1894.03.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 75

Τῆς 8 Μαρτίου 1894.

(Τρίτη).

Ὥρα 5 καὶ 20′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Δημήτριος Ἰατρόπουλος, κάτοικος Πειραιῶς, ζητεῖ ἵνα ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμά του ὡς εὑρέτου τῶν ἐπὶ τῆς νήσου Μήλου ἀργυρούχων μεταλλείων βαρυτίνης.

§2ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἶναι σχετικὴ μὲ τὴν ἐπερώτησίν μου, τὴν ὁποίαν ἐποιησάμην πρὸ τριῶν ἡμερῶν πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν’ ἀφορᾷ δὲ σπουδαῖον θησαυρὸν τοῦ Κράτους. Ἐὰν τῳόντι ἦναι ἀληθῆ τὰ ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ παριστώμενα, ὀφείλει βεβαίως ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ θησαυροῦ αὐτοῦ, ὅστις ἀπόλλυται. Τὸ σπουδαιότερον δὲ εἶναι τὸ ἑξῆς. Λέγει ὁ ἀναφερόμενος, ὅτι εἷς ἐκμεταλλευτὴς ἐκεῖ ἐξήγαγε περὶ τοὺς 25,000 τόννους, ὅτι εἶχε λάβει τὴν ἄδειαν μόνον 5,000 τόννους νὰ ἐξαγάγῃ καὶ νὰ πληρώσῃ ἐκ τοῦ ἐκκαθαρισμένου κέρδους τὸ ἥμισυ, καὶ ὅτι τὸ ἐκκαθαρισθὲν κέρδος ἀνῆλθε μόνον εἰς 20,000 δραχμῶν, ἐνῷ ὁ ἀναφερόμενος προσφέρεται ἐκ τοῦ ἀκαθαρίστου νὰ πληρώνῃ 10 δραχμὰς κατὰ τόννον· ὥστε κατὰ τὸν ὑπολογισμόν του αὐτὸς προσφέρεται νὰ δώσῃ εἰς τὸ Δημόσιον 250,000 δραχ. καὶ οὐχὶ 10,000, ὅσας ἔδωκεν ὁ ἄλλος.

§3ΡΙΚΑΚΗΣ. Διατὶ ὁ ἀναφερόμενος δὲν παρουσιάζεται εἰς τὴν δημοπρασίαν, ὅπως ζητήσῃ καὶ ἀναλάβῃ τὴν ἐργολαβίαν;

§4ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ, παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου διὰ τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἡ ἄρτι ἀναγνωσθεῖσα ἀναφορὰ τοῦ ἐκ Μήλου πολίτου. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ κ. Σερπιέρης ἔλαβεν ἄδειαν προσωρινῆς δοκιμαστικῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ ὅτι ἐξήγαγε περὶ τοὺς 25,000 τόννους βαρυτίνης, ἀλλ’ ἀντὶ νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸ Δημόσιον, κατὰ τοὺς σχετικοὺς νόμους, περὶ τὰς 250,000 δραχμὰς ὡς φόρον, δὲν ἀπέδωκε τίποτε, καὶ ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις καμμύει τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀπέναντι γεγονότος πασιγνώστου. Ἂν ἐπὶ τέλους οἱ διευθύνοντες τὰ κοινὰ θέλωσι νὰ κάμωσι δωρεὰς εἰς πάντα τυχόντα, οἱ ἔχοντες δικαίωμα ὅμως ἐκ τοῦ νόμου, εἴτε ἰδιοκτῆται τῶν μεταλλούχων γαιῶν, εἴτε εὑρέται, δικαιοῦνται νὰ παραπονῶνται διὰ τὴν τοιαύτην ἀκηδίαν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἄλλοτε ὑπέμνησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὴν τοιαύτην ἀδικίαν, καὶ ὅμως, ἀγνοῶ διὰ τίνα λόγον, μέχρι τοῦδε οὐδεὶς ἔτυχε τῆς προστασίας τῶν ἰδιωτικῶν συμφερόντων του, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νομίζει, ὅτι δὲν ὀφείλει νὰ λάβῃ τὴν δέουσαν πρόνοιαν διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τῶν ἰδιωτῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι ὤφειλε νὰ λάβῃ ὁπωσδήποτε πρόνοιαν περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ ὀρυκτοῦ τούτου τῆς βαρυτίνης, καὶ ἐντεῦθεν δι’ εἰδικῶν νόμων περὶ διαθέσεως καὶ περὶ δοκιμασίας αὐτῆς ἐχορηγήθησαν αἱ δέουσαι πιστώσεις, ἵνα ἐνεργηθῶσι δοκιμασίαι καὶ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τέλους ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν καὶ ἐπὶ πόσον συμφέρῃ νὰ ἀναλάβῃ τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἐκμετάλλευσιν ἀμέσως ἢ ἐμμέσως, δι’ ἐνοικιάσεως ἢ διὰ παραχωρήσεως εἰς ἑταιρίας. Βέβαιον ὅμως εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κ. Σερπιέρης ἔλαβεν ἄδειαν παρὰ τοῦ κ. Τρικούπη, ἵνα δοκιμαστικῶς ἐξαγάγῃ ὀλίγους τινὰς τόννους, καὶ ὅτι ἐξήγαγε περὶ τοὺς 25,000, καὶ ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς ταύτης ὠφελήθη τοσαῦτα, ὥστε κατὰ τοὺς κειμένους νόμους ὤφειλε νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον πλέον τῶν 250,000 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομίζῃ, ὅτι δύναται νὰ διαθέτῃ τὰ τοῦ Δημοσίου κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ καὶ χάριν προσωπικῶν λόγων, οἱ ἰδιοκτῆται ὅμως τῶν μεταλλούχων γαιῶν καὶ οἱ εὑρέται οὐδόλως ἔχουσι διάθεσιν νὰ κάμωσι τοιαύτας δωρεάς.

§5ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ ὀρυχείου, τὸ ὁποῖον ἐκμεταλλεύεται εἷς, ὀνόματι Παπαδόπουλος, ὁ ὁποῖος τελευταῖον ἐφόρτωσεν εἰς τὸν λιμένα Πανόρμου ἓν πλοῖον σαπουνόχωμα. Κατηγγέλθη ἡ πρᾶξις αὕτη εἰς τὸν τελώνην Πειραιῶς ἀπὸ τὸν δήμαρχον Πανόρμου· ἐν τούτοις, ἐνῷ ὁ τελώνης ἀπηγόρευσε τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ φορτίου τούτου, εἶτα, δὲν γνωρίζω ἐν τίνι δικαιώματι, ἄνευ τῆς προκαταβολῆς τοῦ δημοσίου φόρου, ἐπετράπη ἡ ἐκφόρτωσις εἰς τὸν Γεώργιον Παπαδόπουλον. Ἐξακολουθεῖ δὲ αὐτὴ ἡ κατάστασις, καὶ ἐναντίον τῶν νόμων εἰς αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον δίδεται τὸ δικαίωμα νὰ ἐξάγῃ τὸ ὀρυκτὸν αὐτό. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην καὶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ οἱ ὑπάλληλοί του προβαίνουσιν εἰς τοιαύτας πράξεις, ζημιούσας τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ Γεώργιος Βρατσάνος, κάτοικος Ἑρμουπόλεως, παραπονεῖται, ὅτι ἐγκατελείφθησαν αἱ ὡς φυλακαὶ χρησιμεύουσαι ἀποθῆκαί του, καὶ ἐνῳκιάσθησαν πρὸς τοῦτο οἰκίαι ἀκατάλληλοι. Θ’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορά του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Πολλοὶ κάτοικοι Ρεντίνης, καταγγέλλουσι παρανόμους πράξεις τοῦ ἐκεῖ ἀστυνομεύοντος ἀνθυπασπιστοῦ Ἰω. Ἀναγνωστοπούλου, καὶ παρακαλοῦσι νὰ ληφθῇ πρόνοια.

§7ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Παρακαλῶ νὰ συστηθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη πρὸς κ. τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀποσταλῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Πολλοὶ κατάδικοι, κρατούμενοι ἐν ταῖς φυλακαῖς Λαμίας, παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ἐπιστάτου τῶν φυλακῶν Σπανοῦ, καὶ καταγγέλλουσιν αὐτὸν ἐπὶ διαφόροις πράξεσιν.

§9ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τῶν παραπόνων τούτων εἶχον λάβει τὴν τιμὴν ἄλλοτε νὰ ἐπερωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ θεραπείας τοῦ κακοῦ. Περιέμενα ἔκτοτε ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης οὐδεμίαν ἔφερε πληροφορίαν, ἤδη δὲ ἀπουσιάζει, μὴ προσερχόμενος εἰς τὴν συνεδρίασιν.

§10ΚΡΙΤΣΑΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τούτου, διότι ἄδικον εἶναι νὰ ὑποφέρωσιν οἱ δυστυχεῖς κατάδικοι. Φαίνεται δὲ, ὅτι κἄτι συμβαίνει.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Πολλοὶ σταφιδέμποροι Πύργου παρακαλοῦσιν, ἵνα παραταθῇ ἡ κράτησις τῶν κοινῶν σάκκων ἐν τῷ τελωνείῳ ἐπὶ ἕξ ἔτι μῆνας. Θὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ γραμματοδιδάσκαλος Ι. Ζωγραφάκης ἀναφέρει, ὅτι ἐφεῦρε θερμόμετρον ἐνεργοῦν ἐξ ἀποστάσεως δι’ ἠλεκτρικοῦ ῥεύματος. Διάφοροι κάτοικοι τοῦ δήμου Σολυγείας παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ἐνοικιαστοῦ τῶν ἀδηλώτων οἴνων Δήμου Νάζη, ὅτι παρανόμως εἰσπράττει παρ’ αὐτῶν φόρους.

§12ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μετὰ λύπης πληροφορῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἀτυχῶς τὸ σύστημα τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ἀδηλώτων οἴνων ἐπέφερε καὶ παρανομίας πολλὰς καὶ πιέσεις οὐχὶ ὀλιγωτέρας, πρὸς βλάβην τοῦ Δημοσίου. Ὡς ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, πολλοὶ τῶν ἐνοικιαστῶν συνεννοοῦνται προκαταβολικῶς μὲ τοὺς φορολογουμένους καὶ οἱ ἔχοντες μεγάλα ποσὰ οἴνων δὲν δηλοῦσιν αὐτοὺς, εἶτα δὲ οἱ ἐνοικιασταὶ λαμβάνουσι μέρος εἰς τὸ ποσὸν τῶν καταχρήσεων, πρὸς ζημίαν τοῦ Δημοσίου καὶ μόνου.

§13ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὕρῃ τρόπον καταλληλότερον διὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν οἴνων, προσέτι δὲ νὰ φέρῃ καὶ νομοσχέδιον, ἐπιτρέπον τὴν ἔφεσιν, διότι οἱ ἐνοικιασταὶ ὑποφέρουσι πολλὰ ἐκ τῆς διαδικασίας ταύτης.

§14Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ καρδία παντὸς ἀνθρώπου ἐξανίσταται ἐξ ὀδύνης καὶ ἀγανακτήσεως, ἕνεκα τῶν πολλῶν κακουργημάτων, τὰ ὁποῖα ἐνεργοῦνται ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν κατὰ τῶν δυστυχῶν φορολογουμένων εἰς ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν Κορινθίας. Ἓν μόνον ἠδύνατο νὰ σώσῃ τοὺς φορολογουμένους, νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία πρὸς δήλωσιν· διότι τότε θὰ ἠδύναντο νὰ δηλώσωσι τοὺς οἴνους, τοὺς ὁποίους παρέλειψαν νὰ δηλώσουν. Ἠναγκάσθησαν οἱ φορολογούμενοι νὰ κλείσωσι τὰς θύρας τῶν οἰκιῶν των, καὶ οἱ ἐνοικιασταὶ ἠναγκάσθησαν νὰ εἰσέλθωσιν ἀπὸ τῶν στεγῶν, ἵνα καταμετρήσωσι τὰ κενὰ βαρέλια.

§15ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω ὅτι διοικητικῶς οὐδὲν μέτρον προληπτικὸν τῶν καταχρήσεων, τὰς ὁποίας πανταχόθεν ἀκούομεν, δύναται νὰ ληφθῇ. Τὸ κακὸν ἔγκειται ἐν τῇ φύσει αὐτῇ τῆς φορολογίας τοῦ παραγομένου οἴνου. Ἐν ὅσῳ ἐννοοῦμεν νὰ φορολογῶμεν τὸν παραγόμενον οἶνον καὶ ἡ φορολογία γίνεται κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως διὰ τῶν ἐνοικιαστῶν, ὅπως πρέπει νὰ γίνεται, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ συμβαίνωσι τὰ ἄτοπα ταῦτα. Τῶν ἀτόπων τούτων θὰ ἀπηλλασσόμεθα, μόνον ἐὰν ἐγίνετο δεκτὸν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προτείνομεν ἡμεῖς, τὸ σύστημα τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, φορολογουμένου ἐπὶ πλέον μόνου τοῦ οἴνου τοῦ πωλουμένου εἰς τὰ οἰνοπωλεῖα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Πολλοὶ κάτοικοι τοῦ δήμου Λαυρίου καταγγέλλουσι πράξεις τινάς, καὶ παρακαλοῦσι νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς διαφύλαξιν τῆς σπαταλωμένης περιουσίας τοῦ δήμου. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§17ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ κανονισμοῦ τῆς θέσεως καὶ τοῦ μισθοῦ τοῦ παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ βασιλικοῦ ἐπιτρόπου. Διὰ τοῦ ψηφισθέντος προϋπολογισμοῦ κατηργήθησαν τέσσαρες θέσεις διευθυντῶν Νομαρχιῶν καί τινες θέσεις κλητήρων καὶ βοηθῶν. Ὑποβάλλω σχετικὸν νομοσχέδιον, ἵνα ὦμεν ἐν τάξει. Ὑποβάλλω ἐπίσης νομοσχέδιον ἀφορῶν εἰς τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσσης, ἐπειδὴ ἐνδεχόμενον εἶναι μετὰ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς νὰ παραστῇ ἀνάγκη, ὅπως κανονισθῶσι ταῦτα νομοθετικῶς.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 197–199).

§19ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ὑποβάλῃ ὀνομαστικὸν πίνακα τῶν δικαιούχων, χάριν τῶν ὁποίων ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως 450,000 δραχμῶν.

§20ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἰδοὺ, τὸν καταθέτω.

§21ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ εἶχον ζητήσει πληροφορίας περὶ τῶν ἐκκρεμῶν ὀφειλῶν διὰ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν, διότι μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ὅτι ἀπὸ τῆς 15 Δεκεμβρίου μέχρι τῶν ἀρχῶν Μαρτίου παρουσιάζεται διαφορὰ τριῶν ἑκατομμυρίων. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ τόση διαφορά. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸ παριστᾷ ὡς κατελθὸν εἰς 1,088,000.

§22ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὄχι· εἶναι 2,088,000. Προφανῶς εἶναι λάθος τυπογραφικόν.

§23ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἔχει καὶ ὁλόγραφον, τὸ εἶπε καὶ προφορικῶς. Παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ ὁ πίναξ.

§24ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πρὸ ἡμερῶν πολλῶν εἶχε ζητηθῆ ὁλόκληρος ὁ φάκελλος τῆς ὑποθέσεως τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης καὶ αἱ ἀποφάσεις τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων, αἱ ἐκδοθεῖσαι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπειδὴ πρόκειται ἤδη ἡ συζήτησις τοῦ θέματος αὐτοῦ, νὰ ὑποβάλῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, διότι βεβαίως θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ ὅλου τοῦ ζητήματος· ἐννοῶ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν τὰς ἐκδοθείσας καὶ ἐν γένει ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.

§25Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω πίνακα ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ναυπλίας περὶ τῆς ἁλικῆς Λευκίμμης. Εἶχον εἰπεῖ πρό τινων ἡμερῶν, ὅτι πλὴν τῶν ἀνακοινουμένων πληροφοριῶν, τῶν ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου, ἐζητήθησαν πρὸς ἀνακοίνωσιν καὶ ἄλλαι παρὰ τοῦ Λιμεναρχείου Κερκύρας. Ἤδη ἀνακοινῶ τὴν τηλεγραφικὴν ἀπάντησιν, περιέχουσαν πολλὰ τῶν αἰτηθέντων καὶ ἀγγέλλουσαν, ὅτι ταχυδρομικῶς σταλήσονται τὰ πρὸς συμπλήρωσιν.

§26ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 200).

§28ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κατὰ τὴν ἐξενεχθεῖσαν εὐχὴν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Σταυροπούλου, τὴν ὁποίαν εὐθὺς ἀπεδέχθην, διότι πράγματι κατεδείκνυε τὴν θεραπείαν κενοῦ, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ἐν τῇ ἡμετέρᾳ δικονομίᾳ σχετικῶς πρὸς τὰς ἐπιδόσεις πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τοὺς ἀστυφύλακας τῆς ἀστυνομίας, ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν ἄρθρων 145 καὶ 146 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προστίθησι δύο ἐδάφια εἰς τὸ ἄρθρον 145, μεταῤῥυθμίζει δὲ ἀναλόγως καὶ τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 146 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 201).

§30ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἀπαντῶν εἰς ἐπερωτήσεις ἀπευθυνθείσας μοι εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, κατατίθημι πρῶτον ἔκθεσιν τοῦ παρὰ Πλημμελειοδίκαις Ἀθηνῶν Εἰσαγγελέως σχετικῶς πρὸς προσωποκρατηθέντα τινὰ πολίτην, Καραντινὸν, ὅστις, καθ’ ἃ ὁ ἐπερωτήσας ἰσχυρίζετο, ἔμενεν ἐλεύθερος. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Εἰσαγγελέως θέλει πληροφορηθῇ ὁ ἐπερωτήσας με Βουλευτὴς, ἂν νομίζῃ ἀναγκαῖον νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως ταύτης. Παρεκλήθην ἐπίσης νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, διατὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἠμέλησε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ἑνὸς πολίτου Μαργιώλη κατά τινος εἰρηνοδίκου. Ἐπὶ τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ ἐγένετο ἐνέργεια εὐθὺς ἀπὸ τῆς 18 Ἰανουαρίου, ὅτε ἐλήφθη αὕτη. Ἐπίσης ἐπηρωτήθην παρὰ τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος κ. Κορομάντζου περὶ ἀναφορᾶς 200 πολιτῶν ἐκ Λαγκαδίων, παραπονουμένων κατὰ τοῦ ἐκεῖ μετατεθέντος εἰρηνοδίκου, καὶ ἡ ὁποία ἀναφορὰ ἔχει ἀπευθυνθῆ καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Προσάγω τὴν ἀναφορὰν ταύτην, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ ἑτέραν, κατ’ ἀντίθετον λόγον, ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ εἰρηνοδίκου, διότι καὶ αἱ δύο αὗται ἀναφοραὶ ὑπάρχουσι περὶ τοῦ εἰρηνοδίκου αὐτοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ.

§31ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸν εἰρηνοδίκην Ἄργους ἐλήφθη πρόνοια;

§32ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἀπήντησα προχθὲς εἰς τὸν ἐπερωτήσαντα κ. Βουλευτὴν, ὅτι δὲν διατυποῦνται κατ’ αὐτοῦ ὡρισμέναι κατηγορίαι ἢ παραπτώματα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀλλ’ ἀορίστως, ὅτι δὲν τὸν θέλουν οἱ δικηγόροι ἐκεῖ· σημειώσατε δὲ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ δικηγόρων παρὰ τῷ Εἰρηνοδικείῳ διωρισμένων, ἀλλὰ περὶ δικηγόρων ἐν Ναυπλίῳ, οἵτινες ἐνεργοῦσι καὶ παρὰ τῷ Εἰρηνοδικείῳ Ἄργους. Λέγω λοιπὸν, ὅτι, ἂν διατυπωθῶσιν ὡρισμέναι κατηγορίαι κατὰ τοῦ εἰρηνοδίκου αὐτοῦ, προθύμως θέλω ἐνεργήσει, καὶ ἅμα ὡς βεβαιωθῶ, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης οὗτος εἶναι ἀνάξιος νὰ μένῃ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἢ ὅτι ἐν Ἄργει εἶναι ἀσυμβίβαστος ἡ διαμονὴ αὐτοῦ, θὰ τὸν μετακινήσω ἐκεῖθεν, ἢ θὰ τὸν ὑποβάλω εἰς τὴν δέουσαν τιμωρίαν. Ἀλλὰ προχείρως ἐξετάσας ἔμαθον, ὅτι ἡ μῆνις τῶν δικηγόρων κατ’ αὐτοῦ εἶναι, διότι ἐφαρμόζει αὐστηρῶς τὸν περὶ χαρτοσήμου νόμον, καὶ δὲν παρέχει εἰς τοὺς δικηγόρους τὰς εὐκολίας ἐκείνας, αἵτινες συνήθως παρέχονται παρὰ τῶν εἰρηνοδικῶν πρὸς αὐτούς.

§33ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγουν ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης φατριάζει χάριν τῆς πολιτικῆς.

§34ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τὸ τηλεγράφημα δὲν λέγει τοῦτο. Δὲν περιέχονται ἐν αὐτῷ τοιαῦτα παράπονα· ἁπλῶς λέγει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μένῃ ὁ εἰρηνοδίκης εἰς τὸ Ἄργος.

§35ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι καλὸν νὰ διατάξητε τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις;

§36ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἀφοῦ οἱ δικηγόροι δὲν ἔχουν τὸ θάῤῥος νὰ διατυπώσουν ὡρισμένας κατηγορίας, πρέπει ἡμεῖς νὰ σκαλίσωμεν τὰ πράγματα;

§37ΗΛ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε ὅτι οἱ δικηγόροι ἔφυγαν ὅλοι ἀπὸ τὸ Εἰρηνοδικεῖον, ἅμα τῇ ἐμφανίσει τοῦ εἰρηνοδίκου. Δὲν εἶναι δὲ ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε, ὁ ἐμποδίζων τοὺς δικηγόρους νὰ συνεργασθῶσι μετ’ αὐτοῦ· εἶναι ἄλλοι λόγοι, μὴ περιποιοῦντες τιμὴν εἰς τὸν κ. Χρυσοβέργην. Μὴ μὲ ἐξαναγκάζετε νὰ τοὺς εἴπω· τοὺς ἀποσιωπῶ ἐκ σεβασμοῦ καὶ πρὸς τὸν ἑαυτόν μου καὶ πρὸς τὸ ἀξίωμα τοῦ εἰρηνοδίκου. Σᾶς καθιστῶ δὲ καὶ ἕτερόν τι γνωστὸν, ὅτι ὁ πρόεδρος τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν, ἀδελφὸς τυγχάνων ἑτεροθαλὴς Βουλευτοῦ ὑπουργικοῦ, διαμένει ἐν Ἄργει. Τοῦτο νομίζω ὅτι γίνεται ἐναντίον τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων. Διαμένων δὲ ἐν Ἄργει, ἀντιπροσωπεύει τὴν πολιτικὴν τοῦ ἀδελφοῦ του. Δὲν εἶμαι ἐκ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι πιέζονται ἢ δέχονται νὰ πιεσθῶσι. Καθιστῶ μόνον γνωστὸν τὸ πρᾶγμα καὶ εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς πᾶσαν τὴν Κυβέρνησιν.

§38ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὁ εἰρηνοδίκης Χρυσοβέργης ὑπηρέτησεν ἐν Ναυπλίῳ καὶ δὲν ἐγέννησε παράπονα. Ἀλλ’ ἐνῷ λέγω τοῦτο, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ μομφὴ, τὴν ὁποίαν ἀποδίδει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς τοὺς δικηγόρους Ἄργους, εἶναι ἐντελῶς ἀνυπόστατος. Οἱ δικηγόροι, τῶν ὁποίων τὰς ὑπογραφὰς εἶδον ἐν τῷ τηλεγραφήματι, εἶναι ἀνώτεροι πάσης ὑπονοίας, ὅτι δύνανται νὰ ποιῶνται τοιαύτας παραστάσεις κατὰ τοῦ εἰρηνοδίκου ἕνεκα τοιούτων μικρῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνεκοίνωσεν ὡς διαβιβασθέντα πρὸς αὐτόν. Δὲν εἶπε δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἂν ἡ ὑπηρεσία ἀνεκοίνωσεν αὐτῷ, ὅτι τοιαῦτα ἐλατήρια ὠθοῦσι τοὺς δικηγόρους, ἢ ἄλλοθεν ἔλαβε τοιαύτην πληροφορίαν. Βεβαίως λόγοι ἄλλοι σπουδαιότεροι, εἰς ἐμὲ ἄγνωστοι, θὰ παρεκίνησαν τοὺς δικηγόρους ἐκείνους, ὅπως ποιῶνται τὰς παραστάσεις ταύτας. Παρατηρῶ δὲ τοῦτο· διατὶ ὁ εἰρηνοδίκης, ὁ τόσον ἀκατηγορήτως ὑπηρετήσας ἐν Ναυπλίῳ, μετετέθη εἰς Ἄργος; Ἀφοῦ ἐκεῖ εἰργάζετο καλῶς, διατὶ νὰ μετατεθῇ;

§39ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Διαστρέφετε τοὺς λόγους μου.

§40ΚΩΤΣΑΚΟΣ. Βεβαίως δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄργους κατὰ τοῦ προέδρου τῶν ἐφετῶν ἐν Ναυπλίῳ, διότι, τοῦ παρελθόντος αὐτοῦ γνωστοῦ ὄντος εἰς τοὺς περισσοτέρους τῶν ἐνταῦθα παρηκαθημένων, δὲν ἔχει ἀνάγκην δικαιολογιῶν, ἀλλ’ οὐδὲ καταδέχομαι νὰ εἰσέλθω εἰς συζήτησιν περὶ αὐτοῦ. Εἶναι τοιοῦτον τὸ παρελθὸν τοῦ ἀδελφοῦ μου, προέδρου τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν, ὥστε οὐδεὶς δύναται νὰ ἀποδώσῃ αὐτῷ τὴν ἐλαχίστην μομφήν. Τὰ πλεῖστα τῶν προσώπων τῶν ἐδῶ καθημένων γνωρίζουσιν αὐτόν, καὶ ἀντιλαμβάνομαι μεθ’ ὁποίου αἰσθήματος ἐδέχθησαν τὰς ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ Ἄργους ἐξενεχθείσας κατ’ αὐτοῦ μομφάς. Ἀλλὰ καὶ ποία εἶναι ἡ μομφή; ὅτι κατοικεῖ εἰς Ἄργος. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι μετέβη ἐκεῖ χάριν τῆς ὑγείας τῆς συζύγου του, ἥτις καὶ ἀπεβίωσε πρό τινος δυστυχῶς, ἐξακολουθεῖ δὲ νὰ διαμένῃ ἐκεῖ ἕνεκεν τῆς ὑγείας του, διότι δὲν εἶναι ἰσχυρᾶς κράσεως, τὸ κλῖμα δὲ τοῦ Ἄργους εἶναι εὐκραὲς, εἰς δὲ τὸ Ναύπλιον τὸ κλῖμα εἶναι ὑγρόν. Ἀλλὰ καὶ πλεῖστοι ὅσοι ἐφέται καὶ πρωτοδίκαι κατῴκησαν ἐν Ἄργει μέχρι τοῦδε, καὶ οὐδείς ποτε ἐφαντάσθη, ὅτι παραβιάζεται ἐκ τούτου ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων. Ὄσον δὲ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ εἰρηνοδίκου, εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ναυπλίου «διατί, ἐνῷ ὑπηρέτει τόσον καλῶς ἐν Ναυπλίῳ, μετετέθη εἰς Ἄργος;» Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου, βουλευτοῦ Ναυπλίου. Ἡ μετάθεσις ἐγένετο συνεπείᾳ παρακλήσεως τοῦ ῥηθέντος εἰρηνοδίκου πρὸς ἐμὲ καὶ τὸν κ. Ἀντωνόπουλον, ἵνα συστήσωμεν τῷ κυρίῳ Ὑπουργῷ τῆς Δικαιοσύνης τὴν μετάθεσίν του εἰς Ἄργος, ἕνεκα τῆς πασχούσης ὑγείας τῆς συζύγου του, καὶ τοῦτο ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς, μηδόλως ἀντικειμένης εἰς τοῦτο τῆς ὑπηρεσίας. Τίς δὲ εἶναι ὁ Χρυσοβέργης, μαρτυροῦσι τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν πλεῖσται ἐκθέσεις τῶν ἀνωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων ὑπὲρ αὐτοῦ. Παριστάνεται δὲ ἐν αὐταῖς ὡς τιμιώτατος, ἱκανώτατος καὶ κάλλιστα μεμορφωμένος. Δὲν λέγω τίποτε κατὰ τῶν κ. δικηγόρων, δὲν ἠξεύρω ὅμως ἀκριβῶς ὁποίας ἀφορμὰς ἔχουν ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ εἰρηνοδίκου. Εἴπομεν δὲ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν—καὶ ἐπικαλοῦμαι πάλιν τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου—νὰ ἀνακαλέσῃ, εἰ δυνατὸν, τὴν εἰς Ἄργος μετάθεσιν τοῦ εἰρηνοδίκου, ἀφοῦ ἀποκρούεται τόσον ὑπὸ τῶν κ. δικηγόρων καὶ ἀπειλεῖται ἀπεργία, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία δὲν ἔχει λόγους νὰ τὸν μεταθέσῃ, καὶ ὅτι θὰ τὸν ἀφήσῃ μέχρις οὗ ἐξακριβωθῶσιν ὡς βάσιμα τὰ κατ’ αὐτοῦ παράπονα, ἀλλὰ ὡρισμένα παράπονα δὲν διετυπώθησαν ἐναντίον του. Εἰλικρινῶς δὲ λέγω, ὅτι δὲν ἠξεύρω τίνας λόγους ἔχουν οἱ κύριοι δικηγόροι κατὰ τοῦ εἰρηνοδίκου· ἐξωδίκως μόνον ἔχω μάθει, ὅτι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν μετάθεσιν, προσεκλήθησαν ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως νὰ καταθέσουν τί ἔχουν κατ’ αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ διατὶ προέβησαν εἰς τοιαῦτα διαβήματα, καὶ δὲν ἀνεφέρθησαν, ὡς ὤφειλον, πρὸς αὐτόν. Σημειώσατε δὲ τοῦτο, ὅτι ἐν Ἄργει οἱοσδήποτε δύναται νὰ παρίσταται εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον, διότι δὲν ὑπάρχουσι πέντε ἐπιστήμονες διωρισμένοι εἰδικῶς εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον ἐκεῖνο, ὡς ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, οἱ δὲ ἐξασκοῦντες τὴν δικηγορίαν ἐκεῖ ἐπιστήμονες εἶναι διωρισμένοι παρὰ τοῖς ἐν Ναυπλίῳ δικαστηρίοις.

§41ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς, τὸν ὁποῖον μετ’ ἀπρεπείας ἀναρμόστου εἰς τὰ χείλη ἑνὸς Βουλευτοῦ ὠνόμασεν ὁ συνάδελφός μου ἐξ Ἄργους, δὲν καταδέχεται νὰ ἀπαντήσῃ ἐξ ἴσου καὶ διὰ τῶν αὐτῶν λέξεων πρὸς αὐτόν. Ἐγὼ ἐβεβαίωσα ὡρισμένα πράγματα, ὅτι ὁ πρόεδρος τῶν ἐφετῶν τοῦ Ναυπλίου κατοικεῖ ἐν Ἄργει, καὶ τοῦτο δὲν τὸ διέψευσεν ὁ συνάδελφός μου· ἐβεβαίωσα ὅτι κατὰ τοῦ εἰρηνοδίκου Ἄργους ὑπάρχουσιν ὡρισμένα παράπονα, καὶ τοῦτο δὲν τὸ διέψευσεν· ἐβεβαίωσε δὲ προσέτι ὁ συνάδελφος γεγονὸς, ὅπερ ἐγὼ δὲν εἶχον ἀναφέρει, ὅτι δηλ. ἡ μετάθεσις τοῦ εἰρηνοδίκου ἐγένετο τῇ συστάσει αὐτοῦ τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Βεβαίως τοῦτο εἶναι παράδοξος τρόπος λειτουργίας τῆς Δικαιοσύνης! Ἐπιβεβαιῶ καὶ ἕτερον γεγονὸς, ὅτι ἡ μετάθεσις τοῦ κ. Χρυσοβέργη ἐξ Ἄργους δὲν ἐγένετο ἄνευ σκανδάλου, καὶ λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος, διὰ νὰ τὸ βεβαιώσῃ καὶ οὗτος.

§42Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος ἐπεκαλέσθη τὴν μαρτυρίαν μου, βεβαιῶ, ὅτι ἀληθῶς ὁ κ. Χρυσοβέργης μοὶ ἔγραψεν ἐπιμόνως νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἵνα μετατεθῇ ἐξ Ἄργους...

§43ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὤ! ὤ!

§44ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ διατὶ ἐξεγείρεται ἡ συνείδησις τοῦ κ. Καραπάνου ἐπὶ τούτῳ, διότι ὡς Βουλευτὴς ὑπέβαλον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν παράκλησιν ὑπαλλήλου, ὅπως μετατεθῇ ἕνεκα οἰκογενειακῶν λόγων, ἀσθενούσης ἐπικινδύνως τῆς συζύγου του, ἀφοῦ καὶ πᾶς πολίτης δύναται νὰ ὑποβάλῃ εἰς Ὑπουργὸν παρομοίαν παράκλησιν, χάριν ὑπαλλήλου τιμίου καὶ ἱκανοῦ, οἷος ὁ κ. Χρυσοβέργης, ὅστις ἀφῆκεν ἀρίστας ἀναμνήσεις καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ὑπηρεσίας του ἐν Ναυπλίῳ καὶ ὅπου ἀλλοῦ ὑπηρέτησε.

§45ΚΩΤΣΑΚΟΣ. Ἐθορυβήθησάν τινες ἐξ ὑμῶν, Κύριοι, διότι ὁ κ. Ἀντωνόπουλος εἶπεν, ὅτι ἐσύστησεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ παρεκάλεσεν αὐτὸν περὶ τῆς ἐν Ἄργει τοποθετήσεως τοῦ περὶ οὗ πρόκειται εἰρηνοδίκου, συνεπείᾳ παρακλήσεως αὐτοῦ, θέλοντος ν’ ἀπομακρυνθῇ τοῦ Ναυπλίου, ἕνεκα τῆς πασχούσης καὶ κινδυνευούσης συζύγου του. Παραξενεύομαι ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ τινῶν συγκινήσει! Πράττει ἔγκλημα, Κύριοι, εἷς Βουλευτὴς, ἐὰν παρακαλέσῃ, ἐὰν συστήσῃ τῷ κ. Ὑπουργῷ τὰς περιστάσεις χρηστοῦ καὶ ἐντίμου ὑπαλλήλου καὶ ζητήσῃ τι ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ δὴ μίαν μετάθεσιν εἰς ἄλλο τι μέρος, ἕνεκα λόγου σπουδαίου; Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα εἷς Βουλευτὴς, μεριμνῶν ὑπὲρ τοῦ τόπου του, νὰ ἑνώσῃ τὰς παρακλήσεις του, ὡς ἐγὼ ἔπραξα, ὑπὲρ ὑπαλλήλου, ὅστις μετὰ τιμιότητος καὶ φιλοπονίας ἐκτάκτου εἰργάσθη ἄλλοτε ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν ἔχουσιν οἱ Βουλευταὶ νὰ μεριμνῶσιν ὑπὲρ τῶν χρηστῶν ὑπαλλήλων, καὶ νὰ φροντίζωσιν, ὅπως δίδωσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας αὐτῶν ἱκανοὺς καὶ τιμίους ὑπαλλήλους. Ἄλλως ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει καὶ ἀπὸ καθήκοντος φιλανθρωπικοῦ ἐπεβάλλετό μοι ἡ ἐνέργεια αὕτη. Εἶχον λοιπὸν καθῆκον, κατ’ ἐμὴν γνώμην, νὰ μεριμνήσω ὑπὲρ τοῦ ῥηθέντος ὑπαλλήλου. Ἴσως οἱ Ναυπλιεῖς δικαιοῦνται νὰ λυπηθῶσι, διότι ἐκ περιστάσεως ἀτυχοῦς αὐτοῦ τοῦ Χρυσοβέργη ἐστερήθησαν καλλίστου δικαστοῦ, ὡς ὡμολόγησε περὶ αὐτοῦ ὁ κ. Βουλευτὴς Ναυπλίου· ἀλλ’ ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἔχω λόγους νὰ πιστεύω, ὅτι οἱ συμπολῖταί μου δὲν θὰ ὦσιν εὐχαριστημένοι ἐκ τοῦ εἰρηνοδίκου μας τούτου.

§46ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα, ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔλαβε τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν Ἄργους καὶ τὸν κ. Βουλευτὴν Ναυπλίας, δὲν πιστεύω νὰ διστάσῃ νὰ μεταθέσῃ τὸν εἰρηνοδίκην.

§47ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Θὰ μοὶ συγχωρήσητε νὰ μὴ ἀπαντήσω εἰς τὴν παρατήρησίν σας ταύτην.

§48ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω μίαν παράκλησιν νὰ ἀπευθύνω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Εἶναι ἀπρεπὲς νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν ἀπαίτησιν 7 ἢ καὶ 100 δικηγόρων, ὅπως μεταθέσῃ ἕνα ὑπάλληλον, ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι παράλειψις καθήκοντος νὰ δυσφημῆται ὁ ὑπάλληλος αὐτός. Ὀφείλει πάντως νὰ διατάξῃ τὸν ἁρμόδιον Εἰσαγγελέα νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τοὺς ὑπογεγραμμένους εἰς τὸ τηλεγράφημα, καὶ νὰ τοὺς προσκαλέσῃ νὰ ὁρίσωσι τίνα παράπονα ἔχουσι κατὰ τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ· διότι δύνανται νὰ ὑπάρχωσιν ἀληθῆ παράπονα καὶ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ δὲν τολμῶσι νὰ ἀναφέρωσι, μὴ ἔχοντες τὰς ἀποδείξεις, ἢ ἀμφιβάλλοντες περὶ τῆς ἐνεργείας τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὀφείλει πάντως νὰ διατάξῃ τοιαύτην ἀνάκρισιν, ἵνα ἐξαγνίσῃ τὸν ἄνθρωπον· διότι, ὡς ἤκουσα καὶ ἐγώ, ὁ εἰρηνοδίκης οὗτος εἶναι εἷς τῶν ἐναρετωτέρων λειτουργῶν τῆς Θέμιδος. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ἕτερον, ὁμολογουμένως ὁ πρόεδρος τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν καὶ ἀδελφὸς τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄργους εἶναι εἷς τῶν ἐναρετωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων· καὶ δύναται μὲν νὰ ἦναι ἡ ἐν Ἄργει διαμονή του παράβασις τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, τοῦ καθορίζοντος τὴν διαμονήν του ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Ἐφετείου, ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἐπουσιώδης, ἀρκεῖ ὅτι ἔχει ζῆλον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ του καὶ προσέρχεται τακτικῶς εἰς ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του. Δὲν βλέπω κατὰ τί βλάπτεται ἡ ὑπηρεσία ἐκ τούτου· ἀρκεῖ ὅτι κατὰ τὰς ἐργασίμους ἡμέρας εἶναι ἐν τῷ καθήκοντί του. Ὁ κ. Κανελλόπουλος δὲν ἀπέδωκε μομφήν τινα εἰς τὸν ἀδελφὸν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, οὔτε ἠρνήθη τὰς ἀρετάς του, ἀλλ’ εἶπεν, ὅτι ἐγένετο μία παράβασις τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων.

§49ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ Πλούταρχος δὲν εἶμαι· δὲν γράφω τὴν σύγχρονον ἱστορίαν κἀνενός, οὔτε ἀσχολοῦμαι περὶ ταύτην. Ἐγὼ βεβαιῶ τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι ὁ πρόεδρος τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν διαμένει ἐν Ἄργει. Τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, καὶ τοῦτο δὲν ἠρνήθη ὁ συνάδελφός μου.

§50ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δὲν θ’ ἀναμιχθῶ ἐγὼ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ εἰρηνοδίκου Ἄργους, ἀλλ’ ἔχω καθῆκον νὰ ἀποκρούσω μομφὴν οἱανδήποτε κατὰ τοῦ προέδρου τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν...

§51ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀπηυθύνθη κἀμμία μομφὴ (διάλογοι).

§52ΚΩΤΣΑΚΟΣ. Θέλετε νὰ λησμονηθῇ τὸ πρᾶγμα, διότι ἴσως συμφέρει εἰς τὸν ὑποκινήσαντα αὐτό· ἀλλὰ βεβαίως εἶναι μομφή, διότι ἐλέχθη, ὅτι ὁ πρόεδρος τῶν ἐφετῶν μένει ἐκεῖ καὶ διευθύνει τὸ κόμμα τὸ ἰδικόν μου.

§53ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἀντελήφθην τοιοῦτόν τι.

§54ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπον, καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτό.

§55ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. .. Ὁ πρόεδρος τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν εἶναι γνωστὸς εἰς τὸν δικαστικὸν κόσμον, διότι ὑπηρετεῖ ἐπὶ τριάκοντα ἔτη ἐν τῷ δικαστικῷ κλάδῳ, ὑπηρέτησε δὲ εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ δικαστήρια τοῦ Κράτους· ἄλλως τε ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἄργους δὲν δύναται νὰ λησμονήσῃ, ὅτι ὁ πρόεδρος τῶν ἐφετῶν ὑπηρέτησεν ἐπὶ ἔτη πολλὰ καὶ ὡς ἐφέτης ἐν Ναυπλίῳ καὶ ἐν Ἀθήναις, καὶ ὅμως οὐδέποτε ἐξηνέχθησαν παράπονα κατὰ τοῦ κ. Βλάχου. Ὁ νόμος περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων δὲν ἔχει ἐφαρμογήν, οὔτε ἐφαρμόζεται ἐπὶ τῶν ἀνωτέρων δικαστηρίων, κατὰ συνέπειαν ἔχομεν δικαστὰς εἰς τὰ ἀνώτερα δικαστήρια ὅλους σχεδὸν ἀνήκοντας εἰς τὰς ἐπαρχίας τῆς ἁρμοδιότητος τῶν δικαστηρίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἑδρεύουσι, καὶ ὅμως δὲν ἐγένετο ποτὲ λόγος περὶ ἐκτοπίσεως ἢ μομφῆς τῶν δικαστῶν ἐκείνων. Ὥστε, καὶ ἐὰν ὁ κ. Βλάχος κατάγηται ἐξ Ἄργους ἢ ἔχῃ συγγενεῖς ἐν Ἄργει, τοῦτο δὲν εἶναι λόγος μομφῆς. Ὁ ἄλλος δὲ λόγος, ὅτι διαμένει ἐν Ἄργει, ἐπίσης δὲν δικαιολογεῖ μομφὴν κατ’ αὐτοῦ. Ὁ κ. Βλάχος μένει ἐν Ἄργει, διότι πάσχει, καὶ διότι μένουσιν ἐκεῖ καὶ πλεῖστοι συνάδελφοί του, καὶ μάλιστα ἐν ὥρᾳ χειμῶνος, διότι τὸ κλίμα τοῦ Ἄργους εἶναι προτιμότερον.

§56ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἡ ὑπεράσπισις, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πυλίας Βουλευτὴς ἔκαμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπὲρ τοῦ προέδρου τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν, δὲν εἶναι ἀφιλοκερδής. Δὲν εἶναι δὲ ἀφιλοκερδὴς, διότι ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πυλίας τυγχάνει δικηγόρος ἐν Ναυπλίῳ. Εἶμαι ὅμως πεπεισμένος ἐγὼ, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπερασπίζομαι τὸν πρόεδρον τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν, ὅτι ἡ φιλοφροσύνη του αὕτη πρὸς τὸν πρόεδρον τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν δὲν θὰ τῷ χρησιμεύσῃ· διότι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀδέκαστον τοῦ δικαστοῦ αὐτοῦ, καὶ ἐγὼ ἔχω πλήρη πεποίθησιν. Ἕν μόνον ἐβεβαίωσα, ὅτι ἐν Ἄργει διαμένων ἀντιπροσωπεύει τὴν πολιτικὴν τοῦ ἀδελφοῦ του, καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτὸ, ἡ δὲ συνηγορία τοῦ ἐκ Πυλίας κ. Βουλευτοῦ ἦτο πάντη περιττή.

§57ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη κἀμμία νὰ ἀποκρούσω αὐτὴν τὴν μομφὴν, τὴν ὁποίαν ἤδη κατ’ ἐμοῦ ἀπευθύνει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἐγὼ ὄχι ἐξ ἀφιλοκερδείας ὡμίλησα ὑπὲρ τοῦ κ. Βλάχου· διότι ἐγὼ ὑπηρετῶ ὡς δικηγόρος ἐν Ναυπλίῳ πρὸ τριάκοντα ἐτῶν, καὶ ἀπὸ εἴκοσιν ἐτῶν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτε ἔτι ἦτο νεώτατος ὁ κ. συνάδελφος, καὶ ὅμως οὐδέποτε ἠκούσθη, ὅτι ἐκ φιλοκερδείας ὑπὲρ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ ὑπαλλήλου ἐλάλησα ἐν τῇ Βουλῇ. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀποκρούσω αὐτὴν τὴν μομφήν.

§58ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω ν’ ἀμφισβητήσω τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Πυλίας, ἵνα ὑπερασπίσῃ τὸν ἐπίσης ἀξιότιμον πρόεδρον τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν, ἀλλὰ βεβαίως δὲν δίδω τῷ ἀξιοτίμῳ Βουλευτῇ Πυλίας τὸ δικαίωμα νὰ παραστήσῃ, ὅτι ὁ πρόεδρος τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν δύναται νὰ κατοικῇ ἐν Ἄργει· διότι πᾶς ἄλλος ἠδύνατο νὰ τὸ εἴπῃ, ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς Πυλίας, διατελῶν δικηγόρος καὶ Βουλευτὴς, βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ εἴπῃ. Ἐὰν ὁ πρόεδρος τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν, εἴτε λόγῳ τῆς ἀσθενείας του, εἴτε λόγῳ τῆς ἀκαταστασίας τοῦ κλίματος τοῦ Ναυπλίου, εἴτε διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ ἑτεροθαλὴς αὐτοῦ ἀδελφὸς Βουλευτὴς ἐξ Ἄργους, ἐὰν ὁ πρόεδρος τῶν ἐφετῶν δὲν δύναται νὰ διαμένῃ ἐν Ναυπλίῳ, ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἀναφερθῇ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ ζητήσῃ ἄδειαν. Ἐὰν χωρὶς νὰ ζητήσῃ ἄδειαν κατοικῇ εἰς τόπον ἄλλον, ἐκτὸς τῆς ἕδρας τοῦ δικαστηρίου, τοῦ ὁποίου προεδρεύει, βεβαίως πράττει παράβασιν, ἡ δὲ παράβασις αὕτη δὲν εἶναι ἐπουσιώδης· διότι δὲν εἶναι ἐπουσιώδης ἡ διάταξις, ἡ ὁποία διαγράφει εἰς τὸν ὑπάλληλον νὰ μένῃ ἐν τῇ ἕδρᾳ αὐτοῦ· διότι ὁ ὑπάλληλος ἔχει καθήκοντα, διότι ὁ ὑπάλληλος πρέπει πάντοτε νὰ εὑρίσκηται ἐν τῇ ἕδρᾳ του καὶ νὰ ἦναι πρόχειρος ἐν τῇ ἕδρᾳ του, οὔτε εἶναι δυνατὸν οἱ διάδικοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσιν ἀνάγκην νὰ προσφύγωσιν εἰς τὸν πρόεδρον τῶν ἐφετῶν, νὰ ταξειδεύωσιν εἰς Ἄργος, ἵνα τὸν συναντήσωσιν. Αὐτὸ καὶ μόνον, τὸ ὅτι διαμένει εἰς ἄλλο μέρος, παρὰ τὴν ἕδραν του, ἀποτελεῖ παράβασιν προφανῆ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, ὡς πρὸς δὲ τοὺς διαδίκους ἀποτελεῖ ζημίαν διὰ τὰ συμφέροντα τὰ ὁποῖα ἐνεπιστεύθησαν εἰς αὐτόν. Δὲν ἠμφισβήτησέ τις τὴν ἐντιμότητα τοῦ προέδρου τῶν ἐφετῶν· τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι ἐναντίον ῥητῶν διατάξεων τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, ἄνευ ἀδείας τοῦ προϊσταμένου του Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, κατοικεῖ ἀλλαχοῦ καὶ ὄχι ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ δικαστηρίου. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν εἰς τὸν πρόεδρον τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν, καὶ θαυμάζω ὅτι ἠθέλησαν οἱ Κύριοι, οὐδενὸς προσβαλόντος τὴν ἐντιμότητα αὐτοῦ, νὰ ὑπερασπισθῶσι ταύτην.

§59ΚΩΤΣΑΚΟΣ. Δὲν βλάπτει τίποτε.

§60ΡΑΛΛΗΣ. Βλάπτει μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε ἐγὼ ἔκρινα τὴν τοποθέτησιν τοῦ προέδρου τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν ὡς μὴ ἁρμόζουσαν· διότι, ὅπως ἔχουσι τὰ τῆς δικαιοσύνης παρ’ ἡμῖν, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ὑπάρχῃ ὑπόνοια, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδράσῃ ἡ θέσις τοῦ ἀδελφοῦ του ἡ πολιτικὴ εἰς τὰς σκέψεις του. Ἡ ὑπόνοια αὕτη βεβαίως θὰ ἦτο ἀσέβεια διὰ τὸν πρόεδρον τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν. Ἀλλὰ διότι δύναται νὰ ἐγερθῇ μία τοιαύτη ὑπόνοια, τοῦτο καθιστᾷ τὴν θέσιν του ἐν Ναυπλίῳ ἀνάρμοστον· ἐγὼ δὲ, ὡς Ὑπουργὸς, προέβην καὶ εἰς παραστάσεις πρὸς τὸν συνάδελφόν μου Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης περὶ ἐκτοπίσεως αὐτοῦ· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνέχηταί τις αὐτὰ, ἐὰν δὲ ἤμην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, βεβαίως δὲν ἤθελον καταδικάσει— διότι πρόκειται περὶ καταδίκης—τὸν πρόεδρον τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν εἰς τὸ νὰ ὑφίσταται αὐτὴν τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι δύναται νὰ ἐπιδρᾷ ἡ θέσις τοῦ ἀδελφοῦ του ἡ πολιτικὴ ἐπὶ τὰς σκέψεις του τὰς δικαστικάς. Ἀλλ’ εἶπον, ὅτι τὸ ζήτημα διὰ τὸν πρόεδρον τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν περιορίζεται εἰς τὸ ὅτι ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων κατοικεῖ εἰς ἄλλον τόπον, παρὰ τὴν ἕδραν του. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ εἰρηνοδίκου Ἄργους ἤκουσα παραδόξους θεωρίας, καὶ ἔρχομαι νὰ διαμαρτυρηθῶ κατ’ αὐτῶν, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ πράξῃ, ἐνῷ ὤφειλε νὰ τὸ πράξῃ ἐκ τοῦ ἀξιώματός του. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄργους ἐξήνεγκε θεωρίας περὶ τοποθετήσεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, εἰπὼν ὅτι, «ἀφοῦ εἶναι τιμιώτατος ὁ Χρυσοβέργης, ἠδυνάμην νὰ συστήσω εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὴν τοποθέτησίν του· μάλιστα αὐτὸ κατὰ γενικὴν ἀρχὴν πρέπει νὰ γείνῃ δεκτόν». Τί τὸ ψεκτὸν ἔχει, κατὰ τὸν κ. συνάδελφον, ἐὰν ἐρωτηθῶ ἐγὼ ὁ Βουλευτὴς, τίνα θέλω εἰς τὸ Βόρειον Εἰρηνοδικεῖον τῶν Ἀθηνῶν, καὶ δὲν ἀντιτάξω ἀντίῤῥησιν, ἢ ἐρωτηθῇ ὁ κ. συνάδελφος περὶ τοῦ Νοτίου Εἰρηνοδικείου Ἄργους, καὶ οὕτω πως τοποθετηθῇ τις εἰς τὸ Βόρειον Εἰρηνοδικεῖον Ἀθηνῶν ἢ εἰς τὸ Νότιον Εἰρηνοδικεῖον Ἄργους; Τοιαύτη λειτουργία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης βεβαίως, κατ’ ἐμὲ, εἶναι ἔκτροπος καὶ τερατώδης· ἐὰν δὲ ἡ ἔκτροπος αὕτη καὶ τερατώδης λειτουργία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἐπιδράσῃ ἐπὶ τὴν κατωτάτην δικαιοσύνην ἐν Ἄργει, βεβαίως ἐπιδρᾷ ἐπὶ τὴν δικαιοσύνην ὅλου τοῦ Κράτους. Ἐὰν δὲ κατήντησεν ἡ κατωτάτη δικαιοσύνη ἡ λύμη τοῦ λαοῦ, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄργους καὶ κατὰ τῆς ὁποίας δὲν ἐνόμισεν ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Τοιαύτη θεωρία βεβαίως καταστρέφει ἐκ βάθρων τὴν κατωτάτην δικαιοσύνην, εἰς ἣν προσφεύγει ὁ μικρὸς λαὸς, διότι ἐξαρτᾷ ἐκ τῶν τοπικῶν συμφερόντων τὴν τοποθέτησιν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων· οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶμεν τοιαύτην θεωρίαν ἐνταῦθα ἄνευ διαμαρτυρίας. Εἰδικῶς δὲ περὶ τοῦ εἰρηνοδίκου Ἄργους εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ὅτι ἡ ἀμεροληψία του καὶ ἡ ἀνεκτικότης του ἔφθασαν μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, ὥστε κατὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν δὲν προσῆλθον οἱ δικηγόροι, προέβη εἰς τὴν ἐκφώνησιν ὅλων τῶν ὑποθέσεων, τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὸ πινάκιον, καὶ τὰς διέγραψε μέχρι μιᾶς! Νομίζετε ὅτι αὐτὸς εἶναι δικαστικὸς ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος δύναται ἀμερολήπτως νὰ ἀπονέμῃ τὴν δικαιοσύνην; Θὰ δικάζῃ ὄχι πλέον τοὺς διαδίκους, ἀλλὰ τοὺς δικηγόρους. Καὶ κατ’ αὐτῆς τῆς πορείας τοῦ εἰρηνοδίκου Ἄργους ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν κατεξανέστη καὶ δὲν ἐφρόντισεν ἀμέσως νὰ τὸν ἐκσφενδονίσῃ ἀπὸ τοῦ Ἄργους εἰς τὴν ἄλλην ἄκραν τοῦ Κράτους. Θαυμάζω, ὅτι δὲν αἰσθάνεται τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει.

§61ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω κατὰ πρῶτον εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατοικίαν τοῦ προέδρου τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν ἐν Ἄργει. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων ὁ δικαστὴς, ὅπως καὶ ὁ δικηγόρος ἐπίσης, ὁ δικαστικὸς ἐν γένει ὑπάλληλος ὑποχρεοῦται νὰ κατοικῇ ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ δικαστηρίου, παρὰ τῷ ὁποίῳ εἶναι διωρισμένος. Κατὰ τὸ ἔτος 1834, ὅτε ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων ἐδημοσιεύθη, βεβαίως τοιαύτη παρέκβασις θὰ εἶχε μεγάλην τὴν σημασίαν, ἀλλ’ ἀφ’ ἧς τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας ἐπολλαπλασιάσθησαν, αἱ ἀποστάσεις δὲ συνετμήθησαν, σιωπηρῶς, οὕτως εἰπεῖν, καθιερώθη, ὥστε οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι νὰ κατοικῶσι καὶ εἰς τὰ περίχωρα τῶν πόλεων, ἔνθα ἑδρεύει τὸ δικαστήριον, παρὰ τῷ ὁποίῳ ὑπηρετοῦσιν. Οὕτω πως, παραδείγματος χάριν, ἐν Ἀθήναις ἔχομεν δικηγόρους, παρὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων κατοικοῦντας ἐν Πειραιεῖ, ἄλλους κατοικοῦντας ἐν Φαλήρῳ, καὶ προέδρους μάλιστα ἀκόμη, ὅπως τὸν πρόεδρον τῶν ἐνταῦθα ἐφετῶν, ὅστις ἐπὶ τετράμηνον κατοικεῖ ἐν Φαλήρῳ ἄνευ ἀδείας τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς. Οὕτω καὶ ἐν Ναυπλίῳ, ὅπως πρὸ μικροῦ ἦτο ἡ Πρόνοια, ὅπου οἱ πλεῖστοι τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων κατῴκουν, ἕνεκα τοῦ νοσηροῦ κλίματος τοῦ Ναυπλίου, σήμερον εἶναι τὸ Ἄργους’ ἕνεκα τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας πλεῖστοι τῶν δικαστῶν προτιμῶσιν ὡς διαμονὴν τὸ Ἄργος, ὅπερ δὲν ἀπέχει σιδηροδρομικῶς τοῦ Ναυπλίου ἢ κατὰ τέταρτον τῆς ὥρας, καὶ μεταβαίνουσιν εἰς τὸ Ναύπλιον ἑκάστην πρωΐαν, ἀναχωροῦντες ἐκεῖθεν τὸ ἑσπέρας, μετὰ τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν των. Πέρυσι μάλιστα, ἐνθυμοῦμαι, ὅτε προετάθησαν μεταῤῥυθμίσεις εἰς τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων ὑπὸ τοῦ προκατόχου μου Ὑπουργοῦ κ. Σιμοπούλου, ἐλαμβάνετο πρόνοια, ὥστε καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων νὰ τροποποιηθῇ, ἵνα μὴ γεννᾶται ἡ ἀπορία, ἡ ὁποία ἐγεννήθη εἰς τὸν κ. Βουλευτήν. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, φρονῶ ὅτι, ἀφοῦ διὰ τῆς συνηθείας καθιερώθη τοῦτο καὶ δὲν ὑπάρχει τι τὸ ἄτοπον ἐντεῦθεν, ἡ παράβασις δὲν εἶναι τοσοῦτον σοβαρὰ, ὥστε νὰ προκαλέσῃ τὴν πρόνοιαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο μέρος τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἵνα εὕρῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἀφορμὴν νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀνήγαγεν εἰς θεωρίαν ὅ,τι οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐκ Ναυπλίας καὶ ἐξ Ἄργους εἶπον, παραστήσαντες εἰς τὴν Βουλὴν τὴν καθαρὰν ἀλήθειαν, ὅτι παρακληθέντες δηλαδὴ ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου Χρυσοβέργη παρέστησαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ὅτι ἕνεκα λόγων ὑγείας ἐπιθυμεῖ οὗτος, ἐὰν ἦτο δυνατὸν καὶ ἐὰν ἡ ὑπηρεσία τὸ ἐπέτρεπε, τὴν εἰς Ἄργος μετάθεσίν του. Ἀλλὰ τί τὸ ψεκτὸν ἔχει τοῦτο; Ἡ ὑπηρεσία ἠδύνατο νὰ λάβῃ τὰς πληροφορίας ταύτας καὶ παρ’ ἄλλου· ἠδύνατο ὁ κ. Χρυσοβέργης νὰ παρακαλέσῃ φίλον ἄλλον, ἵνα διαβιβάσῃ τὴν παράκλησίν του εἰς τὸν Ὑπουργόν· προὐτίμησεν ὅμως τὸν Βουλευτὴν, ἵνα παραστήσῃ τὴν ἀνάγκην ταύτην τὴν οἰκογενειακὴν εἰς τὸν Ὑπουργόν. Δὲν βλέπω δὲ, ὅτι εἶναι ἐπὶ τούτῳ τοσοῦτον μεμπτέος ὁ εἰρηνοδίκης οὗτος, ὥστε πρὸς τιμωρίαν νὰ ἐκσφενδονισθῇ εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον τοῦ Κράτους. Ἐὰν κατ’ αὐτοῦ, ὡς ἀπ’ ἀρχῆς εἶπον, διατυπωθῶσι κατηγορίαι ὡρισμέναι ἐπὶ φατριασμῷ, ὅπως ἀορίστως εἶπεν ὁ ἕτερος ἐξ Ἄργους κ. Βουλευτὴς, τὸ ὁποῖον ὅμως οἱ δικηγόροι δὲν διατυποῦσιν ἐν τῷ τηλεγραφήματί των πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, τότε βεβαίως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης δὲν θὰ διστάσῃ οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ διατάξῃ τὴν δέουσαν ἐνέργειαν, ἵνα βεβαιωθῇ τὸ γεγονὸς τοῦτο, τὸ ὁποῖον συνεπάγει βαρεῖαν κατὰ τοῦ ὑπαλλήλου τιμωρίαν. Ἀλλ’ ἐνόσῳ διατυποῦνται ἀόριστοι κατηγορίαι καὶ παράπονα κατὰ τοῦ εἰρηνοδίκου, τί νὰ πράξῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης; «Νὰ παραγγείλῃ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα νὰ καλέσῃ τοὺς δικηγόρους,» λέγουν οἱ Κύριοι, «ἵνα τοὺς ἐρωτήσῃ τίνα παράπονα ἔχουν.» Ἀφοῦ ἐκεῖνοι δὲν διατυποῦσι τὰ παράπονά των κατὰ τοῦ εἰρηνοδίκου, νὰ παραγγείλωμεν ἡμεῖς εἰς τὸν Εἰσαγγελέα νὰ τοὺς παρακαλέσῃ νὰ τὰ διατυπώσουν! Ἀλλ’ ὡς δικηγόροι αὐτοί, βεβαίως γνωρίζουσιν, ὅτι ὀφείλουσι νὰ διατυπώσωσι τὰ παράπονά των, ἵνα τὰ παράπονα ταῦτα ἐπιφέρωσι τὰς νομίμους συνεπείας.

§62ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αἱ περὶ τοῦ εἰρηνοδίκου Χρυσοβέργη ἀναμνήσεις ἐν Ναυπλίῳ δὲν εἶναι δυσάρεστοι, ὅτι ἑπομένως κατ’ αὐτοῦ κατηγορία ἐπὶ φατριασμῷ ἐν Ναυπλίῳ δὲν ἐγεννήθη. Ἀλλὰ φρονῶ, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι, ὅταν οἱ δικηγόροι παρέστησαν παράπονα, ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῶσι ταῦτα· διότι πιθανὸν νὰ ἔχωσιν ἄδικον, ἀλλὰ πιθανὸν νὰ ἔχωσι καὶ δίκαιον, καὶ τότε ἡ ὑπηρεσία ἀδικεῖ τὸν τόπον. Ὤφειλε δὲ, κατ’ ἐμέ, ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐξετάσῃ τὰ παράπονα καὶ διὰ νὰ δείξῃ, ὅτι μεριμνᾷ, καὶ διὰ νὰ πείσῃ καὶ τοὺς τυχὸν ἀπατωμένους περὶ τοῦ ἀδίκου των. Τοῦτο μόνον ἔχω νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὸν εἰρηνοδίκην. Ἀγνοῶ δὲ διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι διεστράφησαν οἱ λόγοι του, ἀφοῦ ἐπιμένει εἰς τὸ ὅτι τοιοῦτον ἐλατήριον ἔχουσι τῶν δικηγόρων Ἄργους τὰ παράπονα. Περὶ τοῦ προέδρου τῶν ἐφετῶν δὲν θὰ προσθέσω τι εἰς ὅσα περὶ αὐτοῦ εἶπον ἄλλοι συνάδελφοι. Νομίζω ὅτι ὅσα ἐῤῥήθησαν καὶ ὑπ’ αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἄργους δὲν ἐνεῖχον μομφήν, ἀλλ’ οὔτε εἶναι ὁ πρόεδρος οὗτος δικαστικὸς κατηγορηθείς ποτε ἐπὶ φατριασμῷ, ἢ μομφῆς τοιαύτης δεκτικός.

§63ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐνόμισεν ὅτι εὗρον εὐκαιρίαν, ἵνα ἐπιτεθῶ κατ’ αὐτοῦ. Ἀνήγαγεν εἰς θεωρίαν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πράγματι ἀποτελεῖ ὄχι μόνον τὴν θεωρίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν πρᾶξιν παρ’ ἡμῖν, ἠθέλησα δὲ νὰ ἐπιτεθῶ ἀκριβῶς κατὰ τῆς θεωρίας ταύτης... Ὁ συνάδελφός σας Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν γελᾷ! Δὲν δύναται παρὰ νὰ γελάσῃ πᾶς τις, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὰ τῆς Δικαιοσύνης παρ’ ἡμῖν... Ἐγὼ δὲν ἐπετέθην καθ’ ὑμῶν, ἀλλ’ ἐπετέθην κατὰ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν λειτουργεῖ ἡ Δικαιοσύνη, σεῖς δὲ δὲν δύνασθε νὰ διαψεύσητε, ὅτι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν λειτουργεῖ ἡ Δικαιοσύνη παρ’ ἡμῖν, εἶναι αὐτός, τὸν ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἄργους· ἀλλὰ τοιαύτη Δικαιοσύνη δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτῆς, καὶ ἀκριβῶς ἀφοῦ δὲν ἔχομεν τὸ σθένος νὰ ἀντιταχθῶμεν κατὰ τῆς τοιαύτης λειτουργίας τῆς Δικαιοσύνης, τοὐλάχιστον ἂς ἔχωμεν τὸ σθένος νὰ διαμαρτυρώμεθα. Αὐτὸ δὲ καὶ μόνον ἔψεξα εἰς τὴν ὑμετέραν πολιτείαν, ὅτι ἐπαρουσιάσθη περίστασις, ὅπως διαμαρτυρηθῆτε κατὰ τῆς τοιαύτης θεωρίας καὶ τῆς τοιαύτης πρακτικῆς ὡς πρὸς τὴν τοποθέτησιν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, καὶ δὲν ἐπελήφθητε αὐτῆς, ὅπως διαμαρτυρηθῆτε. Ὅ,τι δὲν ἐπράξατε ὑμεῖς τὸ ἔπραξα ἐγώ. Ὡς πρὸς δὲ τὸν πρόεδρον τῶν ἐφετῶν, βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἐγὼ προῆλθον εἰς τὰς σκέψεις, εἰς τὰς ὁποίας προῆλθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης· ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν κατὰ τὸ 1834, ὅτι τότε δὲν ὑπῆρχε σιδηροδρομικὴ συγκοινωνία καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν πρόεδρον τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν νὰ κατοικῇ εἰς Ἄργος. Ἡ ἀπόστασις ἡ σιδηροδρομικὴ μεταξὺ Ἄργους καὶ Ναυπλίου εἶναι 15 λεπτὰ τῆς ὥρας, ἡ ἀπόστασις δὲ—διότι πάντοτε ὑπῆρχεν ἐθνικὴ ὁδὸς μεταξὺ Ἄργους καὶ Ναυπλίου—διὰ κοινῆς ἁμάξης θὰ ἦτο μιᾶς ὥρας ἢ καὶ πλέον. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις ἐκείνη εἶναι σοφωτάτη, ἐὰν δὲ ἐπήρχετο εἰς τὸν νοῦν Ὑπουργοῦ τινος νὰ φέρῃ τροποποίησιν, βεβαίως ἤθελον πολεμήσει ταύτην, διότι ἡ θέσις δὲν εἶναι διὰ τὸν ὑπάλληλον, ἀλλ’ ὁ ὑπάλληλος διὰ τὴν θέσιν, καὶ πρέπει νὰ τὸ ἐννοήσῃ ὁ ὑπάλληλος· ἐὰν δὲ γίνωνται ὑπάλληλοι καὶ εἰς τὸν δικαστικὸν κλάδον, γίνονται ἐκ τούτου, ὅτι νομίζουσιν οἱ ὑπάλληλοι, ὅτι ἡ θέσις εἶναι δι’ αὐτοὺς καὶ ὄχι αὐτοὶ διὰ τὴν θέσιν. Δὲν σὲ συμφέρει, Κύριε, διὰ διαφόρους λόγους νὰ μένῃς εἰς τὴν ἕδραν σου; ζήτησε τὴν ἐκεῖθεν μετάθεσίν σου, ζήτησε τὴν ἀπομάκρυνσίν σου ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας· ἀλλ’ ἐνόσῳ εἶσαι ὑπάλληλος, πρέπει νὰ ὑπηρετῇς συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Ἐνόσῳ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἔχῃ εἰς χεῖράς του διάταξιν μεταῤῥυθμιστικὴν, μεταῤῥυθμίζουσαν τὴν ὑφισταμένην διάταξιν, ὀφείλει νὰ τηρήσῃ τὴν ὑφισταμένην ἐπακριβῶς, μὴ τηρῶν δὲ αὐτὴν, παραβαίνει τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει. Δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἐκ τοῦ παραδείγματος, τὸ ὁποῖον προέβαλε, νὰ φθάσῃ εἰς οἷα συμπεράσματα ἔφθασε. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν κατὰ τὴν ὥραν, καθ’ ἣν δικάζουν τὰ δικαστήρια, δηλαδὴ ἐκτὸς τῶν διακοπῶν, κατοικῇ ὁ πρόεδρος τῶν ἐνταῦθα ἐφετῶν ἐν Φαλήρῳ, ἀλλὰ κατοικῶν ἐν Φαλήρῳ, κατοικεῖ ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ δικαστηρίου, διότι τὸ Φάληρον εἶναι μέρος τοῦ δήμου Ἀθηναίων...

§64ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τοῦ δήμου Πειραιῶς.

§65ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ νέον Φάληρον εἶναι μέρος τοῦ δήμου Ἀθηναίων.

§66ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§67ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ὅπως σᾶς λέγω, καὶ θὰ τὸ ἴδητε ἐκ τοῦ σταθμοῦ τοῦ φόρου, ἐὰν ἄλλως πως δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀντιληφθῆτε· διότι θὰ ἴδητε, ὅτι ὁ σταθμὸς τοῦ δημοτικοῦ φόρου εἶναι τεθειμένος ἀριστερά.

§68ΚΩΤΣΑΚΟΣ. Κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων ἕδρα εἶναι ὁ τόπος, ἐν ᾧ συνεδριάζει τὸ δικαστήριον.

§69ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἕδρα εἶναι ὁ δῆμος, διότι ἄλλως ἔπρεπε νὰ καταδικάσωμεν τὸν πρόεδρον τῶν ἐφετῶν νὰ κάθηται ἐντὸς τοῦ καταστήματος τοῦ δικαστηρίου· ἀλλὰ τοιαύτην καταδίκην δὲν προβλέπει ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων. Ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων ζητεῖ, ἵνα ὁ πρόεδρος τῶν ἐφετῶν καὶ πᾶς ὑπάλληλος κατοικῇ εἰς τὴν ἕδραν του, κατοικῶν δὲ ἐν Ἄργει, κατοικεῖ ἐν ἄλλῃ ἐπαρχίᾳ, παρὰ ἐκείνην, ἐν ᾗ ἑδρεύει τὸ δικαστήριον, ἐν ᾧ εἶναι τοποθετημένος, διότι ἡ ἐπαρχία Ἄργους εἶναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητος τῆς ἐπαρχίας Ναυπλίας. Αὐτὸ βεβαίως θὰ τὸ γνωρίζετε, ἀφοῦ δὲν γνωρίζετε εἰς ποῖον δῆμον ὑπάγεται τὸ Νέον Φάληρον.

§70ΚΟΥΣΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολὺς λόγος ἐγένετο κατ’ αὐτὰς ἐν ταῖς ἐφημερίσι περὶ τῆς στάσεώς μου ἐν τῇ Βουλῇ καὶ δυστυχῶς χθὲς τὸ ἑσπέρας, ὅταν ἔληξεν ἡ συνεδρίασις καὶ ἐξηρχόμεθα τῆς αἰθούσης ταύτης, ἤκουσα φωνὰς «Βόχα! Βόχα! Βόχα!» (γέλως). Θέλω νὰ δικαιολογηθῶ ἰδίως ἀπέναντι τῶν συναδέλφων ἐκείνων, οἵτινες λέγουσιν, ὅτι ἐγὼ ἐστάθην ἡ αἰτία νὰ ἔλθῃ αὐτὴ ἡ κρίσις ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Εἶναι πολὺ ἠπατημένοι οἱ Κύριοι ὡς πρὸς τοῦτο· καὶ θὰ ἐξηγηθῶ. Ἐγὼ ἔμενα εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ἔλθω εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς· ἀναγινώσκων ὅμως τὰς ἐφημερίδας, ἔβλεπα καθ’ ἑκάστην, ὅτι πρόκειται νὰ μὴ γείνῃ ἀπαρτία, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον βεβαίως μὲ ἐπείραξε, διότι ἐγὼ ὕψωσα φωνὴν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅταν ἤρχισεν ἡ τρέχουσα σύνοδος, ὅτι ὁ Βουλευτὴς ἔχει καθήκοντα, ἰδίως εἶναι ἐντολοδόχος, καὶ πρέπει νὰ ἐκπληρώσῃ αὐτὰ τὰ δύο καθήκοντα· νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τὰ γενικὰ καὶ τὰ τῆς ἐπαρχίας του. Ἐπειδὴ λοιπὸν δὲν ἔβλεπον οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἄλλο, ἀπεφάσισα νὰ μείνω εἰς τὴν πατρίδα μου· οὐχ ἧττον ὅμως, κρίνων τὸ κρίσιμον τῶν περιστάσεων, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς διαπραγματεύσεις μὲ τοὺς δανειστάς μας, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν κατάστασις εἶναι ἀθλία, ἐνόμισα καθῆκον νὰ ἔλθω, ἵνα συντρέξω εἰς τὴν ἀπαρτίαν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι, ὅταν ἔφθασα ἐνταῦθα, συνεννοήθην μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου κ. Ράλλη, ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι ἐναντίος τοῦ ὅτι πρέπει νὰ γίνεται ἀπαρτία,—καὶ εἶναι παρὼν, καὶ δὲν πιστεύω νὰ τὸ ἀρνηθῇ.—Ἐξηκολούθουν λοιπὸν νὰ ἔρχωμαι ἐδῶ. Δὲν πρόκειται περὶ μεταστάσεως, διότι ἐγὼ δὲν θεωρῶ μετάστασιν παρὰ τὴν ἀπὸ τὴν ζωὴν εἰς τὸν θάνατον (γέλωτες)· τὸ νὰ λέγωμεν ὅμως μετάστασιν εἰς τοὺς ζῶντας, δὲν ἁρμόζει. Ἄλλως τε, ὅταν μένωσιν ἀκίνητοι οἱ Βουλευταὶ, εἶναι ὡς τὰ λιμνάζοντα ὕδατα, καὶ ἑπομένως θέλει ἐπέλθῃ ἡ σῆψις (γέλωτες). Πρέπει λοιπὸν ὁ Βουλευτὴς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰ γενικὰ συμφέροντα, καὶ δὲν πρέπει νὰ μένῃ στάσιμος, καὶ διὰ τοῦτο, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὅταν ὁ σεβαστὸς Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος εἶπε τὴν λέξιν στροῦγκα, ἐγὼ τὸν ἀντέκρουσα. Βεβαίως πρέπει ὁ Βουλευτὴς νὰ ἦναι ἀνεξάρτητος καὶ νὰ ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν του ἐν συνειδήσει. Αὐτὸ τοῦτο ἐξεπλήρωσα πάντοτε καὶ θὰ ἐκπληρῶ, ἐν ὅσῳ θὰ ἔρχωμαι ἐδῶ. Λυποῦμαι πολὺ, ὅτι ἐφημερίδες τινὲς, καὶ ἰδίως εἷς δημοσιογράφος, τὸν ὁποῖον ἔχω εἰς ἄπειρον ὑπόληψιν, δὲν ἐξετίμησαν ἢ δὲν γνωρίζουσι καλῶς τὰ πράγματα. Εἶπον ὅτι θὰ ξηρανθῇ ἡ λίμνη τῆς Βόχας. Δὲν πρόκειται περὶ ἀποξηράνσεως, διότι δὲν ὑπάρχει λίμνη Βόχα, πρόκειται περὶ ἀρδεύσεως, περὶ ποτισμοῦ τῆς πεδιάδος Βόχας. Εἶπε προσέτι ὁ εἰρημένος δημοσιογράφος, ὅτι «εἶναι κἄπου ἄσημόν τι μέρος, καλούμενον Βόχα.» Λυποῦμαι, διότι, ἐνῷ πολλάκις διῆλθεν ἐκεῖθεν, δὲν γνωρίζει ὅτι Βόχα λέγεται ἡ ἐκ Κορίνθου μέχρι Κιάτου πεδιάς, ἡ ἔκτασις δ’ αὐτῆς σιδηροδρομικῶς εἶναι ἔκτασις μιᾶς ὥρας, κατάφυτος δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ ἀπὸ ἐλαιῶνας καὶ ἀμπελοφυτείας. Ἡ Κόρινθος ὠνομάζετο εἰς τὴν ἀρχαιότητα ἀφνειὸς Κόρινθος, διότι εἶχεν αὐτὰς τὰς πεδιάδας, εἶχε τὰ νερὰ καὶ ἐποτίζετο. Εἶναι λοιπὸν εὔφορον μέρος ἡ Βόχα, δὲν εἶναι ἄσημον, καὶ εἴθε νὰ ἐγίνετο πάντοτε συζήτησις περὶ τοιούτων ζητημάτων γενικοῦ συμφέροντος. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι εἰργάσθην χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς ἐπαρχίας μου, καὶ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔχει ἰδεῖ τὰ νερὰ ἐκ τοῦ πλησίον καὶ ἔχει ὑποσχεθῆ εἰς τοὺς Κορινθίους ὅτι θὰ τὰ φέρῃ, πιστεύω νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὑπόσχεσίν του. Ὁ δῆμος τῶν Κορινθίων εἶναι πλούσιος, ἔχει εἰσόδημα 80–100 χιλιάδων δραχμῶν, καὶ δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ προκειμένου ἔργου, διὰ τοῦ ὁποίου καὶ τοῦ Δημοσίου τὰ ἔσοδα καὶ τὰ τοῦ δήμου θέλουσιν ἐπταπλασιασθῆ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι μικρὸν τὸ πρᾶγμα, καὶ εἴθε νὰ γίνηται λόγος περὶ τοιούτων ἀντικειμένων ἐν τῇ Βουλῇ πάντοτε καὶ ὄχι περὶ ἑκατομμυρίων καὶ περὶ κενῶν ἀριθμῶν. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιος τῆς εὐγνωμοσύνης οὐ μόνον ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ ὅλης τῆς Κορίνθου, εἴθε νὰ τὸ ἔκαμνε εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ξηρανθῶσιν αἱ λίμναι, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ διοχετευθῶσιν ὕδατα, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν βιομηχανίαν. Διὰ τοῦτο δὲν πιστεύω κἀνεὶς ἐξ ὑμῶν νὰ ἦναι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου...

§71ΦΩΝΑΙ (δεξιόθεν). Ὄχι, ὄχι!

§72ΚΟΥΣΤΑΣ. .. Καὶ ἂν ἦναί τις ἐναντίος, θὰ ἦναι ἢ ἐκ πείσματος κομματικοῦ ἢ ἐκ συμφέροντος ἀτομικοῦ (διάλογοι). Ἂς μὴ ἀποδίδωμεν, Κύριοι, τὰς αἰτίας τῆς σημερινῆς καταστάσεως οἱ μὲν εἰς τοὺς δέ. Ἡ κατάστασις αὕτη ἐδημιουργήθη ἀπὸ ὅλους μας. Πταίομεν ὅλοι, καὶ πρέπει νὰ ἑνωθῶμεν, νὰ ὁμονοήσωμεν, διὰ νὰ διορθώσωμεν τὰ κοινὰ, τὰ ὁποῖα ἔφθασαν εἰς αὐτὴν τὴν ἀθλίαν κατάστασιν (εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς δεξιᾶς). Εἶπον, ὅτι θέλομεν νὰ φθάσωμεν καὶ ἀνωτέρω. Βεβαίως ἡ ὑψηλὴ ἐποπτεία ἐπιβλέπει τὰ πάντα, ἀλλὰ τί νὰ σοῦ κάμῃ, ὁπόταν ὁλόκληρον τὸ ἔθνος ἐκλέγῃ Βουλευτὰς καὶ λέγῃ ῥητῶς: Θὰ ὑπερασπισθῆτε τὸν μὲν ἢ τὸν δέ; ὁπόταν ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἔρχεται καὶ ὑποστηρίζῃ ἕνα; Τί θὰ κάμωμεν ἡμεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι; Ἐγώ, σᾶς εἶπον, δὲν εἶμαι ἀντιπολιτευόμενος, εἶμαι ὑπὲρ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος φροντίζει διὰ τὰ συμφέροντα τὰ γενικὰ καὶ διὰ τὰ συμφέροντα τὰ ἐπαρχιακά. Μὴ νομίζετε ὅτι κομπάζω· ὄχι! ἤθελον καὶ ἐπεθύμουν νὰ σταθῇ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Σωτηροπούλου καὶ Ῥάλλη, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν, ὑπάρχει εἷς ἀξιοσέβαστος ἐδῶ συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ἀνήκει εἰς τὴν μερίδα αὐτὴν (δεικνύει τὴν δεξιὰν) καὶ ἐνθυμεῖται, τί τῷ εἶπον εἰς τὴν πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Εἶπον εἰς αὐτόν: «Καλὸν εἶναι νὰ ἀκούσωμεν καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, καλὸν εἶναι νὰ τοὺς ὑποστηρίξωμεν, νὰ ἴδωμεν τί θὰ κάμουν». Τί μοῦ ἀπήντησεν; «Ὄχι! ὄχι! νὰ τοὺς κτυπήσωμεν αὔριον!» Ἀπηλπίσθην! (γέλωτες). Διὰ τοῦτο λοιπὸν εἶπον, ὅτι διὰ νὰ προοδεύσωμεν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁμόνοια. Ὑποθέσατε διὰ μιᾶς, Κύριοι, ὅτι ἐγίνετο μία κρίσις· βεβαίως θὰ ἐπήρχετο καὶ μία διάλυσις τῆς Βουλῆς. Εἰς αὐτὸ τὸ διάστημα τί θὰ γείνῃ; Θὰ ἀνοιχθῇ ἓν χάος· θὰ περιμένουν οἱ δανεισταί μας νὰ συμβιβασθῶμεν, ἡ οἰκονομική μας κατάστασις θὰ ἦναι ἀθλία, ἐνῷ ἤδη ἡ λῃστεία σχεδὸν ἐξέλιπε, καὶ ἡ ἀσφάλεια ἡ ἐσωτερικὴ εὐθὺς μετέλαβε ζωὴν μὲ τὸ νέον σύστημα τῆς ἀστυνομίας, ὡς πανταχοῦ εὐχαρίστως ἀναγινώσκω· ἰδίως ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι καὶ ἐν Κορίνθῳ ὁ διορισθεὶς ἀστυνόμος εἶναι τοῦ καθήκοντος ἄνθρωπος, καὶ πραγματικῶς ἐπέφερεν ἡσυχίαν καὶ τάξιν, πραγματικῶς οἱ κτηματίαι ἐγνώρισαν τὰ κτήματά των, πραγματικῶς οἱ ἄτακτοι περιωρίσθησαν. Εἶμαι ἀνεξάρτητος, καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν. Προκειμένου δὲ περὶ τῶν γενικῶν, ἀκόμη εὑρισκόμεθα ὑπὸ ἡφαίστειον, καὶ δὲν ἔπρεπεν εἰς τοιαύτην περίστασιν νὰ ἐπέλθῃ κρίσις. Τί ἤθελε κάμῃ μία διάλυσις; Νὰ χάσῃ ὁ εἷς τὴν πλειονοψηφίαν καὶ νὰ ἔλθῃ ὁ ἄλλος δι’ ὀλίγον καιρόν. Τί θὰ ὠφελήσῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο; Σᾶς λέγω λοιπὸν, ὅτι τὰ βέλη δὲν πρέπει νὰ ἦναι κατὰ τοῦ Κούστα (γέλωτες), διότι δὲν ἔχω ἄλλο τι, παρὰ νὰ ἐκπληρώσω τὴν ἐντολήν μου. Ἐγὼ οὐδόλως ἐγνώριζον, ἂν ἐπρόκειτο ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ ἓν τοιοῦτο νομοσχέδιον, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὃν οὔτε εἶδον κἂν, οὔτε θὰ ἴδω, παρὰ μόνον ὅπως τὸν εὐχαριστήσω δι’ αὐτὸ τὸ μέγα καλὸν, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου. Ἡ δυστυχὴς Κόρινθος, παθοῦσα κατὰ τὸν σεισμὸν, μετετέθη εἰς τὴν παραλίαν, ἐπὶ τῇ ὑποσχέσει τοῦ ἀοιδίμου Ὄθωνος, ὅτι καὶ νομὸν θὰ τὴν κάμῃ καὶ ὅλα τὰ μέσα θὰ τῆς δώσῃ· ἀλλὰ δυστυχῶς οὔτε ἐμπόριον ὑπάρχει, οὔτε βιομηχανία. Ἔχει ἀνάγκην λοιπὸν προστασίας. Σήμερον γίνεται αὐτὸ τὸ καλόν· οὐχ ἧττον ὅμως συνιστῶ εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν νὰ ὑπερασπίσῃ τὸν νομὸν αὐτὸν, διότι ἡ Κόρινθος καὶ ὄνομα εὐκλεὲς ἔχει καὶ ἡ θέσις εἶναι κατάλληλος. Πολλάκις συνέστησα νὰ συστηθῇ ἓν Πρωτοδικεῖον, καὶ δικαίως. Ἀλλὰ οἱ Κύριοι λέγουν, ὅτι τὰ θέλομεν ὅλα, ὅτι ὁ Κούστας τὰ κάμνει ὅλα. Διατὶ ὁ Κούστας μόνον; Ἐγὼ προσέφερα καὶ τὰ καταστήματα καὶ τὰς φυλακὰς δωρεὰν —διότι εὐτυχῶς ἔχω περιουσίαν τινὰ—χάριν τοῦ τόπου, ὁ ὁποῖος μὲ ἐτίμησε πολλάκις, ἐκλέξας με ἀντιπρόσωπον, ἂν καὶ δὲν εἶμαι καθ’ ἑαυτὸ Κορίνθιος, ἀλλὰ Γορτύνιος. Περαίνων τὸν λόγον, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως ψηφισθῇ καὶ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀρδεύσεως τῆς πεδιάδος Βόχας καὶ Κορίνθου τοῦ δήμου Κορινθίων, τὴν δὲ Κυβέρνησιν νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ ὡς οἷόν τε τάχιον.

§73ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§74ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ποιοῦμαι ἐπερώτησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, οὐχὶ βεβαίως πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ κατευνάσω τὸν ἐνθουσιασμὸν τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, τὸν ὁποῖον τόσον ἀφθόνως ἐπέχυσεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἀλλὰ διὰ νὰ πληροφορηθῶ περὶ συμβάντος, τὸ ὁποῖον πρὸ ἡμερῶν ἔλαβε χώραν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, καὶ τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς πρωΐας μὲ ἔθηκεν εἰς ἀνησυχίαν. Ἀνέγνων εἴς τινα ἐφημερίδα, τοὺς «Καιροὺς», ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Φιγαλίας ἀληθὴς μάχη συνεκροτήθη μεταξὺ τῶν πολιτῶν καὶ τῶν ἀστυφυλάκων ἐξ ὑπαιτιότητος, ὡς λέγει ὁ ἀνταποκριτὴς τῆς ῥηθείσης ἐφημερίδος, αὐτῶν τῶν ἀστυφυλάκων. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὰ κατὰ τὴν συμπλοκὴν ταύτην, καὶ νὰ σπεύσῃ νὰ φέρῃ πληροφορίας πρὸς τὴν Βουλὴν, καὶ πρὸ πάντων πρὸς ἐμὲ, διότι ἐγὼ, ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, γνωρίζων δὲ τὸ φιλόνομον καὶ φιλότιμον τῶν κατοίκων ἐκείνων, ἀλλὰ συνάμα γνωρίζων καὶ τὸ αὔθαδες ἀστυφυλάκων τινῶν, ὅπερ καὶ ἐκ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐβεβαιώθη καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας πολλάκις ἀνεγράφη, ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορηθῶ περὶ τούτου· ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ σπεύσῃ νὰ δώσῃ τὰς δεούσας πληροφορίας.

§75ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θέλω σπεύσει τηλεγραφικῶς νὰ ζητήσω πληροφορίας, καὶ θέλω καταθέσει αὐτὰς εἰς τὴν Βουλὴν.

§76ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συντόμως παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργὲ, διότι, ὡς γνωρίζετε, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλοῦμεν, μέχρι τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν μας δὲν μᾶς χωρίζουσι πολλαὶ ἡμέραι.

§77ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἶπον, ὅτι τηλεγραφικῶς θὰ ζητήσω πληροφορίας.

§78ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει τὸ τηλεγράφημα τὸ σταλὲν περί τινος ἀστυνόμου ἐν Μασκλαίνῃ τῆς Κυνουρίας, ὁ ὁποῖος κατέστη Χαρὲμ–Κεχαγιᾶς καὶ Κιουταχῆς! (ἱλαρότης).

§79ΚΡΙΤΣΑΣ. Αὐτοὶ οἱ χαρακτηρισμοὶ δὲν πρέπει νὰ γίνωνται διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς (θόρυβος δεξιόθεν).

§80ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸν γνωρίζω ποῖος εἶναι. Ἀπευθύνεται τὸ τηλεγράφημα πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἀναφέρει, ὅτι ὁ ἀστυνόμος αὐτὸς κατεδίωξε 15 γυναῖκας, πρὸς δὲ ἐφορολόγησεν ὅλους τοὺς δυστυχεῖς, τοὺς ἔχοντας ποίμνια. Ἂν ταῦτα ἦναι ἀληθῆ, διαψεύδουσι τὰ αἰσθήματα τοῦ κ. Κούστα περὶ τοῦ ἀγαθοῦ ἀποτελέσματος τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ γλυτώσῃ τὸν τόπον ἐκεῖνον ἀπὸ αὐτὸν τὸν τύραννον ἀστυνόμον. Ἐν Τριπόλει εἶναι δύο ἀστυνόμοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι παντὸς ἐπαίνου. Τῷ ὄντι ἐν Τριπόλει ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκόν των, ὡς στρατιωτικοί ἔφεραν τὸν τόπον εἰς τὴν ἡσυχίαν, ἀποκατέστησαν τὴν τάξιν, καὶ ἔχουσιν οἱ πολῖται τοὺς ὅρους τῆς καθαριότητος καὶ τὸν σεβασμὸν πρὸς τοὺς νόμους. Οἱ ἀστυνόμοι οὗτοι εἶναι ἄξιοι παντὸς ἐπαίνου, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποκλείει καὶ τὸ ἕτερον, ὅτι, ἂν ἀληθεύωσιν αἱ καταγγελίαι κατὰ τοῦ μνησθέντος ἀστυνόμου, πρέπει ὁ Ὑπουργὸς ἀμέσως νὰ τὸν ἀπολύσῃ καὶ νὰ διατάξῃ τὴν τιμωρίαν του.

§81ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν, τὴν ὁποίαν θέλω ὑποβάλει. Πρὸ τεσσάρων περίπου ἐτῶν ἀξιότιμος συμπολίτης μου εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ διορισθῇ ὑποταμίας. Συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, πρὶν ἀναλάβῃ τὰ καθήκοντά του, κατέθεσε χρηματικὴν ἐγγύησιν· δὲν εἶχε μάλιστα χρήματα, καὶ ἐδανείσθη αὐτὰ ἐπὶ ὑποθήκῃ τῶν κτημάτων του. Δὲν ἔμεινεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, εἰμὴ ὀλίγους μῆνας. Κατόπιν ἀπελύθη. Ἐπὶ τέσσαρα ἤδη περίπου ἔτη ζητεῖ ἀδιακόπως παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξετασθῶσιν οἱ λογαριασμοὶ αὐτοῦ, καὶ νὰ ἀποδοθῇ εἰς αὐτὸν ἡ ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν κατέθηκεν. Ἐπειδὴ μάλιστα ὁ δανειστὴς δὲν εἶχε τὴν ὑπομονὴν νὰ περιμένῃ ἐπὶ πλέον, ἐσχάτως προέβη καὶ εἰς ἀναγκαστικὴν κατ’ αὐτοῦ ἐκτέλεσιν πρὸς ἐκποίησιν τοῦ ἐνυποθήκου κτήματος. Πολλάκις ἀνεφέρθη εἰς τὰς ἀρχὰς, ὑπέβαλεν αἰτήσεις καὶ εἰς τὸ Λογιστήριον καὶ εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἀλλὰ δὲν κατώρθωσε νὰ φθάσῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Ἡ ἀντίῤῥησις, τὴν ὁποίαν προέβαλεν ἡ ὑπηρεσία, εἶναι, ὅτι δὲν δύναται νὰ προβῇ μονομερῶς εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῆς διαχειρίσεως αὐτοῦ, ἀλλὰ πρέπει νὰ περατωθῇ ὅλου τοῦ ἔτους ἐκείνου ἡ ἐργασία. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἡ ἀντίῤῥησις οὐ μόνον δὲν εἶναι δικαία, δὲν εἶναι φιλάνθρωπος, ἀλλὰ δὲν εἶναι οὔτε νόμιμος. Ἐννοῶ ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα προτιμηθῇ ἡ ἐξέλεγξις τῆς διαχειρίσεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν διατελούντων ἐν ὑπηρεσίᾳ. Ἀλλ’ ὅταν τις ἀπελύθη πρὸ πολλοῦ τῆς ὑπηρεσίας, ὅταν στερῆται τῆς περιουσίας του, ὅταν ζημιῶται πολὺ περισσότερα, παρ’ ὅσα ἐκέρδησεν εἰς μισθοὺς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὸ καθῆκον νὰ προβῇ κατὰ προτίμησιν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν λογαριασμῶν του, ὅπερ εὐχερέστατα δύναται νὰ πράξῃ. Καὶ ἂν δὲ ὑποτεθῇ, ὅτι τὸ σύνολον τῆς ἐξελέγξεως δύναται νὰ γεννήσῃ ἐναντίον τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ ἀπαιτήσεις, μὴ προκυπτούσας ἐκ μόνου τοῦ ἰδιαιτέρου αὐτοῦ λογαριασμοῦ, δύναται καὶ κατόπιν νὰ λάβῃ πλεῖστα μέτρα πρὸς ἱκανοποίησιν αὐτῶν. Ἀλλὰ νὰ κρατῇ τὸ Δημόσιον εἰς χεῖράς του τὴν ἐγγύησιν μέχρις ὅτου ἡ ὑπηρεσία ἡ οἰκονομικὴ τοῦ Κράτους, δὲν ἠξεύρω μετὰ πόσα ἔτη ἀκόμη, φθάσῃ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ὅλης οἰκονομικῆς διαχειρίσεως, νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, καὶ νὰ διατάξῃ ταχέως τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐγγράφων εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον πρὸς περάτωσιν αὐτῆς, νὰ εὐαρεστηθῇ δὲ νὰ δώσῃ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας περὶ τῶν ἐνεργειῶν του.

§82Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἀναγκάζομαι νὰ ἀπευθύνω σύστασιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ ὑποθέσεως συναφοῦς μὲ τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν. Ἐκ τοῦ δήμου Βρασιῶν ἀπηυθύνθησαν πρός με διὰ τηλεγραφήματος καὶ μοὶ ἀνεκοίνωσαν, ὅτι ὁ ἐκτελῶν τὰ ἔργα τοῦ ἀστυνόμου ἐν τῷ εἰρημένῳ δήμῳ τῆς ἐπαρχίας Κυνουρίας ἐξετράπη εἰς καταχρήσεις, συλλαμβάνων ζῶα καὶ κτήνη καὶ ἀπάγων αὐτὰ ἐκ τῶν ποιμνιοστασίων, ἐν οἷς τὰ συλλαμβάνει, καὶ ἐκ τῶν οἴκων, ἐν οἷς σταυλίζονται. Τὰ παράπονα ταῦτα μοὶ ἀνεκοίνωσαν μετὰ μεγάλης ζωηρότητος, ὑποθέτω δὲ ὅτι τῷ ὄντι οἱ ἄνθρωποι ἔπαθον ἀδικίαν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀνεκοινώθη ἤδη, ὡς ὑποθέτω, τὸ παράπονον διὰ τοῦ Ἀρχηγείου τῆς Χωροφυλακῆς, — διότι ἀπετάθησαν καὶ πρὸς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς, καταγγέλλοντες τὸν εἰρημένον ἀστυνόμον, — παρακαλῶ, λέγω, αὐτὸν νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα καὶ νὰ περιστείλῃ πᾶσαν τάσιν πρὸς κατάχρησιν τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων.

§83ΜΑΝΕΣΗΣ. Παρεκάλεσα καὶ ἄλλοτε τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς νὰ καθορίσωσι σαφῶς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, δι’ ἣν οὐδεὶς ἤδη δύναται νὰ θεωρήσῃ ὑπευθύνους τοὺς δύο Ὑπουργοὺς οὔτε τὸν ἕνα οὔτε τὸν ἄλλον· ἀλλὰ παρῆλθεν ἀρκετὸς χρόνος, καὶ θεωρῶ ἔλλειψιν τῆς Κυβερνήσεως τὸν μὴ καθορισμόν. Τοῦτο εἶναι δυστύχημα, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἂν καθωρίζετο ἡ ὑπηρεσία αὕτη, εἴτε ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἴτε ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, (καὶ τὸ δεύτερον ἤθελεν εἶσθαι τὸ ὀρθότερον, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ δὲν ἔπαυσαν ὄντες ἀξιωματικοὶ) ἄν, λέγω, ἐγίνετο τοῦτο, βεβαίως οὐ μόνον ἐν τῇ Βουλῇ ἤθελον δίδεσθαι αἱ ἀνάλογοι ἀπαντήσεις, (διότι ἐγὼ βεβαίως δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι πιθανὸν νὰ συμβαίνωσι παρεκτροπαὶ ἐκ μέρους τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διορισθέντων ὡς ἀστυνόμων) ἀλλὰ καὶ δὲν θὰ διεσύρετο ἡ ὑπόληψις ἐν γένει τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἀποσπασθέντων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, ἐλλείψει ἀπαντήσεως. Νομίζω ὅτι τηλεγραφικῶς οἱ Ὑπουργοὶ ὤφειλον αὐθωρεὶ, ἀναγινώσκοντες εἰς οἱανδήποτε ἐφημερίδα παράπονα δι’ ἕνα οἱονδήποτε ἀστυνόμον, νὰ λαμβάνωσι τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας, νὰ προβαίνωσιν εἰς τιμωρίαν καὶ νὰ ἀναγγέλλωσιν αὐτὴν παρούσης τῆς Βουλῆς ἐν τῇ Βουλῇ, ἢ εἰς τὴν ἰδίαν ἐφημερίδα νὰ γίνηται ἡ ἀπάντησις, ὥστε οὐ μόνον νὰ μὴ γεννᾶται τὸ μῖσος τῶν πολιτῶν κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀλλὰ συνάμα καὶ νὰ παραδειγματίζωνται οἱ παρεκτρεπόμενοι, πάντων λαμβανόντων γνῶσιν τῶν τιμωριῶν, αἵτινες ἤθελον ἐπιβληθῆ ἐκ μέρους τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου. Ἄλλως ἔσονται ἐλεεινὰ τὰ ἀποτελέσματα. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον. Καθ’ ἑκάστην δὲν βλέπετε, δὲν ἀναγινώσκετε, εἰμὴ μόνον τοιαῦτα παράπονα. Ἡ ὑπηρεσία αὕτη δὲν ἐνεργεῖται ὡς δεῖ· πρέπει νὰ λάβωσιν ὁριστικὰ μέτρα, νὰ ἀναθέσωσιν ἐπὶ τέλους, ὡς εἶπον, τὴν ἀστυνομίαν εἰς μόνην τὴν χωροφυλακήν, διότι διασύρεται τὸ ὄνομα τῶν ἀξιωματικῶν ὅλων τῶν ὅπλων, οἱ ἀξιωματικοὶ δὲ αὐτοὶ θὰ καταστραφῶσι, καὶ ἠθικῶς ἀκόμη, διότι δὲν ἔχουσι τὰ μέσα, ἵνα ὑπερασπίσωσιν ἑαυτούς. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ φροντὶς καὶ φροντὶς σπουδαία, ὅπως ἀνατεθῇ κυρίως ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἁρμόδιος, ἵνα προβαίνῃ πάραυτα εἰς τὴν τιμωρίαν τοῦ παρεκτρεπομένου· διότι, ὡς κατηντήσαμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς ἤδη, τοὺς κατηντήσαμεν πολίτας, καὶ πρέπει τότε νὰ εἰδοποιῶμεν ἀμέσως, πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς κοινωνίας, ὅτι ἐτιμωρήθη ὁ παρεκτραπεὶς ἀξιωματικὸς κτλ., ἐνῷ κατὰ τὴν στρατιωτικὴν ἱεραρχίαν ἡ ποινὴ δὲν ἀνακοινοῦται, εἰμὴ μόνον εἰς τὸν κύκλον τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀφοῦ λοιπὸν τοὺς ἐφέραμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον καὶ θέλομεν νὰ διαιωνίσωμεν τὸν θεσμὸν αὐτὸν, νομίζω ὅτι θέλομεν βλάψει εἰς τὰ καίρια καὶ δὲν θὰ ἐπιτύχωμεν τὸν σκοπὸν, ὃν προεθέμεθα καὶ ὅστις ἦτο ἡ ἐξασφάλισις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας· διότι, ἀντὶ νὰ ἐνισχυθῇ ἡ δημόσια ἀσφάλεια, ἀπεναντίας ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ἀκούομεν κρούσματα δεινώσεως αὐτῆς· διότι ἐδῶ μὲν βλέπετε τὴν ἀστυνομίαν κατὰ τῶν πολιτῶν, ἐκεῖ δὲ τοὺς πολίτας κατὰ τῶν στρατιωτικῶν. Τοῦτο ποῦ θὰ φέρῃ; εἰς ἀποτελέσματα βεβαίως οὐχὶ εὐάρεστα· διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονήσητε, ὅτι οὔτε ὁ λαὸς εἶναι ἐπὶ τοσοῦτον προηγμένος, ὥστε νὰ σέβηται τοὺς νόμους καὶ νὰ δύναται ὁ ἀστυνόμος διὰ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου, ὡς ἐν Ἀγγλίᾳ, νὰ προβαίνῃ ὁμαλῶς ἐπιτηρῶν τὴν τάξιν, οὐδ’ ἀφ’ ἑτέρου οἱ ἀξιωματικοὶ ἡμῶν εἶναι εἰθισμένοι εἰς τοιαύτην ὑπηρεσίαν, τοὐναντίον εἶναι εἰθισμένοι νὰ ὑπακούωνται διατάσσοντες, καὶ σήμερον ἀπαντῶσι βεβαίως ἀρνήσεις καὶ δυσχερείας, ἐξ οὗ γεννῶνται αἱ παρεκτροπαί. Ἰδοὺ λοιπὸν τὸ δύσκολον τοῦ θεσμοῦ. Πρέπει νὰ ληφθῇ σπουδαῖον μέτρον, ἵνα μὴ ἔχωμεν ἀποτελέσματα πολὺ δυσάρεστα.

§84ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς καταγγέλλει, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία δὲν ἐκτελεῖ καλῶς τὸ καθῆκόν της, ὅτι ἡ δημοσία ἀσφάλεια εὑρίσκεται εἰς κακὴν κατάστασιν. Πόθεν ἔχει τὰς πληροφορίας ταύτας, δὲν γνωρίζω...

§85ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐκ τῶν ἐφημερίδων.

§86ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὰς πληροφορίας ταύτας λέγει, ὅτι ἀρύεται ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ὡσανεὶ αἱ ἐφημερίδες εἰσὶν αἱ ἐντεταλμέναι νὰ γινώσκωσι τί συμβαίνει εἰς τὸ Κράτος, καὶ ἀναγράφωσιν ἐπακριβῶς τὰ γινόμενα.

§87ΜΑΝΕΣΗΣ. Διατὶ δὲν τὰ διαψεύδετε;

§88ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως εἶναι ἐντεταλμέναι αἱ ἐφημερίδες.

§89ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αἱ ἐφημερίδες εἶναι ἐντεταλμέναι νὰ ἀναγράφωσι τὰ γεγονότα κατὰ τὰ ἴδια ἑαυτῶν συμφέροντα.

§90ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι· πιθανὸν νὰ πλανῶνται, ἀλλ’ οὐδέποτε διαστρέφουσι τὰ γεγονότα.

§91ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἡμεῖς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας δὲν ἔχομεν δυσαρέστους εἰδήσεις περὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, τοὐναντίον ἔχομεν εὐαρέστους εἰδήσεις πάντοτε· διότι, ἀφ’ ὅτου ἤρξατο λειτουργοῦν τὸ σύστημα τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἡ δημοσία ἀσφάλεια εἶναι εἰς πολὺ καλλιτέραν κατάστασιν, παρ’ ὅτι ἦτο πρότερον...

§92ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἰς ἀπαισιωτέραν.

§93ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πολὺ λάθος ἔχετε... Ἐὰν δὲ παρεκτροπαί τινες συμβαίνωσιν, αὗται ἀναφέρονται εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς, καὶ τὸ Ἀρχηγεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ἀμέσως προϊσταμένη ἀρχὴ τῆς ἀστυνομίας, προβαίνει εἰς τιμωρίας, καὶ ἔχει ἤδη πλείστας ὅσας τιμωρίας ἐπιβάλει εἰς τοὺς παρεκτραπέντας, τὰς ὁποίας τιμωρίας βεβαίως δὲν θὰ ἀπαιτήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀνακοινώσωμεν εἰς αὐτήν, διότι εἶναι τιμωρίαι παρεκτροπῶν ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀστυφυλάκων, αἵτινες νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνακοινωθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν δὲ συνέβησαν καὶ παρεκτροπαὶ μεγαλειτέρας σημασίας, τουτέστι προκαλοῦσαι οὐχὶ πειθαρχικὴν καταδίωξιν, ἀλλὰ καὶ ποινικὴν καταδίωξιν, καὶ αὗται εὑρίσκονται ἐν ἀνακρίσει. Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον, δι’ ὃν ἀνησυχεῖτε. Λαμβάνετε τὰς πληροφορίας σας ἐκ τῶν ἐφημερίδων. Διατὶ δὲν ζητεῖτε τὰς πληροφορίας σας παρὰ τῶν Ὑπουργείων; Εἴπετε ὅτι δὲν ὑπάρχει ὑπεύθυνος Ὑπουργός. Πλανᾶσθε· διότι ὁ νόμος καθορίζει ῥητῶς, ὅτι τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀστυνομικῆς ὑπηρεσίας, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προΐσταται τοῦ Ἀρχηγείου, καὶ εὑρίσκεται εἰς πλήρη συνάφειαν μετ’ αὐτοῦ, καὶ λαμβάνει γνῶσιν πάντων τῶν συμβαινόντων ἐν τῷ Κράτει. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν πρὸς τί ὅλη αὐτὴ ἡ ἀνησυχία.

§94ΜΑΝΕΣΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁσάκις ἀγορεύῃ τις περὶ ὑποθέσεως, ἡ ὁποία δύναται νὰ τὸν ἀφορᾷ, δὲν προσέχει, φαίνεται, πολύ· διότι, ἐνῷ ἐγὼ εἶπον, ὅτι, ἂν συμβαίνωσι παρεκτροπαί τινες, πρέπει τὸ Ὑπουργεῖον τηλεγραφικῶς νὰ ζητῇ πληροφορίας, διότι εἶναι ἄδικον νὰ διασύρωνται ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ διὰ τὰς παρεκτροπάς τινων ἐξ αὐτῶν, σεῖς λέγετε ὅτι εἶπον, ὅτι ἡ δημοσία ἀσφάλεια εὑρίσκεται εἰς κακὸν σημεῖον. Ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι, ἐγὼ εἶπον, ὅτι παρούσης τῆς Βουλῆς ὀφείλετε ἀμέσως νὰ δίδετε ἀπάντησιν δι’ ὅσα καταγγέλλονται. Ἐγὼ πρὸ δύο μηνῶν σᾶς ἐπηρώτησα περί τινος Γαλανοπούλου, παραπονουμένου κατὰ τοῦ ἀστυνόμου ἐν Ἀγρινίῳ, ἐνῷ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἐν Ἀγρινίῳ ἀστυνομία ἐκπληροῖ μέχρι τοῦδε τὸ καθῆκόν της, ἀλλ’ εἶχον λάβει ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσα εἰς ὑμᾶς, εὐχαρίστως δὲ θὰ ἤκουον, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἐκπληροῦσι τὸ καθῆκόν των· ἀλλὰ σεῖς δὲν ἀπηντήσατε. Καὶ ἐκεῖνο λοιπὸν, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Γόρτυνος, πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσητε, καὶ νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλὴν, ἂν τῷ ὄντι ἔλαβον χώραν τοιαῦται καταχρήσεις καὶ παρεκτροπαὶ, καὶ ἂν δὲν ἔλαβον, νὰ πεισθῇ ἡ κοινωνία, ὅτι ἀδίκως διασύρονται οἱ ἀξιωματικοί. Πρέπει δὲ συγχρόνως νὰ ἐννοήσητε, ὅτι εἷς κλάδος διοικήσεως δὲν δύναται νὰ διευθύνηται ὑπὸ δύο Ὑπουργῶν. Τοῦτο εἶναι κυκεών.

§95ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν διευθύνεται ὑπὸ δύο, διευθύνεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§96ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐν πρώτοις, κύριε Πρόεδρε, ἐκφράζω τὴν ἀπορίαν μου διὰ τὴν σύγχυσιν, ἥτις ἐπέρχεται μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, προκειμένου περὶ τῶν ἀστυνομικῶν...

§97ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κἀμμία σύγχυσις.

§98ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ... Ἀντὶ νὰ ἀπαντᾷ εἰς τὰς περὶ ἀστυνομίας ἐπερωτήσεις ὁ μόνος ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀνίσταται πάντοτε, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἁρμοδιότητος, καὶ ἀπαντᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Πρόκειται περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας. Εἰς τί δικαιοῦται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐπεμβαίνει;

§99ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διότι αἱ πληροφορίαι λαμβάνονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§100ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Τοῦτο μετ’ ἀπορίας ἀκούω γινόμενον καθ’ ἑκάστην εἰς τὰς ἐπερωτήσεις περὶ τῶν ἀστυνομικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νομίζει, ὅτι δὲν ἔχει κἀμμίαν ἁρμοδιότητα; ὅτι ἀπεξεδύθη παντὸς δικαιώματος ἐκ τοῦ ψηφισθέντος νόμου; Λησμονεῖ ὅτι πρόκειται περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας; λησμονεῖ ὅτι κατὰ τοὺς καθεστῶτας νόμους τὴν ὑπερτάτην ἐπιτήρησιν καὶ διαχείρισιν τῆς ἀστυνομίας ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν; Ἀφοῦ λοιπὸν εἰς ὅλα εἶναι ἁρμόδιος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπορῶ, πῶς ὡς ἀπὸ μηχανῆς ἀνίσταται πάντοτε, προκειμένου περὶ ἀστυνομικῶν, καὶ ὁμιλεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς ἐὰν ὡμίλει περὶ πυροβολικοῦ, περὶ ἱππικοῦ, περὶ πολέμου καὶ εἰρήνης. Τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, εἶναι σύγχυσις ἐξουσιῶν καὶ δικαιοδοσιῶν. Ἐὰν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς γίνηται τοιαύτη σύγχυσις δικαιοδοσιῶν καὶ ἐξουσιῶν, εἶναι συγχωρητέον, ἀλλ’ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐν ᾗ ἐκλήθημεν ἵνα νομοθετῶμεν, νὰ γίνηται τόσον καταφανὴς σύγχυσις ἐξουσιῶν, εἶναι ἀδικαιολόγητον· ἀπορῶ δὲ, πῶς ἀνέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νομομαθὴς ὤν, τοιαύτην παραχώρησιν τῆς ἐξουσίας του πρὸς Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει κἀνὲν δικαίωμα νὰ ἀναμιγνύηται εἰς τὰ ἀστυνομικὰ, νὰ σιωπᾷ δὲ αὐτὸς, προκειμένου περὶ καθαρῶς διοικητικῶν ζητημάτων. Ἀλλὰ τὰ πάντα ἀνατρέπονται ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ, καθ’ ὃν χρόνον κρατεῖ τὸ σύστημα τοῦ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῆς συγχύσεως τῶν ἐξουσιῶν τῶν δύο Ὑπουργῶν, προκειμένου περὶ ἀστυνομικῶν. Ἰδίως ὅμως σκοπὸν εἶχον, καὶ τοῦτο πράττω ἤδη, νὰ διατυπώσω ὄχι ἐπερώτησιν, ἀλλὰ παράπονον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι παρών, ἀλλ’ ἀδιάφορον, ἀφοῦ εἶναι οἱ συνάδελφοί του, καὶ ἰδίως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος συγκεντροῖ ἐν ἑαυτῷ, κατὰ τὸ σύστημά του, ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα. Παράπονον λοιπὸν διατυπῶ, ὄχι ἐπερώτησιν· ἤτοι, διατὶ τὸ θεῖον δικαίωμα τῆς βασιλικῆς χάριτος ἀπονέμεται ἀνίσως; Καὶ εἰς τὸ παράπονον τοῦτο ἄγομαι, διότι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀνέγνων εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπενεμήθη χάρις εἰς μίαν γυναῖκα, πρὸ μηνὸς μόλις καταδικασθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Κακουργιοδικείου δι’ ἔγκλημα σοβαρὸν καὶ ἀπεχθές. Ἡ κατάδικος αὕτη ὀνομάζεται Λούκα (δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω δημοσίᾳ ἐπὶ τίνι ἀποτροπαίῳ ἐγκλήματι κατεδικάσθη). Ἐν τούτοις ἄλλη γυνή, καταδικασθεῖσα ἐπίσης ὑπὸ τοῦ Κακουργιοδικείου πρὸ τριετίας, ἐπὶ τραύμασι θανατηφόροις κατὰ προγονοῦ της, εἰς πενταετῆ εἱρκτὴν μετὰ συστάσεως τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων καὶ τοῦ ἁρμοδίου Εἰσαγγελέως, ἐξακολουθεῖ μέχρι σήμερον νὰ ἀποτίνῃ τὴν ποινήν της εἰς τὰς φυλακὰς, κατόπιν τῆς συστάσεως τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων καὶ τῶν ἁρμοδίων Εἰσαγγελέων, κατόπιν ἐπανειλημμένων ἀναφορῶν αὐτῆς καὶ τοῦ συζύγου της, κατόπιν τῶν συστάσεων ὅλων τῶν συμπολιτῶν της! Εἶναι μήτηρ 5 τέκνων, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ τελευταῖον ἐγέννησε καὶ ἐγαλούχησεν εἰς τὰς φυλακάς, ὡς ὑπόδικος, καὶ τὰ ὁποῖα τώρα μένουσιν ὀρφανά. Ὁ σύζυγός της, ὁ ὁποῖος ἐν στιγμῇ παραφορᾶς τὴν κατήγγειλεν, ὅτι ἐν τῷ οἴκῳ τῷ συζυγικῷ ἐκτύπησε διὰ ξύλου τέκνον ἐκ προηγουμένου γάμου του, μετὰ 15 ἡμέρας ἀποβιῶσαν, καὶ ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ τοῦ συζύγου διὰ τὴν μητρικὴν αὐτὴν παραφοράν της, ἀγνοῶ πῶς, τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων τὴν ἐκήρυξεν ἔνοχον τραύματος θανατηφόρου, καὶ κατεδικάσθη εἰς 5 ἐτῶν εἱρκτήν, ὁ σύζυγός της, λέγω, κατόπιν ὑπέβαλεν ἐπανειλημμένας ἀναφορὰς, ἐκζητῶν τὴν βασιλικὴν χάριν, καὶ παριστῶν ὅτι κατεστράφη οἰκογενειακῶς, ὅτι ἔχει 5 τέκνα, τὰ ὁποῖα μένουσιν ὀρφανὰ μητρός, ὅτι ἐν τῇ παραφορᾷ του τὴν κατήγγειλε, ῥᾳδιουργηθεὶς ἀπὸ τοὺς συγγενεῖς του, οἱ ὁποῖοι δὲν ἤθελον νὰ ἔλθῃ εἰς δεύτερον γάμον. Διατὶ λοιπὸν αὐτὴν τὴν γυναῖκα, μετὰ τὴν σύστασιν τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων, μετὰ τὴν σύστασιν τοῦ ἁρμοδίου Εἰσαγγελέως, ἐπὶ τρία ἤδη ἔτη κρίνετε ἀναξίαν χάριτος, ἐνομίσατε δὲ ἀξίαν χάριτος ποίαν; τὴν πρὸ μηνὸς καταδικασθεῖσαν δι’ εἰδεχθές, διὰ βδελυρώτατον ἔγκλημα! Τοῦτο λοιπὸν εἶναι τὸ παράπονόν μου, κύριε Ὑπουργέ. Ἐνόμισα ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ σᾶς κάμω τὴν παρατήρησιν ταύτην, ἵνα μὴ γίνεται κατάχρησις τῆς βασιλικῆς χάριτος τόσον ἀνίσως. Ἐπειδὴ δὲ ὑμεῖς πάλιν εἶσθε ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, θὰ σᾶς παρεκάλουν, εἰ δυνατόν, νὰ ὑποβάλητε τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν Προξενείων ὡς πρὸς τὸ γνωστὸν ζήτημα τῆς κοινότητος τῆς Τύνιδος, διότι πληροφοροῦμαι, ὅτι ἐπανῆλθεν ὁ κ. ἐπιθεωρητής.

§101ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ἀρχίσω ἀπαντῶν εἰς τὸ τελευταῖον, ὅτι τὴν ἔκθεσίν του ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς μοὶ παρέδωκε πρὸ τριῶν ἡμερῶν, ἀλλὰ δὲν ἔλαβον ἀκόμη καιρὸν νὰ τὴν ἀναγνώσω κἄν, ἕνεκα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄλλην σύστασιν ὑμῶν, θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατὶ ἡ παρ’ ὑμῶν ἀναφερομένη κατάδικος δὲν συνεστήθη εἰς τὴν βασιλικὴν χάριν. Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀκούω τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Θὰ ζητήσω λοιπὸν πληροφορίας...

§102ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ὀνομάζεται Ἰακώβου.

§103ΣΤΕΦΑΝΟΥ. .. καὶ ἂν τὰ πράγματα ἔχωσιν ὡς ὑμεῖς ἐκθέτετε αὐτὰ, καὶ σχηματίσω τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἶναι τῳόντι ἄξια χάριτος ἡ κατάδικος αὕτη, δὲν θὰ διστάσω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν Βασιλέα διάταγμα περὶ χάριτος. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν κατάδικον, θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατὶ αὕτη συνεστήθη εἰς τὴν βασιλικὴν χάριτα...

§104ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Δὲν ἐνδιαφέρομαι δι’ αὐτήν.

§105ΣΤΕΦΑΝΟΥ. .. Ἀφ’ ἧς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, συνέστησα εἰς τὴν βασιλικὴν χάριτα ἐκείνους, ὑπὲρ ὧν ὑπῆρχε σύστασις ὁλοκλήρου τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων, καὶ διέταξα νὰ μοὶ ὑποβάλληται ἀμέσως ἡ δικογραφία· διότι φρονῶ, ὅτι, ἀφοῦ ὁ καταδικασθεὶς συνιστᾶται παρ’ ὁλοκλήρου τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων, τοῦ ἐπιβαλόντος τὴν ποινὴν, ὤφειλον νὰ λάβω τὴν σύστασιν ταύτην ὑπὸ σπουδαίαν ὄψιν, καὶ ἂν εὕρισκον αὐτὴν δεόντως δεδικαιολογημένην, νὰ ὑποβάλω ταύτην εἰς τὸν Βασιλέα. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς συστηθέντας παρὰ τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων πρὸ τῆς ἐμῆς διοικήσεως, οὗτοι εἶναι τοσοῦτοι, ὥστε, ἂν ζητήσω σήμερον νὰ ἐπιληφθῶ καὶ ἐξετάσω ὅλας τὰς δικογραφίας ταύτας, φθάνομεν εἰς ἀριθμὸν πολὺ μέγαν!

§106ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπανειλημμένως ἐζήτησα πληροφορίας τινὰς παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τῶν ἐκκρεμῶν ὀφειλῶν διὰ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν. Αἱ πληροφορίαι αὗται εἶναι ἀναγκαῖαι, ὅπως φωτισθῶμεν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀφορῶσι δὲ καὶ εἰς ζήτημα ἄξιον λόγου καὶ λογιστικῶς καὶ οὐσιαστικῶς. Κατὰ πίνακα κατατεθέντα τὴν 15 Δεκεμβρίου, τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν μόνον ἀνέρχονται εἰς δραχ. 4,043,000. Μεταξὺ αὐτῶν εἶναι ἓν κονδύλιον ἐκκρεμῶν, ἀνερχομένων εἰς δραχμὰς 1,060,000. Ἐπρόκειτο ταῦτα νὰ πληρωθῶσι διὰ τῶν ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν προηγουμένως· ὑπολείπεται ἑπομένως ποσὸν ἐκ 3,000,000 περίπου, ὀφειλόμενον εἰς τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατετέθη ἔκθεσις, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὰς πληροφορίας ταύτας, στηριζομένας ἐπὶ προσαχθέντων πινάκων, ἡ ἀξία τῶν ὑπὸ κατασκευὴν ἐγκεκριμένων ἐθνικῶν ὁδῶν ἀνήρχετο εἰς τὸ ποσὸν τῶν δρ. 10,122,075· ἐκ τούτων ἐπληρώθησαν δρ. 7,591,671, ὑπολείπονται δὲ δραχμαὶ 2,530,404. Διελύθησαν δὲ ἐργολαβίαι δρ. 1,441,893, ὥστε ὑπολείπονται δρ. 1,088,511». Ἀλλ’ ἐν προηγουμένῃ συζητήσει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸ ὑπολειπόμενον ποσὸν ἀνεβίβαζεν εἰς δραχ. 2,500,000. Ὅλως διάφοροι ἀριθμοὶ δίδονται. Ἔχομεν ἑπομένως τέσσαρας ἐκδόσεις. Διὰ τοῦτο, ὅπως φωτισθῶμεν, τίνα ἐπὶ τέλους εἶναι τὰ ὀφειλόμενα ποσὰ διὰ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν, πῶς τὰ ποσὰ ταῦτα περιεστάλησαν ἀπὸ 3,000,000 περίπου εἰς τὸ ποσὸν 1,088,000, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ πίνακα, ἵνα μάθωμεν πόθεν προέρχεται ἡ τοιαύτη ἀντίφασις καὶ διαφωνία. Προσέτι ἐζητήσαμεν νὰ μάθωμεν, τίνες εἶναι αἱ ἐργολαβίαι, αἵτινες διελύθησαν.

§107ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ζητήσω τὸν πίνακα τοῦτον, καὶ θὰ τὸν φέρω.

§108ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἵνα ἔχωμεν πλήρη γνῶσιν, παρακαλῶ πρὸς τούτοις νὰ κατατεθῶσι πίνακες τῶν ἀπὸ 10 Δεκεμβρίου καὶ ἐντεῦθεν ἀκυρωθεισῶν ἐργολαβιῶν, αἵτινες συνεπῶς ἠλάττωσαν τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Δημοσίου.

§109ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως γνωρίζει πολὺ καλῶς, ὅτι τὸ ἀνώτερον προσωπικὸν τοῦ Πανεπιστημίου, καθὼς καὶ τὸ κατώτερον, στερεῖται μισθοῦ ἐπὶ δύο μῆνας’ δὲν γνωρίζω δὲ ποίαν πρόνοιαν ἔλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως περὶ τῆς καταστάσεως ταύτης· διότι ἐψηφίσθη χθὲς ὁ προϋπολογισμὸς, καὶ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον δὲν ἐψηφίσθη, ὅπως κανονισθῇ ἡ μισθοδοσία. Τὸ ἀνώτερον προσωπικὸν δυνατὸν νὰ ἔχῃ χρήματα, ἀλλ’ οἱ κατώτεροι ὑπάλληλοι δὲν ἔχουσιν· ἂν δὲ δὲν ψηφισθῇ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, κινδυνεύει τὸ κατώτερον προσωπικὸν ὁλόκληρον τὸ ἔτος νὰ μὴ λάβῃ μισθοδοσίαν, καὶ φοβοῦμαι ὅτι αὐτὸ θὰ συμβῇ, διότι τὸ νομοσχέδιον τὸ σχετικὸν εἶναι 28ον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ βεβαιότατα δὲν θὰ ψηφισθῇ, διότι θ’ ἀπέλθωσιν οἱ Βουλευταὶ εἰς τὰς ἑστίας των, καὶ οὕτω πως οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ὑπάλληλοι θὰ μείνωσιν ἄνευ μισθοῦ.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἐπὶ 4 ὥρας ἐξακολουθοῦσιν αἱ ἐπερωτήσεις, πῶς θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον;

§111ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπερώτησίς μου, ὡς εἴδετε, ἦτο συντομωτάτη καὶ λίαν ἐπείγουσα, καὶ πρέπει νὰ τὴν λάβῃ ὑπὸ ὄψιν πρὸ πάσης ἄλλης ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§112Δ. Μ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ κ. Βουλευτὴς βλέπει ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὴν 8ην ὥραν καὶ δὲν εἰσήλθομεν ἀκόμη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§113ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ἔκαμα μίαν σύστασιν. Καὶ ἄλλοτε παρετήρησα, ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ ὑπηρετῶσι τὴν Πολιτείαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ νὰ μὴ λαμβάνωσι μισθόν. Οἱ καθηγηταὶ ἔχουσι τοὐλάχιστον τὰ κληροδοτήματα, ὥστε νὰ ζῶσιν ὑποφερτὰ, ἀλλὰ τὸ κατώτερον προσωπικὸν πένεται καὶ δὲν ἔχει νὰ ζήσῃ.

§114ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως δὲν πταίει οὔτε ἡ βραδύτης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὔτε ἡ βραδύτης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ὑπάλληλοι δὲν μισθοδοτῶνται ἐπὶ μῆνας ἤδη. Πταίει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις, νομίσας ὅτι ἦτο εὔκαιρος ἡ ἐνεστῶσα οἰκονομικὴ κατάστασις, ἵνα ἐπιβαρύνῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ νέων τέως ἀλλοτρίων αὐτοῦ δαπανῶν, ὑπεσχέθη εἰς τὴν Σύγκλητον τοῦ Πανεπιστημίου, ἵνα μέγα μέρος τῶν ὑπαλλήλων του μισθοδοτῇ ἐφεξῆς τὸ Κράτος, ἀναλαμβάνον οὕτω πρόσθετον ἐτησίαν δαπάνην ἐξ 140,000 περίπου δρ. Εἰς τὴν ἐπαγγελίαν ταύτην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐρειδομένη ἡ Σύγκλητος, ἔπαυσεν ἤδη μισθοδοτοῦσα τοὺς περὶ ὧν ὁ λόγος ὑπαλλήλους, εἰ καὶ ἡ δι’ αὐτοὺς δαπάνη εἶναι ἀναγεγραμένη ἐν τῷ ἐγκεκριμένῳ προϋπολογισμῷ τοῦ Πανεπιστημίου πρὶν ἢ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους καὶ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἐντεῦθεν προῆλθε τὸ ἄτοπον, δι’ ὃ δικαίως παραπονοῦνται νῦν οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Πανεπιστημίου, μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι τὰ παράπονά των ὀφείλουσι νὰ ἀπευθύνωσι κατὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Συγκλήτου, οὐχὶ δὲ κατὰ τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἔχει καθῆκον νὰ ἀποκρούσῃ τὴν προσθήκην τῆς νέας ταύτης δαπάνης εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, καὶ διότι τὸ Πανεπιστήμιον δύναται, ὡς μέχρι τοῦδε, καὶ ἐφεξῆς νὰ πληρόνῃ τοὺς ὑπαλλήλους του ἐκ τῆς ἰδίας περιουσίας, καὶ διότι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς, ἐν τῷ μέσῳ τῆς χρεωκοπίας τοῦ Κράτους, νὰ δημιουργήσωμεν μίαν νέαν δαπάνην ἐξ 140,000 δρ. Ἡμεῖς τοὐλάχιστον θὰ ἀγωνισθῶμεν διὰ παντὸς τρόπου, ὅπως, ἂν ὄχι ἄλλο, τοὐλάχιστον ἀποδείξωμεν εἰς τοὺς ξένους, ὅτι παρακάθηνται ἐνταῦθα Βουλευταὶ, ἔχοντες συνείδησιν τῆς τιμῆς τοῦ Κράτους, τῆς τιμῆς τοῦ τόπου, καὶ ἀγωνιζόμενοι, ὅπως μὴ ἐγκολαφθῇ εἰς τὸ μέτωπον αὐτοῦ καὶ τὸ αἶσχος αὐτὸ, καθ’ ὃ θὰ ἐκρατοῦμεν 70% ἀπὸ τοὺς πιστωτάς μας, ἐνῷ ἔχομεν διαθέσιμα χρήματα ὑπὲρ τοιούτων θέσεων, καὶ δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν χιλιάδας δραχμῶν ὑπὲρ ἱδρύματος, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς θέσιν νὰ δαπανήσῃ ἐξ ἰδίων διὰ τὰς ἀνάγκας του. Βεβαίως θὰ ἀγωνισθῶμεν καὶ θὰ ἀντιτάξωμεν πᾶσαν δυνατὴν ἄμυναν. Ἄν δὲν ἐπράξαμεν τοῦτο ἐν τῇ συζητήσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, θὰ τὸ πράξωμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ζητήσωμεν τότε νὰ μάθωμεν, ὁποία ἡ περιουσία τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἡ διαχείρισις αὐτοῦ, καὶ θ’ ἀποδείξωμεν, ὅτι δὲν εἶναι τοιαύτη ἡ περιουσία αὐτοῦ, ὥστε νὰ ἔχῃ ἀνάγκην τῆς ἐπικουρίας τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ πταίει ἡ κακὴ αὐτῆς διαχείρισις. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἔλαβε μέτρον τι διὰ τοὺς δυστυχεῖς κατοίκους τοῦ Δραχμανίου. Ἄλλοτε εἶπεν, ὅτι τὰ ἐκεῖ οἰκόπεδα τοῦ Δημοσίου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διατεθῶσιν ὑπὲρ αὐτῶν, διότι ἐπρόκειτο νὰ διέλθῃ ἐκεῖθεν ὁ σιδηρόδρομος Πειραιῶς–Λαρίσσης, καὶ ὅτι τὸ Δημόσιον ἤθελε προέλθει εἰς πλειστηριασμὸν αὐτῶν εὐθὺς ὡς ἐπείθετο περὶ τοῦ ἐναντίου. Ἀλλὰ πρὸ πολλοῦ ἐβεβαιώθη, ὅτι ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος σιδηρόδρομος δὲν θὰ διέλθῃ διὰ Δραχμανίου, οἱ δὲ κάτοικοι τούτου δικαίως παραπονοῦται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἐκτελεῖ, ἐπὶ ζημίᾳ καὶ αὐτῶν καὶ τοῦ Δημοσίου, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὤφειλε πρὸ πολλοῦ νὰ ἐκτελέσῃ. Πεντήκοντα οἰκογένειαι μένουσιν ἄστεγοι, μὴ δυνάμεναι νὰ ἀποκτήσωσιν οἰκόπεδα καὶ οἰκοδομήσωσιν ἐπ’ αὐτῶν, καίτοι πρόθυμοι οὖσαι νὰ καταβάλωσι τὸ ἀντίτιμον αὐτῶν εἰς τὸ Κράτος.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 47,000 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως 1893. Εἰς αʹ συζήτησιν τὸ περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δραχ. 35,000. Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δρ. 5,260).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δραχ. 353,255.

§117ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπηνίχθη, ὅτι εἶναι ἠναγκασμένος νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸ, καὶ ὅτι ὀφείλεται οὐχὶ εἰς τὰς ἰδίας αὐτοῦ ἐγκρίσεις, ἀλλ’ εἰς ἐγκρίσεις καὶ ὑπαιτιότητα τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἐναντίου ἐζήτησα, ὅπως κατατεθῇ ὀνομαστικὸς πίναξ τῶν δικαιούχων, οἵτινες ἤθελον ἱκανοποιηθῆ, ψηφιζομένης τῆς ἐν λόγῳ πιστώσεως, καὶ εὐηρεστήθη νὰ καταθέσῃ τὸν πίνακα τοῦτον. Ἐκ τούτου ἐξάγεται, ὅτι μόνον δύο ποσὰ ἐνεκρίθησαν καθ’ ἣν ἐποχὴν διετέλουν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν· ἓν ποσὸν ἐγκριθὲν κατὰ Ἰούνιον ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Βασιλείου Τσέλλου διὰ πρώτην καὶ τελευταίαν δόσιν ἐργολαβίας τῆς μεταξὺ Τρικκάλων καὶ Λαρίσσης γεφύρας, ἀνερχόμενον εἰς 2,219 δραχμὰς, καὶ ἕτερον ποσὸν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Χρήστου Βασιλείου, διὰ πρώτην καὶ τελευταίαν δόσιν τῆς ἐργολαβίας τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Κραβασσαρᾶ–Ἄρτης, ἐκ δραχ. 546. Οὕτω τὸ ὅλον ποσὸν, τὸ ἐγκριθὲν παρ’ ἐμοῦ, ἀνέρχεται εἰς 2,765 δραχμὰς ἐκ τῶν 325,000· ὅλα τὰ λοιπὰ ποσὰ ἀνάγονται εἰς ἐγκρίσεις γενομένας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἧς προήδρευεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐκ τούτου ἔπεται, ὅτι οὐδεμίαν φέρω εὐθύνην διὰ τὴν συμπληρωτικὴν ταύτην πίστωσιν. Βεβαίως οὐδεὶς ἐπίστευσεν ὡς πραγματικοὺς τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοὺς προταθέντας παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως· ὁσάκις εὑρίσκεται στενοχωρημένος ἐκ τοιούτων πιστώσεων, συνειθίζει νὰ ἐπιῤῥίπτῃ τὴν εὐθύνην εἰς τοὺς προκατόχους του. Δὲν εἶναι δὲ ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν οἱ ἰσχυρισμοί του διαψεύδονται ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων. Τὸ ζήτημα ἄλλως, κατ’ ἐμὲ, ἔχει γενικωτέραν σπουδαιότητα· καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων, καὶ ὅτε εἰσηγεῖτο τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ὅτε ἐψήφιζεν ἡ Βουλὴ πίστωσιν 1,800,000 δραχμῶν, παρετήρησα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, ὡς ἔχουσι τὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ παρουσιάζωνται ἑκάστοτε κατ’ ἔτος ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις. Αἱ ζητηθεῖσαι δὲ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὸ 1893 ἀνέρχονται εἰς δρ. 2,100,000 ἀπέναντι 480,000, αἵτινες ἀνεγράφησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1893 πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων. Ἐπέστησα δὲ τότε τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς πιστώσεως, ἥτις ἀνεγράφη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894, καὶ εἶπον ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ κρύπτωμεν τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, ὅτι αὗται εἶναι περίπου ἴσαι πρὸς ἐκείνας τοῦ 1893, διότι ἔχομεν ἐγκεκριμένας ἐργολαβίας διὰ 3,500,000 δραχ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τότε προσήγαγεν ἐπιστολὴν τοῦ Διευθυντοῦ τῶν δημοσίων ἔργων, διὰ τῆς ὁποίας μᾶς εἶπεν, ὅτι δύνανται νὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἤδη ἀρξαμένων ἔργων. Ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη εἶχεν ὑποσχέσεις καὶ τίποτε περισσότερον. Ἀφοῦ δὲ οὐδεμία νομοθετικὴ πρόνοια ἠδύνατο νὰ ληφθῇ, ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1894 ποσὰ ἱκανὰ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων κατὰ τὸ τρέχον ἔτος. Τί θέλει δὲ συμβῆ ἐκ τῆς ἐλλείψεως προνοίας τῆς Κυβερνήσεως; Ὅτι κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον τῆς Βουλῆς θὰ ἐπαναληφθῇ τὸ αὐτὸ ἄτοπον· θέλομεν ἔχει ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις 2 ἑκατομμυρίων· ὑπὸ τοὺς ὅρους δὲ τούτους ὁ προϋπολογισμὸς καθίσταται μὴ ἀληθής. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀρδεύσεως τῆς πεδιάδος Βόχας καὶ Κορίνθου τοῦ δήμου Κορινθίων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§119ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου παρεστάθη ὅτι τοῦτο εἶναι ἀπραγματοποίητον. Ἐπέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς βελτιώσεις, ὅπως τὸ καταστήσῃ πραγματοποιήσιμον;

§120ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, ἐκτελέσιμον. Πιθανὸν εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα νὰ ἐπενεχθῶσι τροποποιήσεις τινές.

§121Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἡ γνώμη μου περὶ τῆς ἀποξηράνσεως τῶν δύο λιμνῶν ἐν Κορινθίᾳ καὶ περὶ τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τοῦ ποταμοῦ Ἀσωποῦ μέχρι τοῦ ποταμοῦ Ράχιανι εἶναι γνωστὴ καὶ εἰς τὴν Συμπολίτευσιν καὶ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, καὶ διετυπώθη μάλιστα τὸ τελευταῖον μέρος διὰ προτάσεως νόμου, καταχωρισθείσης κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλ’ ἐγκαταλειφθείσης, διότι δὲν ἔτυχε τῆς εὐλογίας τοῦ Ὑπουργείου. Γνωρίζετε ἐξ ἄλλων συνόδων τὴν ἱστορίαν τῆς ἀποξηράνσεως τῶν λιμνῶν Φενεοῦ καὶ Στυμφαλίας. Δύο ἑταιρίαι κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1881 ἀνέλαβον τὴν ἀποξήρανσιν τῆς μὲν λίμνης Φενεοῦ ἀντὶ 1,500,000 δραχμῶν, τῆς δὲ Στυμφαλίας ἀντὶ 1,000,000. Τὸ ἔδαφος τῆς λίμνης Φενεοῦ, τὸ συνήθως κατακλυζόμενον, ὑπελογίσθη εἰς 45,000 στρέμματα, ἡ δὲ ἔκτακτος πλημμύρα περὶ τὰς 2,000· τὸ δὲ τῆς Στυμφαλίας ὑπελογίσθη εἰς στρέμματα 4,500 εἰς τακτικὴν πλημμύραν, καὶ εἰς ἔκτακτον περὶ τὰς 2,000 στρεμμάτων. Ἡ ἑταιρία τῆς Φενεατικῆς ὑπεσχέθη νὰ ἀποξηράνῃ τὴν λίμνην ἐντὸς 8 ἐτῶν, νὰ ἔχῃ δὲ τὸ ἥμισυ τῆς ἐκτάσεως τῶν ἀποξηρανθησομένων γαιῶν εἰς πλήρη ἰδιοκτησίαν, τὸ δὲ ἄλλο ἥμισυ εἰς 99 ἐτῶν χρῆσιν, ἡ δὲ τῆς Στυμφαλίας ἀνέλαβε νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὴν ἀποξήρανσιν ἐντὸς 4 ἐτῶν. Ἀλλὰ εἰς τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην ἀμφοτέρων τῶν λιμνῶν, τὸ χείριστον πάντων ἦτο τὸ καταφανῶς ἀπραγματοποίητον· διότι εἶχον ἀναλάβει αἱ ἑταιρίαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κατασκευάσωσιν ἁμαξιτὴν ὁδὸν ἀπὸ Σικυῶνος μέχρι Φενεοῦ, περίπου 70 ἢ 80 χιλιομέτρων, διὰ τὴν ὁποίαν ἐχρειάζετο πλέον τοῦ ἑκατομμυρίου, διότι ἐν τῷ μεταξὺ ἐχρειάζοντο 80 γέφυραι· ὡσαύτως εἶχον ὑποσχεθῆ νὰ ἱδρύσωσιν ἐν Στυμφαλίᾳ ἢ Φενεῷ ἀγροκήπιον, δι’ ὃ ἀπῃτοῦντο περὶ τὰς 150 ἢ 200 χιλιάδες δραχμῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ τὰ ἔργα ταῦτα ἀπῄτουν τοσοῦτον ποσόν, τί ἀπέμενε διὰ τὴν ἀποξήρανσιν; Κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὀκταετίας εἰς τὸν Φενεὸν οὐδεμία ἐγένετο πρᾶξις, ἐμφαίνουσα τὴν ἔναρξιν τῆς πρὸς ἀποξήρανσιν ἐργασίας. Παρελθούσης τῆς προθεσμίας, ἡ ἑταιρία ἔπρεπε νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος. Εἰς τὴν Στυμφαλίαν ἐντὸς τῆς πενταετίας ἐγένοντο μερικαὶ πράξεις ἐν τῷ ἐκκαθαρισμῷ τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου, ἐγένετο ὅμως ὁ ἐκκαθαρισμὸς οὕτως, ὥστε κατὰ τὴν γνώμην μηχανικοῦ, σταλέντος ἵνα ἐπιθεωρήσῃ τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα, κατέληξεν εἰς κακούργημα κατὰ τῆς ἐπιστήμης. Ἐζήτησεν ἡ ἑταιρία νὰ πείσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀπεξήρανε τὴν Στυμφαλίαν κατὰ Ἰούνιον. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπή, μεταβᾶσα ἐκεῖ, εὗρε τὴν λίμνην πλήρη· διότι ἔκαμαν ἔγκλημα μέγα νὰ κλείσωσι τὰς καταβόθρας, δι’ ὧν ἐξήρχοντο κατὰ τὸν χειμῶνα τὰ ὕδατα τῶν ποταμῶν Καστανιᾶς, Κιονίων καὶ Δούσιας, ἐξήρχετο δὲ μόνον μικρὸν μέρος ὑδάτων ἀπὸ τὸ Ἀδριάνειον ὑδραγωγεῖον. Παρελθούσης οὕτω τῆς προθεσμίας ἄνευ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, ἡ ἑταιρία ἐκηρύχθη ἔκπτωτος. Τί ἐγένετο ἡ ἐγγύησις, ἣν εἶχον καταθέσει ἀμφότεραι αἱ ἑταιρίαι, δὲν γνωρίζω. Τὸ ὕδωρ τῆς Στυμφαλίας, διὰ τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου λαμβάνον διεύθυνσιν πρὸς τὴν πεδιάδα Φλιοῦντος, περὶ τὴν Νεμέαν, χύνεται εἰς τὸν Ἀσωπόν, καὶ ἐκεῖθεν ἐκρέει εἰς τὴν θάλασσαν. Ἡ γνώμη λοιπόν, τὴν ὁποίαν διετύπωσα πέρυσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἦτο ὅτι, πλὴν τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, τὰ ὁποῖα ἀντιποιεῖται ἡ ἑταιρία ἡ ἔκπτωτος, ἥτις κατὰ τὴν σύμβασιν διατηρεῖ τὰ δικαιώματά της ν’ ἀποζημιωθῇ διὰ τὰ τελεσθέντα ἔργα, πρέπει νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι τὰ ἔργα ταῦτα εἶναι λυσιτελῆ· ἀλλὰ σήμερον ἐκ τῶν ποταμῶν τῶν ἐκ τῆς Στυμφαλίας σχηματιζομένων δὲν ἐξέρχονται ὕδατα, εἰμὴ ὀλίγα, τὰ δὲ πολλὰ κατακλύζουσι σήμερον μεγαλετέραν ἔκτασιν, διότι, ὡς εἶπον, ἔκλεισαν τὰς καταβόθρας. Ὥστε τὰ γενόμενα ἔργα δὲν ἔχουσι κἀμμίαν ἀξίαν. Αἱ πηγαὶ τοῦ Ἀσωποῦ ἄρχονται ἀπὸ τὴν ἀρχαίαν Φλιοῦντα, κατέρχονται ἐκεῖθεν καὶ χύνονται εἰς τὴν θάλασσαν· ἐπὶ δὲ τῆς δεξιᾶς ὄχθης τοῦ ποταμοῦ ὑπάρχει τουρκικὴ γέφυρα, ἡ ὁποία χωρίζει τὴν Σικυῶνα ἀπὸ τὴν θέσιν ταύτην. Ἐπὶ τῶν ὑδάτων τούτων ἔχουσι κεκτημένα δικαιώματα, εἴτε ὑπὸ τῆς Πολιτείας παραχωρηθέντα, εἴτε λόγῳ δουλείας, πρὸς ἄρδευσιν 10,000 στρεμμάτων· τὰ ἐπίλοιπα νερὰ χύνονται εἰς τὴν θάλασσαν. Ἐγένετο παράστασις περὶ χορηγήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἀρδεύσεως τῆς πεδιάδος Βόχας μεταξὺ τοῦ Ἀσωποῦ καὶ τοῦ ποταμοῦ Ράχιανι, καὶ ἐστάλη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Δηλιγιάννη ὁ Κελενὲκ, ὅστις ὅμως ἔκαμεν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία δὲν λέγει τίποτε. Δίδει συμβουλὰς νὰ γείνωσι νέαι καταμετρήσεις καὶ ἐπιστημονικαὶ μελέται καὶ προϋπολογισμοὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ φραγμοῦ 6 χιλιομέτρων ὕπερθεν τῆς τουρκικῆς γεφύρας. Ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν ἐπείσθη, ὅτι ἐγένοντο ἀκριβεῖς μελέται, ἵνα φέρῃ νομοσχέδιον. Ἐψηφίσθη μόνον πίστωσις 3,000 δραχμῶν πρὸς ἀκριβεστέραν μελέτην, ἀλλ’ ἐγκατελείφθη καὶ τὸ μέτρον τοῦτο, διότι εὑρέθη ἔκθεσις συντεταγμένη ἀπὸ τὸν κ. Σούλην, ὅστις ἀναφέρει, ὅτι χρειάζεται δαπάνη 1,100,000 δραχ. Ἀλλ’ ἐὰν ἀναγνώσῃ τις αὐτὸν τὸν προϋπολογισμὸν, θὰ εὕρῃ ὅτι δὶς καὶ τρὶς ἐπαναλαμβάνονται ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀλυσιτελῆ. Ὥστε τὸ ποσὸν εἶναι ὑπέρογκον· π. χ. σημειοῖ ἀποζημίωσιν 80,000 διὰ τὴν ἔκτασιν, ἣν θὰ καταλάβῃ ἡ διῶρυξ, ἀλλ’ ἡ ἔκτασις αὕτη δὲν θὰ καταλάβῃ πλειότερα τῶν 30 στρεμμάτων ἀπὸ Ἀσωποῦ μέχρι Ράχιανι, τὸ ὁποῖα, ἀποτελούμενα ἀπὸ γαίας χέρσους, δὲν ἔχουν ἀξίαν μείζονα τῶν 30 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Ὁ προϋπολογισμὸς σημειοῖ ἐπιθεωρήσεις, τόκους κεφαλαίων, μηχανικοὺς, ἐπιτηρητὰς καὶ ἀπρόοπτα πολλά. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ ἔργον δύναται νὰ συντελεσθῇ μὲ 300,000 δραχμὰς, διότι, ἐξαιρέσει τοῦ φραγμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ κοστίσῃ, τὰ λοιπὰ ἔργα εἶναι ὀλίγου λόγου ἄξια. Ἐγκατελείφθη τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο καὶ ἔρχεται ἕτερον, τὸ σημερινόν. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, λέγω μὲ θλῖψίν μου, ὅτι ἀνευρίσκω ὁλόκληρον τὴν Πιστωτικὴν Τράπεζαν, εὑρίσκω δικαιώματα τῆς Τραπέζης περὶ περισσευόντων ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας καὶ ἄλλα. Ἐγὼ δὲν εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου· εἶμαι σύμφωνος μὲ τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι τὸ ὑποστηρίζουν, καὶ θέλω οὐ μόνον ἡ πεδιὰς τῆς Βόχας νὰ ἀρδευθῇ, ἀλλὰ καὶ ἡ τῆς Κορίνθου καὶ ἡ τῶν Κλεωνῶν. Ἀλλὰ δὲν πείθομαι, ὅτι θὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον· πιστεύω μᾶλλον, ὅτι ὁ νόμος θὰ γείνῃ μόνον κατὰ τύπους. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου καὶ αἱ ὑποψίαι μου. Ὡς πρὸς τὰ ὕδατα τῆς Στυμφαλίας, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ χορηγηθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἀποξηράνσεως εἰς ἰδιαιτέραν ἑταιρίαν, ἥτις νὰ ἐξαγάγῃ τὰ ὕδατα τῶν ποταμῶν Καστανιᾶς καὶ Δούσιας, ἅτινα μόνον τὸν χειμῶνα εἶναι ἄφθονα, τὸ δὲ θέρος μόλις ἀρδεύουσι τὰ παρόχθια μέρη, καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὰ πρὸς ἄρδευσιν, τὰ δὲ νερὰ τὰ κρυσταλλώδη καὶ διαυγῆ τῶν Κιονίων, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ἄρδευσιν, ἀλλὰ μόνον πρὸς πόσιν, νὰ κανονισθῶσιν ἄλλως, κατὰ τὸ ὑδραγωγεῖον τοῦ Ἀδριανοῦ, διοχετευόμενα μέχρις Ἀθηνῶν διὰ παλαιᾶς Κορίνθου κλπ. Ἔρχονται τὰ ὕδατα τῆς Δούσιας καὶ χύνονται διὰ τοῦ ὑδραγωγείου τοῦ Ἀδριανοῦ εἰς δύο μέρη. Εἶναι εὔκολον νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἔργα, διὰ τῶν ὁποίων νὰ διοχετευθῶσι τὰ ὕδατα· ἀλλ’ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν εὑρεθῇ ἑταιρία, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ δῆμος δὲν εἶναι πλούσιος, ἀλλὰ χρεωμένος· ὥστε εἶναι δύσκολον σήμερον αἱ Τράπεζαι νὰ τὸν δανείσουν. Λοιπὸν πάντοτε θὰ βραδύνῃ ἡ ἔναρξις τῶν ἔργων, καὶ ὅσον βραδύνει, τόσον αἱ ζημίαι αὐξάνουσιν. Ἄλλως θὰ ποτίζωνται ἐν τῇ περιφερείᾳ μεταξὺ τοῦ ποταμοῦ Ράχλανι καὶ τοῦ Ἀσωποῦ περὶ τὰς 35,000 στρεμμάτων. Ἀλλὰ γεννᾶται ἄλλο ζήτημα· ὑπάρχουν ἐν τῷ ἐλαιῶνι 6,000 στρέμματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τῆς χρήσεως τοῦ ὕδατος τοῦ ποταμοῦ Ράχλανι. Αὐτὰ πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσι τῆς συνεισφορᾶς. Ἀλλὰ δὲν εὑρίσκω νὰ ἦναι περισσότερον τῶν 30,000 στρεμμάτων τὰ ἀρδευθησόμενα ἢ ὑποχρεούμενα εἰς συνεισφοράν. Οἱ μηχανικοὶ λέγουν, ὅτι θὰ ποτίζωνται καὶ οἱ ἀγροί. Ἀλλὰ τοιαύτη συνήθεια δὲν ὑπάρχει εἰς κἀνὲν μέρος τῶν ἐπαρχιῶν μας, πλὴν τῶν ὀψίμων· ὥστε δὲν πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν ἀγρούς, μὲ διατίμησιν μάλιστα ὑπερβολικήν. Ὁπωσδήποτε φρονῶ, ὅτι μέ τινας τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἀνέλαβον συνάδελφοι νὰ προτείνουν, δύναται νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος, καὶ ὁ Θεὸς βοηθός.

§122ΚΡΟΚΙΔΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§123ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὡς καὶ προχθὲς εἶπον, εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου· λέγω δὲ τοῦτο, ἵνα προλάβω τὰς ἀντιῤῥήσεις τοῦ συναδέλφου, ὅστις, ἀγνοῶ πῶς σκεπτόμενος, θέλει τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, τοῦ οὐδόλως σοβαροῦ νομοσχεδίου. Ἐνόμισα ἀναγκαῖον ἐν τούτοις νὰ λάβω αὖθις τὸν λόγον, ὅπως καταδείξω τὸ πολλαχῶς ἐσφαλμένον τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως καὶ κατ’ ἀκολουθίαν τὸ ἐπιπόλαιον καὶ μὴ σοβαρὸν τοῦ νομοσχεδίου, καθὸ ἐκείνης προδιδούσης ἄγνοιαν καὶ ἀμελετησίαν τοῦ θέματος, περὶ οὗ τὸ νομοθέτημα, καὶ προδιδούσης τὸν μὴ σπουδαῖον σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ νὰ μεταχειρίζηται τὰ νομοθετήματα πρὸς ψευδῆ θωπείαν ἐπιθυμίας πληθυσμῶν ὁλοκλήρων, χάριν ψηφοθηρίας, μοὶ φαίνεται ἐναντίον πρὸς τὴν προσπάθειαν, ἣν πρέπει νὰ καταβάλλωμεν, ἵνα μορφόνωμεν τὸ φρόνημα ἐλευθέρου λαοῦ. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη μόρφωσις γίνεται διὰ τοῦ χρόνου καὶ διὰ μέσου πολλῶν ἐναντιοτήτων, ὧν μία ἔστω καὶ τὸ σύστημα τοῦτο. Ἡμεῖς καθῆκον ἔχομεν νὰ διαφωτίζωμεν τοὺς ἀπατωμένους συμπολίτας, καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησα τὸν λόγον, διὰ ν’ ἀποδείξω τὸ ἀνεφάρμοστον τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ, καὶ ἐὰν ψηφισθῇ ὡς ἔχει, ἔσται ἄχρηστον, ἐκτὸς ἐὰν ὑποβληθῇ ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ προΐδῃ διὰ πολλὰ μὲν κενὰ καὶ ἄπορα, ἅπερ ἀφίνει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ χρήσιμα ὕδατα, ἅτινα κινδυνεύουν, ἂν ἤθελεν εὑρεθῇ παράφρων τις Ὑπουργὸς νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὅταν καταστῇ νόμος. Ὅπως δὲ γείνω καταληπτός, θὰ ζητήσω τὴν προσοχήν σας, ἵνα σᾶς παραστήσω διὰ βραχέων τὴν διαμόρφωσιν τῶν τόπων, ἐν οἷς πηγάζουσι τὰ ὕδατα, ἅτινα σχηματίζουσι τὰς λίμνας τῆς Κορινθίας, καὶ ἰδίως τὴν τῆς Στυμφαλίας, περὶ τῆς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον. Ἡ πεδιὰς ἡ μεταξὺ Σικυῶνος καὶ Κορινθίας εἶναι ἐλάχιστόν τι ὑψηλοτέρα τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης. Πρὸς μεσημβρίαν αὐτῆς ὑπάρχει σειρὰ λόφων, μεθ’ οὓς ἐκτείνεται ἡ κοιλὰς τῆς Νεμέας πρὸς τὸ βορειοδυτικὸν τῆς πεδιάδος Κορίνθου–Σικυῶνος, κοιλὰς εὑρισκομένη εἰς ὕψος ἀνώτερον τῶν ἑκατὸν μέτρων ἀπὸ τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης. Τὴν πεδιάδα ταύτην διασχίζει ἡ κυρία κοίτη τοῦ ποταμοῦ Ἀσωποῦ· τριακόσια καὶ πλέον μέτρα ὑψηλότερον τῆς κοιλάδος καὶ πρὸς δυσμὰς αὐτῆς εὕρηται ἡ μικρὰ κοιλὰς τῆς Σκοτεινῆς, ἧς ἡ ἐπιφάνεια εἶναι 3–4 χιλιάδων στρεμμάτων· ὑψηλότερον καὶ βορειοδυτικῶς αὐτῆς ἐκτείνεται ἡ κοιλὰς τῆς Στυμφαλίας, ἐπὶ τῆς ὁποίας εὕρηται μὲν ἡ πηγὴ τῶν Κιονίων, εἰσρέουσι δὲ τὰ ὕδατα τοῦ ποταμοῦ Δούσιας καὶ τοῦ χειμάῤῥου Λαύκας, σχηματιζομένης οὕτω κυρίως διὰ τῶν ὑδάτων τῶν Κιονίων καὶ τῶν τῆς Δούσιας τῆς λίμνης Στυμφαλίας. Τὰ ὕδατα τῶν Κιονίων εἶναι διαυγέστατα καὶ ἀναβλύζουν ἐπὶ μεγάλης ἀμμώδους ἐκτάσεως, εἰς ὀλίγων ἑκατοντάδων μέτρων ἀπὸ τῆς λίμνης ἀπόστασιν καὶ εἰς δεκάδων μόνον μέτρων ὕψος ἀπ’ αὐτῆς. Ὑψηλότερον ἀκόμη τῆς Στυμφαλίας καὶ πρὸς δυσμὰς αὐτῆς εἶναι ἡ κοιλὰς τοῦ Φενεοῦ, τὸ Φενεατικὸν πεδίον, ἢ ὁ κάμπος τοῦ Φονιᾶ. Ἡ μὲν κοιλὰς τῆς Στυμφαλίας εἶναι, νομίζω, 600 μέτρα ὑπὲρ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς θαλάσσης, ἡ δὲ τοῦ Φενεοῦ, νομίζω ἐπίσης, περὶ τὰ 750, καὶ ἡ κατακλυζομένη ὑπὸ τῆς συνήθους πλημμύρας τῶν ὑδάτων ἐπίσης τῆς λίμνης Στυμφαλίας σχεδὸν 6,500 στρεμμάτων, τῆς δὲ λίμνης Φενεοῦ περὶ τὰς 27,000 στρεμμάτων. Πέριξ τῆς Φενεατικῆς κοιλάδος καὶ εἰς τὰς ὑπωρείας τῶν ὀρέων τῶν περικλειόντων αὐτὴν εἶναι τὰ διάφορα χωρία, ἐν οἷς καὶ ἡ πρωτεύουσα τοῦ δήμου Φενεοῦ Γκούρα. Εἰς τὴν πεδιάδα αὐτὴν εἰσρέει ὁ Εὐδαίμων ἢ Ἀροάνειος ποταμός, καὶ ἐντὸς τῆς λίμνης αὐτῆς ἀναβλύζει, ὡς λέγουσιν, ὕδωρ ἐκ μιᾶς μόνον πηγῆς, ἀλλ’ ἡ ὁποία δὲν φαίνεται. Εἰς τὴν κοιλάδα τῆς Στυμφαλίας, ὡς εἶπον, εἶναι μία μόνον πηγή· ὥστε ἀγνοῶ τίνα πηγὴν ἄλλην ἐννοεῖ μία τροπολογία τῶν συναδέλφων. Προσθέτω, ὅτι πρὸς βοῤῥᾶν τῆς Στυμφαλίας καὶ ὑψηλότερον αὐτῆς ὀλίγα μέτρα μόνον εἶναι ἡ κοιλὰς Πελλήνη, ἐν ᾗ σχηματίζεται ἡ ὁμώνυμος λίμνη, καλύπτουσα ἔκτασιν μικρὰν σχετικῶς πρὸς τὰς ἄλλας λίμνας. Ὅλα τὰ ὀροπέδια ταῦτά εἰσι χαμηλότερα πρὸς μεσημβρίαν, καὶ διὰ τοῦτο τὰ ὕδατα αὐτῶν ῥέοντα σχηματίζουν πρὸς τὸ μεσημβρινὸν μέρος καὶ τὰς τρεῖς λίμνας. Ὁ Παυσανίας ἀναφέρει τὴν Φενεάτιδα λίμνην ὡς πεδιάδα, καὶ ποιεῖται μνείαν περὶ λίμνης ὑπαρξάσης, λέγων ὅτι ὑπῆρχέ ποτε ἐκεῖ λίμνη, ὡς μαρτυροῦσι τὰ ἐπὶ τῶν ὀρέων ἴχνη τῶν ὑδάτων, ἀλλ’ ὅτι ὁ Ἡρακλῆς κατεσκεύασεν ἐκεῖ τὰ βάραθρα ἢ τὰς καταβόθρας, ὑφ’ ὧν τὸ ὕδωρ πινόμενον ἀπόλλυται, καὶ οὕτω, λέγει, ἔπαυσαν ἐκεῖ λιμνάζοντα τὰ ὕδατα. Ἡ λίμνη αὕτη φαίνεται ὅτι ἐσχηματίσθη κατόπιν, πάντως δὲ ὑπῆρχε κατὰ τὸν παρόντα αἰῶνα. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἀπεξηράνθη δὶς κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, τὸ μὲν πρῶτον, νομίζω, τὸ 1822, τὸ δὲ δεύτερον κατὰ τὸ 1834–1835, ὅτε καὶ ὁ ἀείμνηστος Ὄθων μετέβη ἐκεῖ, καὶ διέταξε μηχανικοὺς Βαυαροὺς, ὅπως μελετήσωσι τὴν ἀποξηρανθεῖσαν λίμνην καὶ λάβωσι πρόνοιαν, ἵνα προληφθῇ ἡ ἐν τῷ μέλλοντι κατάκλυσις. Σώζεται σχεδιάγραμμα τῆς κοίτης τῆς λίμνης ἐκείνης, τὸ ὁποῖον δεικνύει τὴν ἐπιφάνειαν αὐτῆς, τὸ μέρος, ὅπου εἶναι τὰ βάραθρα, καὶ τὴν ἄλλην διαμόρφωσιν τοῦ ἐδάφους. Οἱ μηχανικοὶ τότε, πρὸς πρόληψιν τῆς κατακλύσεως, ἔκριναν ὅτι ἔδει νὰ ἐμποδίσωσι τὴν εἰς τὰς καταβόθρας κατάῤῥιψιν τῶν ἐν ὥρᾳ βροχῆς καταφερομένων ὑπὸ τοῦ ποταμοῦ λίθων καὶ ξύλων, καὶ τὴν ἐκ τούτου ἀπόφραξιν αὐτῶν, εἰς ἣν ἀπέδιδον τὴν μὴ ἀποῤῥόφησιν τῶν ὑδάτων. Πρὸς τοῦτο κατεσκεύασαν περὶ τὰ στόμια τῶν καταβοθρῶν σιδηρᾶς κιγκλίδας ἰσχυρὰς, τῶν ὁποίων ὅμως τὰ σίδηρα εἰς τὴν πρώτην κατάβασιν τοῦ ὁρμητικοῦ ῥεύματος τῶν ὑδάτων, τοῦ καταγαγόντος κορμοὺς δένδρων καὶ λίθους καὶ ἄλλας ὕλας, κατέπεσαν, καὶ ἢ ἐσχημάτισαν ἐσχάραν περὶ τὰ στόμια, ἢ ἀφῆκαν ἐλευθέραν τὴν πρὸς τὰ βάραθρα ὁδὸν εἰς τὰς ὕλας ἐκείνας. Οὕτως ἀπεκλείσθησαν αὖθις αἱ καταβόθραι, καὶ ἡ λίμνη ἀνεσχηματίσθη τάχιστα. Ταῦτα γνωρίζω, διότι, διατελέσας μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς ἑταιρίας, ἥτις εἶχεν ἀναλάβει τὴν ἀποξήρανσιν τῶν λιμνῶν Φενεοῦ καὶ Στυμφαλίας, καὶ ἥτις μετὰ δεκαετῆ ἐργασίαν καὶ μετὰ δαπάνην ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν ἐκηρύχθη ἔκπτωτος, ἔλαβον ἀφορμὴν καὶ ἐπιτοπίως καὶ κατ’ ἰδίαν νὰ μελετήσω τὴν ἱστορίαν τῶν λιμνῶν ἐκείνων, καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως αὐτῶν καὶ τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων αὐτῶν. Ἐκ τῆς μελέτης δ’ ἐκείνης ἐπείσθην, ὅτι πρέπει μία νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν δύο λιμνῶν ἐκείνων, καὶ μία νὰ γείνῃ ἐργασία περὶ συγχρόνου αὐτῶν ἀποξηράνσεως, ἄστοχος δ’ εἶναι ὁ χωρισμὸς καὶ ἄνευ νοήματος καὶ ἐπιβλαβής, εἰς ἀμφότερα, εἴς τε τῶν λιμνῶν τὴν ἀποξήρανσιν καὶ εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ὑδάτων αὐτῶν. Τὸ νομοσχέδιον δὲ καὶ ἡ ἔκθεσις μαρτυροῦσιν, ὅτι οὐδεμίαν τούτων εἶχον γνῶσιν οἱ γράψαντες αὐτά. Εἰς τὴν Στυμφαλίαν, ὡς εἶπον, εἰσρέουσι τὸ ὕδωρ τῶν Κιονίων καὶ τὸ περισσεῦον μετὰ τὴν ἄρδευσιν ὕδωρ τῆς πηγῆς Δούσιας, ὅπερ, πηγάζον ἄνωθεν τοῦ ὁμωνύμου χωρίου, εἶναι ἐν τῇ πηγῇ του ἐπίσης διαυγὲς καὶ καθαρὸν καὶ πρὸς πόσιν ἄριστον, ὡς τὸ τῶν Κιονίων· ἀλλὰ τὸ ὕδωρ τοῦτο τῆς πηγῆς Δούσιας χρησιμοποιεῖται εἰς ἄρδευσιν τῶν πέριξ ἀγρῶν καὶ ἄλλων κτημάτων τοῦ χωρίου Δούσιας, καὶ τὸ περισσεῦον χύνεται εἰς τὴν Στυμφαλίδα, φθάνει ὅμως ἐκεῖ θολὸν καὶ λασπῶδες καὶ πρὸς πόσιν ἄχρηστον. Ἂν λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον ἐννοῇ χρήσιμον ὕδωρ τὸ πόσιμον, τότε καὶ τὸ τῆς Δούσιας εἶναι χρήσιμον, ἂν ληφθῇ ἐκ τῆς πηγῆς. Ἀλλὰ τάχα τὸ μὴ πόσιμον ὕδωρ εἶναι ἄχρηστον; Τί ἐννοεῖ μὲ τὸν ὅρον ἄχρηστον τὸ νομοσχέδιον; διατὶ ποιεῖται τὴν ἀκατανόητον διάκρισιν ταύτην; Ἐντὸς τῆς ἐκτάσεως τῆς λίμνης Στυμφαλίας, ἣν κατακλύζει ἡ συνήθης πλημμύρα, εἶναι καὶ δύο ἢ τρία βάραθρα ἢ καταβόθραι...

§124ΔΡΟΣΙΝΟΣ. Τέσσαρες.

§125ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος γνωρίζει κάλλιον, διότι εἰργάσθη ἐκεῖ ὡς μηχανικός, καὶ εὐχαριστῶ αὐτὸν ἐπὶ τῇ συμπληρώσει. Κατὰ τὴν ἐργασίαν, ἥτις ἐγένετο πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς Στυμφαλίας καὶ διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων τῶν Κιονίων εἰς τὰς σήραγγας, ἀνευρέθησαν ἐν τῇ κοίτῃ τῆς λίμνης τὰ ἴχνη τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου, δι’ οὗ διωχετεύετο τὸ ὕδωρ τῶν Κιονίων εἰς τὴν παλαιὰν Κόρινθον. Σώζονται ἀκόμη μέχρι σήμερον ἐπὶ τῶν βράχων τὰ ἴχνη τοῦ ὑδραγωγείου ἐκείνου, καθ’ ὅλον τὸ ἀπὸ τῆς σήραγγος μέχρι Κορίνθου διάστημα, καὶ εὑρέθησαν ἄρτιαι σχεδὸν καὶ ἐχρησιμοποιήθησαν αἱ δύο σήραγγες, αἱ διοχετεύουσαι τὸ ὕδωρ ἐκτὸς τῆς κοιλάδος Στυμφαλίας, ἡ τοῦ Σοῦρι καὶ ἡ τοῦ Πράθι. Ἡ ἑταιρία ἡ τὴν ἀποξήρανσιν ἐπιχειρήσασα, ὅτε συνέστη, ἐκάλεσεν ἐξ Ἰταλίας τὸν διάσημον τότε ὑδραυλικόν, τὸν σχεδιάσαντα καὶ ἐκτελέσαντα τὴν ἀποξήρανσιν τῶν περὶ τὴν Ῥώμην τελμάτων, τῶν γνωστῶν ὑπὸ τὸ ὄνομα ποντίων ἑλῶν, ἅτινα ἐγέννων τοὺς μαστίζοντας τὴν Ῥώμην ἑλείους πυρετούς. Ὁ μηχανικὸς ἐκεῖνος ἦλθεν ἀντὶ ἁδρᾶς ἀμοιβῆς, ἐμελέτησεν ἐπὶ τόπου ἀμφοτέρας τὰς λίμνας, ἐσχεδίασε τὰ τοῦ ἔργου, καὶ ὑπεσχέθη, ὅτι ἤθελε στείλει μετὰ τοῦ σχεδίου τῆς ἐργασίας καὶ εἰδικὸν μηχανικόν, ὅστις νὰ ἐπιστατήσῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ, ὡς τῷ ἐζήτησεν ἡ ἑταιρία. Ἀλλ’ οὗτος ἔστειλεν ὡς εἰδικὸν μηχανικὸν ἕνα πρώην δικηγόρον, ὡς ἐγένετο γνωστὸν ἀργότερον, ὅστις, ἐγκαταλείψας τὴν δικηγορίαν, ἐσπούδασε τὴν μηχανικήν, καὶ ὅστις διὰ τοῦ χρόνου ἀπεδείχθη μόλις ἐργοδηγοῦ γνώσεις ἔχων, καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐργασία του ἐν πολλοῖς ἔβλαψε τὴν ἑταιρίαν, εἰ καὶ ἠμείβετο διὰ μισθοῦ 30,000 χρυσῶν φράγκων ἐτησίως. Οἱ Ῥωμαῖοι μηχανικοὶ τοῦ Ἀδριανοῦ, ἵνα διοχετεύσωσιν ἀπὸ τῆς πηγῆς καθαρὸν τὸ ὕδωρ τῶν Κιονίων, εἶχον κατασκευάσει δεξαμενὴν συλλέγουσαν ἀμέσως τὸ ὕδωρ ἐν τῇ πηγῇ, καὶ ἐξ αὐτῆς γέφυραν διὰ μέσου τῆς πεδιάδος καὶ ἐν μέρει καὶ τῆς λίμνης, ὁδηγοῦσαν τὸ ὕδωρ εἰς τὰ στόμια τῆς πρώτης σήραγγος, καὶ μετὰ ταύτην γέφυραν ὁδηγοῦσαν εἰς τὴν δευτέραν σήραγγα, διότι ἡ μεταξὺ τῶν δύο σηράγγων ἀπόστασις ἦτο μικρά. Κατόπιν τῆς δευτέρας ταύτης ἤρχιζε τὸ θολωτὸν ὑδραγωγεῖον, ἀκολουθοῦν τὰς πλευρὰς τῶν ὀρέων. Ἡ ἑταιρία ἡ τὴν ἀποξήρανσιν ἀναλαβοῦσα, θέλουσα τὸ ὕδωρ πρὸς ἄρδευσιν κυρίως, ἐζήτησε νὰ διοχετεύσῃ ὅλον τὸ ὕδωρ τῆς λίμνης, καὶ ἐποιήσατο χρῆσιν καὶ τῶν δύο σηράγγων, αἵτινες, ἀφοῦ διὰ μεγάλης δαπάνης ἐκαθαρίσθησαν, εἶτα ηὐρύνθησαν, ἵνα εἰσδέχωνται οὐ μόνον τὰ ὕδατα τῶν Κιονίων, ἀλλ’ ὅλα τὰ ὕδατα τῆς λίμνης, ὅπερ καὶ ἐπέτυχεν, ἀφοῦ κατεσκεύασε καὶ μεγάλην ὑδρογέφυραν, συνδέουσαν τὰς δύο σήραγγας, μεθ’ ἃς τὰ ὕδατα ἐῤῥίπτοντο εἰς τὴν κοίτην τοῦ ποταμοῦ τῆς Νεμεώτιδος κοιλάδος, τοῦ Ἀσωποῦ, δι’ ἧς φθάνουν εἰς τὴν πεδιάδα τῆς Κορίνθου. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω, διατὶ ἡ ἑταιρία κατέστη ἔκπτωτος, ἀλλὰ τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι πολλὰ μὲν ἔργα αὐτῆς ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σχεδίου τοῦ ἀρχικοῦ, ἀλλὰ καὶ πολλαὶ διορθώσεις ἐγένοντο ὑπὸ μηχανικῶν Ἄγγλων καὶ Γάλλων, ὧν τὰ φῶτα ἐζήτησεν ἡ ἑταιρία. Οὕτω διὰ τῶν ἔργων ἐκείνων μέγα ποσὸν τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας σήμερον φθάνει εἰς τὴν πεδιάδα τῆς Κορίνθου. Ἀλλ’ ὡς εἰσάγεται εἰς τὴν πρώτην σήραγγα, καὶ πρὸ τούτου ἔτι εἰς τὸν διοχετευτικὸν χάνδακα, τὸ ὕδωρ τῶν Κιονίων, ἀναμιγνύμενον μετὰ τῶν ἄλλων ὑδάτων, καθίσταται ἀμέσως πρὸς πόσιν ἄχρηστον. Μεθ’ ὅλα ταῦτα ἐννοεῖτε πάντες οἱ ἀναγνόντες τὸ νομοσχέδιον τὰς ἀνακριβείας καὶ συγχύσεις, ἃς περιέχει αὐτό τε καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ Ὑπουργείου. Ὡς ἔχουσι τὰ ὕδατα, ὧν δίδοται δικαίωμα νὰ κάμωσι χρῆσιν οἱ κτηματίαι τῆς Κορινθιακῆς πεδιάδος, εἶναι ὅλως ἄχρηστα· ἀλλὰ ἡ συσταθησομένη ἑταιρία, ἢ ὁ δῆμος, ὅστις θ’ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον, πρέπει ν’ ἀποζημιώσῃ δι’ ὅλα τὰ ἔργα τῆς διοχετεύσεως τὴν κατασκευάσασαν αὐτὰ ἑταιρίαν «Φενεὸν καὶ Στυμφαλίαν», ἵνα γείνῃ κύριος αὐτῶν. Ἀλλ’ ὅταν θελήσῃ μία Κυβέρνησις νὰ παραλάβῃ καὶ διοχετεύσῃ πρὸς πόσιν τὰ ὕδατα Δούσιας καὶ Κιονίων, τότε διὰ τίνων ἔργων θὰ διοχετεύσῃ αὐτά; Εἶναι δυνατὴ ἡ διὰ τῶν ἰδίων σηράγγων διοχέτευσις; Ἄν δὲ, ὡς κυρίως πρέπει νὰ γείνῃ, συνδεθῇ τὸ ἔργον ἐκεῖνο μὲ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Φενεοῦ, τότε πῶς γενήσεται τοῦτο; Ἢ μήπως εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις, ὅτι καταδικάζεται διὰ τούτου πᾶσα τοιαύτη περὶ ἀποξηράνσεως πρόνοια διὰ παντὸς ἐν τῷ μέλλοντι; Τελευταῖον τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ ἀποζημιώσεως τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης. Ἀλλ’ ἡ Πιστωτικὴ δὲν εἶναι κυρία τῶν ἔργων, οὔτε ἦτο αὐτὴ ἡ τὴν ἀποξήρανσιν ἀναλαβοῦσα· ἡ Πιστωτικὴ ἦτο ἁπλῶς δανείστρια ἐπὶ ὑποθήκῃ τῆς ἑταιρίας «Στυμφαλίας», καὶ τοῦτο ἠγνόει ἐντελῶς ὁ τὸ νομοσχέδιον συντάξας. Δέκα ἔτη ἐργασθεῖσα καὶ πιεζομένη ἔτι ἡ ἑταιρία ἐκείνη, τῷ εἶναι ἄγνωστος. Τὸ νομοσχέδιον νέαν ἐκ τούτου γεννᾷ σύγχυσιν. Ἀλλ’ ἡ ἑταιρία, ἥτις θέλει ἀναλάβει τὴν ἄρδευσιν τῆς πεδιάδος τῆς Κορινθίας, ἂν ὑποβληθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεταχειρίζηται καὶ συντηρῇ τὰ ἔργα ταῦτα, τότε θὰ ὑποβληθῇ εἰς δαπάνην καλύπτουσαν ὁλόκληρον τὸ ἐκ τῆς ἀρδεύσεως εἰσόδημα αὐτῆς.

§126ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἂς λάβῃ μεγαλείτερον εἰσόδημα.

§127ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἂν πρόκηται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ἐν τῷ μέλλοντι μόνον τὰ ὕδατα τοῦ Ἀσωποῦ ποταμοῦ, ὅπως οἱ κάτοικοι τῆς Κορίνθου ἐπιθυμοῦσι, (καὶ τοῦτο μόνον ἐπιθυμοῦσι) πρέπει νὰ ληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ πρόνοια περὶ τῆς διατηρήσεως τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κράτους ἐπὶ πάντων τῶν ὑδάτων, ὅσα εἰσρέουσι σήμερον διὰ τῶν ἔργων τῆς ἑταιρίας «Φενεοῦ καὶ Στυμφαλίας» εἰς τὴν κοίτην τοῦ Ἀσωποῦ, ὥστε νὰ δύναται ἐν τῷ μέλλοντι νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ. Ἀλλὰ τούτου γενομένου, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβαρύνηται ἡ ἑταιρία ἡ συσταθησομένη μὲ τὰς δαπάνας τῆς ἀποζημιώσεως τῆς ἄλλης ἑταιρίας καὶ τῆς συντηρήσεως τῶν ἔργων αὐτῆς· οὐδὲ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν δῆμον Κορινθίας, ἢ τὴν συσταθησομένην ἑταιρίαν, τῆς ἀποζημιώσεως τῆς ἑταιρίας ἐκείνης, διότι αὕτη ἔχει κεκτημένον πρὸς ἀποζημίωσιν δικαίωμα ἐκ τε τῆς συμβάσεως καὶ ἐκ τοῦ νόμου περὶ ἀποξηράνσεως λιμνῶν καὶ ἑλῶν. Ἡ τοιαύτη ἀποζημίωσις δὲν θὰ ἦναι βεβαίως ἴση πρὸς τὸ ὀφειλόμενον εἰς τὴν Πιστωτικὴν ποσὸν 1,500,000 δραχμῶν, ἀλλ’ εἶναι τοὐλάχιστον 600–700 χιλιάδων δραχμῶν, ἃς πρέπει νὰ καταβάλῃ ἡ Κορινθιακὴ ἑταιρία. Πρὸς τὸ ποσὸν τοῦτο ἀπαιτοῦνται καὶ 50–80 χιλιάδες δραχμῶν ἐτησίως διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἔργων. Πόσον δὲ ἀπαιτεῖται διὰ τὰ διοχευτικὰ ἐν τῇ Κορινθιακῇ πεδιάδι ἔργα; πόσον δὲ διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς ἑταιρίας; Ἀθροίσατε ταῦτα, καὶ θέλετε ἰδεῖ, ὅτι πρὸς κάλυψιν αὐτῶν ἀπαιτεῖται νὰ ὁρίσητε τοιοῦτον ἀρδευτικὸν δικαίωμα, ὅπερ οὐδείς ποτε κτηματίας θὰ δεχθῇ νὰ καταβάλῃ. Καὶ οὕτως ἀπαντῶ εἰς τὸν διακόψαντα συνάδελφον. Φοβοῦμαι, μὴ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐπιθυμίᾳ τῶν κατοίκων, ὅπως σχηματισθῇ τοιαύτη ἑταιρία, συστήσωσιν ἑταιρίαν αὐτοὶ οἱ κτηματίαι — διότι ἤκουσα λεγόμενον τοῦτο — καὶ ἐξαπατηθῶσι νὰ καταβάλωσι ποσόν τι οἱονδήποτε. Θέλω διὰ τοῦτο νὰ εἰδοποιηθῶσιν, ὅτι ὁσονδήποτε ποσὸν ἂν καταθέσωσι, δὲν θ’ ἀρκέσῃ, καὶ θὰ ἀπολέσωσι τὰ χρήματά των. Τότε δὲ οἱ ὑπὲρ τῆς τοιαύτης λύσεως συνηγοροῦντες θὰ εὑρεθῶσιν ἀναπολόγητοι, ἀλλὰ τότε τὸ χρῆμα θὰ ἔχῃ ἀπολεσθῇ. Συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ συναδέλφου τοῦ τελευταῖον ὁμιλήσαντος, καθ’ ἣν πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ διατυπωθῇ οὕτως, ὥστε νὰ ἐπιτραπῇ ἡ χρῆσις μόνον τῶν ὑδάτων τοῦ Ἀσωποῦ ποταμοῦ καὶ κατασκευασθῶσι τὰ κατάλληλα ἔργα πρὸς διοχέτευσιν αὐτῶν μὲν εἰς τὴν ὀφρὺν τοῦ ὑπερκειμένου τῆς Κορινθιακῆς πεδιάδος λόφου καὶ ἐκ τῆς τοιαύτης διοχετεύσεως τῆς διώρυγος ἀνοιχθῶσιν ἄλλοι διοχετευτικοὶ μικρότεροι χάνδακες, διατέμνοντες τὴν πεδιάδα καὶ χρησιμεύοντες πρὸς ἄρδευσιν τῶν κατὰ μέρος τμημάτων. Ὑπερβολικὰ δὲ ὑπελόγισαν τὰ δικαιώματα τὰ ἐκ τῆς ἀρδεύσεως οἱ ὑπέρμαχοι τοῦ παιγνιώδους νομοσχεδίου. Κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς ἔχω, ἡ ἔκτασις τῆς πεδιάδος ἐκείνης δὲν φθάνει τὰς 30,000 στρέμματα, ἐξ αὐτῶν δὲ περὶ τὰς 10,000 στρέμματα ἔχουσι δικαίωμα δουλείας, ἤδη κεκτημένον, πρὸς ἄρδευσιν ἐπὶ τῶν ὑδάτων τοῦ Ἀσωποῦ, καὶ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἡ διάδοχος ἑταιρία ὀφείλει νὰ προστατεύσῃ καὶ σεβασθῇ, ἂν μάλιστα οὗτοι φράξωσι τὰ ὕδατα ὑψηλότερον καὶ κατασκευάσωσι καὶ τὰ ἔργα τὰ χρήσιμα πρὸς ἄρδευσιν καὶ τῶν κτημάτων τούτων. Μόνη δὲ ἡ δαπάνη τῆς συντηρήσεως τῶν ἔργων, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι 20,000 μόνον στρέμματα θὰ πληρώνωσιν ἀρδευτικὸν δικαίωμα καὶ πρὸς τρεῖς δραχμὰς, πρὸς τῇ δαπάνῃ τῆς συντηρήσεως καὶ τῆς μισθοδοσίας, θ’ ἀποῤῥοφήσῃ πλέον τῶν τριῶν τετάρτων τοῦ τοιούτου εἰσοδήματος, καὶ ἂν τὸ ἔργον γείνῃ λίαν οἰκονομικῶς. Λοιπὸν δὲν συμφέρει τοῖς κτηματίαις νὰ ἐπιχειρήσωσι τὸ ἔργον. Περὶ ἑταιρίας καὶ περὶ δήμου δὲν ὁμιλῶ, διότι οὐδεμία ἑταιρία, οὐδὲ ὁ δῆμος Κορινθίων θὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν εἶναι ἐστερημένον πρακτικότητος, καὶ ἀξίας καὶ στοιχείων ὑπάρξεως διὰ λογικοὺς ἀνθρώπους. Σκοπὸν ἔχει νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς θωπείαν ψευδῆ ἐπιθυμίας, ἥτις ἠδύνατο ἄλλως νὰ πραγματοποιηθῇ, σκοπὸν ἔχει νὰ δικαιολογήσῃ τινὰ καὶ νὰ παίξῃ τοὺς κτηματίας· οἱ δὲ ἐλπίζοντες εἰς αὐτὸ ἂς πεισθῶσιν, ὅτι εἶναι ἀστειότης. Ὡμίλησα διὰ νὰ σώσω τοὺς κατοίκους ἀπὸ τοῦ κινδύνου τοῦ νὰ στηριχθῶσιν ἐπ’ αὐτοῦ καὶ νὰ δαπανήσωσι, διὰ νὰ δείξω εἰς τὴν Βουλὴν, πόσον χονδροειδὲς ἦτο τὸ κυβερνητικὸν αὐτὸ διὰ τῆς Βουλῆς γινόμενον παίγνιον, διὰ ν’ ἀποδείξω, ποία ἐν τῷ μέλλοντι ὀφείλεται εἰς τὰς Κορινθιακὰς λίμνας προσοχὴ, τελευταῖον διὰ νὰ εἴπω εἰς τὴν πλειονοψίαν, ὅτι πολὺ, παρὰ πολὺ καταχρᾶται τῆς κοινοβουλευτικῆς αὑτῆς ἀριθμητικῆς δυνάμεως, τοιοῦτον δεχθεῖσα νὰ ψηφίσῃ νομοσχέδιον. Πρὸς τοὺς φίλους Κορινθίους, οὓς ἠγάπησα, καὶ παρ’ οἷς εὗρον ἄλλοτε καὶ ἀγάπην πρός με, ἐφ’ ᾗ εὐγνωμονῶ, καὶ συνδρομὴν πολιτικὴν, παρατηρῶ, καταπαύων τὸν λόγον, ὅτι πρέπει, ὅταν ἐννοήσωσι τοῦ νομοσχεδίου τὸν ἀληθῆ σκοπὸν, ὃν πολλάκις κατέδειξα, νὰ δηλώσωσι διὰ τῆς ψήφου των, ὅτι οἱ κρίναντες ἑαυτοὺς ἀξίους τοιούτου νομοσχεδίου θερίζουσιν ἀποδοκιμασίαν ἀξίαν τοιούτου ἐγχειρήματος.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. Ἐνταῦθα προτείνεται τροπολογία...

§129ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἡ τροπολογία αὕτη καθιστᾷ τὸ νομοσχέδιον ἐντελῶς ἄχρηστον. Νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἔχει καλῶς, μὲ τὰς ἑξῆς τροποποιήσεις. Π. χ. πρέπει νὰ λείψῃ τὸ «διὰ δημοπρασίας», διότι δὲν ἔχει καμμίαν ἔννοιαν διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν πρόκειται νὰ κατασκευάσῃ τὰ ἔργα αὐτὰ, ὥστε νὰ τὰ ἐκδώσῃ εἰς δημοπρασίαν μειοδοτικὴν, πρόκειται νὰ τὰ παραχωρήσῃ εἰς ἑταιρίαν ...

§130ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἑταιρία θὰ εὑρεθῇ διὰ δημοπρασίας.

§131ΚΡΟΚΙΔΑΣ. .. Ἐπίσης νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ φράσις «ἢ ἐν ἀποτυχίᾳ», ἵνα οὕτως ᾖ δυνατὸν τὸ ἔργον νὰ δοθῇ εἴτε εἰς ἑταιρίαν, εἴτε εἰς τὸν δῆμον, κατ’ ἐκλογὴν τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἐπίσης νὰ λείψῃ ἡ φράσις «καὶ τῶν ἀχρήστων ὑδάτων». Χρήσιμον εἶναι καὶ τὸ ὕδωρ τὸ μὴ πόσιμον. Ἂν ἐννοῆτε ἄχρηστα τὰ μὴ πόσιμα, πρέπει νὰ τὸ ἐξηγήσητε. Μετὰ δὲ τὰς λέξεις «πρὸς ἅπαντας τοὺς καλλιεργητὰς» νὰ προστεθῇ «καὶ ἰδιοκτήτας». Διατὶ μόνον οἱ καλλιεργηταὶ νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα αὐτό;

§132ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἰδοὺ τίνας τροπολογίας θεωρῶ ἀναγκαίας, ὅπως σαφηνισθῇ ἰδίως περὶ τίνων ὑδάτων πρόκειται. Μετὰ τὴν λέξιν «Στυμφαλίας» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «πλὴν τῶν πηγῶν», καὶ μετὰ τὴν λέξιν «καλλιεργητὰς» αἱ λέξεις «καὶ ἰδιοκτήτας».

§133ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Φαίνεται ὅτι δὲν ἔσχον τὴν εὐτυχίαν νὰ γείνω καταληπτός. Ἐντὸς τῆς Στυμφαλίας εἰσρέουσι καὶ τὰ ὕδατα τῆς Καστανιᾶς, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι χρήσιμα πρὸς πόσιν, δύνανται ὅμως νὰ χρησιμοποιηθῶσι πρὸς διοχέτευσιν. Πόθεν θὰ διέλθωσι τὰ ὕδατα τὰ πόσιμα;

§134ΚΟΥΣΤΑΣ. Τὰ καθαρὰ ὕδατα θὰ διέλθωσι διὰ σιδηρῶν σωλήνων, ὅλα δὲ τὰ ἀκάθαρτα θὰ παραμείνωσι· τὸ δὲ ὑδραγωγεῖον εἶναι τόσον ὑψηλὸν καὶ τοσαύτης χωρητικότητος, ὥστε χωροῦσιν οὐ μόνον ἐννέα μέτρα, ἀλλὰ ἕνδεκα.

§135ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ μία σήραγξ εἶναι 200 μέτρων, ἡ ἄλλη ὀλιγωτέρων, σᾶς λέγουσι δὲ, ὅτι ἐντὸς τῶν σηράγγων αὐτῶν θὰ διέλθωσιν οἱ σιδηροῖ σωλῆνες. Τὰ ἐννοεῖτε αὐτά; Ἐγὼ ἐννοῶ, ὅτι, ἂν κατορθώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐξεύρῃ αὐτὸν τὸν τρόπον, θὰ χρειασθῇ μίαν μεγάλην δαπάνην πρὸς ὅλην αὐτὴν τὴν λειτουργίαν, ἡ ὁποία δαπάνη δὲν γνωρίζω εἰς ποῖον θέλει πέσει.

§136ΔΡΟΣΙΝΟΣ. Συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ προαγορεύσαντος, διότι τὰ ὕδατα τῶν Κιονίων δύνανται κάλλιστα νὰ διοχετευθῶσιν ὁπουδήποτε γείνῃ ἀνάγκη. Ἐπειδὴ δὲ ἡ διοχέτευσις τῶν ὑδάτων συνεπιφέρει καὶ τὴν ἀποξήρανσιν τῶν λιμνῶν, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τούτου.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§138ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ ἀπαλειφθῇ ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ ἡ λέξις «ὑποχρεοῦται» καὶ ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «δικαιοῦται», νὰ ἀπαλειφθῶσι δὲ καὶ αἱ λέξεις «ὑπὸ τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης», μετὰ δὲ τὰς λέξεις «πρὸς δὲ» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ὑποχρεοῦται νὰ ἐκτελέσῃ ἐντὸς διετίας». Ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ, μετὰ τὰς λέξεις «πάντα τὰ ἔργα», νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «εἰς ἃ ὑποχρεοῦται».

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§140ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ διάστημα τῶν 99 ἐτῶν τὸ νομίζω πολὺ μέγα. Θεωρῶ ἐπαρκῆ προθεσμίαν 60 ἐτῶν ἢ ἂς τεθῇ τοὐλάχιστον «μέχρις 99 ἐτῶν», ἵνα οὕτως ἀφεθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν ὁ ὁρισμὸς τοῦ κατωτέρου ὅρου.

§141ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄν τεθῇ τὸ «μέχρι» θὰ ζητηθῇ πάντοτε ὁ ἀνώτερος ὅρος τῶν 99 ἐτῶν.

§142ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἡ ἑταιρία θὰ δικαιοῦται νὰ παραχωρήσῃ τὸ δικαίωμα εἰς ἄλλην;

§143ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Βεβαίως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει).

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§145ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αἱ λέξεις «τῶν ὑπὸ τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης τελεσθέντων ἔργων» νὰ διαγραφῶσι, καὶ κατωτέρω, μετὰ τὰς λέξεις «ἐπὶ ἀποζημιώσει», ν’ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης», καὶ νὰ τεθῶσιν ἀντ’ αὐτῶν αἱ λέξεις «τῶν ἐχόντων πρὸς τοῦτο δικαίωμα». (Μετὰ τοῦτο, παραιτηθέντων τῶν κ. κ. Κούστα καὶ Κ. Χριστοπούλου τῆς τροπολογίας αὐτῶν, γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§147ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νὰ ἐλαττωθῇ, κύριε Πρόεδρε, τὸ ποσὸν κατὰ μίαν δραχμὴν διὰ τὸ πότισμα τῶν ἀμπελώνων καὶ σταφιδαμπέλων.

§148ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ δεχόμεθα. Ἂς ἐλαττωθῇ εἰς δραχμὰς 3 διὰ τὸ χειμερινὸν πότισμα τῶν ἀμπελώνων καὶ σταφιδαμπέλων καὶ εἰς δραχμὰς 4 διὰ τὸ θερινόν.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ὑπάρχει τροπολογία τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κούστα καὶ Κ. Χριστοπούλου...

§150Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀποσύρομεν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 6–9).

§151ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἄρθρον 10 παρέλκει. Νὰ ἀπαλειφθῇ, καὶ νὰ γείνῃ ἄρθρον 10 τὸ ἄρθρον 11.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 10 διαγράφεται, λαμβάνει δὲ τὴν θέσιν αὐτοῦ τὸ ἄρθρον 11, τὸ δὲ ἄρθρον 12 γίνεται ἄρθρον 11. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 10).

§153ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Μίαν παρατήρησιν. Τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ συνομολόγησις δανείου πραγματικοῦ κεφαλαίου. Πρέπει νὰ προστεθῇ «δι’ ἐκδόσεως ὁμολογιῶν ἀνωνύμων»· διότι, ἂν δὲν τεθῇ, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐκδώσουν ὁμολογίας ἀνωνύμους, καθόσον δὲν ὑπάρχει νόμος ἐπιτρέπων τοῦτο. Ἂν ἡ Τράπεζα δώσῃ ὁλόκληρον τὸ δάνειον, ἔχει καλῶς, ἀλλ’ ἂν δὲν δώσῃ, νὰ δώσητε εἰς τὴν ἑταιρίαν τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ δάνειον, καὶ νὰ τὸ κάμῃ δι’ ἐγγραφῆς.

§154ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἑταιρία ὀφείλει νὰ ἔχῃ χρήματα, ὅταν θὰ παρουσιασθῇ πρὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀναλάβῃ τὸ ἔργον. Ἂν δὲν ἔχῃ χρήματα, ἂς μὴ παρουσιασθῇ. Μόνον ὡς πρὸς τὸν δῆμον αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε δύναται νὰ ἔχῃ σημασίαν τινά.

§155ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Νὰ τεθῇ διὰ τὸν δῆμον τοὐλάχιστον «δι’ ἐκδόσεως ὀνομαστικῶν ἢ εἰς τὸν κομιστὴν ὁμολογιῶν».

§156ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ὁρίζει πραγματικὸν κεφάλαιον, ἐννοεῖ ὅτι ἐπιτρέπει πᾶσαν πρᾶξιν δυναμένην νὰ προμηθεύσῃ τὸ ἀπαιτούμενον ποσόν.

§157ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὑπάρχει ἡ θεωρία, ὅτι ἡ prime αὐτὴ τῆς πληρωμῆς εἶναι λαχεῖον, καὶ ἀπαγορεύεται· χρειάζεται νόμος.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν πῶς θέλετε νὰ τροποποιηθῇ;

§159ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ περὶ ὁμολογιῶν τὸ δέχεται ὁ κ. Ὑπουργός;

§160ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Νὰ προστεθῇ «ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν»· διότι πρέπει νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν ἡ διοίκησις κατὰ τίνα τρόπον θὰ γίνηται τὸ δάνειον. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ ὁ δῆμος νὰ ἐκδώσῃ ὁμολογίας.

§161Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τοὺς δήμους τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδωσιν ὁμολογίας.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τί παραδέχεσθε;

§163ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μετὰ τὴν λέξιν «συνομολογήσῃ» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν»· μετὰ δὲ τὸν ἀριθμὸν «1,000,000» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «κατατεθησόμενον παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ».

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου ΣΞʹ τῆς 23 Ὀκτωβρίου 1853 περὶ τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§166Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ εἰς πρώτην συζήτησιν νομοσχέδια.

§167ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ συνδεόμενα μὲ τὸν Προϋπολογισμόν.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαπλατύνσεως τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑπαγωγῆς τῶν ἐν Κερκύρᾳ ἁλικῶν τῆς Λευκίμμης εἰς τὸ Μονοπώλιον τοῦ Κράτους.

§170ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§171ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶναι λογικὸν νὰ ἀκούσωμεν τὰς ἀντιῤῥήσεις, διὰ νὰ ἀπαντήσωμεν· διότι θέλει ἀποδειχθῆ ἐκ τῆς συζητήσεως, ὅτι πάντα τὰ λεγόμενα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμα.

§172Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι δύται νὰ γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§173ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ δὲν θὰ περάσῃ· διότι δὲν θ’ ἀφήσωμεν νὰ συμπληρωθῇ ἡ προικοδότησις, τὴν ὁποίαν ἐκάματε εἰς τοὺς φίλους σας... Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, κύριε Πρόεδρε.

§174ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διὰ τῆς συζητήσεως θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἠθέλησε νὰ δώσῃ ὁ Βουλευτὴς Ἀττικῆς εἰς αὐτό. Λοιπὸν νὰ ἀκούσωμεν τὰς ἀντιῤῥήσεις.

§175ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως δὲν πρόκειται σεῖς νὰ συνηγορήσητε ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον ἔχετε.

§176ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Θὰ ἀποδείξω, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὠφελεῖται τὸ Δημόσιον.

§177Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς ἐπὶ ἔτη πολλὰ περιεμένομεν τὴν εὐκαιρίαν, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ἑνώσωμεν μετὰ τοῦ Μονοπωλίου τοῦ Κράτους καὶ τὰ ἅλατα τῆς Κερκύρας καὶ τῆς Ζακύνθου, καὶ τοῦτο οὐχὶ διὰ τὰς 16,000 δραχμάς, τὰς ἐπὶ πλέον ἢ ἐπὶ ἔλαττον, ἀλλ’ ἵνα μὴ ὑπάρχῃ ἰδία διαχείρισις τῶν ἁλικῶν τούτων, ἥτις νὰ δύνηται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν λαθρεμπορίαν. Ἡ διαχείρισις τῆς ἁλικῆς Ζακύνθου πολλάκις παρέσχεν εἰς τὴν λαθρεμπορίαν σπουδαιοτάτην συμβολὴν, καὶ τοῦτο διότι οἱ ἐργολάβοι ἐζήτουν καὶ ἐλάμβανον τὴν ἁλικὴν ἐκείνην οὐχὶ χάριν τῆς καταναλώσεως τῆς ἐν Ζακύνθῳ, ἀλλὰ χάριν τῆς καταναλώσεως κατὰ τὴν ἀντικρὺ παραλίαν τῆς Πελοποννήσου, καὶ τούτου ἕνεκα εἴδομεν ἄλλοτε τὴν ἐργολαβίαν ταύτην ἀποδίδουσαν ὑπὲρ τοῦ δήμου Ζακυνθίων τὸ διπλάσιον ἢ τὸ τριπλάσιον τῆς πραγματικῆς αὐτῆς ἀξίας. Τὸ οὕτως ἀποδιδόμενον ἀπήντα εἰς τὸ ἀναμενόμενον κέρδος ἐκ τῆς λαθρεμπορίας. Τοῦτο δὲν συμβαίνει ἐν ταῖς αὐταῖς διαστάσεσιν ἐν Κερκύρᾳ, διότι ἡ γειτνιάζουσα παραλία δὲν ἀνήκει εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖθεν διενεργεῖται λαθρεμπορία ἔν τισι διαστάσεσι δι’ ἄλλων παραλίων τοῦ Κράτους. Ἔχομεν ἄρα συμφέρον, ἵνα τὰς ἁλικὰς ταύτας, αἵτινες διατελοῦσιν ἐκτὸς τοῦ ἐλέγχου τοῦ Κράτους, ὑπαγάγωμεν εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ Κράτους, καὶ ἐξασφαλίσωμεν οὕτω τὴν πρόσοδον τῶν ἄλλων ἡμῶν ἁλικῶν, διότι αἱ ἄλλαι ἡμῶν ἁλικαὶ σήμερον ἀνταγωνίζονται πρὸς τὴν λαθραίαν εἰσαγωγὴν ἐκ Κερκύρας καὶ ἐκ Ζακύνθου. Ὅταν κατορθωθῇ καὶ αἱ ἁλικαὶ αὗται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ Μονοπώλιον τὸ Ἑλληνικὸν, ὅπως ὑπήχθησαν αἱ ἁλικαὶ τῆς Λευκάδος, τότε ἡ λαθρεμπορία θὰ ἀναγκάζηται εἰς προμήθειαν ἅλατος νὰ προσφεύγῃ εἰς τὴν Ἰταλίαν, εἰς τὸ Κάγλιαρι, τουτέστιν εἰς ἀπόστασιν μεγάλην, ἐπιβαρυνομένη διὰ τῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς. Ἤδη αἱ περιστάσεις ἐπέτρεψαν, ὅπως πρὸς τὴν ἐγχώριον διαχείρισιν Κερκύρας συνεννοηθῶμεν περὶ συγχωνεύσεως τοῦ Μονοπωλίου τοῦ ἅλατος τῆς Κερκύρας μετὰ τοῦ Μονοπωλίου τοῦ Ἑλληνικοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει, τῇ μόνῃ δικαίᾳ, τῆς ἀποδόσεως εἰς τὴν ἐγχώριον διαχείρισιν παντὸς ὅ,τι μέχρι τοῦδε ἀπελάμβανεν αὕτη, καὶ οὐδὲν πλέον· μάλιστα καί τι ἐπὶ ἔλαττον. Ὅταν ἐπὶ ταύτῃ τῇ βάσει ἐπιτευχθῇ ἡ ἕνωσις τοῦ Μονοπωλίου τῆς Κερκύρας μετὰ τοῦ Μονοπωλίου τοῦ Κράτους, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν ὅτι ὑπηρετήθησαν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Τώρα, διατὶ ἡ ἐγχώριος διαχείρισις ἀπεδέχθη τοιαύτην συμφωνίαν; Διότι ἐξασφαλίζει βέβαιον εἰσόδημα· ἔχει εἰσόδημα ἐκ συμφωνίας μετὰ τοῦ Κράτους παρὰ τοῦ Δημοσίου, ἐνῷ, ἐὰν ἔπρεπεν ἑκάστοτε νὰ ἐπιδιώκῃ τὸ εἰσόδημα ἐν δημοπρασίαις, ἐν συνεννοήσεσι μετὰ ἐργολάβων, οἵτινες ἐνίοτε δὲν ἐξεπλήρουν ἀνελλιπῶς τὰς ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις, θὰ διετέλει ἐκτεθειμένη εἰς περιπλοκάς. Δὲν πρόκειται τὸ Δημόσιον νὰ καταβάλλῃ περισσότερα ὅσων ἀπέτινον οἱ ἐργολάβοι, πρόκειται μάλιστα νὰ πληρόνῃ ὀλιγώτερα. Τὸ Δημόσιον πρόκειται σπουδαίως νὰ ὠφεληθῇ, ἡ δὲ ἐγχώριος διαχείρισις πρόκειται καὶ αὕτη νὰ κανονίσῃ τὰ τοῦ ἅλατος διὰ τρόπου εἰς αὐτὴν συμφέροντος, διότι εἶναι ἀσφαλὴς καὶ παρέχει ἔδαφος βέβαιον πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν, πρὸς ἣν ἐν τῇ διαχειρίσει εἶναι προωρισμένη ἡ ἐκ τοῦ ἅλατος πρόσοδος.

§178ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλω λάβει τὸν λόγον· ἐνόμισα ὅμως, ὅτι ἔδει νὰ μὴ ἀφήσω ἄνευ ἀναιρέσεως τὰς βεβαιώσεις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὡς εὑρισκομένας εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς τὰ πράγματα. Ἐν πρώτοις ἡ βεβαίωσίς του, ὅτι θὰ ἔχῃ ὠφέλειαν τὸ δημόσιον ταμεῖον, εἶναι ἀνακριβεστάτη, διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἅμα προκύψῃ ἐκ τοῦ ἅλατος ἔσοδον καθαρὸν μεῖζον τοῦ κατὰ τὸ νομοσχέδιον διδομένου εἰς τὴν Κερκυραϊκὴν ἐπιτροπὴν ποσοῦ τῶν 85,000 δραχμῶν, πρέπει νὰ δίδεται εἰς αὐτὴν καὶ τὸ πλεονάζον τοῦτο. Ὅθεν ἡ βεβαίωσις αὕτη διαψεύδεται ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἄλλο κέρδος, ὅπερ εὗρεν, ὅτι δηλαδὴ ἀποφεύγομεν τὴν λαθραίαν εἰσαγωγὴν ἅλατος, ἂν τὴν καλλιέργειαν τῶν ἁλικῶν ἔχῃ τὸ Δημόσιον, εἶναι ἀνύπαρκτον καὶ πλαστόν, διότι ἡ τριμελὴς ἐπιτροπή, ἡ διαχειριζομένη τὴν ἀδιανέμητον μείνασαν περιουσίαν τῶν δήμων Κερκύρας, ἐν ᾗ καὶ αἱ ἁλικαὶ αὗται, καὶ τὴν καλλιέργειαν ἐνεργοῦσα τῶν ἁλικῶν, συνίσταται ὑπὸ τοῦ νομάρχου Κερκύρας, ὡς προέδρου, τοῦ εἰσαγγελέως τῶν ἐν Κερκύρᾳ ἐφετῶν καὶ τοῦ ταμία Κερκύρας, ἤτοι ὑπὸ ἐπιτροπῆς δημοσίας, καθὸ συνισταμένης ὑπὸ δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀνωτάτων μάλιστα καὶ πολλῷ μείζονας ἐγγυήσεις παρεχόντων ἢ ἂν ἡ καλλιέργεια ἐγίνετο καθ’ ὃν τρόπον γίνεται ἤδη ἡ τῶν ἄλλων ἁλικῶν τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὅπως δήποτε τὴν καλλιέργειαν δύναται νὰ ἐνεργήσῃ ὁπόταν καὶ ὅπως θέλει τὸ Κράτος, δαπάνῃ τῆς ἐπιτροπῆς, ὀργανίζον αὐτὴν οὕτως, ὥστε νὰ προλαμβάνῃ τὴν λαθρεμπορίαν, χωρὶς νὰ ὑποβληθῇ εἰς θυσίας. Τοιαύτη εἶναι ἡ δευτέρα ὠφέλεια, ἣν σᾶς ὑπεσχέθη. Ἡ κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν εὐτυχὴς συγκυρία, ὅτι τῷ ἐπιτρέπει ἡ ἐπιτροπὴ Κερκύρας τὴν καλλιέργειαν καὶ τὴν διαχείρισιν, εἶναι φανταστική· διότι τοῦτο εἶναι δικαίωμα τοῦ Κράτους, ὅπερ ἠγνόει, ὡς φαίνεται, ὁ κ. Πρωθυπουργός. Τὰς ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις ἁλικὰς ἀφῆκε τὸ Κράτος διὰ νόμου χαριστικῶς εἰς τοὺς δήμους τῶν νήσων ἐκείνων κατὰ τὴν ἕνωσιν, διότι εὗρε τοιοῦτον νόμον τοῦ Ἰονίου Κοινοβουλίου καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ τὸν καταργήσῃ τότε. Ἀλλὰ ὁ περὶ τούτου νόμος τοῦ 1867 ἐπεφυλάξατο ῥητῶς εἰς τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα νὰ διαθέσῃ τὰς ἁλικάς, ὀψέποτε ἤθελε κρίνει τοῦτο ἀναγκαῖον. Καὶ διὰ τοῦτο τὴν καλλιέργειαν τῶν ἐν Κερκύρᾳ ἁλικῶν καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν ἁλάτων ἀνέθηκεν εἰς ἐπιτροπὴν δημοσίαν. Αἱ ἁλικαί, βασιλικὸν ἢ ἐθνικὸν νόμημα οὖσαι, ἀνήκουσι πάντοτε εἰς τὸ Κράτος, ὅπερ, ἂν οἰκειοθελῶς ἀφῆκε τότε νὰ καρπῶνται αὐτὰς οἱ δῆμοι, δὲν δεσμεύεται ὅμως (ὡς ἐφρόνουν τινὲς) εἰς τοῦτο ὑπὸ διεθνοῦς συμβάσεως. Δύναται νὰ ἀναλάβῃ αὐτὰς ἐν πάσῃ στιγμῇ, καὶ ἴσως ὀφείλει νὰ κάμῃ τοῦτο, ἀφοῦ μάλιστα ὁ Κερκυραϊκὸς λαὸς οὐδὲν ὠφελεῖται, διότι καὶ κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ πληρόνῃ τὸ ἅλας πλέον ἢ ὅσον πληρόνεται τοῦτο εἰς τὸ ἄλλο Κράτος, ἤτοι πρὸς λεπτὰ 17 κατ’ ὀκᾶν, ὅσον καὶ μέχρι τοῦδε ἐπλήρονον ἐκεῖ. Λοιπὸν ὄχι μόνον ὠφελείας δὲν δίδει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ ἀνακαλύπτεται περιέχον καὶ ῥιζικὰ παθήματα· διότι σὺν τοῖς ἄλλοις δεσμεύει ἐν τῷ μέλλοντι τὸ Κράτος, ὅπερ, ἀναλαμβάνον ἀπέναντι τρίτων ὑποχρεώσεις, στερεῖται τοῦ δικαιώματος νὰ διαθέσῃ τὸ ἔσοδον τῶν ἁλικῶν ἐκείνων. Ὅτι τῶν ἁλικῶν τούτων τὴν πρόσοδον δὲν ἔπρεπε νὰ στερῆται τὸ Δημόσιον, ἢ κἂν νὰ στερῆται αὐτὴν ὁλόκληρον, ἀποδεικνύει μὲν καὶ τὸ ὅτι διάφοροι ἄλλοτε ἐγένοντο αἰσχροκερδεῖς συστάσεις περὶ αὐτὰς, καὶ ἀπόπειραι ἀθέμιτοι κατὰ τοῦ ἅλατος, ἀποδεικνύει δὲ καὶ ὁ ἄρτι ψηφισθεὶς παρ’ ἡμῶν, ἀσυζητεὶ δυστυχῶς, νόμος περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἀκινήτων Κερκύρας ἀπὸ τῶν εἰσέτι βαρυνουσῶν δῆθεν αὐτὰ τιμαριωτικῶν παροχῶν. Ἐνῷ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα Κερκύρας εἶχεν ἀπὸ τοῦ 1868 λυθῆ, ἄκρα δ’ ἐκράτει ἐν Κερκύρᾳ ἠρεμία, καὶ οὐδεμίαν ἀφορμὴν ἐκεῖθεν εἴχομεν, αἴφνης ἐπισκήπτει ἐν μέσῳ ἡμῶν ἡ πρότασις τοῦ νόμου ἐκείνου, ἥτις μᾶς ἐκάλεσε νὰ λύσωμεν ἀπὸ τῶν ὑπολοίπων δῆθεν τιμαριωτικῶν δεσμῶν τοὺς ἀγρότας, καὶ πρὸς τοῦτο νὰ προσφέρωμεν τὴν πρόσοδον τῶν ἁλάτων τῆς Λευκίμμης πρὸς ὑπηρεσίαν μεγάλου δανείου, ὅπερ νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς τιμαριούχους, ὡς ἀντίτιμον τοῦ ἀπεψιλωμένου τιμαριουχικοῦ δικαιώματος, ἵνα ἀπαλλαγῶσιν οἱ ἀγρόται καὶ τῆς ψιλῆς ὑποχρεώσεως, χωρὶς οὐδὲν νὰ καταβάλωσι. Καὶ ἐψηφίσαμεν τὴν πρότασιν ἐκείνην, ἥτις τὸν ἄνω σκοπὸν διοργανίζει οὕτω. Κατέστησεν ἐπιτροπὴν πολιτικὴν καθαρῶς, εἰς ἣν παρέδωκε τὸ ἔσοδον τῶν ἁλικῶν. Ὥρισεν, ἵνα αὕτη ἔχῃ ἑπτὰ μέλη, τὰ μὲν τρία τῆς διαχειριστικῆς ἐπιτροπῆς Κερκύρας (νομάρχην, εἰσαγγελέα ἐφετῶν καὶ ταμίαν), τὰ δὲ τέσσαρα νὰ διορίζῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐξ ὧν τὰ μὲν τρία νὰ ὦσι δικηγόροι, ἔχοντες ὅμως τὸ σπουδαῖον προσὸν δεκαετοῦς δικηγορικῆς ὑπηρεσίας, τὸ δὲ τέταρτον νὰ ᾖναι λογιστής. Ὥρισεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δικαιοῦται νὰ ἀναγνωρίζῃ τὰ τιμαριουχικὰ δικαιώματα, καὶ ν’ ἀποτιμᾷ τὴν ἀξίαν αὐτῶν ἐκ συμφώνου μετὰ τῶν τιμαριούχων, καὶ νὰ πληρόνῃ αὐτούς, οἱ δὲ χωρικοὶ, ὅτι ἀπαλλάσσονται, χωρὶς οὐδὲν νὰ πληρώσωσιν. Ἐπέτρεψε τῇ ἐπιτροπῇ νὰ δανεισθῇ ποσὸν, τοῦ ὁποίου ἡ ὑπηρεσία νὰ ἀπαιτῇ τουλάχιστον (ὄχι τὸ πολὺ) 50,000 δραχ. ἐτησίως διὰ τόκον καὶ χρεωλύσιον, παρ’ οὗτινος θέλει, καὶ νὰ δίδῃ αὕτη πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου τούτου τὸ ἔσοδον τῶν ἁλικῶν Λευκίμμης. Τώρα δὲ, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἵνα εὐκολυνθῇ ὁ δανεισμὸς, προτείνει τὸ Ὑπουργεῖον ν’ ἀναδεχθῇ τὸ Κράτος ἀπέναντι τῶν τρίτων τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δίδῃ τοὐλάχιστον 85,000 δραχ. ἐτησίως, ὡς δῆθεν καθαρὸν ἔσοδον τῶν ἁλικῶν, ἤτοι ποσὸν πλειότερον ἢ ὅσον θὰ λαμβάνῃ, ὡς θ’ ἀποδείξω δι’ ἀριθμῶν. Πλὴν τῶν δραχ. 85,000 καθαρῶν, αἵτινες θὰ δίδωνται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, θὰ δίδῃ τὸ Δημόσιον δραχ. 13,000 εἰς τὴν ἑταιρίαν τῶν Μονοπωλίων καὶ δραχ. 12,000 εἰς καλλιέργειαν τῶν ἁλικῶν, ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχ. 110,000. Ἡ τοιαύτη διάθεσις τῆς προσόδου ταύτης μαρτυρεῖ, ὡς εἶπον, ὅτι μέχρι τοῦδε διετίθετο αὕτη εἰς ἀντικείμενα ἥκιστα σπουδαῖα, ἐνῷ τὸ Κράτος ἔπασχε τοσαύτας καὶ τηλικαύτας στερήσεις· διότι, ἂν ἐχρησίμευεν εἰς ἄλλους σκοποὺς ἀναγκαίους, δὲν θὰ προσεφέρετο διὰ τὴν τοιαύτην δωρεάν. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη χρησιμοποίησις τῆς προσόδου εἰς πληρωμὴν ἀμφιβόλων ἢ ὅλως ἀπεψιλωμένων ἢ ἐλαχίστης ἀξίας τιμαριουχικῶν ἀξιώσεων, γενομένη ὑπὲρ ἀγροτῶν, οἵτινες εἶχον τὴν φιλοπατρίαν νὰ μὴ ζητήσωσι ποτὲ νὰ τοὺς πληρώσῃ τὸ Κράτος τοιαύτας ἀστικὰς αὐτῶν ὑποχρεώσεις, εἶναι ἀσύγγνωστον νομοθετικὸν καὶ κυβερνητικὸν ἔργον, ἀφοῦ ἔχομεν πολλὰς μυριάδας Ἑλλήνων γεωργῶν εἰς ἀσυγκρίτως χείρονα θέσιν, περὶ ὧν οὐδεμία ἐλήφθη ποτὲ πρόνοια. Ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ ν’ ἀπαλλάξῃ τοὺς ἀγρότας τῆς Κερκύρας ὄχι ἀπὸ βάρους πραγματικοῦ, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ὑπονοίας, ὅτι εἶναι ὑποτελεῖς, ὑποβάλλουσα τὸ Κράτος εἰς τοιαύτην θυσίαν, ἑνὸς ἑκατομμυρίου καὶ πλέον, δὲν δικαιοῦνται κατ’ ἀνυπολογίστως ὑπέρτερον λόγον οἱ γεωργοί, οἱ ὑπὸ τὸ εὔφημον ὄνομα τοῦ καλλιεργητοῦ ἢ κολλίγου διάγοντες ἀκόμη παρ’ ἡμῖν τὸν βίον τοῦ ἀνδραπόδου τῆς ἀρχαιότητος ἢ τῶν δουλοπαροίκων τοῦ κατόπιν χρόνου, δὲν δικαιοῦνται ἐκεῖνοι νὰ ζητήσωσιν, ἵνα τὸ Κράτος διαθέσῃ ἐπίσης τὸ ἔσοδον τοῦ ἐν τῷ τόπῳ των καταναλισκομένου ἅλατος πρὸς ἀπαλλαγήν των ἀπὸ τῆς οἰκτρᾶς καταστάσεως, ἐν ᾗ διατελοῦσι; Ἀλλ’ ἀκόμη ἐπείσθην, ὅτι διὰ τοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁριζομένου ποσοῦ δίδωσι τὸ Δημόσιον διπλάσιον τοῦ ὅσον θὰ εἰσπράττῃ, καὶ τριπλάσιον ἴσως τοῦ ὅσον θὰ ἔδιδεν, ἂν ἐτήρει τοὺς κανόνας καὶ τὰς ἀναλογίας, ἃς ἐτήρησεν ὁ μακαρίτης Δεληγεώργης ἐν τῷ νόμῳ, δι’ οὗ ἀνέλαβε τὸ Δημόσιον τὰς ἁλικὰς Λευκάδος ἀπὸ τῶν δήμων, εἰς οὓς αὗται εἶχον δοθῆ. Τοῦτο εἶχον νὰ εἴπω εὐθὺς μετὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἵν’ ἀποδείξω, ὅτι αἱ βεβαιώσεις αὐτοῦ εἰσιν ἀληθείας ἐστερημέναι καὶ πίστεως ἀνάξιαι.

§179ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος ἠνέχθη, ὅπως μετὰ τὴν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, περὶ μὴ ἀπαρτίας λεχθῶσιν ὅσα ἐλέχθησαν, θέλει παραδεχθῆ, ὅτι καὶ ἐγὼ ἔχω τὸ δικαίωμα, ἵνα ἀντιτάξω τι εἰς ὅσα ἐῤῥήθησαν.

§180ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐῤῥήθησαν, ἐῤῥήθησαν εἰς ἀπάντησιν τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Κύριε Πρόεδρε, ἔκαμα ἔνστασιν ἀπαρτίας, καὶ οὐδεμία πλέον συζήτησις ἐπιτρέπεται. Παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Κορινθίας κ. Σωτ. Κροκιδᾶ, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 10 καὶ 25′ μ. μ.