1894.12.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 29

Τῆς 8 Δεκεμβρίου 1894.

(Πέμπτη).

Ὥρᾳ 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ διορθώσῃ ἄτοπόν τι, γινόμενον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου. Τὸ ἄτοπον τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καλῶς τὸ γνωρίζει. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ ἐργασθῇ, διότι δὲν ἐξαρτᾶται ἀπ’ αὐτοῦ καὶ μόνου, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, νὰ ἐργασθῇ ὅπως πρέπει, καὶ λίαν δραστηρίως, ὅπως συνειθίζει, ἵνα διορθώσῃ τὸ ἄτοπον τοῦτο. Πρόκειται περὶ τῶν ἐπισκοπῶν Τρικάλων. Ἡ ἐπαρχία Τρικάλων ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τεσσάρων ἐπισκόπων καὶ ἀρχιεπισκόπων. Ἡ διαίρεσις ἐγένετο ἐπὶ Τουρκοκρατίας καὶ ἐξηκολούθησε νὰ μένῃ ἡ αὐτή. Ὁ Κύριος ἀνέπαυσεν ἅπαντας τοὺς ἐπὶ Τουρκοκρατίας ὑπάρχοντας ἐπισκόπους καὶ ἀρχιεπισκόπους, αἱ ἐπισκοπαὶ δὲ μένουσι κεναὶ, διευθυνόμεναι παρ’ ἐπισκοπικῶν ἐπιτροπῶν, ὄργια διαπραττουσῶν, καὶ διὰ τοῦτο καθ’ ἑκάστην ἀντικαθισταμένων παρὰ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, συνεννοούμενος μετὰ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, δύναται νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω ὅτι θὰ ψηφισθῇ ἄνευ συζητήσεως, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἑνώσῃ τὰς ὑπαρχούσας ἐπισκοπὰς εἰς μίαν, τὴν ἀρχιεπισκοπὴν Τρίκκης, ἂν θέλῃ δ’ ἀκόμη καλλίτερον, νὰ κάμῃ τὴν ἐκκλησιαστικὴν διαίρεσιν ὁλοκλήρου τῆς Θεσσαλίας εἰς τρεῖς ἀρχιεπισκοπὰς, τῆς Τρίκκης, Δημητριάδος καὶ Λαρίσσης, ἢ εἰς τέσσαρας ἢ πέντε, ἀλλὰ νὰ λείψῃ τὸ ἄτοπον τὸ σημερινὸν, τοῦ νὰ ὑπάρχῃ ἀρχιεπισκοπὴ, ὡς ἡ τοῦ Γαρδικίου, ἔχουσα 2 ἢ 3 χωρία μόνον, νὰ πληρώνῃ δὲ τὸ Δημόσιον ἀρχιεπίσκοπον μὲ 400 δραχμὰς τὸν μῆνα καὶ ὅλα τὰ παρακόλουθα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν δύναται, συνεννοούμενος μετὰ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, νὰ φέρῃ ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ προτιμηθῇ παντὸς ἄλλου, καὶ νὰ λείψῃ ἡ κακὴ αὐτὴ διοίκησις ἡ ἐκκλησιαστική.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπῆρξα, κύριοι συνάδελφοι, εἷς ἐκ τῶν πολεμίων τῆς ἰδέας τῆς παρακρατήσεως καὶ ὅσῃ μοι δύναμις ὡμίλησα καὶ ἔπραξα ὑπὲρ τῆς ἀποῤῥίψεως αὐτῆς, διότι τὴν ἰδέαν τὴν ἐθεώρησα καὶ σόλοικον καὶ ἀνεφάρμοστον ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, οὐχὶ δὲ συντελεστικὴν ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ, τὸ ὁποῖον δῆθεν ἐπεδίωκεν. Ἐξέφρασα γνώμην, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπὶ πολὺ καὶ ματαίως καὶ κατὰ τρόπον οὐχὶ προσήκοντα εἰς τὸ ὕψος τοῦ σώματος, ἐνησχολήθη εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο· εἰς τὴν ἔκφρασιν δὲ τῆς γνώμης μου ταύτης ἔδωκαν ἀφορμὴν αἱ πολλαὶ καὶ ποικίλαι γνῶμαι, αἱ ὑποβαλλόμεναι εἰς τὴν Βουλὴν, τὰ ψηφίσματα, τὰ νομοσχέδια, αἱ παρακελεύσεις, αἱ ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς παρακρατήσεως αἰτήσεις, τῶν ὁποίων τοσαύτας ἀνεκοίνου καθ’ ἑκάστην ὁ κ. Πρόεδρος, τοσαύτας δὲ περιέχουσι τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Ἡ παρακράτησις κατεψηφίσθη, ἔπεσε καὶ ἐξεβλήθη ἐντεῦθεν, ὡς ἦτο ἑπόμενον καὶ ὡς ἦτο πρέπον καὶ προσῆκον καὶ διὰ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὴν σταφίδα. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης ἡ Βουλὴ, πρὸ πάντων δὲ ἡ Κυβέρνησις, εὑρίσκεται ἀπέναντι νέας ὑποχρεώσεως, λίαν ἐπιτακτικῆς, τὴν ὁποίαν σπουδαιότατα πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει. Ἐὰν ἔλεγον, ὅτι ὅλαι ἐκεῖναι αἱ συσσωρευόμεναι, αἱ ὑποβαλλόμεναι, αἱ ἐπιβαλλόμεναι, αἱ ὑφέρπουσαι, αἱ παρεισδύουσαι αἰτήσεις καὶ παρακελεύσεις καὶ παρακλήσεις καὶ ἀπειλαὶ (διότι καὶ ἀπειλὰς ἠκούομεν πέρυσιν) ὑπὲρ τῆς λήψεως τοῦ μέτρου τῆς παρακρατήσεως, ὑπῆρξαν ὀχληραὶ διὰ τὴν Βουλήν, ὅλα ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔρχομαι νὰ ἐπικαλεσθῶ ὡς τόσας φωνὰς, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουσιν εἰς τὴν Βουλὴν, ἰδίᾳ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἡγουμένην τῆς πλειονοψηφίας, νὰ λάβῃ ἓν μέτρον ὑπὲρ τῆς σταφίδος· διότι ἡ ἀπόῤῥιψις τῆς παρακρατήσεως ἀντήχησεν ὡς κεραυνὸς κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ἔστω καὶ ἀβασίμως, περιέμενον τὴν βελτίωσιν ἐκ τῆς παρακρατήσεως, καὶ ἐνέσπειρε τὴν ἀπελπισίαν. Δὲν λέγω μόνον διὰ τὴν πλάνην, εἰς ἣν εὑρίσκοντο οἱ ἐλπίζοντες ἐκ τῆς παρακρατήσεως τὴν ὠφέλειαν· ἔρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν. Ἡ σταφὶς εὑρίσκεται ἐν κρίσει. Τί πρέπει νὰ γείνῃ δι’ αὐτήν; Βεβαίως εἶχον καὶ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ σταφὶς διὰ τῆς σταφίδος θὰ εὐδοκιμήσῃ, ὅτι ἡ σταφὶς δι’ ἑαυτῆς θὰ ἐξέλθῃ τῆς κρίσεως· ἀλλ’ ἡ πεποίθησίς μου αὕτη δὲν ἀποκλείει τὴν σκέψιν, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ἔχομεν δὲ ὑποδεδειγμένα τινὰ μέτρα, τὸ μέτρον τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, τὸ μέτρον τοῦ σχηματισμοῦ ταμείου ἀμύνης ὑπὲρ τῆς σταφίδος καὶ οἱονδήποτε ἄλλο, τὸ ὁποῖον δύναται ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς περιωπῆς αὑτῆς νὰ λάβῃ, τὸ ὁποῖον οἱ Βουλευταὶ, οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καταγόμενοι, ἀπηλλαγμένοι νῦν τῆς σταφιδίτιδος, ἡ ὁποία εἶχε καταλάβει τὰς διανοίας των, ἀπηλλαγμένοι τῆς ἰδέας τῆς παρακρατήσεως, δύνανται νὰ προτείνωσιν. Οἱ ἡγούμενοι κομμάτων ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει ἔχουσιν ἐπίσης τὴν ὑποχρέωσιν οὐχὶ νὰ δίδωσι μίαν ψῆφον ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς παρακρατήσεως, αὐτοὶ μὲν ὑπερψηφίζοντες, τοὺς δὲ φίλους των βλέποντες ἄλλως ψηφίζοντας, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ νὰ φέρωσιν ἓν μέτρον ἕκαστος, οἷον νομίζωσιν ἄριστον. Δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ κλείσῃ τὰς θύρας της (ἴσως μετὰ 15 ἢ 20 ἡμέρας) χωρὶς νὰ λάβῃ πρόνοιαν διὰ τοὺς σταφιδοφόρους πληθυσμοὺς καὶ ἐγκαταλείπουσα τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας εἰς τὴν ἀπόγνωσιν, ἐν ᾗ εὑρίσκονται σήμερον. Διὰ τοῦτο νομίζω ἐπιβεβλημένον προπάντων εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προτείνῃ ἓν οἱονδήποτε μέτρον.

§4Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ποῖον μέτρον;

§5ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱονδήποτε μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐγκρίνει ἡ Κυβέρνησις. Ἐγὼ σύστασιν κάμνω, ἀλλὰ σύστασιν, τὴν ὁποίαν τοσούτῳ μᾶλλον νομίζω ἐμαυτὸν ὑπόχρεων νὰ ποιήσωμαι εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, καθόσον ὑπῆρξα ὁ ἀμείλικτος, ὁ ἐπίμονος πολέμιος τῆς ἰδέας τῆς παρακρατήσεως. Διὰ τοῦτο ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ κάμω τὴν σύστασιν ταύτην ἐντεῦθεν, καὶ νὰ τονίσω ταύτην ἐκ μέρους ὅλων ἐκείνων, τῶν ὁποίων αἱ φωναὶ ἔφθασαν μέχρις ἡμῶν, φωναὶ ἐπικλήσεως ὑπὲρ συνδρομῆς οἱασδήποτε, τὴν ὁποίαν βεβαιότατα δικαιοῦνται αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι νὰ ζητῶσι καὶ ν’ ἀπεκδέχωνται ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ συνεδρίου.

§6ΚΑΡΑΒΙΤΗΣ. Εἴπετε ταῦτα διὰ ν’ ἀπολογηθῆτε.

§7ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην οὔτε ν’ ἀπολογηθῶ, οὔτε νὰ δικαιολογηθῶ διὰ τίποτε. Τὰς ἰδέας μου ἐξήνεγκον θαῤῥαλέως, τὴν δὲ ψῆφόν μου ἔδωκα καθαρὰν καὶ σαφέστατα ἐκπεφρασμένην· εἶμαι δὲ ὑπερήφανος δι’ αὐτήν. Δὲν εἶναι ἀπολογία. Εἶναι φωνὴ, τὴν ὁποίαν καὶ ὑμεῖς ἔπρεπε νὰ ὑψώσητε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§8ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς παρούσης περιόδου ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, λαβὼν ὑπ’ ὄψιν τὰς τότε ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους, εἰσήγαγε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο νόμος, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου διετάχθη ἡ ἀφαίρεσις τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν· ἀλλὰ ῥητῶς ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ διαγράφεται, ὅτι εἶναι προσωρινὸν τὸ μέτρον. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐκλιπόντος τοῦ λόγου, διὰ τὸν ὁποῖον προεκλήθη τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, νὰ προνοήσῃ περὶ τῆς καταργήσεώς του, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ νὰ προνοήσῃ καὶ περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν δικαστῶν, καθόσον ὁ κλάδος οὗτος εἶναι ὁ μᾶλλον παραγωγικὸς καὶ συντελῶν διὰ τῆς ἐργασίας του καὶ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν πόρων τοῦ Δημοσίου. Γνωρίζω δικαστὰς, κύριοι Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι πένονται, καὶ παρ’ αὐτῶν ἀπαιτοῦμεν δικαιοσύνην! Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐργασθῶσιν ἄνευ βιβλίων, ἄνευ τῆς εὐκόλου ἀπολαύσεως τῶν καθημερινῶν, δικασταὶ, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσι 240 δραχμὰς, μὲ τὴν σημερινὴν ὑπερτίμησιν τῶν πραγμάτων, ἤτοι τὸ ἥμισυ τῶν μπαξισίων ἑνὸς τελωνοφύλακος; Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι, ἐὰν εἰς τὸν δικαστὴν δώσητε ἄρτον, θὰ ἔχητε δικαιοσύνην. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν ἔχει καθῆκον νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τοῦ δικαστικοῦ κλάδου, ἀναιροῦσα τὴν προσωρινὴν ἐλάττωσιν τοῦ μισθοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν καὶ φροντίζουσα περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ἄλλων δικαστῶν. Παρακαλῶ δὲ, τὰ πρακτικὰ αὐτὰ νὰ σταλῶσιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι νομίζω ὅτι ἔχει τοιαύτην διάθεσιν καὶ ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῶν δικαστικῶν μισθοδοσιῶν, χάριν αὐτῶν τῶν δημοσίων συμφερόντων. Ἐκτὸς τούτου, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος τώρα δὲν εἶναι ἐδῶ, ὑπεσχέθη νὰ περιλάβῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν κεφάλαιον διὰ τὴν ἀνέγερσιν δικαστικοῦ μεγάρου, ἀλλὰ δυστυχῶς οὐδὲ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῷ συζητηθησομένῳ, οὐδὲ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς ἐτέθη τὸ κεφάλαιον, τὰ δὲ δικαστήρια συνεδριάζουσιν αὐτόχρημα εἰς τρώγλας· ἀποβάλλει δὲ καὶ τὸ γόητρον αὐτῆς ἡ δικαιοσύνη, τὸ ὁποῖον ἐμπνέουσι καταστήματα εὐπρεπῆ, ὅπως εἰς ἄλλα Κράτη. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ῥητῶς ἐδήλωσεν, ὅτι τὰ χρηματικὰ κεφάλαια ὑπάρχουσι, καὶ μόνον ἔρευνα γίνεται περὶ τῆς εὑρέσεως τοῦ καταλλήλου οἰκοπέδου. Νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ λεχθῇ ἐν τῇ Βουλῇ ἡ ἔλλειψις καταλλήλου οἰκοπέδου διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου, διότι τὸ Δημόσιον ἔχει τοιοῦτον οἰκόπεδον καὶ ἠδύνατο νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ οὐ μόνον χάριν δικαστικοῦ μεγάρου, ἀλλὰ καὶ χάριν πορισμοῦ ἐσόδων τοῦ Δημοσίου διὰ τῆς μισθώσεως τῶν κατασκευασθησομένων καταστημάτων. Τοιοῦτον οἰκόπεδον, κύριε Πρόεδρε καὶ κύριοι Βουλευταὶ, εἶναι οἱ βασιλικοὶ σταῦλοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι περιουσία τοῦ Δημοσίου. Θὰ συντελέσῃ ἡ ἐπὶ τοῦ οἰκοπέδου τούτου ἀνέγερσις τῶν δικαστικῶν μεγάρων οὐ μόνον διὰ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐδήλωσεν ὅτι ἔχει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν καθωραϊσμὸν τοῦ τόπου. Ἀλλ’ ἴσως παρατηρήσῃ τις: «ἀλλὰ πῶς ἐκπληρωθήσεται ἡ νῦν ἐκπληρουμένη ἀνάγκη διὰ τῆς χρήσεως τοῦ οἰκοπέδου τούτου;» Δὲν πιστεύω νὰ ἦναι ἀποχρῶσα δικαιολογία αὕτη· διότι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἀνεύρῃ χῶρον πρὸς κατασκευὴν τῶν σταύλων ὄχι μακρὰν τῶν ἀνακτόρων, εἰς τόπον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει κἀμμίαν ἀγοραίαν ἀξίαν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της, ὅτι δύναται νὰ φανῇ δυσάρεστος εἰς τοὺς χρωμένους τῷ χώρῳ τούτῳ, ἀλλὰ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνάγκην τὴν ἀπόλυτον περὶ κατασκευῆς τῶν δικαστικῶν μεγάρων, νὰ ἐπιμεληθῇ καὶ διαθέσῃ τὸν χῶρον τοῦτον διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν καὶ νὰ ὑποδείξῃ ὅπου δεῖ, ὅτι τοῦτο ἐπιβάλλεται ἐκ τῆς ἀνάγκης τοῦ ἐξωραϊσμοῦ καὶ ὑπὸ τοῦ δημοσίου συμφέροντος τῆς ἐξοικονομίσεως μεγάρου ἀναλόγου τῆς περιωπῆς τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Τὴν παράκλησιν ταύτην ἀπευθύνω καὶ εἰς τὸν ἐλθόντα τὴν στιγμὴν ταύτην κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις δεικνύει ὅτι τῷ ὄντι μεριμνᾷ, ἀλλὰ διατί ἡ μέριμνά του δὲν ἀποβαίνει τελεσφόρος, δὲν τὸ γνωρίζω· τὸ γνωρίζει ὁ ἴδιος. Λοιπόν, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὑπέδειξα ὅτι ὡς χῶρος πρὸς κατασκευὴν τῶν δικαστικῶν μεγάρων δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν οἱ σταῦλοι, διὰ πολλοὺς λόγους. Ὀλίγη ὑπομονὴ χρειάζεται, καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο περατοῦται, θὰ σᾶς εὐγνωμονῇ δὲ ὅλος ὁ δικαστικὸς κόσμος, ἐὰν φέρητε τοῦτο εἰς πέρας. Ἔχετε ὀλίγον θάῤῥος.

§9ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐν ᾗ ἐκρύθμῳ οἰκονομικῇ καταστάσει διατελοῦμεν, φρονοῦσιν οἱ ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, τῆς δεξιᾶς, ὅτι τὸ μᾶλλον ἐπεῖγον εἶναι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἀντιλαμβανόμεθα ὅτι ἀναγράφεται πρὸ τριῶν ἤδη ἡμερῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ἡ συζήτησις αὐτοῦ, παραδόξως δέ, κατ’ ἐμὲ, ἐλάβομεν σήμερον πάντες χειρόγραφον σημείωμα τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς...

§10ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἔντυπον.

§11ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Χειρόγραφον. Ἔχω τοιοῦτον καὶ τὸ παρουσιάζω. Σεῖς ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης τὸ ἐλάβετε, φαίνεται, ἔντυπον... Ἐλάβομεν, λέγω, χειρόγραφον σημείωμα τοῦ Προέδρου, ὅτι ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς θὰ ἀρχίσῃ, κατὰ τὰ ἀποφασισθέντα παρ’ αὐτῆς, τὴν τακτικὴν ὥραν, τὴν 4. Ἐσπεύσαμεν λοιπὸν πάντες νὰ συμμορφωθῶμεν πρὸς τὴν πρόσκλησιν τοῦ Προέδρου· ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν συνεμορφώθη.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς πληροφορήσω, ἵνα μὴ ἀπασχολῆσθε, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετέβη εἰς Πειραιᾶ πρὸς ἐπίσημον ἐπίσκεψιν τοῦ Ῥώσσου ναυάρχου, καὶ θὰ ἔλθῃ.

§13ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Δὲν ἀντιλέγω εἰς τοῦτο, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκπληροῖ τυπικὸν καθῆκον· ὁλόκληρον ὅμως τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀντιπροσωπεύεται ἐνταῦθα μόνον διὰ τριῶν Ὑπουργῶν, ταύτην δὲ τὴν στιγμὴν βλέπω εἰσερχόμενον καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶναι διὰ τὸν ἴδιον λόγον εἰς τὸν Πειραιᾶ. Εἶναι ζητήματα αὐτὰ, ἵνα γίνηται λόγος;

§15ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριε Πρόεδρε. Ἐὰν θέλητε νὰ ὁμιλήσητε, ἔχετε ἄλλην θέσιν (Θόρυβος). Ἀντιλαμβανόμεθα λοιπὸν, ὅτι πρωτίστως τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν συνεμορφώθη πρὸς τὴν πρόσκλησιν τοῦ κ. Προέδρου, ἵνα ἀποδειχθῇ ἐφ’ ἅπαξ, ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ κωλυσιεργοῦσι καὶ ὅτι δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ παραπονῶνται ὅτι οἱ ἀντιπολιτευόμενοι συνάδελφοι ἀπογοητεύονται ἐκ τῆς στάσεως ταύτης τῶν κυρίων Ὑπουργῶν καὶ ὅτι ἑπομένως ἐνίοτε εὑρίσκεται τὸ σῶμα μὴ διατελοῦν ἐν ἀπαρτίᾳ. Νομίζουσιν οἱ Ὑπουργοί, ὅτι, ἐπειδὴ κατέχουσι τὰς ἕδρας ἐκείνας, δύνανται νὰ ἔρχωνται μετὰ δύο ὥρας ἀπὸ τῆς ὥρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν ὅτι πρέπει νὰ ἀρχίζωσιν αἱ ἐργασίαι της, καὶ νομίζουσιν ὅτι πάντες ἡμεῖς δὲν πρέπει νὰ ὑπολογίζωμεν τὸν χρόνον ὡς χρῆμα καὶ ὅτι πρέπει νὰ προσερχώμεθα ἐνταῦθα καὶ νὰ ἀναμένωμεν τὰς αὐτῶν ἐξοχότητας ἐπ’ ἀόριστον; Ἔχομεν πληρέστατον ἐντεῦθεν δικαίωμα ν’ ἀποχωρήσωμεν τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅταν βλέπωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία κωλυσιεργεῖ, ἡ ὁποία δὲν συμμορφοῦται πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς. Ταῦτα προεισαγωγικῶς ἀνέφερον, διότι προτίθεμαι νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν ἀπόντα κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρωθυπουργὸν παράκλησιν λίαν ἐνδιαφέρουσαν τὸν δῆμον τῆς Ἑρμουπόλεως. Παρακαλῶ αὐτὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῆς συστάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς αὐτὸν οἱ Ἑρμουπολῖται, συνελθόντες ἐν συλλαλητηρίῳ κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούλιον, καὶ τὴν ὁποίαν ἐπανέλαβε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον Ἑρμουπόλεως, περὶ τῆς ἀδικίας τῆς προσγιγνομένης εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, προκειμένου περὶ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ καταλόγου τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν. Ὡς ἀρχικῶς ἐν λαϊκῷ συλλαλητηρίῳ δι’ ἀναφορᾶς του ὁ λαὸς, καὶ τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον, συμφώνως πρὸς ταύτην, ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διαμαρτύρησιν ἢ εὐχὴν, ὅτι ὁ καταρτισθεὶς κατάλογος τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν εἶναι λίαν ἄδικος, διότι ἐξ ὑπερμέτρου ζήλου—ἵνα μὴ χαρακτηρίσω ἄλλως πως τὴν ἐνέργειαν τοῦ ἐφόρου τῆς ἐπαρχίας Σύρου— φορολογεῖ οὐχὶ μόνον τὰς κατοικουμένας οἰκοδομὰς, κατὰ τὰ νόμιμα, ἀλλὰ καὶ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι πρὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν, ὡς ἐκ τῆς ἀραιώσεως τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ἀτυχοῦς ἐκείνης ἐμπορικῆς πόλεως, ἐγκατελείφθησαν καὶ διατελοῦσιν ἀκατοίκητοι, περιπλέον δὲ καὶ οἰκοδομὰς, αἱ ὁποῖαι οὔτε ἠδύναντο οὔτε δύνανται οὔτε θὰ δύνωνται εἰς τὸ μέλλον νὰ ἀποφέρωσιν ἐτήσιον εἰσόδημα ἴσον πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκ τοῦ νόμου ἠδύνατο νὰ ἦναι φορολογητέον. Καὶ ἀγνοῶ ἄν τις ἐκ τῶν ἀντιπροσωπευόντων τὴν ἐπαρχίαν τῆς Σύρου εὑρίσκηται ἐνταῦθα...

§16ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ὁ κ. Μπογιατζόγλους.

§17ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὁ κ. Μπογιατζόγλους γνωρίζει καλῶς, ὅτι εἰς τὴν κεντρικὴν πλατεῖαν τῆς Ἑρμουπόλεως συνῆλθεν ὁ λαὸς ἀθρόος κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούλιον καὶ διεμαρτυρήθη κατὰ τῆς τοιαύτης παρανόμου κατατάξεως τῶν φορολογητέων οἰκοδομῶν, καὶ γνωρίζει ὅτι ὁ λαὸς ἐκεῖ ὑπέδειξε διὰ τῆς ἀναφορᾶς του, ὅτι, ἐνῷ, κατὰ τὰ κρατοῦντα, μέχρι τοῦ 1894 ὁ κατάλογος τοῦ φόρου οἰκοδομῶν τῆς Ἑρμουπόλεως δὲν ἀνήρχετο πλέον τῶν 280,000 δραχμῶν, κατὰ τὸν συνταχθέντα κατάλογον περὶ τῶν φορολογητέων οἰκοδομῶν ἀπὸ τοῦ 1895 καὶ πέραν, ἐπὶ τριετίαν, θὰ ἀνέλθῃ εἰς δραχμὰς 480,000, δηλαδὴ κατὰ 200 χιλιάδας δραχμῶν ἐπὶ πλέον, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ Ἑρμούπολις, παθοῦσα εἴτε ἐκ τοπικῶν λόγων, εἴτε ἐκ τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, δυστυχῶς πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ὡς πτῶμα πόλεως ἐμπορικῆς. Εἶναι γεγονὸς, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, γνωρίζων τὸν τόπον ἐκεῖνον. Καὶ ὅμως, καὶ μετὰ τὰς εὐχὰς, τὰς ὁποίας ὑπέβαλε τὸ λαϊκὸν συλλαλητήριον τοῦ τόπου ἐκείνου, καὶ μετὰ τὰς εὐχὰς, τὰς ὁποίας ὑπέβαλε τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον τῆς Ἑρμουπόλεως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς τὰς εὐχὰς ταύτας, τὰς ὑποβληθείσας, ἀλλὰ περιωρίσθη μόνον νὰ ὑποδείξῃ εἰς τοὺς ὑποβαλόντας τὰς εὐχὰς ταύτας τὴν ὁδὸν, τῆς ὁποίας τὴν τύχην πάντες γνωρίζομεν, τὴν ὁδὸν τῆς τυπικῆς ὑπηρεσίας, καὶ τοιουτοτρόπως, ἀντὶ νὰ διατάξῃ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ καταλόγου ἐκείνου ἐν γενικῷ μέτρῳ, παρέπεμψε τοὺς ἐνισταμένους, τοὺς ὑποβαλόντας τὰς εὐχὰς, εἰς τὸ εἰδικὸν μέτρον, ἵνα ἕκαστος ἐκ τῶν ἀδικουμένων προσφύγῃ εἰς τὴν θεραπείαν δι’ ἀναφορῶν καὶ δι’ ὅλης ἐκείνης τῆς ἐκτάκτου καὶ τῆς ἄνευ τέλους διαδικασίας τῆς ἀναθεωρήσεως τῆς φορολογίας διὰ τοῦ ἐφόρου τοῦ τόπου, καὶ ἐπὶ τέλους διὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ ταῦτα πάντα διέταξε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐνῷ γνωρίζει, ὅτι αἱ φορολογητέαι οἰκοδομαὶ εἰς τὴν Ἑρμούπολιν, ἰδίως δὲ κατὰ τὰς συνοικίας τῶν πτωχῶν ἀνθρώπων, κατὰ τὰς συνοικίας τοῦ Βροντάδου, τῆς Νεαπόλεως καὶ τοῦ Ξηροκάμπου, αἱ πλεῖσται εἶναι κεναὶ ἀπὸ πολλοῦ καὶ ἄστεγοι, διότι ὁ ἐργατικὸς λαὸς τῆς πόλεως ἐκείνης, μὴ εὑρίσκων ἐργασίαν διὰ νὰ πορίζηται τὸν ἐπιούσιον ἄρτον, ἐγκατέλειψε τὴν πόλιν ἐκείνην καὶ κατέφυγεν εἰς ἄλλα μέρη, εἴτε ἐν τῷ ἐσωτερικῷ εἴτε εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, καὶ ἐγκατέλειψε τὰς οἰκίας ἐκείνας ἀστέγους καὶ ἄνευ θυρῶν καὶ παραθύρων. Καὶ ὅμως τὰς οἰκοδομὰς ἐκείνας, τὰς ἐγκαταλειφθείσας, τὰ ἐρείπια, εἰς τὰ ὁποῖα μετεβλήθησαν, ὁ κατάλογος ὁ συνταχθεὶς ὁ φορολογικὸς τὰς θεωρεῖ ὡς φορολογητέας, καὶ διὰ τοῦτο ἐκ τῆς ἀδικαιολογήτου ταύτης καὶ καταφανοῦς ἀδικίας συνῆλθεν ὁ λαὸς τῆς Ἑρμουπόλεως εἰς τὴν κεντρικὴν πλατεῖαν καὶ συνέταξεν εὐχὴν ἢ, μᾶλλον εἰπεῖν, διαμαρτύρησιν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν ἀδικίαν, ἡ ὁποία θὰ προσγείνῃ εἰς τὴν πόλιν ἐκείνην, ἐὰν ὁ κατάλογος ἐκεῖνος ἐκτελεσθῇ. Καὶ ὅμως, ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὤφειλε νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἡ διαμαρτύρησις ἐκείνη τοῦ λαοῦ τῆς Ἑρμουπόλεως, ἡ ὁποία εἶχεν ὡς συνεπίκουρον τὴν διαμαρτύρησιν τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου, ἦτο δικαία, ἡ ὑπηρεσία, λέγω, αὕτη ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ παραπέμψῃ τὰς διαμαρτυρήσεις καὶ τὰς εὐχὰς ταύτας εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς τυπικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, δηλαδὴ εἰς τὴν ματαίωσιν πάσης τοιαύτης διαμαρτυρίας, διότι πάντες γνωρίζομεν ποίας τύχης ἀπολαμβάνουσιν αἱ τοιαῦται διαμαρτυρίαι κατ’ ἄτομον γινόμενοι. Ἀλλὰ βεβαίως ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργὲ, θὰ εἴπητε «ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος Σύρου διατὶ προέβη εἰς τὴν σύνταξιν τοιούτου φορολογικοῦ καταλόγου;» Οὐχὶ βεβαίως ἐκ προθέσεως, διὰ νὰ ἀδικήσῃ ἕνα ἕκαστον τῶν φορολογητέων ἰδιοκτητῶν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἐπικρατοῦντος συστήματος, ἵνα ἀποδείξῃ εἰς τὸν προϊστάμενόν του Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι εἴπερ τις καὶ ἄλλος κήδεται τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου ταμείου, διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του ὁ κατάλογος τῶν φορολογουμένων οἰκοδομῶν ὑπερέβη πάντας τοὺς καταλόγους τῶν προηγουμένων ἐτῶν. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν βεβαίως θὰ ἐπεκρότησε τὴν τοιαύτην διαγωγὴν τοῦ ὑπαλλήλου του, ἐνῷ ἐγνώριζε συγχρόνως, ὅτι ἡ Ἑρμούπολις, ἡ ὁποία πρὸ ὀλίγων μόλις ἐτῶν ἤκμαζε καὶ ὡς πρώτη ἐμπορικὴ πόλις ἠδύνατο νὰ χαρακτηρισθῇ ἐν Ἑλλάδι, σήμερον εἶναι πτῶμα ἐμπορικῶς, παρηκμακυῖα καὶ μὴ δυναμένη ἑπομένως νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς δυναμένη ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς διαθέσεις, τὰς ὁποίας δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου περὶ φορολογίας οἰκοδομῶν, ὅπως κατατάξῃ αὐτὴν μεταξὺ τῶν πρωτίστων πόλεων τοῦ Κράτους. Ταῦτα βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἤδη ἀπουσιάζει, θὰ πληροφορηθῇ μόνον ἐκ τῶν πρακτικῶν· ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι νὰ τὰ ἐπαναλάβω, ὅταν ἐμφανισθῇ. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ἐπαναλάβω τὸν λόγον, νομίζω εὔκαιρον τὴν περίστασιν, ἵνα ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν παράκλησιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, πόσαι τηλεγραφικαὶ γραμμαὶ ἐπιδιορθωθεῖσαι ἢ, μᾶλλον εἰπεῖν, κατασκευασθεῖσαι ῥιζικῶς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἀπ’ Ἀθηνῶν μέχρις Ἐλευσῖνος καὶ Μεγάρων, καὶ διὰ τὰς ὁποίας ἐδαπανήθησαν 100,000 δραχμῶν, αὐταὶ αὗται αἱ γραμμαὶ ὑπέστησαν τοιαύτην βλάβην ἐκ τῶν προσφάτων κακοκαιριῶν, ὥστε κατέστησαν ἄχρηστοι. Βεβαίως ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι αὐτονόητος, διότι θὰ εἴπῃ: «Βεβαίως ἐννοεῖτε, κύριε συνάδελφε, ἢ κύριε Βουλευτὰ, ὅτι αἱ κακοκαιρίαι, αἱ ἀτμοσφαιρικαὶ ἐπιῤῥοαὶ, δὲν ἠδύναντο παρὰ νὰ ἐπιφέρωσι τὰς βλάβας, τὰς ὁποίας ἐπήνεγκον». Ἀλλὰ δὲν θὰ εἰσέλθω ἐγὼ εἰς τὰς γενομένας ἐπισκευὰς ἢ εἰς τὴν γενομένην κατασκευὴν πρὸ 15 μηνῶν, ἀπὸ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἀλλὰ εἰς τὰς προσφάτως γενομένας ἐπισκευὰς, διὰ τὰς ὁποίας ἐδαπανήθησαν ἀρκεταὶ δεκάδες χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ὅμως πάλιν αἱ γραμμαὶ αὗται κατεστράφησαν. Ἀλλὰ καὶ πάλιν εἰς αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ εἴπῃ «ἀλλὰ τί πταίομεν ἡμεῖς ἐπὶ τέλους, ἂν ἐπέρχωνται τοιαῦται θεομηνίαι;» Ἐπὶ τῇ ἀντιπαρατηρήσει ταύτῃ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν προληπτικῶς θὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι εἰς κἀνὲν Κράτος, εἰς τὸ ὁποῖον λειτουργοῦσι τηλεγραφεῖα, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάρχουσι τηλεγραφικαὶ γραμμαὶ, δὲν ἐπέρχονται τόσον συχνῶς καὶ τόσον ἀποτόμως τοιαῦται βλάβαι καὶ τοιαῦται καταστροφαὶ τηλεγραφικῶν γραμμῶν, διότι ἡ εἰδικὴ ὑπηρεσία λαμβάνει τὴν πρόνοιαν, ὅπως ἡ ἐπισκευὴ ἢ ἡ κατασκευὴ μὴ γίνηται τόσον ἀτελῶς, ὥστε εἰς τὴν πρώτην τυχοῦσαν ἀτμοσφαιρικὴν ἐπιῤῥοὴν νὰ καταστρέφηται. Καὶ βεβαίως εἶναι δυνατὸν, κατὰ τὸ κρατοῦν παρ’ ἡμῖν σύστημα τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, νὰ διορθωθῶσιν αἱ τηλεγραφικαὶ γραμμαὶ εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἦναι τὰ πρῶτα θύματα τῶν ἐπερχομένων ἀτμοσφαιρικῶν ἐπιῤῥοῶν, διότι ἔχομεν ἐπιθεωρητὰς τῶν τηλεγράφων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἱκανώτατοι μὲν ὑπάλληλοι, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας των εἰς πᾶν ἄλλο δύνανται νὰ ἦναι χρήσιμοι παρὰ εἰς τὴν συντήρησιν, τὴν ἀνόρθωσιν καὶ τὴν κατασκευὴν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν, ὄχι διότι στεροῦνται τῶν γνώσεων τῶν ἀπαιτουμένων, ἀλλὰ διότι τοῖς ἐλλείπει ἡ φυσικὴ δύναμις, διότι εἶναι γεγηρακότες, γεγηρακότες εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε δὲν δύνανται κατὰ τὰς ἑκάστοτε γενομένας καταστροφὰς τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν νὰ ἀκολουθῶσι πεζοὶ εἰς τὴν ἐπιτήρησιν καὶ τὴν ἀνόρθωσιν καὶ τὴν κατασκευὴν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν. Καὶ πρὸ μικροῦ ἀκόμη, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐβλάβη ἡ πλησίον ἡμῶν τηλεγραφικὴ γραμμὴ μέχρι Μεγάρων καὶ μέχρις Ἐλευσῖνος, καὶ ὅτι ἐδαπανήθησαν ἀρκεταὶ χιλιάδες δραχμῶν ἐκ τῆς γενομένης ταύτης βλάβης εἰς τὴν γειτονικὴν ταύτην τηλεγραφικὴν γραμμὴν, ἀλλὰ τοιαύτη διόρθωσις ἐγένετο, ὥστε μετ’ ὀλίγας ἡμέρας πάλιν ἡ γραμμὴ ἐκείνη ἐβλάβη...

§18ΣΚΑΛΤΣΑΣ. Κύριε Βάλληνδα, ἐβαρέθημεν νὰ σὲ ἀκούωμεν. Δὲν σιωπᾷς ἐπὶ τέλους;

§19ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Κατόπιν λαμβάνετε τὸν λόγον... Ἡ γραμμὴ, λέγω, ἐκείνη, ἡ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐπιδιορθωθεῖσα δι’ ἀρκετῶν χιλιάδων δραχμῶν, πάλιν ἐφθάρη, καὶ χθὲς καὶ προχθὲς ἦτο ἄχρηστος. Καὶ διὰ νὰ σᾶς παραστήσω τὴν κωμῳδίαν, ἡ ὁποία παριστάνεται εἰς τὸ τμῆμα αὐτὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, σᾶς λέγω τὰ ἑξῆς. Τὴν 30 Νοεμβρίου, ἑορτὴν τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου, ἀπέστειλα τηλεγράφημα εἰς τὰς Καλάμας πρὸς φίλον μου ἐκεῖ ἑορτάζοντα, καὶ προχθὲς, τὴν 6 Δεκεμβρίου, ἔλαβον εὐχαριστήριον ἀπάντησίν του, ἀλλὰ μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο τὸ ἔλαβε ταχυδρομικῶς. Ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ πληροφορίᾳ ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητήσω πληροφορίας ἀπὸ τὴν Διεύθυνσιν τοῦ τηλεγραφείου. Ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις ἦτο, ὅτι ἡ παρατήρησίς μου εἶναι πλέον ἢ ἀστεία, διότι ἡ ὑπηρεσία μὲ ἐπληροφόρησεν, ὅτι καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην τῆς 6 Δεκεμβρίου, ἑορτὴν τοῦ Ἁγίου Νικολάου, 6,000 τηλεγραφήματα δοθέντα καὶ παραληφθέντα ἀπεστάλησαν ταχυδρομικῶς, διότι αἱ γραμμαὶ ἅπασαι ἦσαν βεβλαμμέναι· καὶ ὅμως ἡ ὑπηρεσία τῆς Διευθύνσεως τοῦ τηλεγραφείου Ἀθηνῶν ἐνόμιζεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξαπατᾷ τοὺς τηλεγραφοῦντας, νὰ παραλαμβάνῃ τὰ τηλεγραφήματα, νὰ λαμβάνῃ τὸ ἀντίτιμον αὐτῶν καὶ ὅμως νὰ ἀποστέλλῃ ταῦτα ταχυδρομικῶς! Βεβαίως δὲν πρόκειται περὶ σπουδαίου πράγματος, ἀλλὰ πρόκειται περὶ χαρακτηρισμοῦ τῆς διεξαγωγῆς τῆς σχετικῆς ὑπηρεσίας, ὅταν ὑπὸ τὰς ὄψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν τελῆται τοιαύτη ἀδικία, διότι εἶναι ἀδικία βεβαίως νὰ προσέρχωνται 6,000 πολῖται, νὰ πληρόνωσι τὸ ἀντίτιμον τῶν τηλεγραφημάτων των, καὶ ἡ ὑπηρεσία τῆς Διευθύνσεως τοῦ τηλεγραφείου Ἀθηνῶν, ἐν γνώσει τοῦ ὅτι δὲν λειτουργεῖ ὁ τηλέγραφος, ἐν γνώσει τοῦ ὅτι δὲν ἀπεστάλη κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην τοῦ Ἁγίου Νικολάου ὁ εἰδικὸς ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐπανόρθωσιν τῆς γενομένης βλάβης τῆς γραμμῆς, ἡ ὑπηρεσία, λέγω, νὰ παραλαμβάνῃ ταῦτα καὶ σιωπῶσα νὰ λῃστεύῃ τοὺς τηλεγραφοῦντας· διότι, ἀφοῦ ἐγνώριζεν ὅτι δὲν ὑπῆρχε τηλεγραφικὴ γραμμὴ, ἔπρεπεν εἰς πάντα προσερχόμενον, ἵνα ἐπιδώσῃ τηλεγράφημα, νὰ ἀρνῆται τὴν παραλαβὴν αὐτοῦ καὶ νὰ τὸν παραπέμπῃ εἰς τὸ ταχυδρομεῖον. Τὸ κακὸν καθ’ ἑαυτὸ δὲν εἶναι ἄξιον λόγου, ἀλλὰ χαρακτηρίζει τὴν τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ δεικνύει ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὤφειλε καὶ ὀφείλει νὰ λάβῃ μείζονα μέριμναν περὶ τῶν ἀτοπημάτων, τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην.

§20ΔΑΛΛΑΣ. Πρὸ καιροῦ ἀπελύθη τῆς θέσεως τοῦ γραμματέως τῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορίας Ναυπλίου εἷς Βενετσάνος Βαβούλης καλούμενος. Ὁ ἀπολυθεὶς ἰσχυρίζεται, ὅτι ἐκέκτητο τὰ νόμιμα προσόντα, καὶ ὅτι συνεπῶς παρανόμως ἀπελύθη τῆς ὑπηρεσίας. Ὑποβάλλω τὴν ἐπερώτησιν ταύτην καὶ ἐγγράφως, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῆς ἀπολύσεως τοῦ ὑπαλλήλου τούτου. Δὲν πιστεύω ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ ἀπολυθέντος εἶναι ἀληθεῖς, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῶ, ὅτι ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ παραβῇ νόμον, τὸν ὁποῖον αὐτὸς εἰσήγαγεν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ χάριν τοῦ ἠθικοῦ γοήτρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὔτε ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία καὶ εἰς τὸν τελευταῖον πολίτην, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνεργεῖ νομίμως, δέον νὰ χορηγηθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὗται.

§21ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ γνῶσιν ἑνὸς τηλεγραφήματος ἐκ Λευκάδος, τὸ ὁποῖον φέρει δύο ὑπογραφὰς, ἑνὸς δικηγόρου καὶ ἑνὸς ἰατροῦ. Οἱ Κύριοι οὗτοι ἀναφέρουσιν, ὅτι ὁ ἀστυνόμος Καρυᾶς, ἕνεκα διαφόρων βιαιοπραγιῶν, τὰς ὁποίας διέπραξε, κατεδικάσθη εἰς φυλάκισιν, συνεπείᾳ δὲ τῆς καταδικαστικῆς ταύτης ἀποφάσεως καὶ συμφώνως μὲ τὸν νόμον καὶ τὴν ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου διετάχθη ἡ μετάθεσις αὐτοῦ, καὶ πράγματι μετέβη ἄλλος ἀστυνόμος, ἵνα τὸν ἀντικαταστήσῃ, ἀλλὰ μόλις μετέβη ὁ ἀντικαταστάτης ἀστυνόμος ἀνεκλήθη, καὶ οὕτω μένει πάλιν εἰς τὴν θέσιν του, πρὸς κοινὸν σκάνδαλον, ὁ καταδικασθεὶς ἀστυνόμος. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν παραπόνων αὐτῶν καὶ ἐπιφέρῃ διόρθωσιν. Γνωρίζω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι αὔριον θέλω συζητήσει ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, διὰ τὴν ὁποίαν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα.

§22ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὴν ἀφορῶσαν τὸν δημοτικὸν εἰσπράκτορα Ναυπλίου;

§23ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§24Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου νὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, ἔχομεν ἀνάγκην πληροφορίας τινὸς, ἀναγομένης εἰς τὸ χαρτόσημον. Παρετήρησα ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειοῦται τὸ ἔσοδον τοῦ χαρτοσήμου ἐπὶ ἔλαττον τοῦ κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη κατὰ 450,000 δραχμάς. Καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἠτησάμην νὰ χορηγηθῶσι πληροφορίαι ἐκ τίνος λόγου προέκυψεν ὁ ἐπὶ ἔλαττον προσδιορισμὸς αὐτὸς, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν μᾶς ἐδόθη κἀμμία πληροφορία. Ἀναγκάζομαι λοιπὸν νὰ ἀποτείνω τὴν αἴτησίν μου ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐκ τίνος λόγου ἐπῆλθεν ὁ ἐπὶ ἔλαττον προσδιορισμὸς τοῦ ἐσόδου αὐτοῦ· ἐκ τῶν συναλλαγῶν; ἐκ τῶν δικαστικῶν τελῶν; ἢ ἐξ ἄλλου τινὸς λόγου; Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ ἐγκαίρως τὴν πληροφορίαν ταύτην, ἵνα ἤμεθα ἐν γνώσει κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἑτέραν παράκλησιν ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Πρὸ πολλοῦ ἐπερατώθη ἡ ὁδὸς ἡ διὰ Μεγαλοπόλεως ἄγουσα ἀπὸ Στεμνίτσης εἰς Δημητσάναν, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ συγκοινωνήσωμεν ἐλευθέρως, διότι ἐν Στεμνίτσῃ ὑπάρχουσι δύο ἢ τρεῖς οἰκίαι, διακόπτουσαι τὴν συγκοινωνίαν. Ἡ ἐξαγορὰ καὶ κατεδάφισις τῶν οἰκιῶν τούτων δὲν ἀπαιτεῖ δαπάνην μείζονα τῶν δέκα χιλιάδων δραχμῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐνταλμάτων διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν οἰκιῶν αὐτῶν, νὰ κατατεθῶσι τὰ χρήματα ἐν τῷ ταμείῳ, καὶ νὰ διαταχθῇ κατὰ τὸν νόμον ἡ κατεδάφισις, ἵνα ἀποκαταστῇ ἡ συγκοινωνία καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν, διότι ἡ ὁδὸς αὕτη εἶναι ἡ μόνη, ἡ ὁποία συνδέει τὴν Γόρτυνα διὰ τῆς Μεγαλοπόλεως.

§25ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἡ ἀποζημίωσις τῶν οἰκιῶν αὐτῶν ἀνέρχεται εἰς ἐννέα μόνον χιλιάδας δραχμῶν· ἡ ὁδὸς ἔχει περατωθῇ πρὸ δύο ἐτῶν, καὶ διὰ 9,000 δραχμὰς ὁλόκληρος ἐπαρχία στερεῖται τοῦ εὐεργετήματος τῆς συγκοινωνίας. Νομίζω ὅτι δι’ ἓν τοιοῦτον ποσὸν εἶναι ἄδικος ἡ στέρησις αὕτη ὁλοκλήρου πληθυσμῶν.

§26ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν συνέλεξεν εἰσέτι τὰς πληροφορίας τὰς σχετιζομένας μὲ τὴν ὁδοποιΐαν, τὰς ὁποίας πρὸ δέκα περίπου ἡμερῶν τῷ ἐζήτησα καὶ τὰς ὁποίας ὑπεσχέθη νὰ προσαγάγῃ;

§27ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔστειλα νὰ τὰς ζητήσω καὶ ἴσως τὰς καταθέσω ἐντὸς τῆς συνεδριάσεως.

§28ΠΑΡΡΗΣΙΑΔΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν, ὅτε ὑπεβλήθη παρά τινος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν πρότασις νόμου περὶ ποιμνιοβοσκῆς, ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ σχηματισθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ πρὸς μελέτην τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑποβάλῃ εἴτε αὐτὸ τροποποιημένον, εἴτε ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἤθελεν αὐτὴ καταρτίσει. Ἐσχηματίσθη ἡ ἐπιτροπὴ, εἰργάσθη καὶ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, ἡ δὲ Βουλὴ, συναισθανομένη τὴν σπουδαιότητα τοῦ ζητήματος, ἀπεφάσισεν, ὅπως ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως αὐτοῦ πρὸ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἔκτοτε παρῆλθον πολλαὶ ἡμέραι, συνεζητήθησαν ἄλλα νομοσχέδια, τὸ δὲ νομοσχέδιον περὶ ποιμνιοβοσκῆς εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει πολὺ κάτω τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐπειδὴ φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαιότατον, ἀφορῶν εἰς μέγιστα συμφέροντα τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, καὶ ἐπειδὴ ἕνεκα τοῦ ὑπάρχοντος νόμου περὶ ποιμνιοβοσκῆς τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα παρεκτρέπονται εἰς πολλὰ ἄτοπα, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἵνα δεχθῇ, ὅπως προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ποιμνιοβοσκῆς.

§29ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἀποβλέπουσα εἰς σπουδαιότατον ζήτημα, δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπρότεινε νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ποιμνιοβοσκῆς τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, ἀλλὰ μετὰ τὸν προϋπολογισμόν.

§31ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶπεν.

§32ΕΤΕΡΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Εἶπε νὰ προταχθῇ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων (θόρυβος).

§33ΠΑΡΡΗΣΙΑΔΗΣ. Εἶπον πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὑποθέτων ὅτι δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀντίῤῥησις (θόρυβος).

§34ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐὰν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον, δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις,—καὶ βεβαίως δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις καὶ δὲν θὰ γείνῃ μακρὰ συζήτησις,—νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμῇ πράγματι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, νὰ ἀναγραφῇ πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοὐναντίον ἀπεδείχθη, ὅτι ὑπάρχουσιν ἀντιῤῥήσεις, ἵνα προταχθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§36ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐὰν τοὐλάχιστον ἡ Κυβέρνησις ἀποδέχηται, ὥστε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ψηφισθῇ μετὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀμέσως...

§37ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, ὄχι (θόρυβος).

§38ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Ν’ ἀναγραφῇ, κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ πρῶτον (θόρυβος).

§39ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλομεν πρότασιν, ἵνα πρὸ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ποιμνιοβοσκῆς, τὸ θίγον σπουδαιότατα συμφέροντα τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ.

§40ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν, κύριε Πρόεδρε.

§41ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασίς σας αὕτη ὑποστηρίζεται ὑπὸ 10 Βουλευτῶν;

§43ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δὲν μᾶς βλέπετε, κύριε Πρόεδρε;

§44ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂς γείνῃ ἡ ψηφοφορία, κύριε Πρόεδρε.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βάλληνδα, ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ ποιμνιοβοσκῆς προταχθῇ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Ν. Καλογεροπούλου καὶ Κ. Χατζηπέτρου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 133, ἐξ ὧν 39 ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ 93 κατ’ αὐτῆς, ἑνὸς ἀρνηθέντος ψῆφον. Συνεπῶς ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§47Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι Βουλευταί, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω, εἶναι ἀρκετὰ σοβαρόν, ὅσον σοβαρὰ εἶναι καὶ ἡ θέσις τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, εἰς ἣν τὰς περιήγαγεν ἡ σταφιδικὴ κρίσις. Ἀξίζει ἑπομένως τὸ ζήτημα τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν ἐπικαλοῦμαι· θέλω δὲ προσπαθήσει νὰ ἦμαι ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερος. Ἔλεγον χθές, ὅτι, ἀφοῦ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον οὐδὲν μέτρον ἠθέλησε νὰ ληφθῇ ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ἤδη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐβάπτισε τὴν κατάστασίν μας φυσικήν, καὶ δικαιολογεῖται ὅτι κατὰ τῆς φύσεως δὲν δύναται νὰ ἀντεπεξέλθῃ. Ἀντέταξα ὅτι ἡ κατάστασίς μας αὕτη ἡ λυπηρὰ δὲν ὀφείλεται τόσον εἰς τὴν φύσιν, ὅσον εἰς τὴν παροιμιώδη ἀναλγησίαν τῆς Πολιτείας· περὶ τούτου οὐδεὶς ὁ ἀμφιβάλλων. Ἐνθυμεῖσθε ἀπὸ τὰς συζητήσεις τὰς γενομένας κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, ὅτι ὑπάρχουσι τόποι, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ σταφὶς πληρόνει λόγῳ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ 300 καὶ πολλάκις 500 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον· ἐν τούτοις εἰσάγεται ἡ σταφὶς ἐκεῖ· ἀλλὰ μὲ τοιούτους δασμοὺς σεῖς θέλετε νὰ ἐπεκταθῇ ἡ κατάστασις καὶ νὰ ἰσοφαρίσῃ πρὸς τὴν παραγωγήν; Οὐδεμία ὅμως πρόνοια ἐλήφθη ποτὲ περὶ τούτου ὑπὸ τῆς Πολιτείας. Πληρόνει ἡ σταφὶς πολλὰ ἑκατομμύρια εἰς τὸ Δημόσιον, ἑκατομμύρια δὲ χρυσοῦ εἰσάγει κατ’ ἔτος εἰς τὴν χώραν, καὶ ὅμως οὐδέποτε ἐλήφθη φροντὶς πρὸς ὀργάνωσιν πολιτικοῦ ἱδρύματος, ἔχοντος ἀποκλειστικὸν προορισμὸν τὴν ὑποστήριξιν τῆς σταφίδος, ὅπως ἀπαλλάξῃ τοὺς σταφιδοκτήμονας ἀπὸ τὴν τοκογλυφίαν, ἡ ὁποία μᾶς κατέφαγε μέχρις ὀστέων, μᾶς κατέλαβε δὲ ἤδη καὶ ὁ ἐκ τῆς κρίσεως μαρασμός, καὶ μᾶς λέγουν ὅτι φυσικὴ εἶναι ἡ κατάστασίς μας αὕτη, ὅτι τῆς μοίρας μας ἦτο νὰ περιέλθωμεν εἰς τοιαύτην κατάστασιν, καὶ ὀφείλομεν νὰ τὴν ὑποστῶμεν ἀγογγύστως· καὶ δυσανασχετοῦσι μάλιστα διὰ τὰ παράπονά μας, διότι τοὺς ἀνησυχοῦμεν δι’ αὐτῶν καὶ τοὺς ἐμποδίζομεν ἀπὸ τὴν ἄλλην, τὴν σπουδαιοτέραν κατ’ αὐτοὺς, ἐργασίαν των. Ἐζητήσαμεν πέρυσι ν’ ἀφεθῇ ἓν τοὐλάχιστον μέρος ἐκ τοῦ ἀπανθρώπου φόρου τῆς σταφίδος, τοῦ ἀναλογοῦντος ἤδη πρὸς 30% καὶ πλέον, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὑπὲρ ἱδρύσεως τοιαύτης Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς κατηγόρησεν ὅτι ἠθέλομεν διὰ τοῦ μέτρου τούτου νὰ θέσωμεν τὴν χεῖρα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐφοβήθησαν μήπως τοὺς καταπατήσωμεν τὸ προνόμιον τοῦτο, τοῦ νὰ θέτωσι μόνοι αὐτοὶ τὴν χεῖρα, ἀμφοτέρας μάλιστα τὰς χεῖρας, εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἐζητήσαμεν νὰ θέσωμεν τὴν χεῖρα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον χάριν ἑαυτῶν ἢ τῶν οἰκείων, ἀλλ’ ἐζητήσαμεν μόνον τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἀνηλεοῦς τούτου φόρου πρὸς σκοπὸν ἐθνικόν. Δὲν συγκατανεύει ὅμως εἰς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ἀντιτάσσουσα ὅτι οὔτε τοῦτο ἡμᾶς ὠφελεῖ, ἀφοῦ ἡ κατάστασίς μας εἶναι φυσική. Ἀλλὰ καὶ φυσικὴ ἂν ἦτο ἡ κατάστασίς μας, δὲν εἶναι δικαιολογημένος ὁ κ. Πρωθυπουργός, λέγων ὅτι οὐδὲν δύναται κατ’ αὐτῆς νὰ ἀντιταχθῇ! Φυσικὴ εἶναι καὶ ἡ ὁρμὴ τῶν χειμάῤῥων, ἀλλ’ ἡ ἀνθρωπίνη διάνοια ἐπενόησε τὰ προχώματα καὶ καθιστᾷ δι’ αὐτῶν ἀβλαβῆ τὴν καταστρεπτικὴν αὐτῶν ὁρμήν. Δὲν δύναται, κύριοι Βουλευταί, οὐδὲν πρόχωμα νὰ ἐγερθῇ καὶ κατὰ τοῦ ἀπειλητικοῦ τούτου χειμάῤῥου τῆς σταφιδικῆς κρίσεως; Οὐδὲν κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Καὶ ἔπειτα ἔχουσί τινες τὴν ἁπλότητα, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλο τι, νὰ λέγωσιν ὅτι ἡμεῖς χλευάζομεν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡμεῖς χλευάζομεν τὸν λαόν, οἱ ὁποῖοι βαθύτατα συναισθανόμεθα τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ πόνον, οἱ ἐκλιπαροῦντες διηνεκῶς ὑπὲρ αὐτοῦ τὴν ἀντίληψιν τῆς Πολιτείας, ἢ ἐκεῖνοι, οἵτινες ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ὅλα τὰ ζητήματα τὰ ἐθνικὰ δὲν τὰ μετεχειρίσθησαν, εἰ μὴ πρὸς ὠφέλειαν πολιτικὴν, πρὸς σκοποὺς ἐντελῶς ἀλλοτρίους πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ; Ἡμεῖς ἢ ἐκεῖνοι χλευάζουσι τὸν λαὸν, οἵτινες προέβαλον εἰς τὸ βῆμα, ἔνθερμοι δῆθεν καὶ εἰλικρινεῖς ὑποστηρικταὶ τῆς σταφίδος, καίτοι διετέλουν ἐν γνώσει τῆς ἐκ τῶν προτέρων ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἀποφασισμένης καταδίκης παντὸς ὑπὲρ αὐτῆς μέτρου; Ἡμεῖς ἢ ἐκεῖνοι χλευάζουσι τὸν λαὸν, οἵτινες χάριν ὅλως ἰδίων αὐτῶν συμφερόντων ἐξακολουθοῦσι νὰ ὑποστηρίζωσι τὴν ὁμολογουμένως ἄστοργον διὰ τὴν σταφίδα πολιτικὴν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως; Νομίζουσιν ὅτι εὐκόλως δύνανται νὰ δουλεύωσι καὶ εἰς τὸν Θεὸν καὶ εἰς τὸν Μαμωνᾶν; καὶ νομίζουσιν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τρώγει ἄχυρα καὶ δὲν γνωρίζει καὶ δὲν ἀντιλαμβάνεται ποῖοι πονοῦσιν ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ ποῖοι εἶναι οἱ ὑπὲρ τῶν ἰδίων ἐργαζόμενοι; Πλανῶνται πολὺ, ἂν ὑποθέτωσιν, ὅτι μὲ τὰ τερτίπια αὐτὰ ἀποκοιμίζουσι τὸν λαὸν καὶ ὅτι δύνανται νὰ ἀπωθήσωσιν ἐπὶ μακρὸν ἀκόμη τὴν δικαίαν αὐτοῦ ὀργήν. Πλανῶνται, Κύριοι, πάντες, ὅσοι νομίζουν, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἔχει σπουδαιότητα· ἀπατῶνται φρικτὴν ἀπάτην, ἐὰν ἀμβλυωπῶσι πρὸς τὰ σημεῖα τῶν καιρῶν. Τὰ σημεῖα ταῦτα εἶναι αἱ λαϊκαὶ συναθροίσεις εἰς ἅπαντα τὰ σταφιδοφόρα μέρη, αἱ ὁποῖαι συνήθως προμηνύουσι λαϊκὴν ἐξέγερσιν· τὰς συνεπείας δὲ τῆς τοιαύτης τοῦ λαοῦ ἐξεγέρσεως, ὁρμωμένου ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς αὐτοσυντηρήσεως καὶ ὠθουμένου ἀπὸ τὴν ἀπελπισίαν καὶ τὴν ἀπόγνωσιν, οὐδεὶς δύναται νὰ ὑπολογίσῃ. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχουν οἱ νομίζοντες ὅτι πρέπει νὰ ἵστανται ἀπαθεῖς ἀπέναντι αὐτῆς τῆς καταστάσεως, ἡμεῖς τοὐλάχιστον, οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὀφείλομεν νὰ ἐπιμείνωμεν ἐργαζόμενοι, ὅπως προλάβωμεν τὰ ἀναπόφευκτα λυπηρὰ τῆς τοιαύτης καταστάσεως ἀποτελέσματα. Εἶναι καιρὸς, νομίζω, νὰ ξεβραχνισθῶμεν ἡμεῖς οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν διὰ νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ὑψίστου τούτου καθήκοντος εἰς τοὺς διευθύνοντας τὰς τύχας τοῦ ἔθνους, τοὺς ἀρνουμένους νὰ ἐκτελέσωσιν αὐτὸ, ἄλλως νὰ τοὺς ἀναγκάσωμεν νὰ παραμερίσωσιν. Ἤκουσα ὅτι εἰς μίαν τῶν λαϊκῶν συναθροίσεων, τὰς ὁποίας συναγείρει κατ’ αὐτὰς ἡ ὀξύτης τῆς κρίσεως, ἐλέχθη κἄτι τι, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς· ἤκουσα ὅτι ἐπροτάθη ἡ ἄρνησις τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων. Ἰδοὺ ἓν προμήνυμα, ὅσον σοβαρὸν, τόσον καὶ σαφὲς, καὶ περὶ τῆς κυοφορουμένης ἀντιδράσεως κατὰ τῆς μεμελετημένης ἀδρανείας τῆς Πολιτείας. Τί Κύριοι; θὰ μᾶς ἀναγκάσωσι νὰ μιμηθῶμεν τοὺς Ἰρλανδούς; Ἀναγκαζόμενοι, δὲν θὰ δυσκολευθῶμεν νὰ τὸ πράξωμεν, διότι τὸ μαχαῖρι ἔφθασεν εἰς τὸ κόκκαλο. Εἰς ὁμοίας μὲ ἡμᾶς περιστάσεις εὑρέθησαν καὶ ἐκεῖνοι ἄλλοτε, καὶ τοιαῦτά τινα μέτρα προέβαλον κατ’ ἀρχὰς, ἀλλ’ ἑνωθέντες, ὅπως καὶ ἡμεῖς πρέπει νὰ ἑνωθῶμεν ἐν ἐπιβλητικῇ ὁμοφωνίᾳ, κατώρθωσαν νὰ ἐπιβάλωσιν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν καὶ τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν τὴν θέλησίν των, καὶ νὰ ἐπιτύχωσι τὸν ἀγροτικὸν νόμον, ὅστις ἐπανέφερεν εἰς αὐτοὺς τὴν εὐτυχίαν. Τί δὲ ἐζήτουν ἐκεῖνοι καὶ τί ζητοῦμεν ἡμεῖς; Τὰ αἰτήματα τῶν Ἰρλανδῶν ἦσαν δημευτικὰ, διότι ἐζήτουν νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας περιουσία ἄνευ ἀποζημιώσεως καὶ νὰ δοθῇ εἰς τοὺς καλλιεργητὰς, καὶ τὸ κατώρθωσαν ἐν τούτοις διὰ τῆς πατριωτικῆς αὐτῶν στάσεως, ἐνῷ τὰ αἰτήματα ἡμῶν εἶναι τοσαῦτον λογικὰ καὶ νόμιμα, ὥστε καὶ καλῶς ἐχόντων τῶν πραγμάτων ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ νὰ ἔχωσιν ἐφαρμοσθῆ. Ἐὰν δώσωμεν προσοχὴν εἰς τὰ γενόμενα εἰς τὰς σταφιδικὰς ἐπαρχίας, μανθάνομεν τί ζητοῦσιν οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι. Ἑνωθέντες ἐσχάτως εἰς συνδέσμους καὶ σωματεῖα λίαν ἐπαινετῶς συζητοῦσι τὰ ληπτέα μέτρα, ἅτινα κατέστησαν ἀναπόδραστα διὰ τὴν σωτηρίαν των, παρατηρεῖται δὲ, ὅτι ἐπικρατεῖ σχεδὸν γενικὴ ὁμοφωνία περὶ τῶν μέτρων τούτων, ἐκτὸς τῶν ἀντιῤῥήσεων, αἵτινες προέκυψαν ὡς πρὸς τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως. Τὰ μέτρα δὲ ταῦτα, ἐκτὸς τοῦ περὶ παρακρατήσεως, περὶ οὗ δὲν δύναται πλέον νὰ γείνῃ λόγος, ὡς ἀποῤῥιφθέντος, εἶναι αἱ γενικαὶ ἀποθῆκαι, τὸ ταμεῖον σταφιδικῆς ἀμύνης καὶ ἡ ἐξεύρεσις τῶν ἀναγκαίων κεφαλαίων διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῆς παραγωγῆς. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, νὰ συζητήσω τώρα οὐδὲν ἐκ τῶν μέτρων τούτων· δὲν ὑπάρχει ἤδη, κατὰ τὴν κρίσιν μου, στάδιον τοιαύτης συζητήσεως. Ἐνόσῳ ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ νὰ κρατῇ τὴν ὁποίαν τηρεῖ στάσιν, καὶ ἐνόσῳ ἡ Βουλὴ ἀνέχεται καὶ ὑποστηρίζει τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ στάσει ταύτῃ, οὐδεμία ἐλπὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναθρώσκῃ ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Διὰ τοῦτο εἶπον καὶ ἐπαναλέγω, ὅτι, διὰ νὰ ἀνοιχθῇ τοιοῦτον στάδιον, πρέπει νὰ περιστραφῇ ἡ συζήτησις ἤδη ἀποκλειστικῶς περὶ τὴν κρίσιν τῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου πολιτείας τῆς Κυβερνήσεως. Τότε μόνον δύναται νὰ ἀνοιχθῇ στάδιον συζητήσεως καὶ νὰ ὑπάρξῃ ἐλπὶς περὶ λήψεως μέτρων ἐπωφελῶν διὰ τὴν σταφίδα. Ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ κἀμμία ἐλπίς. Διὰ τοῦτο ἀνέφερον τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπρότεινεν ὁ λαὸς ὁ σταφιδικὸς, ἁπλῶς ἵνα ἀποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι, ἂν καὶ τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως ἀπεῤῥίφθη, πολλὰ ὑπάρχουν ἀκόμη τὰ δυνάμενα νὰ γείνωσιν ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ καλὴ πρὸς τοῦτο θέλησις τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ γνῶμαι δὲ τοῦ σταφιδικοῦ πληθυσμοῦ εὐτυχῶς συμπίπτουσι μὲ ὅσα πέρυσιν ὑπεστήριξα κατὰ τὴν σταφιδικὴν συζήτησιν, διότι ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τότε καὶ ἐγὼ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ὅπερ προβλέπει περὶ πάντων, ὅσα ἤδη, κοινὰ καταστάντα, παρ’ ὅλων προτείνονται. Διότι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο καὶ περὶ τῶν γενικῶν ἀποθηκῶν προβλέπει καὶ περὶ ταμείου ἀμύνης πρὸς διάδοσιν τῆς σταφίδος καὶ ἐπέκτασιν τῆς καταναλώσεως, ἥτις εἶναι ἡ κυρία ἑστία τοῦ νοσήματος, ὅπερ μᾶς κατατρώγει, καὶ περὶ ταμιευτηρίου ἀκόμη, τοῦ ὁποίου ἡ ἀνάγκη πανταχόθεν ἤδη ὁμολογεῖται, ἀρτίας περιέχει διατάξεις, καὶ ἐπὶ τέλους ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀπαραίτητον καὶ ἐπείγουσαν ἀνάγκην τῆς ῥυθμίσεως καὶ ὀργανώσεως Τραπέζης σταφιδικῆς, ἐχούσης ἀποκλειστικὸν προορισμὸν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν σταφίδα καὶ νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τῆς τοκογλυφίας, ἡ ὁποία μᾶς κατέστρεψεν. Ἐκτὸς τῶν μέτρων τούτων, ἐν τῷ τύπῳ τῷ ἀντιπροσωπεύοντι τὰς ἰδέας τῆς πολιτικῆς μερίδος, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ συμμερίζωμαι τὸ πολιτικὸν πρόγραμμα, ἐπροτάθη καὶ ἕτερον μέτρον, δραστικώτερον καὶ ἡρωϊκώτερον μέν, ἀλλὰ φαινόμενον ὡς ἀπαραίτητον συμπλήρωμα τῶν ἄλλων, διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν φυγαδευθεῖσαν ἀξίαν εἰς τὰ σταφιδικὰ κτήματα, διὰ νὰ θεραπεύσῃ τοὺς σταφιδοκτήμονας ἀπὸ τὴν καταλαβοῦσαν αὐτοὺς ἀπελπισίαν καὶ ἀπογοήτευσιν, εἰς ἣν τοὺς ἐβύθισεν ἡ ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἐκμυζήσασα αὐτοὺς τοκογλυφία, ἡ κατορθώσασα διὰ τῶν ἀνατοκισμῶν νὰ καταστήσῃ τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια τόσον ὑπέρμετρα, ὥστε περιέστησε τοὺς δυστυχεῖς σταφιδοκτήμονας εἰς θέσιν θητῶν, μὴ ἐλπιζόντων ποτὲ νὰ ἐλευθερωθῶσι. Τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι ἡ ἐπικληθεῖσα σεισάχθεια, ἀλλὰ, ἂν καὶ φέρει τὸ ὄνομα τοῦτο, δὲν σκοπεῖ ποσῶς, ὡς ἡ σεισάχθεια τοῦ Σόλωνος, νὰ δημεύσῃ περιουσίας, ἢ νὰ ἀκυρώσῃ δικαιώματα, δὲν σκοπεῖ νὰ ἀποσείσῃ τὸ βάρος τῶν ὀφειλετῶν, ἀλλ’ ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῶν βαρῶν τῶν σταφιδοκτημόνων, ἀφ’ ἑτέρου προνοεῖ περὶ τῆς δυνατῆς ἐξασφαλίσεως τῶν δικαιωμάτων τῶν δανειστῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἔτυχε γενικῆς εὐμενοῦς ὑποδοχῆς οὐ μόνον ἐκ μέρους τῶν ὀφειλετῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἐνυποθήκων δανειστῶν. Βλέπετε, Κύριοι, πόσα δύνανται νὰ γείνωσιν ὑπὲρ τῶν σταφιδοκτημόνων· ἀλλὰ περὶ ὅλων τούτων ἡ Κυβέρνησις ἀγρὸν ἠγόρασε, διότι ἡ κατάστασίς μας εἶναι, λέγει, φυσικὴ καὶ οὐδὲν δύναται ὑπὲρ αὐτῆς νὰ γείνῃ, κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἂν μέγα μέρος λαοῦ δυστυχῇ καὶ περιέστη εἰς ἀπελπισίαν, ἂν ἡ πεῖνα κρούῃ τὰς θύρας μας, καρφὶ δὲν τοῦ καίγεται τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· ἂν τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἀφορᾷ μόνον τὰς 200 χιλιάδας τῶν ἀναξιοπαθούντων σταφιδοκτημόνων, κατὰ τῶν ὁποίων ἴσως ἔχει ἰδιαιτέρους λόγους ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἦναι δυσμενής, ἀλλ’ εἶναι ζήτημα κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὸν, ἐπηρεάζον τὴν ὅλην οἰκονομίαν ἡμῶν, οὐδόλως μεριμνᾷ ἡ Κυβέρνησίς μας· ἂν ἡ κρίσις αὕτη τῆς σταφίδος ἐπαυξάνῃ τὴν γενικὴν καχεξίαν τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας, τὴν ὀφειλομένην εἰς τὴν οἰκονομικὴν αὐτοῦ πολιτικήν, ἣν ἐπὶ 13 ἤδη ἔτη, εἰς τὸ πεῖσμα τοῦ λογικοῦ καὶ τοῦ πρέποντος, ἐξακολουθεῖ νὰ ἐφαρμόζῃ, ἂν καὶ ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως ἀκόμη τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους πολὺ ἐπιδρᾷ, περισσότερον δ’ ἀκόμη προώρισται εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐπιδράσῃ ἡ κρίσις αὕτη, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀδιαφορεῖ ἐντελῶς. Τί θὰ πράξωμεν λοιπόν; Ἀπευθύνομαι εἰς τὴν συνείδησίν σας, κύριοι Βουλευταὶ, καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἐρωτῶ ἰδίως τοὺς ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν συναδέλφους, τῶν ὁποίων ἐπικαλοῦμαι τὴν συνδρομὴν ἐν τῷ δικαιοτάτῳ τούτῳ ἀγῶνι ὑπὲρ τοῦ ἀναξιοπαθοῦντος λαοῦ, τοὺς ἐρωτῶ, δὲν πρέπει νὰ πράξωμεν τίποτε; πρέπει νὰ μείνωμεν ἀπαθεῖς, νὰ τηρήσωμεν νεκρικὴν σιγὴν, νὰ δείξωμεν ἀναίσθητον ἀδιαφορίαν πρὸς τὴν δυστυχίαν, ἡ ὁποία κατέλαβε τὴν Πελοπόννησον; Τὴν τοσαύτην ἀναλγησίαν, τὴν τοιαύτην ἀπάνθρωπον καὶ ἀνοικτίρμονα συμπεριφορὰν, τὴν ἀνελεήμονα ταύτην ἀστοργίαν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὰ ζωτικώτερα συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοὺς ἐρωτῶ, πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ νὰ τὴν ἀνέχηται καὶ νὰ τὴν ἐπιδοκιμάζῃ μάλιστα ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή; Πέρυσιν ἐνεπαίχθημεν οἰκτρῶς διὰ τῶν ἀκατονομάστων ἐκείνων νομοσχεδίων τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ, λίαν ὀρθῶς, ἀπέῤῥιψεν, ὄχι μόνον ὡς ἐπιβλαβῆ καὶ ἀσύμφορα, ἀλλὰ καὶ ὡς μέλλοντα νὰ ἄρωσι πᾶν ἔδαφος λογικῆς καὶ ὠφελίμου ὑπὲρ τῆς σταφίδος μερίμνης. Ἐφέτος βλέπετε τὴν περιφρονητικὴν ἀδιαφορίαν, ἀπέναντι τῆς ὁποίας ἵσταται ὁ λαὸς, ὁ ἔχων ἀνάγκην τῆς προστασίας τῆς Πολιτείας. Ἐπιτρέπεται πλέον, ἐπιτρέπεται ἰδίως εἰς τοὺς Βουλευτὰς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, νὰ ἱστάμεθα ἀπαθεῖς ἀπέναντι τῆς καταστάσεως ταύτης καὶ νὰ ἐξακολουθῶμεν ὑποστηρίζοντες τὴν τοσοῦτον ἄστοργον πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως; Θὰ σᾶς ὑποβληθῇ τὸ ἐρώτημα τοῦτο, κύριοι Βουλευταὶ, καὶ ἐκ τῆς ἀπαντήσεως ὑμῶν ἀναμένει ὅλος ὁ σταφιδικὸς κόσμος τὴν σωτηρίαν του. Ἀλλ’ ἤδη, μετὰ τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ μέτρου τῆς παρακρατήσεως, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ποσῶς νὰ σταυρώσωμεν τὰς χεῖρας, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν ἡμεῖς οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ λυποῦμαι, διότι δύο ἐκ τῶν συναδέλφων μου, ἕνεκα τῆς ἀποῤῥίψεως τοῦ νομοσχεδίου ἐδήλωσαν ὅτι δὲν θὰ παρίστανται εἰς τὰς συζητήσεις· θὰ τοὺς παρακαλέσω νὰ ἀνακαλέσωσι τὴν ἀπόφασιν αὐτῶν, ἢ τοὐλάχιστον ν’ ἀναβάλωσιν αὐτὴν, καὶ νὰ ἔλθωσιν ἐδῶ καὶ βοηθήσωσιν ἡμᾶς εἰς τὸ νὰ ἐπιτύχωμεν, ὅπως πρὸ πάσης ἄλλης συζητήσεως ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ μᾶλλον ἐμβριθοῦς τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος ἐξετάσεως, καὶ πρὸς τοῦτο παρακαλῶ ν’ ἀναγραφῇ τὸ νομοσχέδιόν μου εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς ἀφετηρία τῆς συζητήσεως. Δυσπιστεῖτε, Κύριοι, καὶ εἰς τοὺς λόγους καὶ εἰς τοὺς τρόπους ἀκόμη, δυσπιστεῖτε εἰς τοὺς δῶρα φέροντας Δαναοὺς, καὶ ἐμβαθύνατε εἰς τοὺς στοχασμοὺς, εἰς τοὺς σκοποὺς ἐκείνων, οἵτινες ἐπισπεύδουσι νὰ ἐπιτύχωσι τὸ ταχύτερον τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπερ θέλει εἶσθαι ὁ τάφος πάσης ἐλπίδος ὑπὲρ τῆς σταφίδος.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§49Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατέληξα εἰς τὴν ἑξῆς πρότασιν, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθὲν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ προταχθῇ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις πάσης ἄλλης, καὶ αὐτῆς τῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§51ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἶναι τυπωμένον καὶ διανεμημένον ἀπὸ πέρυσι (θόρυβος).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους.

§53ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πρέπει ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου (θόρυβος).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§55ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ζητεῖ ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς προτάσεώς του.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει πρότασις (θόρυβος).

§57ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Προτείνω νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις καὶ ἀναγραφῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον (θόρυβος).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιόν σας ἀπεῤῥίφθη πέρυσι, καθόσον ἐνθυμοῦμαι.

§59ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὄχι δὲν ἀπεῤῥίφθη. Ἂν εἴχετε ἀπόδειξιν ἐπίσημον περὶ τούτου, ἐπετρέπετο νὰ διαμφισβητήσητε τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου, ἀλλ’ ἄνευ τούτου πῶς ἐπιμένετε; Παρακαλῶ ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή (θόρυβος).

§60ΣΤΑΗΣ. Προβάλλω πρότασιν περὶ ἀπαραδέκτου τῆς προτάσεως τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, διότι εἰσήλθομεν ἤδη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§61ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Πῶς εἰσήλθομεν, ἀφοῦ ἐγὼ ἠγόρευσα καὶ ὑπέβαλα πρότασιν; (θόρυβος).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασίς σας ἦτο ἀόριστος· ῥητορικὸν σχῆμα.

§63ΣΤΑΗΣ. Τὴν πρότασιν δὲν ὑπεστήριξαν δέκα (θόρυβος), καὶ διὰ τοῦτο εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§64ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ κ. Στάης βλέπω ὅτι θὰ ἦτο καλὸς διὰ δικηγόρος μᾶλλον, παρὰ διὰ καθηγητής.

§65ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Φέρετε τοὐλάχιστον, κύριε Πρόεδρε, εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Στάη περὶ ἀπαραδέκτου.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἐὰν εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν (θόρυβος).

§67ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε... (θόρυβος).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§69ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου (θόρυβος). Οὐδεὶς δύναται νὰ μοῦ ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον (θόρυβος).

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὁμιλήσητε ἐκτὸς αὐτῆς.

§71ΚΑΝΤΑΡΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὴ ἐπιτρέπετε νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκτὸς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀφοῦ εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§72ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ φιλονεικία δὲν ἔχει οὐσιαστικὴν σημασίαν· διότι, καὶ ἂν εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, πᾶς Βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προτείνῃ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη, ὁ θόρυβος οὗτος δὲν ἔχει πρακτικόν τινα σκοπόν. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν δέχηται τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἢ οὔ.

§73ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἄν εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συζητήσωμεν οὕτω περὶ μεταβολῆς αὐτῆς. Ἄν εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπελήφθημεν ἀμέσως τοῦ πρώτου ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον ἔχει θέσιν ὡρισμένην κατὰ τὸν Κανονισμόν. Τὸ γεγονός, ὅτι εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τὸ ἐπιστοποίησε τὸ Προεδρεῖον, εὐθὺς ὡς ὁ Πρόεδρος ἀνήγγειλεν ὅτι ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀπήγγειλεν αὐτὸ καὶ ἐγράφη εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ καὶ ἀποτελεῖ γεγονὸς ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως, βεβαίωσιν ἐπίσημον· οὐδὲ ὑπόκειται εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα, ἐὰν εἰσήλθομεν ἢ δὲν εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἄν τὸ Προεδρεῖον πιστοποιῇ, ὅτι εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δὲν ἐπιτρέπεται ἀμφισβήτησις περὶ τοῦ γεγονότος τούτου. (Ὁ δὲ ἔχων πρότασιν εἰδικὴν περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως δύναται νὰ φέρῃ αὐτήν, καὶ θ’ ἀποφασίσωμεν ἐπ’ αὐτῆς. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Πρόεδρος κ. Β. Βουδούρης).

§74Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπορῶ, κύριε Πρόεδρε, διὰ τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Δραγούμη, ἀπορῶ δὲ καὶ διὰ τὴν ἐπιμονὴν τοῦ Προεδρείου, θέλοντος νὰ ἐμμείνῃ εἰς ὁδὸν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἡ εὐθεῖα. Δὲν ἠδύνατο νὰ κηρύξῃ ὁ Πρόεδρος, ὅτι ἡ Βουλὴ εἰσῆλθεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐν ᾧ ὁ κ. Βουλευτὴς εἶχε πρότασιν ἐκκρεμῆ. Ἀλλὰ δὲν ἐπιμένω εἰς τοῦτο. Καὶ ἂν εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὁ κ. Βουλευτὴς ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ τὴν μεταβολὴν αὐτῆς, καὶ ὄχι μόνον ὅτε εἶπεν ὁ κύριος Πρόεδρος «εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν», ἀλλὰ καὶ ἂν εἶχεν ἀρχίσει ἡ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις καὶ ἠγόρευε Βουλευτής. Δυνάμεθα δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ νὰ ζητήσωμεν ἐν οἱᾳδήποτε στιγμῇ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν πρότασιν ἐμμένομεν. Ὁ κ. Βουλευτὴς προτείνει νὰ συζητήσῃ ἡ Βουλὴ πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκκρεμὲς ἀπὸ πέρυσιν. Ἄς ἀποφασίσῃ ἐπὶ τούτου ἡ Βουλή.

§75ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Καὶ ἂν ἔτι ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, οἱοσδήποτε ἐξ ἡμῶν ὑποβάλῃ εἰς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, πρότασιν περὶ διακοπῆς τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς συζητήσεως, ὑμεῖς, κατὰ τὸν Κανονισμὸν, ὀφείλετε νὰ ζητήσητε τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Καὶ πρόσφατον παράδειγμα ἔχομεν πρότασιν ὑποβληθεῖσαν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεγαρίδος συναδέλφου μας κατά τινα παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, καθ’ ἣν αὐτὸς οὗτος ἐζήτησε τὴν διακοπὴν τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἵνα ἀναβληθῇ αὕτη. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος κατὰ πᾶσαν στιγμὴν λησμονεῖ τὸν ἑαυτόν του καὶ τὰς προτάσεις του. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ συζήτησις ἡ γενικὴ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ ἂν ἄρξηται ἡ ἐπὶ τούτου συζήτησις, βεβαίως δύναται νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, κατὰ πρότασιν οἱουδήποτε Βουλευτοῦ, καὶ ν’ ἀποφανθῇ περὶ διακοπῆς τῆς συζητήσεως. Μόνον δὲ μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ διακοπεῖσα συζήτησις.

§76ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκεῖ ὅπου ἔθηκε τὸ ζήτημα ὁ ἔντιμος κ. συνάδελφος, εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν πρώτην φορὰν νὰ συμφωνήσω μετ’ αὐτοῦ.

§77ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Σπεύδετε, κύριε συνάδελφε, διὰ νὰ δείξητε πάντοτε ὅτι εἶσθε ὁ πρωτόσχολος τῆς Κυβερνήσεως (ἱλαρότης). Ἀδικεῖτε τὸν ἑαυτόν σας, κύριε συνάδελφε.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσετε τὰ προσωπικά, κύριε συνάδελφε.

§79ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Δὲν εἶναι προσωπικὰ αὐτά, κύριε Πρόεδρε. Ἐνῷ ἐγὼ ἠγόρευον, ὁ κύριος συνάδελφος ἐνόμισεν, ὅτι παρεμβαίνων ἑκουσίως ἠδύνατο νὰ διακόψῃ τὴν ἀγόρευσίν μου (ἱλαρότης). Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου ἐκ Καλαβρύτων ἐπιβάλλεται ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ, ὡς προεῖπον, καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως δικαιοῦται οἱοσδήποτε Βουλευτὴς νὰ ζητήσῃ τὴν διακοπὴν αὐτῆς, πολὺ δὲ μᾶλλον πρὸ τῆς ἐνάρξεως αὐτῆς.

§80Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ εἰς ὅλους ἐπετράπη ὁ λόγος, πιστεύω ὅτι θὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐμέ. Ὑπέβαλον, κύριε Πρόεδρε, πρότασιν νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις καὶ νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πέρυσι. Τοῦτο ἔπραξα σαφῶς καὶ ὡρισμένως, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ, μολονότι τὰ πάντα ἠρνήθησαν, μολονότι ἰσχυρίσθησαν ὅτι ἡ ὑποβολὴ τῆς προτάσεώς μου ἦτο ῥητορικὸν σχῆμα. Τώρα ὁ κ. Πρόεδρος, ὁ πρὸ ὑμῶν κατέχων τὴν ἕδραν, ἰσχυρίσθη ὅτι εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· τῷ ἀντιτάσσω ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, πρὶν ἢ ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου. Ἀλλὰ καὶ ἂν εἰσήλθομεν, εἶχον τὸ δικαίωμα καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν, καὶ ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασιν αὐτήν, νὰ προταχθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου μου, καὶ ζητῶ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐπ’ αὐτῆς.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, κατὰ τὴν τάξιν, ἡ ὁποία τηρεῖται πάντοτε, νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συνεζητήθη εἰς προηγουμένην σύνοδον...

§82ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν συνεζητήθη.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. .. ἢ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἦτο ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν...

§84ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Οὔτε ἀνεγράφη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τὸ νομοσχέδιόν σας οὔτε συνεζητήθη οὔτε ἀνεγράφη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὑπεβάλετε τὴν πρότασιν· θὰ τυπωθῇ τὸ νομοσχέδιόν σας, θὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, καὶ εἶτα δύνασθε νὰ ζητήσητε τὴν ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησιν.

§86ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι πᾶσα νομοθετικὴ ἐργασία, ἡ ὁποία ἔμεινεν ἐκκρεμὴς, ἐπαναλαμβάνεται εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι τὰ νομοθετικὰ ἔργα, τὰ ἀρξάμενα καὶ διακοπέντα ἐκ τῆς λήξεως τῆς συνόδου, δύνανται νὰ ἐπαναληφθῶσιν εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον τῆς αὐτῆς περιόδου. Πρὸ παντὸς δὲ πρέπει νὰ λάβωσι γνῶσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ τῆς προτάσεώς σας, ἀφοῦ μάλιστα ἐνταῦθα εὑρίσκονται Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι πρώτην φορὰν εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλήν.

§88ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ θαυμάζω διὰ τὸν θόρυβον καὶ τὴν σύγχυσιν τῶν γλωσσῶν. Πρόκειται περὶ προτάσεως ἁπλουστάτης, περὶ τῆς ὁποίας ἠδύνατο νὰ ἀποφανθῇ ἡ πλειονοψηφία ὡς ἤθελε νομίσει πρέπον. Προβάλλουσιν ὅτι εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς γνωρίζομεν, καὶ ὁλόκληρος ἡ πτέρυξ ἐκείνη δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ, ὅτι κατὰ πᾶσαν στιγμὴν ζητεῖται ἡ μεταβολὴ τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἴτε δι’ ἀναβολῆς ἑνὸς νομοσχεδίου, εἴτε διὰ προτάξεως ἄλλου νομοσχεδίου. Δὲν εἶναι τοῦτο τὸ σπουδαῖον· τὸ σπουδαῖον εἶναι κατὰ πόσον ἡ Βουλὴ θεωρεῖ τὸ ζήτημα ὥριμον. Ἀντιτάσσεται ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐτυπώθη· τὸ νομοσχέδιον ἐτυπώθη καὶ εὑρίσκεται κατακεχωρισμένον ἐν τῷ παραρτήματι τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τῆς παρελθούσης συνόδου. Ἔχομεν δὲ διάταξιν ἐν τῷ Κανονισμῷ, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ νομοθετικὰ ἔργα, τὰ ἀρξάμενα καὶ διακοπέντα ἐκ τῆς λήξεως τῆς συνόδου, δύνανται νὰ ἐπαναληφθῶσι. Τὸ δύνανται σημαίνει κατὰ τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς. Ζητεῖται ἡ μεταβολὴ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ προταχθῇ ἐν αὐτῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κακῶς δὲν ἀνεγράφη ἐν αὐτῇ. Δὲν ἔχει ἡ πρότασις αὕτη τι τὸ ἔκτροπον. Ἔκτροπον εἶναι ὅ,τι λέγουσιν οἱ Κύριοι, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος ἐν σπουδῇ εἶπεν, ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἄρα εἰσήλθομεν καὶ δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Βουλευτής. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ψέξω τὴν διαδικασίαν, ἥτις ἔλαβε χώραν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐπασχολεῖ τὴν Βουλήν. Κατῆλθεν ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων τοῦ βήματος καὶ διετύπωσε πρότασιν, ἀλλὰ τὸ Προεδρεῖον παρέλειψε νὰ ζητήσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἀντιτάσσεται δὲ, ὅτι εἶπε τὸ Προεδρεῖον, ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτος πᾶσα ἄλλη πρότασις. Σπουδάζομεν ἢ ὄχι; κατὰ τί δὲ συντελεῖ ἡ τοιαύτη στάσις τῶν Κυρίων πρὸς ταχυτέραν διεκπεραίωσιν τῆς ἐργασίας ἡμῶν; Μετὰ μίαν ψηφοφορίαν θὰ εἰσηρχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Νομίζω ὅτι, ἀφοῦ ὑπάρχει πρότασις περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, εἶσθε ὑποχρεωμένος, κύριε Πρόεδρε, νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τὸ γνωρίζω. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ ἀπαίτησις τοῦ συναδέλφου σας, τὴν ὁποίαν καὶ ὑμεῖς ὑπεστηρίξατε, τοῦ νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, ἐπὶ τῷ τέλει νὰ ἀναγραφῇ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποστηριζόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, δὲν εἶναι ὀρθὴ καὶ εὔλογος· διότι ἡ ἡμερησία διάταξις καταρτίζεται, διὰ νὰ γνωρίζουν οἱ κύριοι Βουλευταὶ ποῖα εἶναι τὰ ἀντικείμενα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ συζητήσωσι τὴν ἐπιοῦσαν. Τὸ νὰ ἔρχηται λοιπὸν ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ νὰ ζητῇ νὰ προηγηθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι προητοιμασμένοι οἱ κ. Βουλευταὶ, τὸ εὑρίσκετε ὀρθὸν, κύριε Βουλευτά;

§90ΡΑΛΛΗΣ. Ἑρμηνεύετε τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ πλειονοψηφία, δηλ. ὅτι δὲν πρέπει νὰ προταχθῇ· ἀλλ’ ἡμεῖς προτείνομεν νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις καὶ κατὰ συνέπειαν τί νὰ γείνῃ; νὰ συζητηθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει; Αὐτὸ δὲν τὸ καταλαμβάνω. Ἐγὼ νομίζω, κύριε Ράλλη, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως δύναται νὰ ψηφισθῇ, ἀλλ’ ἡ ἐγγραφὴ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ζητηθῇ διὰ τὴν αὔριον. Δὲν βλέπω ἄλλως καὶ τὸ ἐπεῖγον τοῦ πράγματος.

§92ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ μεταβολὴ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τείνει εἰς σκοπὸν ὡρισμένον, ὁ ὁποῖος εἶναι νὰ προταχθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, χαρακτηριζόμενον κατεπεῖγον. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ περὶ κατεπειγουσῶν προτάσεων, καὶ περὶ τούτου ἀποφαίνεται ἡ Βουλή.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ἂν κηρυχθῇ κατεπεῖγον, πρέπει νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ αὐρινῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Πολὺ καλὰ λοιπόν. Ὁρίστε νὰ κάμωμεν μίαν ψηφοφορίαν. Θέλετε δὲ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§94ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως. Ὁ Βουλευτὴς Καλαβρύτων ἐπιθυμεῖ ν’ ἀποδείξῃ τὸ ἐνδιαφέρον αὑτοῦ καὶ ὅλων, ὅσοι ἔχουν τοιοῦτον ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, προτείνεται ἡ μεταβολὴ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅπως προηγηθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Πετιμεζᾶ περὶ ἱδρύσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀναγεγραμμένον πέρυσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προτεινομένην μεταβολὴν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὴν λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Τρικκάλων κ. Κ. Χατζηπέτρου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολον ψηφοφορίας).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 145, ἐξ ὧν 42 ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ 103 κατὰ τῆς προτάσεως. Κατὰ συνέπειαν ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Τίς ἔχει τὸν λόγον;

§97Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἐν τῇ γενικῇ συζητήσει τοῦ προϋπολογισμοῦ πρέπει νὰ προηγηθῇ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, διότι τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύσωσι τὴν μειονοψηφίαν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐδήλωσαν, ὅτι εἶναι μὲν μέλη τῆς μειονοψηφίας, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι μέλη τῆς πλειονοψηφίας, ἀλλ’ ὅτι πάντες ἀποτελοῦσι μίαν ἐπιτροπὴν, τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, καὶ κατὰ τὸν Κανονισμὸν μία καὶ μόνη ἔκθεσις ἔπρεπε νὰ συνταχθῇ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο συνειργάσθη ἡ μειονοψηφία μετὰ τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς ἀνέμενε τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας, ἵνα συνυπογράψῃ μετ’ αὐτῆς, ἢ, ἄν εἶχε διαφωνίαν τινὰ, νὰ ὑπογράψῃ μετ’ ἐπιφυλάξεων. Πιστῶς ἠκολουθήσαμεν τὴν δήλωσιν ἡμῶν ταύτην, καὶ ἐπικαλούμεθα τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τῆς πλειονοψηφίας. Ἀλλ’ ὅταν ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας μᾶς ἀνέγνωσε τὴν ἔκθεσίν του καὶ ἔλεγεν ἐν αὐτῇ, ὅτι διεφωνήσαμεν ἐν ταῖς γενικαῖς ἀρχαῖς, ἐπείσθημεν ὅτι ἡ ἔκθεσις δὲν συνετάχθη συμφώνως πρὸς τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον εἴχομεν δηλώσει, καὶ εἴπομεν ὅτι θὰ συντάξωμεν ἰδίαν ἔκθεσιν. Τὰ μέλη λοιπὸν τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς διετύπωσαν ἰδέας ἐναντίον τοῦ προϋπολογισμοῦ δι’ ἐκθέσεων, τὰς ὁποίας θὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, καὶ διετύπωσαν τὰς ἰδέας ταύτας ὡς μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, χωρὶς νὰ ἔχωσι μάλιστα καὶ εἰδικὸν εἰσηγητήν. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας ὀφείλει πρῶτος νὰ λάβῃ τὸν λόγον, ἵνα ἀναιρέσῃ τὰς ἐκθέσεις ἐκείνας, καὶ ἂν ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας ὑποστηρίξῃ, ὅτι τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἔχουσιν ἀκριβῶς, ὅπως τὰ ἀντιλαμβάνεται καὶ ἡ πλειονοψηφία, ἡμεῖς θέλομεν ἔλθει κατόπιν, ἵνα ἀποδείξωμεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν δυνηθῶμεν, ὅτι αἱ ἰδέαι τῆς πλειονοψηφίας δὲν εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι συμβιβάζονται πρὸς τὰς ἰδέας τοῦ Κράτους.

§98ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συνιστᾷ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Αὕτη εἶναι ἡ ἰδέα τῆς πλειονοψηφίας. Ἀφοῦ δὲ οὐδεὶς ἔχει διάθεσιν νὰ ὁμιλήσῃ, ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει τις τὸν λόγον;

§100ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Καθῆκόν μου θεωρῶ, ὢν μέλος τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, νὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως καὶ ἐξενέγκω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ. Ἀληθῶς, Κύριοι, ἐὰν τὸ αἴσθημα τῆς ὀδύνης κατεῖχεν ἅπασαν τὴν χώραν, ἂν τὸ αἴσθημα τῆς ἀγανακτήσεως καὶ τῆς δικαίας ὀργῆς τοὺς πιστωτὰς ἡμῶν, ἂν τὸ αἴσθημα τῆς ἐθνικῆς ταπεινώσεως κατεῖχεν ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων ἐκείνους, οἵτινες δὲν ἐπελάθοντο τοῦ πρὸς τὴν Πολιτείαν καθήκοντος, ὅταν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, διὰ τοῦ νόμου τῆς 10ης Δεκεμβρίου διακανονίζων προσωρινῶς τὰ τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους, ἐκήρυττε τὴν χρεωκοπίαν τῆς Ἑλλάδος, θὰ ὑπέφωσκε κἂν ἡ ἐλπίς, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ, κατὰ τὴν παροῦσαν τοὐλάχιστον σύνοδον, ἤθελεν ἀνακοινώσει εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν τὴν ἐπιτέλεσιν τῆς πράξεως ἐκείνης, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐτίθεντο τὰ θεμέλια νέου οἰκονομικοῦ οἰκοδομήματος, ὑπὸ τὴν σκέπην τοῦ ὁποίου ἤθελε παλινοστήσει ἡ φυγαδευθεῖσα δημοσία πίστις. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου, εἴδομεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἀνερχόμενον τὸ βῆμα, οὐχὶ ὡς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον περιδεῆ, ὁπότε ἀνήγγελλεν ἡμῖν τὸν νόμον τῆς 10ης Δεκεμβρίου, ἀλλὰ μετὰ τόλμης, ἵνα μή τι ἄλλο εἴπω, μὴ περιοριζόμενον εἰς τὴν μελέτην μόνον τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας καὶ τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἐπιτιθέμενον κατὰ τῶν πολιτικῶν αὑτοῦ ἀντιπάλων, κατὰ τῶν ἡγετῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τῶν διεκδικούντων τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας καὶ ἐγκαλοῦντα αὐτοὺς ἐπὶ ὑπαιτιότητι τῆς παρούσης ἀθλίας οἰκονομικῆς καταστάσεως. Δὲν θ’ ἀποπειραθῶ νὰ ἀναιρέσω ἐγὼ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καθόσον εἶναι πολὺ ἀνιαρὸν νὰ ζητῇ τις νὰ ἀποδείξῃ τὸ αὐταπόδεικτον, ἀλλὰ θὰ ἀφήσω τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς Ἑλλάδος νὰ λαλήσῃ αὐτὸς δι’ ἐμοῦ, ὅπως καταδικάσῃ αὐτὸς ἑαυτόν, ὅπως ἀπαρνούμενος ἑαυτὸν ἀποδείξῃ, ὅτι τὰ μέτρα, ὧν ἐποιήσατο χρῆσιν κατὰ τὸ παρελθόν, συνετέλεσαν εἰς τὴν παροῦσαν οἰκτρὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Ὀλίγον πρὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἀνεκήρυττεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν χρεωκοπίαν τοῦ Κράτους, τοιαύτην εἶχεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πεποίθησιν περὶ τῶν οἰκονομικῶν αὑτοῦ μέτρων, τοιαύτην εἶχε πεποίθησιν περὶ τῆς ἀνθηρᾶς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας, ὥστε ἔλεγεν ἐνώπιον ἡμῶν κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1890, παραβάλλων τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Ἑλλάδος πρὸς τοὺς προϋπολογισμοὺς μεγάλων Κρατῶν, ἐχόντων εὔρωστον τὴν οἰκονομικὴν αὐτῶν ὑπόστασιν, ὅτι λυπεῖται, διότι δὲν δύναται καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Ἑλλάδος νὰ παραβληθῇ πρὸς τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν Κρατῶν ἐκείνων, πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Ἀγγλίας, Κύριοι, ἐκ τοῦ περισσεύματος τοῦ ὁποίου ὅσον ποσὸν καταδειχθῇ ἐν τῷ ἀπολογισμῷ ἔσται τὸ χρεωλύσιον τοῦ ἔτους. Ἀλλ’ ἐπαρηγορεῖτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγων: «ἐλπίζω ὅτι καὶ ἡμεῖς θέλομεν φθάσει ταχέως εἰς θέσιν ἐπιτρέπουσαν οὕτω νὰ καταρτίζωμεν τοὺς προϋπολογισμοὺς ἡμῶν». Νὰ καταβάλλωμεν δηλαδὴ ἐκ τῶν περισσευμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ τὰ χρεωλύσια. Τοιαύτην ἰδέαν εἶχε περὶ τῶν τῆς χώρας. Δὲν εἶχον δὲ παρέλθει ἓξ μῆνες πρὸ τῆς ἀπομακρύνσεώς του ἀπὸ τῆς ἀρχῆς, ὅτε ἔλεγεν ἐνώπιον ἡμῶν, συσπειρουμένων περὶ αὐτὸν ὑπὸ τὴν σημαίαν τῆς ἐπαρκείας, συμφώνως τῇ τοιαύτῃ ἐντολῇ τῶν ἐκλογέων ἡμῶν: «Εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίσωσιν οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ περὶ τὰ οἰκονομικὰ ἀσχολούμενοι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν διατελεῖ ἐν δυσχερείᾳ οἰκονομικῇ ἐξ ἀνεπαρκείας προσόδων πρὸς τὴν ἰδίαν ὕπαρξιν καὶ πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὑτῆς, καὶ ὅτι αἱ ἀπαντῶσαι παρ’ ἡμῖν δυσχέρειαι ἔχουσι τὸν γενικὸν χαρακτῆρα, ὅστις θὰ ἀπήντα καὶ παρ’ αὐτοῖς τοῖς Κράτεσι, τοῖς μᾶλλον ἰσχυροῖς οἰκονομικῶς, ἐὰν ὅ,τι εἰς ἡμᾶς συμβαίνει συνέβαινε καὶ εἰς αὐτά. Ἤθελον καὶ ταῦτα κλονισθῆ, κλειομένων εἰς αὐτὰ τῶν θυρῶν τῆς δημοσίας πίστεως· καὶ ἀπόδειξιν λίαν εὐαρέστου οἰκονομικῆς καταστάσεως θὰ παρεῖχε τὸ Κράτος, τὸ δυνάμενον νὰ ἀντίσχῃ εἰς τοιαύτην τῶν κεφαλαίων κατ’ αὐτοῦ καταδρομήν. Ἀποκλεισμὸς ἐκηρύχθη κατὰ τῆς Ἑλλάδος ὑπὸ τῶν κεφαλαίων. Δὲν ἐξετάζω τοὺς λόγους, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς εἶναι πανθομολογούμενον. Ἐνῷ δὲ ἀπεκλείσθη ἡ Ἑλλὰς ὑπὸ τῶν κεφαλαίων, ἠδυνήθη νὰ ζήσῃ κατὰ τὸν χρόνον τοῦτον, ἀναπτυσσομένη ἐν τῷ αὐτῷ καὶ πρότερον μέτρῳ. Σήμερον δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι διατελεῖ ἡ χώρα ἡμῶν ἐν οἰκονομικῇ κρίσει; Ποῦ τὰ σημεῖα οἰκονομικῆς κρίσεως;» Δὲν ἀναγινώσκω ἐπὶ πλέον, διότι τὴν στιγμὴν ταύτην κατανοῶ ὅτι ἡ συνείδησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι τοσούτῳ τεταραγμένη, ὥστε μετανοεῖ, οὐχὶ διότι ταῦτα ἔλεγεν, ἀλλὰ διότι πλανηθεὶς ἐν τῇ τοιαύτῃ ἐκτιμήσει ὑπέγραψε τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς χώρας, καὶ ἔρχεται σήμερον ὁμολογῶν, ὅτι κατὰ τὴν δεκαετίαν ταύτην ἡ χώρα ἡμῶν ἦτο ἀνεπαρκής, καὶ ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ ἀνεπάρκεια ταύτης χρονολογεῖται ἀπὸ τοῦ 1882 καὶ ἐντεῦθεν. Ἀλλὰ τότε πῶς ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀφοῦ τοιαύτην ἰδέαν εἶχε περὶ τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ Κράτους, διεβουκόλει καὶ τὸ ἔθνος καὶ τοὺς πιστωτὰς αὐτοῦ; Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς κυβερνήτην χώρας, τοιαύτην ἰδέαν καὶ πεποίθησιν ἔχοντα περὶ αὐτῆς, νὰ ζητῇ διὰ τοιούτων μέσων νὰ ἁρπάσῃ τὸν χρυσὸν ἐκείνων, μόνον καὶ μόνον, ὅπως δι’ αὐτοῦ καλύπτῃ τὰ ἐτήσια ἐλλείμματα τῶν προϋπολογισμῶν του. Ἀλλ’ ἆρά γε ἦτο τοιαύτη ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους κατὰ τὸ 1882; Καὶ ἂν ἦτο τοιαύτη, δὲν ὤφειλεν, ὡς Πρωθυπουργὸς Κράτους, τοῦ ὁποίου ἡ ἀνεπάρκεια προήρχετο ἕνεκεν ἐθνικῶν περιστάσεων, νὰ προτιμήσῃ τὴν ἀλήθειαν, ἀφοῦ ἡ Ἑλλάς, κύπτουσα ὑπὸ τὴν ἐθνικὴν αὑτῆς ἰδέαν, ἕνεκα τῶν μεγάλων δαπανῶν, εἰς ἃς ὑπεβλήθη κατὰ τὰς ἐπιστρατεύσεις, ἤθελε τύχει τοῦ σεβασμοῦ καὶ τοῦ πόνου τοῦ ἔξω κόσμου, καὶ ἂν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ῥυθμισθῇ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις αὐτῆς ἀμέσως ἐπὶ τὰ βελτίω ἐπὶ τῇ βάσει συμβιβασμοῦ, ἡ πίστις ὅμως αὐτῆς δὲν ἤθελεν ὑποστῆ οἷον τραῦμα ὑπέστη κατὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν; Ἀλλ’ ἐὰν ἐνόμιζεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι διὰ τῶν μέτρων του ἐκείνων, διὰ τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, ἤθελε κατορθώσει νὰ μὴ ἐξαντλῇ τὴν χώραν, καταφεύγων εἰς αὐτὴν πρὸς πορισμὸν τοῦ ἀναγκαιοῦντος μεταλλικοῦ εἰς ἐκπλήρωσιν τῶν ἐξωτερικῶν ὑποχρεώσεών της, καὶ ὅτι ἠδύνατο ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ νὰ καταστήσῃ τὴν χρηματικὴν ἡμῶν ἀγορὰν ἐπαρκῆ, ὅπως ἐν τῷ μέλλοντι παρέχῃ τὸ ἀναγκαῖον μεταλλικὸν νόμισμα πρὸς ἀπότισιν τῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους, διατὶ, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἐνίσχυε ταύτην, μὴ ποριζόμενος τὸν ἀναγκαῖον χρυσὸν ἐξ αὐτῆς, ἀφ’ ἑτέρου δὲν προέβαινε διὰ λελογισμένου οἰκονομικοῦ συστήματος, διὰ μεμετρημένης φειδοῦς εἰς τὰς δαπάνας τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπως τῳόντι ἀπολήγῃ οὗτος οὐχὶ εἰς ἰσοζύγιον, ἀλλὰ καὶ εἰς περίσσευμα, ἀφοῦ ἐπέβαλλε μάλιστα φόρους ἐπὶ φόρων, καὶ κατώρθονεν ὥστε ὁ λαὸς, χάριν τῆς ἰδέας τῆς ἐπαρκείας τῆς χώρας, χάριν τῆς τιμῆς αὐτοῦ, νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς τοιαύτας ἐπαγγελίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ; Ἀλλὰ νομίζων ὅτι τὰ δάνεια δὲν ἤθελον παύσει, ἐξηκολούθει τὴν αὐτὴν πολιτικὴν καὶ διεκήρυττε κατὰ τὴν σύναψιν ἑκάστου δανείου, ὅτι ἡ δημοσία πίστις τοῦ Κράτους εἶναι ἐν ἀνθηρᾷ καταστάσει, καὶ ἐπλανᾶτο πρὸ τῆς φαινομενικῆς ἐκείνης βελτιώσεως, ἥτις οὐδὲν ἄλλο ἦτο ἢ ὁ πρόδρομος τῆς καταπτώσεως τῆς πίστεως, ὁ πρόδρομος τῆς χρεωκοπίας. Καὶ μετ’ οὐ πολὺ, μετὰ τὰς τοιαύτας δηλώσεις, ὧν ἐμνήσθην, τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐγκατέλιπεν οὗτος τὴν ἀρχὴν, μὴ οὔσης δυνατῆς τῆς συνάψεως τοῦ δανείου ἐκείνου, ἐφ’ οὗ ἐστήριξεν ὁλόκληρον τὴν οἰκονομικήν του πολιτικήν. Ἀνῆλθε τότε ἐπὶ τὴν ἐξουσίαν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἥτις, εὑρεθεῖσα πρὸ τοῦ ἀδιεξόδου, ἐνόμισεν, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τοῦ δανείου τῆς κεφαλαιώσεως ἠδύνατο νὰ προλάβῃ τὴν παροῦσαν καταστροφήν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραμένῃ ἐκτὸς τῆς ἀρχῆς καὶ ἀμέσως ἤρξατο τὴν λυσσώδη ἐπίθεσιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, μέχρις ὅτου κατωρθώθη νὰ ἀνέλθῃ καὶ αὖθις ἐπὶ τὴν ἀρχὴν, ἵνα ἀνακηρύξῃ διὰ τοῦ νόμου τῆς 10 Δεκεμβρίου τὴν χρεωκοπίαν τοῦ Κράτους. Καὶ ἐτόλμησεν, εἰσηγούμενος κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, νὰ καταγγείλῃ καὶ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν διὰ τὸ δάνειον ἐκεῖνο ἐπὶ δολιότητι! Δὲν θέλω σήμερον νὰ ἐξετάσω καὶ πάλιν τὸ ζήτημα τοῦτο, δὲν θέλω σήμερον νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν τίς ἦτο ἐκεῖνος, ὁ δολίως προσενεχθεὶς πρὸς τοὺς πιστωτὰς ἡμῶν. Ἀλλ’ ἀνελθὼν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπὶ τὴν ἀρχὴν, ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νὰ κανονίσῃ τὰ τοῦ δημοσίου χρέους ἐπὶ ποσοστῷ τριῶν δεκατημορίων, προσωρινῷ μὲν, καθ’ ὅσον βεβαίως δὲν ἦτο προσῆκον ἄνευ συνεννοήσεως μετὰ τῶν δανειστῶν νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς ὁριστικὴν διακανόνισιν τοῦ δημοσίου χρέους, ἀλλὰ καὶ τὸ μέτρον τοῦτο, ἔστω καὶ ὑπὸ τύπον προσωρινὸν, ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων, καθὸ αὐθαίρετον, ἐπιδεινῶσαν τὴν μετὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς χώρας δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν. Ὅπως δὲ ἀποδείξῃ, ὅτι τὸ παρ’ αὐτοῦ ὁρισθὲν ποσοστὸν ἦτο τὸ ὑπὸ τῆς χώρας δυνάμενον νὰ προσφερθῇ, ὡς ἐν τῇ εἰσηγήσει αὐτοῦ κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἐπιόντος ἔτους ἀνέπτυξε, διϊσχυρίσθη ὅτι, ὡς ἐκ τῆς πείρας ἀπεδείχθη, δὲν ἠδυνάμεθα νὰ προσφέρωμεν πλείονα τῶν ποσοστῶν τῶν τριῶν δεκατημορίων, καθόσον τὰ ἀποτελέσματα τοῦ μέτρου ἐκείνου ἦσαν ἡ ὑπερτίμησις τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος, ὅπερ δὲν ἠδυνάμεθα ἢ νὰ ἀντλήσωμεν ἤδη ἐκ τῆς ἀγορᾶς. Καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνέπτυξεν ἡμῖν σήμερον νέας θεωρίας περὶ ἀνεπαρκείας τῆς χώρας καὶ περὶ τιμῆς τοῦ συναλλάγματος. Ἀπεπειράθη νὰ πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τῆς χρηματικῆς ἡμῶν ἀγορᾶς, ὥστε οὐχὶ διὰ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον διεθέσαμεν, ἀλλὰ καὶ διὰ διπλασίου ἂν κατηρχόμεθα εἰς τὴν ἀγορὰν, δὲν ἠθέλομεν δυνηθῆ ν’ ἀποκτήσωμεν πλεῖον μεταλλικὸν νόμισμα. Καὶ αἰτίαν τούτου ἀνευρίσκει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν ἐπελθοῦσαν ἀζητησίαν τῶν προϊόντων ἡμῶν, ἰδίως τῆς σταφίδος, καὶ κατὰ δεύτερον λόγον τὴν δημοσίαν πίστιν. Ἀλλ’ ἐρχόμενος ἐπίκουρος ὁ πρόεδρος τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, ὁ καὶ εἰσηγητὴς ταύτης, ἀξιότιμος ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτής, ἀνέπτυξεν ἡμῖν τὴν νέαν θεωρίαν του περὶ ἐμπορικοῦ ἀνισοζυγίου...

§101ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Εἶναι πολὺ παλαιὰ.

§102ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀληθῶς ἡ θεωρία τοῦ ἐμπορικοῦ ἀνισοζυγίου εἶναι παλαιὰ, ὡς ἠξεύρετε, καὶ καταδεδικασμένη ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης, ἀλλ’ εἶπον ὅτι εἶναι νέα σχετικῶς πρὸς τὸν κ. πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς, ὅστις ἠθέλησε διὰ τῆς νέας ταύτης, κατ’ αὐτὸν, θεωρίας νὰ πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι ἡ χώρα δὲν δύναται νὰ προσφέρῃ πλεῖον μεταλλικὸν, ἕνεκα τῆς τοιαύτης αὐτῆς ἀνεπαρκείας, προερχομένης κυρίως ἐκ τοῦ ἐμπορικοῦ ἡμῶν ἰσοζυγίου, ἐν ἀνισοῤῥοπίᾳ εὑρισκομένου. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς νὰ διαφωνήσω πρὸς τὴν θεωρίαν ταύτην οὐ μόνον θεωρητικῶς, διότι σήμερον ἡ θεωρία αὕτη, ὡς ἠξεύρετε, ἀποκλείεται ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης, ἀλλὰ πραγματικῶς, ἀντλῶν ἐπιχειρήματα ἐκ τῆς πείρας αὐτῆς, ἐκ τῶν πραγμάτων αὐτῶν, ἐκ τῆς ἱστορίας ἄλλων ἐθνῶν καὶ ἐκ τῆς ἱστορίας τοῦ ἐμπορικοῦ ἡμῶν ἰσοζυγίου. Ἂν ἦναι ἀληθὴς ἡ θεωρία, ὅτι ἡ χώρα ἐκείνη εὐπορεῖ, τῆς ὁποίας τὸ ἐξωτερικὸν ἐμπόριον εἶναι ἀνώτερον τοῦ ἐσωτερικοῦ, τότε δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς χῶραι, τῶν ὁποίων τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον εἶναι μεγαλείτερον τοῦ εἰσαγωγικοῦ, δὲν εὑρίσκονται εἰς ἐνεργητικὴν κατάστασιν, ἀλλ’ ὑφίστανται τὰς αὐτὰς ὑποτιμήσεις τοῦ ἐν ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ τραπεζικοῦ γραμματίου, ἃς καὶ ἡμεῖς. Δὲν ἀναφέρω μόνον τὴν Ἀργεντίνην, τῆς ὁποίας ἡ ὑποτίμησις τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου ἔχει αἰτίαν μᾶλλον τὴν πληθώραν αὐτοῦ, ἂν καὶ τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριόν της, ὡς γνωστόν, εἶναι πολὺ ὑπέρτερον τοῦ ἐσωτερικοῦ, ἀλλ’ ἐπικαλοῦμαι αὐτὴν τὴν Ρωσσίαν, ἥτις κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν στατιστικῶν, εἶχεν ἐξαγωγὴν μεγαλειτέραν τῆς εἰσαγωγῆς, τοιαύτην, ὥστε, ἐνῷ ἡ ἐξαγωγὴ αὐτῆς τὸ τελευταῖον ἔτος, τὸ 1893, ἀνῆλθεν εἰς 520,000,000 ῥούβλια, ἡ δὲ εἰσαγωγὴ εἰς 395,000,000 μόνον, ἤτοι εἶχε μεγάλην διαφορὰν μεταξὺ εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς, τὸ πιστωτικὸν αὐτῆς νόμισμα ἔχει ὑποτίμησιν 50%. Ἂν ἡ θεωρία τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας ἦτο ὀρθή, ἔπρεπε καὶ ἐκεῖναι αἱ χῶραι, τῶν ὁποίων ἡ ἐξαγωγὴ εἶναι μεγαλειτέρα τῆς εἰσαγωγῆς, νὰ εὑρίσκωνται ἐν οἰκονομικῇ εὐπορίᾳ, ἀλλ’ ἡ ἱστορία τῶν Κρατῶν ἀποδεικνύει τὸ ἐναντίον. Τὰ Κράτη ἐκεῖνα, ὧν ἡ εἰσαγωγὴ εἶναι μείζων τῆς ἐξαγωγῆς, ὡς ἡ Γαλλία, ἡ Ἀγγλία, ἡ Αὐστρία καὶ λοιπὰ, ἔχοντα εἰσαγωγὴν μεγαλειτέραν τῆς ἐξαγωγῆς, εὐποροῦσι. Τὸ τοιοῦτον τί ἀποδεικνύει; Ὅτι τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον εἶναι εἷς τῶν παραγόντων τῶν οἰκονομικῶν χώρας τινὸς, ἀλλ’ οὐδέποτε ὁ δεσπόζων. Πολλοὶ ἄλλοι πρέπει νὰ συντρέχωσι λόγοι πρὸς οἰκονομικὴν εὐρωστίαν χώρας τινός. Ὅπως δὲ ἀποδείξω τὸν κ. εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας, ὅτι καὶ ὡς πρὸς τὸ ἐμπορικὸν ἡμῶν ἰσοζύγιον ἔχει πεπλανημένην ἰδέαν, θὰ παραθέσω τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου τοῦ 1894 καὶ 1893 πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου τοῦ 1890 καὶ 1889.

§103ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τοῦ ἑλληνικοῦ;

§104ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τοῦ ἑλληνικοῦ βεβαίως. Κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας, ἔπρεπε τό τε εἰσαγωγικὸν καὶ ἐξαγωγικὸν ἡμῶν ἐμπόριον, ἰδίως τὸ ἐξαγωγικὸν, κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη νὰ ἦναι ἐν δυσαναλογίᾳ μεγάλῃ πρὸς τὸ εἰσαγωγικὸν, διότι τοιαύτην ἀπεφήνατο γνώμην, τὸ δὲ τῶν προηγουμένων ἐτῶν, ἐπειδὴ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας δὲν ἦτο βεβαίως τοιαύτη, οἵα σήμερον, μετὰ τὸ θλιβερὸν γεγονὸς τῆς χρεωκοπίας, τῆς δημοσίας πίστεως κλονισθείσης μὲν τότε, ἀλλὰ μὴ ἀπολεσθείσης, εἰς ὃ σημεῖον εὑρίσκεται νῦν, ἔπρεπε νὰ ἦτο ἀντιστρόφως, τὸ ἐξαγωγικὸν τουτέστι ἐμπόριον ἀνώτερον τοῦ εἰσαγωγικοῦ, Ἀλλ’ ἀκούσατε. Λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς στατιστικάς, αἵτινες κατὰ προσέγγισιν ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν ἀληθῆ εἰκόνα τῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου ἡμῶν, παρατηρῶ ὅτι τὸ 1893 ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου μέχρι 31 Ὀκτωβρίου (καθόσον τὸ τελευταίως ἐκδοθὲν φυλλάδιον τῆς στατιστικῆς τοῦ 1894 φθάνει μέχρι 1 Σεπτεμβρίου) ἡ ἐξαγωγὴ ἦτο 62,000,000, ἡ δὲ εἰσαγωγὴ 67,000,000. Ὡς παρατηρεῖτε, τὸ ἔτος 1893 ἥ τε εἰσαγωγὴ καὶ ἐξαγωγὴ κατὰ τὸ διάστημα αὐτῶν τῶν μηνῶν εἶναι ἐν ἀναλογίᾳ περίπου.

§105ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν μόνον πληροφορίαν, παρακαλῶ, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς δώσω. Ἡ ἐκτίμησις τῆς σταφίδος κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐστηρίζετο εἰς τὴν τιμὴν τῶν 160 φράγκων, ἡ τιμὴ δ’ αὕτη χρησιμεύει ὡς κανὼν καὶ βάσις εἰς τὴν παρ’ ἡμῖν στατιστικὴν ὑπηρεσίαν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ἡ τιμὴ δ’ αὕτη ἐλήφθη ὡς βάσις τῶν στατιστικῶν πινάκων καὶ κατὰ τὸ 1894, ἀλλὰ πράγματι ἡ ἀξία τῆς σταφίδος καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ κατὰ τὸ ἐνεστὼς εἶναι μόλις 60 φράγκα. Ὥστε πρέπει ἀπὸ τὴν ἀξίαν τῆς ἐξαχθείσης κατὰ τε τὸ παρελθὸν καὶ κατὰ τὸ ἐνεστὼς σταφίδος νὰ ἐκπέσητε αὐτὴν τὴν διαφοράν.

§106ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Πολὺ λάθος ἔχετε. Ὁ μέσος ὅρος τῆς σταφίδος εἶναι 180 φράγκα· διότι ἡμεῖς πωλοῦμεν 400 δραχμὰς τὴν χιλιάδα.

§107ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σταφὶς ἔχει ἀναντιῤῥήτως μέσον ὅρον τὰ 60 φράγκα κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ τὸ τρέχον ἔτος.

§108ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἀλλοίμονον, ἂν δὲν εἶχεν ἡ μία μὲ τὴν ἄλλην!

§109ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελεν εἶσθαι εὐτυχὴς ἡ Ἑλλάς, ἂν ὁ μέσος ὅρος τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος διετηρεῖτο εἰς τὰ χρυσᾶ φράγκα 160· διότι 160 φράγκα ἀναλογοῦσι, μὲ τὴν ὑπερτίμησιν τοῦ συναλλάγματος σήμερον, εἰς 300 δραχμάς. Ἐρωτῶ πάντας ὑμᾶς, πωλεῖται ἡ σταφὶς ἐν τοιαύτῃ τιμῇ;

§110ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Βεβαίως.

§111ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον ἴσως ἓν τμῆμα, ἀποτελοῦν τὸ χιλιοστημόριον τοῦ ὅλου.

§112ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Θὰ ἐξακολουθήσω τὴν τοιαύτην συγκριτικὴν κατάστασιν, καθόσον, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἡ ἰδέα τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ οὐδόλως ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἐν τοῖς δελτίοις τῆς στατιστικῆς ἀναγραφομένην διαφορὰν μεταξὺ ἐξαγωγικοῦ καὶ εἰσαγωγικοῦ ἐμπορίου. Λαμβάνων δ’ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ 1894, ἀνευρίσκω ἐπίσης διαφορὰν μεταξὺ εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς 4 μόνον ἑκατομμυρίων, τῆς μὲν ἐξαγωγῆς εἰς 73,000,000 ἀνερχομένης, τῆς δὲ εἰσαγωγῆς εἰς 77,000,000. Ὡς πρὸς δὲ τὴν σταφίδα, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτής, βραδύτερον θὰ ποιήσωμαι μνείαν σχετικῶς πρὸς τὸ ἐλαττωθὲν χρηματικὸν ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ἐν τῇ ἐκθέσει του, ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως αὐτῆς, διότι καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν στατιστικῶν δὲν ἀποδεικνύεται τοιοῦτον. Ἀλλὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας τὰ ἔτη 1889 καὶ 1890, τὰ ἔτη δηλαδὴ τῆς σχετικῆς εὐπορίας τοῦ Κράτους, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον καθ’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος ἐκεῖνο, (διότι εἰσὶ πλήρεις οἱ πίνακες τῶν ἐτῶν ἐκείνων, ὡς ἠξεύρετε,) ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1889 μέχρι 31 Δεκεμβρίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους, ἀνῆλθεν εἰς 97,000,000, τὸ δὲ εἰσαγωγικὸν εἰς 132,000,000, διαφορὰ 35,000,000. Τὸ δὲ 1890 τὸ μὲν ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον ἀνῆλθεν εἰς 95,000,000, τὸ δὲ εἰσαγωγικὸν εἰς 120,000,000. Ἄν λάβω λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν οὐχὶ τὰς στατιστικὰς ἄλλων Κρατῶν, ἀλλὰ τὰς στατιστικὰς τοῦ ἡμετέρου ἐμπορίου, παρατηρῶ, καὶ μετ’ ἐμοῦ πᾶς τις, ὅτι καὶ ἡ ἡμετέρα χώρα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρεκκλίνῃ τῆς ὀρθῆς ἀρχῆς, καθ’ ἣν οὐχὶ ἡ μείζων ἐξαγωγὴ εἶναι δεῖγμα τῆς εὐπορίας τῶν Κρατῶν, ἀλλ’ ἡ τοιαύτη εἰσαγωγὴ, ἧς ἡ ἐνιαυσία αὔξησις ἢ ἐλάττωσις ἀποδεικνύει τὴν εὐπορίαν ἢ δυσπραγίαν αὐτῆς. Καὶ ὅμως ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, ὅπως δικαιολογήσῃ τὴν ἐπελθοῦσαν μετὰ τὸν προσωρινὸν διακανονισμὸν τοῦ δημοσίου χρέους ὑπερτίμησιν τοῦ συναλλάγματος, κατέφυγεν εἰς τὴν πεπαλαιωμένην θεωρίαν, τὴν ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης καὶ τῶν πραγμάτων τέλεον καταδικασθεῖσαν, τοῦ ἐμπορικοῦ ἀνισοζυγίου, ἥτις στηρίζεται ἐπὶ τῆς παρανοήσεως τῶν θεμελιωδῶν ἐννοιῶν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Συνεπὴς εἰς τὴν ἰδέαν του ταύτην, ἐπικαλεῖται καὶ τὴν κατὰ μέγα ποσὸν ἐλάττωσιν τοῦ εἰσαχθέντος τὸ ἔτος τοῦτο μεταλλικοῦ ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος, ἰσχυριζόμενος ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν, εἰμὴ νὰ ἐπέλθῃ καὶ αὕτη ἡ ὑπερτίμησις τοῦ συναλλάγματος καθόσον εἰς τὴν χώραν εἰσήχθη μεταλλικὸν νόμισμα ἐπὶ ἔλαττον 28,000,000. Δὲν ἠκολούθησα λογιστικῶς τὰ τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος καὶ τὴν παραγωγὴν καὶ ἐξαγωγὴν αὐτῆς, ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι τὸ ἐκ τῆς σταφίδος εἰσαγόμενον μεταλλικὸν κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς τὴν χώραν σχετικῶς πρὸς τὸ κατὰ τὸ 1893 καὶ 1894 εἰσαχθὲν ἐπλεόναζεν, οἷον θέλει νὰ παραστήσῃ ὁ κ. πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ ὁ λόγος εἶναι, ὅτι ἠλαττώθησαν μὲν αἱ τιμαί, ἀλλὰ κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη ἡ παραγωγὴ ἦτο μείζων. Κατ’ ἐμὴν γνώμην, καὶ κατὰ τὴν γνώμην πολλῶν, μὴ μελετησάντων ἴσως κατὰ βάθος, ὡς διϊσχυρίζεται ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε μελετησάντων κατὰ τὸ ἐνὸν τὰ αἴτια τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ πιστωτικοῦ ἡμῶν νομίσματος, αἰτία ταύτης δὲν εἶναι οὔτε τὸ ἐμπορικὸν ἀνισοζύγιον, οὔτε ἡ ἀζητησία καὶ ἡ ὑποτίμησις τῶν προϊόντων ἡμῶν. Βεβαίως ἡ ἀζητησία καὶ ἡ ὑποτίμησις τῶν προϊόντων χώρας τινὸς ἐπιδρᾷ ἐπὶ τὴν οἰκονομικὴν αὐτῆς εὐρωστίαν, καὶ συντελεῖ εἰς τὴν ἀνισοῤῥοπίαν τοῦ εἰσαγωγικοῦ καὶ ἐξαγωγικοῦ αὐτῆς ἐμπορίου, εἰς τὴν μὴ πλήρωσιν ἁπασῶν τῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας, ἢ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν μέσων πρὸς ἀπόκτησιν αὐτῶν, ἀλλὰ βάσις τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ πιστωτικοῦ νομίσματος ἐν πάσῃ χώρᾳ εἶναι, κατ’ ἐμὲ, ἡ δημοσία πίστις, τὰ δημόσια αὐτῆς οἰκονομικά. Πῶς θέλετε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ τοιαύτη ὑποτίμησις τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου μετὰ τὴν τοιαύτην κατάστασιν τὴν οἰκονομικὴν, εἰς ἣν περιῆλθε τὸ Κράτος; Πῶς θέλετε σήμερον, οὐχὶ 8,000,000, ὧν εἶχεν ἀνάγκην τὸ Κράτος πρὸ τὸ παρόν, μεταλλικοῦ, ἀλλὰ καὶ 5,000,000 ἂν εἶχεν ἀνάγκην, τοιαύτη νὰ μὴ ἦναι ἡ τιμὴ τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου; Τὰ λεγόμενα, ὅτι ἡ μεγάλη ζήτησις συναλλάγματος παρὰ τοῦ ἐμπορίου, ἡ ὑποτίμησις τῶν τιμῶν τῶν προϊόντων ἡμῶν, ἡ ἀζητησία αὐτῶν, εἶναι τὰ αἴτια τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ πιστωτικοῦ νομίσματος, εἰσὶ πρόφασις πρὸς δικαιολόγησιν τῆς σημερινῆς οἰκτρᾶς οἰκονομικῆς καταστάσεως, τῆς σημερινῆς οἰκτρᾶς δημοσίας πίστεως. Ἀλλ’ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας καὶ ἐν μέρει καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐξακολουθοῦσιν εἰσέτι πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἰδέας των ὅτι οὐχὶ ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις, ἀλλ’ ἄλλα εἶναι κυρίως τὰ αἴτια τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου, νὰ ἐπικαλῶνται καὶ τὴν ὑπὲρ τὸ μέτρον τῶν συναλλακτικῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας ποσότητα αὐτοῦ· ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον πολλάκις ἐξητάσθη ἐνταῦθα, ἀναπτυχθὲν ἰδίως παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ἀποδείξαντος ὅτι τὸ κυκλοφοροῦν παρ’ ἡμῖν πιστωτικὸν νόμισμα ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀτόμων τοῦ Κράτους δὲν εἶναι ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὴν ἐν ἄλλοις Κράτεσιν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι ἐν πληθώρᾳ· ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ὀρθῆς ταύτης παρατηρήσεως, ἂν παρ’ ἡμῖν τὸ ἀναγκαστικῶς κυκλοφοροῦν γραμμάτιον ἦτο ἐν πλεονασμῷ, ἔπρεπεν ἡ ὑποτίμησις αὐτοῦ νὰ ἦτο μεγαλειτέρα, ὅσῳ δὲ περιωρίζετο τὸ ποσὸν αὐτοῦ, ἡ ὑποτίμησις μικροτέρα. Ἀλλ’ ἐξετάζοντες τὸ ποσὸν τῶν ἀναγκαστικῶς κυκλοφορούντων γραμματίων, βλέπομεν ὅτι τῷ 1893 ἔχομεν μέσον ὅρον ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας 125,000,000, μέσον δὲ ὅρον ὑποτιμήσεως τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου 1,65%· τῷ 1894, ἤτοι μετὰ ἓν ἔτος, ἔχομεν μέσον ὅρον κυκλοφορίας 120,000,000, κατὰ 5,000,000 ὀλιγώτερον, καὶ μέσον ὅρον ὑποτιμήσεως 1,80%, ἐνῷ τῷ 1891, ὁπότε δὲν εἶχεν ἐπέλθη τὸ γεγονὸς τῆς χρεωκοπίας, πάντως ὅμως ἐκλονίζετο ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις, εἴχομεν μέσον ὅρον κυκλοφορίας 125,000,000, καὶ μέσον ὅρον ὑποτιμήσεως 1,30%. Ἡ διαφορὰ ὅθεν τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου δὲν ἐξηγεῖται οὐδὲ ἀπὸ τὴν πληθώραν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐκ τῆς πίστεως τοῦ Κράτους. Καὶ ἀπόδειξις τούτου ἡ σημερινὴ ποσότης τῶν ἀναγκαστικῶς κυκλοφορούντων γραμματίων ἡμῶν, ἥτις ποσότης εἰ καὶ ἐμειώθη κατὰ 8,000,000, ὡς καὶ αὐτὸς ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἰσχυρίζεται, ἐν τούτοις, ὡς καὶ ὁ ἴδιος ἀνομολογεῖ, παρὰ τὴν θεωρίαν του ταύτην, ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἀναγκαστικῶς κυκλοφοροῦντος ποσοῦ γραμματίων εἰς 8,000,000 οὐδεμίαν ἤσκησεν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς νομισματικῆς ἡμῶν ἀνωμαλίας. Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαύτην ἰδέαν ἔχει περὶ τῆς πληθώρας τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου καὶ ἐνῷ οὐδεμίαν ἤσκησεν ἐπιῤῥοὴν ἡ ἐλάττωσις αὐτοῦ, ὀλίγον ἀπωτέρω ἐν τῇ ἐκθέσει του ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, δικαιολογῶν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἥτις μεταξὺ τῶν ἄλλων αὑτῆς μέτρων θέλει μεριμνήσει, κατ’ αὐτὸν, καὶ περὶ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, λέγει ὅτι ἡ ἐκ τῆς κυκλοφορίας ἄρσις τοῦ ποσοῦ, ἔστω καὶ τῶν 8,000,000, θέλει συμβάλλει εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου. Ἰδοὺ ἐπὶ λέξει τί λέγει ὁ κ. εἰσηγητὴς (ἀναγινώσκει): «Καθ’ ἃς ἔλαβεν ἡ ἐπιτροπὴ πληροφορίας, τὸ ποσὸν τῆς καταθέσεως ταύτης ὑπερέβη νῦν τὰ 8,000,000, ἐλπίζεται δὲ καὶ ἡ προσεχὴς αὐτοῦ αὔξησις μέχρι δέκα καὶ ἐπέκεινα ἑκατομμυρίων. Ἡ ἐκ τῆς κυκλοφορίας ἄρσις τοσούτου ποσοῦ θέλει βεβαίως συμβάλλει εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου...» Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ἐλάττωσις αὕτη τῶν 8,000,000, καὶ εἰς 10 ἐὰν αὐξηθῇ καὶ εἰς 15 ἑκατομμύρια, ὑπὸ τὸ σημερινὸν σύστημα τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, καθ’ ὃ σήμερον μὲν ἐπιστρέφει τὸ Κράτος εἰς τὴν Τράπεζαν ποσόν τι γραμματίων, αὔριον δὲ εἰς πρώτην περίστασιν ἀναλαμβάνει αὐτὸ, ἡ οὕτως εἰπεῖν τοιαύτη παλίῤῥοια καὶ ἄμπωτις τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας οὐδεμίαν δύναται νὰ ἀσκήσῃ ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ τραπεζογραμματίου. Τότε μόνον θὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοὴν τὸ τοιοῦτον μέτρον, ὁπόταν ὁριστικῶς διὰ νόμου περιορίζηται κατ’ ἔτος ἡ κυκλοφορία τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου, ὁρισθῇ μάλιστα καὶ ὁ πόρος τοῦ Κράτους, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἀποδίδωται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὸ μειούμενον αὐτὸ ποσὸν τῶν γραμματίων, καθόσον ἓν τῶν αἰτίων τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου εἶναι καὶ ἡ πεποίθησις τῆς χώρας, ὅτι δὲν θέλει ἀρθῆ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Ὁπόταν ἡ χώρα σχηματίσῃ πεποίθησιν περὶ τῆς ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἥτις πεποίθησις θὰ σχηματισθῇ εἰς αὐτὴν καὶ ἐκ τοῦ μέτρου τούτου, ἰδίᾳ ἐκ τῆς βελτιώσεως τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως, τότε νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι βαθμηδὸν θὰ ἐπέλθῃ καὶ ἡ ἀνατίμησις τοῦ τραπεζικοῦ ἡμῶν γραμματίου. Ὤφειλον νὰ ἀναπτύξω τὰς τοιαύτας γνώμας μου σχετικῶς πρὸς τὴν θεωρίαν τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας, ὅστις κυρίως ἀπέδωκε τὴν ὑποτίμησιν τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου εἰς τὸ ἀνισόῤῥοπον τοῦ ἐμπορικοῦ ἡμῶν ἰσοζυγίου καὶ εἰς τὴν πληθώραν τῶν τραπεζικῶν γραμματίων, κατὰ δεύτερον δὲ λόγον καὶ κατ’ ἐλάχιστον ἀναγνωρίζει ὡς αἰτίαν ταύτης τὴν δημοσίαν ἡμῶν πίστιν καὶ τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ συμβιβασμοῦ, ἅτινά εἰσι τὰ πρωτεύοντα. Ὡρίσθησαν λοιπὸν, Κύριοι, τὰ τρία δεκατημόρια ὡς προσωρινὸν ποσοστὸν τῆς μετὰ τῶν πιστωτῶν ἡμῶν καταρτισθησομένης συμφωνίας, καὶ τὸ ποσοστὸν τοῦτο ἐθεωρήθη καὶ ὡς ὑπέρτερον τῶν δυνάμεων τῆς χώρας, κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ ποσοστὸν τοῦτο ἦναι ὑπέρτερον τῶν δυνάμεων τῆς χώρας, ἀνατρέπον τὴν λειτουργίαν, ὡς διϊσχυρίζεται, τῆς χρηματικῆς ἡμῶν ἀγορᾶς καὶ ἐπιφέρον βλάβην εἰς τὰς συναλλαγὰς τῆς χώρας, διατὶ τότε, παρὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν δυνάμεων τῆς χώρας, νὰ προσφερθῇ τοῖς πιστωταῖς ἡμῶν τὸ τοιοῦτον ποσόν; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀνακοινῶν ἡμῖν τὰ τοῦ συμβιβασμοῦ, ἠθέλησε ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι αἱ μετὰ τῶν πιστωτῶν διαπραγματεύσεις ἀπέληξαν εἰς ἀποτέλεσμα καὶ ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ συμβιβασμοῦ, ἤτοι τῆς συνεννοήσεως ἡμῶν μετὰ τῶν πιστωτῶν, ἔσται κατ’ ἐλάχιστον διάφορον τῶν τριῶν δεκατημορίων. Δὲν θέλω ἐξετάσει λεπτομερῶς τὰ τῶν διαπραγματεύσεων τοῦ συμβιβασμοῦ, ὡς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεκοίνωσεν ἡμῖν ταύτας· ἐκεῖνο ὅμως, ὅπερ μοὶ προὐξένησεν ἐντύπωσιν, ἦτο, ὅτι παρεδέχθη 32% καὶ προϊοῦσαν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τούτου κατὰ παγίαν κλίμακα εἰς χρεωλύσιον, μὴ θέλων, καὶ ὀρθῶς, νὰ δεχθῇ τὴν ἀναλόγως τῶν προσόδων τῆς χώρας ἐξ ἡμισείας ἐπαύξησιν τῆς μετοχῆς τῶν πιστωτῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὰς παραστάσεις τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐπιτροπειῶν, ὅτι προτείνει ἐνιαύσιον αὔξησιν χρεωλυσίου, ἀφοῦ ἡ χώρα δὲν εἶναι ἐπαρκὴς νὰ προσφέρῃ τόκον πέραν τοῦ 32% εἰς χρυσὸν, ἀπήντησεν ὅτι τὸ ἄνω τῶν τριῶν δεκατημορίων, τὸ παρεχόμενον εἰς χρεωλύσιον, ἤθελε προσπορίζεσθαι τὸ Κράτος ἐξ ἐκτάκτων πόρων. Ἰδοὺ καὶ αὖθις θὰ ἀνέβλυζεν ἡ πηγὴ τῶν δανείων, ἀπὸ τῆς ὁποίας, καίτοι καταδικασθείσης ὑπὸ τοῦ ἰδίου κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡς μιᾶς τῶν αἰτιῶν, τῆς μόνης κατ’ ἐμὴν γνώμην, τῆς παρούσης οἰκονομικῆς καταστάσεως, δὲν δύναται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἀπομακρυνθῇ, ν’ ἀπομάθῃ τὴν συνήθη αὐτοῦ οἰκονομικὴν πολιτείαν. Τὸ δὲ παράδοξον, ὅτι καὶ ὡς πρὸς τὸ μέτρον του τοῦτο πίπτει εἰς ἀντίφασιν, συνήθη ἄλλως τε αὐτῷ, καθόσον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἄλλοτε, γενομένου λόγου περὶ χρεωλυτικῶν δανείων, ἐξηγείρετο ἀπηνῶς κατ’ αὐτῶν, λέγων (ἀναγινώσκει): «Τὰ Κράτη ἐκεῖνα διακρίνονται ἐν τῇ πίστει αὐτῶν, τῶν ὁποίων τὰ δάνεια γίνονται εἰς πάγια, ὄχι εἰς χρεωλυτικὰ, καθόσον εἶναι ἀσύμφορον εἰς τὸ Κράτος διὰ τῆς μιᾶς χειρὸς νὰ λαμβάνωμεν, ἐνῷ διὰ τῆς ἑτέρας νὰ δίδωμεν, ἐκτὸς δὲ τούτου καὶ πόσαι ἄλλαι δαπάναι παρέπονται κατὰ τὴν σύναψιν νέων δανείων;» Καὶ ἐνῷ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε τοιαύτας τότε ἰδέας περὶ χρεωλυτικῶν δανείων, ἤδη μεταβάλλων γνώμην ἐννοεῖ νὰ προβῇ εἰς συμβιβασμὸν, χορηγῶν τὸ ἄνω τῶν 32% εἰς χρεωλύσιον, ἀποκτώμενον δι’ ἑτέρων δανείων. Σχετικῶς πρὸς τὰ τοῦ συμβιβασμοῦ, παρέστησεν ἡμῖν, ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις ἀπέληξαν εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα, γενομένης συμφωνίας μετὰ τῶν πιστωτῶν, ἀλλ’ ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν κομιτάτων δὲν ἔμειναν συνεπεῖς εἰς τὰ μετ’ αὐτοῦ συμπεφωνημένα, παραβάντες τὰς ὑποχρεώσεις των. Καὶ ἂν τοῦτο ἀληθές, τίς πταίει, εἰμὴ ἡ ἀδεξιότης αὐτοῦ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ; Ὅτε παρέστησαν αὐτῷ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπιτροπειῶν, μεθ’ ὧν ἤρξατο τῶν διαπραγματεύσεων, διατὶ δὲν ἀπῄτησε τὴν κατάθεσιν τῶν τίτλων αὐτῶν; διατὶ ἐδέχθη αὐτοὺς ἡμιεπισήμως καὶ οὐχὶ ἐπισήμως; Διατὶ δὲν ἐτηρήθησαν πρακτικὰ κατὰ τὸ στάδιον τῶν διαπραγματεύσεων; διατὶ δὲν ἐχρονολογήθη ἡ μετ’ ἐκείνων συμφωνία; Ταῦτα πάντα δὲν ἔπραξεν οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μὴ ἔχων πεποίθησιν εἰς αὐτὸν, τὸ μὲν ἓν οὓς εἶχεν εἰς τοὺς πιστωτὰς, τὸ δὲ ἕτερον εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην, θέλων νὰ καθοδηγήσῃ καὶ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην τὴν γνώμην καὶ ἀπόφασίν του οὐχὶ ἐκ τῆς κοινῆς συνειδήσεως, ἀλλ’ ἐκ τῆς κοινῆς γνώμης, ῥυμουλκούμενος ἀπό τινος, ὡς καὶ κατὰ τὴν σύναψιν τοῦ πολυθρυλήτου ἐκείνου δανείου, ἐκ τῆς ἀποτυχίας τοῦ ὁποίου ἐτρέπετο εἰς φυγὴν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς, διϊσχυριζόμενος ὅτι δάνειον ὑφίστατο, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐξηγέρθη ἡ δημοσία γνώμη ἐναντίον του, δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπογράψῃ αὐτὸς τὸ δάνειον ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ ἐλέγχου, ἀλλ’ ἥρμοζεν ἡ τοιαύτη ὑπογραφὴ εἰς τοὺς διαδόχους του. Τοιαύτας φαίνεται ἰδέας ἔχει περὶ τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ πρὸς τὴν πατρίδα καθήκοντος ὁ κ. Πρωθυπουργός. Μεθ’ ὅλας ὅμως τὰς ἐπαγγελίας του, δυστυχῶς συμβιβασμὸς δὲν ἐπετεύχθη, διότι βεβαίως, ἐὰν ἐπετυγχάνετο, θὰ ὑπεβάλλετο ἡ περὶ τούτου σύμβασις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θ’ ἀνεγράφετο ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὸ ὁριζόμενον ποσοστόν. Καὶ ἐν τούτοις ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας διατείνεται, ὅτι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπομακρυνθῶμεν τοῦ ποσοστοῦ αὐτοῦ, διότι περὶ αὐτὸ θὰ πραγματοποιηθῇ ὁ συμβιβασμός. Πρὸ τοῦ ἀδήλου ἡ τοιαύτη γνώμη εἶναι ἕωλος. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἐπιόντος ἔτους, παρέβαλεν αὐτὸν πρὸς τὸν προσωρινὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1893 καὶ πρὸς τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους κατὰ τοὺς τελευταίους δέκα μῆνας. Ἐκ τῆς ἀντιπαραβολῆς ταύτης τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς προσωρινῆς καταστάσεως τοῦ 1894 καὶ τῆς χρήσεως 1893, παρατηροῦμεν, ὅτι κατὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς προσωρινῆς καταστάσεως τοῦ 1894 αἱ μὲν εἰσπράξεις ἀνῆλθον εἰς 67,000,000, αἱ δὲ δαπάναι εἰς 45,000,000, ἑπομένως προέκυψε πλεόνασμα, ὡς ἀναγράφει ἐν τῇ ἐκθέσει του ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, 22,046,473. Ἐν πρώτοις τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἐπιόντος ἔτους δὲν δύναταί τις ἀσφαλῶς νὰ στηρίξῃ ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων δέκα μόνον μηνῶν, καθόσον ὑπολείπονται δώδεκα ἔτι μῆνες πρὸς συμπλήρωσιν τῆς χρήσεως· κυρίως πρέπει νὰ στηρίξῃ αὐτὸν ἐπὶ τὸν προσωρινὸν ἀπολογισμὸν τοῦ προπαρελθόντος ἔτους. Ἀλλ’ ἐξετάζων αὐτὸν καὶ πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῶν δέκα τούτων μηνῶν...

§113ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι ποίας ἐποχῆς;

§114ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Πρὸς τοὺς δέκα πρώτους μῆνας τοῦ 1894, παραβαλλομένους πρὸς τὸν ὑποβληθέντα προϋπολογισμόν. Κατὰ τοὺς δέκα λοιπὸν πρώτους μῆνας τοῦ 1894 ἀναγράφονται εἰσπράξεις, ὡς προεῖπον, 67,000,000, δαπάναι δὲ 45,000,000, παραβάλλων δὲ τὰς εἰσπράξεις ταύτας ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας πρὸς τὰς εἰσπράξεις τῶν ἀντιστοίχων δέκα μηνῶν τοῦ 1893, ἀνερχομένας εἰς 59,605,294, τὰς δὲ πληρωμὰς εἰς 44,238,306, καὶ ἀποληγούσας εἰς πλεόνασμα 15,366,988, ἀνευρίσκει ἐπὶ πλέον διαφορὰν τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1894 ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1893 ἐκ δρ. 7,468,453. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι αἱ δαπάναι τοῦ 1894 κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ τῶν δέκα μηνῶν δὲν ἀνεγράφησαν ἐπακριβῶς, καθότι, ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ τῶν 45,000,000, ἔπρεπε νὰ προστεθῶσιν εἰσέτι καὶ ἐκκρεμεῖς πληρωμαὶ, στηριζόμεναι εἰς ἐντάλματα, 3,556,844, συνάμα δὲ εἰς τὸ ποσὸν τῶν εἰσπράξεων περιλαμβάνεται καὶ ποσὸν ὅλως ἔκτακτον καὶ ἀπρόβλεπτον. Καὶ τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι, ἐνῷ τὸ ἀπρόβλεπτον αὐτὸ ἔσοδον κατὰ τὸ 1894 εἶχεν ἀναγραφῆ εἰς 345,000, παρὰ προσδοκίαν εἰσεπράχθησαν τὸν Ὀκτώβριον 1894 δρ. 4,210,494, ὅπερ ποσὸν δὲν θ’ ἀγνοεῖτε ὅτι εἶναι τὸ ἐκ τῆς ἐγγυήσεως τῆς ἐκπτώτου ἑταιρίας πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης. Προσθέτοντες ὅθεν αὐτὸ τὸ ἔκτακτον ποσὸν, τὸ ὅλως ἀπρόβλεπτον, εἰς τὰς δαπάνας τῶν 3,556,844, ἀντὶ νὰ ἔχωμεν ἐπὶ πλέον διαφορὰν μεταξὺ τῶν εἰσπράξεων τῶν δέκα μηνῶν τοῦ 1894 πρὸς τὰς τοῦ 1893, ἔχομεν τοὐναντίον ἐπὶ ἔλαττον τοιαύτην. Παραβάλλοντες δὲ τὸν προϋπολογισμὸν πρὸς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1893, παρατηροῦμεν, ὅτι τὰ μὲν ἔσοδα τοῦ 1893 ἀνῆλθον εἰς δραχμὰς 96,000,000, τὰ δὲ ἔξοδα εἰς δρ. 92,000,000. Προκύπτει ἑπομένως περίσσευμα, ὡς ἀναγράφεται ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς, 4,548,000. Ἀλλὰ τὸ περίσσευμα τοῦτο εἶναι προϊὸν φοβερᾶς ὁμολογουμένως εἰς τὸ Κράτος καταστάσεως ἐκ τῆς ἀποκοπῆς τοῦ δημοσίου χρέους κατὰ 70%. Ἀλλὰ καὶ μὲ ὅλην αὐτὴν τὴν ἀποκοπὴν τοῦ 70% τὸ περίσσευμα αὐτὸ ἐξατμίζεται, συμψηφιζόμενον πρὸς ἔκτακτα ἔσοδα ἢ μὴ ὑφιστάμενα πλέον ἢ μὴ προσδοκώμενα, ἀναγραφόμενα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893, καθόσον μεταξὺ τῶν ἐσόδων τοῦ 1893 περιλαμβάνονται δραχ. 2,030,424 ἐξ ὑπερτιμήσεως καὶ νομισματικῆς διαφορᾶς μεταλλικοῦ καὶ συναλλάγματος, 1,500,000 προερχόμενον ἐκ νομισματοποιΐας, ἀλλὰ καὶ 1,200,000 περίπου ὑπὲρ τὸ προϋπολογισθὲν ἔσοδον ἐξ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ 400,000 ἐπὶ πλέον εἰσπραχθεῖσαι ἐκ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος. Συμψηφίζοντες τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 4,548,608, τὸ ἐξ ἐκτάκτων πόρων καὶ ἄλλων μὴ προσδοκωμένων ἐν προσεχεῖ μέλλοντι, πρὸς τὸ δαπανηθὲν εἰς ἔκτακτα ἔξοδα πρὸς συντήρησιν τῶν δημοσίων ἔργων κατὰ τὸ ἔτος 1893, ἔχομεν τὸ παρὰ τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς ἀναγραφόμενον περίσσευμα μεταξὺ ἐσόδων τακτικῶν καὶ ἐξόδων τοιούτων εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, πρώτην ἤδη φορὰν παρουσιαζόμενον. Πλὴν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο προέκυψε, καθόσον ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους κατ’ αὐτὸ τὸ ἔτος ἀπῄτησε μόνον 25,931,680 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἀπέναντι τοῦ ἀναγκαιοῦντος ποσοῦ εἰς ἀπότισιν τῶν τοκοχρεωλύτρων πρὸ τοῦ νόμου τῆς 10 Δεκεμβρίου ἐκ δραχ. 35,468,596, ἐξ ὧν τὰ 30,939,761 εἰς χρυσόν. Ἑπομένως καὶ ἂν παραδεχθῶμεν ὅτι οἱ μέχρι τοῦ ἔτους 1893 προϋπολογισμοὶ ἀπέληγον εἰς περίσσευμα, ὅπερ ὅμως διαψεύδεται ὑπὸ τῶν δημοσιευθέντων μέχρι τοῦδε ἀπολογισμῶν, ἀποληγόντων τακτικῶς εἰς ἐλλείμματα, βλέπομεν ὅτι, καὶ ἂν ἡ καταβολὴ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους ἀνεγράφετο εἰς τὸ νομίμως κυκλοφοροῦν παρ’ ἡμῖν νόμισμα, θὰ ἀπέβαινεν ἀδύνατος ἡ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια καταβολὴ τοῦ ἐπαρκοῦς ποσοῦ πρὸς κάλυψιν τῶν τακτικῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους. Καὶ οὕτω προκύπτει ἔλλειμμα σταθερὸν τῶν πρὸ τοῦ 1893 προϋπολογισμῶν ἐκ δραχμῶν 5,000,000 κατ’ ἐλάχιστον, καὶ ἂν ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους ἐγίνετο εἰς τραπεζογραμμάτια. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ἐλλείμματος τούτου, δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ νομισματικὴ διαφορὰ τῶν εἰς χρυσὸν ἐξόδων, ἣν ὑπολογίζοντες κατὰ μέσον ὅρον πρὸς 1,40 ἐπὶ τῷ μέσῳ ὄρῳ τῶν τελευταίων ἐτῶν, ἔχομεν ἔλλειμμα δραχ. 15,000,000 περίπου, ἀνερχομένων τῶν εἰς χρυσὸν ἐξόδων μετὰ τῶν καταβαλλομένων παρὰ τοῦ Δημοσίου διὰ προμηθείας εἰς 38,000,000 περίπου. Ἀλλ’ εἰς τὸ σταθερὸν αὐτὸ ἔλλειμμα, τὸ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, μεταξὺ τακτικῶν ἐσόδων καὶ τακτικῶν ἐξόδων καὶ τὸ ἐκ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς προσθέτοντες καὶ τὰ ἐλλείμματα τὰ προκύπτοντα ἐκ τῶν δαπανῶν τῆς κατασκευῆς τῶν δημοσίων ἔργων, ὑπὲρ ὧν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συνῆπτε ἑκάστοτε δάνεια, ἀλλ’ ὧν τὸ πλεῖστον ἐχρησιμοποιεῖτο εἰς ἀπότισιν τῶν ἐνιαυσίων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους εἰς χρυσὸν, ἐφθάσαμεν πρὸ τοιούτου ὀγκώδους ἐλλείμματος ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς ἡμῶν, ὥστε ἐπῆλθε πλήρης ἡ σύῤῥαξις. Τοιαύτη ἐπισώρευσις ἐλλειμμάτων, μετὰ τοιαύτην φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν, μετὰ σύναψιν τοσούτων δανείων, δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ ἀπολήξῃ εἰς τὴν καταστροφὴν τῆς δημοσίας πίστεως, εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς χώρας, εἰς ἣν ἄβουλος δεκαετὴς οἰκονομικὴ πολιτικὴ ὤθησεν αὐτήν.

§115ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τώρα νομίζω καλὸν νὰ ἀναβάλωμεν.

§116ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν ἐκουράσθην.

§117ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ διακόψητε ἐπὶ 10 λεπτά.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Χατζῖσκε, θέλετε νὰ διακόψητε;

§119ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι κεκμηκώς. Ἐὰν ἐπιθυμῆτε σεῖς νὰ διακόψωμεν, εὐχαρίστως.

§120ΤΣΕΡΤΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Μιλτ. Ὀριγώνη, Ν. Καλογεροπούλου καὶ Σπ. Α. Κουμουνδούρου).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 110. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ.

§123ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἰσερχόμενος ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὃν ἐνώπιόν σας ἔχετε, μὲ ὅλην τὴν ἀναγραφὴν τοῦ περισσεύματος ἐξ ἑνὸς καὶ πλέον ἑκατομμυρίου, ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδειχθῇ ἐπαρκὴς, καθόσον ἡ ἀναγραφομένη καὶ μόνη δαπάνη ἐκ τῆς ἐπικαταλλαγῆς εἶναι μακρὰν τῆς ἀληθείας. Ἐν αὐτῷ ἀναγράφεται διαφορὰ συναλλάγματος πρὸς 1,75, οἵα ἦτο ὁπότε συνετάσσετο ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ὑπεβάλλετο εἰς τὴν Βουλὴν, ἀφ’ ἧς δὲ ὑπεβλήθη μέχρι σήμερον τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον ὑπετιμήθη κατὰ 15 μονάδας, ἑπομένως ἡ διαφορὰ συναλλάγματος καὶ μέχρι σήμερον ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναγκαιοῦντος διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους ἀνέρχεται εἰς ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς διαφορᾶς ταύτης τοῦ συναλλάγματος, δέον νὰ προστεθῇ καὶ ἡ ἐκ τῶν προμηθειῶν τοῦ Δημοσίου, οὐδεμία δὲ πρόνοια λαμβάνεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ περὶ τῶν ἔργων ἐκείνων, ἅτινα ἐπιβάλλεται εἰς τὴν χώραν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως περατώσῃ, ἰδίως δὲ περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Λαρίσσης. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ταχέως θὰ ὑποβάλῃ σχέδιον συμβάσεως πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου τούτου, ἀλλὰ ἐν ᾗ περιπτώσει καὶ αἱ διαπραγματεύσεις αὗται τῆς Κυβερνήσεως ἤθελον ἐπιστεφθῆ ὑπὸ ἐπιτυχίας καὶ ἐκδοθῆ τὸ ἔργον εἰς ἐργολαβίαν, ἔδει νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἀναγκαιοῦντος διὰ τὸ ἔργον αὐτὸ δανείου. Ἐκτὸς τῶν δύο τούτων οὐσιωδῶν λόγων, νομίζω ὅτι πνεῦμα αἰσιοδοξίας ἐπικρατεῖ εἰς τὰς προβλέψεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκ τῶν φόρων εἰσπράξεις. Δὲν σκοπῶ νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερῆ ἐξέτασιν ἑκάστου τῶν κεφαλαίων τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων, ἀλλὰ διὰ γενικῶν γραμμῶν θὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι αἱ προβλέψεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἐπακριβεῖς. Καὶ πρῶτον ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων παρατηρῶ, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον προϋπολογίζεται ὡς εἰσπρακτέον, θέλει καθυστερήσει κατὰ ἓν τοὐλάχιστον ἑκατομμύριον. Ἡ ἐπελθοῦσα μετὰ τὴν κήρυξιν τῆς χρεωκοπίας κατάστασις, ἰδίως δὲ μετὰ τὴν μέχρι τῆς σήμερον ἀποτυχίαν τῶν διαπραγματεύσεων τοῦ συμβιβασμοῦ, ἧς ἀντίκτυπος εἶναι ἡ σημερινὴ ὑποτίμησις τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου, θέλει ἐπιδράσει ἐπὶ τῶν ἀμέσων φόρων, ἔτι δὲ μᾶλλον ἐπὶ τῶν ἐμμέσων. Καὶ δὴ ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τὸ ἀναγραφόμενον ὡς εἰσπρακτέον ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐκ 2,230,000 δρ. θὰ ἐπέλθῃ καθυστέρησις, ἐπίσης ἐκ τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἐκ δὲ τοῦ ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς Ἑπτανήσου δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ προϋπολογισθὲν ἔσοδον νὰ μὴ καθυστερήσῃ, καθόσον, ὡς εἶναι γνωστὸν, ὁ φόρος οὗτος πληρόνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τρεχούσης τιμῆς. Ἐπίσης ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν, εἰ καὶ παρεστάθη ὑπό τινος μέλους τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, ὅτι δὲν συμπεριελήφθησαν εἰς τὸν κατάλογον τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ αἱ νέαι οἰκοδομαὶ, ἐν τούτοις δὲν δύναταί τις νὰ παραδεχθῇ, ὅτι θέλει εἰσπραχθῇ τὸ ἀναγραφόμενον ποσὸν, καθόσον, ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας, ἕνεκα τῆς ἐπελθούσης οἰκονομικῆς καταστάσεως τὰ μισθώματα τῶν οἰκιῶν κατέπεσαν μεγάλως, ἡ αὐτὴ δὲ μείωσις τῶν ἐσόδων θὰ παρατηρηθῇ ἐπὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζῴων καὶ ἐπὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, εἰς τὴν λεπτομερῆ ἐξέτασιν τῶν ὁποίων δὲν εἰσέρχομαι, ἵνα μὴ ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλήν. Ἐπὶ τῶν φόρων καταναλώσεως, ἰδίως ἐπὶ τῶν τελωνειακῶν δασμῶν τῆς εἰσαγωγῆς, παρατηρῶ ὅτι δὲν πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ μέχρι τοῦδε εἰσπραχθέντα καὶ τὴν προϊοῦσαν αὔξησιν τῶν τελῶν τῆς εἰσαγωγῆς διὰ τὸ ἐπελευσόμενον ἔτος. Ἀληθῶς, ὅτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἀνέγραψε ποσὸν πολὺ κατώτερον τοῦ εἰσπραχθέντος κατὰ τὸ 1893, διότι εἶχεν ἐπέλθη μείωσις ἀπότομος τῶν ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τελῶν κατὰ τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν, καὶ ἐνῷ τὸ 1893 εἰσεπράχθη ἐκ τελῶν εἰσαγωγῆς ποσὸν 22,303,838, εἶχον ἀναγραφῆ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ παρελθόντος ἔτους 18,000,000 μόνον, ἀλλ’ ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε εἰσπράξεων ηὔξησε κατὰ πολὺ τὸ ἄνω ποσὸν, ὑπολογιζόμενον ὅτι θ’ ἀνέλθῃ μέχρις 25,000,000. Βεβαίως, μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν ἐλάττωσιν κατὰ τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν τοῦ 1893, ἑπόμενον ἦτο κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ παρελθόντος ἔτους νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις, καὶ εἰς τὴν ἐκτίμησίν του αὐτὴν ἔσφαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὑποτιμήσας τοὺς τελωνειακοὺς δασμοὺς μεγάλως, καθόσον ἡ εἰσαγωγὴ, ὁπόταν κατὰ περίοδον ἐλαττωθῇ, δὲν δύναται εἰμὴ μετὰ πάροδον χρόνου νὰ αὐξηθῇ, ἐπερχομένης τῆς ἐξ ἐκείνης ἀντιδιαστολῆς. Καὶ ὁ λόγος τῆς μειώσεως τῆς εἰσαγωγῆς ἰδίᾳ κατὰ τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν τοῦ 1893 εἶναι γνωστὸς καὶ προφανὴς εἰς πάντας. Μετὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς χώρας, μετὰ τὸ θλιβερὸν ἐκεῖνο γεγονὸς, ἐπῆλθεν ἡ ἀποθάῤῥυνσις καὶ ὁ φόβος εἰς τὸν τόπον· τὸ ἐμπόριον δὲν ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς τὴν εἰσαγωγὴν πολλῶν ἐμπορευμάτων, δειλιῶν πρὸ τῆς παρουσιασθείσης οἰκονομικῆς καταστάσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ ἐλπὶς, ἥτις ἐγεννήθη, ἅμα τῇ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ διακανονίσει τοῦ χρέους ἐπὶ 30%, περὶ τῆς ἐπιτελέσεως τοῦ συμβιβασμοῦ, δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ ἀναθαῤῥήσῃ τὸ ἐμπόριον καὶ οὕτως αὐξήσῃ ἡ εἰσαγωγή. Ἀλλ’ ὁ κυριώτερος λόγος τῆς αὐξήσεως τῆς εἰσαγωγῆς κατὰ τὸ παρὸν ἔτος ἦτο ἡ ἔλλειψις τῶν παρακαταθηκῶν τοῦ ἐμπορίου, ἐπελθοῦσα ἕνεκα τῆς ἐξαντλήσεως τῶν ἐμπορευμάτων συνεπείᾳ τοῦ κατὰ τὸ 1893 περιορισμοῦ τῆς εἰσαγωγῆς. Νομίζετε ὅμως, ὅτι εἰς τὸ προσεχὲς ἔτος θέλει εἰσπραχθῆ τὸ ἀναγραφὲν ποσόν; Μετὰ τὴν ἐπιδείνωσιν τῆς καταστάσεως, δὲν δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ἀναγραφόμενον θέλει εἰσπραχθῆ, τοὐναντίον ἐκ τῶν τελῶν τῆς εἰσαγωγῆς ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι θέλει ἐπέλθει ἐλάττωσις, καθόσον ἤδη πληρωθεισῶν τῶν ἐμπορικῶν ἀποθηκῶν, εὑρισκομένης δὲ τῆς κοινωνίας ἐν στενοχωρίᾳ ἕνεκα τῆς παρούσης καταστάσεως, ἰδίᾳ δὲ ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος, δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ἀναγραφὲν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ποσὸν νὰ εἰσπραχθῇ. Ἐπὶ τῶν δικαιωμάτων καταναλώσεως καπνοῦ οὐδεμίαν ἔχω νὰ ὑποβάλω παρατήρησιν, καθόσον ἐγὼ ἔχω ἐλπίδα, ὅτι τὸ προϋπολογισθὲν ποσὸν θὰ εἰσπραχθῇ. Ἐπὶ τῶν λοιπῶν κεφαλαίων τῶν ἐσόδων δὲν ποιοῦμαι λόγον, ὑποθέτων ὅτι ταῦτα προϋπελογίσθησαν κατὰ προσέγγισιν ἐν ἀκριβείᾳ. Ὡς πρὸς δὲ τὸ κεφάλαιον τῶν ἐξόδων, ἕνεκα τῶν μὴ προβλεπομένων ἐκτάκτων πιστώσεων, αἱ σχετικαὶ δαπάναι ἔσονται πλειότεραι τῶν ἀναγραφομένων κατὰ γενικὸν κανόνα, ὡς ἀπέδειξεν ἡ μέχρι τοῦδε πεῖρα. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων ὁ ὑποβληθεὶς προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἀπολήξῃ εἰς ἔλλειμμα ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ τῆς μειώσεως τῶν ἐσόδων, ἀφ’ ἑτέρου δ’ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, ἰδίᾳ δὲ ἕνεκα τοῦ ἐκ τῆς ἐπικαταλλαγῆς παρουσιασθησομένου κενοῦ, μὴ ληφθείσης οὐδεμιᾶς προνοίας πρὸς παρακώλυσιν τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου. Καὶ ὅμως ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἐπιόντος ἔτους ἔδει νὰ ὑποβληθῇ οὐχὶ οἷος ὑπεβλήθη, ἀπολήγων εἰς ἔλλειμμα, ἀλλ’ ἀπολήγων εἰς ἰσοζύγιον, καὶ οὐ μόνον εἰς τοιοῦτον, ἀλλὰ καὶ εἰς περίσσευμα, μέρος τοῦ ὁποίου νὰ διατεθῇ πρὸς βαθμιαίαν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, τῆς πληγῆς ταύτης τῆς νομισματικῆς ἀνωμαλίας, καὶ μέρος ἰδίως πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Ἐθνικῆς ἡμῶν Τραπέζης, παγιουμένων τῶν κυμαινόντων χρεῶν, ἥτις, οὖσα δανειστὴς τοῦ Κράτους, δὲν δύναται ἢ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν τύχην αὐτοῦ. Πῶς θέλετε νὰ ἐκπληρωθῇ ὁ σκοπὸς τῆς Τραπέζης, ὁπόταν αὕτη εἶναι ἡ σκιὰ, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ σώματος τοῦ Κράτους, ὁπόταν ἡ δημοσία αὐτοῦ πίστις εἶναι ἐν καταπτώσει; δὲν δύναται εἰμὴ καὶ ἡ Τράπεζα τὴν αὐτὴν νὰ ὑποστῇ τύχην, ἀφοῦ τὸ πλεῖστον τοῦ μεταλλικοῦ αὐτῆς νομίσματος εἶναι διατεθειμένον εἰς ὀφειλὰς τοῦ Δημοσίου. Ἐκτὸς τῆς διακανονίσεως ταύτης, ἥτις ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς βαθμιαίας ἄρσεως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ τῆς παγιώσεως τῶν κυμαινόντων χρεῶν, μέρος τοῦ περισσεύματος ἔπρεπε νὰ διατεθῇ πρὸς ἐξακολούθησιν καὶ περάτωσιν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, καθόσον δὲν δυνάμεθα πλέον, εἰς οἵαν κατάστασιν περιῆλθον τὰ πράγματα, νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι διὰ δανείου εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτελεσθῇ τὸ ἔργον αὐτό. Ἀλλ’ ἂν καὶ διὰ δανείου ἢ ἄλλως σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ προνοήσῃ περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου αὐτοῦ ἔργου, ἑνὸς τῶν παραγόντων τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν πλούτου, οὐδεμίαν ἐν τούτοις ἀναγράφει πίστωσιν. Καιρὸς πλέον νὰ μεριμνήσῃ ἡ Κυβέρνησις περὶ περατώσεως τῆς σιδηροδρομικῆς ταύτης ἀρτηρίας, ἥτις ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην ἔδει νὰ προηγηθῇ, καθόσον διὰ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου οὐ μόνον τὰ συμφέροντα τῆς δι’ ὧν θὰ διέλθῃ ἡ γραμμὴ αὕτη ἐπαρχιῶν παραγωγῆς καὶ συγκοινωνίας ἤθελον ἐξυπηρετηθῆ, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ Κράτους. Δὲν πρέπει δὲ νὰ περιορισθῇ τὸ ὑποβληθησόμενον εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον συμβάσεως, ὡς ἀνήγγειλεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, μέχρι Λεβαδείας καὶ Χαλκίδος, ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ παρόντος μέχρι τῆς Λαμίας, εἰς ἣν ἡ μέχρι τοῦδε ἐργασία τοῦ ἔργου τούτου ζημιῶν χρηματικῶν μόνον πρόξενος ἐγένετο εἰς τοὺς συμπολίτας μου παρὰ τῶν ἐργαζομένων εἰς τὴν διακοπεῖσαν κατασκευὴν τῶν ἤδη καταστρεφομένων ἔργων τοῦ σιδηροδρόμου τούτου. Δίκαιον δὲ εἶναι νὰ τύχῃ καὶ ἡ ἐπαρχία Φθιώτιδος, ἰδίᾳ δὲ ἡ πόλις τῆς Λαμίας, τῶν ἐκ τῆς σιδηροδρομικῆς ταύτης συγκοινωνίας ἀγαθῶν, ὧν ἔτυχον ἄλλαι ἐπαρχίαι, ὡς μὴ ὤφελε, πρὸ αὐτῆς, ἐνῷ ἡ διὰ τῆς Λαμίας σιδηροδρομικὴ αὕτη ἀρτηρία ἔχει νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἐν προσεχεῖ μέλλοντι μεγάλα συμφέροντα τῆς χώρας ἡμῶν, καθισταμένη τὸ ὁρμητήριον τῆς μετὰ τῶν Ἰνδιῶν ἑνώσεως τῆς ἠπειρωτικῆς Εὐρώπης. Ἀλλὰ καὶ μέρος τοῦ περισσεύματος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, εἰς οἵαν κατάστασιν σήμερον εὑρισκόμεθα, ἔπρεπε νὰ διατεθῇ καὶ ὑπὲρ ἐνισχύσεως τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, περὶ τῶν ὁποίων οὐδεμίαν πρόνοιαν ἔλαβέ ποτε ἡ Κυβέρνησις. Ὅπως ἐπιτύχῃ πάντα ταῦτα, ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς μεταῤῥυθμίσεις οὐ μόνον φορολογικὰς, ἀλλὰ καὶ δι’ ὀργανικῶν νόμων εἰς μεγάλας οἰκονομίας, ἂν καὶ ἠδύναντο νὰ γείνωσι περικοπαὶ δαπανῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Ἄνευ τοιούτων οἰκονομιῶν δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν προϋπολογισμὸν ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν τοῦ τόπου. Ἰδίως ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ προβῇ εἰς τὰς φορολογικὰς μεταῤῥυθμίσεις, δι’ ὧν καὶ ἡ ἐπιβολὴ τῶν φόρων νὰ ἀπονέμηται δικαιότερον καὶ ἀναλόγως τῆς περιουσίας ἑκάστου τῶν πολιτῶν, καὶ νὰ μὴ ἐξακολουθῇ τὸ παρὸν σύστημα τῆς φορολογίας, διὰ τοῦ ὁποίου βαρύνονται μᾶλλον αἱ πενέστεραι τάξεις. Ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ παρεδέχθησαν κατ’ ἀρχὴν τὰ μέλη αὐτῆς, ὅτι πρέπει ν’ ἀντικατασταθῇ ὁ φόρος τοῦ οἴνου διὰ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, πεισθέντα ὅτι πρέπει νὰ λυτρωθῶσι τέλος οἱ συμπολῖται ἡμῶν τῶν καταπιέσεων, ἃς ὑφίστανται ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ φόρου τούτου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς φορολογίας ταύτης, ἡ στρεμματικὴ φορολογία πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ κατ’ ἐμὴν γνώμην καὶ νὰ ἀντικατασταθῇ ὁ ὑπάρχων φόρος ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν διὰ ταύτης. Διὰ τῆς ἐν λόγῳ φορολογίας θέλουσιν αὐξηθῆ μεγάλως καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, καὶ ἡ φορολογία αὕτη θὰ ἐπιπέσῃ κυρίως ἐπὶ ἐκείνων, οἵτινες ὀφείλουσι νὰ συνεισφέρωσιν εἰς τὴν Πολιτείαν. Ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς φρονεῖ, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ καὶ τὸ δασμολόγιον ἡμῶν. Ὡς ἀπέδειξεν ἡ μέχρι τοῦδε πεῖρα, αἱ αὐξήσεις τῶν δασμῶν, ἀντὶ νὰ ἐπιφέρωσι τὰ ἐπιδιωκόμενα ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων ἀποτελέσματα, τοὐναντίον ἀπέληξαν εἰς ἀντίθετα. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἔτος 1891· εἰσεπράχθησαν 26,000,000, καὶ ὅμως μετὰ τὸ 1891 ηὔξησαν οἱ δασμοὶ ὡρισμένων εἰδῶν περὶ τὰ 2 ἑκατομμύρια· κατ’ ἀναλογίαν ἔδει νὰ ἔχωμεν πλείονας εἰσπράξεις ἐκ τῶν τελωνειακῶν δασμῶν, ἀλλ’ ἀντὶ τούτου παρατηρεῖται, ὅτι τῷ 1893 οὐ μόνον δὲν ἔφθασαν τὸ ποσὸν τῶν 26,000,000, ἀλλ’ ὑστέρησαν περίπου κατὰ 4,000,000. Ἡ τροποποίησις τοῦ δασμολογίου ἐπὶ ὅροις ἐλαφροτέροις, ἰδίως ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης, ἐπιβάλλεται καὶ ὑπὸ τοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους καὶ ὑπὸ τοῦ συμφέροντος τῶν πολιτῶν. Ἡ πεῖρα δὲ ἀπέδειξεν ἐκ τῆς ἱστορίας ἄλλων Κρατῶν, ἰδίως δὲ ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅτι μετὰ τὴν ἐλάττωσιν τῶν δασμῶν αἱ εἰσπράξεις αὐτῆς ηὔξησαν κατὰ πολύ. Ἐκτὸς τῶν φορολογικῶν τούτων μεταῤῥυθμίσεων νομίζομεν ὅτι δύνανται νὰ ἐπέλθωσι καὶ τροποποιήσεις τινὲς περὶ τὴν εἴσπραξιν ἐσόδων τινῶν, ὅπως ἐπέλθῃ αὔξησις αὐτῶν, ἰδίως δὲ ἐπὶ τῆς προσόδου τῶν μεταλλείων καὶ ὀρυχείων. Εἰ καὶ μακρὰ ἐγένετο συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐμμένει εἰς τὸ σύστημα αὐτοῦ, νομίζων ὅτι δύναται ἐν προσεχεῖ μέλλοντι νὰ ἔχῃ ἐπαύξησιν ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς σμύριδος.

§124ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Εὖγε! Δύο ἑκατομμύρια ἔχει ζημίαν.

§125ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἦναι δύο ἑκατομμυρίων ζημία, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ ἐκμίσθωσις τῆς Ναξίας σμύριδος θέλει ἀποφέρει μεγαλειτέραν πρόσοδον ἐκείνης, ἣν σήμερον εἰσπράττει τὸ Κράτος. Καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ πρό τινων ἐτῶν ἰσχῦον σύστημα τῆς διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος εἰσέπραττε τὸ Κράτος καθαρὸν ἔσοδον 250,000 περίπου δραχμῶν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὁ τρόπος τῆς διαθέσεως τῶν μεταλλείων. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν γνωρίζω ἕνεκα τίνος λόγου,—ὑποθέτω ἕνεκα καταλληλοτέρας ἐκμεταλλεύσεως τῶν μεταλλείων, —ἐτροποποίησε τὸν τέως ἰσχύοντα νόμον περὶ μεταλλείων, ὅπως πᾶσα παραχώρησις τοιούτων γίνηται διὰ νόμου, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο, ὅτι ἔκτοτε σπανίως ἐγένετο παραχώρησις μεταλλείων. Νομίζω ὅτι τὸν τρόπον τῆς παραχωρήσεως μεταλλείων, ὧν βρίθει ἡ χώρα ἡμῶν, πρέπει νὰ μεταῤῥυθμίσωμεν οὕτως, ὥστε νὰ ἔχωμεν ταχέως εὐάρεστα ἀποτελέσματα. Εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὸν ἐν Σαξωνίᾳ ἰσχύοντα νόμον περὶ μεταλλείων, καθ’ ὃν πᾶσα παραχώρησις μεταλλείου γίνεται ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ἄνευ διατυπώσεων καὶ νόμων, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅπως ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας ἄρξηται ὁ αἰτῶν τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει δὲν συμμορφωθῇ πρὸς τὰς διὰ νόμου διατάξεις τῆς παραχωρήσεως, κηρύσσεται ἔκπτωτος, τὸ δὲ αἰτηθὲν καὶ παραχωρηθὲν μεταλλεῖον μεταβιβάζεται εἰς ἕτερον ἢ εἰς ἑταιρίαν, οὕτω δὲ δὲν μένει ὑπὸ τὴν γῆν ἄχρηστον, ἀλλὰ δίδεται πρὸς ἐκμετάλλευσιν, ἐξ ἧς ἐκμεταλλεύσεως μεγάλα ὀφέλη ἀπολαμβάνει καὶ τὸ Κράτος. Πολλαὶ δύνανται νὰ ἐπιτευχθῶσι μεταῤῥυθμίσεις φορολογικαί, δι’ ὧν τὸ Κράτος ἡμῶν ἤθελε κατορθώσει νὰ καταρτίζῃ προϋπολογισμὸν μετὰ περισσεύματος· ἰδίως ἐπιβάλλεται τοῦτο σήμερον, ὁπότε παριστάμεθα πρὸς τοὺς πιστωτὰς ἡμῶν ζητοῦντες διακανόνισιν χρεῶν. Οἱ δανεισταὶ ἡμῶν τότε θέλουσιν ἔχει πεποίθησιν περὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐκπληρώσεως τῶν πρὸς αὐτοὺς ὑποχρεώσεων ἡμῶν, ὁπόταν πεισθῶσιν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς, μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν μάλιστα κατάστασιν, εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ ἀσφαλίζῃ αὐτοῖς τὸ παρὰ τοῦ Κράτους παρεχόμενον· ἀλλὰ κυρίως μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν κατάστασιν, καθ’ ἣν ἡ μέχρι τοῦδε δεκαετὴς οἰκονομικὴ πολιτικὴ ἀπέληξεν εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς χώρας, ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μεριμνήσῃ πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, ζωογονοῦσα καὶ ἐντείνουσα τὰς παραγωγικὰς τάξεις ἡμῶν. Δὲν ἐπιβάλλεται ἡμῖν νὰ μεριμνήσωμεν περὶ τῆς σταφίδος, τοῦ πολυτίμου τούτου προϊόντος, περὶ οὗ ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν φαίνεται ἔχουσα διάθεσιν νὰ ἐργασθῇ, νομίζουσα ὅτι δὲν εἶναι ἐφικτὴ ἡ ἐπέμβασις τοῦ Κράτους ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν; Μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς παρακρατήσεως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῶσι καὶ νὰ συζητηθῶσιν ἄλλοι τρόποι πρὸς προστασίαν τοῦ προϊόντος τούτου; Ὅτι δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὐδεμίαν ἔχει διάθεσιν περὶ ἐνισχύσεως τῶν παραγωγικῶν ἡμῶν τάξεων, οὐδεμίαν ἔχει διάθεσιν περὶ ἐνισχύσεως τῆς γεωργίας καὶ τῆς κτηνοτροφίας, τῶν δύο τούτων ἐθνικῶν παραγόντων, ἀπόδειξις ὅτι οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἔλαβε μέτρον περὶ αὐτῶν. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαπυλίων, παρὰ τοῦ ὁποίου ἤλπιζεν ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ ὅτι θὰ τύχῃ τέλος τῆς ὑποστηρίξεως τῆς Κυβερνήσεως, εὑρέθη ἐν ἀπάτῃ. Βεβαίως νομοσχέδιον, οἷον τὸ περὶ διαπυλίων, ὀφείλει νὰ ἐξετασθῇ κατὰ βάθος, διότι περιέχει διατάξεις θιγούσας ἀμέσως τὰ συμφέροντα τῶν δήμων. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἐν αὐτῷ καὶ διάταξις περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῶν σιτηρῶν τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων, ἣν διάταξιν, καὶ ἀσχέτως πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, χάριν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ὀφείλει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ δὲν ὁμιλῶ, Κύριοι, περὶ τούτου, ἐπειδὴ τυγχάνω ἀντιπρόσωπος σιτοφόρου ἐπαρχίας, ὁμιλῶ κατὰ πεποίθησιν, διότι ἡ γεωργία παρ’ ἡμῖν καὶ ἡ κτηνοτροφία εὑρίσκονται εἰς ἐντελῆ κατάπτωσιν, οὐδεμιᾶς περὶ τούτων ληφθείσης προνοίας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὑποβάλλων τὸ νομοσχέδιον περὶ διαπυλίων, παρέστησεν ὅτι συνδέεται τοῦτο καὶ πρὸς τὴν φωνὴν τὴν ἐξελθοῦσαν ἐκ τῶν σιτοφόρων ἐπαρχιῶν, ἰδίως ἐκ τῆς Θεσσαλίας· ἀλλ’ ἀπέναντι τῆς φωνῆς ταύτης ἠγέρθη, φαίνεται, ἄλλη φωνὴ τῶν ἀστικῶν τάξεων τῆς Πελοποννήσου, αἵτινες δικαίως ἐξανίστανται κατὰ τῆς τοιαύτης ὑπερτιμήσεως τοῦ σίτου, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῆς παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν φαίνεται ὅτι ὑπέκυψεν εἰς τὴν φωνὴν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἀστικῶν τάξεων, ἐκτὸς ἂν ὑποκύψῃ εἰς τὴν πίεσιν τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Θεσσαλίας. Ἀλλ’ ἠδύνατο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅπως συμβιβάσῃ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς παραγωγῆς πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν ἀστικῶν τάξεων, νὰ ἐπιβάλῃ τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου, ἀλλὰ συνάμα καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους αὐτοῦ νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὸ δασμολόγιον, ἐλαττόνων τοὺς δασμοὺς ἐπὶ ἄλλων πρώτων εἰδῶν, ὡς λόγου χάριν τοὺς δασμοὺς ἐπὶ τοῦ πετρελαίου, ἐπὶ τῆς ζαχάρεως, ἐπὶ τοῦ καφὲ καὶ λοιπῶν, καὶ οὕτω τὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν ἀστικῶν τάξεων διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγωμένου σίτου νὰ ἀντισηκώσῃ διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐπὶ τῶν εἰδῶν τούτων δασμῶν. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου θὰ ἠδύνατο νὰ συμβιβάσῃ καὶ τὸ συμφέρον τῆς παραγωγῆς καὶ τὸ συμφέρον τῶν ἀστικῶν τάξεων. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἀστικῶν τάξεων, οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Πελοποννήσου ἰδίᾳ, ἤθελον προτιμήσει τὴν τοιαύτην μεταβολὴν τοῦ δασμολογίου ἀπέναντι τῆς μὴ ἐνδεχομένης ἐπαυξήσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου. Ποίαν πρόνοιαν ἐλάβετε περὶ γεωργίας καὶ κτηνοτροφίας, ἀφ’ ἧς κυβερνᾶτε τὴν χώραν;

§126ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν κατάργησιν τῆς δεκάτης.

§127ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἡ δεκάτη βεβαίως ἦτο βαρεῖα, ἀλλὰ νομίζετε ὅτι καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν εἶναι δίκαιος καὶ ἀνάλογος; Εἶναι ἀνισότατος, καὶ ὁ λαὸς τῶν σιτοφόρων ἐπαρχιῶν θὰ ἐπροτίμα οἱονδήποτε σύστημα φορολογίας, ἤρκει νὰ ἐξησφαλίζετο δι’ ὑμῶν ἡ δημοσία ἀσφάλεια καὶ τάξις, ἤρκει νὰ μετεβάλλετε τὰς βαλτώδεις αὐτοῦ γαίας εἰς χέρσους διὰ συστήματος ἁπλουστάτου καὶ δικαιοτάτου, παρέχοντες αὐτὰς δωρεὰν εἰς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμοὺς, οἵτινες θὰ μετέβαλλον αὐτὰς εἰς ἀγροὺς, ἐξ ὧν θὰ εἶχε πρόσοδον καὶ τὸ Κράτος, καὶ θὰ συνετελεῖτε οὕτω καὶ εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τῶν μερῶν ἐκείνων, ὧν οἱ δυστυχεῖς ἀγρόται βλέπουσι καθ’ ἑκάστην θεριζόμενα ὑπὸ τῶν πυρετῶν τὰ τέκνα αὐτῶν. Οὐδεμίαν πρόνοιαν ἐλάβετε ἐπὶ ὁλόκληρον δεκαετίαν περὶ τῆς γεωργικῆς πίστεως, ἱδρύοντες Τράπεζαν γεωργικήν. Γνωστὸν ὅτι, ἂν ἡ γεωργία ἡμῶν εὑρίσκηται εἰς τὴν παροῦσαν ἀθλίαν κατάστασιν, τοῦτο προέρχεται τὸ μὲν ἕνεκα ἐλλείψεως καφαλαίων πρὸς πορισμὸν τῶν ἀναγκαίων εἰς ἀνάπτυξιν τῆς καλλιεργείας, τὸ δὲ, ἐσχάτως ἰδίως, ἕνεκα ἐλλείψεως τιμῆς τῶν προϊόντων αὐτῶν. Μὴ ἐπρονοήσατε περὶ ἐξευρέσεως νέων ἀγορῶν πρὸς κατανάλωσιν τῶν καπνῶν τῆς Φθιώτιδος καὶ Θεσσαλίας καὶ τῶν λοιπῶν καπνοφόρων ἐπαρχιῶν; περὶ βελτιώσεως τῆς καλλιεργείας καὶ συσκευῆς τοῦ πολυτίμου αὐτοῦ προϊόντος, δυναμένου νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὰ ἐκλεκτὰ εἴδη καπνῶν ἄλλων χωρῶν; Διατὶ δὲν προέβητε εἰς τὴν κατάρτισιν γεωργικῶν καὶ κτηνοτροφικῶν σταθμῶν πρὸς διδασκαλίαν πρακτικὴν τῶν δύο τούτων τάξεων, ὅπως παράγωσι προϊόντα δυνάμενα νὰ ἐπεκταθῶσι καὶ εἰς ἄλλας χώρας; Ὁποίαν μέριμναν ἐλάβετε περὶ τῆς ἐγχωρίου κτηνοτροφίας; Διατὶ δὲν διανέμετε δωρεὰν εἰς τὰς κοινότητας τὰς ἐθνικὰς βοσκὰς, ἐξ ὧν ἐλάχιστον ποσὸν εἰσπράττει ἐνιαυσίως τὸ Κράτος, πιεζομένων τῶν κτηνοτρόφων ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε ἐνοικιαστῶν τῆς ἐπικαρπίας τῶν ἐθνικῶν αὐτῶν βοσκῶν, ὑμῶν δ’ οὕτω συντελούντων εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς κτηνοτροφίας ἡμῶν, ἐνῷ συμφέρον τῆς Πολιτείας ἦτο ἡ διὰ τῆς ἐνισχύσεως αὐτῆς ἐπαύξησις καὶ προαγωγὴ παράγοντος τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας; Ἄλλα Κράτη ἐμερίμνησαν μεγάλως ὑπὲρ αὐτῶν, καὶ βλέπομεν τοιαῦτα ἀποτελέσματα, ὥστε ἕτερα Κράτη, ἔχοντα μεγαλύτερον πληθυσμὸν ἐκείνων, νὰ μὴ δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τὴν κτηνοτροφίαν αὐτῶν. Ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς στατιστικὰς, θέλετε ἴδει ὁπόσα εἰσάγονται ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων τῆς κτηνοτροφίας ἐν Δανίᾳ, ἐν Ἑλβετίᾳ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Σερβίᾳ.

§128ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἡμεῖς ἀγοράζομεν ἀπ’ ἔξω καὶ τὰ αὐγά!

§129ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ παραλείψω, ὅτι ἐν σχέσει πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, ἰδίως δὲ τῶν τοῦ καπνοῦ, ἐνόμισεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπίκαιρον νὰ πλέξῃ καὶ τὸ ἐγκώμιον τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, καὶ ἐνόμισεν ὅτι ἀπέναντι τῶν καταπιέσεων καὶ τῶν καταχρήσεων, αἵτινες δυστυχῶς λαμβάνουσι χώραν παρὰ πλείστων ὀργάνων αὐτῆς, καὶ ὧν μάρτυρες ἐγενόμεθα καὶ ἐν μιᾷ τῶν τελευταίων συνεδριάσεων, ἀκούοντες τὴν διαμαρτυρίαν τῶν συναδέλφων ἡμῶν ἐπὶ τοῖς γενομένοις, ἡ αὔξησις προσόδου 1,000,000 ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἰσοφαρίζει πρὸς τὰς καταπιέσεις καὶ τὰς καταχρήσεις τῶν ὀργάνων τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Ἀλλ’ ὁ σκοπὸς τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ὡς ἐνθυμεῖσθε κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, δὲν ἦτο τόσον ἡ ἀνελλιπεστέρα ἐφαρμογὴ τῶν φορολογικῶν νόμων, ὅσον τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τάξεως. Καὶ ἐτόλμησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐν τῇ εἰσηγητηρίῳ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀγορεύσει αὐτοῦ νὰ ποιήσηται μνείαν καὶ περὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, καὶ ἐτόλμησε νὰ ἐγκαλέσῃ τοὺς προκατόχους αὐτοῦ, ὅτι παρέλαβε παρ’ αὐτῶν τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν εἰς οἰκτρὸν σημεῖον, καὶ ἀπόδειξις τὰ μέτρα ἐκεῖνα, εἶπεν, ἅτινα ἔλαβον, ἐν οἷς καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ ληστείας! Ἀλλὰ γνωρίζετε πάντες κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι, ἂν δὲν ἐφηρμόζετο ὁ περὶ ληστείας νόμος, ἡ ληστεία ἤθελε καταπλημμυρήσει τὰς ὁμόρους ἐπαρχίας καὶ τὴν ἀτυχῆ Φθιώτιδα, ἐνῷ διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ἐτέθη φραγμὸς κατὰ τοῦ χειμάῤῥου αὐτοῦ, ὅστις ἀπό τινος δυστυχῶς ἤρχισε νὰ κατακλύζῃ τὴν χώραν ἡμῶν. Καὶ ὡμίλησε περὶ δημοσίας ἀσφαλείας, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐκρεουργοῦντο, Κύριοι, ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ ἀνακριτὴς τοῦ Κράτους, ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ ἀνακριτής, οἵτινες ἔπεσαν ὑπὸ τὴν μάχαιραν τῶν λῃστῶν, καὶ οἵτινες εἶναι, ὑπὸ τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν, οὐ μόνον ἀντιπρόσωποι τῆς ἐξουσίας ἐν ὡρισμένῃ ἐπαρχίᾳ, ἀλλ’ ὁλοκλήρου τοῦ Κράτους· καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν συνέβη τὸ πρωτοφανὲς αὐτὸ γεγονὸς, νὰ συλληφθῇ ἡ καταδιώκουσα ἀρχὴ ὑπὸ τῶν καταδιωκομένων, ἐνόμισεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τῷ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ὁμιλήσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ δημοσίας ἀσφαλείας!

§130ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἀκούετε;

§131ΣΤΑΗΣ. Αὐτὸ εἶναι εἰρωνικόν!

§132ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἰρωνικὸν λέγουσιν. Εἰς τοσοῦτον ἐφθάσαμεν πωρώσεως, ὥστε, ἐνῷ οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας αἰχμαλωτίζονται καὶ σφαγιάζονται, πίπτοντες μάρτυρες τοῦ καθήκοντος, εὑρίσκονται ἀντιπρόσωποι ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ νὰ λέγωσιν ὅτι εἶναι εἰρωνικόν. (Εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§133ΣΤΑΗΣ. Ἀπετεινόμην πρὸς τὸν κ. Βάλληνδαν, κ. Βουλευτά.

§134ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Λαλοῦσι περὶ δημοσίας ἀσφαλείας, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἠμαυρώθη, Κύριοι, ἡ τιμὴ τῆς χώρας ἡμῶν διὰ τοῦ γεγονότος τούτου, καὶ ἔρχεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τολμῶν νὰ παριστᾷ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν ἐν ἀνθηρᾷ καταστάσει! Μετὰ τοιαύτην, Κύριοι, ἀτάσθαλον διοίκησιν, μετὰ τοιοῦτον προϋπολογισμὸν, βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐλπίδας περὶ ἀνορθώσεως τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Καὶ ἔπταισεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς,—καὶ τὸ λέγω μετὰ λύπης, διότι ὑπεστήριξά ποτε καὶ ἐγὼ τὴν πολιτικήν του,—ἔπταισε, μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς πολιτικῆς ἐκείνης, νὰ ὑπογράψῃ τὴν χρεωκοπίαν τῆς Ἑλλάδος, πρὸς ζημίαν καὶ τοῦ ἰδίου αὐτοῦ ὀνόματος καὶ τῆς χώρας. Οὐδέποτε ἔπρεπε χάριν τῆς φιλαρχίας νὰ ὑπογράψῃ τὴν χρεωκοπίαν τῆς Ἑλλάδος, ὅπως ἐπανέλθῃ ἐπὶ τὴν ἀρχὴν, ἐνισχυόμενος ὑπὸ τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, διότι οὕτω τὴν εὐθύνην, ἣν θὰ ἔφερεν αὐτὸς καὶ μόνος, ὡς αἴτιος τῆς παρούσης καταστάσεως, ἠθέλησε νὰ τὴν μερισθῇ μετὰ τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους, μετὰ τοῦ ἔθνους ὁλοκλήρου. Καὶ σήμερον παρίσταται ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸν ἔξω κόσμον ὡς ἀντικείμενον λοιδοριῶν καὶ ὕβρεων, ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἀμέτοχος τῆς ἐπελθούσης οἰκονομικῆς καταστροφῆς. Ἡ Ἑλλὰς, Κύριοι, εἰς ὅ,τι τῆς ἐζητήθη ἐφάνη πρόθυμος, ὑποβαλλομένη εἰς θυσίας καὶ φορολογικὰς ἐπιβαρύνσεις χάριν καὶ μόνον τῆς ἐπαρκείας τῆς χώρας, χάριν καὶ μόνον τῆς ἐθνικῆς αὐτῆς τιμῆς. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἡ κομματικὴ, ἡ Ἑλλὰς ἡ ὑποστηρίζουσα τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν διὰ τῆς ἀντιπροσωπείας αὑτῆς, χαρακτηρίζεται ὡς τοιαύτη παρὰ τοῦ ἔξω κόσμου, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὄπισθεν αὐτῆς τῆς κομματικῆς Ἑλλάδος ἵσταται ἡ Ἑλλὰς τῶν θυσιῶν καὶ τῶν φορολογικῶν ἐπιβαρύνσεων, ἡ πατρὶς ἡμῶν. Ἡ Ἑλλὰς ἐκείνη, ἡ ἀληθὴς θυγάτηρ τῆς τιμῆς, ἀναμένει ταχέως τὴν στιγμὴν, ἵνα ἀποδείξῃ ὅτι εἶναι ἀμέτοχος τῶν γενομένων, ἵνα διὰ τῆς ἐτυμηγορίας της καταδικάσῃ καὶ σαρώσῃ ἐντεῦθεν ἐκείνους, οἵτινες εἶναι οἱ μόνοι αἴτιοι τῆς παρούσης καταστάσεως, καὶ δὲν ἐνδιαφέρεται μόνον ὅπως καταδικάσῃ τοιούτους ἀντιπροσώπους, οἵτινες ἐπελάθοντο τῆς ἐντολῆς, ἣν παρ’ αὐτῆς ἔλαβον, ἀλλ’ ἐνδιαφέρεται ἰδίᾳ διὰ τὴν τιμὴν αὑτῆς, καὶ τὴν τιμὴν αὐτῆς θὰ τὴν σώσῃ ἀκεραίαν διὰ τῆς ἐτυμηγορίας της. Εὔχομαι ταχέως νὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ αὕτη, καθόσον ἔχω τὴν θλιβερὰν ἰδέαν, ὅτι, ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ παροῦσα οἰκονομικὴ κατάστασις, συνέπεια αὐτῆς ἔσται κοινωνικὴ κρίσις, καὶ εὔχομαι ὡς πολίτης Ἕλλην ὑπὲρ ἀποσοβήσεως αὐτῆς... Ἤκουσα φωνὴν ἐκεῖθεν λέγουσαν «ἐπανάστασις». Δὲν πρόκειται περὶ ἐπαναστάσεως σήμερον, πρόκειται περὶ τῆς δυστυχίας, ἥτις θὰ εἰσελάσῃ εἰς τὸν τόπον τοῦτον, καὶ ἀποτέλεσμα αὐτῆς ἡ ἀπελπισία, καὶ συνέπεια τῆς ἀπελπισίας ἡ ἐπανάστασις ἴσως. Ἀλλ’ ὀφείλω, περαίνων τὸν λόγον μου, νὰ ἀναμνησθῶ φράσεών τινων, αἵτινες ὡς προφητεῖαι ἐξηγγέλθησαν ὑπὸ ἀειμνήστου πολιτικοῦ ἀνδρὸς, ἐπὶ τοῦ τάφου τοῦ ὁποίου ἡ Ἑλλὰς ἐναπέθηκε τὸν δάφνης στέφανον, εἰ καὶ ἐκεῖνος ἀπέθνησκε συκοφαντούμενος. Ὁ Κουμουνδοῦρος, κατακρίνων τὰ μέτρα τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ, τὰ μέτρα τῆς σπατάλης, τὰ μέτρα τῆς μεγάλης φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως, ἔλεγε: «Μὴ προβαίνετε εἰς τοιαῦτα μέτρα, διότι τὰ μέτρα ταῦτα θὰ φέρωσι τὴν πεῖναν εἰς τὸν τόπον, καὶ ἡ πεῖνα θὰ καταξεσχίσῃ τὰς σάρκας ὑμῶν». (Εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον;

§136ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 καὶ 40′ μ. μ.