1894.02.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 61

Τῆς 21 Φεβρουαρίου 1894.

(Δευτέρα).

Ὥρα 11 π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι κάτοικοι Μουσαχερίου τοῦ Τυρνάβου καταγγέλλουσι τηλεγραφικῶς διαφόρους βιαιοπραγίας, ἃς διέπραξε κατ’ αὐτῶν ἀποσπασματάρχης τις. Θὰ ἀποσταλῇ τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Διάφοροι σταφιδοκτήμονες καὶ ἔμποροι Καλαμῶν τηλεγραφικῶς ἀναφέρουσιν, ὅτι θεωροῦσι τὸ νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος ὡς ἀντικείμενον εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, καὶ παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ ἀποῤῥίψῃ αὐτό. Οἱ κατάδικοι καὶ οἱ ὑπόδικοι οἱ κρατούμενοι ἐν ταῖς φυλακαῖς Τρικκάλων παραπονοῦνται κατὰ τοῦ παντοπώλου τῶν φυλακῶν καὶ κατὰ τῶν ἐπιστατῶν. Θ’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ Σωτήριος Σακελλαρόπουλος παρακαλεῖ, ἵνα τῷ ἐπιστραφῶσι γαῖαι κατασχεθεῖσαι ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ ἀνήκουσαι αὐτῷ· ἄλλως θέλει κοινοποιήσει ἀγωγὴν κατὰ τοῦ Δημοσίου. Θ’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορά του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Διάφοροι δικηγόροι ἐν Παμίσῳ παρακαλοῦσιν, ἵνα μὴ ἐπιτρέπηται εἰς τοὺς δικολάβους νὰ παρίστανται ὡς πληρεξούσιοι ἀλλοτρίων ὑποθέσεων ἐν τῷ Εἰρηνοδικείῳ Παμίσου, διότι τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον. Θ’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§2ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρό τινων ἡμερῶν ἐπηρωτήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν ἔχῃ γνῶσιν τοῦ γεγονότος, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης Παμίσου ἐπέτρεψεν, ἐκτὸς τῶν πέντε δικηγόρων τῶν ἐγκατεστημένων ἐν Μεσσήνῃ καὶ διωρισμένων παρὰ τῷ Εἰρηνοδικείῳ Παμίσου, ὅπως παρίστανται παρὰ τῷ Εἰρηνοδικείῳ τούτῳ καὶ ἁπλοῖ πολῖται, συνηγοροῦντες ὑπὲρ τῶν ἰδιωτικῶν ὑποθέσεων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησε τότε εἰς τὸν ἐπερωτήσαντα Βουλευτὴν Κορινθίας, ὅτι ἐζητήθη ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἡ γνώμη τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως, ἐὰν ἔχῃ νεωτέρας πληροφορίας ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, ἀνακοινώσῃ ταύτας εἰς τὴν Βουλήν.

§3ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νεωτέρας πληροφορίας δὲν ἔχω· ἅμα ὡς λάβω τοιαύτας, θέλω τὰς ἀνακοινώσει.

§4ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι παρίστανται τοιοῦτοι δικολάβοι εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον ἐκεῖνο;

§5ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Νομίζω ὅτι εἶχε γείνῃ μία ἀναφορὰ ἐκ μέρους τῶν ἐκεῖ δικηγόρων.

§6Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐζήτησε πρὸ ἡμερῶν πληροφορίας περὶ ἀνθρακοποιΐας ἐν Βάλτῳ, ἰδίᾳ δὲ ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν ὑλοτομούντων πρὸς ἀνθρακοποιΐαν, τὸ ποσὸν τὸ οὕτως ὑλοτομούμενον καὶ τὸν φόρον τὸν ἀποτινόμενον εἰς τὸ Δημόσιον. Περὶ πάντων τούτων ὑποβάλλω πίνακας.

§7ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τυπωθῶσι;

§8Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν πιστεύω.

§9ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ προέβαινον εἰς τὴν ἐπερώτησιν, ἣν θὰ ὑποβάλω, κύριοι Βουλευταί, προκειμένου περὶ ἐπαρχιακῶν μου ὑποθέσεων, διότι οὐδέποτε συνείθισα νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ παράπονα καὶ τὰς γιγνομένας συνήθεις ὑπερβασίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅταν αὗται ἦναι μικραὶ, ἀλλὰ προκειμένου περὶ μεγάλης τινὸς ἀδικίας, ἡ ὁποία προσγίνεται εἰς πολλὰς ἑκατοντάδας ἀνθρώπων, θὰ ἐπικαλεσθῶ διὰ τῆς Βουλῆς τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Πρόκειται περὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου ᾼΤΜΔʹ τοῦ 1885 «περὶ γαιῶν καὶ φυτειῶν», τοῦ συμπληρωτικοῦ τῶν διαφόρων προηγουμένων. Ὁ ἐργοδηγὸς γεωμέτρης Ξενοφῶν Τζουμέρκας, προελθὼν κατὰ τὰ ἄρθρα 7, 8 καὶ 9 τοῦ νόμου ἐκείνου εἰς καταμέτρησιν καὶ βεβαίωσιν τῶν πλεονασμάτων τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν, ἐκβιάζει λῃστρικῶς (Θόρυβος)...

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. «Λῃστρικῶς» εἴπατε!

§11ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαίως θορυβεῖσθε, κύριοι συνάδελφοι· εἶναι βαρεῖα ἡ λέξις, ἀλλὰ τὴν μεταχειρίζομαι κατ’ ἀνάγκην, ὡς ἀληθῆ... Ἐκβιάζει τοὺς καλλιεργητὰς, τοὺς κατόχους τῶν γαιῶν, νὰ τῷ δίδωσι δῶρα εἰς χρήματα καὶ πράγματα, μάλιστα εἰς διάφορα εἴδη, «οὐχὶ ὅπως μὴ συντάξῃ πρωτόκολλα κατὰ τῶν καλλιεργούντων» (ὡς γράφει ὁ πολίτης Μ. Κότσικας, ἀναφερόμενος πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν,) «ἐθνικὰς γαίας μόνον, ἀλλ’ ὅπως μὴ χαρακτηρίσῃ ὡς ἐθνικὰς τὰς ἰδιοκτήτους καὶ ὅπως μὴ παρουσιάσῃ πλεόνασμα ἐκεῖ, ἔνθα δὲν ὑπῆρχε τοιοῦτον»! Τὰς πράξεις ταύτας τοῦ γεωμέτρου καταγγέλλουσιν 20 ἀναφερόμενοι, τῶν ὁποίων ἔχω ἐδῶ τὰς ἀναφορὰς, ἵνα ὑποβάλω αὐτὰς σήμερον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ὧν τὴν ἀνάγνωσιν παραλείπω, ἵνα μὴ ἀπασχολῶ περισσότερον τὴν Βουλὴν· θέλω δώσει ὅμως περιληπτικὴν σημείωσιν τοῦ περιεχομένου αὐτῶν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ἵνα καταχωρισθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, ὅπως περιέλθῃ δι’ αὐτῶν εἰς γνῶσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα συμφώνως πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς ἐπερωτήσεώς μου καὶ πρὸς τὸ περιεχόμενον τῶν ἀναφορῶν τούτων ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα. Οἱ ἀναφερόμενοι, παρετήρησα, ὅτι ζητοῦσι τὴν ἀποστολὴν τακτικοῦ ἀνακριτοῦ, ἵνα ἐξακριβώσῃ τὰς ἐγκληματικὰς ταύτας πράξεις τοῦ ὑπαλλήλου· ἐπίσης ἐξαιτοῦνται τὴν ἀποστολὴν οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἢ ἄλλου ἀνωτέρου ὑπαλλήλου, ἵνα ἐνεργήσῃ διοικητικὴν ἀνάκρισιν ἐν σπουδῇ πρὸς ἀκύρωσιν τῶν οὕτω συνταχθέντων πρωτοκόλλων, διὰ νὰ μὴ ἀδικῶνται οἱ ἄνθρωποι. Δυστυχῶς δὲ κατὰ τῆς ἐνεργείας τῶν ἐπαρχιακῶν τούτων ἀρχῶν, ἐφόρου καὶ γεωμέτρου, δὲν ὑπάρχει κἀνὲν ἔνδικον μέσον, οὔτε προσφυγὴ εἰς ἀνωτέραν ἀρχὴν, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον παραδείγματος χάριν, οὔτε εἰς τὰ δικαστήρια, διότι ἡ ἐνέργεια, τὴν ὁποίαν κάμνουσιν οἱ ὑπάλληλοι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, εἶναι ὁριστικὴ καὶ τελεσίδικος, ἀλλ’ ὅταν ἡ ἐνέργεια αὕτη ἦναι τοιαύτη, τί θέλετε νὰ κάμουν οἱ ἄνθρωποι; Διὰ τοῦτο ἔφερον τὴν ὑπόθεσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, συνιστῶν εἰς αὐτὴν νὰ λάβῃ ἓν μέτρον πρὸς μεταβολὴν ἢ τροποποίησιν τοῦ νόμου τούτου, πρὸς ἀποφυγὴν τοιούτων παραπόνων, ἀλλὰ καὶ τοιούτων ἐκβιαστικῶν ἐνεργειῶν, εἰς ἃς παρεκτρέπονται οἱ ὑπάλληλοι. Καταθέτω καὶ ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησιν ταύτην.

§12ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, τί γίνεται ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Σαὶν καὶ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Πατρῶν, διότι ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι πρόκειται περὶ διαιτησίας, ἐνῷ ὁ Σαὶν πρὸ πενταετίας ἐγκατέλειψε τὸ ἔργον, καὶ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ τὸν ἐκήρυξεν ἔκπτωτον. Δεύτερον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε, τοῦ Σωτηρίου Σακελλαροπούλου, εἰς τὸν ὁποῖον, δηλώσαντα, δὲν παραχωροῦνται αἱ γαῖαι.

§13ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὰ διανεμηθέντα σήμερον ἔντυπα παρατηρῶ πρότασιν τῶν δύο Βουλευτῶν ἐξ Ἄρτης, προτεινόντων προσθήκην εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως καὶ συστάσεως τελωνειακῶν θέσεων. Δὲν ἠξεύρω ποίαν γνώμην ἔχει ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς προτάσεως ταύτης, ἥτις, ἐὰν πρόκηται νὰ συζητηθῇ, ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ ἐν ἰδιαιτέρῳ νομοσχεδίῳ καὶ οὐχὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον τυπικῶς μόνον ἐπαναφέρεται, ὅπως ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς· Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ πρότασις τῶν κυρίων Βουλευτῶν εἶναι ἐπιβλαβὴς οὐ μόνον εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ νομοῦ Ἄρτης, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, πρέπει αὕτη νὰ συζητηθῇ διὰ μακρῶν, ὅπως φωτισθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς σημασίας αὐτῆς. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ φέρῃ πληροφορίας τινὰς εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ πρὶν αὕτη ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ ἡ γενομένη προσθήκη. Παρακαλῶ δὲ νὰ κατατεθῶσι τὰ σχετικὰ ψηφίσματα ὅλων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων τοῦ νομοῦ Ἄρτης καὶ αἱ ἀναφοραὶ τῶν κατοίκων αὐτῆς· προσέτι σημείωσις τῶν εἰσπράξεων, τὰς ὁποίας ἐλάμβανε τὸ Δημόσιον, ὅταν τὸ τελωνεῖον τοῦτο ἥδρευεν ἐν Μενιδίῳ καὶ τῶν εἰσπράξεων, τὰς ὁποίας λαμβάνει μετὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ ὑποτελωνείου Ἄρτης ἐν Κοπραίνῃ.

§14Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλουσιν ὑποβληθῆ τὸ ταχύτερον αἱ πληροφορίαι, καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν εἶναι πρόχειροι, θέλουσιν ὑποβληθῆ εὐθύς, ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν εἶναι πρόχειροι, δὲν δύναται τοῦτο βεβαίως νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ὅ,τι ὅμως ὑπόσχομαι εἶναι, ὅτι πᾶν τὸ ἐν τῷ ἀρχείῳ τοῦ Ὑπουργείου εὑρισκόμενον θέλει ὑποβληθῆ εὐθύς, καὶ παρακαλῶ τὸ γραφεῖον νὰ μοὶ ἀποστείλῃ ἀμέσως τὴν σημείωσιν τῶν αἰτηθεισῶν πληροφοριῶν.

§15ΛΥΡΑΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβῆ ὅσα κατήγγειλεν ὁ κ. συνάδελφος περὶ τοῦ ὑπαλλήλου γεωμέτρου. Πιθανὸν οἱ ἀναφερόμενοι νὰ κατέχωσι πλείονας τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν, καὶ θέλουσι ν’ ἀποφύγωσι τὰς συνεπείας τῆς καταμετρήσεως αὐτῶν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου συνέβησαν πολλὰ πέρυσι παρ’ ἄλλου γεωμέτρου, ὡς ἐγὼ τότε ἀνέφερον αὐτὰ εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι σήμερον δὲν θὰ ἦναι ἀκριβῆ τὰ ἐν ταῖς ἀναφοραῖς, τὰς ὁποίας ἔδωκαν εἰς τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον. Καὶ εἰς ἐμὲ ἔγραψαν παράπονα κατὰ τοῦ γεωμέτρου αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ σταλῇ ἀνώτερος γεωμέτρης, ὅπως ἀναθεωρήσῃ τὴν καταμέτρησιν.

§16ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πᾶν ἄλλο ἠδύνατο νὰ περιμένῃ ἡ Βουλή, παρὰ τὴν ἐκ μέρους τοῦ κ. συναδέλφου μου ὑπεράσπισιν ὑπαλλήλου τοιούτου, καθ’ οὗ εἰκοσὰς ὁλόκληρος ἀναφορῶν ὑποβάλλεται, διατυποῦνται δὲ βαρεῖαι κατηγορίαι κατ’ αὐτοῦ διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, διατρεχόντων τὸν κίνδυνον, ἐν ᾗ περιπτώσει τὰ καταγγελλόμενα δὲν εἶναι ἀληθῆ, νὰ καταγγελθῶσιν ἐπὶ συκοφαντίᾳ καὶ νὰ καταδιωχθῶσιν ἐπὶ κακουργήματι. Παραπέμπω δὲ ἀπὸ τοῦδε τοὺς κυρίους συναδέλφους εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, τὰ ὁποῖα θὰ διανεμηθῶσιν αὔριον, ἵνα ἀναγνώσωσιν ἐκτενῶς τὰ τῆς ὑποθέσεως. Ἀπορῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος, καθὸ φίλος τῆς Κυβερνήσεως πάντοτε, ἐνῷ ὤφειλε νὰ ἐνεργήσῃ ἰδιαιτέρως πρὸς διόρθωσιν τοῦ πράγματος, λαμβάνει τὸν λόγον διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς παρεκτροπὰς τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ. Εἶναι σήμερον ἡ δευτέρα φορά, καθ’ ἣν ὁ συνάδελφος λαμβάνει τὸν λόγον, ἀφ’ ὅτου εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλήν, ἀκριβῶς ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 27 Ἰανουαρίου 1893, ὅτε ἔφερον τὸ ζήτημα τοῦτο ἐγὼ πάλιν ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ τότε ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφός μου ἔλαβε τὸν λόγον μετ’ ἐμὲ (διὰ πρώτην φορὰν ἐν τῇ Βουλῇ) καὶ ὑπεστήριξεν ὅ,τι ἐγὼ τότε εἶπον· ἀπορῶ δὲ διατὶ ἐφέτος ἀναλαμβάνει, ὄχι τὴν ὑπεράσπισιν τῶν συμπολιτῶν μας, τῶν ἀδικουμένων μέχρι βαθμοῦ λῃστρικοῦ, ἀλλὰ τοῦ ὑπαλλήλου τοῦ παρεκτρεπομένου καὶ τοῦ ἐγκληματοῦντος.

§17ΛΥΡΑΣ. Ἀκριβῶς διότι πέρυσιν ὅσα κατηγγέλλοντο κατὰ τοῦ τότε γεωμέτρου ἦσαν ἀληθῆ, διὰ τοῦτο ὡμίλησα κατ’ αὐτοῦ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὰ ἀναφερόμενα κατὰ τοῦ νῦν γεωμέτρου δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Δὲν θέλω νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τοῦ γεωμέτρου, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ στείλῃ ἕνα ἀνώτερον γεωμέτρην, ὅπως ἀναθεωρήσῃ τὴν καταμέτρησιν, καὶ ἐξακριβωθῇ ἂν ἔχωσιν ἀληθείας τὰ καταγγελλόμενα κατὰ τοῦ γεωμέτρου.

§18ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, τοῦτο ζητοῦσιν οἱ ἀναφερόμενοι πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, τοῦτο συνέστησα καὶ ἐγὼ διὰ τῆς βραχείας ἀγορεύσεώς μου, τοῦτο διετύπωσα καὶ ἐν τῇ ἐγγράφῳ ἐπερωτήσει μου, ἣν κατέθηκα εἰς τὸ Προεδρεῖον. Τὰ πράγματα θ’ ἀποδείξωσι, τίς ἔχει δίκαιον.

§19ΛΑΜΠΡΟΣ. Ἡ προεξόφλησις τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν ἐμοῦ καὶ τοῦ συναδέλφου μου κ. Παχὺ περὶ τῆς μεταφορᾶς τοῦ τελωνοσταθμαρχείου Μενιδίου εἰς Κόπραιναν καὶ τοῦ ὑποτελωνείου Κοπραίνης εἰς Μενίδιον, ὡς ὀλεθρίας δῆθεν καὶ διὰ τὸ Δημόσιον καὶ διὰ τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύομεν, νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ σήμερον, ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, ἀκριβῶς δὲ ἡ πρότασις αὕτη εἶναι σωτήριος καὶ εἰς τὸ Δημόσιον καὶ εἰς τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, ὡς θέλει ἀποδειχθῆ κατὰ τὴν συζήτησιν. Παρακαλῶ δὲ καὶ ἐγὼ, ὡς καὶ ὁ κ. Παχὺς, νὰ ὑποβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁλόκληρον τὸν σχετικὸν φάκελλον, ὄχι μόνον τὰ ψηφίσματα τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, ἀλλὰ καὶ τὴν τελευταίαν γνώμην τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου Ἄρτης. Ἐν Ἄρτῃ κοινὴ ὑπάρχει γνώμη καὶ μία ἐπικρατεῖ θέλησις, ἡ τῆς μεταφορᾶς τοῦ ὑποτελωνείου ἀπὸ Κοπραίνης εἰς Μενίδιον.

§20ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπερωτηθεὶς εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν παρά τινος τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἐξενίσθη, διότι ὁ ἐπερωτήσας τὴν διαγωγὴν ἀστυνομικῶν τινων ὀργάνων ἐχαρακτήρισεν ὡς βασιβουζουκικήν. Δὲν εἶχεν ὅμως καθόλου δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ παραξενευθῇ διὰ τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦτον, διότι εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὑποδεέστερά τινα ὄργανα τῆς ἀστυνομίας, ἅμα εἰσελθόντα ἐν αὐτῇ, ἔσπευσαν νὰ δικαιολογήσωσι τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦτον· μεθ’ ὅλην δὲ τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν τρέφω εἰς τὸν χαρακτῆρα τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἐν γένει τοῦ στρατεύματος, δὲν δύναμαι ἢ νὰ δικαιώσω τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦτον τῆς πράξεως, τὴν ὁποίαν κατήγγειλε προχθὲς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων. Καὶ ἐγὼ πρὸ ὀλίγου ἔλαβον ἐπιστολὴν ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἐκτραγῳδοῦνται τὰ κατορθώματα τὰ βασιβουζουκικὰ τῷ ὄντι ὑποδεεστέρου τινὸς ὀργάνου. Ὁ γραμματεὺς τῆς ἀστυνομίας Παμίσου Ἀνδρέας Κωνσταντινόπουλος τὴν 15 Φεβρουαρίου, ἐν κραιπάλῃ μέθης διατελῶν καὶ διερχόμενος τὴν ἀγορὰν τῆς πόλεως Μεσσήνης, διέταξε τοὺς καταστηματάρχας, ὅπως κλείσωσι τὰ καταστήματα αὐτῶν, ἀρνουμένων δ’ αὐτῶν, ἐπετέθη βιαίως ἐναντίον των, ξιφουλκήσας καὶ τραυματίσας πολλοὺς ἐξ αὐτῶν. Οἱ πολῖται ἐξανέστησαν φυσικῶς, καὶ ἠνάγκασαν τὸ παρεκτραπὲν ἀστυνομικὸν ὄργανον νὰ κρυβῇ ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ. Ἐντεῦθεν ἠπειλήθη ἡ τάξις ἐν Μεσσήνῃ, διότι οἱ καταδυναστευόμενοι πολῖται, ἀμυνόμενοι ὑπὲρ τοῦ δικαίου αὐτῶν καὶ εἰς πεῖσμα τῆς ἀστυνομίας, ἤρχισαν νὰ πυροβολῶσιν εἰς τὸν ἀέρα. Ἡ διαγωγὴ αὕτη τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων εἶναι πᾶν ἄλλο ἢ διαγωγὴ τείνουσα πρὸς συντήρησιν τῆς τάξεως· ἐὰν δὲ πρόκηται νὰ ἐξακολουθήσῃ οὕτω πως πολιτευομένη ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία, εἶναι καλλίτερον νὰ μὴ ὑπάρχῃ. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ γεγονότος τούτου, καὶ προβῇ εἰς τὴν αὐστηρὰν τιμωρίαν τοῦ παρεκτραπέντος ἀστυνομικοῦ ὀργάνου.

§21ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Οὐδεμίαν γνῶσιν περὶ τοῦ γεγονότος τούτου ἔχει ἡ ὑπηρεσία. Βεβαίως, ἐὰν ἐγένετο παρεκτροπὴ, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ ὑπηρεσία θέλει τὴν καταδιώξει αὐστηρότατα, ἐὰν ὑπάρχῃ μήνυσις.

§22ΜΑΝΕΣΗΣ. Ὅλαι αἱ ἐφημερίδες καθ’ ἑκάστην ἀναγράφουσι τοιαύτας παρεκτροπὰς τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, καὶ σήμερον ἀκόμη ἡ «Ἀκρόπολις», ἡ ὁποία πανηγυρικῶς ὁμιλεῖ ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, γέμει τοιούτων πληροφοριῶν. Ἐγὼ θλίβομαι ἀκούων διασυρομένην τὴν ὑπόληψιν τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ θὰ παρακαλέσω τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς νὰ ζητῶσι τηλεγραφικῶς πληροφορίας περὶ τῶν διὰ τῶν ἐφημερίδων καθ’ ἑκάστην καταγγελλομένων τοιούτων παρεκτροπῶν, διότι θὰ καταντήσῃ νὰ γεννηθῇ μῖσος πλέον κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἦσαν συνειθισμένοι εἰς τὴν καθαρὰν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ διασύρηται ἡ ὑπόληψις τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀληθῶς μετὰ μεγίστης θυσίας ἀναλαμβάνουσι τοιαῦτα καθήκοντα ξένα, καὶ δὲν γνωρίζω, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτοὺς νὰ ἐκτελῶσι τοιαύτας ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι πολλάκις καταβιβάζουσιν αὐτούς. Σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα. Ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, διωρισμένος ὡς ἀστυνόμος εἴς τινα πόλιν, εἶναι ὑποχρεωμένος εἰς τὸν νεαρώτατον διορισθησόμενον Εἰσαγγελέα παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νὰ γράφῃ ἐν ἀναφορᾷ «ὁ εὐπειθέστατος». Δὲν εἶναι συνειθισμένοι οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς τοιαύτας ὑπηρεσίας. Ἐνέχει πολλὰ τὰ τρωτὰ τὸ σύστημα τοῦτο, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ διασύρηται ἡ ὑπόληψις τῶν ἀξιωματικῶν καθ’ ἑκάστην. Πρέπει οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ, λαμβάνοντες γνῶσιν τῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἀνακοινώσεων τῶν ἐφημερίδων, νὰ διατάττωσιν ἀνακρίσεις, καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι βάσιμοι αὗται, τότε νὰ προβαίνωσιν ἀμειλίκτως εἰς τιμωρίαν τῶν παρεκτρεπομένων στρατιωτικῶν ὀργάνων καὶ εἰς ἀντικατάστασιν αὐτῶν.

§23ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν ἔλαβε πληροφορίας περὶ τῶν συμβάντων ἐν Βώλῳ ἀπὸ μέρους ἀστυνομικοῦ τινος ὀργάνου.

§24ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὔριον.

§25ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πρὸ δύο ἡμερῶν ἐγένετο ἐπερώτησις περὶ τῶν τελεσθεισῶν ἐν Αἰτωλίᾳ καὶ Ἀκαρνανίᾳ καὶ ἐν Θεσσαλίᾳ ἀστυνομικῶν παρεκτροπῶν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπεσχέθη, ὅτι θέλει δώσει πληροφορίας ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Σήμερον βλέπω, ὅτι ἀναβάλλει πάλιν. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν τὴν μεταβολὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς ὑπὸ κατάκτησιν διατελοῦσαν χώραν ἀνδραπόδων! Προχθὲς εἰς μίαν πόλιν συνέλαβον οἱ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας μίαν γυναῖκα, τὴν ἐφόρτωσαν ἐπὶ ὄνου ἀνάποδα καὶ τὴν ἐπόμπευσαν! Ἀλλαχοῦ περιέβαλον τὸν λαιμὸν πολίτου μὲ δύο ὄρνιθας, καὶ τὸν περιήγαγον ἀνὰ τὴν πόλιν! Ἄλλον ἐν Θεσσαλίᾳ ἔδειραν ἀνηλεῶς, τὸν ἔδεσαν εἰς πάλον καὶ τὸν ἄφησαν ν’ ἀποθάνῃ! καὶ δι’ ἄλλον μετεχειρίσθησαν σίδηρα καὶ τσιγκέλια, καὶ μὲ τανάλιας ἀπέσπων τὰς σάρκας του! (συγκίνησις). Τί κατάστασις εἶναι αὐτή; Νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀνεχώμεθα τὰ τοιαῦτα; Πλανᾶται. Ὀφείλει ν’ ἀπαντήσῃ ἀμέσως, καὶ νὰ δείξῃ τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπὲρ τῶν πολιτῶν, καὶ νὰ δηλώσῃ τὴν τιμωρίαν, ἣν ὑπέστησαν οἱ ἔνοχοι τῶν ἀνοσιουργημάτων τούτων.

§26ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ χαρίσῃ καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν ὄχι ἀνώτερον, τοὐλάχιστον ἴσον ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῶν πολιτῶν, γνωρίζει δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ τίνας ἰδέας ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει· τί θέλετε ὅμως νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Ἐζήτησα τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐζητήθησαν παρὰ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἔδωκεν ἀκόμη κἀμμίαν περὶ τούτου πληροφορίαν, διότι συμβαίνει τὸ ἑξῆς. Πολλοὶ τὰ παράπονά των τηλεγραφοῦσιν εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ ὄχι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Τίνος εἴδους λοιπὸν πληροφορίας νὰ σᾶς φέρω; Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἀκριβεῖς πληροφορίας, πρέπει δὲ νὰ ἦσθε βεβαιότατος, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅταν βλέπῃ παρεκτροπήν τινα τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, μεταχειρίζεται πάντα τὰ ἐκ τοῦ νόμου δικαιώματα, καὶ πλέον τούτου, ἵνα ἐπιφέρῃ θεραπείαν καὶ τιμωρήσῃ τοὺς παρεκτρεπομένους. Ἐζήτησα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον χθὲς νὰ μοὶ δώσουν σχετικὰ τηλεγραφήματα καὶ πληροφορίας, ἐὰν ὑπάρχουν, δὲν ἦτο ὅμως ἐκεῖ ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος· σήμερον θὰ μοὶ τὰς δώσουν.

§27ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δηλοῖ, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν κυκεῶνι. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ὁ προϊστάμενος τῆς ἀστυνομίας, καὶ ὅταν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δημοσίᾳ ἀνομολογῇ, τί τελεῖται ἐν τῷ Κράτει περὶ ἀστυνομίας, νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι πολὺ λυπηρόν. Δὲν ἐκφράζω μομφὴν κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν προσωπικῶς, διότι γνωρίζω, ὅτι ἄλλοτε, καὶ ὡς Βουλευτὴς καὶ ὡς πολίτης, διεμαρτυρήθη κατὰ τῶν βιαιοπραγιῶν τῶν ὀργάνων τῆς δημοσίας ἀσφαλείας· ἀλλ’ ἀποδεικνύεται, ὅτι ὑπάρχει ἐνταῦθα κράτος ἐν κράτει, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ λυπηρόν. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, καὶ ἐννοοῦμεν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἀστυνομίας καὶ διευθύνοντα αὐτήν, ὄχι δὲ ἀναμένοντα πληροφορίας παρ’ ἄλλων ἀρχῶν ἢ ἀρχηγείων, αἱ ὁποῖαι ὀφείλουσι νὰ ἦναι ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγάς του.

§28ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αἱ ἀστυνομικαὶ ἀρχαὶ βεβαίως ἀναφέρονται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καθ’ ἣν ἔχουσιν ὑποχρέωσιν περὶ τούτου, ἀλλ’ οἱ παραπονούμενοι ἔχουν δικαίωμα νὰ ἀναφέρωνται, ἐὰν θέλωσιν, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἤ, ἂν δὲν θέλωσιν, εἰς τὰς ἐφημερίδας. Τοῦτο λοιπὸν γίνεται. Παράπονα ἐκ τῶν ἀδικηθέντων δὲν ἐγένοντο εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ ἐὰν ἐγένοντο χθὲς τηλεγραφικῶς, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔλαβεν ἀκόμη γνῶσιν. Ἐν τούτοις ἐζήτησα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἐὰν ταῦτα ὑπάρχωσι, νὰ μοὶ τὰ φέρωσιν, ἐὰν ὅμως δὲν ὑπάρχωσιν, ἐὰν οὐδὲν παράπονον ἀπηυθύνθη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τί θέλετε νὰ προβῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν; Οἱ ἀστυνόμοι βεβαίως δὲν ἀναφέρουσιν, ἐὰν αὐτοὶ ἐγκλημάτησαν, ἀναφέρουσιν οἱ παρ’ αὐτῶν ἀδικηθέντες· ὅταν δ’ αὐτοὶ δὲν ἀναφέρωσι, τότε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔχει ἀφορμὴν διὰ νὰ πληροφορηθῇ τὰ συμβαίνοντα ἔκτροπα, ὥστε νὰ προβῇ εἰς θεραπείαν τούτων.

§29ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Χαίρω βλέπων τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπαντῶντα περὶ τῆς ἀστυνομίας. Ἐν τούτοις, ἐξ ὅσων ἀνέγνωσα ἐν ταῖς ἐφημερίσι, γεννᾶται ἐν ἐμοὶ ἀμφιβολία, ἐὰν ἔχῃ δικαίωμα πλέον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὁμιλῇ περὶ ἀστυνομίας. Ἐὰν σήμερον διὰ τῆς ἐγκυκλίου ἐκανονίσθη, ὅπως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχῃ τὸ σοβαρὸν δικαίωμα τοῦ ἐπιτηρεῖν τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα καὶ καταγγέλλειν τὰς παραβάσεις αὐτῶν, μὴ ἔχῃ δὲ κἀνὲν δικαίωμα αὐθεντίας καὶ πειθαρχίας ἐπ’ αὐτῶν, νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδὲν ἔχει δικαίωμα, καὶ αὐταπατᾶται, κομπάζων ἐπὶ ἐξουσίᾳ ἀνυπάρκτῳ, διότι τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιτηρήσεως τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων καὶ τῆς καταγγελίας αὐτῶν τὸ ἔχει πᾶς πολίτης, καὶ δὲν εἶναι ἴδιόν τι δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Αὐτὸ τὸ δυαδικὸν σύστημα τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας ἀποδεικνύει τὸ ἀτελὲς τοῦ θεσμοῦ, καὶ δέον ἡ ἀτέλεια αὕτη νὰ ἐκλείψῃ, νὰ κανονισθῶσι δὲ τὰ τῆς ἀστυνομίας; οὕτως, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν εἰς ποίαν ἀρχὴν ὑπάγεται αὕτη, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἢ εἰς τὸ τῶν Ἐσωτερικῶν; Ἐὰν εἰς τὸ τελευταῖον, τότε πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ αὐθεντίαν καὶ πειθαρχίαν καὶ διαταγὴν, καὶ ὄχι μόνον τὸ κοινὸν παντὶ πολίτῃ δικαίωμα τοῦ καταγγέλλειν τὰς παραβάσεις.

§30ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὸν νόμον περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας τὸν ἐμελέτησαν οἱ κύριοι συνάδελφοι, καὶ γνωρίζουσι τίνα δικαιώματα ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προΐσταται τῆς ἀστυνομίας τοῦ Κράτους, καὶ ἐνασκεῖ τὴν ἀνωτάτην ἐποπτείαν. Ἑπομένως θέλει μεριμνήσει, ὅπως οἱ νόμοι ἐφαρμόζωνται.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἁγυιᾶς κ. Δάλλας ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἔγγραφον ἐπερώτησιν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ καὶ εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ᾖναι ἀληθὲς τὸ εἰς τὴν «Ἀκρόπολιν» τηλεγραφηθὲν προχθές, ὅτι ὁ ἐν Πλατάνῳ τῆς ἐπαρχίας Ἁλμυροῦ διοικητὴς τοῦ ἀστυνομικοῦ σταθμοῦ καὶ ἔνοπλοι εὔζωνοι, μεταξὺ ἄλλων βιαιοπραγιῶν, εἰσῆλθον εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ποιμένος Τέζα, καθ’ ἣν ὥραν ὁ ἱερεὺς ἐτέλει θρησκευτικὰ καθήκοντα, καὶ μὲ λόγχην ἐφ’ ὅπλου ἔῤῥιψαν ἔξω τῆς οἰκίας ἔντρομα τὰ γυναικόπαιδα, καὶ ἐκακοποίησαν τὸν ἱερέα κλπ.»

§32Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν πρόκειται ἤδη περὶ τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ περὶ τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ, πρόκειται περὶ τῶν πράξεων τῆς ἀστυνομίας. Προχθὲς ἀνέγνωσα τηλεγράφημα, καθ’ ὃ εἷς ἀστυνομικὸς σταθμάρχης ἐν τῷ δήμῳ Παΐων ἠκούσατε τί ἔπραξε. Ὀφείλω ἤδη, διότι ἔλαβον πληροφορίας δι’ ἐπιστολῶν, νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ σταθμάρχης αὐτὸς προέβη εἰς ὅ,τι προέβη ἐκ τοῦ ἑξῆς λόγου. Ἕνεκα τῆς διαγωγῆς του τὸ Ἀρχηγεῖον τὸν μετέθεσε συνεπείᾳ ἀνακρίσεων, ἐπὶ τῷ γεγονότι δὲ τούτῳ οἱ κάτοικοι πανηγυρικῶς διὰ τυμπανοκρουσίας συνῆλθον καὶ ἐξέφρασαν τὴν εὐχαρίστησίν των. Τοῦτο μαθὼν ὁ μετατεθεὶς, ἐπανῆλθεν εἰς τὸν δῆμον καὶ τῇ βοηθείᾳ τοῦ ἀντικαταστάτου αὐτοῦ (διότι ὑπάρχει ἀλληλεγγύη) συνέλαβε τοὺς πολίτας, οὓς αὐτὸς ἐθεώρει ὡς πρωταιτίους, τοὺς ἔδεσε καὶ ἐτιμώρησε διὰ ῥαβδισμοῦ· ἦσαν δὲ οὗτοι οἱ καλλίτεροι τοῦ τόπου, οἱ πρόκριτοι, ὡς ὁ ἰατρὸς Λεωνίδας Παπαῤῥηγόπουλος καὶ ὁ Ἀνδρέας Δημητρακόπουλος. Ἐνόμισεν ὅτι δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ἐκφράσωσι τὴν εὐχαρίστησίν των διὰ τὴν ἀπόλυσίν του. Τοῦτο εἶναι γεγονὸς ὡρισμένον, ἀλλὰ τόσα ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἀνακοινοῦνται ἐξ ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, ἀποδεικνύουσιν ὅτι οἱ Κύριοι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν ἀστυνόμοι, παρεξήγησαν τὸν προορισμόν των, τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι, καὶ τὴν ἁρμοδιότητά των, καὶ ἐνόμισαν ὅτι τὸ πᾶν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησίν των, καὶ ἠκούσατε πόσα διεκτραγῳδοῦνται, καταῤῥίπτοντα τὴν καλὴν ἰδέαν, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ, καὶ καθιστῶντα τὴν λειτουργίαν τοῦ θεσμοῦ μισητήν. Διὰ τοῦτο ἔφερα τὴν ἐπερώτησιν. Τώρα ἀδιαφορῶ τίς εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ ὁ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι, ὡς ἔχει ὁ θεσμὸς, δὲν γνωρίζομεν οὐδὲ τοῦτο· παρακαλῶ μόνον, ὅπως ἐπέλθῃ αὐστηρὰ τιμωρία κατὰ τῶν τοιούτων παρεκτροπῶν, καὶ ἀμείλικτος καταδίωξις τῶν τοιούτων ἀστυνόμων, οἵτινες οὕτω πως φερόμενοι δικαιοῦσι πληρέστατα τοὺς κατὰ τοῦ θεσμοῦ κηρυχθέντας, καὶ διὰ τοῦτο ἠναγκάσθην καὶ ὠνόμασα αὐτοὺς προχθὲς βασιβοζούκους. Ἀκούομεν, ὅτι ἀστυνόμος ἔθεσεν εἰς τὰ ὦτα πολίτου πυράγραν, καὶ ἄλλος διεπόμπευσε γυναῖκα διὰ μέσου τῶν ὁδῶν. Τοιαῦτα πράγματα δὲν ἐγένοντο μέχρι τοῦδε εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις πρέπει εἰς τὰς πρώτας ἀρχὰς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ νὰ τιμωρήσῃ τὰς τοιαύτας κακοήθεις πράξεις.

§33ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διαφωνῶ πρὸς τοὺς προαγορεύσαντας συναδέλφους, διότι διεῖδον ἐν τοῖς λεγομένοις αὐτῶν παράπονον κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, μόνον καθ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν κέκτηται ἀληθῆ ἐξουσίαν ἐπὶ τῶν ὀργάνων αὐτῆς, ὥστε νὰ τιμωρῇ αὐτὰ διὰ πειθαρχικῶν ποινῶν, διὰ μεταθέσεως καὶ ἀπολύσεως. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ἂν ἔχῃ τι καλὸν ὁ θεσμὸς οὗτος, τοῦτο εἶναι, ὅτι δὲν προσετέθη καὶ ὁ φατριασμὸς εἰς τὰ ἄλλα αὐτοῦ κακά. Συζητουμένου τοῦ θεσμοῦ περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἡμεῖς ἐξήρομεν τὰ κακὰ αὐτοῦ, καὶ ὑπεδείξαμεν, ὅτι καὶ ὁ στρατὸς ἀδικεῖται, διότι μετατρέπεται εἰς ἀλλότρια τοῦ προορισμοῦ του ἔργα, καὶ ἡ διοίκησις θὰ πάθῃ, καὶ ἡ ἀστυνομία αὐτή. Τὸ ἔργον τῆς ἀστυνομίας εἶναι ὅλως διάφορον τοῦ ἔργου τοῦ στρατοῦ. Ὁ ἀξιωματικὸς κέκληται νὰ πειθαρχῇ εἰς τοὺς ἀνωτέρους του καὶ νὰ ἀπαιτῇ πειθαρχίαν παρὰ τῶν κατωτέρων του· ἀλλὰ δύναται τοῦτο νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν ἀστυνομίαν, ἥτις πᾶν ἄλλο ἀπαιτεῖ ἢ τὴν τραχεῖαν καὶ ἀπότομον συμπεριφορὰν τοῦ στρατιώτου; Τὰ ἄτοπα ἔγκεινται ἐν αὐτῷ τῷ θεσμῷ, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς, ὡς πρότυπον Βασίλειον, ἠθελήσαμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν. Τοιοῦτος θεσμὸς δὲν ὑπάρχει ὄχι μόνον εἰς τὰ δημοκρατικὰ καὶ συνταγματικὰ Κράτη, ἀλλ’ οὐδ’ εἰς αὐτὰ τὰ ἀπολυταρχικά. Ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία εἶναι ἄγνωστος εἰς τὴν Τουρκίαν, τὴν Ρωσσίαν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Κίναν. Δὲν ἦτο λοιπὸν δυνατὸν ἢ νὰ ἐπέλθωσι τοιαῦται συγκρούσεις καὶ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν ὑστέρων ἀποδεικνύουσιν ὁπόσον ἀβούλως ἡ Κυβέρνησις ἐξώθησε τὴν Βουλὴν εἰς τὴν ψήφισιν τοιούτου θεσμοῦ. Ἐὰν λοιπὸν ἐγείρωνται παράπονα, ταῦτα πρέπει νὰ ἐγείρωνται κατὰ τοῦ θεσμοῦ, καὶ οὐχὶ νὰ θέλητε εἰς τὴν ἄλλην ὑπάρχουσαν ἐξουσίαν νὰ προσθέσητε καὶ τὴν πειθαρχικὴν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν· διότι τότε θὰ παραδώσητε ἕρμαιον τὸν θεσμὸν εἰς τὸν φατριασμὸν, ὅστις θὰ ἐπολλαπλασίαζε τὰ ὄργια, τὰ ὁποῖα τὴν σήμερον γίνονται. Νομίζω ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε πεῖρα ἔπρεπε νὰ πείσῃ ὑμᾶς, ὅτι ἀνάγκη πᾶσα ν’ ἀνακρούσωμεν πρύμναν καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀνάκλησιν τοῦ σχετικοῦ νόμου. Ἡμεῖς κατεψηφίσαμεν τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, καὶ σήμερον διαμαρτυρόμεθα ἐναντίον τῆς ἐφαρμογῆς τοιούτου θεσμοῦ. Συλλογισθῆτε σεῖς, οἱ ὁποῖοι παρεσύρθητε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, ὅτι ταχέως θὰ δώσητε λόγον ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων σας, θὰ ἴδωμεν δὲ τότε τί θ’ ἀπαντήσητε εἰς αὐτοὺς, διότι τοὺς ἀπεστερήτατε τοῦ μόνου ὑπολειπομένου στοιχείου αὐτοδιοικήσεως ἐν Ἑλλάδι, καὶ κατεστήσατε τὴν θέσιν αὐτῶν χείρονα καὶ αὐτῶν τῶν ῥαγιάδων.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς πρώτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ σταφιδικοῦ ταμείου.

§35ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν γνώμην μου, κύριοι Βουλευταὶ, περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐξέφρασα ἐν πλάτει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ μακρᾶς ἀγορεύσεως πρὸ 10 ἡμερῶν· ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης εὑρίσκεται ἡ συζήτησις ἡμῶν ἐπὶ νέου πεδίου, ἕνεκα τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νομοσχεδίου, τοῦ ἀντικαταστήσαντος τὸ ἀποῤῥιφθέν. Ἐγώ, Κύριοι, σφοδρῶς ἐξεφράσθην, ὡς ἐνθυμεῖσθε, κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως· ἀλλὰ παραδόξως, ἐνῷ ἀπεῤῥίψαμεν τὸ πρῶτον νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν εἶχε μόνον τὸν θεσμὸν τῆς παρακρατήσεως, ἀλλ’ εἰσῆγε καὶ ἕτερόν τι, τὸ τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, ὅπερ κυρίως ἐπολεμήθη καὶ ἀπεῤῥίφθη, ἤδη βλέπομεν, ὅτι πάλιν πρόκειται περὶ σταφιδικοῦ ταμείου! Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα τὸ ταμεῖον τοῦτο περιέχει· εἰς τὰς λεπτομερείας θὰ ὁμιλήσω, ἐὰν ἔλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς αὐτὰς, ἀλλ’ εὐχαρίστως θ’ ἀκούσω τοὺς ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν συναδέλφους, ὡς μᾶλλον εἰδικοὺς καὶ ἐνδιαφερομένους, νὰ πραγματευθῶσι τοῦτο, ἕνεκα τῶν εἰδικῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας ἔχουσιν. Ἐγὼ ὕψωσα τὴν φωνήν μου κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως. Δὲν προσφεύγω εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τῆς ἀντισυνταγματικότητος, οὐδὲ εἰς τὰ περὶ δημεύσεως τῆς περιουσίας τοῦ πολίτου παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, ὅπερ ὁρίζει, ὅτι οὐδεὶς ἀφαιρεῖται ἄκων τῆς περιουσίας αὐτοῦ καὶ ἄνευ προηγουμένης ἀποζημιώσεως, ἀλλ’ ἐξετάζω τὸ ζήτημα πρακτικῶς, δηλ. κατὰ τί ἡ παρακράτησις, τὴν ὁποίαν ζητοῦσιν οἱ ὑποστηρίζοντες αὐτὴν, ὡς τὸ μόνον φάρμακον τῆς ἀνυψώσεως τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος, θὰ ὠφελήσῃ αὐτὰς εἰς τὴν ὕψωσιν. Ἐὰν ἡ παγκόσμιος ἀγορὰ δὲν ἔλθῃ εἰς ἐνίσχυσιν τῆς καταναλώσεως, δὲν βλέπω πῶς ἀπὸ τὰς 50 δραχμὰς διὰ τῆς παρακρατήσεως θὰ φθάσῃ εἰς τὰς 300. Ἀλλὰ κυρίως τὸ νέον νομοσχέδιον σφάλλεται ἐν τῇ ἀναγραφῇ τοῦ σκοποῦ, δι’ ὃν τελεῖται ἡ παρακράτησις. Ἀπορῶ δὲ, πῶς ἀναγράφεται ἐν τῷ δευτέρῳ ἄρθρῳ ὡς σκοπὸς αὐτῆς οὐχὶ ἐκεῖνος, διὰ τὸν ὁποῖον ἠγέρθη αὐτὸ τὸ ζήτημα καθ’ ὅλην τὴν σταφιδοφόρον χώραν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου κατελήφθη καὶ κατεβλήθη ὁ διαυγὴς νοῦς τοῦ λαοῦ ἐκ τῆς νόσου, τὴν ὁποίαν ὠνόμασα σταφιδίτιδα, ἡ ὁποία ἐθόλωσε καὶ ἐσύγχισε τὰς φρένας τῶν νοημόνων ἐκείνων ἀνθρώπων. Τὸ ζήτημα ἦτο, κατὰ τὴν κοινὴν ἐκδοχὴν, ἡ ἀνύψωσις τῶν τιμῶν τοῦ ὑπολειπομένου ποσοῦ, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος· ἀλλ’ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγράφεται, ὅτι «σκοπὸς τῆς παρακρατήσεως τῆς πλεοναζούσης σταφίδος εἶναι νὰ διευκολύνῃ τὴν βελτίωσιν καὶ τὴν ἐκλογὴν τῆς ποιότητος τῆς ἐπὶ ἐμπορίᾳ ἀποστελλομένης εἰς τὸ ἐξωτερικὸν σταφίδος». Θαυμάζω διὰ τὴν ἀναγραφὴν τοιούτου σκοποῦ, ὡς σκοποῦ τῆς παρακρατήσεως. Ἐν νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἀναγραφὴ τῆς ὁμολογίας, ὅτι κακῆς ποιότητος σταφίδα στέλλομεν ἄχρι τοῦδε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, συνηγορεῖ ὑπὲρ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἔλεγον, ὅτι ἡμεῖς διὰ τῆς ἀποστολῆς σταφίδος καλλιτέρας ποιότητος δυνάμεθα νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος. Δεύτερος σκοπὸς τῆς παρακρατήσεως εἶναι ἡ ἀνάπτυξις πάσης βιομηχανίας· ἀλλ’ οὔτε τοῦτο δὲν φαίνεται ὡς σκοπὸς τῶν παραγωγῶν. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν, ἵνα ἡ ἀνάπτυξις τῆς βιομηχανίας τοῦ κονιὰκ συντελέσῃ εἰς τὴν εὐρυτέραν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος, θὰ ἐδεχόμην τὴν ἀναγραφὴν ταύτην, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀπεδείχθη ἐντεῦθεν διὰ τῶν πληροφοριῶν ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὅλως ἀδύνατον. Τελευταῖον βλέπω, ὅτι σκοπὸς τῆς παρακρατήσεως εἶναι ἡ εὐθηνοτέρα παραγωγὴ τῆς σταφίδος! Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι; Βεβαίως, ἴσως εἴπῃ τις, θὰ φθάσωμεν εἰς τοῦτο, διότι θὰ ἱδρυθῇ σταφιδικὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ παρέχῃ χρήματα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς παρακρατήσεως οὗτος. Τελευταῖον δ’ ἀναγράφεται καὶ ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον πάντες ἐπιθυμοῦμεν, τουτέστιν ἡ κατ’ ἀξίαν ἐκποίησις τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ δὲν βλέπω τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ μὲ πείθῃ, ὅτι διὰ τῆς παρακρατήσεως θ’ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος. Θὰ ἐφαρμόσητε ὅμως τὴν παρακράτησιν κατὰ τὴν προσεχῆ ἐσοδείαν, ἐν ᾗ θὰ περιλαμβάνηται καὶ μέγα ποσὸν τῆς ἐσοδείας τοῦ 1893· τὸ ποσὸν ὅμως τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ προστεθῇ εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ 1894, ἀπαλλάσσεται τοῦ εὐεργετήματος ἢ τοῦ βάρους τῆς παρακρατήσεως, ἐνῷ τὸ ἤδη ἐξαχθὲν ἀπηλλάγη τοῦ βάρους, ἢ ἐστερήθη τοῦ εὐεργετήματος τῆς παρακρατήσεως. Ἰδοὺ, Κύριοι, ἓν μέγα ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ὁποίου εἰσῆλθεν ἡ Βουλή, ἐν τῇ ὁποίᾳ εἶμαι εἷς ἐκ τῶν πολλῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπιμένουσιν εἰς τὸ νὰ μὴ ἔλθῃ τοιαύτη συζήτησις. Προχθὲς συνεζητοῦμεν ἐδῶ περὶ τοῦ πῶς δυνάμεθα νὰ ἀσφαλίσωμεν τὸ κατάστημα τοῦτο, τὸ Βουλευτήριον, τὸ σπῆτί μας, διὰ νὰ μὴ πέσῃ καὶ μᾶς πλακώσῃ, καὶ δὲν κατωρθώσαμεν νὰ φθάσωμεν εἰς συνεννόησιν, εἰς ἀποτέλεσμα, καὶ θέλετε νὰ κανονίσωμεν διὰ νόμου τὰ ἐν τῇ ἐμπορίᾳ συμφέροντα ὁλοκλήρου λαοῦ, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς ἐμπορίας ἀνεπτύχθη, καὶ ἐν τῇ ἐμπορίᾳ ἔχει μέγα μέλλον; Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει δουλιὰ μὲ τὴν σταφίδα. Ἐὰν θέλητε νὰ σᾶς ὑποδείξω τίνων ἀκόμη κακῶν θὰ γείνῃ αἴτιον τὸ νομοσχέδιον, ἀναφέρω καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ παρακράτησις τῆς σταφίδος θὰ διατίθηται κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου πρῶτον μὲν εἰς πώλησιν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ πρὸς οἰνοποιίαν καὶ πνευματοποιίαν· τοῦτο θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἀλλ’ ἀπεδείχθη καὶ τοῦτο ἀλυσιτελὲς, ὡς ἀπέδειξα, νομίζω, ὅτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω στατιστικὰς πληροφορίας περὶ τοῦ ἀδυνάτου τῆς χρησιμοποιήσεως μεγάλου ποσοῦ εἰς ἀπόσταξιν, διότι αἱ μεγάλαι δαπάναι, οἱ δασμοὶ, τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς καὶ ἄλλα παρομαρτοῦντα καθιστῶσι τὸ ἐκ σταφίδος οἰνόπνευμα ἀνίκανον καὶ ἀδύνατον νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὸ οἰνόπνευμα τὸ ἐξ ἄλλης ὕλης παραγόμενον. Δεύτερος τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ διατεθῇ τὸ περίσσευμα, εἶναι ἡ παροχὴ εἰς δωρεὰν κατανάλωσιν ἐν χώραις τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὅπου μέχρι τοῦδε εἶναι ἄγνωστος, ἢ ὀλίγον γνωστή· ἀλλὰ τοῦτο, Κύριοι, ἀντιστρατεύεται καθ’ ὁλοκληρίαν πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν. Ὁ καλλιεργητὴς σταφίδος ἢ ὁ ἔμπορος ἔχει δικαίωμα νὰ δώσῃ ὡς πλεόνασμα οἱασδήποτε ποιότητος σταφίδα, ἀρκεῖ αὕτη νὰ ἦναι ἀπεξηραμένη κλπ. Θὰ δώσῃ δὲ βεβαίως τῆς κατωτάτης ποιότητος. Τὴν σταφίδα λοιπὸν ταύτην σκέπτεσθε νὰ πέμψητε εἰς χώρας, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ἄγνωστος ἡ σταφὶς, καὶ διὰ τῶν δειγμάτων τούτων, τῶν ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἀποῤῥιπτέων, θέλετε νὰ προσελκύσητε καταναλωτὰς, δίδοντες πρᾶγμα ἐσχάτης ποιότητος; Τρίτος τρόπος διαθέσεως τοῦ πλεονάσματος ἀναγράφεται, παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν, ὁ ἑξῆς: «Ἂν αἱ ἀνάγκαι τῶν συνήθων ἀγορῶν τὸ ἐπιτρέπωσιν, ἡ παράδοσις καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον μέρους ἢ ὅλου τῆς ἑκάστοτε ἀδιαθέτου σταφίδος». Δηλαδὴ, ἐὰν ἡ Ἀγγλία λάβῃ ἀνάγκην μεγαλειτέρου ποσοῦ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον λαμβάνει διὰ τῶν συνήθων ἐμπορικῶν ὁδῶν, δύναται ὁ διαχειριζόμενος τὸ ποσὸν τῆς παρακρατήσεως, ἢ Τράπεζα ἢ Ἑταιρία, νὰ πέμψῃ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου τῆς ἐσχάτης ποιότητος, οὕτω δὲ θὰ ἐπισημοποιηθῇ, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ περὶ σταφίδος, εἶναι ἡ ἀφορμή, ἧς ἕνεκα στέλλεται ἡ ἐσχάτη ποιότης εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς καταναλώσεως, ἐνῷ διὰ τῶν ἄλλων ἐμπορικῶν ὁδῶν στέλλεται ποιότης καλλιτέρα. Ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ὅσα ἄλλα εἶπον εἰς τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου, νομίζω ἀρκετὰ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα κατὰ τῆς παρακρατήσεως. Ἀλλὰ τί δέον γενέσθαι; Ἐγὼ προέτεινα καὶ τότε τὴν ὑποστήριξιν τῆς καταναλώσεως διὰ τῆς ἐνισχύσεως αὐτῆς, διὰ τῆς ἐνισχύσεως συνδέσμου τινὸς ἢ ταμείου ἀμύνης μόνον πρὸς κατανάλωσιν, προέτεινα δὲ καὶ τὴν ἵδρυσιν γενικῶν ἀποθηκῶν, αἵτινες δύνανται νὰ εὐκολύνωσι τὴν εὕρεσιν χρημάτων εἰς τοὺς καλλιεργητὰς διὰ τὴν ἐπικειμένην καλλιέργειαν· διότι τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἂν ψηφισθῇ, δὲν δύναται νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας. Προέτεινα καὶ γενικωτέραν γνώμην περὶ συστάσεως Ὑπουργείου γεωργίας, βιομηχανίας καὶ ἐμπορίου. Ἐν τούτοις θὰ ἐψήφιζον πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διευκόλυνσιν τῆς καλλιεργείας τῶν κτημάτων· εἶμαι δὲ κατὰ τῆς παρακρατήσεως, καὶ ἐλάλησα περὶ ταύτης, ἴσως διὰ τελευταίαν φορὰν, καὶ δὲν θέλω νὰ φέρω καὶ αὖθις τὸν λόγον. Δὲν γνωρίζω δὲ διατὶ πάντες οἱ ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως θορυβοῦνται, ἅμα εἴπῃ τις τὴν πρώτην λέξιν του κατὰ τῆς παρακρατήσεως! Εἶναί τις ἴσως νευροπάθεια ἐξ ἀντανακλάσεως, ἢ μὴ ὑποκρύπτεται τι ἐν τῇ παρακρατήσει τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος; Ἐγὼ διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς ἰδέας ταύτης, καὶ παύω τὸν λόγον.

§36ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι 12 ἡ ὥρα, καὶ πρέπει νὰ διακόψωμεν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰς ἕνδεκα ἠρχίσαμεν.

§38ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὴ θέλετε τὰ τοιαῦτα ζητήματα νὰ λύωνται ἐπὶ ποδός.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Τριανταφυλλᾶκος ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§40ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μετὰ τὸν νόμον τῆς 10 Δεκεμβρίου φρονῶ, ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν δὲν εἰσήχθη νομοθέτημα σπουδαιότερον ἀπὸ τὸ σχέδιον νόμου, ἐφ’ οὗ καλούμεθα ν’ ἀποφασίσωμεν. Τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου ἐκείνου τὰ ᾐσθάνθη ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία καὶ Πολιτεία, καὶ θὰ τὰ δοκιμάσωμεν, ὡς φρονῶ, ὀλεθριώτατα ἐπὶ μακρὸν χρόνον. Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ, ἐὰν εἴπω, ὅτι τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, ἐὰν μεταβληθῇ εἰς νόμον τοῦ Κράτους, τ’ ἀποτελέσματα θὰ ᾖναι δεινότερα τῶν τοῦ νόμου περὶ χρεωκοπίας τοῦ Κράτους. Κατ’ ἀρχὰς φαίνεται, ὅτι ἀντικείμενον τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὁ καθορισμὸς τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν, ὑφ’ ἃς παράγεται τὸ προϊὸν τῆς σταφίδος ἐν ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις τοῦ Κράτους, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐδόθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἡ προσήκουσα προσοχή. Ἀλλ’ οὐδεὶς ἰδίως τῶν Πελοποννησίων Βουλευτῶν ἀγνοεῖ, ὅτι τὴν σταφιδάμπελον ἐν Πελοποννήσῳ, κατέχουσαν ὑπὲρ τὰς 700,000 στρεμμάτων γῆς, δὲν καλλιεργοῦσι μόνον οἱ σταφιδοκτήμονες· οὗτοι εἶναι ἀνεπαρκεῖς πρὸς τὴν τοιαύτην ἐργασίαν, ἔρχονται δὲ εἰς ἐπικουρίαν τῆς καλλιεργείας ὁλόκληρος ὁ ἐργατικὸς πληθυσμὸς τῆς Ἀρκαδίας καὶ μέγα μέρος τοῦ τῆς Λακωνίας· τοιουτοτρόπως μεταξὺ τοῦ λαοῦ ὁλοκλήρου τῆς Πελοποννήσου ὑπάρχει ἀλληλεγγύη συμφερόντων ἐν τῷ ζητήματι τῷ σταφιδικῷ. Ὅταν ὑπάρχῃ εὐημερία εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, αὕτη διαχέεται εἰς ὁλόκληρον τὴν Πελοπόννησον· ὅταν δ’ ἡ δυστυχία καταλαμβάνῃ ἐκείνας, ἡ κρίσις ἐπεκτείνεται ὁμοίως. Οὕτω τὸ ζήτημα ἀπὸ τοπικοῦ μεταβάλλεται εἰς γενικώτερον ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ τῆς Πελοποννήσου. Δὲν εἶναι ὅμως μόνον ζήτημα τοῦ λαοῦ τῆς Πελοποννήσου, τουτέστι τοῦ ἡμίσεως καὶ τοῦ ἐργατικωτέρου πληθυσμοῦ τοῦ Κράτους· θέλω σᾶς ἀποδείξει ἀμέσως, ὅτι προάγεται εἰς οἰκονομικὸν θέμα ὁλοκλήρου τῆς χώρας· διότι, ὅταν ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τῆς Πελοποννήσου κατασταθῇ πενέστερος ἕνεκα μειώσεως παραγωγῆς καὶ ἐργασίας, θὰ ᾖναι μὲν ἀπροθυμότερος καὶ ἀνικανώτερος εἰς καταβολὴν τῶν ἀμέσων φόρων, θὰ περιορίσῃ δὲ τὰς καταναλώσεις αὐτοῦ οὐσιωδῶς κατὰ τοὺς οἰκονομικοὺς νόμους· περιορισμὸς δὲ τῆς καταναλώσεως τοῦ ἡμίσεως τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Κράτους ἕξει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐλάττωσιν τῶν εἰσπράξεων τοῦ δημοσίου ταμείου, κατ’ ἐξοχὴν τῶν τελωνειακῶν. Ἐὰν ὑπολογίσῃ τις τὴν ἐκ τῆς σταφιδικῆς κρίσεως μείωσιν τῶν εἰσοδημάτων τοῦ Κράτους εἰς 8 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος, τὸ μὲν ἐκ τῆς καθυστερήσεως τῶν ἀμέσων φόρων, τὸ δὲ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν εἰσαγωγικῶν δασμῶν, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν τρέχει τὸν κίνδυνον νὰ διαψευσθῇ ἐκ τῶν πραγμάτων. Ἐλάττωσις δὲ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους τοσαύτη, ἐν οὕτω κρισίμοις ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν καιροῖς, σημαίνει καταστροφὴν πάσης ἐλπίδος πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας. Ἐδιδάχθημεν, μοὶ φαίνεται, ἀρκούντως ἐκ τοῦ παρελθόντος, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύδωμεν πρὸς ἀπόφασιν ἐπὶ σπουδαίων θεμάτων, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν οἱ θέλοντες νὰ λάβωσι τὸν λόγον. Τὸ σπεύδειν βραδέως εἶναι κανὼν κοινωνικός, ἀλλὰ πρὸ πάντων εἶναι πολιτικός. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω σπουδαιότερον καὶ δυσχερέστερον ἔργον τοῦ νομοθετεῖν, καὶ ὅμως βλέπω μὲ μεγάλην λύπην, ὅτι τοῦτο κατέστη διαγώνισμα ταχύτητος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ ἐὰν τὸ νομοθετεῖν ἦναι πάντοτε δυσχερὲς, ἐπὶ οἰκονομικῶν θεμάτων ἀποβαίνει δυσχερέστατον. Εἶπον ταῦτα, διότι πάντες ἐνθυμούμεθα, πόσον ἐσπεύσαμεν εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον τῆς 10 Δεκεμβρίου, συζητήσαντες καὶ ψηφίσαντες αὐτὸν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν καὶ τριῶν νυκτῶν. Τῆς δὲ σπουδῆς ἡμῶν τ’ ἀποτελέσματα ὁποῖα; Αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς δηλώσεις ἀντικειμένας πρὸς τὸν νόμον. Μετὰ χαρᾶς λοιπὸν εἴδομεν πάντες, ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο οὔτε ἡ Κυβέρνησις οὔτε οἱ Βουλευταὶ δεικνύουσι σημεῖα ἀκαίρου ἐπιμελείας. Ἑτέρα πρόοδος σημαντικὴ παρετηρήθη ἐν τῷ θέματι τούτῳ, ἡ δήλωσις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν θεωρεῖ τὸ ζήτημα πολιτικόν. Ἀλλὰ ἀκριβῶς ἡ τοιαύτη θέσις τοῦ ζητήματος ὑψώνει τοῦτο εἰς ἔτι ὑψηλοτέραν σφαῖραν. Ἔπαυσε πλέον νὰ ἦναι τοπικὸν, Πελοποννησιακόν· κατέστη ζήτημα κοινοβουλευτικόν. Ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ, μετὰ τόσῳ μακρὸν καὶ ἀνεπηρέαστον συζήτησιν, φθάσῃ εἰς ἀποφάσεις πεπλανημένας, αἱ ὁποῖαι θὰ διαιωνίσωσιν ἀντὶ νὰ καταπαύσωσι τὴν σταφιδικὴν κρίσιν, θ’ ἀποδείξῃ, ὅτι εἴμεθα ἀνίκανοι νὰ δίδωμεν εἰς τὰ ζητήματα τὴν προσήκουσαν λύσιν. Ἀρκούντως δυστυχῶς ἐκ τῶν ἀτυχημάτων τοῦ παρελθόντος ἔχει κλονισθῆ ἡ πεποίθησις τοῦ λαοῦ πρὸς τὴν ἡμετέραν σωφροσύνην· μὴ θελήσωμεν νὰ πείσωμεν τοῦτον καὶ περὶ τῆς ἡμετέρας ἀνικανότητος. Τοιαῦτα φρονῶν, ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ εἴπω τὴν ἐμὴν γνώμην μετὰ παῤῥησίας. Ἔχομεν σταφιδικὴν κρίσιν. Τοῦτο δὲν εἶναί τι παράδοξον, διότι κρίσις ὑπάρχει πάντοτε ἐν τῷ ἐμπορικῷ κόσμῳ. Ποικίλλει μόνον κατὰ τοῦτο, ὅτι ἡ κρίσις ἐπέρχεται ὁτὲ μὲν ἐν τῇ παραγωγῇ, ὁτὲ δὲ ἐν τῇ καταναλώσει, ἀλλὰ πάντοτε ὑφίσταται, ἀποτελοῦσα ἀφορμὴν πρὸς τὴν πρόοδον. Ὅταν ἡ σταφὶς ἐπωλεῖτο εἰς ὑψηλὰς τιμὰς, ἡμεῖς μὲν ηὐδαιμονοῦμεν, διήρχοντο ὅμως κρίσιν οἱ καταναλωταὶ, διότι ἠγόραζον τὸ προϊὸν εἰς ὑψηλὰς τιμάς. Τὰ αἴτια τῆς κρίσεως εἶναι γνωστά. Ἀφθονία παραγωγῆς, αὕτη καὶ μόνη ἦτο ἱκανὴ νὰ καταστήσῃ τὴν κρίσιν δεινήν. Ἀλλ’ αὕτη ἐγένετο δεινοτέρα ἐκ συμπτώσεως πολλῶν αἰτίων. Ὑπῆρξεν ἐλάττωσις καταναλώσεως, διότι ἀφῃρέθη ὁλόκληρος ἡ σταφιδαγορὰ τῆς Γαλλίας, δι’ ἀφθονίαν οἰνοπαραγωγῆς. Τοιουτοτρόπως ἡ ἀφθονία τοῦ προϊόντος ἐγένετο ἐν σχέσει πρὸς τὴν κατανάλωσιν ἔτι μεγαλειτέρα καὶ ἡ κρίσις ἔτι ἐπαισθητοτέρα...

§41ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Γνωστὰ αὐτὰ ὅλα.

§42ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Θὰ ἱκανοποιήσω τὴν γνώμην τοῦ συναδέλφου μου, τὸν ὁποῖον λίαν ἐκτιμῶ· θὰ φροντίσω νὰ ἦμαι, ὅσον δύναμαι, συντομώτερος... Πρὸς θεραπείαν τῆς οἰκονομικῆς ταύτης νόσου προτείνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡ ἁπλουστέρα λύσις. Εἶπον, ἐὰν τὸ προϊόν περιορισθῇ, ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι ἡ ἀνατίμησις τῶν τιμῶν, ἄρα ἡ κρίσις θὰ παρέλθῃ. Ἰδοὺ ἡ βάσις τῆς θεωρίας τῆς παρακρατήσεως. Πρὶν ἐξετάσω, ἐὰν ἡ θεωρία αὕτη ἦναι ἀληθής, θὰ ἐξετάσω, ἐὰν ἔχωμεν δικαίωμα τοιαῦτα νὰ νομοθετήσωμεν· διότι ἡμεῖς ἐνταῦθα ἔχομεν πεπερασμένην ἐξουσίαν· δὲν δυνάμεθα νὰ νομοθετήσωμεν ὅπως βουλόμεθα, ἀλλὰ μόνον ὅπως δυνάμεθα, τουτέστιν ἐντὸς τῶν ὁρίων, ἅτινα εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡμῶν διαγράφει τὸ ἡμέτερον Σύνταγμα. Εἶναι φανερὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον καὶ τοῦτο καὶ τὸ προηγούμενον παραβιάζουσι τὴν θεμελιώδη διάταξιν τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν «οὐδεὶς στερεῖται τῆς ἰδιοκτησίας του, εἰμὴ διὰ δημοσίαν ἀνάγκην, προσηκόντως ἀποδεδειγμένην, ὅταν καὶ ὅπως ὁ νόμος διατάσσει, πάντοτε δὲ προηγουμένης ἀποζημιώσεως». Ἐρωτῶ, τὸ νομοσχέδιον ἀντίκειται εἰς τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ Συντάγματος; Προφανῶς. Διότι τὸ βασιλικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐγκρίνει τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ προϊόντος, ἀποτελεῖ τίτλον ἰδιοκτησίας ὑπὲρ τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νομοσχεδίου: «Τὸ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον βασιλικὸν διάταγμα ἀποτελεῖ τίτλον ὑπὲρ τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου τῆς Ἑλλάδος»· ἡ δὲ σταφὶς μεταβαίνει εἰς τὴν κυριότητα τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, ἀφ’ ἧς εἰσαχθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας του, κατὰ τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νομοσχεδίου: «Ἡ σταφὶς, εἰσαγομένη κατὰ τὰ ἀνωτέρω εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, μεταβαίνει εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν κυριότητα αὐτοῦ». Ἐρωτῶ τὸν ἁπλούστερον ἐξ ὑμῶν κατὰ τὸν νομικὸν καταρτισμόν, εἶναι τοῦτο φανερῶς ἀντικείμενον πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος, ἀφοῦ οὐδεμία καταβάλλεται τῷ σταφιδοκτήμονι ἀποζημίωσις; Καὶ ἐὰν ἐγώ, ὁ ὁποῖος εἶμαι ὁμοίως σταφιδοκτήμων, ἔχω τὴν ἐναντίαν γνώμην πρὸς τὴν σκοπιμότητα τοῦ νόμου, τίς νόμος θὰ μὲ ὑποχρεώσῃ νὰ δώσω τὴν σταφίδα μου, χωρὶς ν’ ἀποζημιωθῶ;

§43ΡΙΚΑΚΗΣ. Νὰ τὴν φυλάξῃς τὴν σταφίδα σου.

§44ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Περὶ τούτου πρόκειται, ἐὰν ἐγὼ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὴν φυλάξω. Ἐγὼ λυποῦμαι, κύριε Ρικάκη, διότι εἰς τόσον φανερὸν πρᾶγμα ἔχετε ἐναντίαν γνώμην· διότι ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος, ὅπως φρονῶ, ἔδωκε τὴν ἀληθῆ δικαιολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ κ. Πρωθυπουργός, μετὰ δειλίας εἰσηγούμενος τοῦτο, μετὰ τοῦτον δὲ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Αἰγιαλείας· οὗτος δὲν εἶπεν, ὅτι εἶναι συνταγματικόν, ἀλλ’ ἐπεκαλέσθη, ὡς ἀληθὴς Ρωμαῖος συγκλητικός, τὸ Ρωμαϊκὸν ἀξίωμα «salvus populi suprema lex». Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀποδειχθῇ ἀληθῶς, ὅτι διὰ τοῦ προτεινομένου μέτρου ἐπιτυγχάνεται ἡ σωτηρία τοῦ λαοῦ...

§45ΧΟΪΔΑΣ. Ἀφοῦ φωνάζουν ὅλοι;

§46ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὄχι! εἶσθε διῃρημένοι ὅλοι, καὶ εἰς πᾶσαν ἐπαρχίαν ὑπάρχουν δύο γνῶμαι... Λοιπὸν ἡ μόνη δικαιολογία εἰς τοιοῦτον ἔκτακτον νομοσχέδιον, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Μεσσηνέζη τεθεῖσα, καὶ πρέπει ἐνταῦθα νὰ ἀποδειχθῇ φανερῶς, ὅτι πρόκειται περὶ τῆς σωτηρίας τῶν σταφιδοκτημόνων, διὰ νὰ ἔχωμεν ὄχι τὸ δικαίωμα τοιαῦτα νὰ ψηφίσωμεν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἔχωμεν τὴν ἐπιείκειαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λέγουσιν, ὅτι δὲν ἠξεύρομεν τί νομοθετοῦμεν. Καὶ τί θὰ εἴπητε, κύριε Ρικάκη, ἐὰν ἀμυνόμενός τις ὑπὲρ τῆς ἰδιοκτησίας του φονεύσῃ τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ δυνάμει τοῦ νόμου τούτου νὰ τῷ ἀφαιρέσῃ τὴν περιουσίαν του ἄνευ ἀποζημιώσεως; Θὰ ἔχητε τὴν τόλμην ὡς ἔνορκος νὰ τὸν καταδικάσητε, ὅταν οὗτος θὰ ἐπικαλῆται πρὸ τῶν δικαστῶν του τὸ ἄρθρον 99 τοῦ ποινικοῦ νόμου, δι’ οὗ καθιεροῦται ἡ ὑπὲρ τῆς ἰδιοκτησίας ἄμυνα; Θὰ νομοθετήσωμεν λοιπὸν τὸ χάος τὸ νομοθετικόν. Ἐὰν δ’ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοιούτου νόμου προκύψωσι ζημίαι εἰς τοὺς πολίτας, οὗτοι δὲ προσφύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια, αἰτούμενοι ἀποζημίωσιν καὶ ἐπικαλούμενοι τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ νόμου, τὴν κατ’ ἐμὲ φανερωτάτην, νομίζει ὁ κ. Ρικάκης, ὅτι ἡ δικαστικὴ ἐξουσία τοῦ Κράτους, ἐὰν ἀκόμη διατηρῇ, ἣν ἐγὼ φρονῶ, ἀνεξαρτησίαν, ὅτι δύναται ν’ ἀρνηθῇ εἰς τοὺς πολίτας δικαιοσύνην; Φρονῶ λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν ἔχομεν τὴν ἐξουσίαν νὰ στηριχθῶμεν ἐπὶ τῆς βάσεως τοῦ νομοθετήματος. Τὸ λέγω μετὰ θάῤῥους, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης μόνον μετὰ δειλίας ὑπεδείχθη. Ἀλλ’ ἂς παρέλθωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο· ἂς νομίσωμεν, ὅτι ἐγὼ μὲν πλανῶμαι, οἱ δὲ ἀντιφρονοῦντες ἔχουσι τὴν ὀρθὴν γνώμην· ἂς παραδεχθῶμεν, ὅτι τὸ νομοθέτημα τοῦτο εἶναι συνταγματικώτατον. Θὰ ἐξετάσωμεν τότε, ἐὰν θεραπεύῃ τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν νομοθετεῖται, ἀφοῦ τὸ ζήτημα, ὡς εἶπον, ἀνάγεται εἰς θέμα οἰκονομικὸν τῆς χώρας. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθετήματος ὀρθῶς ἐτέθη ὑπὸ τοῦ εἰσηγητοῦ αὐτοῦ· εἶπεν, ὅτι «ἡ πεποίθησις ἡ ἐμὴ εἶναι, ὅτι ἡ κρίσις ἡ σταφιδικὴ εἶναι παροδική· διότι, ἐὰν εἶχον τὴν ἐναντίαν πεποίθησιν, δὲν θὰ εἶχον τὸ θάῤῥος νὰ ὑποβάλω τὰ ἔκτακτα τῳόντι ταῦτα μέτρα. Διὰ τοῦτο δὲ νομίζω, ὅτι καθῆκον ἔχει ἡ Πολιτεία νὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ παρέλθωμεν τὴν κρίσιν ταύτην ἄνευ μειώσεως τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου τῆς σταφιδοπαραγωγῆς». Ὁ σκοπὸς λοιπὸν τοῦ νομοθετήματος ἔχει σαφῶς τεθῆ· πρόκειται διὰ τεχνητῶν μέσων νὰ κατορθώσωμεν, ὥστε, ὅταν παύσῃ ἡ κρίσις ἡ σταφιδική, ἡ Ἑλλὰς νὰ κατέχῃ τὴν αὐτὴν ἔκτασιν σταφιδαμπέλων, ὁμοίως παραγωγικῶν, ὅσην κατέχει τὴν στιγμὴν ταύτην. Ἂς ἐξετάσωμεν ἤδη, ἐὰν ὁ σκοπὸς οὗτος ἐπιτυγχάνηται διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου...

§47ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ διακόψητε· εἶναι μεσημβρία.

§48ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πόσην ὥραν θὰ ὁμιλήσητε ἀκόμη, κύριε συνάδελφε;

§49ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἡμίσειαν ὥραν περίπου.

§50ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν παραταθῇ ἡ συνεδρίασις ἡ πρωϊνή, βεβαίως θὰ ἀπολέσωμεν ἴσον χρόνον μετὰ μεσημβρίαν.

§51ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὡρίσαμεν τὴν πρωΐαν διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἄνευ ἐπερωτήσεων.

§52ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ περιορίσητε τὰς ἐπερωτήσεις.

§53ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐκ τούτου συμπεραίνω, ὅτι καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ ἀποκρούουν τὸ νομοσχέδιον. Τότε νὰ ἀποῤῥιφθῇ. Ὅταν ἡ Συμπολίτευσις λέγῃ «δὲν ἐπιτρέπομεν μετὰ μεσημβρίαν νὰ συζητηθῇ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα», καὶ ἐρχόμεθα τὴν πρωΐαν καὶ ἐπιτρέπει ἐπερωτήσεις, τοῦτο σημαίνει, ὅτι δὲν θέλει τὸ νομοσχέδιον. Δὲν τὸ θέλουν οἱ ἀντιπολιτευόμενοι, δὲν τὸ θέλουν καὶ οἱ ὑπουργικοί! (διακοπαί).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποτέλεσμα δὲ ὅλων αὐτῶν εἶναι, ὅτι παρέρχεται ἡ ὥρα.

§55ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ὥρα παρῆλθεν. Ἀπορῶ, πῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δέχεται νὰ ὁμιλῇ.

§56ΗΛ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψητε. Δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή!

§57ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸ ἀπόγευμα νὰ μὴ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου.

§58ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα!

§59ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι· αὔριον!

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ὅτι τὴν πρωΐαν θὰ συζητῆται τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, μετὰ μεσημβρίαν δὲ ὁ προϋπολογισμός. Ἐὰν θέλητε νὰ μεταβληθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ φέρητε πρότασιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι πρὸς ἀναχώρησιν,

§61ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς διακόψωμεν τώρα.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν τρίτην ὥραν μ. μ. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 12 καὶ 40′ τῆς μεσημβρίας. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 5 καὶ 45′ μ. μ.)

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις.

§64ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Πῶς ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις, ἀφοῦ δὲν γνωρίζετε, ἂν ἡ Βουλὴ ἦναι ἐν ἀπαρτίᾳ; — διότι δὲν ἀνεγνώσθη ὁ κατάλογος.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνεδρίασις εἶναι συνέχεια τῆς πρωϊνῆς, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, ἐκτὸς ἐὰν φέρητε ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§66ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Πῶς ἐννοεῖτε, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ, κύριε Πρόεδρε;

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν δὲν εἶσθε ἁρμόδιος νὰ κανονίσητε ὑμεῖς. Ἐγὼ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναγνώσω τὸν κατάλογον, ἐὰν φέρητε ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§68ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ κρίνω τὴν ἀντίληψίν σας. Εἶπον ὅτι ὀφείλετε νὰ ἀναγνώσητε τὸν κατάλογον· ἐὰν ὅμως σεῖς νομίζητε, ὅτι ἔχετε ἀπαρτίαν, ἐγὼ, ἐπειδὴ πολλοὶ Βουλευταὶ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν εἰσῆλθον εἰσέτι εἰς τὴν αἴθουσαν, φέρω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, ἵνα ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος καὶ προσέλθωσιν ἐν τῷ μεταξὺ καὶ οὗτοι.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη ὀφείλω νὰ ἀναγνώσω τὸν κατάλογον, ἀφοῦ ἐφέρατε ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν βουλευτῶν, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψιφολέκτου, τοῦ βουλευτοῦ Μ. Ὀριγώνη).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ· παρόντες Βουλευταὶ 121.

§71ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν ἔκθεσιν τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπῆς. Ὁ τρόπος, δι’ οὗ συνετάχθη ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, ἐπέβαλλεν εἰς τὴν μειονοψηφίαν τὴν ἀνάγκην, ὅπως μὴ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν καθέκαστα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους, ἀλλ’ ὅπως ἐπεκτείνῃ τὴν ἐργασίαν αὑτῆς καὶ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐν γένει οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν τῆς ἐκθέσεως ταύτης.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 173 6).) Κύριοι Βουλευταὶ, κατὰ τὴν ἀπόφασιν τὴν ληφθεῖσαν ἐν τῇ χθεσινῇ συνεδριάσει, ὡρίσθη, ὅπως κατὰ τὴν μεταμεσημβρινὴν συνεδρίασιν τῆς σήμερον ἄρξηται ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§73ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἀντιταχθῶ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅμως, τῷ ἐπ’ ἐμοί, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος εἶναι τόσῳ σοβαρὸν, ὥστε φρονῶ, ἐν τῷ συμφέροντι τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων δῆθεν ἐνταῦθα σκεπτόμεθα, καὶ ἐν τῷ συμφέροντι τῆς Πολιτείας, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ταχέως μία ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ἡ παράτασις αὕτη μεγάλας ζημίας θὰ ἐπιφέρῃ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀναμένουσι παρ’ ἡμῶν βοήθειαν. Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν ὁρίζοντες τὴν πρωΐαν μὲν διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, τὴν μετὰ μεσημβρίαν δὲ διὰ τὰ ἄλλα ζητήματα καὶ τὸν προϋπολογισμόν, θὰ κατορθώσωμεν νὰ περατωθῇ ἡ γενικὴ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ πάντα τὰ ἄλλα ζητήματα, τὸ δὲ σταφιδικὸν ζήτημα, καταδεδικασμένον εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς πρωΐας μόνον, οὐδόλως θὰ προχωρήσῃ, διότι μόλις ἡμίσειαν ἢ μίαν τὸ πολὺ ὥραν καθ’ ἑκάστην ἀφιεροῦμεν εἰς αὐτό. Νομίζω λοιπὸν πολὺ πρακτικώτερον νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος καὶ νὰ λάβωμεν μίαν ὁριστικὴν ἀπόφασιν περὶ αὐτοῦ.

§74ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§75ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι ἢ νὰ ἐκτελέσω τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς καὶ καλέσω αὐτὴν εἰς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ Βουλὴ εἶναι ἁρμοδία, ἐὰν θέλῃ, νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀπόφασίν της.

§77Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, διατὶ θέλετε νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀφίνοντες ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικόν. Ἐννοεῖτε, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν ἄνευ λύσεως τοῦ ζητήματος τοῦ σταφιδικοῦ;

§78ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§79Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ συζήτησις τοῦ ζητήματος τοῦ σταφιδικοῦ ἐκ παραλλήλου μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑποκρύπτει τὸν σκοπὸν νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ τὸ σταφιδικὸν νὰ μείνῃ.

§80ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω πρὸ παντὸς ἄλλου, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε νομοσχέδιον, ἐκφράζουσα τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ παρακράτησις, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ πρέπει νὰ λυθῇ, καὶ πρέπει νὰ λυθῇ κατ’ ἀρχήν, διότι ἡ ἐκκρεμότης παραβλάπτει μεγάλα καθημερινὰ συμφέροντα. Ἐὰν ἡ Βουλὴ διὰ μιᾶς ὁριστικῆς ἀποφάσεως ἀποδεχθῇ τὴν ἀρχὴν τῆς παρακρατήσεως, τότε λύεται τὸ ζήτημα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τύχην τοῦ προϊόντος. Εἶναι ἀδιάφορον, ἐὰν εἰς τὰ καθέκαστα ἐπέλθῃ μεταβολή. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω, ἐὰν δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ προτιμηθῇ ἡ συζήτησις ὁλοκλήρου τοῦ νομοσχεδίου, πρὶν προβῇ εἰς συζήτησιν ἑτέρου ζητήματος ἡ Βουλὴ, τοὐλάχιστον νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀρχὴ αὐτὴ τῆς παρακρατήσεως. Διότι, ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ τακτική, ἡ ὁποία ἐξηκολούθησε μέχρι σήμερον, βεβαίως οὔτε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ ταχέως τὴν γνώμην της, ἐκ τούτου δὲ τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν σπουδαίως παραβλάπτονται.

§81ΡΟΥΚΗΣ. Δέκα λεπτὰ θὰ χρειασθῶσιν αὔριον τὴν πρωΐαν, διὰ νὰ ψηφισθῇ ἡ ἀρχή. Ἤδη ἡ Βουλὴ ὁμοφώνως ἀπεφάσισε νὰ κάμωμεν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§82Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ λύσις εἶναι νὰ προσέλθωμεν αὔριον ἐγκαίρως ἐνταῦθα, ἤτοι τὴν ἐννάτην ὥραν πρὸ μεσημβρίας, ὅπως ὑπάρχῃ χρόνος πρὸς συζήτησιν.

§83Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀρχὴ τῆς παρακρατήσεως, δὲν εἶναι ὀρθή, πρῶτον διότι κατὰ τῆς παρακρατήσεως ὑπάρχουσι δύο εἰδῶν ἀντιῤῥήσεις· ὑπάρχει ἡ ἀντίῤῥησις τῶν ἀντιτασσομένων καθ’ ὁλοκληρίαν κατ’ αὐτῆς, ὑπάρχει καὶ ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ παρακράτησις, ὅπως διατυποῦται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ. Ὅλα ταῦτα θὰ διευκρινισθῶσι διὰ τῆς συζητήσεως.

§84ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ κοινὴ γνώμη ἀπήτησε καὶ ἀπαιτεῖ, ὅπως τὸ σταφιδικὸν ζήτημα προηγηθῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὑπὸ τῆς κοινῆς γνώμης πιεσθεὶς, καίτοι ἔπασχον, προσῆλθον εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ εἰσελθὼν εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, ἐδήλωσα τὴν ἀπόφασίν μου νὰ ὑποστηρίξω τὴν σύστασιν τῆς ἀπαρτίας, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως νὰ προηγηθῇ τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικόν. Ἐὰν θελήσῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ παραμείνῃ, δυνάμεθα, μένοντες εἰς παννυχίδα μέχρι τῆς πρωΐας, νὰ δώσωμεν πέρας εἰς τὴν συζήτησιν.

§85ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον τὴν πρωΐαν.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ, ὡς βλέπετε, δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ ὑποχωρήσῃ.

§87ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, δι’ ὃν πρέπει νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις περὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ἡ ἀρξαμένη ἤδη, καὶ νὰ εἰσέλθωμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ ἄλλως μόλις τὴν ἑσπέραν ταύτην ἡ μειονοψηφία κατέθεσε τὴν ἔκθεσίν της. Εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι οὔτε εἰς τὸ ἡμέτερον Κοινοβούλιον, οὔτε εἰς ἄλλο Κοινοβούλιον τοῦ κόσμου ὁλοκλήρου εἰσέρχεται ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρὶν ἢ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῆς τε πλειονοψηφίας καὶ τῆς μειονοψηφίας, διότι αὐταὶ κυρίως πρόκειται νὰ διαφωτίσωσι τὴν Βουλὴν περὶ ὅλων τῶν συναφῶν ζητημάτων. Δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον θέλουσιν αὐτὴν τὴν ἀνέκαθεν καθιερωμένην τακτικὴν τῶν Κοινοβουλίων, τὴν ἀνέκαθεν κρατήσασαν καὶ παρ’ ἡμῖν, νὰ ἀνατρέψωμεν νῦν· διότι ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ὑπὸ συζήτησιν δὲν εἶναι βεβαίως ὀλιγώτερον σπουδαῖος τῶν προϋπολογισμῶν τῶν μέχρι τοῦδε ὑποβληθέντων εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ τοῦ πρώτου προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον θὰ συζητήσωμεν μετὰ μίαν καταστροφὴν, ἐπελθοῦσαν ἤδη. Εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἡμῶν βίον ἠγέρθη τὸ μεσότοιχον τῆς 10ης Δεκεμβρίου, τῆς χρεωκοπίας, ἐξ ἧς ἄρχεται δι’ ἡμᾶς νέα οἰκονομικὴ περίοδος, καὶ δὲν θέλετε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ μελετήσωμεν ἐν πάσῃ δυνατῇ ἀνέσει τὴν κατάστασιν ἡμῶν! Ἀλλ’ ἂν δὲν λάβωμεν νῦν ἀποφάσεις τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐχρησίμευον τῳόντι ὡς ἀφετηρία νέου οἰκονομικοῦ βίου, δὲν γνωρίζω ἂν εἰς αὐτὸ τὸ θλιβερὸν γεγονὸς τῆς 10ης Δεκεμβρίου δὲν θὰ προστεθῇ ταχέως ἄλλη μεγαλειτέρα καταστροφή. Ἐὰν ἦναι λοιπὸν περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει ἡ Βουλὴ ὄχι μετὰ σπουδῆς, ὄχι ἀμελετήτως νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοιαύτη εἶναι ἡ προκειμένη συζήτησις. Ἀλλ’ ἴσως γείνῃ εἰς ἐμὲ ἡ ἀντίῤῥησις, διατὶ ἐβράδυνεν ἡ μειονοψηφία νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς; Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, θὰ ἀπήντων, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς συνεζητήθη καθ’ ἑαυτὸν εὐρύτατα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἀλλὰ συνεζητήθη ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ῥίψωμεν πέπλον λήθης εἰς τὸ παρελθὸν, καὶ νὰ ἐξετασθῇ ὁ προϋπολογισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νῦν δημιουργηθείσης καταστάσεως διὰ τοῦ νόμου τῆς 10ης Δεκεμβρίου, νὰ ἐξετασθῇ δὲ ἰδίως τί δέον νὰ προνοήσωμεν περὶ τοῦ μέλλοντος. Ἀλλ’ ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, δι’ οὓς λόγους αὐτὸς οἶδεν, ἔγνω, χωρὶς νὰ ἀναγνώσῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἔκθεσιν καὶ νὰ λάβῃ αὕτη γνῶσιν αὐτῆς, ἔγνω νὰ ὑποβάλῃ αὐτὴν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Βουλήν. Κατ’ ἀρχὴν ἀπεδέχθημεν τὴν γνώμην ταύτην· ὅτε ὅμως ἐλάβομεν γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως ταύτης, εἴδομεν ὅτι περὶ ἄλλου κυρίως ἐπρόκειτο. Παρὰ τὰ συμπεφωνημένα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας προετάχθη μακρὸν προοίμιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεζητήθη ἡ ἐξέτασις ὅλων τῶν αἰτίων, τῶν παραγαγόντων τὴν καταστροφὴν τῆς 10ης Δεκεμβρίου, καὶ ἐζητήθησαν εὐθῦναι ἐκεῖ, ὅπου οὐδὲ ἴχνος τοιούτων ὑπάρχει, καὶ συνεκαλύφθησαν εὐθῦναι ἐκεῖ, ὅπου πλήρεις καὶ ἀκέραιαι αὗται ὑπάρχουσι. Δὲν ἦτο δυνατὸν τότε, Κύριοι, ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς νὰ προβῇ εἰς τὴν ὑποβολὴν ἐκθέσεως συνταχθείσης ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συμπεφωνημένων. Ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην καὶ αὐτὴ νὰ ἀναδράμῃ εἰς τὸ παρελθὸν, νὰ ἀναδιφήσῃ τὰ γεγονότα, ἅτινα προὐκάλεσαν τὴν ἐπελθοῦσαν καταστροφὴν, καὶ νὰ συντάξῃ τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν σήμερον ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ. Ἐννοεῖται ἐντεῦθεν, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ πεδίου θὰ καταστῇ εὐρυτάτη, διότι τοιαύτην προὐκάλεσεν αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις. Ἦτο λοιπὸν ἀνάγκη, καὶ ἀνάγκη ἐπιβεβλημένη εἰς τὴν μειονοψηφίαν, μόλις σήμερον νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της, καὶ θέλετε ἡ Βουλὴ, χωρὶς νὰ λάβῃ κἂν γνῶσιν αὐτῆς, νὰ προβῇ εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ; Ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς, Κύριοι, οἱ ὁποῖοι μέλλομεν νὰ λάβωμεν τὸν λόγον ἐπὶ τῆς γενικῆς συζητήσεως, εἴχομεν ζητήσει διαφόρους πληροφορίας παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ὁποίας αὕτη δὲν ἔσπευσεν ἀμέσως νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὅτε αὗται ὑπεβλήθησαν, δὲν ἐπεσπεύσθη ἡ ἐκτύπωσις καὶ διανομὴ αὐτῶν. Ὁ Βουλευτὴς Ἄρτης ἐζήτησε πρὸ ἡμερῶν πολλῶν πληροφορίας σπουδαιοτάτας, ἀναγομένας εἰς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα καὶ τὸν προϋπολογισμὸν αὐτὸν, καὶ αἱ πληροφορίαι αὗται μόλις τὴν σήμερον ἔφθασαν εἰς ἡμᾶς. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ἄλλοι εἰδικώτεροί μου κατώρθωσαν νὰ ἀναγνώσωσι καὶ ἐξελέγξωσιν αὐτάς; ἐγὼ ὅμως μόλις ἓν βλέμμα ἐῤῥίψα ἐπ’ αὐτῶν, δὲν ἠδυνήθην δ’ ἐκ τοιαύτης ἀναγνώσεως νὰ πορισθῶ τι. Ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε πρὸ ἡμερῶν ἀπαντήσεις εἰς ἄλλας πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα ἐγὼ παρ’ αὐτῆς, καὶ ὅμως δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι μόλις καὶ μετὰ βίας τὴν σήμερον εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἐξετάσω καὶ συζητήσω αὐτάς. Πρόκειται περὶ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ὑπαγορεύει συνήθως ἡ κακοπιστία, ὡς ἀπέδειξα τοῦτο κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, πρόκειται περὶ πληροφοριῶν, αἵτινες δὲν ἐδίδοντο συνήθως εἰς τὸ Δημόσιον ἄλλως ἢ διεστραμμέναι, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων καὶ τῶν ἀπαιτήσεων. Διὰ νὰ ἐξελέγξω τὰς πληροφορίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ Πρωθυπουργὸς εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου, ἐδέησε ν’ ἀναδιφήσω ὅλους τοὺς μέχρι τοῦδε προϋπολογισμούς, ἀπολογισμούς, γενικὰς ληψοδοσίας, ὅλας τὰς καταστάσεις τὰς ὑποβληθείσας εἰς τὴν Βουλὴν, ἀφοῦ δὲν ἠδυνάμην νὰ ἔχω πεποίθησιν ἐπὶ τῆς ἀκριβείας αὐτῶν, διότι σχεδὸν πάντες οὗτοι διεφώνουν πρὸς τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἀπολογισμῶν καὶ τῆς γενικῆς ληψοδοσίας. Μόλις μετὰ ἐργασίαν δέκα ἡμερῶν εἶμαι εἰς θέσιν ν’ ἀνακοινώσω τὰ συμπεράσματα τῆς μελέτης μου ταύτης εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ πῶς θέλετε σήμερον ἐντὸς μιᾶς ὥρας νὰ ἐξετάσω τοὺς πίνακας, τοὺς ὑποβληθέντας συνεπείᾳ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ; Πῶς θέλετε νὰ ἀναδιφήσω ὅλους τοὺς σχετικοὺς ἀπολογισμούς, ὅλας τὰς δημοσιευθείσας γενικὰς λογοδοσίας, ὅλας τὰς καταστάσεις, διὰ νὰ καταλήξω εἰς συμπέρασμά τι, εἰς συμπέρασμα τὰ μάλιστα ἀναγκαῖον εἰς τὴν μελέτην τοῦ προϋπολογισμοῦ; Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι, ἂν καὶ ἡ ἔκθεσις δὲν ὑπεβλήθη ἐγκαίρως, καὶ ἡμεῖς δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν ἀμέσως νὰ λάβωμεν τὸν λόγον, τούτου αἴτιοι δὲν εἴμεθα ἡμεῖς, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις, ἥτις μᾶς ἠνάγκασε νὰ ὑποβάλωμεν τόσον βραδέως τὴν ἔκθεσίν μας, ἡ Κυβέρνησις, ἥτις δὲν ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ ἐγκαίρως τὰς αἰτηθείσας πληροφορίας, καὶ δὲν ἐφρόντισε νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσιν αὗται εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς. Διὰ ταῦτα νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον ἐγώ, ἀλλὰ καὶ οὐδεὶς ἄλλος ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης εἶναι εἰς θέσιν νὰ κατάρξηται τῆς συζητήσεως ταύτης. Πρὸς τί λοιπὸν τότε νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς συζήτησιν, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ γείνῃ; Πλὴν δὲ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔχομεν νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν πρόκειται νὰ ἐγερθῇ σπουδαία συζήτησις. Ἀπεδείχθη τοῦτο κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας καὶ 10 καὶ 20 νομοσχέδια ἐψηφίσθησαν ἄνευ συζητήσεως. Ἂν εἴχομεν ἄλλην τινὰ ἐργασίαν τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἥτις ἐπρόκειτο νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ ἐπὶ μακρὸν, τότε θὰ ἐνόουν καὶ ἐγὼ νὰ μὴ προχωρήσωμεν εἰς αὐτήν. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἔχομεν ἄλλην ἐργασίαν, διατὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ; Αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἐπιμένουν νὰ μὴ συζητηθῇ ἰδιαιτέρως καὶ πρῶτον τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, αὐτοὶ κυρίως κωλυσιεργοῦσι, διότι ἡμεῖς ἔχομεν τὴν προσήκουσαν περὶ αὐτοῦ ἰδέαν. Πρόκειται περὶ τοῦ ζωτικωτάτου τῆς Ἑλλάδος ζητήματος, πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλεν εἰς πολλοὺς τῶν Βουλευτῶν, ἵνα σπεύσωσιν ἐνταῦθα καὶ συντελέσωσιν εἰς τὴν συγκρότησιν ἀπαρτίας. Καὶ ποίαν ἀπάντησιν θὰ δώσουν αὐτοὶ εἰς τοὺς ἐκλογεῖς των ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μετ’ ἀγωνίας ἀναμένουσιν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν καὶ ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν τὴν λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος ἐν τῇ Βουλῇ; Πῶς θὰ καθησυχάσωσι τὴν συνείδησίν των πάντες οἱ λοιποὶ Βουλευταὶ, οἵτινες ἠξεύρουσιν, ὅτι ἐκ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τούτου ἐξαρτᾶται τὸ πᾶν διὰ τὴν Ἑλλάδα; Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ λύσις τις εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, δὲν ἠξεύρω ποίαν σημασίαν ἔχει καὶ αὐτὴ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅταν ἠξεύρωμεν, ὅτι ὁ σπουδαιότατος οἰκονομικὸς παράγων τῆς χώρας εἶναι ὁ ἐκ τῆς σταφίδος πόρος. Τότε μάτην θὰ συζητῶμεν ἐπὶ ἡμέρας καὶ νύκτας ὁλοκλήρους ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς θὰ στηρίζηται ἐπὶ βάσεων πολὺ σαθροτέρων ἐκείνων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίζοντο οἱ προκάτοχοι αὐτοῦ καὶ οἵτινες περιήγαγον ἡμᾶς εἰς ὃ σημεῖον εὑρισκόμεθα τὴν σήμερον.

§88Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ μέτρον, ὅπερ καθιερώθη πρό τινων συνεδριάσεων, καὶ συνεπείᾳ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, τοῦ νὰ συνεδριάζῃ ἡ Βουλὴ ἀπὸ τῆς ἐννάτης πρωϊνῆς ὥρας, καὶ ἐν μὲν ταῖς πρωϊναῖς ὥραις νὰ συζητῆται τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, ἐν δὲ ταῖς ἑσπεριναῖς ὁ προϋπολογισμὸς, δὲν εἶναι σπουδαῖον καὶ λυσιτελές. Δὲν εἶναι σπουδαῖον, διότι οἱ πάντες γινώσκομεν τίνι τρόπῳ ἡ Βουλὴ συνεδριάζει τὴν πρωΐαν· ἡ συνεδρίασις ἄρχεται τὴν ἑνδεκάτην καὶ ἡμίσειαν, διακόπτεται δὲ μετ’ ὀλίγον, χωρὶς ἡ Βουλὴ οὐδὲν νὰ πράξῃ καὶ χωρὶς πάντοτε νὰ εἰσέρχηται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἂν λοιπὸν οὕτως ἔχωσι τὰ τῆς συνεδριάσεως, πόσας ὥρας ἔχομεν διαθεσίμους ὑπὲρ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος; Ἤκουσα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ λέγοντος, ὅτι πρέπει νὰ συνέλθωμεν τὴν ἐννάτην πρωϊνὴν ὥραν, ὅτε μέχρι τῆς 12ης ἔχομεν τριῶν ὡρῶν διάστημα. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἔχομεν μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως ἐπερωτήσεις καὶ ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν σπουδάζομεν λοιπὸν, λέγοντες ὅτι ἔχομεν ἐργασίμους ὥρας διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Τὰ πράγματα αὐτὰ ἀπέδειξαν, ὅτι δὲν μένει καιρὸς συζητήσεως οὔτε ἡμισείας ὥρας, ἐνῷ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον, διότι δὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν παρακράτησιν μόνον, ἀφορᾷ εἰς πολλὰ ζητήματα· πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ θεραπεύσῃ ἀμέσως τὴν κατεπείγουσαν ἀνάγκην, νὰ δώσῃ τὰ μέσα εἰς τοὺς παραγωγούς, ἵνα καλλιεργήσουν τὴν γῆν. Τοῦτο τὸ ζήτημα πρῶτον πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν σπουδάζομεν, ὅτι ἀπατῶμεν ἡμᾶς αὐτοὺς, λέγοντες ὅτι ἔχομεν καιρὸν τὴν πρωϊνὴν ὥραν, ἀφοῦ ἡ πρωϊνὴ ὥρα ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος πρὸς λύσιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Διὰ τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρέπει ἢ νὰ εἴπῃ καθαρά, ὅτι παραιτεῖται τοῦ νομοσχεδίου, ἢ νὰ τὸ θέσῃ πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Λέγων δὲ, ὅτι τὴν πρωΐαν θὰ συζητῆται τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, λέγει καθαρῶς, ὅτι δὲν θέλει νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀγορεύσεις ποῦ καταλήγουν, παρακαλῶ;

§90ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἠρώτησεν εἰς τί καταλήγουν πᾶσαι αἱ συζητήσεις αὗται· δὲν δύνανται ἢ νὰ καταλήξουν εἰς ἓν λογικὸν συμπέρασμα, καὶ βεβαίως τοῦτο δὲν θὰ ἦναι ἡ κατάρξις τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τοῦ σχεδίου τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ, δὲν δύναται σήμερον, ὅπως ἐξετέθη παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λοκρίδος, δὲν δύναται σήμερον νὰ ἄρξηται τῆς συζητήσεως ταύτης. Σημειώσατε δὲ, ὅτι μόνον σήμερον, μετὰ τὴν κατάθεσιν τῆς ἐκθέσεως τῆς μειονοψηφίας, ἐξεπληρώθη ὁ ὅρος, τὸν ὁποῖον ἀναγράφει τὸ ἄρθρον 60 τοῦ Συντάγματος ὡς πρὸς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ὡς πρὸς τὸν προέλεγχον αὐτοῦ. Διότι ἡ ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας, ὅπως κατηρτίσθη καὶ ὑπεγράφη παρὰ ἕνδεκα μελῶν, μὴ ἀποτελούντων τὴν ἀπαρτίαν τῆς ἐπιτροπῆς, βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ῥητὴν διάταξιν τοῦ 60 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, ἔτι δ’ ὀλιγώτερον τὴν διάταξιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Μόνον αὐτὴν τὴν στιγμὴν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι προεξηλέγχθη ὁ προϋπολογισμὸς, ὅτι συνετελέσθη τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ· ἀλλὰ διὰ νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν, ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἐκτυπωθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας. Οὐδὲ δύναταί τις νὰ ἐπιῤῥίψῃ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὴν πρόθεσιν τῆς παρελκύσεως, διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τοῦ συῤῥάμματος ἐκείνου τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἐντελῶς ἀλλοτρίου πρὸς τὸ ἔργον τὸ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τελεσθὲν, δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ καταδείξῃ τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἔφθασε τὸ Κράτος εἰς τὸ σημεῖον, εἰς ὃ εὑρίσκεται, καὶ τοὺς λόγους, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζει τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ψηφιζομένου τοῦ προϋπολογισμοῦ ὡς ὑπεβλήθη, δὲν εἶναι δυνατὸν, παρὰ νὰ ὑποστῇ νέαν χρεωκοπίαν ἐπονείδιστον τὸ Κράτος. Οἱ Κύριοι βεβαίως, στηριζόμενοι ἐπὶ τῆς πλειονοψηφίας, δύνανται νὰ παρίδωσιν ὅλα ταῦτα, καὶ νὰ τὰ διαλύσουν ὡς ἱστὸν ἀράχνης. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δι’ ἐκθέσεως, οἷα ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προυπολογισμοῦ, δὲν δίδονται πλέον συγχωροχάρτια μήτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ μήτε καὶ εἰς τὴν πλειονοψηφίαν, ἡ ὁποία διὰ τῆς τυφλῆς της ὑπακοῆς εἰς τὰ νεύματα τῆς Κυβερνήσεως ἤγαγε τὸν τόπον εἰς τὴν καταστροφήν. Μὴ νομίζετε, ὅτι διὰ τοιούτων συγχωροχαρτίων θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ στηρίξητε τὴν ὕπαρξιν τῆς Κυβερνήσεως· οὔτε τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς, ἀλλ’ οὔτε τὴν ἰδικήν σας ὕπαρξιν θὰ στηρίξητε... Δεξιόθεν. Ὤ! ὤ! ὤ!

§91ΡΑΛΛΗΣ. Μὴ γογγύζετε, διότι σᾶς λέγονται αἱ ἀλήθειαι αὗται· διότι ἐν ὑμῖν ὑπάρχει ἡ πεποίθησις τῆς ἀληθείας τῶν λόγων τούτων... Πῶς λοιπὸν, χωρὶς οἱ Κύριοι νὰ λάβωσι γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ; Ἐννοοῦσι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἁπλοῦν τύπον; ἐννοοῦσιν ἁπλοῦν ζήτημα ἀριθμητικὸν τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ; Ἄν ἐννοῶσι τοῦτο, βεβαίως εἶναι κύριοι νὰ προβῶσιν ἀλλ’ ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως, ἡ ὁποία οὐδὲν τὸ κοινὸν ἔχει καὶ πρὸς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα καὶ πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς, ἡμεῖς ἓν δυνάμεθα νὰ ἀντιτάξωμεν, τὴν ἀποχήν μας ἀπὸ πάσης συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι οἱ Κύριοι σπεύδουν, ἴσως λόγῳ τῶν ἀπόκρεων, νὰ περατώσουν ὅπως–ὅπως τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἡμεῖς ὅμως νομίζομεν, ὅτι ἐπιβάλλεται αὐτοῖς, ὡς καὶ ἡμῖν, τὸ καθῆκον νὰ ἐμμείνωμεν ἐνταῦθα καὶ νὰ συζητήσωμεν ἄρθρον πρὸς ἄρθρον πάσας τὰς ἐγγραφὰς τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἐκ τῆς συζητήσεως θὰ ἦναι τέλος πάντων καιρὸς νὰ ἀνανήψῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειονοψηφία, καὶ νὰ κατίδωσι τὸ βάραθρον, τὸ εὐρύτερον ἀνοιγόμενον πρὸ τῶν ποδῶν τῆς χώρας. Ἄν οἱ Κύριοι ἐννοοῦν, ὅτι πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ἁρπάσουν τὸν προϋπολογισμὸν, ἂς προβῶσι· βεβαίως ἡμεῖς, ὄντες ὀλιγώτεροι, δὲν δυνάμεθα ν’ ἀντισταθῶμεν κατ’ αὐτῆς τῆς βίας, ἀλλὰ τοῦτο θέλομεν θεωρήσει ὡς πραγματικὴν βίαν, ἀντιστρατευομένην ὄχι μόνον πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ ῥητὸν γράμμα τοῦ ἄρθρου 60 τοῦ Συντάγματος. Νομίζω ὅτι οὐδὲν θ’ ἀπολεσθῇ, ἂν ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον μ. μ.—καὶ περὶ τοιαύτης ἀναβολῆς πρόκειται. Τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικὸν ἔχει μεγίστην σημασίαν, καὶ πρέπει νὰ σπεύσωμεν εἰς τὸ νὰ λάβωμεν ὁριστικὸν μέτρον· δὲν θέλει ἀναβληθῆ τὸ ζήτημα ἐπὶ τὰς τρεῖς ἀναγνώσεις καὶ συζητήσεις, ἀλλὰ θὰ λυθῇ ἀμέσως μετὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, διότι ἀμέσως θὰ ἐπέλθῃ ψηφοφορία. Ἡ πρώτη ἀνάγνωσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ πέραν τῆς ἑσπέρας ταύτης ἢ τῆς πρωΐας τῆς αὔριον, καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν, ἢ λαμβάνουσαι ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀληθῆ κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα, καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειονοψηφία, νὰ συναινέσωσιν, ὅπως ἡ κατάρξις τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον μετὰ μεσημβρίαν.

§92Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀναγγελία ὅτι θέλει ἀντιτάξει ἡ Ἀντιπολίτευσις τὴν ἀποχὴν, ἂν μὴ εἰσακουσθῇ, ἐπὶ τοῦ προκειμένου οὐδὲν ἀναγγέλλει καινὸν, διότι ἡ ἀποχὴ εἶναι ὁ κανὼν παρὰ τῇ Ἀντιπολιτεύσει. Ἡ ἀληθὴς αἰτία, δι’ ἣν δὲν ἐργάζεται ἡ Βουλὴ, εἶναι αὕτη, ἡ ἀποχὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὴν πρωΐαν καὶ μετὰ μεσημβρίαν. Ἔρχεται ἡ Ἀντιπολίτευσις, κλείεται ἐντὸς τῶν δωματίων, περιμένει νὰ γένηται ἀπαρτία παρὰ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ ἀφοῦ μόνη ἡ Συμπολίτευσις συμπληρώσῃ τὴν ἀπαρτίαν, τότε εἰσέρχονται εἰς τὴν αἴθουσαν οἱ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, λέγοντες ὅτι ἐκουράσθησαν περιμένοντες ἀπὸ τῆς ἐννάτης ἢ τῆς τρίτης κεκλεισμένοι ἐντὸς τῶν δωματίων. Περὶ τούτου λοιπὸν δὲν συζητοῦμεν. Ἀλλ’ ἐξετράπη ἐντελῶς ἀπὸ τῆς ἀληθοῦς αὐτοῦ ἐννοίας τὸ θέμα. Περὶ προϋπολογισμοῦ ὁμιλοῦντες, δὲν ἐννοοῦμεν μόνον τὸν προϋπολογισμὸν, ἐννοοῦμεν τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰ συναφῆ νομοσχέδια, νομοσχέδια δὲ συναφῆ πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰ ἀπαραίτητα δὲν εἶναι ὀλίγα, ἀπαιτοῦνται δὲ πολλῶν ἡμερῶν συζητήσεις, ἵνα διεκπεραιωθῶσι τὰ τῶν νομοσχεδίων καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἔλεγεν, ὅτι προτίθεται ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ συζητήσῃ ἄρθρον πρὸς ἄρθρον τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἄν οὕτω θὰ ἐργασθῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ μὴ σπεύσωμεν ἐπὶ τὸ ἔργον, τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν τῇ ἐννοίᾳ, ἣν εἶπον, τουτέστι περιλαμβάνοντα καὶ τὰ τῶν συναφῶν νομοσχεδίων, θὰ διεκπεραιωθῶσι λίαν βραδέως. Οὐδεμίαν ἡμεῖς θὰ ἀντιτάξωμεν ἀντίῤῥησιν, ὅπως ἀπόψε γένηται ἔναρξις τῆς ἐργασίας ἀπὸ νομοσχεδίων, διότι δὲν προαιρούμεθα ν’ ἀποστερήσωμεν τὴν Ἀντιπολίτευσιν τῶν πλεονεκτημάτων, ἅτινα νομίζει, ὅτι θὰ ἀρυσθῇ ἐκ τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἐκθέσεως τῆς μειονοψηφίας. Τὸ σταφιδικὸν ζήτημα εἶναι ἡ προτασσομένη πρόφασις πρὸς ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν νομοσχεδίων. Καὶ προτάσσεται μὲν τὸ σταφιδικὸν ζήτημα παρὰ τῶν πλείστων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς τὴν πρόληψιν τῆς συζητήσεως ἀπόψε τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν νομοσχεδίων, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καί τινες εἰλικρινῶς φρονοῦντες, ὅτι πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐν μιᾷ συνεδριάσει. Καὶ περὶ τοῦ ἐφικτοῦ τῆς διευθετήσεως τῶν τῆς σταφίδος ἐν μιᾷ συνεδριάσει θέλομεν συζητήσει, ὅταν ἐπιληφθῶμεν τοῦ θέματος ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει· λέγω ὅμως ἀπὸ τοῦδε, ὅτι δὲν φρονῶ ὅτι δυνάμεθα οὕτω ταχέως νὰ προβῶμεν εἰς τὰς λύσεις, ἃς προκαλεῖ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα· δὲν φρονῶ δὲ τοῦτο, διότι μετὰ τὴν μὴ ἀποδοχὴν τῆς ἑτέρας τῶν βάσεων τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κανονισθῶσι ζητήματά τινα προκαταρκτικῶς, πρὶν ἢ ἐπιληφθῶμεν πρακτικῶς τοῦ θέματος· διότι, ἂν πρόκηται νὰ ἐπιληφθῶμεν αὐτοῦ μόνον θεωρητικῶς, θὰ ἐλύομεν τὸ ζήτημα ὁπωσδήποτε· οἱ κ. Βουλευταί, οἱ φρονοῦντες ὅτι ἡ παρακράτησις εἶναι ἀπολύτως ἐπιβλαβής, θέλουσι ψηφίσει κατ’ αὐτῆς, οἱ φρονοῦντες ὅτι ἡ παρακράτησις εἶναι σχετικῶς μόνον ἐπιβλαβής, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη παραδοχῆς αὐτῆς, θέλουσι τὸ πλεῖστον ψηφίσει ὑπὲρ αὐτῆς, τὸ δὲ ἀποτέλεσμα θέλει προκύψει ἐκ τῆς ψηφοφορίας. Ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο ἐν θεωρίᾳ λύει τὸ ζήτημα, ἐν τῇ πράξει ὅμως λύεται ἐκ τούτου τὸ ζήτημα; Ἕως τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς περὶ διαιρέσεως τοῦ ζητήματος εἴχομεν λελυμένα πάντα τὰ περὶ τῆς ἐνεργείας τῆς κατόπιν τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, διότι ὑπῆρχον συμπεπληρωμέναι αἱ συνεννοήσεις πρὸς τὴν ἑταιρίαν, ἥτις ἤθελεν ἐκτελέσει τὰ περὶ τούτου. Ἤδη ἡ ἑταιρία ἐξέλιπεν ἐκ τοῦ πεδίου, δὲν παρίσταται πλέον ὡς ἐκτελεστὴς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἑπομένως πρέπει νὰ γινώσκωμεν ἐπὶ τίσιν ὅροις ἄλλαι ἑταιρίαι ἀναλαμβάνουσι τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφασισθησομένων, εἴτε ταῦτα περιορισθῶσιν εἰς τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως, εἴτε περιλάβωσι καὶ τὸ εὐρύτερον ζήτημα, εἰς ὅ, ὡς βλέπω, φρονοῦσί τινες τῶν κ. Βουλευτῶν, ὅτι πρέπει καὶ πάλιν νὰ ἐπανέλθωμεν. Ἀλλ’ ὑποτιθεμένου, ὅτι καὶ μόνον εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἁπλῆς παρακρατήσεως θέλομεν περιορισθῆ, ἔχουσι τὴν πεποίθησιν οἱ κ. Βουλευταί, οἱ προτείνοντες ὅπως διὰ μιᾶς ἁπλῆς ψηφοφορίας λύσωμεν τὸ ζήτημα, ὅτι θὰ θέσωμεν διὰ τῆς λύσεως ταύτης τέρμα εἰς τὴν ἐκκρεμότητα καὶ τὰς συνεπείας αὐτῆς; Ἐγώ, ἐξ ὧν ἔχω πληροφοριῶν, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι διηυθετημένα τὰ πρακτικὰ ζητήματα, καὶ ὅτι, ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, δυσχερῶς θέλομεν εὕρει ἑταιρίαν, ἥτις νὰ ἐκτελέσῃ τ’ ἀποφασισθησόμενα· διότι τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ἀρχικῶς ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις ἐστηρίζετο ἐπὶ συνεννοήσεως πρὸς ἑταιρίαν κεφαλαιούχων, πρὸς ἑταιρίαν δυναμένην καὶ ἀναδεχομένην νὰ καταβάλῃ εἰς τὸ ταμεῖον 9,000,000, πρὸς ἑταιρίαν δεχομένην τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ προσφερομένην, ἵνα δεχθῇ καὶ τὰς τροπολογίας, ὧν ἐμνήσθην. Ἀλλὰ σήμερον, ὅτε πλέον ἀφῃρέθη ἡ ἑτέρα τῶν βάσεων τοῦ νομοσχεδίου, ἡ τῆς καταβολῆς τοῦ κεφαλαίου τῶν 9 ἑκατομμυρίων, ὅτε περιωρίσθη τὸ νομοσχέδιον εἰς μόνην τὴν παρακράτησιν καὶ ἀνεπτύχθησαν ἀπαιτήσεις, ὅπως μὴ δεσμευθῇ ἡ Πολιτεία ἐπὶ μακρὸν εἰς τὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, πρέπει νὰ βεβαιωθῶμεν, ὅτι ὑπάρχουσιν οἱ ἀναδεχόμενοι, ὅπως προέλθωσιν εἰς τὴν ἐνέργειαν τὴν ἀπαιτουμένην πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἂν ἔτι τὰ τῆς ἐκτελέσεως μὴ τηρηθῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὡς ἀρχικῶς εἶχον· ἐν τῇ προτάσει τῆς Κυβερνήσεως, τουτέστιν ἐπὶ μακροτέρᾳ ὑποχρεώσει τῆς Πολιτείας πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν, ἀλλ’ ἀπαιτήσῃ ἡ Βουλή, ὅπως ὁ κατὰ τὸ νομοσχέδιον κανονισμὸς τοῦ ζητήματος μὴ ἔχῃ διάρκειαν ὑποχρεωτικὴν πέραν τοῦ ἔτους, ἐπιφυλαττομένης τῆς παρατάσεως κατόπιν τῶν ἀποτελεσμάτων. Ὡς νῦν ἔχουσι τὰ τῶν συνεννοήσεων τῆς Κυβερνήσεως, κατόπιν τῆς ἀποχωρήσεως τῆς ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων ἀπὸ τοῦ σταδίου, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπάρχουσιν οἱ ἀναδεχόμενοι τὴν ἐκτέλεσιν, δὲν δύναμαι καὶ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἀπολύτως, ἀλλ’ ἐνόσῳ δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχουσιν οἱ ἀναδεχόμενοι, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἔργον προνοίας νὰ σπεύσωμεν...

§93ΦΩΝΑΙ. Λοιπόν; λοιπόν;

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. νὰ σπεύσωμεν, ὡς οἱ εἰλικρινῶς ἐπιμένοντες ὑπὲρ τῆς ἐπισπεύσεως προτείνουσι· διότι, ὡς εἶπον, ὑπάρχουσιν οἱ ἐπιμένοντες ὑπὲρ τῆς ἐπισπεύσεως, ἐπὶ τῇ πεποιθήσει ὅτι διὰ τῆς σπουδῆς ὑπηρετοῦσι τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως· εἴδομεν ὅμως πολλοὺς ἐκ τῶν ἐντονώτερον πολεμησάντων τὴν παρακράτησιν παρορμῶντας ἡμᾶς ἀπόψε, ἵνα σπεύσωμεν εἰς τὴν λύσιν, προτάσσοντες εἰς συζήτησιν τὸ περὶ τῆς παρακρατήσεως νομοσχέδιον. Δὲν ἐννοῶ τὸ ἐνδιαφέρον τῶν κυρίων Βουλευτῶν ὑπὲρ τῆς ἐπισπεύσεως τῆς συζητήσεως περὶ τῆς παρακρατήσεως, ἀφοῦ δὲν ἐνδιαφέρονται ὑπὲρ τοῦ θέματος, ὡς ἐξήγησα αὐτό. Ἀλλὰ εἰς αὐτοὺς ἀνήκει νὰ συμβιβάσωσι ταῦτα, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θὰ δύνανται νὰ τὰ συμβιβάσωσι τοὐλάχιστον ἐν λόγοις. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ ὅμως, οἱ ζητοῦντες τὴν ἐπίσπευσιν τῆς συζητήσεως καὶ ψηφίσεως, ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ ὅτι ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς θέλει κανονίσει τὸ ζήτημα, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐν τῷ θέματι τούτῳ δὲν ἀρκεῖ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην καὶ τῆς συνδρομῆς ἐκτελεστῶν μὴ ὑποχρεουμένων ἐκ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, καὶ ὅτι, ἂν ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς δοθῇ ἐσπευσμένως, κινδυνεύομεν νὰ περιλάβωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεις, αἵτινες ἐνδέχεται νὰ δυσχεράνωσιν ἢ καὶ νὰ καταστήσωσιν ἀδύνατον τὴν εὕρεσιν ἀναδόχων τῆς ἐκτελέσεως τῶν τοῦ νομοσχεδίου.

§95ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐξ ὅσων ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πιστεύω ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἐν σπουδῇ καὶ βεβιασμένης συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν ἐλύθη, καὶ ὅτι ὁ ἴδιος ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἀπόψε ἡ συζήτησις αὕτη. Δὲν πρόκειται ἑπομένως περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ σταφιδικοῦ. Ἂν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦναι ἰσχυρά, ὅπως μᾶς πείσωσι νὰ μὴ προβῶμεν ἀπόψε εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ταῦτα ἔσονται ἰσχυρά, ὅπως μὴ προβῶμεν οὔτε αὔριον, ὅπως ἴσως μὴ προβῶμεν καὶ ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα ἢ καὶ δύο.

§96ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι αὔριον θὰ διευκρινηθῶσι ζητήματά τινα.

§97ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂν ὅμως πρόκηται ν’ ἀποφασίσωμεν περὶ τῆς μὴ συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ὅπως προβῶμεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν, τοῦτο εἶναι βεβαίως ἡ παραπομπὴ αὐτοῦ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος δὲν πρόκειται μόνον ἡ ἀπόφασις τῆς κατ’ ἀρχὴν παραδοχῆς τῆς παρακρατήσεως, ὅπως ἀνέπτυξε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως,—τοῦτο εἶναι τὸ ἓν θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θ’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή. — πρόκειται καὶ περὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ παρακρατουμένου ποσοῦ. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἐξέφερε γνώμην, τὴν ὁποίαν βεβαίως πολλοὶ ἐκ τῆς Βουλῆς δὲν θὰ παραδεχθῶσιν. Ἡ γνώμη εἶναι, ὅτι τὴν διαχείρισιν τοῦ παρακρατηθησομένου ποσοῦ σταφίδος πρέπει νὰ τὴν ἀναθέσωμεν εἰς πρόσωπον τρίτον, καὶ οὐχὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς...

§98Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τρίτοι εἶναι οἱ σταφιδοπαραγωγοί. Ἐγὼ εἶπον, ἐκτὸς τῆς Βουλῆς.

§99ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκτὸς τῆς Βουλῆς βεβαίως... Πρόκειται νὰ τὴν ἀναθέσωμεν εἰς πρόσωπον τρίτον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναλάβῃ ὑποχρεώσεις, τὸ ὁποῖον θὰ συνάψῃ σύμβασιν· πρόκειται νὰ ἀναθέσωμεν τὴν διαχείρισιν τοῦ πλεονάσματος οὐχὶ εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, ἀλλ’ εἰς ἐκείνους, οἵτινες διὰ τῆς ἐργασίας των, διὰ τῶν κεφαλαίων των καὶ ὑπὸ ἀτομικήν των εὐθύνην θέλουσιν ἐνεργήσει αὐτήν. Ἡ τοιαύτη γνώμη, ὡς εἶπον, δὲν θὰ γένηται δεκτὴ παρὰ πολλῶν· διότι, ἂν πρόκηται νὰ ψηφίσωμεν τὴν παρακράτησιν, ὅπως δώσωμεν αὐτὴν νὰ τὴν διαχειρισθῶσι πρόσωπα ἐπιδιώκοντα ἴδιον αὐτῶν κέρδος, ἰδίαν αὐτῶν ὠφέλειαν, βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ψηφίσωμεν αὐτὴν καὶ κατ’ ἀρχὴν, διότι ἡ διαχείρισις τοῦ παρακρατηθησομένου ποσοῦ σταφίδος παρὰ προσώπων μὴ ἀμέσως ἐνδιαφερομένων ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως καὶ τῆς ἐπιτυχίας τῆς τε καταναλώσεως καὶ τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος, δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιβλαβῆ ἀποτελέσματα καὶ διὰ τὴν σταφίδα καὶ διὰ τὰ γενικώτερα τοῦ τόπου συμφέροντα. Ὑπάρχει λοιπὸν καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ λυθῇ κατ’ ἀρχὴν, ἂν δηλ. τὴν σταφίδα τὴν παρακρατηθησομένην θὰ τὴν διαχειρισθῶσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ κατὰ τρόπον κανονισθησόμενον παρὰ τῆς Βουλῆς, ἢ θὰ τὴν διαχειρισθῶσι κεφαλαιοῦχοι, μετὰ τῶν ὁποίων θὰ συνομολογηθῇ ἐκ τῶν προτέρων σύμβασις. Ἐγὼ εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παραδέχονται τὸ πρῶτον μᾶλλον ζήτημα ἢ τὸ δεύτερον. Ἐνδέχεται νὰ ἦναι ἐσφαλμένη ἡ γνώμη μου, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι οἱ πλεῖστοι ἀσπάζονται αὐτήν. Τὸ πρῶτον ζήτημα εἶναι νὰ διαχειρισθῇ τὸ πλεόνασμα ἡ ἑταιρία διὰ τῶν ἰδίων αὐτῆς κεφαλαίων, τὸ δεύτερον εἶναι νὰ τὸ διαχειρισθῶσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ διὰ διαχειρίσεως ἀντιπροσωπευούσης αὐτοὺς καὶ ἐξυπηρετούσης μόνον καὶ ἀποκλειστικῶς τὰ συμφέροντα τῆς σταφίδος καὶ ὄχι συμφέρον χρηματικὸν ἀτομικόν. Αὗται εἶναι αἱ δύο διάφοροι ἀρχαί, ἡ πρώτη ἡ τῆς διαχειρίσεως παρὰ κεφαλαιούχων ξένων, εἴτε ἐχόντων σταφίδα εἴτε μὴ ἐχόντων, ἡ δευτέρα εἶναι ἡ διαχείρισις παρὰ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν κατὰ τρόπον ἀνάλογον πρὸς ἐκεῖνον, ὃν διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, ἀνέπτυξα, καὶ τὴν ὁποίαν, ἂν παρουσιασθῇ ἀνάγκη, θὰ συζητήσωμεν περαιτέρω. Λοιπὸν ἔχομεν νὰ συζητήσωμεν δύο οὐσιώδη ζητήματα. Τὰ δύο ταῦτα ζητήματα πρέπει ν’ ἀναπτυχθῶσιν, ὅπως πεισθῇ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ποία ἐκ τῶν δύο λύσεων, τόσον εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς τῆς παρακρατήσεως, ὅσον καὶ εἰς τὸ τῆς διαχειρίσεως αὐτῆς, εἶναι συμφερωτέρα εἰς τὸν τόπον. Βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν τοῦτο εἰς τὴν πρωϊνὴν συνεδρίασιν, τῆς ὁποίας τ’ ἀποτελέσματα εἴδομεν ἀπὸ δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν. Δὲν δυνάμεθα δὲ, καὶ δὲν πρέπει, τὸ σταφιδικὸν ζήτημα νὰ τὸ ἀναβάλωμεν μετὰ τὸν προϋπολογισμόν. Εἶναι γνωστὴ ἡ σημασία τῆς φράσεως «μετὰ τὸν προϋπολογισμόν». Κατήντησε συνώνυμος μὲ τὰς Ἑλληνικὰς καλλένδας. Δὲν νομίζω ὅτι ἐν τῷ πνεύματι κἀνενὸς ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ὑπάρχει ἀλλοία ἔννοια εἰς τὴν φράσιν «μετὰ τὸν προϋπολογισμόν». Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἀπόψε δυνάμεθα πολὺ καλὰ, καὶ ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος ἀκόμη τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν δύο τούτων θεμάτων κατ’ ἀρχὴν, καὶ νὰ λύσωμεν αὐτά. Καὶ ἂν μὲν ἡ Βουλὴ λύσῃ τὸ πρῶτον θέμα ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, νὰ προβῶμεν εἰς τὸ δεύτερον· ἂν δὲ ἡ Βουλὴ λύσῃ τὸ ζήτημα τῆς διαχειρίσεως αὐτῆς ὑπὸ κεφαλαιούχων, τότε θὰ ᾖναι ἀνάγκη ἴσως νὰ παρουσιασθῇ σύμβασις, ἢ νὰ γείνῃ συνεννόησις προηγουμένη μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ κεφαλαιούχων. Ἂν ὅμως τὸ λύσῃ ὑπὲρ τῆς διαχειρίσεως ὑπὸ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, οὐδεμία θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη συνεννοήσεως μετὰ τῶν κεφαλαιούχων. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν γνώμην τοῦ νὰ προβῶμεν ἀπόψε εἰς τὴν λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος.

§100Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς νομίζω ὅτι ἀπέδειξε πόσον ἀναγκαία εἶναι ἐκτεταμένη συζήτησις τῶν τῆς σταφίδος. Δὲν εἶναι δὲ σπουδαία ἡ παρατήρησις, ὅτι προτείνεται παρ’ ἡμῶν, ὅπως συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα μετὰ τὸν προϋπολογισμόν, διότι τοιαύτη πρότασις δὲν ἐγένετο· πρότασις ἐγένετο, ὅπως τὸ σταφιδικὸν ζήτημα συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ· δὲν πρόκειται ἄρα περὶ Ἑλληνικῶν καλενδῶν· διότι, ἂν παρεπέμπετο τὸ σταφιδικὸν ζήτημα εἰς συζήτησιν μετὰ τὸν προϋπολογισμόν, ἠδύνατο ἴσως νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος, ὅτι δὲν θὰ ἐγίνετο συζήτησις καὶ δὲν θὰ προέβαινεν ἡ Βουλὴ εἰς ἀπόφασιν περὶ τοῦ ζητήματος· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται νὰ συζητήσωμεν τὰ νομοσχέδια τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καί τινα ἀκόμη προστεθησόμενα καὶ τὸν προϋπολογισμόν, ἀπαιτοῦντα πολλῶν ἡμερῶν συζητήσεις, οὐδένα διατρέχομεν κίνδυνον νὰ μὴ ἐπιληφθῶμεν ἐν τῷ μεταξὺ τῆς διευθετήσεως τοῦ ζητήματος τῆς σταφίδος. Δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ θεωρήσωμεν τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος ὡς ἐπιδεχόμενον λύσιν, ὁποίαν παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτής. Ὁ κ. Βουλευτὴς πρὸ ὀλίγου, ἵνα δείξῃ πόσον ἁπλοῦν εἶναι τὸ ζήτημα, ἀνέπτυξε τὰ ἐν τῇ προτάσει του, καθ’ ἣν τὸ Δημόσιον...

§101ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἀνέπτυξα αὐτό.

§102ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀνεπτύξατε πρότασιν, καθ’ ἣν τὸ Δημόσιον θὰ κατέβαλλε 500,000 δραχμῶν ἐκ τῶν ἰδίων καὶ προσέτι ἐπὶ ἐκδόσει ὁμολογιῶν 1,000,000 δραχμῶν, ταῦτα δὲ πάντα, ἤτοι 1,500,000 δραχμῶν, θὰ παρεδίδοντο εἰς 15 ἕως 20 πρόσωπα, διοριζόμενα καὶ πληρονόμενα καθ’ ὃν τρόπον βασιλικὸν διάταγμα θέλει ὁρίσει, οὐδεμίαν δὲ ἔχοντα εὐθύνην καὶ οὐδεμίαν αἰσθανόμενα στοργὴν πρὸς τὸ κεφάλαιον τοῦ Δημοσίου, ὅπερ θὰ παρεδίδετο εἰς αὐτούς. Καὶ κανονίζονται μὲν τὰ κατὰ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ κεφαλαίου εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ ἐὰν τὴν ἀπόδοσιν τοῦ κεφαλαίου περιέμενε τὸ Δημόσιον, ἵνα πληρώσῃ ἔστω καὶ ἕνα τελωνειακὸν φύλακα, πιστεύω ὅτι ὁ τελωνειακὸς οὗτος φύλαξ ἤθελεν ἀποθάνει τῆς πείνης. Δὲν λύονται τὰ ζητήματα τῶν κεφαλαίων κατὰ τοιοῦτον τρόπον· τὰ κεφάλαια ἔχουσι τοὺς ἰδίους κανόνας τῆς ὑπάρξεως, τῆς λειτουργίας καὶ τῆς ἀναπτύξεως, διὰ νομοσχεδίων δὲ περὶ παροχῶν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου δὲν δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι θὰ λύσωμεν τὸ σταφιδικὸν ζήτημα· δυνάμεθα διὰ τοιούτου συστήματος νὰ λύσωμεν φιλόπτωχον ζήτημα, δυνάμεθα δι’ αὐτοῦ νὰ παράσχωμεν ἀντίληψιν εἰς πρόσωπα, λόγῳ ὅτι εἶναι σταφιδοκτήμονες, ἀλλὰ δὲν θὰ θέσωμεν βάσεις πίστεως σταφιδικῆς, πίστεως γεωργικῆς, δι’ ἧς νὰ ἀνακύψῃ ὁπωσδήποτε ἡ σταφιδικὴ ἐργασία. Περὶ τούτου δὲν θὰ συζητήσωμεν ἤδη· θὰ συζητήσωμεν περὶ αὐτοῦ, ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὸ θέμα, καὶ φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἔπρεπεν ἤδη νὰ προκαλῇ τοιαύτας συζητήσεις, εἰς ἀπόδειξιν ὅτι δυνάμεθα νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα αὐθωρεί. Τουναντίον φρονῶ, ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἀπαιτεῖται μακροτάτη συζήτησις, ἵνα λυθῇ τὸ ζήτημα, ἂν θέλωμεν συναλλαχθῆ πρὸς τὸν ἐπιδιώκοντα κέρδος ἐν τῇ διαχειρίσει, ἢ ἂν θέλωμεν στηριχθῆ ἐπὶ τὴν εὐθύνην τῶν διαχειριστῶν, οὓς ὑποθέτομεν ὑπαλλήλους τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὸ σχέδιον τοῦ κ. Βουλευτοῦ, διότι εἶπεν, ὅτι ὑπάλληλοι θέλουσιν ἀναλάβει τὴν διαχείρισιν, ἐνῷ βεβαίως, ἂν μὴ ἐπιβληθῇ εἰς αὐτοὺς ὡς ὑποχρέωσις, οὗτοι δὲν θέλουσι προέλθει εἰς τοιαύτην ἐργασίαν. Ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι τὰ τῶν προτάσεων τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης θέλουσι βεβαίως τεθῆ κατὰ μέρος, καὶ ὅτι ἡ Βουλή, σκεπτομένη περὶ παρακρατήσεως, ἐννοεῖ, ὅπως τὰ τῆς διαχειρίσεως αὐτῆς διέπωνται ὑπὸ τῶν ἀνεγνωρισμένων κανόνων τῶν διαχειρίσεων, καθ’ οὓς ὁ ἀναλαμβάνων τὴν διαχείρησιν ἐπιδιώκει μὲν κέρδος ἐντὸς ὁρίων διαγραφομένων ὑπὸ τοῦ νόμου, παρέχει δὲ πάσας τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις. Ἀλλ’ ἵνα γινώσκωμεν, ἂν ᾖναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν διαχειριστὴν ὑπὸ τοιούτους ὅρους, καὶ ἵνα μὴ διατρέξωμεν τὸν κίνδυνον, ὅπως συντάξωμεν τὰ τοῦ νομοσχεδίου διὰ τρόπου καθιστῶντος αὐτὸ ἀνεφάρμοστον, νομίζω ὅτι θὰ ᾖναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν πληροφορίας τινὰς, εἶπον δὲ, ὅτι εἰς τὰ τῶν πληροφοριῶν τούτων καταγίνεται ἤδη ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὅτι θέλει ἀνακοινώσει αὐτὰς εἰς τὴν Βουλὴν, ἐφ’ ὅσον εἶναι αὗται ἀναγκαῖαι διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλὰ προσέθηκα, ὅτι τὸ στάδιον, ἐν ᾧ εὑρισκόμεθα ἤδη, δὲν εἶναι εἰσέτι τὸ τελικὸν, καὶ δὲν δυνάμεθα ἀπόψε νὰ λάβωμεν ἀποφάσεις· πιθανώτατα αὔριον θὰ ᾖναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας, ἱκανῶς θετικὰς, εἴτε ὦσιν εὐνοϊκαὶ εἴτε μὴ ὦσιν εὐνοϊκαὶ, ὅπως ἐπ’ αὐτῶν στηρίξῃ τὰς σκέψεις αὐτῆς ἡ Βουλὴ περὶ τῶν τῆς διαχειρίσεως τῆς ἐπιχειρήσεως παρὰ τῶν ἐπιδιωκόντων ἐν αὐτῇ συμφέρον καὶ παρεχόντων ἐπαρκεῖς ἐγγυήσεις. Νομίζω ἄρα, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη πρὸς ἕνα σκοπὸν συντελεῖ, ὅπως παρέρχηται ἡ ὥρα καὶ μὴ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§103ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρόκειται νὰ ἐξακολουθήσωμεν σκοτεινὰς ἰδέας.

§104ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρὸς τὰ τῆς σταφίδος σκοπίμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν, εἰμὴ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀνακοινώσῃ πληροφορίας τοιαύτας, ἡ δὲ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι αὔριον νομίζει ὅτι θὰ ᾖναι εἰς θέσιν ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν θετικὰ, διότι ἀπόψε ἀναμένονται ἐπιστολαὶ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες θέλουσι συντελέσει πρὸς τὴν διευκρίνησιν θεμάτων τινῶν. Φθάνουσι καὶ πρόσωπα ἀπόψε περὶ τούτου. Πρὸ τούτων νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις, ἀντὶ νὰ χρησιμεύσῃ εἰς διευκρίνησιν, θέλει φέρει περαιτέρω σύγχυσιν ἐν ταῖς ἐργασίαις.

§105ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τότε νὰ μετατεθῇ αὔριον εἰς τὴν μεταμεσημβρινὴν συνεδρίασιν· κατὰ τὰς πρωϊνὰς ὥρας δὲν ᾖναι δυνατὸν νὰ γείνῃ συζήτησις (ψιθυρισμοὶ δεξιόθεν).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον, κύριε Μεσσηνέζη, ὁ κ. Ράλλης.

§107ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἔχω ἐναντίαν γνώμην πρὸς τὴν τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, οὔτε φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, μὴ ἐνδίδουσα εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, προτίθεται νὰ ἀναβάλῃ αὐτὴν εἰς τὴν αὔριον, καὶ νὰ μὴ ψηφίσῃ τὴν ἐπίλυσιν αὐτοῦ ὁπωσδήποτε κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποθέσω τοιαύτην ἀσυνεσίαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, τοὐναντίον εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ φθάσῃ εἰς μίαν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἐπείγει ἡ ἄμεσος συζήτησις ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. Τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον εἶναι τοιοῦτον, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ θεωρήσῃ τις, ὅτι δύναται νὰ δώσῃ οἱανδήποτε ἱκανοποίησιν· πρὸς τὰς ἀμέσους καὶ ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Δὲν πρόκειται δὲ, καθὼς γνωρίζομεν ἤδη ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ ζητήματος, περὶ ἀναγκῶν προσωπικῶν, περὶ ἀναγκῶν ἀλλοτρίων πρὸς τὰς τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι ἀντανακλῶσιν ἀμέσως πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν, δὲν ἀνταποκρίνηται ἀκριβῶς πρὸς τὰς ἀμέσους αὐτὰς καὶ ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ τῆς χώρας, διατὶ θὰ θελήσωμεν ἐπ’ ἄπειρον νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν ἐκκρεμότητα ταύτην; Ἡ σκέψις αὕτη ἀκριβῶς διέφυγε τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διὰ τοῦτο ἐξίσταται, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐφάνησαν ἀντίθετοι τῆς παρακρατήσεως, ἐπιμένουσιν εἰς τὴν ἄμεσον ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος. Ἐπιμένομεν εἰς τὴν ἄμεσον ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος οὐχὶ τόσον διότι θὰ λήξῃ ἡ ἐκκρεμότης ὡς πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀναμένουσι τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ διότι, ληγούσης τῆς ἐκκρεμότητος, θὰ ἀναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις τέλος πάντων νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν, τὴν ἐνδεικνυομένην εἰς αὐτὴν ἀπὸ μηνῶν ὁλοκλήρων, καὶ θέλει ἐννοήσει, ὅτι ἀναγκαίως πρέπει νὰ ὑποστῇ τὴν ὤθησιν, ἡ ὁποία τῇ ἐδόθη παρὰ τῆς κοινῆς γνώμης καὶ τῆς ὁποίας βάσις μακραὶ ὑπῆρξαν συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ. Ὡμίλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ συνενοήσεως μετὰ τῶν κεφαλαίων καὶ τῶν κεφαλαιούχων, καὶ ᾐτιολόγει τὴν μὴ ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀκριβῶς θέλουσι φθάσει ἐκ Πατρῶν ἐπιστολαὶ, διὰ τῶν ὁποίων ἴσως ἀσφαλισθῇ τὸ κεφάλαιον τὸ φοβερὸν, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Καὶ περὶ τίνος κεφαλαίου πρόκειται, Κύριοι; καὶ περὶ τίνων κεφαλαιούχων πρόκειται; Πρόκειται περὶ κεφαλαίου 1,000,000 μόνον, διότι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἑκατομμυρίου, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἦναι πραγματικὸν, ἠμπορεῖ ὅμως νὰ ἦναι καὶ εἰς ἔντοκα γραμμάτια τοῦ Δημοσίου μὴ ἐξαργυρωτέα, καθόσον πρόκειται περὶ ἱκανοποιήσεως τῶν ἀναγκῶν τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἑκατομμυρίου, λέγω, πρόκειται νὰ στηρίξῃ ὁλόκληρον τὸ οἰκοδόμημά της ἡ Κυβέρνησις, ἐπ’ αὐτοῦ δύνανται νὰ στηρίξωσι τὰς ἐλπίδας των καὶ οἱ παραγωγοὶ καὶ ἡ χώρα ὁλόκληρος, ἡ ὁποία μετὰ πεποιθήσεως ἀπεκδέχεται τὴν ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν συνδρομήν. Ἀλλ’ ἂν πρόκηται περὶ αὐτοῦ τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, σπεύσατε, πρὸς Θεοῦ, νὰ καταψηφίσητε ἢ νὰ ἐπιψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον, μὴ ἀποβλέποντες ποσῶς εἰς ἀναμενομένας ἐπιστολὰς καὶ πληροφορίας τῶν κεφαλαιούχων αὐτῶν τῶν μεγάλων, οἱ ὁποῖοι θὰ καταβάλωσι τὸ ἓν ἑκατομμύριον. Τὸ σχέδιον, ὅπως διετυπώθη σήμερον, βεβαιῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι ἀτυχέστερον τοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον διετυπώθη ἀρχικῶς· εἶναι ἀτυχέστερον, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ πραγματοποιηθῇ, καὶ ἂν ἔτι ἐπιτύχῃ ἡ διαπραγμάτευσις μετὰ τῶν κεφαλαιούχων· διότι τὸ ἓν ἑκατομμύριον ἐκεῖνο βεβαίως θ’ ἀποῤῥοφηθῇ εἰς διάστημα ὀλίγων ἡμερῶν, καὶ αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι θὰ μείνωσιν ἄνευ οὐδεμιᾶς βοηθείας καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς προνοίας. Τὸ σχέδιον τοῦτο τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠμπορεῖ, παρὰ νὰ κριθῇ ἀτυχέστερον τοῦ πρώτου, καὶ ἐν τῇ συνειδήσει του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει σχηματίσει τὴν πεποίθησιν ταύτην, διότι ὑπεβλήθη μετὰ τόσης σπουδῆς. Ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγὼ αὐτὸς παρεκάλουν αὐτὴν ἐντεῦθεν, ὅπως ἀναλάβῃ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον τῇ ἐπιβάλλεται ἐκ τῆς θέσεώς της καὶ ἐκ τοῦ πολιτεύματος, τὴν εἰσήγησιν νέου σχεδίου, ὅτι κατώρθου τι, ὑποβάλλουσα ἀμέσως τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν δύναται νὰ θεραπεύσῃ κἀμμίαν ἐκ τῶν ἀναγκῶν, μήτε εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διὰ κεφαλαίου, πραγματοποιουμένου ἔστω, ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἐπιβάλλονται ποικίλαι ὑποχρεώσεις, ἐπιβάλλονται ὑποχρεώσεις ἴσαι πρὸς τὰς ἐπιβαλλομένας διὰ κεφαλαίου ἐννέα ὅλων ἑκατομμυρίων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νομοθετεῖτε ὄχι πλέον δεκαετῆ ἐπικαρπίαν τοῦ παρακρατουμένου ποσοῦ, ἀλλὰ πενταετῆ, ἡ ὁποία δύναται νὰ ᾖναι καὶ μονοετὴς, καταδικάζετε τὸ σταφιδικὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ εἰς τὸ ἑξῆς μόνον κεφάλαιον 1,000,000, πραγματοποιουμένου ἢ μὴ πραγματοποιουμένου, ἑνὸς ἑκατομμυρίου εἰς ἔντοκα τραπεζικὰ γραμμάτια ἢ εἰς ἔντοκα γραμμάτια τοῦ Δημοσίου μὴ ἐξαργυρωτέα, καταδικάζετε, λέγω, αὐτὸ τὸ σταφιδικὸν ταμεῖον νὰ ὑποστῇ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ὑποστῇ τὸ ταμεῖον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὅπως διωργανοῦτο διὰ τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου, ὑποχρεώσεις κυμαινομένας εἰς 9,000,000 ὅλα, νὰ συστήσῃ ἀποθήκας, νὰ ὑποστῇ ἑπομένως πάσας ἐκείνας τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας συνεπάγεται ἓν τοιοῦτον δίκτυον ἀποθηκῶν πρὸς τὴν συγκόμισιν τοῦ παρακρατουμένου ποσοῦ, καὶ τὴν 31 Ἰουλίου, κατὰ τὴν ἀκροτελεύτιον διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, δύναται πάλιν τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως νὰ καταργηθῇ· ἂν δὲν καταργηθῇ τὴν 31 Ἰουλίου τοῦ προσεχοῦς ἔτους, τοῦ 1895, ἀναγκαίως τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῆς παρακρατήσεως καὶ τοῦ παρακρατηθησομένου ποσοῦ ἐκπνέει μετὰ πενταετίαν, ἐντὸς 5 ἐτῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ νομοσχέδιον, αὐταὶ εἶναι αἱ διατάξεις αὐτοῦ, αὐτὰ τὰ πλεονεκτήματα καὶ αὐτὰς τὰς ὑπηρεσίας προσφέρει εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας.

§108ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶναι ὑποχρεώσεις, κύριε Ράλλη.

§109ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως εἶναι ὑποχρεώσεις, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρεώσεις ἀνεκτέλεστοι, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσι διὰ τοῦ κεφαλαίου τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, διότι μόλις ἠδύνατο νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ κεφάλαιον τὸ ἀρχικὸν τῶν 9 ἑκατομμυρίων εἰς τοιαύτας ὑποχρεώσεις. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ μὲ πείσῃ τις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σπουδαίως σκέπτεται, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπαρκέσῃ 1,000,000 ἐκεῖ, ὅπου μόλις ἠδύνατο νὰ ἐπαρκέσῃ κεφάλαιον 9,000,000, ὅπως ἀνέπτυξαν ἐνταῦθα, κύριε Πρόεδρε. Καὶ ὑπὸ τίνας ὅρους; Ὑπὸ τοὺς ὅρους ὅτι τὸ παρακρατούμενον ποσὸν δὲν θέλομεν τὸ ἀσφαλίσει, εἰμὴ μόνον δι’ ἓν καὶ μόνον ἔτος, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι τὸ παρακρατούμενον ποσὸν οὐδέποτε θὰ ὑπερβῇ τὴν πενταετίαν. Τοιαῦτα εἶναι τὰ ἐλαττώματα τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπὶ τοιούτου νομοσχεδίου παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος πολιτικοῦ, οὔτε εἶναι δυνατὸν ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ θέσῃ αὐτὸ ὡς ζήτημα πολιτικὸν, οὔτε δύναται νὰ ὑποθέσῃ τις τοῦτο,— ἀδικοῦσι δὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μέμφονται αὐτὴν ἐπὶ κωλυσιεργίᾳ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, — τὴν παρακαλῶ νὰ σπεύσῃ ἀπόψε, ἂν ᾖναι δυνατὸν, νὰ συζητήσωμεν ὁπωσδήποτε, νὰ ἐξέλθωμεν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διότι ἐξερχόμενοι αὐτοῦ θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν, εἰς ἐκείνην, ἡ ὁποία ἱκανοποιεῖ καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν.

§110Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ὁ κ. Βουλευτὴς κατεψήφισε τὴν συμπερίληψιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῶν ὑποχρεώσεων τῆς ἑταιρίας πρὸς καταβολὴν τῶν 9 ἑκατομμυρίων, ἤδη ἐρωτᾷ, ποῦ εἶναι τὰ 9 ἑκατομμύρια. Τὰ 9 ἑκατομμύρια εἶναι ἐκεῖ, ὅπου τὰ ἔστειλεν ἡ ψῆφος αὐτοῦ.

§111ΡΑΛΛΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς διακόψω;

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι.

§113ΡΑΛΛΗΣ. Κατεψηφίσατε σεῖς τὸ νομοσχέδιον.

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ τὸ νομοσχέδιον ἐξ ὑπαρχῆς εἶπον, ὅτι δὲν θὰ ὑποστηρίξω κομματικῶς· ὑμεῖς ὅμως τὸ ἐπολεμήσατε κομματικῶς, καὶ ὑμεῖς ἀπεκρούσατε τὰ 9 ἑκατομμύρια, μόνον διότι ἐνομίζετε, ὅτι ἐκ τούτου ἠδύνασθε νὰ πορισθῆτε κομματικὸν κέρδος· ἀποκρούσαντες δὲ τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νομοσχεδίου ἐκ τοιούτων λόγων, ἤδη ζητεῖτε ἐν τῷ ἑνὶ ἑκατομμυρίῳ ἐκεῖνο, εἰς ὃ μόλις θὰ ἐπήρκουν τὰ 9 ἑκατομμύρια. Τὸ 1 ἑκατομμύριον δὲν ἀφορᾷ εἰς τὸν σκοπὸν τῶν 9 ἑκατομμυρίων· τὸ 1 ἑκατομμύριον εἶναι κεφάλαιον διαχειρίσεως τῆς παρακρατουμένης σταφίδος. Οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς δάνεια πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας, διότι δάνεια πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας, εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῶσι.

§115ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγώ;

§116ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν;

§117ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑμεῖς, καταψηφίσαντες τὰ τῶν κεφαλαίων πρὸς παροχὴν δανείων. Διότι ὁ λέγων ἂς δοθῶσι τὰ δάνεια ἐκ τοῦ ταμείου, ὁ λέγων ἂς ἐκβιασθῇ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἵνα δώσῃ τὰ δάνεια, δὲν λέγει τι δυνάμενον νὰ ἐκτελεσθῇ. Τὸ δυνάμενον νὰ ἐκτελεσθῇ ἦτο τὸ προταθὲν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς συνδυασμὸν, ἐξασφαλίζοντα τὴν παροχὴν εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας 9,000,000 κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου. Ἀλλ’ ἡ διορία τοῦ Ἀπριλίου ἐχαρακτηρίζετο ὡς πολὺ βραδεῖα καὶ κατέληξαν οἱ ταῦτα λέγοντες εἰς ψηφοφορίαν, δι’ ἧς ἀντὶ τῆς 1 Ἀπριλίου παρέπεμψαν τὴν παροχὴν τῶν 9 ἑκατομμυρίων εἰς τὴν αἰωνιότητα, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς ζητεῖ ἤδη τὰ δάνεια πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας ἐν τῷ κεφαλαίῳ, οὗτινος ὅλως ἀλλοῖος εἶναι ὁ προορισμὸς, ἐν τῷ κεφαλαίῳ τῆς διαχειρίσεως τῆς παρακρατουμένης σταφίδος. Τὸ κεφάλαιον τοῦτο τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου ὑπέθεσεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι εἶναι τὸ παρέχον τὰς δυσχερείας εἰς τὴν τελεσφόρησιν τῶν πρὸς τοὺς κεφαλαιούχους συνεννοήσεων. Ἀλλὰ καίτοι ἐνδέχεται ἐν ταῖς διαπραγματεύσεσι νὰ προκαλῇ καὶ τοῦτο συζητήσεις, δὲν ἔγκειται ὅμως ἐν αὐτῷ ἡ δυσχέρεια. Ἡ δυσχέρεια ἔγκειται κυρίως ἐν τῇ διαρκείᾳ τῆς παρακρατήσεως. Ἂν θέλωμεν νὰ κανονίσωμεν τὰ τῆς παρακρατήσεως ἐπὶ τῇ ἀρχικῇ διορίᾳ τῆς δεκαετίας, εὐχερέστατον εἶναι νὰ εὕρωμεν κεφαλαιούχους προθύμους, ἵνα συναλλαχθῶσι περὶ τῆς διαχειρίσεως· καὶ ἐπὶ πενταετεῖ διορίᾳ δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν κεφαλαιούχους.

§118ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ μεγαλείτερον ποσόν.

§119ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ζητοῦμεν κεφάλαια ὑπέρτερα τῆς ἀνάγκης, ἀφορώσης εἰς μόνην τὴν διαχείρισιν. Πιθανὸν καὶ ὀλιγώτερα τοῦ 1,000,000 νὰ ἀρκῶσι πρὸς τὴν διαχείρισιν, τὸ δὲ ζήτημα γεννᾶται περὶ τὴν διάρκειαν. Εἶναι δὲ τοῦτο σπουδαιότατον ζήτημα, καὶ πρέπει νὰ συζητηθῇ οὐχὶ πρὸς κωλυσιεργίαν, ἀλλὰ πρὸς ἐξεύρεσιν λύσεως. Διότι δύναταί τις νὰ ἦναι ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως τῆς μονοετοῦς, ἀλλὰ πολὺ νὰ διστάσῃ νὰ ψηφίσῃ τὴν παρακράτησιν ἐπὶ χρόνον μακρὸν, ἐπὶ δεκαετίαν ἢ πενταετίαν. Καὶ διὰ τοῦτο ἔλεγον πρὸς τοὺς εἰλικρινῶς εἰς τὸ θέμα ἐνδιαφερομένους, ὁποῖοι ὑπάρχουσι καὶ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως· μὴ σπεύδετε· ἄφετε νὰ θέσωμεν τὰ θέματα ὡς προσήκει, ἄφετε νὰ χορηγήσωμεν μετὰ τῆς θέσεως τῶν θεμάτων καὶ τὰς πληροφορίας τὰς σχετιζομένας πρὸς αὐτὰ, ὅπως ὑπὸ φῶς ἐπαρκέστερον ἐξερευνηθῶσι. Ταῦτα εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ ἤδη, λέγων ὅτι αὔριον ἐλπίζω ὅτι θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν πολλῷ πλειοτέρας εἰδήσεις περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς παρακρατήσεως, ὅσων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ δώσωμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀφιερώσωμεν τὴν πρωΐαν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν περὶ τούτου, εὐχερὴς φαίνεται ἡ διεξαγωγὴ τῶν κατ’ αὐτήν. Δυνάμεθα νὰ ἐρχώμεθα ἐνωρίτερον, δυνάμεθα νὰ ἐρχώμεθα τὴν 9ην ὥραν π. μ. καὶ νὰ παραμένωμεν μέχρι τῆς μιᾶς μετὰ μεσημβρίαν, καὶ νὰ ἔχωμεν οὕτω 4 ὥρας πρὸς συζήτησιν, νὰ ἔχωμεν δὲ πρὸς αὐτὴν καὶ ἡμέρας οὐκ ὀλίγας διαθεσίμους; διότι ὁ προϋπολογισμὸς καὶ τὰ νομοσχέδια ἀπαιτοῦσιν ἱκανῶν ἡμερῶν συζήτησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ὑπόσχεται, ὅτι δὲν θὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, πρὶν ἢ λυθῇ ὁπωσδήποτε τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν—διότι περὶ τοῦ τρόπου τῆς λύσεως οὐδεμίαν ἀναλαμβάνω ὑποχρέωσιν. Ἡ συζήτησις ὅμως ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, πάντως ὅμως λήγουσα πρὸ τῆς ὁριστικῆς ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι χρήσιμος· ἐφόσον μάλιστα περισσότερον συζητήσωμεν, κατὰ τοσοῦτον θὰ ἦναι ἡ συζήτησις χρησιμωτέρα, διότι εἶναι πολλαπλᾶ τὰ προβάλλοντα ζητήματα, καὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις ὑπάρχουσι θέματα ἐπίσης σπουδαῖα, ὅσον καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ τῆς παρακρατήσεως. Ὅθεν φρονῶ, ὅτι πρέπει ν’ ἀποφασίσωμεν, ὅπως ἐπιληφθῶμεν τοῦ ζητήματος αὔριον κατὰ τὴν πρωϊνὴν συνεδρίασιν καὶ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν καθ’ ὅλας τὰς πρωϊνὰς συνεδριάσεις, μέχρις οὗ φέρωμεν αὐτὸ εἰς πέρας. Ἀνυπόστατος εἶναι ἡ ὑπόνοια, μὴ, ἀναβαλλομένης τῆς συζητήσεως εἰς τὴν αὔριον, διεξαχθῶσιν ἀπόψε τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ καταστῇ οὕτω δυσχερὴς ἡ συγκρότησις ἀπαρτίας πρὸς διεκπεραίωσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὰ τῆς σταφίδος θὰ προβαίνωσιν ἐκ παραλλήλου, πάντως δὲ θὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν ὁπωσδήποτε—διότι περὶ τοῦ τρόπου τῆς λύσεως οὐδεμίαν, εἶπον, ἀναλαμβάνω ὑποχρέωσιν — πρὸ τῆς ὁριστικῆς ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§120ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἤθελον νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἐξῆλθε τοῦ ζητήματος τοῦ ἀφορῶντος τὸν χρόνον τῆς συζητήσεως, καὶ εἰσῆλθεν εἰς οὐσιαστικὸν μέρος τοῦ ζητήματος, ἑπομένως μὲ ἀναγκάζει νὰ ἀναπτύξω οὐσιαστικώτερον τὰς γνώμας μου...

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἡ συζήτησις περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος.

§122ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔπρεπε νὰ κάμητε τὴν παρατήρησιν ταύτην εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ἐναντίον τῆς γνώμης μου... Ἡ τελευταία ἀγόρευσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀναλυομένη καὶ ἐξεταζομένη, παρέχει τὴν πλήρη ἀπόδειξιν, ὅτι ὅσα εἶπε κατὰ τὴν πρώτην αὑτοῦ ἀγόρευσιν δὲν ἦσαν σοβαρὰ ὑπὲρ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Εἶπε κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσιν αὑτοῦ, ὅτι ἐννοεῖ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν διὰ διαχειρίσεως τοῦ παρακρατουμένου μέρους τῆς σταφίδος, ἐνεργουμένης ὑπὸ κεφαλαιούχων ἐνδιαφερομένων ὡς τοιούτων. Εἰς τὴν δευτέραν ἀγόρευσίν του εἶπεν, ὅτι, ἵνα παραδεχθῶσιν οἱ κεφαλαιοῦχοι νὰ ἐκθέσωσι τὰ κεφάλαια αὑτῶν εἰς κίνδυνον, θὰ ἐπιζητήσωσιν ἀσφαλῆ κέρδη, καὶ ἵνα ἐπιτύχωσιν ἀσφαλῆ κέρδη, θὰ ζητήσωσιν, ὅπως ἡ παρακράτησις μὴ γείνῃ προσωρινή, δι’ ἓν ἔτος μόνον ἢ δύο, ἀλλὰ διὰ χρονικὸν διάστημα ἀρκοῦν ἵνα παρέξῃ εἰς αὐτοὺς τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκουσι. Τοιοῦτόν τι εἴπετε κύριε Πρωθυπουργὲ, καὶ ἂν δὲν τὸ εἴπετε, τοῦτο ὠφείλετε νὰ εἴπητε.

§123Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων ἐδέχετο τὴν μονοετίαν. Τοῦτο εἶπον τότε.

§124ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τώρα, πρὸ ὀλίγου, εἴπετε, ὅτι περιμένετε κεφαλαιούχους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους θὰ λάβητε πληροφορίας, καὶ θὰ ἴδητε τί διάστημα χρόνου πρέπει νὰ ὁρισθῇ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς παρακρατήσεως. Καὶ τοῦτο εἶναι τὸ ἀκριβές, ὅτι δηλ. δὲν θὰ δώσωσι χρήματα κεφαλαιοῦχοι, ὅταν τοῖς εἴπητε, ὅτι θὰ ἔχητε τὸ δικαίωμα μετὰ ἓν ἔτος νὰ ἀκυρώσητε τὸν νόμον τῆς παρακρατήσεως...

§125ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ὅμως τὰ ἔδιδεν ἡ ἑταιρία τῶν Μονοπωλίων.

§126ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ ἀποζημιώσει... Ἡ διαφορὰ τῆς γνώμης ἐμοῦ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προέρχεται ἐξ ἄλλου λόγου· πράγματι δὲ αἰσθάνομαι ἀπορίαν, διατὶ εὑρίσκομαι ἐγὼ ὑποστηρίζων τὴν γνώμην, ἣν ὑποστηρίζω, καὶ διατὶ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὑποστηρίζει τὴν γνώμην αὐτοῦ. Θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένον πλειότερον εἰς ἐμὲ νὰ ὑποστηρίζω, ὅτι τὰ κεφάλαια εἶναι τὰ μόνα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ εὕρωσιν ἐνδιαφέρον, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν, καὶ ὅτι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἐκλεχθῆ παρὰ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν διὰ συστήματος ἀναλόγου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινα, τὰ πρόσωπα ταῦτα δὲν εἶναι τὰ ἁρμοδιώτερα διὰ τὴν διαχείρισιν τῆς παρακρατηθησομένης σταφίδος. Λέγω δὲ, ὅτι τὴν γνώμην του ταύτην δὲν ἔπρεπε νὰ ὑποστηρίζῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι ἐπὶ ἔτη πολλὰ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐμπιστεύεται εἰς αὐτὸν τὴν διαχείρισιν συμφερόντων πολὺ μεγαλειτέρων τῶν τῆς παρακρατήσεως· ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐννοεῖ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι κἀνεὶς ἄλλος, εἰς τὸν ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἐμπιστευθῶμεν οἱανδήποτε διαχείρισιν, ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως· ἐννοεῖ ὅτι οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ δὲν ἔχουσι κἀνὲν ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Καίτοι ἀντιπροσωπεύοντες τὰ συμφέροντα τῶν δήμων των καὶ τῶν ἐπαρχιῶν των, θὰ θεωρήσωσι ταῦτα ὡς πάρεργα, θὰ ἀρκεσθῶσι δὲ μόνον, ἵνα λάβωσιν ἀμοιβήν τινα τῆς παρουσίας των ἐν τῷ συμβουλίῳ, καὶ εἰς τίποτε δὲν θὰ ὠφελήσωσιν. Ἡ ἰδέα αὕτη, Κύριοι, δὲν ἐκφράζεται σήμερον μόνον ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔχει ἐμπιστοσύνην μήτε εἰς τοὺς δήμους, μήτε εἰς τὰς κοινότητας, μήτε εἰς τὰς ἐπαρχίας, μήτε εἰς τοὺς νομοὺς τῆς Ἑλλάδος, οὐδ’ εἰς κἀνένα Ἕλληνα, οὐδ’ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος, ἀλλὰ μόνον εἰς τὸν ἑαυτόν του...

§127ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν μόνον.

§128ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς ξένους ἐδείξατε κἄποιαν ἐμπιστοσύνην ἐνίοτε. Καὶ αἱ ἀγορεύσεις σας ὅλαι δικαιολογοῦσι τοῦτο. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι εἰς αὐτὸν μόνον δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην, καίτοι μὴ κεφαλαιοῦχον. Εἰς πάντα ὅμως ἄλλον, ὅπως ἔχωμεν τοιαύτην, πρέπει οὗτος νὰ ἦναι κεφαλαιοῦχος. Εἰς τοῦτον θὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην, οὐχὶ εἰς τὸ ἄτομόν του ἀλλ’ εἰς τὰ κεφάλαιά του, διότι θὰ φροντίσῃ, ὅπως μὴ ἀπολεσθῶσιν αὐτά. Ἀλλ’ οὗτος, πονῶν τὰ κεφάλαιά του καὶ ἐπιδιώκων τὸ κέρδος, θὰ φροντίσῃ περὶ τούτων πρωτίστως, καὶ κατὰ δεύτερον λόγον διὰ τὸ συμφέρον τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Γνωρίζομεν δὲ, ὅτι τὰ κεφάλαια εἶναι καὶ δύσπιστα καὶ δειλὰ, τὸ δὲ κέρδος εἶναι πολὺ ἑλκυστικὸν διὰ τοὺς κεφαλαιούχους. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν εἰς διαχείρισιν, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν σχηματίσωμεν αὐτὴν, τῆς παρακρατουμένης σταφίδος νὰ εὕρωμεν ὅρους δεσμεύοντας τοὺς διαχειριζομένους αὐτὴν, ὅπως μὴ ὠφεληθῶσι κατὰ πολλοὺς καὶ ποικίλους τρόπους, ἐπὶ βλάβῃ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Δὲν πρέπει τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ παρακρατήσωμεν, νὰ τὸ διαχειρισθῇ ἓν ἄτομον ἢ μία ἑταιρία πρὸς ἴδιον αὑτῆς ὄφελος, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ διαχειρισθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ φροντίσωσιν, ἔστω καὶ κακῶς καὶ ἀτελῶς, ὑπὲρ μόνης τῆς ὠφελείας τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Προτιμότερον νὰ καταστραφῇ τὸ παρακρατηθησόμενον ποσὸν, ἢ νὰ ῥιφθῇ εἰς τὴν θάλασσαν, παρὰ νὰ τὸ διαχειρισθῇ ὁ δεῖνα ἢ ὁ δεῖνα κεφαλαιοῦχος, ἐπιδιώκων ἀποκλειστικῶς τὸ ἴδιον κέρδος, καὶ στέλλων π. χ. αὐτὸ εἰς τὴν Αἴγυπτον ἢ εἰς τὴν Ρωσσίαν καὶ ἐκεῖθεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἢ τὴν Γερμανίαν. Τὸ παράδειγμα τοῦτο ἀρκεῖ, ὅπως ὑποδείξῃ τοὺς ἐκ τῆς τοιαύτης διαχειρίσεως κινδύνους. Αὕτη εἶναι ἡ διαφορὰ τῶν γνωμῶν ἡμῶν. Ἐγὼ θὰ συμβουλεύσω τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ὑπὲρ τῶν ὁποίων αἰσθάνομαι εἰλικρινὲς ἐνδιαφέρον, καὶ χάριν αὐτῶν ἰδιαιτέρως, ἀλλὰ καὶ διότι νομίζω, ὅτι εἰς τὸ συμφέρον αὐτῶν ἔγκειται μέγα μέρος τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος, θὰ συμβουλεύσω, λέγω, αὐτοὺς, ἵνα ἀποκρούσωσι τὴν παρακράτησιν, ἐὰν αὕτη μέλλῃ νὰ δοθῇ, ἵνα διαχειρισθῇ παρὰ κεφαλαιούχων, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ἦναι οἱ κεφαλαιοῦχοι οὗτοι, θὰ συμβουλεύσω αὐτοὺς νὰ τὴν ἀποκρούσωσιν ὡσαύτως, ἐὰν πρόκηται νὰ δεσμευθῶσιν ἐπὶ οἱονδήποτε χρονικὸν διάστημα. Ἡ παρακράτησις τότε μόνον ἔσται ἐπωφελὴς, ὅταν γείνῃ διὰ περιωρισμένον χρονικὸν διάστημα, καὶ δύναται ν’ ἀνασταλῇ καθ’ οἱανδήποτε στιγμὴν ἤθελον ἐπιβάλει τοῦτο τὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν. Ὅταν ἡ παρακράτησις δὲν ἔχῃ τὴν τοιαύτην ἐλαστικότητα, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται βαρεῖα καὶ ἀμετάκλητος, τότε θέλει ἀποβῆ τυραννικὴ καὶ ὀλεθρία. Αὕτη εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν γνωμῶν ἡμῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει, ὅτι θὰ συνεννοηθῇ μετὰ κεφαλαιούχων, ἀναθέτων τὴν διαχείρισιν εἰς κεφαλαιούχους, δὲν ἔχει ἐμπιστοσύνην οὐδ’ εἰς ἐμὲ οὐδ’ εἰς ὑμᾶς, κύριοι ἀντιπρόσωποι σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν...

§129Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν ἦσθε Κυβέρνησις, ἔχω ἐμπιστοσύνην.

§130ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχει ἐμπιστοσύνην μόνον εἰς τὸν ἑαυτόν του· δὲν ἔχει εἰς κἀνένα ἄλλον.

§131ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐξ οἱωνδήποτε καὶ ἂν ἀποτελῆται αὕτη.

§132ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι παρὰ ἀντιπρόσωπος ἐθνικὴ, ὅπως θὰ ἦναι ἀντιπρόσωπος σταφιδικὴ ἡ διαχείρισις τῆς παρακρατουμένης σταφίδος, σχηματιζομένη κατὰ τρόπον ἀνάλογον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ὑπέδειξα. Ὅ,τι εἶναι ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸ ὅλον ἔθνος, θὰ ἦναι καὶ ἡ διαχείρισις πρὸς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, μὲ πλειοτέραν εὐθύνην καὶ πλειότερον ἐνδιαφέρον παρ’ ὅσον ἐδείχθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ ἔθνος. Ἀλλὰ δὲν ἔχει πεποίθησιν εἰς κἀνένα ὁ κ. Πρωθυπουργός. Καὶ τοῦτο τὸ λέγω, Κύριοι, μετὰ τόσον μεγαλειτέρας λύπης, καθόσον ἡ τοιαύτη ἰδέα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μᾶς ἔφερεν ἐκεῖ, ὅπου εὑρισκόμεθα. Ἡ τοιαύτη ἰδέα παρεκώλυσε τὸ ἔθνος νὰ προοδεύσῃ καὶ νὰ ἀναπτυχθῇ, διότι ἡ ἰδέα αὕτη ἔφερε τὴν ἄκρατον συγκέντρωσιν, ἥτις μαραίνουσα τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, τὸν ἔκαμε ν’ ἀπομάθῃ τὴν ἕξιν τῆς κοινοπραξίας, οὕτως ὥστε ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχει, εἰμὴ Κυβέρνησις μόνον καὶ ἄτομα· ἡ Κυβέρνησις ἀπεῤῥόφησε τὰ πάντα· τὸ ἄτομον δὲ ἐπιδιώκει τὰ στενὰ ἀτομικὰ αὐτοῦ συμφέροντα. Οὐδεμία κοινοπραξία ὑπάρχει, οὐδεὶς ἐνδιαφέρεται περὶ τοῦ γειτονός του, οὐδεμία κοινότης ἐνδιαφέρεται περὶ τῆς γειτονικῆς αὐτῆς κοινότητος· διατί; Διότι ἀπεμάθομεν νὰ φροντίζωμεν περὶ τῶν γενικωτέρων ἡμῶν συμφερόντων, τῶν τε τοπικῶν καὶ τῶν ἐθνικῶν, διότι συνειθίσαμεν νὰ ἀναμένωμεν πάντα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν πρόκηται περὶ συμφέροντος ἔχοντος σχέσιν πρὸς τὴν Πολιτείαν, νὰ ἐπιδιώκωμεν δὲ μόνον τὰ στενὰ ἀτομικὰ ἡμῶν συμφέροντα, οὐ μόνον ὡς ἰδιῶται, ἀλλὰ καὶ ὡς πολιτευόμενοι. Κοινοπραξία δὲ, εἴτε ἀτομικὴ, εἴτε κοινωνικὴ, σχεδὸν δὲν ὑπάρχει· ἐπὶ τοιούτων δ’ ἀρχῶν καὶ ἰδεῶν στηριζόμενοι, θέλομεν νὰ λύσωμεν καὶ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα! Διὰ τοῦτο εἶπον καὶ πρότερον, ὅτι πρέπει τὰ ζητήματα ταῦτα νὰ τὰ συζητήσωμεν εὐρύτερον καὶ μετὰ πάσης ἐλευθερίας, χωρὶς νὰ περιμένωμεν, ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλθῃ αὔριον καὶ δεσμεύσῃ τὴν ἀκολουθοῦσαν αὐτὸν πλειονοψηφίαν διὰ συμβάσεώς τινος, τῆς ὁποίας θ’ ἀπαιτήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν. Καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅπως πάντες ἀναγνωρίζομεν, ὡς καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, εἶναι ζήτημα ζωτικὸν διὰ τὸν τόπον. Πρόκειται νὰ ἐργασθῶμεν ἐπὶ 20 ἡμέρας ἴσως ἀκόμη. Τί ἐμποδίζει λοιπὸν, ἀφοῦ εὑρισκόμεθα ἐν τῇ ὁδῷ τῆς συζητήσεως ταύτης, νὰ μὴ τὴν διακόψωμεν, ἀλλὰ νὰ περατώσωμεν αὐτὴν, καὶ νὰ μὴ τὴν ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον, ὅτε θὰ ἐπαναληφθῶσιν ἴσως ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν καὶ σήμερον καὶ χθὲς καὶ προχθές; δηλαδὴ νὰ δαπανῶμεν τὴν συνεδρίασιν εἰς πάσας τὰς ἄλλας ἐργασίας, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα οἱ Βουλευταὶ ἔχουσιν εἴτε πρὸς τὰς ἐπαρχίας των, εἴτε πρὸς ἄλλας μελέτας αὑτῶν; Ἡ ἐκτέλεσις τοιούτων καθηκόντων μᾶς ἀπασχολεῖ κατὰ τὴν πρὸ μεσημβρίας ὥραν, καὶ κατὰ τὴν μεσημβρίαν λέγομεν, ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἵνα διακόψωμεν ἀμέσως τὴν συνεδρίασιν. Δὲν εἶναι λοιπὸν σοβαρὸν τὸ νὰ λέγωμεν ὅτι θὰ συζητήσωμεν τὸ σταφιδικὸν ζήτημα μόνον τὴν πρωΐαν. Πρέπει νὰ συζητήσωμεν αὐτὸ ἀπόψε καὶ νὰ λύσωμεν αὐτὸ κατὰ τὰς θεμελιώδεις αὐτοῦ ἀρχὰς, καὶ ἀκολούθως νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν λεπτομερειῶν αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει νὰ διακόψωμεν τὴν ἀρξαμένην συζήτησιν· διατί; Διότι τοιουτοτρόπως ἀρέσκεται ὁ κ. Πρωθυπουγός· εἶπε «τὴν πρωΐαν», καὶ δὲν ἐννοεῖ νὰ ἀφήσῃ νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου μετὰ μεσημβρίαν, εἶπε τὴν πρωΐαν, διότι τὴν πρωΐαν εἶναι πεπεισμένος ὅτι δύναται νὰ συζητῆται ἐπὶ μῆνας τὸ ζήτημα εἰς μάτην.

§133ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν Ἄρτης νὰ μὴ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν αἴτησιν περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Δὲν ὑπάρχει λόγος, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις νομίζει, ὅτι ἐξυπηρετοῦνται τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοκτημόνων ἀναβαλλομένης τῆς συζητήσεως μέχρι τῆς αὔριον, νὰ μὴ ἀναβληθῇ. Ἂς ἀναβληθῇ· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι, καθ’ ὅσον ἀναβάλλει τὴν ὁριστικὴν λύσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ καθ’ ὅσον δὲν λαμβάνει τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τῶν σκέψεων, αἱ ὁποῖαι ὑπηγόρευσαν τὸ καταψηφισθὲν πρῶτον νομοσχέδιον παρ’ αὐτῆς τῆς ἰδίας καὶ οὐχὶ παρ’ ἡμῶν, — διότι ἡμεῖς ἀριθμητικῶς τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἤμεθα τόσον ὀλίγοι, ὥστε δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ὑπολογισθῶμεν, — καὶ ἐν ὅσῳ δὲν ἀποφασίσῃ νὰ παραιτηθῇ καὶ τοῦ νέου νομοσχεδίου, οὐδὲν θὰ πράξῃ ὑπὲρ τῶν σταφιδοκτημόνων. Καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐπισπεύδει οἱαδήποτε ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην, οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ὅπως ἀντιταχθῶμεν.

§134ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι· θέλομεν νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§135ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ τὸ συζητήσωμεν αὔριον.

§136ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι, Κύριοι, τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν εἶναι λίαν σπουδαῖον, εἴμεθα πάντες σύμφωνοι. Νομίζω ὅτι σύμφωνοι εἴμεθα πάντες, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι καὶ λίαν κατεπεῖγον. Ὁλόκληρος ὁ σταφιδικὸς πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος μετ’ ἀγωνιώδους προσδοκίας ἀφορᾷ εἰς τὴν Βουλὴν, περιμένων νὰ μάθῃ ὁριστικήν τινα λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου. Καὶ ἡ παραγωγὴ καὶ τὸ ἐμπόριον ἐκ τῆς ἀποφάσεως ἡμῶν θὰ ὁδηγηθῶσιν εἰς τὴν περαιτέρω διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν των. Ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν, ἄνευ σπουδαιοτάτων λόγων, νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου. Ὡς μόνον λόγον ἀναβολῆς ἤκουσα ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀπόψε περιμένει, δὲν γνωρίζω τίνας προτάσεις, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Εἶναι, Κύριοι, ἡ ἀντίῤῥησις αὕτη σπουδαία, ἵνα τὴν παραδεχθῶμεν καὶ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν; Τί πρόκειται σήμερον νὰ ψηφίσωμεν; Πρόκειται ἆρα νὰ ἐπιψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ αὔριον, ὅταν θὰ ἔλθωσιν αἱ προτάσεις, θὰ ἦναι λίαν ἀργά; Ἡμεῖς πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἑπομένως εἴμεθα πάντοτε εἰς καιρὸν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ληφθῶσιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ προβῶμεν εἰς πᾶσαν τροποποίησιν αὔριον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς προτάσεις αὐτάς; Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποῤῥίπτει τὴν ἰδέαν τῆς παρακρατήσεως, τότε ἀντικείμενον προτάσεων ὑπάρχει; Οὐχὶ βεβαίως. Ἐν τούτοις ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία θὰ γείνῃ σήμερον, θὰ λύσῃ καὶ πολλὰ τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνεφύησαν, θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα: Θὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς κεφαλαιούχους τὴν διαχείρισιν, ἢ θὰ σχηματίσωμεν ἐπιτροπὴν ἐκ σταφιδοκτημόνων, κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης; Ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ ἡ γνώμη τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ἐκλείπει ἀμέσως ἓν τῶν θεμάτων τῆς συζητήσεως, καὶ οὕτω τὰ ζητήματα περιορίζονται. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, οἱ ὅροι οἱ οὐσιώδεις τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὓς κυρίως ἐνδιαφέρονται τὰ κεφάλαια, ποῖοι εἶναι; Εἶναι ὁ χρόνος τῆς διαρκείας τῆς παρακρατήσεως καὶ τὸ ποσὸν τῶν κερδῶν, τὰ ὁποῖα θὰ προσδιορισθῶσιν ὑπὲρ τῶν κεφαλαίων. Τοὺς ὅρους τούτους δυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν ἀπροσδιορίστους, ὁ δεύτερος μάλιστα καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶναι ὅλως ἀπροσδιόριστος, δυνάμεθα δὲ νὰ προσδιορίσωμεν αὐτοὺς κατὰ τὴν δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν. Δὲν βλέπω λοιπὸν κανένα λόγον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἀναβάλλοντες τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐπιτείνοντες οὕτω τὴν ἀγωνίαν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν.

§137ΡΙΚΑΚΗΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναβολὴν, νομίζω ὅτι ἐλέχθησαν ἱκανὰ, καὶ ἡ Βουλὴ θ’ ἀποφασίσῃ. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτου, λαμβάνω ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι κατὰ τὴν γνώμην μου πρέπει νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὴν οἰκείαν αὐτοῦ θέσιν. Δὲν πρόκειται περὶ ἐμπορικῆς ἐπιχειρήσεως, δὲν πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν καὶ νὰ ἐξετάσωμεν ἂν εὑρίσκωμεν κεφάλαια, ὅπως κανονίσωμεν τὴν πολιτικὴν ἡμῶν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικόν. Πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν τὴν τύχην τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου προϊόντος τοῦ Κράτους. Τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ἀποβλέπει ὄχι μόνον τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ἀποβλέπει ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ἡ σταφὶς εἶναι τὸ σπουδαιότερον προϊόν, εἶναι ἡ κυριωτέρα πρόσοδος, ὁ μεγαλείτερος πλοῦτος τοῦ Κράτους. Δὲν ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο μόνον ὡς Βουλευταὶ ἀνήκοντες εἰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ἐνδιαφέρεται ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅρου ἂν εὕρωμεν κεφάλαια, ἢ ὄχι. Τὰ κεφάλαια εἶναι δευτερεύοντα καὶ μηδαμινὰ ἀπέναντι τοῦ κυρίου σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιζητοῦμεν. Ποῖος εἶναι ὁ σκοπός; Ἐὰν ἀποδειχθῇ, ὅτι τὸ προτεινόμενον μέσον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπηρετεῖ τὴν ἐπιβαλλομένην ἀνάγκην, πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῶμεν, καὶ νὰ σκεφθῶμεν ὕστερον διὰ τίνων μέσων δυνάμεθα νὰ πραγματοποιήσωμεν τὸ μέσον τοῦτο, τὸ ἀπαραίτητον πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῆς σταφίδος...

§138ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον σεῖς τὸ θεωρεῖτε ἀπαραίτητον.

§139ΡΙΚΑΚΗΣ. .. Ἐὰν δὲν εὕρωμεν κεφαλαιούχους, ἀναλαμβάνοντας τὴν δαπάνην τῆς διαχειρίσεως, νὰ σκεφθῶμεν, πῶς δυνάμεθα ἡμεῖς διὰ τῶν ἰδίων μέσων νὰ ἐπαρκέσωμεν; Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ περιμείνωμεν πληροφορίας ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, ἵνα κανονίσωμεν τὴν πολιτικήν μας καὶ ἀποφασίσωμεν, ἂν πρέπῃ νὰ παραδεχθῶμεν τὴν παρακράτησιν ἢ ὄχι. Προηγεῖται τὸ ζήτημα τοῦτο· ἡ παρακράτησις σώζει σήμερον τὸ προϊὸν αὐτὸ ἀπὸ τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον διατρέχει; Δυνάμεθα διὰ τοῦ μέσου τούτου νὰ ὑπηρετήσωμεν μεγάλην ἐθνικὴν ἀνάγκην, τοῦ νὰ σώσωμεν ἀπὸ τὴν καταστροφὴν τὸ κυριώτερον ὅλων τῶν προϊόντων τοῦ Κράτους; Ἐὰν τοῦτο ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, τὰ ἄλλα ζητήματα εἶναι δευτερεύοντα· 500,000, 600,000, 1,000,000 διὰ τὴν διαχείρισιν εἶναι μηδαμινὸν ποσὸν ἀπέναντι τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ. Δὲν ἔχομεν λοιπὸν ἀνάγκην συνεννοήσεων, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τραπεζιτῶν, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην κεφαλαιούχων, διότι τὸ Κράτος ἔχει τὰ μέσα, ἵνα καταβάλῃ τὸ πρὸς διαχείρισιν ποσὸν, ἵνα ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἰδίας αὐτοῦ ἀνάγκας.

§140ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῦ θὰ εὕρῃ τὰ μέσα;

§141ΡΙΚΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως. Τὸ πρὸς διαχείρισιν ποσὸν σταφίδος θὰ ἦναι τοὐλάχιστον 80,000,000· εἰς οἱανδήποτε εὐτελῆ τιμὴν καὶ οἱονδήποτε ποσὸν ἂν καταναλωθῇ ἐξ αὐτοῦ, δύναται νὰ ἀποδώσῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θέλετε καταβάλει· ἡ Κυβέρνησις θὰ κανονίσῃ τότε ἐν ἀνάγκῃ τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεως. Τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου λέγει, ὅτι δύναται νὰ ἀναθέσῃ ταύτην εἰς οἱανδήποτε ἑταιρίαν ἐγκρίνῃ. Δύναται λοιπὸν ἀπὸ δημοσίους ὑπαλλήλους ἢ οἱουσδήποτε ἄλλους νὰ σχηματίσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ διαχειρισθῇ τὴν παρακράτησιν, καὶ νὰ προσδιορίσῃ πόσα θέλει κρατήσει διὰ τὰ ἔξοδα. Περὶ ἐξόδων πρόκειται· δὲν πρόκειται περὶ κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα θὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, περὶ ἐξόδων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσιν ἐλάχιστον ποσὸν ἀπέναντι τοῦ μεγάλου σκοποῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ἐξυπηρετηθῇ, ὡς καὶ περὶ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος θὰ πληρωθῇ ἀπὸ τὴν παραγωγὴν αὐτήν. Λοιπὸν ἢ τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως ἐμελετήθη καὶ ἐπείσθημεν ὅτι πράγματι θὰ ὑπηρετήσῃ τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν, καὶ τότε πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ μέτρου, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην οὐδεμιᾶς ἄλλης σκέψεως, ἢ τὸ μέτρον δὲν εἶναι πραγματοποιήσιμον, δὲν εἶναι ὀρθὸν, καὶ τότε εἶναι περιττὸν νὰ δαπανῶμεν εἰς μάτην τὸν χρόνον.

§142Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα (ἀναγινώσκει): «Συγχαίρομεν καὶ εὐχαριστοῦμεν ἐπὶ συστάσει πρὸς παροχὴν δανείων καλλιεργείας. Ἀληθῶς τούτου ἔχει ἀνάγκην σήμερον ἡ Ἠλεία, ἄλλως πάντα τὰ κτήματα θὰ μείνωσιν ἀκαλλιέργητα. Παρακαλοῦμεν ἐπιμείνατε εἰς εὐγενῆ ἀγῶνα». (Ἔπονται ἄπειροι ὑπογραφαί). Ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου, κύριε Πρόεδρε, λαμβάνων ἀφορμὴν καὶ ἐκ τῶν ἀγορεύσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ σεβαστοῦ φίλου μου κ. Ρικάκη, παρατηρῶ, ὅτι καὶ ὑμεῖς, κ. Πρόεδρε, ὁ ὁποῖος ὡς ἐκ τῆς θέσεως, ἣν κατέχετε, δύνασθε νὰ ἀντιλαμβάνησθε τῶν διαθέσεων τῆς Βουλῆς, καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ τί ἀντελήφθη κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ πρώτου νομοσχεδίου; Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, πάντες ἀντελήφθησαν, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ, πλὴν εὐαρίθμων ἐξαιρέσεων, ἤτοι πλὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰγιαλείας καὶ σεβαστοῦ συναδέλφου κ. Μεσσηνέζη, τοῦ κ. Φωτήλα, τοῦ κ. Ρικάκη, τῶν βουλευτῶν Ἠλείας καί τινων ἄλλων, 15 τὸ πολὺ τὸν ἀριθμὸν, πάντες οἱ λοιποὶ, σχεδὸν μηδὲ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐξαιρουμένου, εἶναι κατὰ τῆς παρακρατήσεως.

§143ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἂς ἀποῤῥιφθῇ λοιπόν!

§144ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κατὰ συνέπειαν δὲν γνωρίζω διατὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ζητεῖ σήμερον τὴν ἀναβολήν. Θέλει νὰ ἐπιβεβαιώσῃ τὸ γραφὲν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τὴν «Παλιγγενεσίαν» πρὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὅτι διὰ τῆς μεθόδου τῆς σταφίδος θέλει νὰ ἔχῃ τὴν ἀπαρτίαν; Νομίζω ὅτι, ἵνα παύσωσιν αἱ διαδόσεις αὗται, ἵνα παύσῃ ἡ ἀμφιβολία, ὑπὸ τὴν ὁποίαν διατελεῖ ὅλον τὸ Κράτος, πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, καὶ νὰ ληφθῇ μία ἀπόφασις.

§145Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ παρακάνετε ὅμως! Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν σταφίδα.

§146ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Πρὸ μικροῦ σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ρικάκης, ὅτι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ἀφορᾷ τὸ Κράτος ὁλόκληρον. Δὲν πρόκειται οὐδὲ περὶ μεταθέσεως δημοδιδασκάλου τινὸς, οὐδὲ περὶ ἄλλου τοιούτου ζητήματος. Ὅπως λοιπὸν καὶ ἐγὼ ἀντελήφθην καὶ ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, καὶ πάντες οἱ Βουλευταὶ, δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ἐπιψηφισθῇ. Τινὲς εἶναι κατὰ τῆς παρακρατήσεως, ὅπως πάντες οἱ ἀξιότιμοι ἐξ Ἑπταννήσου συνάδελφοι, ἄλλοι εἶναι κατὰ τοῦ σταφιδικοῦ ταμείου, εἴτε διὰ τὸν ἕνα εἴτε διὰ τὸν ἄλλον λόγον. Ἐν περιπτώσει λοιπὸν, κατὰ τὴν ὁποίαν κατόπιν μικρᾶς ἢ μακρᾶς συζητήσεως τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ λάβῃ χώραν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ 1ου ἄρθρου τοῦ πρώτου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ὑπεστήριξε. Σᾶς προκαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὁμολογήσητε, ἂν εἷς μόνον ἠγέρθη ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου ἐκείνου τοῦ πρώτου νομοσχεδίου. Συνεπῶς, κύριε Πρόεδρε, δὲν πρέπει νὰ μένωμεν ἐν τῇ ἀμφιβολίᾳ ταύτῃ· πρέπει νὰ δοθῇ ἓν πέρας εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, καὶ κατόπιν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἔχουσι τὸ δικαίωμα ὅλοι ἀνεξαιρέτως οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ νὰ ὑποθέσωσιν, ὅτι τοὺς ἐμπαίζομεν, ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶσιν, ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαναστατήσωσι, διότι, ὅταν οἱ ἄνθρωποι πεινοῦν, — καὶ τοῦτο τὸ εἶπε πρό τινων ἡμερῶν εἷς συνάδελφός μου, ἀγορεύων ἀπὸ τοῦ βήματος, — δύνανται νὰ φθάσουν καὶ εἰς ἐπανάστασιν. Εἶναι ἡ μόνη περίστασις, καθ’ ἣν δύναται νὰ ἐπαναστατήσῃ λαὸς, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην ἀρχηγοῦ, διότι ἡ πεῖνα, ὡς γνωρίζετε ἐκ τῆς ἱστορίας, εἶναι τὸ φρικτότερον τῶν δεινῶν. Ἑπομένως παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλῶ τὴν Βουλήν, παρακαλῶ πάντας τοὺς Βουλευτὰς ἀνεξαιρέτως, νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν τέλος, ἢ νὰ τὸ ἀποῤῥίψωμεν ἢ νὰ τὸ ἐπιψηφίσωμεν.

§147ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐὰν ὁ συνάδελφός μου κ. Κρεστενίτης νομίζῃ, ὅτι ὑπάρχει μεμορφωμένη πεποίθησις ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ὅτι αὕτη εἶναι κατὰ τῆς παρακρατήσεως, τότε δὲν εἶναι ἀνάγκη μεγάλης συζητήσεως, καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Ἐὰν ὅμως, προκειμένου περὶ τοσοῦτον σπουδαίου ζητήματος, πρέπῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, τότε δὲν ἐννοῶ, διατὶ νὰ μὴ συμφωνήσωμεν μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐπιψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου (διάλογοι).

§148Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξήλθομεν, κύριε Πρόεδρε, τῶν ὁρίων τοῦ θέματος, καὶ προέβημεν ὄχι μόνον εἰς τὴν κατ’ οὐσίαν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ καὶ εἰς ψηφοφορίαν. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις, ἣν ἔχομεν ἐνώπιόν μας, ἀφορᾷ εἰς τὸν κανονισμὸν τοῦ τρόπου τῆς συζητήσεως ἢ εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως· τοιοῦτόν τι προέτεινε, νομίζω, ὁ βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς κ. Ζυγομαλᾶς. Ἐνῷ δὲ τοιαύτην ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν πρότασιν, ἐφθάσαμεν εἰς συζήτησιν περὶ παρακρατήσεως σταφίδος, περὶ παρακρατήσεως Βουλευτῶν καὶ ἄλλων τοιούτων θεμάτων. Ἐν τούτοις ἤκουσα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἀναμένει πληροφορίας ἐκ Πατρῶν καὶ ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἵνα κανονίσῃ τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νομοσχεδίου, λέγοντος «ἂς προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ ἂς προβαίνωμεν παραλλήλως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ». Νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παίζει, φρονῶν ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐργαζώμεθα ἐπὶ τοιούτου ζητήματος τὰς πρωϊνὰς ὥρας. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, νομίζω προσέτι, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ἀντίκειται εἰς τὸν Κανονισμόν, διότι ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι ἡ Βουλὴ προβαίνει εἰς τὰς ἐργασίας αὐτῆς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ποῖον ἔχομεν πρῶτον ζήτημα; τὸ πρῶτον θέμα εἶναι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα· πῶς λοιπὸν ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς, ἄνευ τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ μεταβάλλωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ προβαίνωμεν ὁτὲ μὲν εἰς τὸ ἓν θέμα, ὁτὲ δὲ εἰς τὸ ἕτερον; Νομίζω ὅτι τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τὸν Κανονισμὸν, κύριε Πρόεδρε.

§149Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον θεωρῶ ὡς τὸ μᾶλλον ἐπεῖγον ἐξ ὅσων ἀνεγράφησαν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρὸς συζήτησιν, διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ταχθῇ ἡ συζήτησις καὶ ψηφοφορία ἐπ’ αὐτοῦ πρὸ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους.

§150ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐννοῶ, διατὶ ὁ κ. συνάδελφος προέτεινε τὴν τοιαύτην πρότασιν, ἀφοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐβεβαίωσεν, ὅτι δὲν ἐννοεῖ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρὶν ἢ λυθῇ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, οὐδὲ πρόκειται περὶ τοιαύτης τινὸς θέσεως ζητημάτων, ἐὰν θὰ προταχθῇ τῆς λύσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος ὁ προϋπολογισμός. Τὸ σταφιδικὸν ζήτημα θὰ συζητηθῇ καὶ θὰ λυθῇ, ἐὰν ὄχι ἀπόψε, ἀλλὰ βεβαίως αὔριον· λοιπὸν δὲν ἐννοῶ διατί ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος προέβαλε τὴν τοιαύτην πρότασιν. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρόκειται ἐνώπιον ἡμῶν σήμερον, εἶναι τὸ ἑξῆς· Θὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ βουλευτὴς Μαντινείας κ. Τριανταφυλλάκος τὴν ἀγόρευσίν του, ἢ θὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀναβάλλοντες τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος διὰ τὴν πρωΐαν τῆς αὔριον; Ἐγὼ φρονῶ, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἦτο προτιμότερον καὶ διὰ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῶμεν ἀμέσως ἀπόψε εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἀλλ’ οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ὅπως μὴ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων, ἀναβάλωμεν δὲ τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος δι’ αὔριον. Ἀληθῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρέστησε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Βουλευτὴς Γόρτυνος, εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ Κανονισμῷ, ἀλλ’ ἡ διαῤῥύθμισις τῆς τοιαύτης πορείας τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐγένετο ἄνευ ἀντιῤῥήσεως ἡμῶν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν δύναταί τις νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν διάταξιν ἐκείνην τοῦ Κανονισμοῦ. Ἀπὸ προχθὲς οὕτω πως διεῤῥυθμίσθησαν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ὅτι τὴν πρωΐαν θὰ συζητῆται τὸ σταφιδικὸν ζήτημα καὶ μετὰ μεσημβρίαν θὰ προβαίνωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν συναφῶν νομοσχεδίων. Τὸ ζήτημα λοιπὸν εἶναι τοῦτο· ἀπόψε θὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἢ ἀναβάλλοντες αὐτὴν δι’ αὔριον θὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένων νομοσχεδίων;

§151ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου αὐτὸ ἀκριβῶς λέγει, ὅτι θὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος πρὸ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, δηλ. θὰ ἐξακολουθήσωμεν συζητοῦντες ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου καὶ θ’ ἀποφασίσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Στεφανοπούλου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς ἠκούσατε, ἐπρότεινεν, ὅπως τὴν πρωΐαν γίνηται ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, μετὰ μεσημβρίαν δὲ ἡ τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ συμβαδίζωσι δὲ παραλλήλως τὰ δύο ταῦτα θέματα· ἐβεβαίωσε δὲ τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς πρὶν ἢ λυθῇ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα.

§153ΦΩΤΗΛΑΣ. Περὶ τούτου ὑποβάλλομεν ὁ κ. Σπηλιάδης καὶ ἐγὼ πρότασιν.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Φωτήλας καὶ Σπηλιάδης προτείνουσιν, ἵνα ἡ Βουλὴ συζητῇ τὴν μὲν πρωΐαν τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, τὴν δὲ μεταμεσημβρίαν τὸν προϋπολογισμόν, νὰ μὴ λήξῃ δὲ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸ τῆς λύσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος (διάλογοι).

§155ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ γείνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδέχηται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου ἀπόψε.

§156ΡΑΛΛΗΣ. Οἱαδήποτε πρότασις ἤθελε ψηφισθῆ, δὲν θέλει ἐξαγάγει τὴν Βουλὴν ἐκ τῆς δυσχερείας, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Νομίζω ὅτι περὶ τοιούτων ζητημάτων, ἀντὶ νὰ προβαίνωμεν εἰς διατυπώσεις προτάσεων, αἱ ὁποῖαι οὐδένα λόγον ἔχουσι καὶ κατ’ οὐδὲν δεσμεύουσι τὴν Βουλήν, φρονιμώτερον εἶναι νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν περίστασιν καὶ τὴν ὥραν, καθ’ ἣν συζητοῦμεν· εἶναι ἡ ὀγδόη ὥρα, θὰ συζητηθῇ ἐπὶ μίαν ὥραν τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, ἢ θὰ συζητηθῶσιν ἐπὶ μίαν ὥραν διάφορα ἄλλα νομοσχέδια· ποῖον εἶναι τὸ κέρδος τὸ ἀληθές; Ἄλλως τί λέγει ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων ὑπέβαλε; Δίδει τὸν λόγον τῆς τιμῆς της ἡ Βουλή, ὅτι δὲν θὰ τελειώσῃ τὰς ἐργασίας της, πρὶν ἢ τελειώσῃ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ κατὰ πᾶσαν στιγμὴν δύναται νὰ μεταβάλλῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐκεῖνος δὲ, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ τὴν δεσμεύσῃ, βεβαίως ἀντιτίθεται εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὴν ἐλευθερίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Βουλή. Ἤθελον μάλιστα παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μελετήσῃ τὴν πρότασιν αὐτὴν, καὶ ἐν τῷ δικαιώματι, τὸ ὁποῖον ἔχει, ν’ ἀποφανθῇ, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος. Τὸ ζήτημα τίθεται ἁπλούστατα: Θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ μίαν ὥραν ἀκόμη, καθ’ ἣν θὰ συνεδριάσῃ ἡ Βουλή, τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, ἢ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει; Εἶναι τόσον εὐτελὲς τὸ ζήτημα, ὥστε βεβαίως δὲν ἀξίζει τὸν κόπον περισσότερας συζητήσεως.

§157ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν ἀξίζει τὸν κόπον, κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ἀλλὰ καθ’ ἡμᾶς ἀξίζει τὸν κόπον, καὶ ἡμεῖς ἐπιμένομεν εἰς τὴν γνώμην μας.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ λοιπὸν ἐπιμένετε νὰ συζητηθῇ ἀπόψε τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§159ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπειδὴ εἴμεθα ἐναντίοι τῆς ἀναβολῆς τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐναντίοι τῆς ἀναβολῆς τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος διὰ τὴν πρωΐαν τῆς αὔριον;—διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§161ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μάλιστα.

§162ΦΩΤΗΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἀπωτέρα εἶναι ἡ πρότασις ἡ ἰδική μου, καὶ δὲν εἶναι διόλου ἀπαράδεκτος.

§163ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἡ πρότασις τῶν κυρίων Φωτήλα καὶ Σπηλιάδου εἶναι ἐμπαιγμὸς, ἵνα μὴ εἴπω τι περισσότερον, διότι γνωρίζουσιν οἱ Κύριοι, ὅτι ἀπαρτία γίνεται πρὸ τῆς 11ης, καὶ εἰς τὰ 12 φεύγομεν.

§164ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι ὑπάρχει μεμορφωμένη πεποίθησις, ἂς παραδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μεσσηνέζη καὶ ἂς προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν· ἐὰν ὅμως ἐννοῆτε νὰ μηκύνωμεν τὴν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ διὰ λόγους πολιτικοὺς, τότε εἶναι ἄλλο τὸ ζήτημα, καὶ εἶναι ἐμπαιγμὸς ἑκατέρωθεν.

§165ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐὰν πρόκηται περὶ τοῦ ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἀπόψε ἡ συζήτησις ἢ ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσῃ αὔριον, ὅπως λυθῇ τὸ πολυθρήνητον ζήτημα αὔριον, νομίζω, ὅτι οὔτε οἱ συνάδελφοι οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν θὰ ἐπιμείνωσιν, ἐὰν πεισθῶσιν, ὅτι αὔριον θὰ λάβῃ πέρας ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, ἐὰν ψηφισθῇ, δὲν ὑπόσχεται, ὅτι εἶναι ἐφαρμόσιμον, διότι καθιεροῖ κανόνας, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσιν· ἐν ἄλλαις λέξεσι λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἄχρηστον, αὔριον δὲ τὴν πρωΐαν θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς εἴπῃ, ὁποίας μεταβολὰς δυνάμεθα νὰ κάμωμεν, ὥστε διὰ τῶν μεταβολῶν αὐτῶν νὰ καταστῇ ἐφαρμόσιμον. Τοῦτο εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τοῦτο δὲ δεικνύει, ὅτι δύναται αὔριον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις· ἀλλὰ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καλαβρύτων, ἵνα τὴν μὲν πρωΐαν συζητῆται τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, τὸ δὲ ἀπόγευμα ὁ προϋπολογισμὸς, εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐν μέρει καὶ ἐν μέρει διάφορος. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε: «δὲν ἐννοῶ νὰ τελειώσῃ ἡ ψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου»· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τῆς ψηφίσεως, πρόκειται περὶ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ εἶναι πολὺ διάφορον τὸ ἓν τοῦ ἄλλου. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλου, ὅτι ἐννοεῖ νὰ ψηφισθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον πρὸ τῆς λήξεως τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, τότε θὰ ἦτο εὐνόητον, καὶ θ’ ἀπέβαινε περιττὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐκ Καλαβρύτων συναδέλφου. Τὸ πρωΐ, ὡς ὀρθῶς παρετήρησαν πολλοὶ συνάδελφοι, ἡ Βουλὴ συνέρχεται τὴν 11ην, ἀλλὰ προσέτι τὸ πρωΐ πρέπει νὰ γίνωνται καὶ αἱ ἐπερωτήσεις, αἵτινες καταναλίσκουσι συνήθως δύο ὥρας. Οὕτω συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ γίνηται. Ἀλλ’ ἀπαντῶσιν ἡμῖν, ὅτι δύναται νὰ συζητηθῇ τοῦτο, ἂν δὲν γίνωνται ἐπερωτήσεις. Περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω τὰ γνωστὰ περὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐξελέγξεως, ὅτι εἶναι πολὺ ἀνώτερον παντὸς ἄλλου καὶ δὲν δύναται νὰ περιορισθῇ. Ἀφοῦ δὲ θὰ γίνωνται ἐπερωτήσεις διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, δὲν θ’ ἀπομένῃ οὔτε ἑνὸς τετάρτου τῆς ὥρας χρόνος. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι οἱ συνάδελφοι δύνανται νὰ δεχθῶσι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐξέλθῃ ἐπὶ τέλους αὐτοῦ τοῦ σολοίκου ἀντικειμένου, τοῦ ἥκιστα σπουδαίου, τοῦ καταβιβάζοντος τὴν σοβαρότητα τῆς Βουλῆς, ὡς σώματος ὄχι πλέον πολιτικοῦ, ἀλλ’ ὡς σώματος ἀνδρῶν σκεπτομένων. Πρέπει νὰ ἐξέλθῃ αὐτοῦ, ἵνα γνωσθῇ, ὅτι ὅλαι αἱ θεωρίαι ἐκείνων, ὅσοι ὁμιλοῦσι περὶ τῆς παρακρατήσεως, εἶναι ἐμπαιγμὸς τῶν διαφερομένων, ὅσοι ἀπεκδέχονται παρ’ ἡμῶν ἀπόφασιν σοβαράν. Ἐὰν δεχθῶσιν οἱ Κύριοι νὰ ἀποσύρωσι τὴν πρότασίν των, καὶ κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ Πρωθυπουργοῦ αὔριον νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ συζήτησις καὶ τελειώσῃ ἐντὸς τῆς αὔριον, τότε τὸ ἐννοοῦμεν· ἐὰν ὅμως δὲν ἐννοῶσιν αὔριον νὰ ἀρχίσῃ καὶ τελειώσῃ, ἀλλὰ νὰ ἐξακολουθῇ ἑκάστην πρωΐαν, ὁπότε δὲν θὰ μένῃ καιρὸς πρὸς συζήτησιν, τότε ἡ πρότασις αὕτη σημαίνει, μεθερμηνευομένη, ὅτι ἐννοοῦσι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα νὰ μένῃ ἐν ἀτελειώτῳ συζητήσει· ἀλλὰ τότε προτείνω νὰ μεταλλάξῃ τίτλον, καὶ ἀντὶ «περὶ παρακρατήσεως τοῦ πλεονάσματος τοῦ ποσοῦ τῆς σταφίδος κλπ.» νὰ τεθῇ «περὶ παρακρατήσεως τοῦ ἐλλείποντος ποσοῦ τῶν Βουλευτῶν πρὸς ἀπαρτίαν κλπ.»

§166ΦΩΤΗΛΑΣ. Πρέπει νὰ ἤμεθα εἰλικρινεῖς μὲ τὴν Βουλήν, καὶ τότε νὰ λαμβάνωμεν μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λαμβάνωσιν οἱ ἄνδρες οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὸν τόπον. Ποία εἶναι ἡ ἀξίωσις ὅλων; Νὰ μὴ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸ τῆς λύσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Νομίζει ἡ Βουλή, ὅτι ἐξηντλήθη ἡ συζήτησις; ὅτι ἐσχηματίσθη πεποίθησις, ὡς λέγει ὁ κ. Κρεστενίτης; ἃς προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν. Ἀλλ’ οὐδεὶς ἂς μὴ ὑποθέτῃ, ὅτι δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τὴν δυστυχίαν τῆς πατρίδος μας διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν δυστυχίαν τοῦ τόπου του διὰ νὰ ἐπιψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμός, καὶ δὲν πρέπει κἀνεὶς ἐκ τῶν συναδέλφων νὰ ἐπιῤῥίπτῃ τὴν μομφήν, ὅτι θέλομεν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου διὰ νὰ ἐπιψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμός.

§167ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὑπάρχουσιν οἱ πολιτικίζοντες ἐν πάσῃ ὥρᾳ καὶ ἐν πάσῃ στιγμῇ, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ οἱ μὴ πολιτικίζοντες, ὅταν πρόκηται περὶ γενικοῦ ζητήματος, καὶ μεταξὺ αὐτῶν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ κατατάξω ἐμαυτόν. Μετὰ τὴν συζήτησιν τὴν γενομένην ἐπὶ τόσας ἡμέρας, θεωρῶ ὅτι εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, καὶ μετὰ τοῦτο νὰ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ζητῶ λοιπὸν κατὰ πρῶτον νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασίς μου, ὅπως ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος ἐξακολουθήσῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη πρότασις πρὸ τῆς ἰδικῆς σας.

§169ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἶναι ἀπωτέρα ἡ ἰδική μου πρότασις, διότι εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συζητήσεως.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία;

§171ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Βεβαίως.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ αἴτησις αὕτη ἀπὸ δέκα; (Ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς δέκα Βουλευταί).

§173ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκ τῆς γενησομένης ψηφοφορίας ἀναμφισβητήτως θ’ ἀπολεσθῇ πλειότερος χρόνος, παρὰ ἐὰν προεβαίνομεν εἰς τὴν ἄμεσον συζήτησιν· ἀλλ’ ἀφοῦ οἱ Κύριοι νομίζουσιν, ὅτι ἐπισπευδομένης τῆς συζητήσεως ἀπόψε, θὰ φθάσωμεν εἰς ταχύτερον ἀποτέλεσμα, νομίζω ὅτι εἶναι σύμφωνοι μὲ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως πρὸς αὐτὸ, διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει τὴν παρέλκυσιν τῆς συζητήσεως· ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις προέβαλε τὴν ἀναβολὴν μέχρι τῆς αὔριον, τοῦτο ἔπραξε, διότι φρονεῖ, ὅτι ἀπόψε θὰ ἔχῃ πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι θὰ δύνανται νὰ τὴν ἀσφαλίσουν περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλ’ ἡ ἀναβολὴ σημαίνει, ὅτι ἡ συζήτησις δὲν θὰ λήξῃ ἀπόψε, θὰ κερδίσωμεν δ’ ἐκ τῆς συνεδριάσεως τῆς αὔριον τὸν χρόνον, τὸν ὁποῖον σήμερον χρειαζόμεθα πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως. Ἐγὼ εἶπον ἀπ’ ἀρχῆς, ὅτι συμφέρον ἔχει καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ χώρα, ὅπως ἐξέλθωμεν ταχύτερον τοῦ ζητήματος τούτου.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλή, Κύριοι, πρὸ ἡμερῶν ἀπεφάσισεν, ὅπως τὴν μὲν πρωΐαν γίνηται ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, μετὰ μεσημβρίαν δὲ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. Μεσσηνέζης προτείνει, ὅπως ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος καὶ ἀπόψε, καὶ μὴ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον τὴν πρωΐαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μεσσηνέζη λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Ἀχ. Χοϊδᾶ καὶ Ἀντ. Καρατζᾶ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 129. Ἐκ τούτων 44 ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς προτάσεως, καὶ 85 κατὰ τῆς προτάσεως. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη, καὶ ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου ἀναβάλλεται δι’ αὔριον π.μ. Ἐξακολουθεῖ ἡ ἡμερησία διάταξις. Ὁ προϋπολογισμὸς ἀναβάλλεται δι’ αὔριον μ. μ.

§176Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καταθέτω τὰ ζητηθέντα παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν τελωνειακὸν σταθμὸν Μενιδίου καὶ Κοπραίνης. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς τρίτην συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀντιβασιλείας ἢ διαχειρίσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐν ἀποδημίᾳ τοῦ Βασιλέως ἐκτὸς τοῦ Κράτους κατὰ τὸ ἔτος 1894).

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δραχ. 152,611. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§178ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ κατατεθῇ ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ κυρίου Κατακουζηνοῦ.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς ἀποζημιώσεως γραμματοδιδασκάλων.

§180ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἤθελον συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν καὶ περὶ πολλῶν ἄλλων ἀπαιτήσεων, αἵτινες ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς ὑπηρεσίας περιῆλθον εἰς παραγραφήν· πλεῖστοι δημοδιδάσκαλοι καὶ πολλοὶ ἰδιοκτῆται οἰκιῶν, αἵτινες ἐχρησίμευσαν ὡς διδακτήρια, εἶχον ὑποβάλει ἐγκαίρως καταστάσεις καὶ ἐκθέσεις, ἀλλ’ ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς ὑπηρεσίας, αἱ ἀπαιτήσεις των παρεγράφησαν. Ἀφοῦ δ’ ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς ὑπηρεσίας οὗτοι ἔπαθον, δίκαιον εἶναι νὰ ἐπανορθωθῇ τὸ ἀδίκημα.

§181Μ. ΛΑΜΠΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότσαιν τοῦ κ. Εὐταξία, καθόσον πολλοὶ τῶν τοιούτων ἀπαιτητῶν εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ πίνακι τῶν παρελθουσῶν χρήσεων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν εἰς τρίτην συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δραχ. 10,000).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προξενικῆς ὑπηρεσίας παρὰ τῇ ἐν Λονδίνῳ Πρεσβείᾳ.

§183ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ προκαλέσῃ συζήτησιν μακρὰν, καὶ παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ.

§184ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δὲν ἔχει τι τὸ κατεπεῖγον, καὶ παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§185ΣΤΕΦΑΝΟΥ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλὰ καὶ δὲν ἐννοῶ ν’ ἀναβληθῇ ἐπ’ ἄπειρον.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπὸν καὶ θέλει παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως καὶ συστάσεως τελωνειακῶν θέσεων.

§187ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ καὶ αὐτό.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου ΑΥΟΗʹ περὶ συστάσεως σώματος ἀξιωματικῶν βοηθῶν τοῦ μηχανικοῦ.

§189ΜΑΝΕΣΗΣ. Πόσοι εἶναι οἱ φοιτήσαντες, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς τροπολογίας θὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸ σῶμα τοῦ μηχανικοῦ;

§190ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δύο.

§191ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο εἶναι ἐκεῖνοι, περὶ τῶν ὁποίων φέρετε τροποποίησιν, ἀλλὰ πόσοι εἶναι οἱ ἐν συνόλῳ φοιτήσαντες;

§192ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἶναι πολλοί. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ φέρω μικρὰν μεταῤῥύθμισιν.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§194ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ φέρω τροπολογίαν τινά. Ἀληθῶς, ὡς συνετάχθη τὸ ἄρθρον, δύναται νὰ δώσῃ χώραν εἰς παρεξηγήσεις καὶ νὰ ὑπεισέλθουν καὶ ἄλλα ἄτομα Περὶ τῶν δύο πρόκειται, οἵτινες διετέλουν εἰς τὴν πρώτην τάξιν καὶ ἔδωκαν ἐξετάσεις ἀπολυτηρίους τὴν 1ην Ὀκτωβρίου, ἀλλ’ ἐπειδὴ κατὰ τὸ διάστημα τοῦ σχολικοῦ ἔτους δὲν διήκουσάν τινα τῶν μαθημάτων, ὄχι ἐξ ἰδίας ὑπαιτιότητος, ἀλλὰ διότι δὲν παρεδόθησαν ταῦτα, ἡ ἐπιτροπὴ ἐγνωμάτευσεν ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς τῶν ἀπολυτηρίων ἐξετάσεων, ἵνα διακούσωσι καὶ τὰ μαθήματα ταῦτα. Συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις ἀνέβαλε τὰς ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις αὐτῶν τῶν δύο διὰ τὴν 1ην Ἀπριλίου.

§195ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσοι εἶναι αὐτοί;

§196ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἷς ἢ δύο. Ὅπως δὲ τώρα μεταῤῥυθμίζεται τὸ ἄρθρον, αἴρεται πᾶσα ἀμφιβολία.

§197ΚΡΙΤΣΑΣ. Ταύτῃ τῇ στιγμῇ ἐλθών, δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω εἰς ποῖον ἀκριβῶς σημεῖον εἶναι τὸ ζήτημα. Ὅπωςδήποτε ὅμως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὸν κατὰ τὴν 1ην Ἀπριλίου ἀποφοιτῶντα λοχίαν τοῦ μηχανικοῦ Παπανικολάου, διότι ἄδικον εἶναι νὰ μείνῃ αὐτὸς ἔξω τοῦ ληφθέντος διὰ τοὺς δύο ἄλλους μέτρου.

§198ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁ τρίτος αὐτὸς δὲν διήκουσε τὰ μαθήματα ὁλόκληρα· αὐτὸς προὐβιβάσθη τὴν πρώτην Ὀκτωβρίου, ἑπομένως πρέπει νὰ διανύσῃ ὁλόκληρον σχολικὸν ἔτος.

§199ΚΡΙΤΣΑΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι, ἐκτὸς τῶν δύο, περὶ ὧν ἐκάμετε λόγον, ὑπάρχει καί τις ἄλλος, ὁ ὁποῖος φοιτᾷ νῦν εἰς τὴν τετάρτην τάξιν τοῦ σχολείου καὶ ὁ ὁποῖος περατοῖ τὰς σπουδὰς του κατὰ τὸν προσεχῆ Ἀπρίλιον, διότι τῇ 1ῃ Ἀπριλίου λήγει τὸ σχολικὸν ἔτος τοῦ σχολείου τούτου. Δὲν εἶναι ἄδικον ν’ ἀποκλεισθῇ αὐτὸς τοῦ εὐεργετήματος, τοῦ ὁποίου πολὺ δικαίως ἀπολαύουσιν οἱ ἄλλοι δύο; Φρονῶ, ὅτι εἶναι ἄδικον, καὶ διὰ τοῦτο θερμῶς παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὸν μνησθέντα λοχίαν Παπανικολάου, ὅστις, ἐξαιρέσει μόνον ἑνὸς μηνὸς, τὰς αὐτὰς καὶ οἱ ἄλλοι μελέτας ἔκαμε καὶ τοὺς αὐτοὺς κόπους κατέβαλε.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν τὸ ἀποδέχεται.

§201ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἀποδέχομαι τὴν προτεινομένην τροποποίησιν, διότι ἀπὸ τῆς 1ης Ἀπριλίου μέχρι τῆς 1ης Ὀκτωβρίου εἶναι πέντε ὁλόκληροι μῆνες, ἑπομένως ἐὰν αὐτὸς ἀπεφοίτα ἀληθῶς τὴν 1ην Ἀπριλίου, δὲν θὰ ὑπῆρχε δυσκολία· ἀλλ’ αὐτὸς πρόκειται νὰ καταταχθῇ τὴν 1ην Ὀκτωβρίου, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν περιλάβωμεν.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον, ὅπως ἐτροποποιήθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἤτοι νὰ προστεθῶσιν ἐν τῇ προσωρινῇ διατάξει, μετὰ τὰς λέξεις «ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις», αἱ λέξεις «τὴν 1 Ἀπριλίου 1894», παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 102 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας.

§203ΡΑΛΛΗΣ. Ποία εἶναι ἡ δαπάνη, παρακαλῶ;

§204ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). 276 χιλιάδες. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ναυτικῆς στρατολογίας ΑΥϞΘʹ νόμου. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ἀφοῦ ἐν ἄρθρῳ 1, προτάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ, ὁ ἀριθμὸς 146 ἀντικατεστάθη διὰ τοῦ ἀριθμοῦ 150, μετὰ δὲ τὰς λέξεις «τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ» προσετέθησαν αἱ λέξεις «ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῶν μεταγενεστέρων νόμων περὶ στρατολογίας».)

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν φορολογικῶν νόμων ͵ΒΠʹ καὶ ͵ΒΡΙʹ τοῦ 1892.

§207ΡΑΛΛΗΣ. Παρεκλήθη χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ δηλώσῃ, ἐὰν δέχηται τὸ αὐτὸ σύστημα τῆς φορολογίας καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας Καρυστίας καὶ Σκοπέλου.

§208Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δέχομαι τοῦτο· θὰ προστεθῇ δὲ εἰς τὸ ἄρθρον 3. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, ὡς ἔχουσι, τὰ ἄρθρα αὐτοῦ 1 καὶ 2).

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ἐνταῦθα παρεδέχθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ προστεθῶσι καὶ αἱ ἐπαρχίαι Καρυστίας καὶ Σκοπέλου. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 μετὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς καὶ μεταφερομένων ἐξ ἄλλων μερῶν τοῦ Κράτους σίτου, κουκουλίων, ἀκατεργάστων δερμάτων καὶ βάμβακος, λόγῳ μεταποιήσεως ἢ κατεργασίας.

§211ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπειδὴ εἶναί τινες δῆμοι, ἰδίως ὁ τοῦ Πειραιῶς καὶ ὁ τῆς Κερκύρας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κανονίσει τὰ εἰσοδήματα ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν φόρων, καὶ ἡ ἀπότομος ἀποκοπὴ αὐτῶν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ κλονισμὸν εἰς τὰ οἰκονομικὰ τούτων, ἐθεωρήθη ὅτι ἠδύνατο νὰ γείνῃ μία ἐξαίρεσις· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἰδίως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἦτο νὰ μὴ εἰσχωρήσῃ τοιαύτη ἐξαίρεσις, ἐθεωρήθη ὀρθὸν νὰ δοθῇ προθεσμία μόνον εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, καὶ διὰ τοῦτο ἐτροποποιήθη τὸ ἄρθρον συμφώνως τῇ ἐννοίᾳ ταύτῃ (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν). Ἐπειδὴ δὲ εἶναι πιθανὸν ταχύτερον νὰ κανονίσωσι τὰ οἰκονομικὰ αὐτῶν οἱ δῆμοι, οὕτως ὥστε τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια νὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ζητήσωσι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ταχύτερον, διὰ τοῦτο προσετέθη ἐν τῷ ἄρθρῳ τὸ δεύτερον μέρος.

§212ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ὑποβληθῆ εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν περίστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀποβλέπουσιν αἱ τροποποιήσεις, τίθενται ἐκτὸς συναγωνισμοῦ. Ἡ πρόνοια ἐδικαιολογήθη, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν συμβιβάζεται μὲ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον ἠθέλησε ν’ ἀφήσῃ εἰς τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα τὴν ἐλευθερίαν τῆς εἰσαγωγῆς τῆς πρώτης ὕλης διὰ τὴν παραγωγὴν, ἀλλὰ τὴν ἐλευθερίαν ταύτην τὴν περιστέλλει ὁπωσδήποτε ἡ τροποποίησις, καθιστᾷ δὲ περιπλέον ἀδύνατον τὸν συναγωνισμόν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἐὰν ἐπιμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου.

§213ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς ἀναβολῆς. Κυρίως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπιμένει εἰς τὴν ἀνισότητα τοῦ συναγωνισμοῦ, ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἀνισότης αὕτη ὑπάρχει καὶ ἤδη, διότι οἱ δημοτικοὶ δασμοὶ κανονίζονται ἐπὶ τῇ βάσει γνωμοδοτήσεως τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων. Τὰ πλεῖστα δὲ Συμβούλια ἔχουσιν ἀπαλλάξει τῆς φορολογίας τὰ εἴδη, περὶ ὧν πρόκειται. Ἐν τούτοις ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις, ἵνα διὰ νόμου καθορισθῇ, ὥστε αἱ πρῶται αὗται ὗλαι ν’ ἀπαλλαγῶσι τῆς φορολογίας, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον, κατὰ τὴν γνώμην ἐμοῦ, ἡ φορολογία αὕτη δὲν στηρίζεται εἰς τὸν δημοτικὸν νόμον. Ἀλλ’ εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς ἀναποδράστου ἀνάγκης νὰ μεριμνήσωμεν ὑπὲρ τῆς συντηρήσεως τῶν δήμων, τοὐλάχιστον ἐπί τινα χρόνον, διότι ὁ δῆμος Πειραιῶς π. χ. ὑφίσταται μεγίστην ζημίαν, κινδυνεύει ἡ ὕπαρξίς του· τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὸν δῆμον Σύρου, ἴσως καὶ εἰς τὸν τῆς Κερκύρας. Ἔχομεν λοιπὸν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνήσωμεν, ὥστε, διδομένης προθεσμίας τινὸς εἰς τοὺς δήμους τοὺς ὑφισταμένους τὴν ζημίαν ἐκ τούτου, νὰ κατορθωθῇ ν’ ἀναπληρωθῇ ἡ ζημία δι’ ἄλλων πόρων ἢ δι’ οἰκονομιῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθῃ κλονισμὸς εἰς τὰ οἰκονομικὰ αὐτῶν. Θεωρῶ λοιπὸν τὸ πρᾶγμα δίκαιον, καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις μετὰ τὴν τροπολογίαν, ἣν προτείνω.

§214ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν σφοδροτάτην ἀντίῤῥησιν. Εἶναι ἀδύνατον, μὲ τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, νὰ συναγωνισθῇ ἡ βιομηχανία τοῦ Πειραιῶς πρὸς τὴν βιομηχανίαν τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Ἔχω μάλιστα καὶ ἔγγραφον δήλωσιν τῶν βιομηχάνων Πειραιῶς, ὅτι, ἐὰν ψηφισθῇ ἡ τροπολογία αὕτη, ἧς ἔλαβον ἤδη γνῶσιν, οὗτοι θέλουσι κλείσει τὰ καταστήματά των, καὶ παραδίδουν μάλιστα ἀπὸ τοῦδε δι’ ἐμοῦ τὰς κλεῖδας τῶν καταστημάτων αὐτῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἡ τροπολογία αὕτη ἀντιφάσκει πρὸς αὐτὴν ταύτην τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ῥητῶς λέγει, ὅτι, ἐπειδὴ «τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, δυνάμενα ἐκ τοῦ νόμου νὰ ἐξαιρέσωσι τὰ εἴδη ταῦτα ἐκ τῆς φορολογίας, εἴτε ἐξ ἀγνοίας, εἴτε ἐκ παραγνωρίσεως τῶν ἀληθῶν συμφερόντων τοῦ δήμου, εἴτε ἐκ προσωπικῶν ἢ κομματικῶν λόγων, ἀρνοῦνται νὰ ἐπιψηφίσωσι τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην», διὰ τοῦτο ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον. Ἔρχεται δηλ. τὸ νομοσχέδιον νὰ διορθώσῃ οὕτω τὴν κακὴν πίστιν ἢ ἀμάθειαν ἢ κακὴν βούλησιν τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων τῶν μεγαλειτέρων πόλεων τῆς Ἑλλάδος· τὰς μικροτέρας πόλεις τὰς ἀπαλλάσσει τῶν κακῶν τούτων· τὸν Πειραιᾶ ἐξαιρετικῶς διὰ τῆς τροπολογίας τὸν ἀφίνει εἰς τὴν προτέραν κατάστασιν. Ὁ δῆμος Πειραιῶς ἐκ τῶν 60 ἑκατομμυρίων ὀκάδων σίτου, τὰς ὁποίας εἰσάγει, καταναλίσκει αὐτὸς 6 ἑκατομμύρια, ἄλλα ἓξ εἰσάγουν αἱ Ἀθῆναι, ἓξ ἑκατομμύρια ἀποστέλλονται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὡς πίτυρα κτλ. ἐπὶ διαμετακομίσει, ἤτοι περίπου 42 ἑκατομμύρια, ὅλα δὲ τὰ ἄλλα τὰ ἐξάγει ὁ δῆμος Πειραιῶς εἰς τοὺς διαφόρους δήμους τοῦ Κράτους. Ὅταν σήμερον ὑπολογίσητε, ὅτι εἰς τοὺς ἄλλους δήμους καὶ διὰ τοῦ νόμου τούτου ἀπαλλάσσεται πάσης φορολογίας ὁ σῖτος, εἰς δὲ τὸν Πειραιᾶ διατηρεῖται ἡ φορολογία, ἡ βιομηχανία τοῦ Πειραιῶς εἶναι ἀδύνατον νὰ συναγωνισθῇ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ προβῶμεν εἰς τοιαύτην τροπολογίαν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τοιαύτην ὥραν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ δήμου Πειραιῶς, ἔχω νὰ δώσω τὴν εὐχάριστον πληροφορίαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι εἶναι ὁ εὐτυχέστερος καὶ ὁ πλουσιώτερος τῶν δήμων τοῦ Κράτους. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν ἀνδρὸς ἐκ τῶν δημοτικῶν συμβούλων Πειραιῶς, ὅστις ἦτο ἐσχάτως τεταγμένος νὰ ἐξελέγξῃ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ δήμου, καὶ τὴν ὁποίαν ἔχω ἐδῶ, παρουσιάζεται περίσσευμα ἐνιαύσιον 100 μέχρις 150 χιλιάδων δραχμῶν. Μέχρι σήμερον ἔχει ὁ δῆμος περισσεύματα 400 χιλιάδων δραχμῶν, ἡ δὲ ζημία, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ ὁ δῆμος διὰ τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ σίτου ἐκ τοῦ φόρου, μόλις θὰ ἀνέλθῃ εἰς 120,000 δραχμῶν, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἀποδεικνύεται, ὅτι ἐκ τῶν αὐξήσεων, αἱ ὁποῖαι τίθενται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, θὰ ἔχῃ αὔξησιν ἐσόδων ὁ δῆμος κατὰ τὸ 1894 πλέον τῶν 95,000 δραχμῶν. Πρόκειται οὕτω δι’ ὀλίγας χιλιάδας δραχμῶν νὰ ἐξαιρέσωμεν τὸν δῆμον Πειραιῶς εὐεργετήματος, ἀφομοιοῦντος τὴν ἀλευροποιητικὴν βιομηχανίαν του πρὸς τὴν τῶν λοιπῶν δήμων τοῦ Κράτους, ἐνῷ ὁ δῆμος οὗτος πράγματι ἔχει περίσσευμα μέγιστον. Λοιπὸν, ἐνῷ τὸ ταμεῖον τοῦ δήμου Πειραιῶς οὐδὲν σχεδὸν θὰ ὠφεληθῇ, ἀπ’ ἐναντίας καταστρέφεται μία τῶν σπουδαιοτέρων βιομηχανιῶν αὐτοῦ. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θὰ ἐπιμείνῃ. Ἄλλως τε, ὡς διέγνωσα κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὑπέδειξεν, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν τροπολογίαν ταύτην. Ἡμεῖς θὰ ἀντιστῶμεν πάσῃ δυνάμει, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ψήφισιν τῆς τροπολογίας ταύτης.

§215ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἀποτέλεσμα, κύριε Βουλευτὰ, ἐὰν ἐπιμείνητε πάσῃ δυνάμει, ὡς λέγετε, ἀντιτασσόμενοι κατὰ τῆς τοσοῦτον δικαίας καταστάσης μετὰ τὴν τροποποίησιν τροπολογίας, θὰ ἦναι νὰ μὴ ἀφήσητε νὰ προστατευθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν βιομηχάνων, περὶ τῶν ὁποίων φροντίζετε καὶ ἡμεῖς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις εἶναι ὁ ἄμεσος προϊστάμενος τῶν δήμων τοῦ Κράτους, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν, ὅτι διὰ τῆς ἀμέσου ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου πρόκειται ἐκ βάθρων νὰ σαλευθῶσι τὰ οἰκονομικὰ πολλῶν δήμων τοῦ Κράτους, νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἀξίωσιν ὑμῶν· ὡς Ὑπουργὸς, ἔχει καθῆκον νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν συμφερόντων τῶν δήμων, ὅταν μάλιστα τοιαύτη πρόνοια συμβιβάζηται κάλλιστα μὲ τὸ συμφέρον ὅλων τῶν δημοτῶν, καὶ ἰδίως τῶν βιομηχάνων, περὶ τῶν ὁποίων ἐνδιαφέρεται ὁ κ. Βουλευτής· διότι δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀποκλείονται παντὸς συναγωνισμοῦ οἱ βιομήχανοι Πειραιῶς· διότι οἱ βιομήχανοι Πειραιῶς θὰ εὑρεθῶσιν εἰς ἣν θέσιν εὑρίσκονται καὶ σήμερον· διότι εἰς τοὺς ἄλλους δήμους τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια δὲν ἔχουσι κανονίσει φόρον ἐπὶ τῶν εἰδῶν, εἰς δὲ τὸν δῆμον Πατρῶν, τὸν ὁποῖον κυρίως φοβοῦνται οἱ βιομήχανοι Πειραιῶς, ἔχουσι φόρον πολὺ ἐλάσσονα ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐπεβάλλετο μέχρι προχθές. Ἄλλως τὸ ποσοστὸν εἶναι τόσον μικρὸν, ὥστε δὲν ἔχουσι τόσην μεγάλην ζημίαν, ὅσην φαντάζεται ὁ κ. Βουλευτής· ἀπ’ ἐναντίας οἱ δῆμοι Πειραιῶς καὶ Σύρου, καὶ ἴσως καὶ ὁ τῆς Κερκύρας, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ἀμέσως, θὰ ὑποστῶσι ζημίαν τοσαύτην, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ συντηρηθῶσιν. Ἐὰν λοιπὸν τοῖς δώσωμεν μίαν μικρὰν προθεσμίαν, ἑνὸς ἔτους σχεδόν, διότι ὁρίζομεν τὴν πρώτην Ἰανουαρίου, ἵνα κανονίσωσι τὰ οἰκονομικὰ αὐτῶν εἴτε διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων ἐπὶ ἄλλων εἰδῶν, εἴτε διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν δαπανῶν, εἴτε καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον, δὲν νομίζω, ὅτι πράττομέν τι κακόν. Ἐπιμένοντες εἰς ὅσα ζητεῖτε, θὰ ματαιώσητε τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀφήσατε λοιπὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἵνα δοθῇ εὐεργετικὸς νόμος ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας, ὑπὲρ τῆς ὁποίας βλέπω ὅτι δεικνύετε σήμερον ζωηρὸν ἐνδιαφέρον.

§216ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅλοι εἴμεθα κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διαφέρουσι τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἔχομεν. Ὁ δῆμος Πειραιῶς ἔχει περίσσευμα μεταξὺ τῶν τακτικῶν αὑτοῦ ἐσόδων καὶ δαπανῶν· τούτου δὲν ὑπάρχει φόβος, ὅτι θὰ στερηθῇ διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου τούτου. Αὗται εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἡμεῖς σήμερον ἔχομεν. Θὰ ἦτο λοιπὸν καλὸν νὰ ἴδωμεν τίνα ἔσονται τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συζητουμένου νομοθετήματος, διότι βεβαίως πάντες ἔχομεν ἐνδιαφέρον, ὅπως μὴ παραλύσωσιν οἱ δῆμοι, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ νὰ μὴ δοθῇ δῶρον ἄδωρον εἰς τὴν βιομηχανίαν. Ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὗται ἀπόψε, δυνάμεθα ἀμέσως νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπὸν ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν δι’ αὔριον. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐπιβεβλημένου ἐν Καρύστῳ προσθέτου λιμενικοῦ φόρου.

§218ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ παρατήρησις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τοῦ προηγουμένου νομοσχεδίου, ἀναγκαίως ἐπαναλαμβάνεται καὶ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν. Θὰ ἐνόουν τὴν αὔξησιν, ἡ ὁποία εἶναι λίαν ἐπαχθής, καθόσον ἐπέρχεται μετὰ αὔξησιν, ἐπελθοῦσαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, 50%, θὰ ἐνόουν, λέγω, τὴν αὔξησιν ἐπὶ τῶν εἰσκομιζομένων, ἀλλὰ ἡ αὔξησις αὕτη ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων καὶ μεταφερομένων ἐμπορευμάτων βεβαίως καθιστᾷ τὴν θέσιν τῆς Καρύστου ἀδύνατον εἰς τὸν συναγωνισμόν. Νομίζω ὅτι σήμερον δὲν ἐπιτρέπεται, μετὰ πάροδον μόλις ἔτους, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἐπεβλήθη πρόσθετος φορολογία κατὰ 50% ἀνωτέρα τῆς προηγουμένης, νὰ αὐξήσωμεν τὴν φορολογίαν ταύτην κατὰ ἕτερα 50%, καὶ μάλιστα ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων καὶ μεταφερομένων ἐμπορευμάτων.

§219ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὡς παρατηρεῖτε καὶ ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ Καρύστου ὀφείλει ποσὸν ἀκριβῶς εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατεσκεύασαν τὸν λιμένα, καὶ οὓς κατ’ ἐξοχὴν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσῃ, ἔχει δὲ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ συντελέσῃ, ὅπως πληρωθῶσιν οἱ ἔχοντες λαμβάνειν· εἶναι ἀδύνατος ἡ πληρωμὴ ἄλλως, ἢ μόνον διὰ δανείου· δάνειον ὅμως ἡ Τράπεζα, ὡς εἶπον καὶ χθές, ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, δὲν δύναται νὰ χορηγήσῃ πέραν τοῦ ποσοῦ τῶν 80,000, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπαρκεῖ εἰς τὴν ἀποπληρωμήν, διότι τὰ εἰσπραττόμενα ποσὰ ὑπὸ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, ὅπως ἐξυπηρετήσωσι τὸ δάνειον. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ αὐξηθῇ τὸ ποσόν· ἐθεωρήθη δὲ παρὰ τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξηθῇ ἐπαρκῶς τὸ ποσόν, ἐὰν δὲν ἐπεβάλλετο ὁ φόρος, ὡς ἐπιβάλλεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν τοῦτο μεταβληθῇ, ματαιοῦται ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλεται ὁ φόρος. Ὁ φόρος ἐπιβάλλεται, ἵνα κατορθωθῇ νὰ εἰσπραχθῇ ποσὸν ἀρκοῦν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συνάψῃ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ πρὸς τὴν Τράπεζαν. Ἐὰν κατ’ ἐλάχιστον τὸ ποσὸν τοῦτο ἐλαττωθῇ, ματαιοῦται ἡ συνομολόγησις τοῦ δανείου καὶ ἡ πληρωμὴ τῶν δανειστῶν. Σημειώσατε δὲ, ὅτι πρὸς τοὺς δανειστὰς ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλλῃ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον τόκους ἁδροὺς, ἡ δὲ μὴ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ βραδύτης τῆς πληρωμῆς θὰ ὑποβάλῃ εἰς σπουδαίαν ζημίαν τὸ λιμενικὸν ταμεῖον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§220ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσπράττεται ἐκ τοῦ δασμοῦ, ὅπως σήμερον ὑφίσταται, εἶναι δραχ. 12,000. Ἐὰν προστεθῇ τὸ 50% ἐπὶ τῶν εἰσκομιζομένων μόνον, ἀναγκαίως αἱ εἰσπράξεις θὰ αὐξηθῶσι μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 14,000, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐξυπηρετηθῇ τὸ δάνειον, οὕτω πως δὲ ἡ Κάρυστος δὲν θὰ αἰσθανθῇ τὰ ἐπαχθῆ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπιμείνητε εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει, μὴ ἔχετε κἀμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ἀντὶ εὐεργετήματος θὰ προσφέρητε μίαν μάστιγα. Πρόκειται περὶ 120,300 δραχμῶν ὀφειλομένων. Τὸ ποσὸν τοῦτο δύναται ἐντόκως καὶ χρεωλυτικῶς νὰ ἐξυπηρετηθῇ μὲ τὸ ποσὸν τῶν 10,000 δραχμῶν. Ἔχετε ἤδη 12,000 δρ. εἰσπράξεις, ἀλλὰ δὲν σᾶς ἀρκοῦσιν αἱ 12,000, καὶ ζητεῖτε, ἢ μᾶλλον ζητοῦσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται, νὰ γείνωσι 16,000. Θὰ ἔχητε οὕτω μίαν φορολογίαν μόνιμον, ἡ ὁποία πέρυσι μὲν ηὔξησε κατὰ 50%, ἐφέτος δ’ αὐξάνει κατὰ 100% εἰς ἐξυπηρέτησιν ἑνὸς δανείου 120,000 δραχμῶν.

§221ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δεκαπέντε χιλιάδες δραχμῶν θὰ εἰσπραχθῶσι διὰ τοῦ νόμου τούτου, χρειάζονται δὲ 8,000 διὰ τὸν προϋπολογισμόν. Θὰ γείνωσιν οἰκονομίαι μεγάλαι, ἵνα περιορισθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο μέχρι 5,000, αἱ ὑπόλοιποι δὲ 10,000 θὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον εἰς γʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§222ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου μίαν παρατήρησιν. Ἡμεῖς ἐδῶ, νομοθετοῦντες, ἀφαιροῦμεν τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ὁ περὶ δήμων νόμος ἀφῆκεν εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, δηλαδὴ νὰ κανονίζωσι τὰ ποσοστὰ τῶν πληρονομένων φόρων. Ἡμεῖς δι’ ἑνὸς νόμου αὐξάνομεν τὸν φόρον ἀπὸ 1 εἰς 1½%, καὶ μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς ἔτους ἀναβιβάζομεν τὸ ποσοστὸν εἰς 2%.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀτμοπλοϊκῆς συγκοινωνίας. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§225ΛΑΜΠΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου ὑπάρχει τροπολογία (ἀναγινώσκεται).

§226ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν ὑποβιβασμὸν τῶν τόννων ἀπὸ 150 εἰς 120 διὰ τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον τὸν θεωρῶ καὶ ἐγὼ ὀρθὸν, ὄχι διότι τόση πρέπει νὰ ᾖναι ἡ περιεκτικότης τῶν ἐν αὐτῷ εἰσερχομένων πλοίων, ἀλλὰ διότι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ εὑρεθῶσι μεγαλείτερα, τὰ ὁποῖα νὰ θέλωσι ν’ ἀναδεχθῶσι τὴν ἀτμοπλοϊκὴν συγκοινωνίαν ἐν αὐτῷ. Ὑπάρχουσιν ὅμως πλοῖα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸν κόλπον καὶ ἔχοντα χωρητικότητα ἀνωτέραν τῶν 150 τόννων. Θὰ συστήσω ἑπομένως εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ θεωρήσῃ, ὅτι οἱ πλόες εἰς τὰ παράλια τῆς Ἀκαρνανίας καὶ εἰς τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον εἶναι τόσον εὔκολοι, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἀνέτως διὰ πλοίων χωρητικότητος 120 τόννων. Μόνον λοιπὸν ἐν μεγίστη ἀνάγκῃ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τοῦτο.

§227ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κατὰ τὸ 1ον ἄρθρον, μόνον ὅπου δὲν ὑπάρχει ἑβδομαδιαία συγκοινωνία, θὰ συνάπτηται τοιαύτη σύμβασις. Σήμερον εἰς τὸν Ἀμβρακικὸν κόλπον τελοῦσι συγκοινωνίαν τρία ἀτμόπλοια. Προκειμένου λοιπὸν περὶ τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου, νομίζω ὅτι δὲν θὰ παρουσιασθῇ ἡ περίστασις τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ 1ου ἄρθρου.

§228ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τόσον τὸ καλλίτερον.

§229ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Διατὶ λοιπὸν ματαίως σμικρύνετε τὴν χωρητικότητα;

§230ΛΑΜΠΡΟΣ. Ἁπλούστατα, διότι τὰ παράλια τῆς Ἀκαρνανίας σήμερον δὲν ἐξυπηρετοῦνται διὰ τῆς ὑπαρχούσης συγκοινωνίας.

§231ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Μὲ τὰς 4 δραχμὰς κατὰ μίλιον τὸ μεγαλύτερον πλοῖον θὰ πηγαίνῃ εἰς τὰ παράλια.

§232ΛΑΜΠΡΟΣ. Τόσον τὸ καλλίτερον.

§233ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐννοεῖται ὅτι θὰ συμβληθῶμεν κατὰ προτίμησιν πρὸς τὰ μεγάλα πλοῖα.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1ον ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 9 καὶ 30′ μ. μ.