ νὰ ἀναγράψῃ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ τὴν ἀπαιτουμένην δι’ αὐτὴν πίστωσιν. Ἐν κεφ. ΙΒʹ ἄρθρῳ 2 τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου ἀναγράφεται πίστωσις δι’ ἔξοδα ὑπηρεσίας Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου (μόλυβδον, ἀντιμόνιον, χάρτην διὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καὶ λοιπῶν ἐντύπων πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου) ἐξ 65,000 ἀντὶ 70,000, προϋπολογισθεισῶν διὰ τὸ 1894, ἤτοι νῦν ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 5,000· ἀλλὰ πῶς θὰ κατορθωθῇ τοῦτο, ἀφοῦ τῶν εἰδῶν τούτων προμήθεια γίνεται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ἐφέτος δὲ, ὡς ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος, θ’ ἀπαιτηθῇ ἀνωτέρα ἢ πέρυσι δαπάνη; Ἐν κεφ. Αʹ ἄρθρ. 3 ἀναγράφεται πίστωσις δι’ ἀπόδοσιν δικαιωμάτων φάρων εἰς τὸ εἰδικὸν αὐτῶν ταμεῖον ἐκ δραχ. 300,000. Ἀλλὰ μετὰ τὸν ἐπὶ πλέον προϋπολογισμὸν τοῦ ἐσόδου αὐτῶν κατὰ 50,000 πρέπει κατ’ ἴσον ποσὸν ν’ αὐξήσῃ καὶ ἡ ἀντίστοιχος αὐτοῦ πίστωσις. Ἐν κεφ. Δʹ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναγράφεται δι’ ἐκτέλεσιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου λόγῳ τῶν κατὰ Ἰούλιον τοῦ προσεχοῦς ἔτους δημοτικῶν ἐκλογῶν πίστωσις ἐκ 280,000. Ἀλλὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος ἐπίκεινται καὶ βουλευτικαὶ ἐκλογαί, πῶς δὲ δὲν ἀναγράφεται καὶ δι’ αὐτὰς ἡ ἀπαιτουμένη πίστωσις; Πλὴν μήπως θὰ ἀρκέσῃ καὶ ἡ διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἀναγραφομένη πίστωσις; Δημοτικὰς ἐκλογὰς εἴχομεν καὶ ἐν ἔτει 1891, δι’ αὐτὰς δὲ ἐδαπάνησε τὸ Δημόσιον, κατὰ τὸν ἐπίσημον ἀπολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους ἐκείνου, 324,402· πῶς νῦν θ’ ἀρκέσωσι 280,000; Ἐν κεφ. Ηʹ ἄρθρ. 4 τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου ἀναγράφεται διὰ συντήρησιν γεωργικῶν σχολείων καὶ σταθμῶν πίστωσις ἐκ 10,000, ἀπέναντι 30,000, προϋπολογισθεισῶν διὰ τὸ 1894, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον νῦν κατὰ 20,000. Πῶς ὅμως θὰ ἐξαρκέσῃ ἡ πίστωσις αὕτη, ἀφοῦ μάλιστα ἐφέτος ἀνασυνεστάθη καὶ ἡ ἐν Τίρυνθι Γεωργικὴ Σχολή; Ἐν κεφ. Θʹ ἄρθρ. 7 ἀναγράφεται πίστωσις διὰ διανομεῖς καὶ φύλακας τηλεγραφείων ἐξ 165,720, ὅση καὶ διὰ τὸ ἔτος 1894. Ἀλλ’ ἀφοῦ νῦν μέλλουσι ν’ ἀντικατασταθῶσιν οἱ ἐπιμίσθιον μόνον λαμβάνοντες τηλεγραφοφύλακες πεζοὶ καὶ ἔφιπποι χωροφύλακες διὰ τακτικῶν τηλεγραφοφυλάκων, δὲν θ’ ἀπαιτηθῇ δαπάνη ἐπὶ πλέον ἐξ 80,000 τοὐλάχιστον; Ἐν κεφ. ΚΑʹ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου δι’ ἀποζημιώσεις κτημάτων διὰ σιδηροδρόμους ἀναγράφεται πίστωσις ἐκ δραχ. 350,000, ἀπέναντι 363,000 προϋπολογισθεισῶν διὰ τὸ 1894, ἤτοι νῦν ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 43,000. Καὶ ὅμως ἐν τῇ εἰσηγητικῇ αὐτοῦ ἐκθέσει ἐκδηλοῖ ἐνδοιασμοὺς καὶ ὁ ἴδιος Ὑπουργός, ἐὰν αἱ 350,000 θὰ ἐπαρκέσωσι διὰ τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσης. Ἐν κεφ. Βʹ ἄρθρ. 5 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀναγράφεται πίστωσις διὰ γαιάνθρακας ἐκ 265,000. Ἀλλὰ τὸ 1891 ἐδαπανήθησαν δι’ αὐτούς, κατὰ τὸν ἤδη δημοσιευθέντα ἐπίσημον ἀπολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους ἐκείνου, 571,000· πῶς δὲ νῦν θὰ ἐξαρκέσωσιν αἱ 265,000; Μὴ λησμονεῖτε δὲ, Κύριοι, ὅτι ἡ θωρηκτὴ ἡμῶν μοῖρα εὑρίσκεται τὴν σήμερον σχεδὸν διηνεκῶς ὑπὸ ἀτμόν, κατὰ τρόπον μάλιστα, ὅστις καθιστᾷ ἀδύνατον καὶ τὸν καθαρισμὸν τῶν λεβήτων. Ἂν δ’ ἐξακολουθήσῃ ἡ τοιαύτη κατάστασις, ἐντὸς 2–3 ἐτῶν θὰ παραστῇ ἀνάγκη ἀντικαταστάσεως αὐτῶν. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι τοποθετημένοι ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς θαλάσσης, ἡ ἀντικατάστασίς των αὕτη θὰ στοιχίσῃ διὰ τὰ τρία θωρηκτὰ ὡς 6,000,000 φράγκα χρυσᾶ. Πολὺ μικρὰ μοὶ φαίνεται ἡ ἐν ἑκάστῳ Ὑπουργείῳ ἀναγραφομένη πίστωσις δι’ ἔξοδα κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι διὰ τῶν δηλώσεών των οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ ηὔξησαν κατά τι τὰς τοιαύτας πιστώσεις. Ἀλλὰ καὶ οὕτως ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εὑρίσκω αὐτὰς ἱκανάς. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι ἐν τῇ ἐπιτροπείᾳ τοῦ προϋπολογισμοῦ, λόγου γενομένου περὶ τῆς σχετικῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἓν τῶν μελῶν αὐτῆς ἐδήλωσεν, ὅτι τὸ ἀναγραφόμενον ποσὸν δὲν ἀνταπεκρίνετο κἄν εἰς ὅσα εἶχε νὰ λάβῃ αὐτὸς διὰ τελεσιδίκου ἀποφάσεως. Ἰδού, Κύριοι, οἱ λόγοι, δι’ οὓς νομίζω ὅτι καὶ ἐν ἔτει 1895 ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀναγκασθῇ νὰ προσφύγῃ εἰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, ἵνα πληρώσῃ δι’ αὐτῶν τὰ κενὰ, ἅτινα ἀφίνει καὶ ὁ προκείμενος προϋπολογισμὸς ἐν τοῖς ἐσόδοις αὐτοῦ. Εἴδομεν ἤδη, Κύριοι, τὸ δῆθεν περίσσευμα τοῦ παρόντος προϋπολογισμοῦ μεταβαλλόμενον εἰς ἔλλειμμα 1,000,000 περίπου διὰ τῶν δηλώσεων τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν καὶ διὰ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ πιστωτικοῦ ἡμῶν νομίσματος. Ἂν εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ προσθέσωμεν ὡς 500,000 κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ἐκ τῆς ἐπὶ ἔλαττον ἀναγραφῆς τῶν διαφόρων πιστώσεων, πρὸς δὲ 1,500,000 ἐκ τῆς ἐπὶ πλέον ἀναγραφῆς τῶν διαφόρων ἐσόδων, ὡς ἀπέδειξα χθὲς, οὕτως ἔχομεν ἔλλειμμα ἐν συνόλῳ ἐκ 3,000,000, ὅπερ βεβαίως θ’ ἀποβῇ πολὺ ἀνώτερον, ἂν ἐξακολουθήσῃ ὑποτιμώμενον καὶ ἐξευτελιζόμενον τὸ πιστωτικὸν ἡμῶν νόμισμα, ἀναγκασθῇ δὲ ὑπὸ τῶν πραγμάτων καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ προνοήσῃ περὶ τῶν ἡμιτελῶν δημοσίων ἔργων καὶ ἰδίως τῶν σιδηροδρόμων. Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο δὲν θὰ προξενήσῃ ἴσως ἐκ πρώτης ὄψεως τὴν ἐντύπωσιν, ἣν ἐνεποίουν πρὶν τὰ ἐκ δεκάδων ὅλων ἑκατομμυρίων ἐλλείμματα προηγουμένων προϋπολογισμῶν. Ἀλλ’ ὅταν ἀναλογισθῶμεν ὅτι τότε ἦτο ἔτι ἀνοικτὴ εἰς ἡμᾶς ἡ θύρα τῶν δανείων καὶ ἠδυνάμεθα νὰ καλύπτωμεν τὰ ἐλλείμματα διὰ τῶν λεγομένων οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, ὅτι δὲ νῦν οἱονδήποτε ἔλλειμμα ὀφείλομεν νὰ καλύψωμεν ἐκ τακτικῶν πόρων τοῦ Κράτους· ὅταν ἰδίᾳ ἀναλογισθῶμεν, ὅτι καὶ τριῶν καὶ δύο καὶ ἑνὸς ἔτι ἑκατομμυρίου ἔλλειμμα εἶναι νῦν ὅλως ἀδικαιολόγητον, μετὰ τὴν ἀποκοπὴν τῶν χρεωλυσίων καὶ τὴν περιστολὴν τῶν τόκων εἰς τρία δεκατημόρια, πρὸς δὲ μετὰ τὴν ἐγκατάλειψιν πάντων τῶν δημοσίων ἡμῶν ἔργων εἰς τὴν τύχην των· ὅταν ἐπὶ πᾶσι τούτοις ἀναλογισθῶμεν, ὅτι οἱονδήποτε ἔλλειμμα, ἐν ᾗ καταστάσει εὑρισκόμεθα τὴν σήμερον, καθιστᾷ ἀδύνατον οὐ μόνον τὴν ἀνόρθωσιν, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν σκέψιν περὶ βελτιώσεως, τότε βεβαίως θὰ εὕρωμεν τὸ ἔλλειμμα τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων, ὅπερ ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ὁ προκείμενος προϋπολογισμὸς, πολὺ σπουδαιότερον τῶν ἐξ 20 καὶ ἐπέκεινα ἑκατομμυρίων ἐλλειμμάτων, ἅτινα εἶχον νὰ ἐπιδείξωσι προηγούμενοι προϋπολογισμοί. Κατὰ ταῦτα εἶχε δίκαιον, Κύριοι, ἡ μειονοψηφία τῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπείας νὰ κηρύξῃ ἀπαράδεκτον τὸν προκείμενον προϋπολογισμὸν, ὡς ἀνεπαρκῆ αὐτὸν καθ’ ἑαυτὸν, μάλιστα δ’ ἐν ἀναφορᾷ πρὸς τὴν κατάστασιν, ἐν ᾗ διατελοῦμεν τὴν σήμερον καὶ ἣν δὲν ἠδύνατο αὐτὸς ἢ νὰ ἐπιδεινώσῃ ἔτι μᾶλλον, ἀντὶ νὰ βελτιώσῃ. Εἴπερ ποτὲ καὶ ἄλλοτε ἔχομεν νῦν ἀνάγκην προϋπολογισμοῦ ἀρτίου, προϋπολογισμοῦ ἐπαρκοῦς εἰς πάσας τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ δυναμένου νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν ἀνορθώσεως. Ἄν δὲν ἀποδείξωμεν δι’ αὐτοῦ, ὅτι ἐλάβομεν τὴν ὁριστικὴν καὶ ἀμετάθετον ἀπόφασιν, ἵνα ἀναχαιτίσωμεν τὸν ἐπὶ τὴν κατωφέρειαν δρόμον ἡμῶν καὶ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀναῤῥώσεως, ἀδύνατον, πάντη ἀδύνατον νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς νῦν ἀφορήτου καταστάσεως. Ἡ χρεωκοπία τοῦ Κράτους θὰ καταστῇ χρονία, καὶ ἂν δὲ ὡς ἐκ θαύματος κατωρθοῦμεν ν’ ἀπαλλαγῶμεν αὐτῆς, ταχέως θὰ ἐπανεπίπτομεν εἰς δευτέραν χείρονα τῆς πρώτης χρεωκοπίαν, εἰς χρεωκοπίαν, ἥτις θὰ συνεκλόνει καὶ θὰ διέσειεν ἐκ θεμελίων καὶ αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν οἰκονομίαν καὶ θὰ ἐνέβαλλεν εἰς ἀληθὲς χάος τὴν ἀτυχῆ ἡμῶν χώραν. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη, καὶ ἀνάγκη ἀπόλυτος, νὰ λάβωμεν ἀπὸ τοῦδε πάντα τὰ δυνατὰ μέτρα, μὴ φειδόμενοι πρὸς τοῦτο οἱασδήποτε θυσίας, ὅπως ὑποβληθῶμεν εἰς ῥιζικὴν θεραπείαν καὶ εἰσέλθωμεν ὁριστικῶς καὶ ἀμετακλήτως εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀναῤῥώσεως. Καὶ τὸ πρῶτον καὶ ἀπαραίτητον μέτρον, ἡ conditio, sine qua non, θὰ ἦτο ἡ σύνταξις προϋπολογισμοῦ ἀρτίου, προϋπολογισμοῦ ἑδραζομένου ἐπὶ βάσεων εὐρειῶν, ἐπὶ βάσεων ἐπιτρεπουσῶν εἰς ἡμᾶς τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν ἀνόρθωσιν. Ἀλλὰ πῶς θὰ κατωρθοῦτο τοῦτο;...

§29ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ ὁμιλήσητε ἀκόμη ἐπὶ πολύ; δὲν νομίζετε καλὸν νὰ κάμωμεν μικρὰν διακοπήν;

§30ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ, ἂς μὴ κάμωμεν διακοπὴν, ἵνα δυνηθῶ νὰ τελειώσω ἀπόψε.

§31ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἀλλ’ ἂν ἔχητε νὰ ὁμιλήσητε ἀκόμη ἐπὶ πολύ;

§32ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἔχω ἀκόμη νὰ ὁμιλήσω, πρέπει ἀπόψε νὰ τελειώσω τὴν ἀγόρευσίν μου.

§33ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νὰ ἴδωμεν ὅμως, ἐὰν ἀντέχωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τοῦτο.

§34ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀφοῦ ἀντέχω ἐγὼ ὁ ἀγορεύων, θὰ ἔχητε τὴν ὑπομονὴν καὶ ὑμεῖς νὰ μὲ ἀκούσητε. Πρώτη καὶ κυρία βάσις προϋπολογισμοῦ ἀρτίου, προϋπολογισμοῦ κλείοντος ἐκ τοῦ προτέρου τὴν κυριωτάτην θύραν τοῦ ἐλλείμματος, θὰ ἦτο ὁ συμβιβασμὸς τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς πιστωτάς του, καθ’ ὃ σύστημα προτείνομεν ἡμεῖς. Τὸ σύστημα τῆς εἰς χρυσὸν πληρωμῆς τῶν τόκων, ὅπερ ὑποστηρίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀφίνει ἀνοικτὴν τὴν θύραν ταύτην, θὰ παρασκεύαζε δὲ δευτέραν χείρονα τῆς πρώτης χρεωκοπίαν, ἐὰν ἐγίνετο ἀποδεκτὴ ἡ δῆθεν ἐνταῦθα ἐπιτευχθεῖσα μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐπιτροπειῶν τῶν ὁμολογιούχων συμφωνία, ἡ ἐν Λονδίνῳ συνομολογηθεῖσα σύμβασις μεταξὺ τοῦ ἐκεῖ ἐπιτετραμμένου ἡμῶν καὶ τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπείας τῶν Ἄγγλων ὁμολογιούχων. Ἤδη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προσενεχθέντων διὰ τοῦ νόμου τῆς 30 Δεκεμβρίου 30% εἰς χρυσὸν ἐπῆλθεν ὑποτίμησις τοῦ πιστωτικοῦ ἡμῶν νομίσματος κατὰ τέσσαρας περίπου μονάδας, ὑποτίμησις μεταβαλοῦσα εἰς ἔλλειμμα τὸ περίσσευμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1894 καὶ διαταράξασα τὴν νομισματικὴν ἡμῶν ἀγοράν. Τί θὰ συνέβαινεν ὅμως, ἐὰν ἐγίνετο ἀποδεκτὴ εἴτε ἡ συμφωνία εἴτε ἡ σύμβασις, καθ’ ἣν τὰ προσφερόμενα ποσοστὰ θὰ ἤρχιζον ἐκ 32 ἢ 34% καὶ θὰ ἔφθανον σὺν τῷ χρόνῳ μέχρις 60%; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ὤκνησε νὰ δηλώσῃ, εἰσηγούμενος τὸν προκείμενον προϋπολογισμὸν, ὅτι ἐν ἀνεπαρκείᾳ τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας, ἵνα καταβάλλῃ ἐτησίως τοσοῦτον ποσὸν, θὰ προσέφευγε πάλιν εἰς τὸ σύστημα τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, τῆς πληρωμῆς δηλαδὴ τῶν τόκων διὰ νέων δανείων, δι’ ὧν ἐπαναλαμβάνοντες τὴν ἐργασίαν τοῦ Σισύφου θὰ κατηντῶμεν θᾶττον ἢ βράδιον πάλιν εἰς τὸ ἀπροχώρητον, πάλιν εἰς τὴν χρεωκοπίαν. Ἰδοὺ διατὶ ἡμεῖς προτιμῶμεν τὴν εἰς τὸ πιστωτικὸν τῆς χώρας νόμισμα πληρωμὴν τῶν τόκων, ὁριζομένων ἀπὸ τοῦδε εἰς 40%, ἐν ἀνάγκῃ δὲ καὶ ἐπέκεινα τούτου. Τὴν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια πληρωμὴν ἀποδέχονται κατ’ ἀρχὴν καὶ προέτειναν μάλιστα πρῶται αἱ τῶν ὁμολογιούχων ἐπιτροπεῖαι διὰ τῶν ἀντιπροσώπων των, ἀπέκρουσε δὲ, καθ’ ἡμᾶς, ἄνευ λόγου ἀποχρῶντος ὁ κ. Πρωθυπουργός. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι οὗτος προέβαλε τότε τὴν ἀντίῤῥησιν ὅτι οἱ ὁμολογιοῦχοι, πληρονόμενοι εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ἰσχὺν ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς χώρας, θὰ ἔσπευδον, τίς πρῶτος αὐτῶν νὰ τὰ μετατρέψῃ εἰς χρυσὸν, ἢ συνάλλαγμα, καὶ νὰ τὰ ἐξαγάγῃ ἐκ τῆς Ἑλλάδος, ὅτι δὲ οὕτως αὐτοὶ θὰ ἐξήσκουν ὀλεθρίαν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς νομισματικῆς ἡμῶν ἀγορᾶς, ἣν ὅπως ἀποφύγῃ ἡ Κυβέρνησις, προτιμᾷ νὰ μεταβάλλῃ αὐτὴ τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια εἰς χρυσὸν, καραδοκοῦσα τὴν εὔκαιρον εἰς τοῦτο περίστασιν, ἄνευ μεγάλης διακυμάνσεως τῆς τιμῆς αὐτῶν καὶ πληρόνουσα οὕτως εἰς χρυσὸν τοὺς ὁμολογιούχους. Ἀλλ’ ἡ ἀντίῤῥησις αὕτη δὲν εἶναι βεβαίως σοβαρά. Οὐδεὶς, Κύριοι, προτείνει νὰ πληρόνωνται οἱ ὁμολογιοῦχοι ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια. Μεταξὺ αὐτῶν καὶ τοῦ Κράτους θὰ παρενεβάλλετο ἡ Ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων, ἥτις ἀναδιουργανουμένη, κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, θὰ ἀνελάμβανε τὴν λειτουργίαν τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους, ἢ ἡ διεύθυνσις τούτου, καταρτιζομένη, καθ’ ἡμᾶς, κατὰ τρόπον παρέχοντα πᾶσαν δυνατὴν ἐγγύησιν εἰς τοὺς ὁμολογιούχους. Καὶ αὕτη δὲ καὶ ἐκείνη θὰ διεξῆγε κάλλιον τὴν μετατροπὴν τῶν τραπεζικῶν γραμματίων εἰς χρυσὸν, ἐξυπηρετοῦσα δὲ τὰ καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντα καὶ τοῦ Κράτους καὶ τῶν ὁμολογιούχων, θὰ ἐφρόντιζε νὰ πραγματοποιῇ τὴν μετατροπὴν εἰς ὅσον οἷόν τε καλλιτέραν τιμὴν, διότι οὕτω πως θὰ ἐλάμβανον ὅσον οἷόν τε πλείονα οἱ ὁμολογιοῦχοι, θὰ ὑπερετιμᾶτο δὲ καὶ τὸ πιστωτικὸν ἡμῶν νόμισμα ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας. Διὰ τῆς τοιαύτης βελτιώσεως τοῦ πιστωτικοῦ ἡμῶν νομίσματος θὰ ἐλάμβανον οἱ ὁμολογιοῦχοι ταχέως πολλῷ πλείονα ἐκείνων, ἅτινα προσφέρει νῦν εἰς αὐτοὺς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, θὰ ἦσαν δὲ ἐξησφαλισμένοι καὶ κατὰ πάσης ἐπαναλήψεως ἐν τῷ μέλλοντι τοῦ πραξικοπήματος τῆς 10 Δεκεμβρίου. Ἐν ἄλλαις λέξεσι διὰ τοῦ ὑφ’ ἡμῶν προτεινομένου συστήματος θὰ ἐγεννᾶτο ταυτότης τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους καὶ τῶν ὁμολογιούχων καὶ ἀλληλεγγύη μεταξὺ αὐτῶν, ἥτις θὰ ἦτο ὁ κυριώτατος παράγων καὶ τῆς βαθμιαίας ἄρσεως τῆς νομισματικῆς ἡμῶν ἀνωμαλίας καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν ἀνορθώσεως. Κατὰ τὸ σύστημα ἡμῶν θὰ ἐπήρχετο εὐθὺς ἐν ἀρχῇ οἰκονομία πολλοῦ λόγου ἀξία ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους. Νῦν ἔχομεν νὰ πληρώσωμεν διὰ τὰ δάνεια τὰ συμπεριληφθέντα εἰς τὸν νόμον τῆς 10 Δεκεμβρίου 7,452,072 εἰς χρυσόν. Ὅπως προμηθευθῶμεν τοῦτον, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι δὲν θὰ ἐπήρχετο ἐν τῷ μεταξὺ μείζων ὑποτίμησις καὶ ἐξευτελισμὸς τοῦ τραπεζικοῦ ἡμῶν γραμματίου, κατὰ τὴν νῦν ἀξίαν τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος πρὸς 1,89, ὀφείλομεν νὰ καταβάλωμεν 14,094,416. Ἐὰν δ’ ἐγίνετο ἀποδεκτὴ ἡ ὑφ’ ἡμῶν προτεινομένη πληρωμὴ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια πρὸς 40%, θὰ κατεβάλλομεν 9,936,096, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον ἢ νῦν κατὰ 4,158,320. Ἐὰν δὲ ὑπεχρεούμεθα νὰ καταβάλλωμεν καὶ 5% διὰ χρεωλύσιον, ἡ ἐτησία ἡμῶν δαπάνη διὰ τὰ δάνεια τὰ συμπεριληφθέντα ἐν τῷ νόμῳ τῆς 10 Δεκεμβρίου θ’ ἀνήρχετο εἰς 11,178,008, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον τῆς νῦν ἀπαιτουμένης κατὰ 2,916,408. Καὶ εἶναι μικροῦ λόγου ἀξία ἡ οἰκονομία αὕτη, ἀφοῦ δι’ αὐτῆς καὶ μόνης τὸ ἐκ 3,000,000 ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἐκαλύπτετο σχεδόν; Ἀλλὰ τὸ σύστημα ἡμῶν, Κύριοι, ἔχει κυρίως τοῦτο τὸ μέγα πλεονέκτημα, ὅτι δι’ αὐτοῦ καθίσταται περιττὸν πᾶν σχεδὸν περιθώριον διὰ περαιτέρω ὑποτίμησιν τοῦ πιστωτικοῦ ἡμῶν νομίσματος, ὅπερ ἀποβαίνει ἀναγκαῖον κατὰ τὸ σύστημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι δι’ αὐτοῦ κλείει ἡ θύρα τοῦ ἐλλείμματος ἡ ἐκ τῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς, ἥτις κατὰ τὸ σύστημα τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μένει ἀναπεπταμένη εἰς πᾶσαν διακύμανσιν τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, εἰς πᾶσαν διατάραξιν τῆς νομισματικῆς ἡμῶν ἀγορᾶς. Κατὰ τὸ σύστημα ἡμῶν δὲν ἔχει ἀνάγκην τὸ Κράτος νὰ καταστήσῃ τοὺς ὁμολογιούχους μετόχους τῆς προσαυξήσεως τῶν ὑπεγγύων προσόδων καὶ ν’ ἀναγνωρίσῃ οὕτως εἰς αὐτοὺς ὁπωσδήποτε δικαίωμα ἐλέγχου ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων αὐτῶν. Καθιστᾷ αὐτοὺς μετόχους τῆς βελτιώσεως τῆς νομισματικῆς ἡμῶν καταστάσεως, εἰς ἣν θὰ παρακολουθῇ ἡ εἰς χρυσὸν αὔξησις τῶν ποσοστῶν αὐτῶν, καθ’ ἣν δυνατὸν μίαν ἡμέραν νὰ ἐξισωθῇ ἡ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια πρὸς τὴν εἰς χρυσὸν πληρωμήν. Τοῦτο δὲ δὲν θὰ ἦναι ζημία, ἀλλὰ κέρδος μέγα καὶ διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τὴν χώραν· διότι καὶ ἐκείνου αἱ πρόσοδοι θὰ ὑπερτιμηθῶσι διὰ τῆς τοιαύτης ἐξισώσεως κατὰ πολὺ καὶ αὕτη θὰ ἀπαλλαγῇ τοῦ ἐφιάλτου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἧς ἕνεκα πάντα τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα στοιχίζουσιν εἰς αὐτὴν τὴν σήμερον κατὰ 89 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν πλέον τῆς πραγματικῆς των ἀξίας. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο μέγα πλεονέκτημα κέκτηται τὸ ἡμέτερον σύστημα ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Διὰ τὴν καταβολὴν τῶν 11,178,108 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια θὰ ὑπερήρκουν ὡς ὑπέγγυοι πρόσοδοι αἱ τῶν μονοπωλίων καὶ τοῦ χαρτοσήμου, αἱ συμποσούμεναι εἰς 20,000,000 περίπου, θ’ ἀπηλλάσσετο δὲ ἡ πρόσοδος τοῦ καπνοῦ καὶ θὰ ἐχρησίμευεν αὕτη ὡς βάσις τῆς ἄλλης ἡμῶν ἀναῤῥώσεως. Διότι, Κύριοι, εἰς ταύτην δὲν ἀρκεῖ μόνος ὁ συμβιβασμός· πρέπει ν’ ἀναζωογονηθῇ καὶ ἡ δημοσία καὶ ἡ κατ’ ἰδίαν ἡμῶν πίστις, πρέπει ἰδίᾳ νὰ παγιωθῶσι τὰ εἰς χρυσὸν ἐσωτερικὰ δάνεια, τὰ ἐκ προκαταβολῶν καὶ ἐκ τοῦ δανείου ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, καὶ νὰ ἐπιστραφῶσιν οὕτως εἰς τὰ πιστωτικὰ ἡμῶν ἱδρύματα τὰ εἰς μεταλλικὸν προσωρινὰ αὐτῶν δάνεια, ὅπως ἐνισχυθῶσι καὶ ἀνακτήσωσι τὴν προσήκουσαν εἰς αὐτὰ δεσπόζουσαν θέσιν ἐπὶ τῆς νομισματικῆς ἡμῶν ἀγορᾶς καὶ ἐπενεργήσωσιν ἐπ’ ἀγαθῷ αὐτῆς. Ἀλλ’ ὅπως ἐπιτευχθῶσι ταῦτα πάντα, πρέπει νὰ ἔχωμεν βάσιν ἀσφαλῆ ἐνεργείας, καὶ τοιαύτη παρέχεται ἡμῖν ὑπὸ τῆς προσόδου τοῦ καπνοῦ, ἂν αὕτη μείνῃ διαθέσιμος καὶ μὴ ὑπαχθῇ εἰς τὰς λοιπὰς ὑπεγγύους τοῦ συμβιβασμοῦ προσόδους, ὡς γίνεται τοῦτο κατὰ τὸ σύστημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καθ’ ὃ ἐκλείπει σχεδὸν πᾶσα βάσις ἄλλης ἐνεργείας πρὸς ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἐπίτευξιν τοῦ συμβιβασμοῦ, καθ’ ὃν τρόπον ἡμεῖς ὑποδεικνύομεν, πρέπει νὰ ἔχωμεν περίσσευμα καὶ περίσσευμα ἄξιον λόγου, δι’ οὗ καὶ μόνου θὰ παρείχομεν τὴν ἀσφαλεστέραν καὶ τρανοτέραν ἀπόδειξιν, ὅτι εἰσήλθομεν ἤδη εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀναῤῥώσεως. Τοῦτο θὰ κατωρθοῦτο ἐν πρώτοις δι’ οἰκονομιῶν. Εἶναι πλάνη, Κύριοι, καὶ πλάνη μεγάλη νὰ νομίζῃ τις, ὡς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, ὅτι ἐξηντλήθη ἤδη τὸ κεφάλαιον τῶν οἰκονομιῶν. Ὑπολείπονται ἔτι πολλαὶ καὶ μεγάλαι οἰκονομίαι καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων ὀργανικῶν νόμων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ῥιζικῆς μεταῤῥυθμίσεως αὐτῶν, χωρὶς νὰ βλαβῶσιν οὕτω τὰ δημόσια συμφέροντα ἢ ἡ δημοσία ὑπηρεσία τὸ παράπαν, ὡς τοῦτο ἐγένετο μέχρι τοῦδε ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Διότι οὗτος ἐννοεῖ μὲν ν’ αὐξάνῃ τὰς ὑφισταμένας καὶ νὰ δημιουργῇ νέας τοιαύτας, ὅπου πρόκειται νὰ ἱκανοποιήσῃ προσωπικὰς ἀξιώσεις τῆς φατρίας, δεικνύεται δὲ ὑπεράγαν φειδωλὸς, ὅπου πρόκειται περὶ πραγματικῶν δαπανῶν, περὶ δαπανῶν ἀφορωσῶν εἰς ζωτικώτατα συμφέροντα καὶ τοῦ Κράτους καὶ τοῦ ἔθνους ὁλοκλήρου. Ἀρκεῖ ἁπλῆ τις ἀντιπαραβολὴ τοῦ προκειμένου προϋπολογισμοῦ πρὸς τὸν τοῦ 1882, ἵνα πείσῃ ἕκαστον, ὅτι ὑπ’ αὐτὸν ὑπερηύξησαν μὲν αἱ δημόσιαι θέσεις ἔκτοτε καὶ ἐξωγκώθησαν τὰ μάλιστα αἱ προσωπικαὶ δαπάναι, ἐνῷ ἀπ’ ἐναντίας ἠλαττώθησαν τὰ μάλιστα οὐσιώδεις δαπάναι, δαπάναι ἀφορῶσαι εἰς τιμαλφῆ δημόσια καὶ ἐθνικὰ συμφέροντα. Μήπως δὲν περιώρισεν αὐτὸς τὰς δαπάνας τῶν δύο Ὑπουργείων τοῦ πολέμου εἰς τρόπον ὥστε ἡ Ἑλλὰς οὐ μόνον ἀξιόμαχον δύναμιν νὰ μὴ ἔχῃ ν’ ἀντιπαρατάξῃ ἐν καιρῷ πολέμου, ἀλλὰ καὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης νὰ στερῆται ἐπαρκοῦς δυνάμεως πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως καὶ ἀσφαλείας καὶ πρὸς ἀποτελεσματικὴν καταδίωξιν τοῦ λαθρεμπορίου; Μήπως δὲν περιώρισεν αὐτὸς εἰς ἐλάχιστον ποσὸν τὴν ἱερὰν ἐκείνην πίστωσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, δι’ ἧς οἱ ἐλεύθεροι Ἕλληνες ἀπεδείκνυον ὅτι ἡ καρδία αὐτῶν πάλλει ὑπὲρ τῶν ἐν δουλείᾳ ἀδελφῶν των καὶ ἐνόουν νὰ προσέλθωσιν ἐπίκουροι καὶ ἀντιλήπτορες αὐτῶν διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῆς πατρῴας πίστεως καὶ παιδείας ἐν αὐτοῖς; Μήπως δὲν ἐγκατελείφθησαν οὕτω καὶ ἐκκλησιαστικῶς καὶ ἐκπαιδευτικῶς πολλαὶ χῶραι ἑλληνικώταται ἕρμαιον εἰς τὰς ἐπιβουλὰς καὶ ἐπιδρομὰς τῶν ἀλλοδόξων καὶ ἀλλοφύλων προπαγανδῶν; Μήπως χάριν οἰκονομίας δὲν περιώρισεν αὐτὸς εἰς ἐλάχιστον ποσὸν καὶ τὰς δαπάνας διὰ τὰ δημόσια ἔργα καὶ τοὺς σιδηροδρόμους, ἀδιαφορῶν ἐὰν οὕτω παραδίδωνται εἰς ἀχρηστίαν, εἰς φθορὰν καὶ καταστροφὴν ἔργα ἀξίας δεκάδων πολλῶν ἑκατομμυρίων; Ἀλλ’ εἶπον ἤδη, Κύριοι, ὅτι αὐταὶ δὲν εἶναι οἰκονομίαι, ἀλλὰ σπατάλη τοῦ χειρίστου εἴδους, ἀλλ’ ἐγκατάλειψις καὶ προδοσία τιμαλφεστάτων συμφερόντων. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν οἰκονομίαν ἐπὶ πάσης δαπάνης προσωπικῆς, δημιουργουμένης ἢ αὐξανομένης χάριν ἀξιώσεων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τῆς φατρίας. Καὶ τοιαύτην δημιουργίαν καὶ αὔξησιν δαπανῶν ἔχομεν καὶ νῦν οὐ τὴν τυχοῦσαν, καίτοι εὑρισκόμενοι ἐν χρεωκοπίᾳ καὶ ἔχοντες εἴπερ ποτὲ καὶ ἄλλοτε νῦν καθῆκον νὰ φανῶμεν ἐν τούτῳ φειδωλοί, φειδωλότατοι. Οὕτως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχομεν αὔξησιν δαπάνης κατὰ 15,840 ἐτησίως διὰ τῆς προσθήκης 8 γραφέων αʹ καὶ 4 βʹ τάξεως ἐν τῇ Γενικῇ Διευθύνσει τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ. Καὶ ἐν τούτοις καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς καὶ ἐγὼ κατεδείξαμεν δι’ ἐπιχειρημάτων ἀναντιλέκτων, ὅτι ἡ προσθήκη αὕτη γραφέων ἐν τῇ Γενικῇ Διευθύνσει τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ εἶναι πάντῃ περιττὴ καὶ γίνεται μόνον πρὸς ἐξυπηρέτησιν φατριαστικῶν ἀξιώσεων. Ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ δημιουργοῦνται 8 νέαι θέσεις γραφέων αʹ τάξεως καὶ 25 θέσεις κλητήρων γʹ τάξεως Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν, ἐξ ὧν προκύπτει αὔξησις δαπάνης 19,680. Ἐννοεῖται δὲ πάντες, ὅτι καὶ διὰ τῆς δημιουργίας τῶν νέων τούτων θέσεων πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν ἀποκλειστικῶς ἐπαρχιακὰ μικροσυμφέροντα τῆς φατρίας. Ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐκρίθησαν περιττοὶ 7 ὑπογραμματεῖς τελωνείων, διὸ προὐτάθη τότε ἡ κατάργησις τῶν θέσεων αὐτῶν. Νῦν ὅμως ἡ κατάργησις αὕτη ἐθεωρήθη προσκρούουσα εἰς τὰ συμφέροντα τῆς φατρίας, ὅθεν μένουσιν αἱ θέσεις τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ὑπογραμματέων μὲ δαπάνην 6,700. Ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ προστίθενται 5 νέοι διευθυνταὶ ἐργοστασίων κοπῆς καπνοῦ δʹ τάξεως, πρὸς δὲ 4 βοηθοὶ αʹ τάξεως, καὶ ἔχομεν ἐντεῦθεν νέαν δαπάνην ἐκ 13,000. Ἀναλόγως αὐξάνουσι καὶ τὰ ἐνοίκια καὶ τὰ λοιπὰ ἔξοδα ὑπηρεσίας τῶν καπνοκοπτηρίων κατὰ 74,300. Ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ δημιουργεῖται νῦν τὸ πρῶτον νέα δαπάνη ἐκ 30,000 χάριν ἀσφαλείας δημοσίων κτιρίων, πρᾶγμα ἀνήκουστον εἰς ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη καὶ ἐν ἡμῖν τέως. Τὸ Δημόσιον, Κύριοι, ἔχει τόσα κτίρια, ὥστε συμφέρει εἰς αὐτὸ, ὡς καὶ εἰς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρίας, νὰ μὴ ἀσφαλίζῃ αὐτὰ εἰς ἄλλους, διότι ὑποτίθεται, ὅτι τὰ ἀσφάλιστρα εἶναι πολὺ ἀνώτερα πάσης ἐνδεχομένης ζημίας ἐκ πυρκαϊᾶς. Ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ δημιουργεῖται νῦν κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ δαπάνη ἐκ 30,000 δι’ ἀποζημίωσιν κτημάτων δι’ ἀρχαιολογικοὺς λόγους.

§35ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Πῶς συμβαίνει αὐτό; ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ ἀρχαιολογία μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν;

§36ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅπως μὴ γείνῃ καταφανὴς ὁ σκοπὸς τῆς τοιαύτης πιστώσεως, ἐσκέφθησαν νὰ τὴν ἀναγράψωσιν ἐν κεφ. ΚΗʹ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπερ τιτλοφορεῖται Δημόσια κτήματα, καὶ δὴ ὑπὸ τὸ ἄρθρον 3 αὐτοῦ «συντήρησις δημοσίων κτιρίων» ὡς ἐδάφ. δʹ. Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι καὶ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἱκανοποιήσεως φατριαστικῶν ἀξιώσεων, διότι ἄλλως ἡ τοιαύτη ἀποζημίωσις θὰ ἐπαφίετο εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρίαν, εἰς ἣν τὸ Δημόσιον ἔχει παραχωρήσει σὺν ἄλλοις καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον τὸ ἐξ 100,000 περίπου ἐτήσιον εἰσόδημα ἐκ τοῦ Λαχείου τῶν Ἀρχαιοτήτων. Ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ καὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ κεφάλαιον αὐξάνουσι κατὰ 9,000 τὰ ἔξοδα ἐξακριβώσεως, ἐν ὑποσημειώσει δὲ ἀναφέρεται ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη ὀφείλεται ἰδίᾳ ἐκ τῆς μελετωμένης ἐργασίας περὶ ἰχθυοτροφείων, ἥτις προεκλήθη ἐκ ῥυπαρᾶς συναλλαγῆς ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ ἐπαρχίᾳ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἔνθα ἀπηλλάγη ἐνοικιαστής τις τοῦ ὑπερόγκου μισθώματος ἰχθυοτροφείων ὑπὸ τὸ πρόσχημα τοιαύτης μελέτης. Ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ καὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ κεφάλαιον αὐξάνουσιν ἄνευ λόγου ἀποχρῶντος τὰ ἔξοδα ὁροσημάνσεως κατὰ 22,500. Ἔχομεν οὕτω, Κύριοι, ἐν μόνῳ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν αὔξησιν δαπάνης, ὀφειλομένην κυρίως εἰς προσωπικοὺς λόγους, ἐκ 221,820, ἣν δυνάμεθα κάλλιστα νὰ παραλίπωμεν καὶ νὰ ἔχωμεν οὕτως ἴσου ποσοῦ οἰκονομίαν. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχομεν αὔξησιν ἐξόδων κινήσεως προξενικῶν ὑπαλλήλων κατὰ 10,000 καὶ μισθοῦ τοῦ Γραμματέως τῆς ἐν Βελιγραδίῳ Β. Πρεσβείας κατὰ 960 διὰ τῆς προαγωγῆς αὐτοῦ εἰς τμηματάρχην αʹ τάξεως, ἐν ὅλῳ 10,960, ἥτις ἠδύνατο νὰ μὴ γείνῃ ἐφέτος καὶ νὰ ἐξοικονομηθῇ οὕτω καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης ἔχομεν αὔξησιν δαπάνης αʹ) διὰ τῆς προσθήκης ἑνὸς ὑπογραμματέως ἐν τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ κατὰ 1,200, βʹ) ἐπὶ τῶν Εἰρηνοδικείων, διὰ τοῦ προβιβασμοῦ δύο τοιούτων εἰς αʹ τάξεως, κατὰ 6,720 καὶ γʹ) προσθήκην δαπάνης πρὸς σύνταξιν κώδικος ἐκ δρ. 10,000, εἰ καὶ ἡ ἐπιτροπεία τοῦ κώδικος ἀπὸ πολλοῦ ἔπαυσε τὰς ἐργασίας της, οὐδ’ εἶναι ἐλπὶς τόσον ταχέως νὰ ἐπαναλάβῃ αὐτάς, καὶ οὕτως ἔχομεν πρόσθετον ἢ περιττὴν ὅλως δαπάνην καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ ἐκ 17,920. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχομεν τὰς ἑξῆς αὐξήσεις δαπανῶν: αʹ) ἐν τῷ προσωπικῷ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας κατὰ 5,200· β) ἐν τῇ διοικήσει τῶν ἐπαρχιῶν, ἰδίᾳ δι’ αὔξησιν μισθῶν τοῦ ὑπάρχοντος προσωπικοῦ τῶν νομαρχιῶν κτλ. κατὰ 28,220· γʹ) διὰ προσωπικὸν ταχυδρομείων κατὰ 20,480· δʹ) διὰ νομοσχεδίου περὶ φυλάξεως καὶ συντηρήσεως τηλεγραφικῶν γραμμῶν κατὰ 80,000· εʹ) δι’ ὁδοιπορικὰ καὶ ἀποζημιώσεις μηχανικῶν, καθ’ ὃν χρόνον πάντα σχεδὸν τὰ δημόσια ἔργα διεκόπησαν, κατὰ 18,000· ϛʹ) δι’ αὔξησιν προσωπικοῦ ὁδοστατῶν κατὰ 174,000 καὶ ζʹ) δι’ ἐπισκευὰς μικρὰς καὶ συντήρησιν κτιρίων Παιδείας κατὰ 125,000. Ὑπὸ τὸν τύπον μικρῶν ἐπισκευῶν πρόκειται κυρίως περὶ ἱκανοποιήσεως μονομερῶν φατριαστικῶν ἀπαιτήσεων. Τοῦτο γίνεται κατάδηλον ἰδίᾳ ἐκ τῆς ἰδιαιτέρως αἰτουμένης πιστώσεως ἐξ 23,000 περὶ ἀνεγέρσεως ἐκπαιδευτηρίου ἐν Ἁγίῳ Γεωργίῳ τῆς Νεμέας, τῇ ἰδιαιτέρᾳ πατρίδι ἑνὸς τῶν ἐκ Κορινθίας ὑπουργικῶν Βουλευτῶν.

§37ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ γίνωνται σχολεῖα;

§38ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως ἔχομεν ἀνάγκην καὶ ἀνάγκην ἀπόλυτον ἐκπαιδευτηρίων καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Ἐὰν δ’ ἐκεφαλαιοῦμεν τὰ νῦν πληρονόμενα δι’ αὐτὰ ἐνοίκια, εἰ καὶ ἔχομεν οὕτω πολλαχοῦ σχολικὰ κτίρια κατάλληλα μᾶλλον διὰ χοιροστάσια κατὰ τὴν γνώμην πολλῶν ἐπιθεωρητῶν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ συνομολογήσωμεν δάνειον, δι’ οὗ θὰ κατωρθοῦτο ἡ ἀνέγερσις καταλλήλων ἐκπαιδευτηρίων καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Ἀλλ’ ἀφοῦ τοῦτο δὲν γίνεται, δὲν ἐπιτρέπεται, νομίζω, νὰ διαθέτωμεν ἐκ τοῦ ὑστερήματος τοῦ δημοσίου ταμείου πρὸς κατασκευὴν τοιούτων ἐνιαχοῦ μόνον καὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν μᾶλλον φατριαστικῶν σκοπῶν. Ἔχομεν ἀνάγκην καὶ ἀνάγκην ἀπόλυτον καὶ ἀνθρωπίνων φυλακῶν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἦτο λόγος, ὅπως ὁ ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτής, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, πρὶν ἢ ἀνιδρύσῃ τοιαύτας ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν, φροντίσῃ νὰ κοσμήσῃ δι’ αὐτῶν τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἰδιαιτέρας του ἐπαρχίας.

§39Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὁ Χριστὸς πρῶτα τὰ γένεια του εὐλόγησεν (ἱλαρότης).

§40ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχομεν, Κύριοι, κατὰ ταῦτα καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν αὔξησιν ὑφισταμένων ἢ δημιουργίαν νέων δαπανῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ περιττῶν καὶ χάριν προσωπικῶν λόγων γινομένην ἐκ 427,000 δρ. Ταύτης παραλειπομένης, θὰ εἴχομεν ἴσου ποσοῦ οἰκονομίαν καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔχομεν τὴν μεγαλειτέραν αὔξησιν δαπανῶν. Ὅπως λάβητε ἔννοιάν τινα αὐτῆς, σᾶς ἀναφέρω ὅτι τὰ ἔξοδα αὐτοῦ προϋπολογίζονται νῦν εἰς 7,643,544 ὁμοῦ μετὰ τῶν δηλώσεων τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ἀπέναντι 7,218,920 προϋπολογισθέντων διὰ τὸ 1894 καὶ 7,397,989 προϋπολογισθέντων διὰ τὸ 1893. Ἐν τούτοις κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἔμειναν ἀδιάθετοι πιστώσεις, κατὰ τὸν δημοσιευθέντα ἤδη προσωρινὸν ἀπολογισμόν, ἐξ 855,377, αἵτινες εἶναι καθαρὰ οἰκονομία. Ἡ οἰκονομία αὕτη ὀφείλεται εἰς τὴν ἑξάμηνον ὑπ’ ἐμοῦ διεύθυνσιν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος Ὑπουργείου καὶ ἦτο αὐτὴ ὁ δραστικώτερος στιγματισμὸς διὰ τὴν σπάταλον διαχείρισιν τοῦ δημοσίου πλούτου ὑπὸ τὸν κ. Τρικούπην, ἡ περιφανεστέρα ἀπόδειξις περὶ τοῦ ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐπαγγελλόμεθα μόνον, ἀλλὰ καὶ πραγματοποιοῦμεν οἰκονομίας ἀπαρεγκλίτως, ἐρχόμενοι εἰς τὰ πράγματα. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ διότι ἐγὼ εἶχον τὸ θάῤῥος νὰ ἐκκαθάρω τὴν μέσην καὶ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν ἐκ τῆς κόπρου τοῦ Αὐγείου, ἣν εἶχεν ἐπισωρεύσει καὶ εἰς αὐτὴν ἡ ὑπερδεκαετὴς κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ, ἐξετέθην εἰς τὰς ὕβρεις καὶ τὰς συκοφαντίας αὐτοῦ τοῦ ἰδίου καὶ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τῇ δημοσιογραφίᾳ ἀνταξίων τοῦ ὀργάνων. Ἡ πρώτη αὔξησις δαπάνης, ἡ προτεινομένη νῦν, εἶναι ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν ἀνωτάτην ἐκπαίδευσιν. Ἀναγράφεται πίστωσις διὰ τὴν συμπλήρωσιν τριῶν ἑδρῶν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἐξ ὧν αἱ δύο εἶναι πράγματι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖαι. Εἶναι αὗται ἡ τοῦ ἑρμηνευτικοῦ κλάδου τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ ἡ τοῦ πρακτικοῦ κλάδου ἐν τῇ Θεολογικῇ Σχολῇ. Ἡ τρίτη εἶναι ἡ τῆς ἱστορίας, ἣν ἐγὼ θεωρῶ πάντη περιττήν, δι’ οὓς λόγους ἔχω ἐκθέσει ἤδη κατ’ ἐπανάληψιν ἐνταῦθα. Εἶναι ἤδη ἱκανὴ πολυτέλεια δι’ ἡμᾶς ἡ συντήρησις τριῶν ἑδρῶν τῆς ἱστορίας ἐν τῷ ἀνωτάτῳ ἐκπαιδευτηρίῳ· ἡ προσθήκη καὶ τετάρτης τοιαύτης θὰ ἦτο ἀσύγγνωστος σπατάλη. Ἀλλαχοῦ ἔχουσι πλείονας καθηγητὰς τῆς ἱστορίας, πλὴν ἐκεῖ γίνεται τοῦτο χάριν τῆς προαγωγῆς τῆς ἐπιστήμης. Ἐκεῖ οἱ διάφοροι καθηγηταὶ καταμερίζονται τὴν ἐργασίαν, καὶ ἀσχολεῖται ἕκαστος εἰς ὡρισμένην ἱστορικὴν περίοδον, ἐπεξεργαζόμενος αὐτὴν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐπὶ τῇ βάσει ἰδίας ἐξερευνήσεως τῶν πηγῶν, καὶ ἀσκῶν καὶ μυῶν εἰς τὴν τοιαύτην ἐπιστημονικὴν ἐργασίαν καὶ τοὺς ἀκροατάς του. Παρ’ ἡμῖν, πλὴν ἑνὸς τῶν καθηγητῶν, ἀσχολουμένου φιλοτίμως εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πηγῶν καὶ τῶν σχετικῶν μνημείων, οἱ δύο ἄλλοι οὐδεμίαν ἀπολύτως ἔννοιαν ἔχουσι τοιαύτης ἐργασίας, διδάσκουσι δὲ ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ Πανεπιστημίου ὡς ἐν Ἑλληνικῷ σχολείῳ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι καὶ ὁ τέταρτος καθηγητὴς τῆς ἱστορίας, δι’ ὃν ζητεῖ νῦν τὸ Ὑπουργεῖον τὴν πίστωσιν, θὰ ἦναι ἐκ τοῦ φυράματος τῶν δύο καθηγητῶν αὐτῆς. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐπιδεικνύῃ τοσοῦτον ἐνδιαφέρον, θὰ ἔχῃ πάντως πρὸ ὀφθαλμῶν τινα ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, μὴ δυνάμενοι νὰ στηριχθῶσιν εἰς τὴν ἰδίαν ἱκανότητα, ζητοῦσι διὰ τῆς θωπείας καὶ κολακείας τῶν ἑκάστοτε κρατούντων νὰ καταλάβωσι παρ’ ἀξίαν θέσιν τινά. Ἐκ τῆς μὴ πληρώσεως τῆς τετάρτης ἕδρας τῆς ἱστορίας θὰ εἴχομεν οἰκονομίαν ἐκ 4,200. Ἀλλὰ πλείονος λόγου ἀξία εἶναι ἡ προτεινομένη αὔξησις δαπάνης διὰ τὴν ὑπαγωγὴν ὅλου τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ τοῦ Πανεπιστημίου εἰς τὴν δικαιοδοσίαν καὶ μισθοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου. Ἡ Σύγκλητος αὐτοῦ ὑποβάλλει ἀπὸ πολλοῦ παράπονα, ὅτι, χάρις εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, δι’ ἣν ἐχρεωκόπησε μὲν τὸ Κράτος, περιῆλθον δὲ εἰς κρίσιμον θέσιν καὶ τὰ διάφορα πιστωτικὰ ἡμῶν ἱδρύματα, ἠλαττώθησαν εἰς τὸ ἓν τέταρτον σχεδὸν τὰ ἐκ χρεωγράφων καὶ μετοχῶν ἔσοδα αὐτοῦ, ἐξ οὗ ἀδυνατεῖ αὐτὸ νὰ καλύπτῃ ἐφεξῆς ἐξ ἰδίων τὰς δαπάνας διὰ τὸ κατώτερον αὐτοῦ προσωπικόν. Ἔχω, Κύριοι, ἐνώπιόν μου τὸν τελευταῖον προϋπολογισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου, ἐξ οὗ συνάγεται, ὅτι αὐτὸ ἔχει ἔλλειμμα ἐξ 66,457. Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ἐζήτησεν ἡ Σύγκλητος ν’ ἀναπληρώσῃ τὸ Ὑπουργεῖον. Ἀλλὰ τῆς εὐκαιρίας ταύτης ἐδράξατο ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅπως ὑπαγάγῃ ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τὸ κατώτερον προσωπικὸν τοῦ Πανεπιστημίου, κατ’ ἀκολουθίαν δὲ καὶ τὴν μισθοδοσίαν αὐτοῦ, δημιουργῶν οὕτως, εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, δαπάνην ἐξ 120,000 καὶ ἐπέκεινα. Ἀλλ’ ἂν ἠρκούμεθα εἰς ἐπιχορήγησίν τινα πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον, πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ ἐλλείμματός του, θὰ εἴχομεν καὶ ἐντεῦθεν οἰκονομίαν ἐξ 60,000 περίπου. Διὰ μόνης, Κύριοι, τῆς ἀποκρούσεως τῆς νῦν προτεινομένης αὐξήσεως ἢ δημιουργίας δαπανῶν, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καθαρῶς προσωπικῶν, ἐν τοῖς διαφόροις Ὑπουργείοις θὰ εἴχομεν οἰκονομίαν ὑπὲρ τὸ ἑκατομμύριον.

§41ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ οἰκονομίαι, ἃς μέχρι τοῦδε εἴπετε, δὲν ἀποτελοῦσι τὸ ποσὸν αὐτό.

§42ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχετε δίκαιον· παρέλιπον τὰς αὐξήσεις δαπανῶν ἐν τῇ μέσῃ καὶ τῇ στοιχειώδει ἐκπαιδεύσει. Αὐξάνει ἰδίᾳ ἡ διὰ τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα δαπάνη κατὰ 75,544 ὑπὸ τὴν πρόφασιν τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν βοηθῶν αὐτῶν δι’ ἑλληνοδιδασκάλων· πλὴν τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Οἱ βοηθοὶ ἀντικατεστάθησαν ἤδη ὑπ’ ἐμοῦ δι’ ἑλληνοδιδασκάλων ἐν ἔτει 1893, χωρὶς ὅμως νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις δαπάνης, ὡς μαρτυρεῖ ὁ ἀπολογισμὸς τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους ἐκείνου. Ἀλλ’ ἐγὼ προέβην τότε καὶ εἰς οἰκονομίαν πολλοῦ λόγου ἀξίαν ἐν τῇ μέσῃ ἐκπαιδεύσει διὰ τῆς καταργήσεως πολλῶν ἑλληνικῶν σχολείων, ἀψηφῶν τὰς διαμαρτυρίας πολλῶν φίλων, ὧν τὰ ἐπαρχιακὰ συμφέροντα παρεβλάπτοντο οὕτως. Εὗρον τότε πλήρη ἑλληνικὰ σχολεῖα μὲ σχολάρχην καὶ δύο ἑλληνοδιδασκάλους, ἔχοντα μαθητὰς 15, 12, 10 καὶ ἐνιαχοῦ μόλις 7 καὶ 8, θεωρήσας δὲ σπατάλην ἀσυγχώρητον τὴν δι’ αὐτὰ δαπάνην, τὰ κατήργησα, διατηρήσας ἐν ἐνεργείᾳ μόνα τὰ ἔχοντα μαθητὰς ἄνω τῶν 18. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ τὰ πάντα θυσιάζων εἰς τὴν φατρίαν, ἀνασυνέστησε χάριν αὐτῆς πάντα τὰ ὑπ’ ἐμοῦ καταργηθέντα, συνέστησε δὲ μάλιστα καὶ νέα τοιαῦτα μὲ μαθητὰς ὀλιγωτέρους καὶ τῶν 10 καὶ τῶν 8. Ἐντεῦθεν λοιπὸν ἡ προτεινομένη νῦν αὔξησις δαπάνης ὑπὸ τὴν ψευδῆ πρόφασιν τῆς δῆθεν ἀντικαταστάσεως τῶν βοηθῶν δι’ ἑλληνοδιδασκάλων, ἥτις κάλλιστα δύναται νὰ παραλειφθῇ ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ζημίας τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ νὰ ἐπέλθῃ οὕτως οἰκονομία ἐξ 75,544. Ἐν τῇ στοιχειώδει ἐκπαιδεύσει προτείνεται αὔξησις δαπάνης ἐκ 298,000, καὶ αὕτη οὐχὶ ἐπ’ ἀγαθῷ αὐτῆς. Ὁ κ. Τρικούπης διεξάγει πόλεμον ἀδιάλλακτον κατὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως· διὰ τοῦτο περιήγαγεν αὐτὴν εἰς ὃ σημεῖον εὕρηται τὴν σήμερον· διὰ τοῦτο καὶ ὁ καταδιωγμὸς ὑπ’ αὐτὸν πάντων σχεδὸν τῶν χρηστῶν καὶ ἱκανῶν καθηγητῶν καὶ διδασκάλων· διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἐπιδιωκομένη ὑπ’ αὐτοῦ κατάργησις τῶν Διδασκαλείων. Αὐτὸς δὲν θέλει δημοδιδασκάλους, κατηρτισμένους ὡς δεῖ, καὶ δυναμένους νὰ φωτίσωσι καὶ διαπαιδαγωγήσωσι τὸν λαόν· προτιμᾷ τοὺς ἀγραμμάτους καὶ ἀξέστους γραμματοδιδασκάλους, δι’ ὧν ἐννοεῖ ν’ ἀποτυφλώσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, δι’ ὧν κατεπλημμύρισε τὴν Ἑλλάδα πᾶσαν καὶ ὑπὲρ ὧν κυρίως προτείνεται ἡ αὔξησις τῆς δαπάνης διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν κατὰ 298,000, ἥτις ἐπίσης δύναται νὰ παραλειφθῇ, ἐπ’ ἀγαθῷ μάλιστα τῆς ἐκπαιδεύσεως. Κατὰ ταῦτα, Κύριοι, θὰ ἐπήρχετο καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν οἰκονομία ἐκ 437,744. Ὅπως δὲ μὴ ὑπολειφθῇ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία περὶ τοῦ ὁλικοῦ ποσοῦ τῶν τοιούτων οἰκονομιῶν, ἐπαναλαμβάνω αὐτὰς καθ’ Ὑπουργεῖον.

Διὰ τοιούτων δὲ οἰκονομιῶν, Κύριοι, οὐ μόνον θὰ ἐκαλύπτετο τὸ ἐναπολειφθὲν ἔλλειμμα ἐξ 600,000, ἀλλὰ καὶ θὰ εἴχομεν περίσσευμα πραγματικὸν ἐκ 500,000. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ περίσσευμα τοῦτο θ’ ἀπεδείκνυε μὲν τὸν προϋπολογισμὸν ἐπαρκῆ αὐτὸν καθ’ ἑαυτὸν, οὐχὶ ὅμως καὶ ἐν ἀναφορᾷ πρὸς τὴν νῦν ἔκρυθμον κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν, ἐπειδὴ ἔχομεν νῦν ἀνάγκην μεγαλειτέρου καὶ ἀσφαλεστέρου περισσεύματος, ὅπερ θὰ ἐπέτρεπεν εἰς ἡμᾶς νὰ θέσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὰς βάσεις τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν ἀνορθώσεως, διὰ τοῦτο ἀνάγκη νὰ προβῶμεν καὶ εἰς ἄλλας γενναιοτέρας οἰκονομίας ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας καὶ διὰ ῥιζικῆς μεταῤῥυθμίσεως τῶν ὀργανικῶν ἡμῶν νόμων. Κατὰ τὴν γενικὴν, Κύριοι, συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω εἰς ἡμᾶς διὰ μακρῶν τὰς ῥιζικωτέρας οἰκονομίας, εἰς ἃς δυνάμεθα νὰ προβῶμεν ἄνευ ζημίας τινὸς τῶν δημοσίων καὶ ἐθνικῶν συμφερόντων, ἄνευ βλάβης τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Διὰ τοῦτο κρίνω περιττὸν νὰ ἐπανέλθω νῦν εἰς ὅλας ἐκείνας τὰς λεπτομερείας, παραπέμπων δὲ δι’ αὐτὰς εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου ἐκείνην, σᾶς ἀναφέρω ἐν κεφαλαίῳ μόνον τὰς ἑξῆς οἰκονομίας. Δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν μεγάλως τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων, τὸν ἀπὸ τοῦ 1882 ἰδίᾳ καὶ ἐντεῦθεν καταπληκτικῶς αὐξηθέντα, ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἔτους ἐκείνου, καθόσον τοῦτο δὲν θὰ προσέκρουεν εἰς ὑπηρεσίας, ἔκτοτε δημιουργηθείσας καὶ καταστάσας ἀπαραιτήτους. Διὰ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἐβελτιώθη, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐχειροτέρευσεν ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις ἡ ὑπηρεσία. Ὅλοι ὑμεῖς, Κύριοι, οἱ χάριν ἰδίων ἢ ἐπαρχιακῶν ὑποθέσεων συχνάζοντες καθ’ ἡμέραν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ τὰ διάφορα δημόσια γραφεῖα εἶσθε εἰς θέσιν νὰ μοὶ συνομολογήσητε, ὅτι ἐκ τῆς πληθώρας τῶν ὑπαλλήλων δὲν διευκολύνεται, ἀλλὰ τοὐναντίον δυσχεραίνεται ἡ διεκπεραίωσις τῶν διαφόρων ὑποθέσεων. Ὅπου πολλοὶ ὑπάλληλοι, ἐκεῖ ἐπαναπαύεται ὁ εἷς εἰς τὸν ἄλλον καὶ προσκόπτουσιν αἱ ὑποθέσεις καὶ ἐπέρχεται βραδύτης μεγάλη εἰς τὴν διεκπεραίωσιν αὐτῶν· ἐνῷ ὅπου ὑπάρχουσιν οἱ ἀπολύτως ἀναγκαῖοι ὑπάλληλοι, ὅπου οὗτοι δὲν ἔχουσι τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπαφίεται ὁ εἷς εἰς τὸν ἄλλον, ἐκεῖ αἱ ὑποθέσεις διεξάγονται ἀπροσκόπτως καὶ ταχέως. Ἡ αὔξησις τῶν ὑπαλλήλων ἐπαυξάνει ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὴν ὀκνηρίαν καὶ ῥαθυμίαν αὐτῶν, ὅταν μάλιστα, ὡς νῦν, οὐδεμία ἐποπτεία, οὐδεὶς ἔλεγχος ἀσκεῖται ἐπ’ αὐτῶν. Ἐρωτῶ αὐτὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μοὶ εἴπῃ, πόσοι τῶν πολυαρίθμων ὑπαλλήλων του φοιτῶσι τακτικῶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ παραμένουσιν ἐν αὐτῷ καθ’ ὅλας τὰς ἐργασίμους ὥρας; Ἐὰν καθιέρου τὰ λεγόμενα φύλλα παρουσίας (feuilles de présence), θὰ ἔβλεπεν, ὅτι πλὴν ὀλιγίστων ἐξαιρέσεων ἀρχαίων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καὶ δεδοκιμασμένων ὑπαλλήλων, ἰδίᾳ οἱ ὑπ’ αὐτοῦ φατριαστικῷ δικαιώματι εἰσαχθέντες καὶ διατηρούμενοι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἀτάκτως φοιτῶσιν εἰς τὰ γραφεῖά των, καὶ ὅταν δὲ παραμένωσιν ἐν αὐτοῖς, κατατρίβουσι τὸν πλεῖστον χρόνον εἰς τὸ νὰ ξύωσι τοὺς ὄνυχάς των καὶ νὰ κατασκευάζωσι καὶ καπνίζωσι σιγαρέττα, ἐν μιᾷ λέξει εἰς τὸ νὰ σκοτόνωσι τὸν καιρόν των, τὸ δὴ λεγόμενον. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει, Κύριοι, καὶ εἰς τὰ λοιπὰ Ὑπουργεῖα καὶ εἰς τὰ λοιπὰ δημόσια γραφεῖα, ὡς ἐπὶ τὸ πολύ. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ ἐκκαθαρισθῶσιν αὐτὰ ἐξ ὅλου τοῦ περιττοῦ καὶ ἀχρήστου προσωπικοῦ, ἂν δ’ ἐπὶ τοῦ ὑπολοίπου προσωπικοῦ ἠσκεῖτο αὐστηρὸς ἔλεγχος καὶ ἐπηκολούθει δικαία ἀμοιβὴ ἢ τιμωρία, ἀναλόγως τοῦ ζήλου καὶ τῆς ἀφοσιώσεως αὐτοῦ εἰς τὸ καθῆκον, ἢ τῆς ὀλιγωρίας τούτου, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι οὕτως οὐχὶ μόνον πολλοῦ λόγου ἀξίαν οἰκονομίαν θὰ εἴχετε, ἀλλὰ καὶ ὑπηρεσίαν πολλῷ μᾶλλον ἐνήμερον καὶ εὐσυνείδητον ἢ νῦν. Οἰκονομίαν ὄχι εὐκαταφρόνητον δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ ἐκ τῆς διοικητικῆς ἀναδιαιρέσεως τῆς χώρας, ὑπὲρ ἧς ἡμεῖς ἀνέκαθεν συνηγοροῦμεν. Ἐὰν ἀντὶ τῶν νῦν 16 νομαρχιῶν καθιεροῦντο 25–26 τοιαῦται καὶ συνεχωνεύοντο εἰς αὐτὰς τὰ 50 ἐπαρχιακὰ ταμεῖα, αἱ 55 ἐπαρχιακαὶ οἰκονομικαὶ ἐφορίαι καὶ πᾶσαι αἱ νῦν ἀνὰ τὰς ἐπαρχίας στρατιωτικαί, ἐκκλησιαστικαὶ καὶ δικαστικαὶ ἀρχαί, δὲν θὰ προέκυπτε μόνον ἡ ὑφ’ ἡμῶν ὑποδεικνυομένη οἰκονομία, ἀλλὰ καὶ ἡ καθόλου διοίκησις καὶ δημοσία ὑπηρεσία θὰ ἠπλοποιεῖτο καὶ θὰ καθίστατο τελεσφορωτέρα. Θὰ ἔπαυεν οὕτως ἡ νῦν δυσαναλογία τῶν νομῶν, καθ’ ἣν ἔχομεν ἔνθεν μὲν μικροσκοπικοὺς τοιούτους, ἔνθεν δὲ ἀπεράντους, καθ’ οὓς καὶ ἡ διοίκησις δυσχεραίνεται μεγάλως καὶ οἱ κάτοικοι αὐτῶν ὑφίστανται μυρίας δυσκολίας καὶ ἐνοχλήσεις περὶ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεών των. Ἡ δὲ συγκέντρωσις ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ πρωτευούσῃ τοῦ νομοῦ πασῶν τῶν ἀρχῶν, διοικητικῶν, οἰκονομικῶν, στρατιωτικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν, θὰ ἀπέβαινε βεβαίως ἐπ’ ἀγαθῷ καὶ τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν πολιτῶν, οἵτινες οὕτως ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ πόλει θὰ διεξῆγον πᾶσαν ὑπόθεσίν των. Οἰκονομία μεγάλη ἐγχωρεῖ καὶ ἐν τῷ προσωπικῷ τῶν δημοσίων ἔργων, ὅπερ καὶ πρὶν ἦτο πολυτελές, ὅτε εἴχομεν ὑπὸ κατασκευὴν πολλοὺς σιδηροδρόμους καὶ ἀπείρους ἁμαξιτοὺς καὶ γεφύρας, νῦν ὅμως, ὅτε πᾶσα σχεδὸν ἐργασία ἔπαυσε καὶ ἐπὶ τῶν σιδηροδρόμων καὶ ἐπὶ τῆς ὁδοποιΐας, εἶναι ἀσύγγνωστος σπατάλη ἡ διατήρησις τοῦ αὐτοῦ πολυτελοῦς προσωπικοῦ. Καὶ ἡ σπατάλη αὕτη καθίσταται ἔτι μᾶλλον ἐπαισθητή, ὅταν ἀναλογισθῶμεν, ὅτι ἀπέναντι πραγματικῶν δαπανῶν τῆς ὁδοποιΐας ἐκ 300.000 διὰ συντήρησιν, ἐκ 300,000 δι’ ἀνακαίνισιν καὶ ἐκ 500,000 διὰ κατασκευὴν ὁδῶν, πρὸς δὲ τῶν σιδηροδρόμων τοῦ Πειραιῶς– Λαρίσης ἐξ 80,000, τοῦ Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων ἐξ 20,000 καὶ τοῦ Μύλων–Καλαμῶν ἐκ 2,000, ἤτοι ἀπέναντι πραγματικῆς δαπάνης ἐξ 1,202,000 κατασπαταλῶμεν εἰς προσωπικὰς δαπάνας αʹ) εἰς προσωπικὸν δημοσίων ἔργων καὶ ἔξοδα αὐτοῦ 905,000, βʹ) εἰς προσωπικὸν ὁδοστατῶν 574,000 καὶ εἰς γενικὰ ἔξοδα σιδηροδρόμων (μισθοὺς ἀλλοδαπῶν μηχανικῶν, ὁδοιπορικὰ καὶ ἀποζημιώσεις μηχανικῶν, ἐνοίκια καὶ ἔξοδα γραφείων) 90,000, τὸ ὅλον 1,569,000. Οἰκονομία ἐγχωρεῖ καὶ ἐν τῇ ἐξωτερικῇ ἡμῶν ὑπηρεσίᾳ σὺν ἄλλοις καὶ ἐκ τῆς ὁλοσχεροῦς καταργήσεως τῶν Πρεσβειῶν ἡμῶν, πλὴν μόνης τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει. Πρεσβεῖαι, Κύριοι, μὲ ἐπιτετραμμένους γραμματεῖς οὐδένα σκοπὸν ἐξυπηρετοῦσιν. Αὐτοὶ δὲν δύνανται ν’ ἀντιπροσωπεύσωσιν ἀξιοπρεπῶς τὸ Κράτος ἀπέναντι τῶν Αὐλῶν, ἐν αἷς εἶναι διαπεπιστευμένοι, δὲν δύνανται νὰ διαπραγματευθῶσι πρὸς τοὺς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοὺς τῶν ξένων Κυβερνήσεων τὰ διεθνῆ ζητήματα ὡς ἴσοι πρὸς ἴσους· παντοῦ παραγκωνίζονται, παντοῦ τίθενται ἐν δευτέρᾳ μοίρᾳ. Πρὸς τί λοιπὸν ἡ διατήρησις τῶν Πρεσβειῶν ἡμῶν μὲ ἐπιτετραμμένους γραμματεῖς; Μήπως δὲν δύνανται κάλλιον καὶ ἀξιοπρεπέστερον τὰ ἀναφυόμενα διεθνῆ ζητήματα νὰ διεξάγῃ ἐνταῦθα ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἡμῶν πρὸς τοὺς πρεσβευτὰς τῶν διαφόρων Δυνάμεων; Οὐδεμία δὲ τῶν Δυνάμεων θὰ μᾶς κατακρίνῃ διὰ τὴν τοιαύτην κατάργησιν τῶν Πρεσβειῶν ἡμῶν, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ τοιαύτη κατάργησις ἐπιβάλλεται ἐπιτακτικῶς ὑπὸ τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν καταστάσεως καὶ γίνεται πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τῶν ὑπηκόων αὐτῶν ἐκείνων, οἵτινες μᾶς ἐδάνεισαν τὰ χρήματά των. Οἰκονομία λόγου ἀξία ἐγχωρεῖ καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν πολυτελῶν στελεχῶν τοῦ στρατοῦ, ἐπιτρεπομένου νὰ ζητήσωσι καὶ τεθῶσιν εἰς διαθεσιμότητα ὅσοι ἀξιωματικοὶ θὰ προετίμων τῆς νῦν ἀμεριμνομερίμνης ἐν τῷ στρατῷ νὰ ἰδιωτεύσωσι,— καὶ γινώσκω ὅτι πολλοὶ εἶναι οἱ τοιοῦτοι,—διὰ τῆς καταργήσεως τῆς πάντη περιττῆς Ἐπιθεωρήσεως τοῦ Μηχανικοῦ καὶ τοῦ ἐπίσης περιττοῦ τεχνικοῦ συμβουλευτικοῦ τμήματός του, διὰ τῆς συγχωνεύσεως τῶν Σχολείων τῶν Εὐελπίδων καὶ τῶν Ὑπαξιωματικῶν καὶ τῆς κατατάξεως τῶν ἀποφοίτων αὐτῶν ἐν τῷ στρατῷ ὡς ἀξιωματικῶν, μόνον ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι κεναὶ θέσεις τοιούτων, ὑποχρεουμένων ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡς ὑπαξιωματικοὶ διὰ τῆς συγχωνεύσεως τοῦ ἐν Ναυπλίῳ Ὁπλοστασίου ἐν μέρει μὲν πρὸς τὴν ἐνταῦθα Ἐφορίαν τοῦ ὑλικοῦ τοῦ πολέμου, ἐν μέρει δὲ πρὸς τὸν Ναύσταθμον, μεθ’ ὅλας τὰς περὶ τούτου ἀντιῤῥήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Ναυπλίας συναδέλφου.

§43ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς τοιαύτης συγχωνεύσεως, καὶ ἔχω μάλιστα πρὸς τοῦτο λόγους σπουδαιοτάτους.

§44ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἄν, Κύριοι, γείνωσιν αἱ γενναῖαι καὶ ῥιζικαὶ αὗται οἰκονομίαι, καθ’ ἃ καὶ ἄλλοτε ἐξέθεσα διὰ μακρῶν, θὰ ἐπέλθῃ οὕτως ἐλάττωσις ἐξόδων κατὰ 3,000,000 τοὐλάχιστον, ἧς προστιθεμένης εἰς τὸ ἐκ τῶν ἄλλων οἰκονομιῶν ἐξευρεθὲν περίσσευμα ἐκ 500,000, θὰ ἴδωμεν οὕτως αὐτὸ ἀναβιβαζόμενον εἰς 3,500,000. Πλὴν καὶ τὸ περίσσευμα τοῦτο δὲν θὰ ἤρκει διὰ τὴν ἐπιζητουμένην οἰκονομικὴν ἡμῶν ἀνόρθωσιν. Μεθ’ ὅσα, Κύριοι, ἄλλοτε κατὰ τὰς συζητήσεις τῶν προηγουμένων προϋπολογισμῶν εἶπον διὰ μακρῶν περὶ τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης φορολογικῶν μεταῤῥυθμίσεων, περιττὸν ὑπολαμβάνω νῦν νὰ ἐνδιατρίψω ἐπὶ πολὺ εἰς τοῦτο. Ἡ ἀνάγκη τῶν φορολογικῶν μεταῤῥυθμίσεων ἔχει καταστῆ ἤδη εἰς πάντας ἐπαισθητή. Οἱ πάντες αἰσθάνονται, ὅτι τὸ φορολογικὸν ἡμῶν σύστημα, ἂν δύναται νὰ ὀνομασθῇ οὕτως, εἶναι ἐν πολλοῖς ἀπηρχαιωμένον, ἄδικον, ἄνισον καὶ δυσανάλογον, ὡς τοιοῦτον ἀνατρέπον τὴν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθιερωμένην ἰσοπολιτείαν, ἀνατρέπον καὶ πᾶσαν ἀρχὴν δικαιοσύνης, ἰσότητος καὶ ἀναλογίας ἐν τῇ φορολογίᾳ, συνιστωμένην ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης καὶ ἐφαρμοζομένην ἐν τῇ πράξει παρ’ ἅπασι τοῖς εὐνομουμένοις καὶ πεπολιτισμένοις λαοῖς. Ἄν ὑπάρχωσιν οἱ ἀντιλέγοντες ἔτι παρ’ ἡμῖν, οὗτοι δὲν ἀποκρούουσι πλέον τὰς φορολογικὰς μεταῤῥυθμίσεις κατ’ ἀρχήν, ἀλλ’ ὑποστηρίζουσι μόνον, ὡς καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας τῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπείας, ὅτι δὲν εἶναι ὁ παρὼν καιρὸς κατάλληλος εἰς τοῦτο. Αὐτοὶ φοβοῦνται, ὅτι πᾶσα φορολογικὴ μεταῤῥύθμισις ἠδύνατο νὰ συνεπαγάγῃ κατ’ ἀρχὰς ἐλάττωσιν ἐξόδων, ἣν πρέπει ν’ ἀποφύγωμεν ἐκ παντὸς τρόπου νῦν, ὅτε εὑρισκόμεθα ἐν χρεωκοπίᾳ. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι διὰ τὸ καλὸν εἶναι καιρὸς καὶ νῦν καὶ πάντοτε, ἂν δὲ προβῶμεν, ὡς δεῖ, εἰς τὴν μεταῤῥύθμισιν τῆς φορολογικῆς ἡμῶν νομοθεσίας, οὐδένα κίνδυνον διατρέχομεν, ἵνα ἴδωμεν ἐντεῦθεν τὰς προσόδους τοῦ Κράτους μειουμένας. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οὕτω θὰ τύχωσιν ἀνακουφίσεως αἱ νῦν τὰ μάλιστα ἐπιβεβαρημέναι τάξεις τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἀντ’ αὐτῶν θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς δίκαια βάρη αἱ τάξεις αἱ δυνάμεναι νὰ φέρωσιν αὐτὰ, αἱ νῦν ἀπηλλαγμέναι σχεδὸν αὐτῶν, ἢ μὴ ἐπαρκῶς φορολογούμεναι. Δυνάμεθα νὰ προβῶμεν μάλιστα δοκιμαστικῶς εἰς τὰς περὶ ὧν ὁ λόγος μεταῤῥυθμίσεις, καὶ μόνον καθ’ ὅσον θὰ ἐβεβαιοῦτο αὔξησις ἐσόδων ἐκ τῶν ἐπιβαλλομένων νέων βαρῶν, νὰ ἐπέρχηται ἡ ἀνακούφισις ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν ἤδη ὑφισταμένων. Γινώσκομεν λ. χ. τί εἰσπράττομεν νῦν ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐπὶ τῶν μεγάλων ἀγροτικῶν κτήσεων, τῶν τσιφλικίων λεγομένων. Ἂν προβῶμεν εἰς ὅλας τὰς προκαταρκτικὰς ἐργασίας διὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ ἐγγείου στρεμματικοῦ φόρου ἐπ’ αὐτῶν καὶ ἴδωμεν ὅτι ἔχομεν ἐντεῦθεν ἀνωτέραν πρόσοδον, τότε ἀντικαθιστῶμεν δι’ αὐτοῦ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Τοῦτ’ αὐτὸ δυνάμεθα νὰ πράξωμεν καὶ ἐπὶ τῆς μεταῤῥυθμίσεως τοῦ φόρου τοῦ οἴνου καὶ ἄλλων φορολογικῶν μεταῤῥυθμίσεων. Προτείνομεν δὲ ἡμεῖς τοιαύτας μεταῤῥυθμίσεις τὰς ἑξῆς: αʹ) Ἀνάγκη ν’ ἀντικατασταθῇ ὁ ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν φόρος διὰ τοῦ στρεμματικοῦ ἐγγείου φόρου. Πρὸς τοῦτο δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ν’ ἀναμείνωμεν τὴν σύνταξιν τοῦ κτηματολογίου, ὡς ὑποστηρίζουσί τινες. Θὰ παρέλθωσιν ἀκόμη ἔτη πολλὰ, ἕως οὗ καταρτισθῇ αὐτὸ, ἀλλὰ καὶ τότε θὰ χρήζει ἀναθεωρήσεως, ὡς συνέβη ἤδη ἐν Γαλλίᾳ. Διὸ προτιμότερον εἶναι ν’ ἀκολουθήσωμεν καὶ ἡμεῖς τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων, ὅπερ τόσον εὐδοκίμως ἐφηρμόσθη ἤδη ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἐν Ῥουμανίᾳ. βʹ) Ἀνάγκη ν’ ἀντικατασταθῇ καὶ ὁ νῦν καταθλιπτικὸς φόρος τοῦ οἴνου δι’ ἐγγείου στρεμματικοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων. Οὕτω θ’ ἀπαλλαγῶσιν οἱ οἰνοπαραγωγοὶ τῶν νῦν καταπιέσεων τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου τοῦ οἴνου διὰ τῶν ἐνοικιαστῶν. Ἡ βεβαίωσις τῶν ἀμπέλων εἶναι εὐκολωτέρα, νῦν μάλιστα, ὅτε τὸ Δημόσιον ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του ὁλόκληρον στρατιὰν μηχανικῶν, ἐργοδηγῶν καὶ γεωμετρῶν, ἀφοῦ ἄλλως τε αὐτὴ δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναλαμβάνηται κατ’ ἔτος. Δύναται δὲ εἰς ἀντισήκωμα ν’ αὐξήσῃ κατά τι ὁ φόρος τῆς καταναλώσεως τοῦ λιανικῶς πωλουμένου οἴνου, ἀλλὰ καθιερουμένης ἀναλογίας τινὸς, κατὰ τὰς ἑκασταχοῦ ἀγοραίας τιμὰς τοῦ οἴνου, ὡς συμβαίνει νῦν ἐπὶ τοῦ φόρου τῆς ῥητίνης. γʹ) Ἀνάγκη ὡς πρὸς τὰς παλαιὰς ἰδίᾳ ἐπαρχίας νὰ μεταῤῥυθμισθῇ ὁ φόρος τῆς σταφίδος. Οἱ Ἑπτανήσιοι, ἀπέναντι τῆς ἀπαλλαγῆς αὐτῶν ἐκ πάντων τῶν ἀμέσων φόρων, ὑποβάλλονται εἰς φόρον ἐξαγωγικὸν ἐπὶ τῆς σταφίδος κατὰ 18% ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀγοραίας αὐτῆς τιμῆς. Οἱ τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν σταφιδοπαραγωγοὶ ὑποβάλλονται εἰς φόρον ἐξαγωγικὸν τῆς σταφίδος κατὰ χιλιόλιτρον, οἱ μὲν τῶν Καλαμῶν, Μεσσήνης, Πυλίας, Ὀλυμπίας, Ἠλείας καὶ Λακεδαίμονος κατὰ δραχ. 16 50/00, οἱ δὲ τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν κατὰ δρ. 19. Καθ’ ὃν ὅμως χρόνον ἡ σταφὶς ἐτιμᾶτο ἀντὶ 200–500 δραχμῶν τὸ χιλιόλιτρον, ὁ φόρος τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν ἀνελόγει πρὸς 4–8 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, καὶ δικαίως, ἀφοῦ οἱ κάτοικοι αὐτῶν ὑπήγοντο εἰς πάντας τοὺς ἀμέσους φόρους, ὧν ἦσαν ἀπηλλαγμένοι οἱ Ἑπτανήσιοι. Νῦν ὅμως, ὅτε ἡ σταφὶς ὑπετιμήθη μέχρις 60–70 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, ἀνεστράφησαν οἱ ὅροι, καὶ οἱ τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν σταφιδοπαραγωγοὶ φορολογοῦνται πρὸς 30 περίπου ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Δὲν ἐννοῶ βεβαίως, ὅτι πρέπει διὰ τοῦτο νὰ ἐπιβαρυνθῇ ἔτι μᾶλλον ὁ φόρος τῆς ἑπτανησιακῆς σταφίδος, ἀλλ’ ἀνάγκη ν’ ἀποκατασταθῇ ἡ πρὶν ἀναλογία πρὸς αὐτὸν τοῦ φόρου τῆς σταφίδος τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, ὅστις ὑπὸ τὰς σημερινὰς αὐτῆς τιμὰς εἶναι αὐτόχρημα ληστρικός. δʹ) Ἀνάγκη νὰ μεταῤῥυθμισθῇ ῥιζικῶς ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων, οὕτως ὥστε ν’ ἀνακουφισθῶσι μὲν ἐπαισθητῶς αἱ κατώτεραι κλάσεις, νὰ ἐπιβαρυνθῶσι δὲ αἱ ἀνώτεραι καὶ νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς ταύτας καὶ πάντες οἱ νῦν πλούσιοι εἰσοδηματίαι, καθιερουμένης ἰδίᾳ ἐπὶ τούτων τῆς προοδευτικῆς κλίμακος, τῆς ἀπαντώσης ἀλλαχοῦ ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος. εʹ) Καὶ τὸ δασμολόγιον χρῄζει ῥιζικῆς μεταῤῥυθμίσεως. Τὸ 1886 ηὔξησε σὺν ἄλλοις ὁ δασμὸς τῶν ζώων, τῆς ὀρύζης, τοῦ καφὲ, τῆς ξυλείας, τῆς ζαχάρεως, τῶν ὑφασμάτων, ἐνδυμάτων καί τινων οἰκοδομησίμων ὑλῶν ἐν ὅλῳ κατὰ 2,250,000. Τὸ 1887 νέα ἐπῆλθεν αὔξησις τοῦ δασμοῦ τῆς ζαχάρεως κατὰ 50%, καὶ διαφόρων ἄλλων εἰδῶν, πρὸς δὲ κατὰ 15% ἐφ’ ὅλων τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων διὰ νομισματικὴν διαφορὰν ἐν ὅλῳ ἐξ 7,698,000. Τὸ 1892 εἴχομεν ἑτέραν αὔξησιν ὅλων τῶν μὴ συμβατικῶν τελῶν κατὰ 15% μετὰ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς ἐκ 15% πρὸς δὲ ἐπιβολὴν τελωνειακῶν τελῶν εἰς τὰ εἰσαγόμενα διὰ τῆς μεθορίου γραμμῆς καὶ προσθήκην ἑνὸς λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων δημητριακῶν καρπῶν μετὰ νομισματικῆς διαφορᾶς ἐκ 15%, ἐν ὅλῳ ἐκ 4,063,479. Τὸ 1893 ἐπῆλθε νέα δασμολογικὴ αὔξησις κατὰ 1,200,000. Κατὰ ταῦτα ἐντὸς ὀκταετίας ἐνομοθετήθη ἐν συνόλῳ αὔξησις τῶν εἰσαγωγικῶν δασμῶν κατὰ 15,211,478. Ἀλλὰ κατὰ πόσον ὑπῆρξε πραγματικὴ ἡ αὔξησις αὕτη; Τὸ 1883 εἴχομεν τελωνειακὰς εἰσπράξεις ἐξ 20,760,926. Ἂν ἀφαιρέσωμεν ἐξ αὐτῶν τὰς εἰσπράξεις ἐκ τοῦ πετρελαίου καὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν, τῶν ὑπαχθέντων εἰς τὰ μονοπώλια, πρὸς δὲ τὴν ἐπενεχθεῖσαν διὰ τοῦ δασμολογίου τοῦ 1884 ἀτέλειαν εἰς τὰς πρώτας ὕλας καὶ τὴν κατάργησιν τῆς τελωνειακῆς ζώνης τῆς μεθορίου γραμμῆς, ἐκ 3,000,000 περίπου, ἔχομεν ὑπόλοιπον ἐκ 17,760,000, εἰς ἃ προστιθεμένων τῶν ἐκ 15,211,479 αὐξήσεων ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν νῦν τελωνειακὰς εἰσπράξεις ἐκ 32,971,479. Ἀλλὰ πόσα ἀντὶ τούτων προϋπολογίζομεν νὰ εἰσπράξωμεν τὸ 1895; μόλις 22,300,000, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον κατὰ 10,000,000. Τί σημαίνει τοῦτο, Κύριοι; ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς πάντοτε ὑπεστηρίξαμεν, ὅτι δηλ. οἱ βαρεῖς δασμοὶ ἐπιφέρουσι κάματον εἰς τὴν κατανάλωσιν καὶ ἐνισχύουσι τὸ λαθρεμπόριον, ὡς ἐκ τοῦ μείζονος κέρδους, ὅπερ αὐτὸ παρέχει. Ὁ κάματος αὐτὸς μαρτυρεῖ σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ τὸν ἀβίωτον βίον, ὃν εἶναι καταδεδικασμένος νὰ διάγῃ τὴν σήμερον ὁ Ἕλλην ὑπὸ τὸ κράτος ἐπαχθῶν φόρων καὶ ἀφορήτων δασμῶν, δι’ οὓς πάντα τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαῖα ἔχει αὐτὸς ὑπερτετιμημένα ὑπὲρ πάντα ἄλλον λαὸν τῆς ὑφηλίου. Ἰδοὺ διατὶ ἡμεῖς τουλάχιστον ὑπολαμβάνομεν ἀνάγκην τὰ μάλιστα ἐπείγουσαν τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ δασμολογίου κατὰ τρόπον ἀνακουφίζοντα τὰ ἤδη ἀφορήτως ἐπιβαρυνόμενα ἀντικείμενα γενικῆς καταναλώσεως καὶ πρώτης ἀνάγκης, τὰ μὴ παραγόμενα ἐν τῷ τόπῳ. Ἐκ τῆς τοιαύτης μεταῤῥυθμίσεως δὲν εἶναι φόβος νὰ ἐκπέσωσι κατὰ πολὺ αἱ τελωνειακαὶ εἰσπράξεις, ἀφοῦ κατὰ τὸ παράδειγμα ἄλλων χωρῶν ἐπὶ ἐλαττώσεως δασμῶν ἀντικειμένων πρώτης ἀνάγκης ἐπῆλθεν ἀντὶ ἐλαττώσεως αὔξησις τελωνειακῶν εἰσπράξεων, ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως καὶ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ λαθρεμπορίου. ϛʹ) Ἀνάγκη νὰ ἐπέλθῃ μεταῤῥύθμισις καὶ εἰς τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ, καθισταμένου τούτου μονοπωλίου τοῦ Κράτους. Ὑπὸ τὸ μονοπώλιον, ὡς ἀπέδειξα ἄλλοτε διὰ μακρῶν, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν δικαιοτέραν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ, νὰ ἐξασφαλίσωμεν τοῦτον κατὰ τοῦ λαθρεμπορίου καὶ νὰ βελτιώσωμεν καὶ νὰ προαγάγωμεν τὴν ἐγχωρίαν αὐτοῦ παραγωγήν, ἀποδεικνύοντες ταύτην σπουδαίαν πηγὴν ἐθνικοῦ πλούτου. ζʹ) Ἀνάγκη νὰ ὑπαγάγωμεν καὶ τὰς ἐκρηκτικὰς ὕλας εἰς τὸ μονοπώλιον, ἂν ὄχι δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, τοὐλάχιστον χάριν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Πόσα δυστυχήματα δὲν συμβαίνουσι νῦν ἐκ τῆς ἐλευθέρας παραγωγῆς καὶ συσκευῆς καὶ ἐκ τῆς ἐλευθέρας ἐμπορίας αὐτῶν; Διὰ τῶν φορολογικῶν τούτων μεταῤῥυθμίσεων, Κύριοι, θὰ ἔχωμεν αὔξησιν τῶν δημοσίων προσόδων κατὰ 6,500,000 τοὐλάχιστον, ἅτινα προστιθέμενα εἰς τὸ ἐκ τῶν οἰκονομιῶν περίσσευμα ἐκ 3,500,000 θ’ ἀνεβίβαζον τοῦτο ἐν συνόλῳ εἰς 10,000,000 περίπου. Μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτου περισσεύματος δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν καὶ ἐπιτελέσωμεν τὰ δέοντα γενέσθαι, ὡς πρός τε τὴν οἰκονομικὴν καὶ τὴν καθόλου ἡμῶν ἀνόρθωσιν. Δυνάμεθα ἓν μέρος αὐτοῦ νὰ διαθέσωμεν πρὸς βαθμιαίαν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, παρέχοντες οὕτω τὴν τρανοτάτην καὶ ἀσφαλεστάτην ἀπόδειξιν περὶ τοῦ ὅτι εἰσήλθομεν ἤδη εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀναῤῥώσεως, ἕτερον δὲ μέρος πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν ἡμιτελῶν δημοσίων ἔργων, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ κατωρθοῦτο τοῦτο δι’ ἄλλου συνδυασμοῦ. Πρέπει, Κύριοι, ν’ ἀποδείξωμεν ὅτι εἴμεθα αὐτάρκεις καὶ ὅτι καὶ ἄνευ ἄλλης τινὸς ἐπικουρίας δυνάμεθα ἐν ἀνάγκῃ νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς πάσας ἡμῶν τὰς ὑποχρεώσεις. Οὕτω πως καὶ μόνον θ’ ἀνεκτῶμεν τὴν ἤδη ἀπολεσθεῖσαν ἐφ’ ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ τὰς ἰδίας δυνάμεις πεποίθησιν καὶ θὰ ἐνεπνέομεν αὖθις ἐμπιστοσύνην καὶ εἰς τὸν λαὸν καὶ εἰς τοὺς ξένους. Οὕτω πως καὶ μόνον θὰ ἐπετυγχάνετο πλήρης καὶ βεβαία ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν ἀνόρθωσις, θὰ ἤμεθα δὲ εἰς θέσιν καὶ περὶ τῆς ἄλλης ἡμῶν ἀνορθώσεως νὰ λάβωμεν πρόνοιαν. Τότε βεβαίως θὰ ἠδυνάμεθα καὶ περὶ ἐνισχύσεως τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας νὰ μεριμνήσωμεν καὶ περὶ αἰσίας ἐπιλύσεως τῶν μεγάλων πολιτειακῶν καὶ ἐθνικῶν ἡμῶν ζητημάτων. Ἀλλ’ οὐδεμία, Κύριοι, σκέψις οὔτε περὶ ἀνορθώσεως οὔτε περὶ βελτιώσεως οἱασδήποτε δύναται νὰ γείνῃ, ἂν δὲν καταψηφισθῇ καὶ ἀποκρουσθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμὸς, ὅστις ἐκπροσωπεῖ τὴν νῦν κακοδαιμονίαν ἡμῶν, ὅστις καταδικάζει καὶ τὸ Κράτος καὶ τὴν χώραν εἰς οἰκονομικὸν καὶ πολιτικὸν μαρασμόν. Προϋπολογισμὸς τοιοῦτος πρέπει νὰ καταψηφισθῇ καὶ ἀποκρουσθῇ ὑφ’ ὅλης τῆς Βουλῆς. Πρέπει καὶ αὐτοὶ οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐννοήσωσιν, ὅτι ἦλθε καιρὸς τέλος πάντων νὰ ἀρθῶσιν ὑπεράνω παντὸς κομματικοῦ δεσμοῦ, ἔχοντες πρὸ ὀφθαλμῶν τὸ καθῆκον καὶ μόνον τὸ καθῆκον, ὅπερ ἐπιβάλλεται εἰς αὐτοὺς, ὡς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους. Ἡ πλειονοψηφία πολλὰ ἥμαρτε καὶ πολλὰ ἐπλημμέλησε μέχρι τοῦδε. Ἂς ζητήσῃ νῦν τοὐλάχιστον διὰ τῆς τοιαύτης ἀποδοκιμαστικῆς ψήφου νὰ ἐξαγνίσῃ ἐν μέρει τὸ παρελθόν της ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πρὸ τοῦ ὁποίου θὰ ἐμφανισθῇ ὅσον οὔπω, ἵνα δώσῃ λόγον τῶν πράξεών της. (Εὖγε! εὖγε! ἐξ ἀριστερῶν).

§45ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§46ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (δεξιόθεν). Ὄχι, ὄχι.

§47ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι κουρασμένη.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον;

§49ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἡ Βουλὴ βεβαίως ἀντελαμβάνετο μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, ὅτι δὲν ἦτο ἐν ἀπαρτίᾳ, καὶ ἐν τούτοις χάριν τῆς εὐκοσμίας τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς...

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπατε ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο ἐν ἀπαρτίᾳ; Λοιπὸν νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος ἀμέσως.

§51ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἀντελήφθην, ὅτι ὑμεῖς ὑπεβάλετε ἔνστασιν περὶ ἀπαρτίας, ἐγὼ δὲν εἶπον τοῦτο· ἐγὼ ἔλεγον, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης πάντες ἀντελαμβάνοντο, ὅτι δὲν ἦτο ἐν ἀπαρτίᾳ ἡ Βουλή, ἀλλὰ χάριν τῆς εὐπρεπείας τῆς Βουλῆς οὐδεὶς ὑπέβαλε ἔνστασιν· ὑποβάλλετε σεῖς ὅμως τοιαύτην, κύριε Πρόεδρε, διότι βεβαίως δὲν ἀντελήφθητε ποίαν πρότασιν εἶχον νὰ σᾶς ὑποβάλω. Τὴν πρότασίν σας λοιπὸν ταύτην τὴν ὑποβάλλετε δι’ ἐμοῦ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν Βουλευτῶν, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ Νάξου κ. Στυλ. Βάλληνδα· μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Παρόντες Βουλευταὶ 106. Τίς ἔχει τὸν λόγον;

§54Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ δεινότης, κ. Βουλευταὶ, τῆς οἰκονομικῆς δυσπραγίας, εἰς τὴν ὁποίαν περιήλθομεν, καὶ ἡ ἐξαιρετικὴ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν διατελοῦμεν, ἕνεκα τοῦ πλημμελοῦς τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν διοικήσεως, εἶναι ἡ μόνη δικαιολογία εἰς ἐμὲ, ὅτι προβάλλω εἰς τὸ μέσον ἐν τῇ συζητήσει τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ θέμα τοῦτο, τὸ σπουδαιότατον πάντων, ὅσα ὑπόκεινται εἰς τὴν βάσανον καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς, ἀπαιτεῖ βεβαίως καὶ εἰδικὰς γνώσεις καὶ πεῖραν μεγάλην, τῶν ὁποίων ἐγώ, νεωστὶ εἰς τὴν πολιτικὴν ἀναμιχθείς, πολὺ ὑπολείπομαι, καὶ οἱ λόγοι μου βεβαίως δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον πολὺ δικαίως ἀποδίδεται εἰς τοὺς λόγους τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἵτινες ὡμίλησαν πρὸ ἐμοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι ἐνέκυψαν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων, καὶ ἐξηρεύνησαν αὐτὰ, ὁδηγούμενοι ἀπὸ τὴν δᾷδα τῆς ἐπιστήμης καὶ ἀπὸ τὰ διδάγματα τῆς μακρᾶς αὐτῶν πείρας. Ἀλλ’ ἡ δεινότης τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν δυσπραγίας, ἡ ὁποία μαστίζει τὸν τόπον, ἐπιβάλλει ἐπιτακτικῶς τὸ καθῆκον εἰς πάντας νὰ σκεφθῶμεν πολὺ, καὶ ἕκαστος νὰ ὑποβάλῃ, ἐφ’ ὅσον δύναται, τὸ ἀποτέλεσμα τῶν σκέψεών του, συντελῶν τὸ καθ’ ἑαυτὸν εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῆς καταπεσούσης οἰκονομίας ἡμῶν, ἣν κατέῤῥιψεν εἰς τὸ οἰκτρὸν τοῦτο σημεῖον μακρὰ σειρὰ πλημμελειῶν τῆς Κυβερνήσεώς μας. Δὲν θὰ ὁμιλήσω, Κύριοι, περὶ τῶν αἰτίων τῆς καταστάσεως ταύτης, εἰμὴ ἐφ’ ὅσον σχετίζονται μὲ τὴν ἀναγκαίαν μέριμναν περὶ τοῦ δέοντος γενέσθαι, ἐφ’ ὅσον δύνανται νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν, ὅτι αἱ πολιτικαὶ εὐθῦναι, καὶ αἱ ἠθικαὶ ἀκόμη εὐθῦναι, ἔχασαν πλέον παρ’ ἡμῖν τὴν σημασίαν των· πολιτικὴ μεταβολὴ ἐκ πάσης ἄλλης ἀφορμῆς δύναται νὰ ἐπέλθῃ παρ’ ἡμῖν, παρὰ ἐκ τῆς συναισθήσεως τῆς χάριν τῶν κοινῶν ἡμῶν πραγμάτων ἀνάγκης τῆς μεταβολῆς. Τοῦτο ἀπεδείχθη τρανότατα ἐκ τῶν συζητήσεων τῆς παρελθούσης συνόδου. Τίς δὲν ἐνόησε τότε, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ταύτης ἀπέτυχεν ἐντελῶς; τίς δὲν ἀντελήφθη, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ δρᾶσις αὐτῆς συνέτριψε τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν; ὑπάρχει κἀνεὶς, ὁ ὁποῖος εἰς τὰ κρύφια τῆς συνειδήσεώς του δὲν ἐσχημάτισεν ἀκράδαντον τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐκείνην πολιτικὴν ὀφείλεται ἡ πτώχευσις καὶ ὅτι ἡ πολιτικὴ ἐκείνη οὐ μόνον ἐσωτερικῶς μᾶς συνέτριψεν, ἀλλὰ καὶ ἐξωτερικῶς μᾶς ἐξουθένωσεν· οὐδεὶς εἶναι ὁ μὴ ἀντιληφθεὶς τοῦτο, καὶ ἄν τις ἀντείπῃ, δὲν θὰ ἐξωτερικεύσῃ βεβαίως τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεώς του, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ συνίστατο εἰς τὴν ἐπιβολὴν φόρων ἐπὶ φόρων καὶ εἰς τὴν σύναψιν δανείων ἐπὶ δανείων, οὐχὶ βεβαίως χάριν τῆς ἐθνικῆς ἀναπτύξεως, διότι διὰ τῆς ἐπιθέσεως τόσον ὑπερμέτρου βάρους ἐπὶ τῆς ῥάχεως ἡμῶν νὰ μᾶς γονατίσῃ, νὰ μᾶς συντρίψῃ, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ νὰ μᾶς ἀναπτύξῃ ἠδύνατο. Σκοπὸς τῆς τοιαύτης πολιτικῆς δὲν ἠδύνατο νὰ ᾖναι ἢ ἡ πρόσκαιρος τῶν πραγμάτων συγκράτησις καὶ ἡ μετ’ αὐτῶν διατήρησις καὶ αὐτοῦ ἐν τῇ ἀρχῇ. Καὶ ὅμως, ἂν καὶ πάντες ἀντελήφθημεν τοῦτο, ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ἐξακολουθεῖ νὰ παρέχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην της πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὸ φανερὸν δὲ τοῖς πᾶσιν ἀποτέλεσμα τοῦτο τῆς ἀστόχου καὶ ἀστόργου οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ δὲν ἤρκεσεν, ὥστε νὰ πείσῃ τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους νὰ ἄρῃ ἀπ’ αὐτοῦ τὴν ἐμπιστοσύνην της. Δικαίως ἄρα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς, ὅτι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο ἀποτελοῦμεν μοναδικὸν φαινόμενον μεταξὺ τῶν ἐθνῶν, ὑπερβάντες καὶ αὐτοὺς τοὺς φελλάχους, οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ κακοτυχίᾳ τῶν πρώτων ἑαυτῶν καθῆκον ἐθεώρησαν νὰ ἀφαιρέσωσι τὰς ἡνίας ἀπὸ τοὺς δράστας τῆς συμφορᾶς αὐτῶν, ἐνῷ ἡμεῖς ἀφίνομεν αὐτὰς εἰς τὰς αὐτὰς χεῖρας καὶ ἀνεθέσαμεν τὴν ἐξομάλυνσιν τῶν δυσχερειῶν εἰς τὸν πρωτουργὸν αὐτῶν, ἀκολουθοῦντες τὸ ῥητὸν «ὁ τρώσας καὶ ἰάσεται». Ἀλλὰ ποίου εἴδους ἴασιν ἐπέφερεν; Ὁ νόμος τῆς 10ης Δεκεμβρίου, τὸ μόνον φάρμακον, τὸ ὁποῖον μετεχειρίσθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, κατέφθειρε καὶ πᾶν ὅ,τι ὑπελείπετο, δηλαδὴ μᾶς παρέστησε χρεωκόπους τοῦ χειρίστου εἴδους, διότι κατέφθειρε καὶ αὐτὴν τὴν πίστιν τοῦ Κράτους καὶ αὐτὴν τὴν τιμὴν τοῦ ἔθνους· αἱ διαπραγματεύσεις δὲ μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν πιστωτῶν ἡμῶν, γενόμεναι ὅπως ἐγένοντο, ὄχι μόνον δὲν συνετέλεσαν πρὸς τὸν συμβιβασμὸν, ἀλλὰ καὶ μᾶς ἀπεμάκρυναν ἀπ’ αὐτοῦ, ἐὰν δὲν τὸν κατέστησαν ἐντελῶς ἀδύνατον. Καὶ ἰδοὺ, Κύριοι, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ἑνὸς οἰκονομικοῦ ἀποκλεισμοῦ, ὁ ὁποῖος κατέστησε καὶ τὴν ζωὴν ἀκόμη ἀδύνατον, κατέστησε δὲ προβληματικὴν καὶ αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν ὑπόστασιν καὶ τῆς χώρας αὐτῆς καὶ ἀπειλεῖ ἐκ βάθρων νὰ τὴν ἀνατρέψῃ. Καὶ ἐν τούτοις ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ἀδιαφορεῖ, ἡ πλειονοψηφία δ’ αὐτῆς ἐξακολουθεῖ ἀδιαφοροῦσα διὰ τὴν δυστυχίαν τοῦ τόπου.

§55ΡΩΜΑΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ λέγητε ὅτι ἡ πλειονοψηφία ἀδιαφορεῖ διὰ τὴν δυστυχίαν τοῦ τόπου.

§56ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοὐναντίον, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἀποκρύψω. Ἀδιαφοροῦμεν, Κύριοι, διὰ τὴν δυστυχίαν, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὸν τόπον, ἡ ὁποία εἶναι φανερὰ εἰς πάντας, ἀδιαφοροῦμεν διὰ τὴν ὀπισθοδρόμησιν, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὸ δυστυχὲς τοῦτο ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἐσφρίγα πρὸς τὴν πρόοδον, τὸ ὁποῖον ἠτένιζε μετ’ ἐλπίδος πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν μυχίων αὐτοῦ πόθων, τοὺς ὁποίους ἐκληρονομήσαμεν ἀπὸ τοὺς πατέρας ἡμῶν. Καὶ θέλετε νὰ ἀποκρύψω τοῦτο! Καὶ ἂν ἀποκρύψω τοῦτο, ποῖον ἄλλο καθῆκον ἔχω νὰ ἐκπληρώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου; Ἰδοὺ, Κύριοι, διατὶ εἶπον ὅτι ἔχασαν παρ’ ἡμῖν τὴν σημασίαν των αἱ πολιτικαὶ εὐθῦναι καὶ ὅτι περὶ τῶν αἰτίων τῆς καταστάσεώς μας δὲν πρέπει οὐδόλως νὰ κάμωμεν λόγον, εἰ μὴ μόνον καθ’ ὅσον ταῦτα δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς τὰ δέοντα γενέσθαι. Δικαίως ἐῤῥήθη, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι τὸ κάτοπτρον τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ ὅσον διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, εἶναι περιττὸν καὶ νὰ ἀτενίσωμεν κἂν εἰς τὸ κάτοπτρον τοῦτο, διότι τὴν γνωρίζομεν πρὸ πολλοῦ. Δὲν ἤρκεσαν, Κύριοι, οὐδὲ αἱ τόσαι συμφοραὶ, τὰς ὁποίας ὑφιστάμεθα, ἵνα μεταβάλωσι τὴν πολιτικὴν ταύτην οὐδὲ κατὰ κεραίαν. Ἀνήγγειλε καὶ ἤδη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν ἐπιβολὴν νέων φόρων, ἐπὶ τῇ προφάσει τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Πρέπει τῷ ὄντι νὰ καταργηθῶσι τὰ διαπύλια τέλη, τὰ ὁποῖα παραβλάπτουσι πολυτρόπως τὸ ἐμπόριον, νὰ ὁποῖα ἐμποδίζουσι τὴν συναλλαγὴν ἐντὸς τοῦ Κράτους καὶ δυσκολεύουσι πολλάκις καὶ αὐτὴν τὴν κίνησιν τῶν ἀτόμων. Ἔπρεπε τῷ ὄντι καὶ ταῦτα νὰ καταργηθῶσι καὶ ἡ σιτοπαραγωγὴ τῆς χώρας καὶ ἰδίως τῆς Θεσσαλίας νὰ ὑποστηριχθῇ, ἡ σιτοπαραγωγή, ἡ ὁποία φθίνει ὁσημέραι, ἕνεκα παντελοῦς ἐλλείψεως προνοίας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ αὐτῆς. Ἀλλ’ ἠδύναντο καὶ ἐκεῖνα νὰ καταργηθῶσι καὶ ἡ σιτοπαραγωγὴ νὰ ὑποστηριχθῇ, χωρὶς νὰ θελήσωσι νὰ ἐπιβάλωσι νέους φόρους, νὰ αὐξήσωσι μάλιστα τοὺς φόρους τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι τόσον ἐπιβεβαρημένοι, ὥστε οὐδόλως παρέχουσι στάδιον πρὸς αὔξησιν. Ἔπρεπε, Κύριοι, διὰ νὰ καταργηθῶσι τὰ διαπύλια τέλη, νὰ εὑρεθῇ ἄλλος τρόπος συντηρήσεως τῶν δήμων καὶ ὄχι νὰ θέλωσιν ἐπὶ τῇ προφάσει αὐτῇ νὰ ἐπιβάλωσι νέους φόρους καὶ νὰ ἀποῤῥοφήσωσιν ἐντελῶς καὶ τοὺς δήμους. Διότι παρατηρεῖται, Κύριοι, ἀπὸ πολλοῦ μία τάσις εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, μία τάσις ἀποῤῥοφήσεως τῶν δήμων, οἵα παρατηρεῖται καὶ εἰς τὰ μεγάλα κύτη, τὰ ἀποῤῥοφῶντα πᾶν τὸ προστυχόν. Ἐγένετο κατὰ μέγα μέρος ἡ ἀποῤῥόφησις αὕτη τῶν δήμων διὰ τῆς μεθόδου τῶν δημοτικῶν εἰσφορῶν ὑπὲρ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως καὶ ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἀλλὰ διὰ τοῦ μέτρου τούτου ἐπιδιώκεται ἡ πλήρης ἀποῤῥόφησις αὐτῶν. Ἀλλ’ εἰς τοιαύτην περίπτωσιν προτιμότερον εἶναι νὰ καταργηθῶσιν ἐντελῶς, διότι οὐδένα ἔχουσι πλέον προορισμόν· τί τοὺς θέλομεν πλέον τοὺς δήμους; τί τοὺς θέλομεν πλέον τοὺς δημάρχους; διὰ διὰ νὰ εἶναι ὑπάλληλοι τῆς διοικήσεως καὶ τῆς κεντρικῆς Κυβερνήσεως; Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὲρ τοῦ καλοῦ τοῦ τόπου, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὲρ τοῦ καλοῦ τῆς χώρας, δηλαδὴ ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων τελῶν καὶ ἡ ὑποστήριξις τῆς σιτοπαραγωγῆς, δὲν εἶναι τὸ ὠθοῦν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ μέτρου τούτου. Τὰ διαπύλια τέλη καὶ ἡ ὑποστήριξις τῆς σιτοπαραγωγῆς εἶναι ἡ πλαστὴ ὄψις τῶν προθέσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐνῷ ἡ ἀληθὴς ὄψις τῶν προθέσεων αὐτοῦ εἶναι ἡ ἐπιβολὴ νέων φόρων εἰς τὴν χώραν. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι ἡ πολιτικὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ παραμένει ἡ αὐτὴ καὶ ἀγγέλλει νέους φόρους καὶ ἤδη. Ἐὰν δὲ νῦν δὲν βλέπομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀναγραφομένους οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς καὶ ἐκτάκτους ἐκ δανείων πόρους, τοῦτο δὲν προέρχεται ποσῶς ἐκ τῆς μεταβολῆς τῆς γνώμης τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀδυναμίας τοῦ πράγματος· τώρα, ὅτε δὲν μᾶς δανείζει κανεὶς οὐδ’ ἐλάχιστον ποσὸν, τώρα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐκηρύχθη κατὰ τῶν δανείων. Ἀνεκήρυξε τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῶν δανείων, καὶ μάλιστα τῶν ἐξωτερικῶν, εἶναι ἐπιβλαβὴς εἰς τὸν τόπον, καὶ ἀνεστήλωσε τὴν θεωρίαν τῆς ἐκ τῶν ἰδίων ἐπαρκείας τῆς χώρας. Ἀλλὰ ποῦ τὴν εἶχε, κύριοι Βουλευταὶ, ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον τὴν θεωρίαν αὐτὴν κεκρυμμένην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον συνῆπτε δάνεια ἐπὶ δανείων καὶ ἐπεβάρυνε τὸ δυστυχὲς ἔθνος μὲ βάρος δυσανάλογον πρὸς τὰς δυνάμεις αὐτοῦ; Ἀλλ’ οὕτω πως, Κύριοι, καταγγέλλει τὴν ἰδίαν του πολιτικὴν ὁ κ. Πρωθυπουργός· λέγων, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῶν δανείων εἶναι καταστρεπτικὴ εἰς τὸν τόπον, τί ἄλλο πράττει παρὰ νὰ καταγγέλλῃ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ πολιτικήν; Καὶ δὲν ἤρκεσε, Κύριοι, οὔτε ἡ αὐτοκαταγγελία αὕτη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἵνα ἀσκήσῃ ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ τῷ εἴπῃ: «Ἀφοῦ τὴν πολιτικὴν τῶν δανείων τὴν θεωρεῖς καταστρεπτικὴν διὰ τὸν τόπον, πῶς ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἐφήρμοζες τὴν πολιτικὴν αὐτήν; καὶ ποίαν ἄλλην ἀπόδειξιν θέλω πλέον βαρεῖαν, πλέον ἐπίσημον, ἀπ’ αὐτὴν τὴν ὁμολογίαν σοῦ τοῦ ἰδίου, ὅτι ἡ καταστροφὴ, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὸν τόπον, ὀφείλεται εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικήν σου τὴν καταστρεπτικὴν, ὅπως σὺ ὁ ἴδιος τὴν ἀποκαλεῖς;» Ἀλλὰ δὲν ἔκαμεν ἀκόμη ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς τὴν τοιαύτην παρατήρησιν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ ἐν τούτοις εἶναι φανερὸν, ὅτι, ἀφ’ ὅτου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεφάνη εἰς τὴν διοίκησιν τῶν κοινῶν, ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὰ ποσὰ τῶν φόρων, τῶν ἐπὶ πλέον ἐπιβληθέντων εἰς τὸν τόπον, καὶ τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα συνωμολόγησε μέχρι τοῦδε, προκύπτει ἓν κολοσσιαῖον ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐξητμίσθη, ποσὸν χιλίων σχεδὸν ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον ἐξητμίσθη ἐντελῶς καὶ δὲν ἔμεινεν ἐξ αὐτοῦ, παρὰ ἡ ἐξάντλησις τοῦ τόπου καὶ τὰ βάρη ἐκ τῶν δανείων, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται πλέον νὰ ἀνταποκριθῶσιν αἱ δυνάμεις τῆς χώρας. Δὲν εἴδομεν, Κύριοι, ἐκ τῆς τοιαύτης σπατάλου οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀνατείλῃ ἀκτὶς προόδου ἐν τῷ τόπῳ, δὲν εἴδομεν βελτίωσιν εἰς τὴν διοίκησιν, δὲν εἴδομεν οὐδεμίαν βελτίωσιν εἰς τὴν δικαιοσύνην, εἰς τὴν παιδείαν, εἰς τὸν στρατὸν, εἰς τὸν κλῆρον· τοὐναντίον μάλιστα δύναταί τις νὰ εἴπῃ ἀσφαλῶς, ὅτι ἅπαντες οἱ κλάδοι οὗτοι τῆς διοικήσεως πολὺ ὠπισθοδρόμησαν ὑπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλὰ μήπως τοὐλάχιστον ἐγένοντο ὅλα ταῦτα διὰ νὰ ἐξυπηρετήσωσιν ἐξωτερικήν τινα πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως; Ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεώς μας δὲν εἶναι, παρὰ ἡ παραίτησις ἀπὸ πάσης ἐθνικῆς ἰδέας, ἡ ἀποκήρυξις παντὸς ἐθνικοῦ πόθου, ἡ ἐγκατάλειψις πάντων τῶν δούλων ἀδελφῶν ἡμῶν εἰς τὴν τύχην των, ἡ ἀπώλεια καὶ αὐτῶν τῶν ὀλίγων ἐλευθεριῶν καὶ τῶν ὀλίγων προνομίων, τὰ ὁποῖα διεθνεῖς συνθῆκαι εἶχον ἀπονείμει εἰς τὴν ἡρωϊκὴν Κρήτην, καὶ ἡ ὀλιγωρία ἐπὶ παντὸς ὅ,τι ἀφορᾷ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Εἶναι, Κύριοι, δεδικαιολογημένον ἔθνος τι, ὅταν περιέλθῃ εἰς οἵαν περιήλθομεν ἡμεῖς κατάστασιν, ἕνεκα πολεμικῶν ἀτυχιῶν, ὅταν, περιπλακὲν εἰς πόλεμον, ἀτυχήσῃ ἐν τοῖς πεδίοις τῶν μαχῶν, ὅταν περικοπῇ μέρος τῆς ἐπικρατείας αὐτοῦ, ὅταν ὑποχρεωθῇ εἰς πληρωμὴν μεγάλης πολεμικῆς ἀποζημιώσεως, διότι ὅλα ταῦτα, προστιθέμενα εἰς τὰ δεινὰ τοῦ πολέμου, ἐξαντλοῦσι τὰς δυνάμεις αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἡμεῖς, Κύριοι, ἡττήθημεν ἐν εἰρήνῃ, καὶ ἀποτελοῦμεν μοναδικὸν παράδειγμα μεταξὺ τῶν ἐθνῶν. Ἐνῷ δὲ ἄλλα ἔθνη γεραίρουσι τοὺς ἄνδρας τοὺς δοξάσαντας αὐτὰ διὰ τῆς διεξαγωγῆς ἐνδόξων πολέμων, ἡμεῖς τιμῶμεν καὶ γεραίρομεν τοὺς πτωχύναντας ἡμᾶς, τοὺς ἀτιμάσαντας ἡμᾶς διὰ τῆς διεξαγωγῆς ἀδόξου εἰρήνης. Ἀλλὰ περὶ τούτων, Κύριοι, τόσα ἐλέχθησαν, τόσαι αἰτιάσεις ἐπεσωρεύθησαν κατὰ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία μᾶς περιέστησεν εἰς ἀπόγνωσιν, τόσα ἐλέχθησαν περὶ τῆς διοικητικῆς παραλυσίας, ἡ ὁποία μᾶς περιήγαγεν εἰς ἀποσύνθεσιν, ὥστε εἶναι περιττὴ πᾶσα περὶ αὐτῶν ἐπανάληψις· διότι, ἀφοῦ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἀπεφάσισε νὰ μερισθῇ τὴν εὐθύνην μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, τὴν μεγίστην εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνομεν πάντες ἀπέναντι τοῦ ἔθνους, καὶ ἀπεφάσισε νὰ βύσῃ τὰ ὦτα εἰς πᾶν ὅ,τι λέγεται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅσον δήποτε καὶ ἂν ἦναι σημαντικὸν, εἶναι βεβαίως μάταιον νὰ ἀσχολῆταί τις περὶ τῶν ὑπευθύνων τῆς καταστάσεως ταύτης· καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχεν εἰς ἡμᾶς τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει ἐπιτακτικῶς τὴν ἐκπλήρωσίν του, οὐδὲ λόγον ἔπρεπε νὰ κάμωμεν πλέον περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, διότι ἐκ τῶν λόγων οὐδὲν πλέον τὸ ὄφελος. Καὶ δυσανασχετοῦσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀκούουσι, καὶ μοὶ εἶπέ τις ἐκ τῶν συναδέλφων, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιῤῥίπτω τὴν εὐθύνην εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους. Ἀλλὰ τίς ἄλλος, Κύριοι, δύναται νὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην ὅλων τούτων, ἐκτὸς ἡμῶν; Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἦναι ὑπαιτία ὅλου αὐτοῦ τοῦ κακοῦ, διέπραξε τὸ κακὸν διότι ἡμεῖς τὴν ὑπεστηρίξαμεν, διότι ἡμεῖς τὴν στηρίζομεν εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κρατεῖ, διότι ἡμεῖς τῇ δίδομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξακολουθῇ τὴν πολιτικὴν αὐτῆς, τὴν καταστρεπτικὴν διὰ τὸν τόπον. Δὲν ἔπρεπε, Κύριοι, νὰ σᾶς φανῇ ποσῶς πικρὰ ἡ ἀλήθεια τῶν λόγων μου. Παριστάμεθα ἀπό τινος χρόνου, ἀλλ’ ἰδίως ἀπὸ τῆς ἐπανόδου εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀπέναντι φαινομένων ἀνηκούστων καὶ ἐκτρόπων. Καὶ τὰ ἔκτροπα καὶ ἀνήκουστα ταῦτα φαινόμενα δὲν προξενοῦσιν εἰς ἡμᾶς κἀμμίαν ἐντύπωσιν! Δὲν εἶναι δὲ τωρινὰ, Κύριοι· ἐνθυμοῦμαι ἀπὸ τῆς παρελθούσης συνόδου πόσα ἔκτροπα φαινόμενα ἔλαβον χώραν, τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν ἐντύπωσιν μᾶς ἐπροξένησαν, καὶ θέλετε νὰ μὴ κάμωμεν οὐδὲ λόγον περὶ τῶν φαινομένων τούτων; Οἱ νόμοι μας καταπατοῦνται δι’ ἐγκυκλίων διαταγῶν, ἄλλοι νόμοι ἀθετοῦνται διὰ διαταγμάτων· οἱ δήμαρχοί μας παύονται, Κύριοι, παρὰ τὸν νόμον καὶ παρὰ τὸ Σύνταγμα, πίπτοντος οὕτω καὶ τοῦ ἀκρογωνιαίου τούτου λίθου τῶν πολιτικῶν μας ἐλευθεριῶν, ἐγκαινίζεται ἡ πολιτικὴ τῶν λακτισμάτων, τὰ οἰκονομικά μας καταβαραθροῦνται εἰς σημεῖον οἰκτρόν... (Ἐνταῦθα τὸ ἠλεκτρικὸν φῶς ὑφίσταται διάλειψιν).

§57ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Οἰκτρὸν σημεῖον τῶν καιρῶν!

§58ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Περιήλθομεν εἰς σημεῖον οἰκτρόν· ἡ τιμὴ καὶ ἡ πίστις τοῦ ἔθνους κατέπεσεν ἐντελῶς...

§59ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, θὰ ἐξακολουθήσητε ἐπὶ πολὺ ἀγορεύων;

§60ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βεβαίως.

§61ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Προτείνω νὰ ἀναβάλωμεν.

§62ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§63ΡΑΛΛΗΣ. Ὅλη ἡ Συμπολίτευσις καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀπουσιάζουσι. Προτείνομεν τὴν ἀναβολὴν, κύριε Πρόεδρε, καὶ παρακαλοῦμεν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§64ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Δι’ αὐτὸ, κύριε Πρόεδρε, ἔσβυσε τὸ ἠλεκτρικὸν φῶς, διότι ἡ Κυβέρνησις λάμπει διὰ τῆς ἀπουσίας της (ἱλαρότης).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, κύριοι Βουλευταί. Θὰ γείνῃ ψηφοφορία. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν περὶ ἀναβολῆς πρότασιν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Σπ. Μαρκέλου καὶ Σπ. Α. Κουμουνδούρου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 107. Ἡ περὶ ἀναβολῆς πρότασις ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 101 κατὰ 5, ἀρνηθέντος ἑνός. Ὁρίστε, κύριε Πετιμεζᾶ.

§67ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἔλεγον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι παριστάμεθα ἀπό τινος ἀπέναντι φαινομένων ὅλως διόλου ἐκτρόπων, ὅτι ὄχι μόνον οἱ νόμοι πλέον οὐδὲν ἔχουσι κῦρος ὑπὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει, ἀλλὰ καὶ αὐταὶ αἱ ἐλευθερίαι μας κινδυνεύουσιν, ὅτι τὰ οἰκονομικά μας ἔφθασαν εἰς ὃ σημεῖον οἰκτρὸν τὰ βλέπομεν, ὅτι ἡ τιμὴ καὶ ἡ πίστις τοῦ Κράτους συνετρίβη, ὅτι ὄχι μόνον ἐσωτερικῶς ἐπῆλθεν ἡ καταστροφή, τὴν ὁποίαν βλέπομεν, ἀλλὰ καὶ ἐξουδενώθημεν ἀπέναντι τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου, πανταχόθεν ὑβριζόμενοι. Δύναται, Κύριοι, νὰ φαντασθῇ τις χείρονα ταύτης ἐθνικὴν κατάπτωσιν; Πέρυσιν, ὁμιλήσας ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον, διὰ μακρῶν ἀνέπτυξα τὴν γνώμην, ὅτι, διὰ νὰ ἐπέλθῃ σωτηρία εἰς τὸ ἀτυχὲς τοῦτο ἔθνος, εἶναι ἀναγκαία ῥιζικὴ τῶν καθ’ ἡμᾶς μεταῤῥύθμισις, ῥιζικὴ μεταβολὴ τῆς πολιτικῆς ἡμῶν. Πρέπει νὰ μεταβληθῇ ῥιζικῶς τὸ σύστημα τὸ κυβερνητικὸν, πρέπει νὰ μεταβληθῇ ῥιζικῶς τὸ σύστημα τὸ διοικητικόν, πρέπει νὰ μεταβληθῇ ῥιζικῶς τὸ φορολογικὸν ἡμῶν σύστημα. Μεθ’ ὅσα δὲ περὶ τούτων ἐλέχθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ φέτος ἀκόμη ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων, οἵτινες ὡμίλησαν πρὸ ἐμοῦ, θὰ περιορισθῶ μόνον νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπί τινων ἀντικειμένων, ἐπὶ τῶν ὁποίων νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Καὶ πρῶτον περὶ τῆς φορολογίας τῆς γῆς. Ἡ γῆ, Κύριοι, εἶναι ἡ κυρία πηγὴ τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, καὶ ἐκ ταύτης τὰ δημόσια τὸ μεγαλείτερον μέρος τῶν προσόδων αὐτῶν πορίζονται· διὰ τοῦτο εἰς ὅλας τὰς εὐνομουμένας Πολιτείας μεγίστη καταβάλλεται φροντὶς πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γεωργίας, καὶ τὴν ὑποστήριξιν ταύτην ἐπιζητοῦσιν ἰδίως εἰς τὸ φορολογικὸν σύστημα, εἰς τὸν τρόπον τῆς φορολογίας τῆς γῆς, διὰ νὰ μὴ καταθλίβηται ἡ γεωργία, διὰ νὰ μένῃ στάδιον ἀναπτύξεως εἰς αὐτήν. Διὰ τοῦτο βλέπομεν, ὅτι παρ’ ἄλλοις μεγάλα ποσὰ δαπανῶνται πρὸς ἀπόκτησιν κτηματολογίου, τὸ ὁποῖον διευκολύνει τὸν δικαιότερον τρόπον τῆς φορολογίας τῆς γῆς. Παρ’ ἡμῖν δὲ τί γίνεται; Εἴχομεν τὸν φόρον τῆς δεκάτης, ὁ ὁποῖος, μὲ ὅλας τὰς ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας εἶχεν, ἦτο ὅμως ἀνεκτὸς εἰς τὸν λαὸν πλειότερον τοῦ ἀντικαταστήσαντος αὐτόν, προσέδιδε δὲ καὶ εἰς τὸ Κράτος ἀρκετὴν πρόσοδον. Ἡ κυριωτέρα αἰτίασις κατὰ τοῦ φόρου ἐκείνου ἦτο ἰδίως, ὅτι ἐφορολόγει ὄχι μόνον τὴν πρόσοδον, ἀλλὰ καὶ τὸ κεφάλαιον, δηλαδὴ τὸν σπόρον, διότι ἕνεκα τῶν καιρικῶν περιστάσεων πολλάκις ἡ παραγωγὴ εἰς τοῦτον μόνον περιωρίζετο. Ποῖον δὲ εἶναι τὸ σύστημα τὸ ἀντικαταστῆσαν τὴν δεκάτην, τὸ σύστημα τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν; τοῦτο ὄχι μόνον τὸ κεφάλαιον, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐργασίαν ἀκόμη καὶ αὐτὸ ἀκόμη τὸ ὄργανον τοῦ πτωχοῦ γεωργοῦ τὸ φορολογεῖ. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι, ἀφότου ἰδίως ἐπεκράτησε τὸ σύστημα τοῦτο τῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τὴν γῆν καλλιεργοῦσιν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οἱ μὴ ἔχοντες γαίας, καὶ ἐν τούτοις ἐπ’ αὐτῶν, τῶν μὴ ἐχόντων γαίας, τῶν μὴ ἐχόντων οὔτε κεφάλαιον, οὔτε πρόσοδον, ἐπ’ αὐτῶν ἐπιπίπτει ὅλος ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, εἰς τοὺς ὁποίους οὐδὲν δίκαιον καὶ οὐδεὶς νόμος δύναται νὰ ἐπιβάλῃ φόρον, συμφώνως πρὸς τὰς κρατούσας δημοσιονομικὰς ἀρχάς. Καὶ θὰ ἦτο ὀλίγον τὸ κακόν, ἐὰν περιωρίζετο ἕως ἐδῶ ἡ ἀδικία, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τοὺς πτωχοὺς γεωργούς, θὰ ἦτο ὀλίγον τὸ κακόν, ἐὰν τοὺς κατεδικάζομεν νὰ πληρώνωσιν αὐτοὶ τὸν φόρον τῶν γαιοκτημόνων, λόγῳ τιμωρίας διὰ τὴν πτωχείαν των, ἥτις θεωρεῖται ἔγκλημα ἴσως ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, τῆς καταντησάσης νὰ διοικῆται ὑπὸ τῆς πλουτοκρατίας. Ἀλλὰ τὸ κακὸν δὲν περιορίζεται ἕως ἐδῶ· τὸ κακὸν γίνεται ἔτι χειρότερον ὡς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ φορολογικοῦ τούτου συστήματος. Εἶναι, Κύριοι, τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων, τὸ σύστημα τῶν ἀπαριθμήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπαναλαμβάνονται καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, τὸ σύστημα τῶν πρωτοκόλλων, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ πολὺ καταθλιπτικώτερον τὸν φόρον τοῦτον, διότι τὸ σύστημα αὐτὸ δίδει εὐκολίαν εἰς παντοειδεῖς καταχρήσεις, διότι μεταξὺ τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων καὶ τῶν φορολογουμένων, τῶν ὅσῳ πτωχῶν, τόσῳ καὶ ἀδυνάτων καὶ ἀμορφώτων, παρεντίθενται πολλὰ ἄλλα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχουσι, παρὰ νὰ ἐκτρέπωνται εἰς παντοειδεῖς καταχρήσεις. Εἴτε δηλώσωσιν εἴτε δὲν δηλώσωσι τοὺς βόας των οἱ πτωχοὶ γεωργοί, ὑπόκεινται εἰς τὰς συνήθεις πλέον καταστάσεις τοιαύτας καταχρήσεις. «Διατὶ νὰ δηλώσω τοὺς βόας μου, μοὶ ἔλεγεν ἄλλοτε εἷς τῶν γεωργῶν τῆς ἐπαρχίας μου, ἀφοῦ εἴτε τοὺς δηλώσω εἴτε δὲν τοὺς δηλώσω ὁ ἐνοικιαστὴς θὰ ἐπισείσῃ κατ’ ἐμοῦ τὸ φόβητρον τῶν πρωτοκόλλων καὶ ἢ θ’ ἀναγκασθῶ νὰ πληρώσω καὶ εἰς αὐτὸν τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον θὰ πληρώσω καὶ εἰς τὸ Δημόσιον ἢ θὰ καταφύγω εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ ἐκεῖ θὰ δαπανήσω πλειότερα, ἕως οὗ δ’ ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία θὰ μὲ δικαιώσῃ, θὰ φυλακισθῶ διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ διπλασίου; καὶ γνωρίζετε, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ μοὶ ἐπιστραφῶσιν ἀπὸ τὸ Δημόσιον τὰ ἀδίκως πληρωθέντα, τὰ ὁποῖα, ἵνα τὰ πληρώσω, τὰ ἐδανείσθην ἐπὶ τόκῳ ὑπερόγκῳ.» Οὕτω, Κύριοι, ὄχι μόνον ἅπαξ, ἀλλὰ πολλάκις πληρόνουσιν οἱ πτωχοὶ γεωργοὶ τὸν ἄδικον τοῦτον φόρον, ἐνῷ ἐλάχιστα ἐξ αὐτοῦ εἰσέρχονται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Δύναται, Κύριοι, οὕτω νὰ προκόψῃ παρ’ ἡμῖν ἡ γεωργία; καὶ δύναται νὰ ὑπάρξῃ παραλογώτερον, ἀδικώτερον καὶ ἀπανθρωπότερον τούτου φορολογικὸν σύστημα; Τὰ ἴδια, Κύριοι, καὶ ἔτι χείρονα τούτων μάλιστα ἀπαντῶνται εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ οἴνου, καθὼς καὶ εἰς τὴν φορολογίαν τῶν ζώων, διότι καὶ ἐκεῖ τὸ αὐτὸ σύστημα ἐπικρατεῖ, τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων καὶ τῶν πρωτοκόλλων· αἱ αὐταὶ ἀδικίαι, αἱ αὐταὶ καταχρήσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας οὐδεμία διόρθωσις τῶν περὶ τούτων νόμων δυνατὸν νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ, διότι τὸ νόσημα ἔγκειται ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ συστήματος καὶ μόνη ἡ ὁλοσχερὴς τοῦ συστήματος ἐκρίζωσις δύναται νὰ τὸ θεραπεύσῃ. Ἐν τῇ φορολογίᾳ μάλιστα τοῦ οἴνου αἱ καταχρήσεις εὗρον εὐρύτερον στάδιον, διότι, ὡς γνωρίζετε, οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν ἀδηλώτων οἴνων φορολογοῦσι καὶ αὐτὰ τὰ κενὰ οἰνοβάρελα, τὰ ὁποῖα εἶχον μέν ποτε οἶνον, ἀλλ’ δὲν εἶχον πληρωθῆ ἐκ τῆς ἐσοδείας τῆς φορολογητέας, ἢ τὰ ὁποῖα εἶχον πληρωθῆ ἐξ οἴνου, ἀλλ’ ὁ ξυνίσας ὁ οἶνος, ἐξεχύθη. Εἶναι ἀδιάφορον εἰς τοὺς ἐνοικιαστάς, ἐὰν τὰ οἰνοβάρελα ἦσαν κενὰ, ἐὰν ἐπληρώθησαν ἀπὸ οἶνον ποτέ, ἀλλ’ ὄχι τῆς ἐσοδείας τῆς ἐφετεινῆς, ἐὰν ὠξύνισεν ὁ οἶνος καὶ ἐχύθη· ἀδιάφορον δὲ ὄχι μόνον εἰς αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ἀρχῶν, οἱ ὁποῖοι συνοδεύουσιν αὐτούς, τῆς διοικητικῆς, τῆς δικαστικῆς καὶ τῆς οἰκονομικῆς· ἀδιάφορον καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ἐφημέριον, ἀδιάφορον ἂν πάντες οὗτοι ἐτέθησαν ὡς ἐγγύησις τῆς εἰλικρινοῦς τοῦ νόμου ἐφαρμογῆς, διότι τὰ ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως κέρδη ἀσφαλίζουσι τὴν ἀδιαφορίαν πάντων αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Ἀλλὰ καὶ κατὰ ποσὸν, Κύριοι, ὁ φόρος τοῦ οἴνου εἶναι ὑπερβολικὸς, διότι διὰ τῆς φορολογίας, τῆς νεωστὶ ἐπιβληθείσης, ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου οἴνου, δηλαδὴ διὰ τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως, ὅστις ἐφαρμόζεται σχεδὸν ἐφ’ ὅλης τῆς παραγωγῆς, τὸ ποσὸν τοῦ φόρου ἀνέρχεται σχεδὸν εἰς 5 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, καὶ ἀποῤῥοφᾷ οὕτως ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν τοῦ οἴνου εἰς πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος. Ἠκούσατε, Κύριοι, πανταχόθεν περὶ τούτου παράπονα, ἠκούσατε προχθὲς τὰ παράπονα ἐκ τῆς Τριπόλεως, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ ἐκ Μαντινείας ἀξιότιμος Βουλευτής· παραπονοῦνται ὄχι μόνον οἱ Τριπολῖται, ἀλλὰ πάντες οἱ κάτοικοι τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς ἀποῤῥοφᾷ ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν τοῦ οἴνου. Τὸ χείριστον δὲ εἶναι, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ τῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ οἴνου κατεπατήθη καὶ τὸ ἄσυλον τῆς κατοικίας τῶν πολιτῶν. Οἱ ἐνοικιασταὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰς οἰκίας τῶν οἰνοπαραγωγῶν καὶ νὰ ὀργιάζωσιν ἐν αὐταῖς, ἄνευ οὐδεμιᾶς διατυπώσεως. Εἶμαι μάρτυς γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐμποιοῦσι φρίκην· πολλαὶ κοινότητες τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων ἀποδημοῦσι κατὰ τὸν χειμῶνα πανδήμως εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, πρὸς καλλιέργειαν τῶν κτημάτων αὐτῶν, συνέβη δὲ πολλάκις νὰ εἰσελάσωσιν εἰς τὰ χωρία αὐτῶν οἱ ἐνοικιασταὶ μετὰ κουστωδίας στρατιωτῶν, νὰ διαῤῥήξωσι πάσας τὰς θύρας τῶν οἰκιῶν, νὰ λεηλατήσωσιν αὐτὰς καὶ νὰ τὰς ἐγκαταλίπωσι, μὲ διεῤῥηγμένας τὰς θύρας, εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ τυχόντος. Ἡ παραβίασις τοῦ οἰκογενειακοῦ ἀσύλου δὲν ἐπετράπη, Κύριοι, οὔτε ὅταν πρόκηται περὶ σπουδαίων τῆς Πολιτείας συμφερόντων, οὐδ’ ὅταν πρόκηται περὶ κινδύνου τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, περὶ κινδύνου τῆς ἐννόμου τάξεως, εἰμὴ ὑπὸ διατυπώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξασφαλίζουσιν ἐπαρκῶς τὴν βάσιν ταύτην τῶν πολιτικῶν μας ἐλευθεριῶν, τὸ οἰκογενειακὸν ἄσυλον, καὶ ἐν τούτοις διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ περὶ φορολογίας τοῦ οἴνου ἐπετράπη ἡ παραβίασις τοῦ οἰκογενειακοῦ ἀσύλου, χάριν ἐλαχίστου ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐσοδεύει τὸ Δημόσιον, ἄνευ οὐδεμιᾶς διατυπώσεως. Ἀλλὰ δύναται, Κύριοι, μὲ τὸ τοιοῦτον σύστημα νὰ προοδεύσῃ ἡ οἰνοπαραγωγή μας, ἡ ὁποία, ὑποστηριζομένη καλῶς, ἠδύνατο νὰ καταστῇ εἰς σπουδαῖος παράγων τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου; Δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν προκοπὴν εἰς τὴν γεωργίαν μας, καὶ εἰς τὴν κτηνοτροφίαν μας, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ὑποστηριχθῇ πολύ, ἵνα μὴ εἰσάγωμεν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ αὐτὸ τὸ κρέας εἰς τὴν κατ’ ἐξοχὴν κτηνοτρόφον Ἑλλάδα; Τί πρέπει λοιπὸν νὰ γείνῃ, Κύριοι; Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀνεχθῶμεν ἐπὶ πλέον τὴν διατήρησιν τοῦ ὀλεθρίου τούτου φορολογικοῦ συστήματος, καὶ ὅτι πρέπει μάλιστα μετ’ ἀποστροφῆς νὰ τὸ ἐξοβελίσωμεν ἀπὸ τῆς νομοθεσίας ἡμῶν, διότι οὐ μόνον βάρβαρον εἶναι καὶ ἄδικον καὶ δυσανάλογον, οὐ μόνον δὲ καταθλιπτικὸν εἰς τὸν λαὸν, ἀλλὰ καὶ ἐπιζήμιον εἰς τὸ Δημόσιον. Ἔσχον τὴν τιμὴν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου περὶ καταργήσεως ὅλων αὐτῶν τῶν φόρων, τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου καὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων, καὶ περὶ ἀντικαταστάσεως αὐτῶν διὰ στρεμματικῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν ἀκαλύπτων γαιῶν καὶ τῶν ἀμπέλων. Τὴν ὑπέβαλον, ἵνα ἀποδείξω εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δικαιολογοῦνται, ὅτι στέργουσι τὸ παρὸν, ἕνεκα τοῦ ἀδυνάτου τῆς ἐφαρμογῆς παρ’ ἡμῖν τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, ὅτι δύναται νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ἵνα ἐφαρμοσθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν ἡ στρεμματικὴ φορολογία, ὅπως ἐφαρμόζεται εἰς τόσα ἄλλα μέρη, ἄνευ τοῦ κτηματολογίου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου εἴμεθα δυστυχῶς πολὺ ἀπομεμακρυσμένοι. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐκτίθεται, ἵνα ὑποστῇ τὴν σμίλην τῶν μᾶλλον εἰδικῶν περὶ τὰ τοιαῦτα, πάντες οἱ κάτοχοι ἀκαλύπτων γαιῶν καὶ ἀμπέλων ὑποχρεοῦνται ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ αἰτήσωνται τὴν καταμέτρησιν αὐτῶν, δηλοῦντες συνάμα ἐν τῇ αἰτήσει καὶ τὴν ἔκτασιν τῶν ὑπ’ αὐτῶν κατεχομένων καὶ καταμετρητέων ἀγρῶν ἢ ἀμπέλων, πρὸς τὸν σκοπὸν, ἵνα ἐφαρμοσθῇ ἡ φορολογία ἐπὶ τῆς δηλουμένης ἐκτάσεως, μέχρι τῆς καταμετρήσεως. Ἡ ὑποχρέωσις δ’ αὕτη ἐξασφαλίζεται καὶ ἐνισχύεται διὰ τῆς διατάξεως, καθ’ ἣν οὐδεὶς προστατεύεται ἐν τῇ κατοχῇ, ἂν δὲν προσαγάγῃ ἀπόδειξιν τῆς γενομένης καταμετρήσεως τοῦ κτήματος κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου, πᾶσα δὲ ἀγωγὴ περὶ κατοχῆς ἢ περὶ κυριότητος, ἐπιφανείας, ἐπικαρπίας, ἢ οἱουδήποτε ἄλλου ἐμπραγμάτου δικαίου, εἶναι ἀπαράδεκτος, ἄκυρος δὲ πᾶσα μεταβίβασις τοιούτων δικαίων, ἢ παραχώρησις ὑποθήκης, ἄνευ τῆς τοιαύτης ἀποδείξεως. Ἐννοεῖται ὅτι πάντες θὰ σπεύσωσιν ἐντὸς τῆς ὡρισμένης προθεσμίας, ἵνα, πρὸς ἀποφυγὴν τῶν συνεπειῶν τούτων, συμμορφωθῶσι μὲ τὸν νόμον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι θ’ ἀποφασίσῃ τις νὰ κινδυνεύσῃ τὸ πᾶν, ἵνα ὠφεληθῇ ἐλάχιστον ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσῃ λόγῳ φόρου εἰς τὸ Δημόσιον· οὐδὲ τὸν ὠφελεῖ ἄλλως τοῦτο, διότι καὶ αὐτεπαγγέλτως δύναται ἡ οἰκονομικὴ ἀρχὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν καταμέτρησιν, ὅτε ὁ παραλείψας τὴν δήλωσιν θὰ ἦναι ὑπόχρεως εἰς τὴν πληρωμὴν καὶ ὅλων τῶν καθυστερηθέντων φόρων. Εἶναι, Κύριοι, πολλαὶ αἱ ἐκ τοῦ προταθέντος νομοσχεδίου ἐγγυήσεις περὶ τῆς εἰλικρινοῦς καὶ ἀδόλου καταμετρήσεως τῶν γαιῶν καὶ ἀμπέλων, καθὼς καὶ περὶ τῆς εἰλικρινοῦς καὶ ἀδόλου κατατάξεως αὐτῶν εἰς κατηγορίας, διότι διαιροῦνται εἰς πέντε κατηγορίας αἱ γαῖαι, καθὼς καὶ αἱ ἄμπελοι, διὰ τὴν ὅσον ἔνεστι δικαιοτέραν φορολογίαν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἤδη περὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τῶν ὁποίων θὰ συζητήσωμεν ἐν καιρῷ· ἤδη πρόκειται περὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν χρησιμότητος τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ μέτρου παρ’ ἡμῖν. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου θέλομεν ἀπαλλαγῆ ἀπὸ ὅλας τὰς ἀδικίας, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα, θὰ παύσωσιν ὅλαι αἱ καταχρήσεις αἱ παντοειδεῖς, αἱ γινόμεναι εἰς βάρος καὶ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Δημοσίου, διότι θέλει καταρτισθῆ πάγιος καὶ ὁριστικὸς φορολογικὸς κατάλογος τῶν γαιῶν καὶ τῶν ἀμπέλων, ὧν οἱ κάτοχοι θέλουσι γνωρίζει τοὺς βαρύνοντας αὐτοὺς φόρους. Θέλουσι παύσει αἱ ἐργασίαι αἱ ἀκατάπαυστοι καὶ αἱ μεγάλαι δαπάναι τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων τῶν ἀροτριώντων, τοῦ οἴνου καὶ τῶν ζώων, θέλουσιν ἀπαλλαγῆ καὶ τὰ Εἰρηνοδικεῖα ἀκόμη ἀπὸ τὴν πληθὺν τῶν φορολογικῶν δικῶν, αἱ ὁποῖαι τὰ ἐμποδίζουσιν ἀπὸ πάσης ἄλλης ὠφελιμωτέρας ἐργασίας. Ἐπὶ πᾶσι δὲ τούτοις θέλει παύσει ἡ ἀφόρητος καταστᾶσα κατάθλιψις τῶν πτωχῶν γεωργῶν, διότι δὲν θέλουσι πληρόνει τὸν φόρον εἰς τὸ ἑξῆς οἱ μὴ ἔχοντες γαίας, δὲν θὰ βαρύνῃ πλέον ὁ φόρος τὴν ἐργασίαν καὶ τὰ ὄργανα τῆς γεωργίας, δὲν θὰ βαρύνῃ τοὺς μὴ ἔχοντες οὔτε κεφάλαια οὔτε πόρους, ἀλλὰ θέλει βαρύνει τοὺς ἔχοντας τὰς γαίας. Ποῖον δὲ νομίζετε ὅτι θὰ ἦναι τὸ βάρος αὐτῶν; ἐλάχιστον καὶ ἐντελῶς ἀνεπαίσθητον. Αἱ γαῖαι ὅλαι, καθὼς καὶ αἱ ἄμπελοι, διαιροῦνται, ὡς εἶπον, εἰς πέντε κατηγορίας, καὶ οὕτω πρέπει νὰ γείνῃ, ὡς ἐκ τῆς μεγάλης παραλλαγῆς τῆς γονιμότητος τῆς γῆς ἐν Ἑλλάδι, ὁ μέσος δὲ ὅρος τοῦ φόρου θὰ ἦναι διὰ μὲν τὰς γαίας 20 λεπτῶν κατὰ στρέμμα, διὰ δὲ τὰς ἀμπέλους 2 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Οὕτω, ὁ ἔχων 100 στρέμματα ἀγροῦ θὰ πληρόνῃ φόρον δι’ αὐτὰ μόνον 20 δραχμῶν, ἐνῷ διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν 100 τούτων στρεμμάτων ἀπαιτοῦνται, ὡς γνωρίζετε, τρία ζεύγη ἀροτριώντων βοῶν, δι’ οὓς κατὰ τὸ κρατοῦν σύστημα πληρόνεται πολὺ πλέον τοῦ τριπλασίου τοῦ φόρου τοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινομένου. Οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν ἀμπέλων ὁ προτεινόμενος φόρος θέλει εἶσθαι ἀνεπαίσθητος, διότι ἡ μέση παραγωγὴ τῶν ἀμπέλων εἶναι τοὐλάχιστον 200 ὀκάδας, αἵτινες κατὰ τὸ κρατοῦν ἤδη σύστημα καὶ χωρὶς νὰ ὑπολογισθῇ ὁ φόρος καταναλώσεως, ἀλλὰ μόνον ὁ ἔγγειος τῶν 2 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, βαρύνονται μὲ 4 δραχμὰς, ἐνῷ κατὰ τὸ προτεινόμενον παρ’ ἐμοῦ σύστημα τῆς στρεμματικῆς φορολογίας θὰ πληρόνωσι μόνον 2 δραχμάς. Ποῖον δὲ νομίζετε ὅτι θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ συστήματος τούτου ὡς πρὸς τὰς προσόδους τοῦ Δημοσίου; Κατὰ τὰς δυναμένας νὰ ὑπάρχωσι παρ’ ἡμῖν στατιστικὰς πληροφορίας, ὑπολογίζεται ὅτι αἱ καλλιεργήσιμοι γαῖαι ὑπερβαίνουσι τὰ 30 ἑκατομμύρια στρεμμάτων, αἱ δὲ ἄμπελοι τὰ 3 ἑκατομμύρια, ἀλλ’ ἐγὼ λαμβάνω τὸν κατώτερον ὅρον, ἵνα εὑρεθῶ ἐντὸς τῆς ἀληθείας, παραδεχόμενος ὅτι αἱ μὲν γαῖαι αἱ καλλιεργήσιμοι δὲν ὑπερβαίνουσι τὰ 25 ἑκατομμύρια, αἱ δὲ ἄμπελοι τὰ 2½ ἑκατομμύρια στρεμμάτων. Τοῦτο ὑποστηρίζεται καὶ ἐκ τοῦ ἑξῆς συλλογισμοῦ· εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὅλαι αἱ σταφιδοφυτεῖαι, αἵτινες δὲν ἐκτείνονται, εἰμὴ μόνον εἰς τὴν βορειοδυτικὴν παραλίαν λωρίδα τῆς Πελοποννήσου καὶ εἰς ἐλάχιστα μέρη τῆς Ἑπτανήσου καὶ τῆς Στερεᾶς, συμποσοῦνται εἰς 700 χιλιάδας στρεμμάτων· ἀλλ’ ἄμπελοι ὑπάρχουσι καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἀσφαλῶς ἄρα θὰ ἀνέρχωνται, ἂν ὄχι περισσότερον, τοὐλάχιστον εἰς τὸ τετραπλάσιον τῶν σταφιδοφυτειῶν. Ἀλλὰ σχετικῶς πρὸς τὰς ἀμπέλους, αἱ ἀκάλυπτοι γαῖαι ἀναλογοῦσιν ὡς ἓν πρὸς δέκα, καὶ ἑπομένως ἐπὶ 2½ ἑκατομμυρίων ἀμπέλων θὰ ἔχωμεν 25 ἑκατομμύρια στρεμμάτων γαιῶν. Τούτου δὲ τεθέντος, ἂν ὑπολογίσωμεν διὰ τοῦ ὁρισθέντος ἀνεπαισθήτου μέσου ὅρου τῆς φορολογίας τῶν 20 λεπτῶν κατὰ στρέμμα διὰ τὰς γαίας καὶ τῶν 2 δραχμῶν κατὰ στρέμμα διὰ τὰς ἀμπέλους, εὑρίσκομεν ὅτι αἱ πρόσοδοι τοῦ Δημοσίου κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο ἐκ μὲν τῆς στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀκαλύπτων γαιῶν θὰ ἦναι 5 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἐκ δὲ τῆς τῶν ἀμπέλων ἐπίσης 5 ἑκατομμύρια, ἤτοι ἐν ὅλῳ θ’ ἀπολαμβάνῃ τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ φόρου τούτου 10 ἑκατομμύρια. Ἐνῷ ἤδη, κατὰ τὸ ὑπάρχον σύστημα καὶ κατὰ τὸν ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμόν, εἰσπράττει τὸ Δημόσιον, δηλαδὴ ὑπολογίζει ὅτι θὰ εἰσπράξῃ:

Αὐτὰ εἶναι ὅλα τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα εἰσπράττει τὸ Δημόσιον ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν ἀδίκων καὶ καταθλιπτικῶν φόρων, χωρὶς νὰ ὑπολογίσωμεν τὰς δαπάνας αὐτοῦ διὰ τὴν πολυδαίδαλον βεβαίωσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν. Ἐὰν δὲ τὰ ποσὰ ταῦτα τὰ παραβάλωμεν μὲ τὰ πρὸ ὀλίγου ὁρισθέντα βέβαια ἀποτελέσματα τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, εὑρίσκομεν, ὅτι διὰ τοῦ λογικοῦ καὶ δικαίου τούτου συστήματος αἱ δημόσιοι πρόσοδοι θὰ ἦναι ὑπέρτεραι κατὰ 3 ἑκατομμύρια καὶ 100 περίπου χιλιάδας δραχμῶν. Οὕτω δὲ ὄχι μόνον θὰ ἔχωμεν τὸ πλεόνασμα τοῦτο τῶν προσόδων, ἀλλὰ θὰ ἀπαλλαγῶμεν ἐντελῶς καὶ ἀπὸ τὸν φόρον τῶν ζώων καὶ ἀπὸ τὸν φόρον τῶν βοσκῶν, ὑποστηρίζοντες οὕτω τὴν κτηνοτροφίαν μας, τὴν ἔχουσαν ἀνάγκην μεγάλης ὑποστηρίξεως. Λογικώτατον δ’ εἶναι, ἵνα ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ζώων περιληφθῇ εἰς τὸν γενικὸν φόρον τῆς γῆς, διότι ἔγγειος εἶναι, ἀφοῦ ἡ κτηνοτροφία ἐκ τῆς γῆς ἀναπτύσσεται, μεγίστην δὲ ἀνάγκην ἔχει αὐτῆς ἡ γεωργία. Εἶναι δ’ ἄλλως καὶ δικαιότατον τοῦτο, διότι, ἀφοῦ ὑποβάλλομεν τὴν γῆν ἅπασαν εἰς φόρον, πρέπει νὰ ἀφήσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἐκ τῆς κτηνοτροφίας ἀπολαυὴν διὰ τῆς μισθώσεως τῶν βοσκῶν καὶ τῶν χέρσων ἀγρῶν. Ἐκτὸς ὅμως ὅλων τούτων, ὑπάρχει εἷς ἀκόμη σπουδαιότατος λόγος, ὅστις συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς εἰσαγωγῆς παρ’ ἡμῖν τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, ὁ λόγος, ὅτι αἱ μεγάλαι ἐκτάσεις τῶν γαιῶν, καὶ ἰδίως ἐν Θεσσαλίᾳ, οὐ μόνον ἀφορολόγητοι σχεδὸν διατελοῦσιν ὑπὸ τὸ ὑπάρχον σύστημα, ἀλλ’ οὐδὲ καλλιεργοῦνται δεόντως· διότι οἱ κάτοχοι τῶν μεγάλων ἐκτάσεων, οἱ κύριοι τῶν τσιφλικίων, ἀναπαύονται εἰς τὴν μεγάλην αὐτῶν κτηματικὴν περιουσίαν, καὶ ἀδιαφοροῦσι περὶ τῶν προσόδων· ἐὰν ὅμως ὑποβληθῶσιν εἰς φόρον, δυοῖν θάτερον: ἢ θὰ ἀναγκασθῶσι νὰ τὰς καλλιεργῶσι καλῶς, φροντίζοντες περὶ τῆς βελτιώσεως τῶν μέσων τῆς καλλιεργείας, ὅπως ἀνταποκρίνωνται καὶ εἰς τὰς προσδοκίας αὐτῶν καὶ εἰς τὰ βάρη τοῦ Δημοσίου, ἢ θὰ ἀναγκασθῶσι νὰ τὰς μεταβιβάσωσιν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μὲν τὴν θέλησιν νὰ ἐργασθῶσιν, ἀλλὰ δὲν εὑρίσκουσι στάδιον ἐνασχολήσεως. Οὕτω καὶ ἡ χώρα θὰ δυνηθῇ νὰ τρέφηται διὰ τῶν ἰδίων αὐτῆς σιτηρῶν, καὶ δὲν θὰ ἀναγκάζηται νὰ ἐξάγῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἑκατομμύρια χρυσοῦ. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλος λόγος· εἰς τὴν Θεσσαλίαν ὑπάρχουσιν ἄπειροι ἐκτάσεις γαιῶν ἀχρήστων, διότι κατακλύζονται ὑπὸ ὑδάτων καὶ καταντοῦν ἕλη, καὶ πρέπει, διὰ νὰ τὰς χρησιμοποιήσωμεν, νὰ δαπανήσωμεν δι’ ὑδραυλικὰ ἔργα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δίκαιον, εἰς τὴν δαπάνην αὐτὴν νὰ μὴ συνεισφέρῃ καὶ ἡ Θεσσαλία, ἡ ὁποία ἐλάχιστα μέχρι τοῦδε εἰσφέρει. Πρέπει βεβαίως τὸ πᾶν νὰ γείνῃ ὑπὲρ τῆς ὑποστηρίξεως τῆς παραγωγῆς τῆς Θεσσαλίας, ἀλλ’ αὕτη δὲν πρέπει νὰ περιορίζηται μόνον εἰς τὴν ἐπιβολὴν δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου, ἀλλὰ πρέπει νὰ γείνουν καὶ ὑδραυλικὰ ἔργα, ὅσα ἀναγκαιοῦσι, διὰ νὰ καταστήσωσι τὰς γαίας ἐκείνας, τὰς ἀχρήστους, καλλιεργησίμους. Ἀλλὰ διὰ νὰ γείνωσι ταῦτα, πρέπει νὰ συνεισφέρῃ καὶ ἡ Θεσσαλία, ἥτις μόνον διὰ τῆς ὑπαγωγῆς της εἰς τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν θὰ συνεισφέρῃ.

§68ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Πρέπει νὰ μᾶς φέρητε καὶ πληθυσμὸν, διότι ἐλλείπουσι χεῖρες.

§69ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πληθυσμὸς ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐκπατρίζεται εἰς τοὺς ἀντίποδας, διὰ νὰ εὕρῃ ἐργασίαν. Ἀλλ’ οἱ Θεσσαλοὶ δὲν σκέπτονται περὶ παραχωρήσεως ἐκ τῶν γαιῶν ἐκείνων εἰς χεῖρας, αἵτινες δύνανται νὰ ἐργασθῶσι. Τί νὰ πράξωσιν αἱ χεῖρες τῆς Πελοποννήσου ἐν Θεσσαλίᾳ, ἀφοῦ γαίας δὲν εὑρίσκουσιν; ἢ μήπως θέλετε νὰ ἔλθωσιν οἱ Πελοποννήσιοι εἰς τὴν Θεσσαλίαν, διὰ νὰ γείνωσι δουλοπάροικοι, ὡς ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἔχετε;

§70ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Ὄχι· τοὺς τὰς πωλοῦμεν εἰς εὐτελεστάτην τιμήν.

§71ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τότε θὰ τὰς πωλήσητε, ὅταν εἰσαχθῇ ἡ στρεμματικὴ φορολογία. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐξ ἐκείνων, κύριε Κανταρτζῆ, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουσι τὴν προαγωγὴν τῆς Θεσσαλίας· ἐγὼ τὴν προαγωγὴν τῆς Θεσσαλίας τὴν θεωρῶ ὡς προαγωγὴν τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν δὲ ἡ γνώμη μου δὲν σᾶς φαίνεται ὀρθή, τοῦτο διαφέρει· μὴ ἀμφιβάλλετε ὅμως περὶ τῶν καλῶν προθέσεών μου...

§72ΣΠΥΡ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ ἐξακολουθήσητε ἀκόμη πολύ, κύριε Πετιμεζᾶ;

§73ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βεβαίως.

§74ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι 11½ ἡ ὥρα.

§75ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἂς μείνωμεν μέχρι τῶν 12.

§76ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τότε ὑποβάλλω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§77Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τότε καλλίτερον νὰ φύγωμεν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 11 καὶ 40′ μ. μ.