1893.12.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 35.

τῆς 13 Δεκεμβρίου 1893.

(Δευτέρα).

Ὥρα 6 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ μετά τινας διορθώσεις, συνεπείᾳ παρατηρήσεων Βουλευτῶν τινων, ἐπικυροῦνται).

§1Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1893 δὲν ἐξετελέσθη ὅλος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις καὶ τὸν συνέταξεν. Ὡς ἐκ τούτου ἐν τῇ ἐκτελέσει ὑπάρχει διαφορὰ πρὸς τὴν γνώμην, ἥτις ἐπεκράτησε παρὰ τοῖς συντάξασιν αὐτόν. Ἀλλὰ πλὴν τούτων, καὶ τὰ αὐτὰ πρόσωπα ἐὰν ὑπῆρχον ἐν τῇ ἐξουσίᾳ, ἔν τισιν ἐν τῇ ἐκτελέσει θὰ ἐπαρουσιάζετο ἀνάγκη ἀναπληρώσεων καὶ παροχῆς ἐκτάκτων ἀδειῶν πρὸς δαπάνην. Τούτου ἕνεκα ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια περὶ πιστώσεων, ὡς πρὸς δαπάνας γενομένας καὶ ἐκκαθαρισθείσας καὶ γενομένας καὶ ἐκκαθαριζομένας, καὶ ὡς πρὸς δαπάνας, αἵτινες κατὰ τὰς ὑπολειπομένας ὀλίγας ἡμέρας τοῦ ἔτους ἴσως δεήσῃ νὰ γένωνται. Ἰδίως πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς γενομένας καὶ ἐκκαθαρισθείσας δαπάνας καὶ τὰς γενομένας καὶ ἐκκαθαριζομένας, διότι ὡς πρὸς ταύτας, οἱανδήποτε καὶ ἂν ἔχωμεν γνώμην περὶ τῆς ἀνάγκης αὐτῶν, πρέπει πάντως νὰ λάβωμεν ἀπόφασίν τινα πρὸς κανονισμὸν ὁριστικὸν, ὡς ὑπαρχόντων δικαιούχων, οἵτινες δὲν δύνανται νὰ πληρωθῶσι. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλων τὰ νομοσχέδια ταῦτα, παρακαλῶ τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἰς ἣν θέλουσι παραπεμφθῆ, τὸ ταχύτερον νὰ διασκεφθῇ περὶ αὐτῶν καὶ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ κανονίσωμεν τὰ περὶ τούτου ἐγκαίρως, καὶ ἑπομένως νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ὁπωσδήποτε ἀποκτησάντων δικαιώματα.

§2ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, ἢ περὶ ἐκτάκτων;

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κυρίως περὶ ἀναπληρωματικῶν. Ὑπάρχουσι καὶ ἔκτακτοι, ἀλλ’ αὗται ἀνάγονται εἰς τὰ τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσσης, ὅλοι δ’ ἐγινώσκομεν, ὅτι θὰ ἦτο ἀνάγκη πιστώσεων πρὸς ταῦτα, εἴτε ἀνεγράφοντο ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, εἴτε ἄλλως ἐκανονίζοντο. Φαίνεται δὲ, ὅτι ὁ τρόπος οὗτος τοῦ κανονισμοῦ εἶναι καὶ ὁ ὁμαλώτερος· διότι, ὅπως ἔχουσι τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσσης, δὲν δύναταί τις νὰ γινώσκῃ ἐκ τῶν προτέρων ποία ἔσεται ἡ δαπάνη. Αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἀνάγονται ἰδίως εἰς τὰ τῶν δημοσίων ἔργων, γενομένων δαπανῶν πολὺ ἀνωτέρων τῶν πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸς κατασκευὴν ὁδῶν. Ἐξετελέσθησαν τὰ ἔργα, καὶ ἐκκαθαρίζονται ἤδη τὰ τῶν δαπανῶν· εἶναι ἄρα ἀπόλυτος ἀνάγκη ἐπειγόντως νὰ ἐργασθῇ περὶ τούτων ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἵνα δυνηθῶμεν ἐγκαίρως νὰ κανονίσωμεν τὰ τῆς πληρωμῆς νομοθετικῶς. Αἱ πιστώσεις λοιπὸν, ἃς ζητοῦμεν, εἶναι αἱ ἑπόμεναι: Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δρ. 732.609. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δρ. 1,041,500. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τῆς χρήσεως τοῦ 1893 ἐκ δραχμῶν 120,000. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως 1893 ἐκ δρ. 156,829. Περὶ ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχμῶν 206,090 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως 1893. Περὶ χορηγίας πιστώσεων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ 1893, ἀναπληρωτικῶν μὲν ἐκ δραχ. 1,877,098.87, ἐκτάκτων δὲ ἐκ δρ. 525,000.

§4ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1894, κύριε Πρωθυπουργὲ, πότε θὰ ὑποβληθῇ;

§5Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος ταύτης, ἀλλὰ περὶ τὰ τέλη.

§6ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Τὸ περίσσευμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893;

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ὀλίγῳ κατώτερον τῶν ἐπισήμων προβλέψεων, ἀλλὰ πολὺ ἀνώτερον τοῦ παρ’ ἡμῶν προβλεπομένου (ἱλαρότης).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 59–64).

§9ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς καὶ μεταφερομένων ἐξ ἄλλων μερῶν τοῦ Κράτους σίτου, κουκουλίων, ἀκατεργάστων δερμάτων καὶ βάμβακος λόγῳ μεταποιήσεως ἢ κατεργασίας. Τὸ νομοσχέδιον συνοδεύεται καὶ ὑπὸ δικαιολογητικῆς ἐκθέσεως, καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ σταλῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 65). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ὑπέβαλε χθὲς τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν (ἀναγινώσκει: «Παρακαλοῦνται οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσωσιν τὴν Βουλήν, εἰς ποίαν διάταξιν τοῦ ͵ΒΡΠΗʹ νόμου περὶ μεταβολῆς τοῦ συστήματος τῆς ἀστυνομικῆς διοικήσεως ἐστηρίχθη τὸ ἀπὸ 10 Νοεμβρίου 1893 Β. Διάταγμα, ἐν ᾧ μνημονεύεται καὶ αἰτιολογία τοῦ ἄρθρου 2 § βʹ τοῦ εἰρημένου νόμου». Τὸ διάταγμα, περὶ οὗ πρόκειται, ἐστηρίχθη εἰς τὴν παράγραφον βʹ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου, κατὰ τὴν ὁποίαν «ἐν τοῖς λοιποῖς δήμοις τὰ ἀστυνομικὰ καθήκοντα ἐκτελοῦνται κατὰ τὰ κανονισθησόμενα διὰ Β. Διαταγμάτων».

§10ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ἀναγνώσατε κατωτέρω.

§11ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἀπαντῶ ἀκριβῶς εἰς τὴν ἐρώτησίν σας. Ἐὰν ἔχητε νὰ ἐπερωτήσητε περὶ ἄλλου τινός, θέλω ἀπαντήσει καὶ περὶ τούτου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λεβαδείας ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα περὶ τοῦ διορισμοῦ τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος τοῦ δήμου Τρικκάλων τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας, καὶ γνωρίσῃ συνάμα εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν ὁ διορισμὸς τοῦ εἰρημένου εἰσπράκτορος ἐγένετο συμφώνως πρὸς τὸν νόμον». Καταθέτω τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Ἐπειδὴ δὲ ἐζήτησε τὴν γνώμην μου περὶ τοῦ ἐὰν ὁ διορισμὸς τοῦ εἰσπράκτορος ἐγένετο συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, ἀπαντῶ ὅτι εὑρίσκω ὅτι συμφώνως πρὸς τὸν νόμον ἐγένετο, διότι κατὰ τὸν νόμον ὁ διορισμὸς τοῦ εἰσπράκτορος γίνεται ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας αὐτοῦ, συμφώνως πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 56 τοῦ περὶ δήμων νόμου. Κατὰ τὴν διάταξιν δὲ ταύτην, ἐν ἰσοψηφίᾳ τῶν μελῶν ἀποφασίζει ἡ ψῆφος τοῦ προέδρου. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου φαίνεται, ὅτι ὑπῆρξεν ἰσοψηφία, ὁ δὲ πρόεδρος ἐδήλωσεν, ὅτι ὑπὲρ τοῦ διορισθέντος ἐψήφισεν.

§12Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι μυστικὴ ἡ ψηφοφορία;

§13ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡ ψηφοφορία ἐγένετο μυστική, ἀλλ’ ὅτε εὑρέθη ἰσοψηφία, ὁ πρόεδρος ἐδήλωσεν, ὅτι ἐψήφισεν ὑπὲρ τοῦ διορισθέντος.

§14ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐπιτρέπεται αὐτό;

§15ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐὰν τοῦτο ἐπιτρέπηται ἢ μή, δύναται νὰ γείνῃ σκέψις περὶ νομοθετικοῦ μέτρου, κανονίζοντος τὰ περὶ τούτου· ἀλλ’ ἤδη, ὡς ἔχει ὁ νόμος, θὰ παραβιασθῇ τὸ ἄρθρον 56, ἐὰν δὲν γείνῃ δεκτὴ ἡ λύσις αὕτη. Ἐν τούτοις τοῦτο φαίνεται ἀντιτιθέμενον πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, τὴν καθιεροῦσαν, ὅτι ἡ ψηφοφορία γίνεται μυστική. Ἀλλὰ νομοθετικῶς οὕτως ἤδη ἔχουσι τὰ πράγματα. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ γνώμη τοῦ προέδρου ἐδηλώθη ἐπισήμως, καὶ ἡ γνώμη αὕτη κατισχύει. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λευκάδος ἐζήτησε νὰ καταθέσω «σημείωσιν τοῦ ποσοῦ τῶν χρημάτων τῶν εὑρισκομένων ἐν τῷ λιμενικῷ ταμείῳ τόσον ἐκ τῶν εἰσπράξεων δυνάμει τῶν ἐπὶ Προστασίας νόμων καὶ τοῦ ἀπὸ 30 Νοεμβρίου 1890 Β. Διατάγματος, ὅσον καὶ τοῦ νόμου ͵ΒΜΑʹ τῆς 23 Ἰουλίου 1892. Ἐπίσης σημείωσιν τοῦ ποσοῦ τοῦ λιμενικοῦ φόρου τοῦ εἰσπραχθέντος κατ’ ἔτος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προηγουμένων τοῦ 1892 νόμων, ἀπὸ τοῦ 1880 μέχρι τοῦ 1892, καθὼς καὶ τοῦ εἰσπραχθέντος δυνάμει τοῦ ͵ΒΜΑʹ νόμου ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ μέχρι τῆς σήμερον.» Καταθέτω κατάστασιν, ἐξ ἧς προκύπτει, ὅτι ἀπὸ τοῦ ἔτους 1880 μέχρι τοῦ 1891 εἰσεπράχθη ὁλικὸν ποσὸν ἐκ τῶν λιμένων Λευκάδος καὶ τῆς Αὔλακος δρ. 183,133.96. Ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως δὲ τοῦ νόμου ͵ΒΜΑʹ (8βρίου 1892) εἰσεπράχθησαν ὑπὸ μόνου τοῦ τελωνείου Λευκάδος μέχρι τῆς 25 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. δραχ. 79,520.90. Καταθέτω δὲ καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν πράξεων τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Λευκάδος, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ κύριος Βουλευτής.

§16ΣΕΡΒΟΣ. Παρακαλῶ τὰ ἔγγραφα νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§17ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης κ. Μερλόπουλος, νομίζω, ἐζήτησε νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ἐὰν ἀληθῶς ἠκυρώθησαν ἀποφάσεις διοικητικαί, ἀφορῶσαι τὸν κανονισμὸν τῶν ὁρίων τῶν δήμων Ἄριος καὶ Ἀμφείας. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀληθές. Καταθέτω δὲ ἔκθεσιν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἵνα λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλή. Κατ’ αὐτήν, ἡ ἔρις τῶν δύο δήμων περὶ τῶν ὁρίων ὑφίσταται ἀπὸ πολλοῦ. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐξεδόθησαν διάφοροι ἀποφάσεις τοῦ νομάρχου Καλαμῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, λύουσαι κατ’ ἀντίθετον τρόπον τὸ ζήτημα. Ἐπειδὴ δὲ ἐθεωρήθη, ὅτι διὰ τῆς τελευταίας ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἐκανόνισε τὰ ὅρια τῶν δήμων τούτων, παρεβιάσθη ἡ διάταξις τοῦ περὶ δήμων νόμου, διότι ἐγένετο μεταβολὴ τοῦ ἑτέρου τῶν δήμων, διὰ τοῦτο ἡ ὑπηρεσία ἐζήτησε τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὸν Μάρτιον τοῦ 1893. Τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ἐξέδοτο γνωμοδότησιν, τῆς ὁποίας ἀντίγραφον καταθέτω. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ ταύτης, ἢ ταύτην ἐκτελῶν, ἐξέδωκα τὴν διαταγήν, περὶ ἧς πρόκειται. Πάντα ταῦτα τὰ ἔγγραφα καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν.

§18ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ διαταγῆς νομαρχιακῆς ἢ περὶ Β. Διατάγματος;

§19ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Περὶ διαταγῆς νομαρχιακῆς καὶ περὶ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐν τῇ ἐπερωτήσει ἀναφέρετε περὶ δικαστικῆς ἀποφάσεως, ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι εἶναι τυπογραφικὸν λάθος. Γνωρίζω μάλιστα, ὅτι εἷς ἐκ τῶν δήμων κατέφυγεν εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ τοῦτο ἐκήρυξεν ἑαυτὸ ἀναρμόδιον, διότι τὸ ζήτημα ἦτο καθαρῶς ζήτημα διοικήσεως.

§20ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐν τοῖς ἐγγράφοις αὐτοῖς ὑπάρχουν καὶ αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ἐφετείου καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου;

§21ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὄχι.

§22ΦΛΕΣΣΑΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ προσαχθοῦν καὶ αἱ ἀποφάσεις αὗται.

§23ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἔλαβον μίαν ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἡ ὁποία ἀποφαίνεται τὰ δικαστήρια ἀναρμόδια. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ ἀπόφασις τοῦ Ἐφετείου,—ἐν τῷ φακέλλῳ δὲν τὴν εἶδον,—ἀλλ’ ἂν ὑπάρχῃ τοιαύτη, θέλω τὴν προσαγάγει.

§24ΦΛΕΣΣΑΣ. Νὰ προσαχθῇ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Καλαμῶν ὑπόδικοι Μιχαὴλ καὶ Μαρίνος Χαρμπηλαῖοι δι’ ἀναφορᾶς των παραπονοῦνται διὰ τὴν μακρὰν αὐτῶν ὑποδικίαν, καὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως προσδιορισθῇ ἡ δίκη των. Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Τρικκάλων κατάδικοι Λάμπρος Καρτσακλῆς, Βασίλειος Νάκος καὶ Βάγιας Ντῖνος παρακαλοῦσι νὰ τοῖς ἀπονεμηθῇ χάρις. Παραπέμπονται ἀμφότεραι αἱ ἀναφοραὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§26ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Παρακαλῶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπὸ ποίου χρόνου εἶχε προσληφθῆ ὁ ἀλλοδαπὸς μηχανικὸς Σάφνερ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ποία μισθοδοσία τῷ ἐχορηγεῖτο ποῖον ἐπιμίσθιον ἐλάμβανεν ὁ Σάρνερ, ποῖον εἶδος ἐργασίας ἐνήργησε, πόσα ἐδαπανήθησαν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς προσλήψεώς του εἰς τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία τῷ ἀνετέθη, μέχρι τῆς παραδόσεως αὐτῆς, καὶ ποίαν εἰδικῶς εἶχεν ἐργασίαν. Ὁ Σάρνερ εἶχε τὴν διαῤῥύθμισιν τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, ὅπου ἐπὶ ἕξ μῆνας ἐργασθεὶς τὴν ἀφῆκεν εἰς τὸ μέσον. Ὡσαύτως ποῖον ποσὸν ἐδαπάνησεν ὁ διάδοχος τοῦ Σάρνερ διὰ τὴν αὐτὴν ἐργασίαν τῆς διαῤῥυθμίσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως. Ἐκ τούτου δὲ θὰ ἴδητε τὴν διαφοράν, ἡ ὁποία θὰ κάμῃ μεγίστην ἔκπληξιν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ μᾶς δώσητε ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησιν.

§28ΟΡΙΓΩΝΗΣ. Μάλιστα θὰ τὴν καταθέσω καὶ ἐγγράφως.

§29ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμᾶς τοὺς ἀδυνάτους μᾶς καταδιώκει ἡ τύχη! Ὑπέβαλον δύο προτάσεις νόμου, καὶ ἐπεθύμουν τουλάχιστον νὰ τὰς ἔβλεπον εἰς τὴν σειράν των, ἀλλὰ βλέπω ὅτι εἶναι τελευταῖαι ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τρίτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν εἶναι νομοσχέδια ἑπτά, τὰ ὁποῖα θὰ ψηφισθῶσι ταχέως, ὥστε θὰ ἔλθῃ τὸ ἰδικόν σας τρίτον ἢ τέταρτον, καὶ θὰ μείνητε εὐχαριστημένος.

§31ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ, κύριε Πρόεδρε. Θὰ ὑποβάλω ἤδη παρακλήσεις τινὰς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων καὶ δημοτικῶν προσόδων, ὅπως συστήσῃ εἰς τὰ ὄργανα αὐτῆς πλειοτέραν γνῶσιν τοῦ νόμου, καὶ πλειοτέραν προσοχὴν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των. Καταδιώκονται ὀφειλέται, καὶ παρουσιάζουν διπλότυπα πληρωμῆς· οἱ χωροφύλακες δὲν ἀκούουν («ἐμπρός! μέσα!») Ζητοῦν οἱ δυστυχεῖς ὀφειλέται νὰ ὑπάγουν εἰς τὸ ταμεῖον, νὰ ὑπάγουν εἰς τὸν Πρόεδρον, τίποτε· «δὲν ἔχομεν ἐντολὴν νὰ ὑπάγωμεν ἐκεῖ, θὰ ὑπάγωμεν εἰς τὴν χωροφυλακήν». Ζητοῦν οἱ ὑπερήλικες νὰ ὑπάγουν εἰς τὸν Πρόεδρον, οἱ χωροφύλακες δὲν ἀκούουν! Ταῦτα ἔπαθον πολλαί, ἐν οἷς καὶ δύο Κούρτιδες, πολῖται ἐκ Κηφισσίας, τοὺς ὁποίους οἱ χωροφύλακες ὡδήγησαν εἰς τὰς φυλακάς. Προσέτι καὶ ὁ νομάρχης Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἔπραξε δύο ἄτοπα. Ὀφειλέται τοῦ δήμου κατεδιώκοντο δι’ ἐντάλματος· προσήχθησαν ἐνώπιον τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, ὅστις, ἰδὼν τὸ ἀνύπαρκτον τῆς ἀπαιτήσεως, ἐξέδωκε διαταγὴν, κοινοποιηθεῖσαν εἰς τὸν δήμαρχον, δι’ ἧς ἠκύρου πᾶσαν ἐκτέλεσιν, ἢ ἀπεφαίνετο ἀνύπαρκτον τὸ χρέος. Ἐν τούτοις ὁ νομάρχης δὲν ἀκούει τὴν πρᾶξιν τοῦ Προέδρου, διατάσσει τὴν ἐκτέλεσιν, καὶ οὕτω κατέστησε τοὺς ἀνθρώπους φυγοδίκους. Εἰς τὸν αὐτὸν νομάρχην προσέρχεται ἕτερος, ὁ ὁποῖος ἀποδεικνύει, ὅτι οὐ μόνον δὲν ὀφείλει εἰς τὸν δῆμον 23,000 δραχμάς, αἵτινες τῷ ἐζητοῦντο, ἀλλ’ ὅτι καὶ λαμβάνειν ἔχει, καὶ ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι κατεσχημένον εἰς χεῖράς του. Παρὰ τὰς βεβαιώσεις τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος, ὅτι ὁ ἄνθρωπος δὲν ὤφειλεν, ὁ νομάρχης ἐνέμεινεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἐντάλματος. Μοὶ φαίνεται λοιπὸν, ὅτι ἐνταῦθα ὑπάρχει κράτος ἐν κράτει, καὶ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ συστήσῃ εἰς τὸν νομάρχην νὰ σέβηται τὰς πράξεις τοῦ Προέδρου τοῦ δικαστηρίου καὶ ἐν γένει τὸν νόμον.

§32ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας κατέπλευσα, εἰς Πειραιᾶ καὶ εἰς ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος ὑπὲρ τὰ εἴκοσιν ἱστιοφόρα θηραϊκὰ πλοῖα, πλοίαρχοι δὲ τῶν Πειραιεῖ καταπλευσάντων ἕξ μοὶ ἀνέφερον τὸ ἑξῆς ἄτοπον, τὸ ὁποῖον συμβαίνει ἐν Θήρᾳ ὑπὸ τοῦ ἐκεῖ τελώνου. Οἱ πλοίαρχοι, παρουσιαζόμενοι ἐνώπιον τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν, ἅμα τῷ κατάπλῳ αὐτῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, συντάττουσι τὸ οἰκεῖον δηλωτικόν, ἐν αὐτῷ δὲ περιλαμβάνονται καὶ αἱ τροφαὶ αἱ ἐν τῷ πλοίῳ ὑπάρχουσαι. Ἀλλὰ μέχρι τοῦ κατάπλου καὶ τῆς ἐκφορτώσεως καταναλίσκει τὸ πλήρωμα μέγιστον μέρος τῶν ὑπαρχουσῶν τροφῶν, ὁ τελώνης ὅμως Θήρας κατὰ τὴν ἀναχώρησιν τῶν πλοίων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐννοεῖ τὰς τροφὰς ταύτας νὰ φορολογήσῃ ὡς εἶχον ἀναγραφῆ ἀπ’ ἀρχῆς ἐν τῷ δηλωτικῷ, οἱ δὲ πλοίαρχοι ζητοῦσι θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Ὁ πλοίαρχος λ. χ. Δ. Πλατὺς ἐπρόκειτο νὰ ἀναχωρήσῃ διὰ τὸ ἐξωτερικὸν, ὁ δὲ τελώνης ἐζήτησε τὰς τροφὰς ἐν τῷ πλοίῳ, εὗρε δὲ ἔλλειψιν τριάκοντα ὀκάδων πάστας καὶ μιᾶς ὀκᾶς καφφέ· ἡ ἔλλειψις αὕτη προήρχετο ἐκ τῆς καταναλώσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ πλήρωμα τοῦ πλοίου, ὅτε ἔμενεν εἰς τὸν Πειραιᾶ πρὸς ἐκφόρτωσιν. Δι’ αὐτὰ δὲ τὰ ἐλλείμματα ὁ πλοίαρχος ὑπεχρεώθη ὑπὸ τοῦ τελώνου Θήρας νὰ πληρώσῃ 27 δραχμὰς δασμόν. Τὸ τοιοῦτον δὲν συμβαίνει εἰς κἀνὲν ἄλλο μέρος. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς πλοιάρχους ἀπὸ τοιαύτης ἀδίκου καὶ παρανόμου φορολογίας.

§33ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Εὐλαβούμενος τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ ἐξ Αἰγιαλείας βουλευτοῦ κ. Μεσσηνέζη, ὅπως προταχθῇ πάσης ἄλλης συζητήσεως ἡ συζήτησις περὶ τῆς σταφίδος, ἀναβάλλω δι’ αὔριον νὰ συζητήσω ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸ ἀστυνομικὸν ζήτημα.

§34ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόσφατοι ἐκ Σπάρτης ἐπιστολαὶ μᾶς διεβίβασαν τὴν λίαν δυσάρεστον εἴδησιν, ὅτι ἐν τοῖς χωρίοις Βουτιάνων καὶ Θεολόγου τοῦ δήμου Σελλασίας τῆς Λακεδαίμονος ἐνέσκηψεν ἡ ἐπάρατος νόσος εὐλογίᾳ, ὀξύτατον φέρουσα χαρακτῆρα, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε μὲν ν’ ἀποστείλῃ διὰ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς σωληνάριά τινα πρὸς τὸν κ. δήμαρχον τοῦ εἰρημένου δήμου, ἐφ’ ᾧ καὶ τῇ ἐκφράζομεν χάριν ἄπειρον, πλὴν εἰς οὐδὲν ἐπὶ πλέον προέβη μέτρον ἐκ τῶν δυναμένων νὰ περιστείλωσι καὶ παρακωλύσωσι τὴν ἀνάπτυξιν καὶ διάδοσιν τῆς ἐπιδημίας ταύτης, ἥτις πρωτίστως ἤδη ἀπειλεῖ διὰ τῆς συγκοινωνίας τοὺς ὁμόρους δήμους Σπαρτιατῶν, Θεραπνῶν καὶ Οἰνοῦντος. Ὅθεν παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ὡς τὸν ἁρμοδιώτερον, τὸν παρακαλῶ δὲ καὶ ἐξ ὀνόματος τῶν ἑτέρων ἀξιοτίμων συναδέλφων μου, ὅπως λάβῃ σύντονα μέτρα πρὸς πρόληψιν τοῦ τοιούτου σοβαρωτάτου ὄντως κινδύνου. Ἀλλ’ εἶμαι προσέτι ἠναγκασμένος ν’ ἀπευθύνω ἤδη πρὸς τὸν αὐτὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἑτέραν παράκλησιν, διάφορον μὲν ἔχουσαν ἀντικείμενον, ἀντικείμενον ὅμως πολλῆς ἐξ ἴσου σημασίας καὶ σπουδαιότητος. Δὲν ἀγνοεῖ ἴσως ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Τρινάσου τῆς ἡμετέρας ἐπαρχίας ἐκτείνεται εὐρεῖα πεδιὰς, προσκειμένη τῇ θαλάσσῃ, ἤτοι ἁλίπεδον ἐκ χιλιάδων στρεμμάτων γαιῶν, τὰς ὁποίας τὸ παραῤῥέον Βασιλοπόταμον κατέστησεν ἕλος ἄγονον ἐντελῶς καὶ ἀπρόσιτον εἰς πάντα καλλιεργητὴν γεωπόνον, διὰ τῶν ἀπαύστων καθ’ ὅλας τὰς ὥρας τοῦ ἔτους πλημμυρῶν, ἃς προκαλεῖ τὸ ἀκανόνιστον καὶ δυσαναλόγως ἀβαθὲς ἢ ἀνεπαρκὲς τῆς φυσικῆς τοῦ ποταμοῦ τούτου κοίτης, ἐνῷ διὰ τῆς ἀποξηράνσεως τοῦ ἕλους αὐτοῦ θέλουσι βεβαίως προκύψει, θέλουσι πάντως ἀναφανῆ ἀπέραντοι ἐκτάσεις γαιῶν, γονιμωτέρων καὶ τῶν τῆς Κωπαΐδος καὶ ἱκανῶν νὰ ἀποφέρωσιν ἐτησίως βαρυτίμους ἐκ δημητριακῶν ἰδίως καρπῶν προσόδους εἰς τε τοὺς κατοίκους καὶ τὸ Δημόσιον. Καὶ ἀνεγράφη μὲν ἐν τῷ ἤδη ἰσχύοντι προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους κονδύλιον δέκα χιλιάδων δραχμῶν, προωρισμένων διὰ τὰς προκαταρκτικὰς ἐργασίας τῆς ἀποξηράνσεως πλὴν — ἀγνοῶ διὰ τίνα λόγον — οὐδὲ τοῦ ποσοῦ τούτου ἐγένετο εἰσέτι χρῆσις τις. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ἐκ μέρους ἐπίσης τῶν κυρίως ἐκ Λακεδαίμονος συναδέλφων μου, νὰ χρησιμοποιήσῃ τοὐλάχιστον ἤδη, πρὶν ἢ τουτέστι λήξῃ ἡ ἰσχὺς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐ. ἔ., τὰς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιψηφισθείσας δεκακισχιλίας ταύτας δραχμάς, ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ νὰ ἐπιτευχθῇ ὡς τάχιον ἡ ἀποξήρανσις τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἕλους, βέβαιος ὤν, ὅτι καὶ τὸν τόπον θέλει εὐεργετήσει καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ὠφελήσῃ οὐσιωδῶς. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει ἐκτιμήσει προσηκόντως καὶ θὰ λάβῃ ὑπὸ σημείωσιν ἀμφοτέρας τὰς παρακλήσεις ἡμῶν ταύτας.

§35ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἵνα μετὰ τῶν ἄλλων πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐζήτησα προχθές, ὑποβάλῃ καὶ τὰς ἑξῆς. Πρῶτον τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς, τῆς συσταθείσης ὑπ’ ἐμοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ, διὰ τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν τοῦ Πανεπιστημίου. Δεύτερον νὰ ζητήσῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας περὶ τοῦ πιθανοῦ ἐλλείμματος, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιάσῃ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου κατὰ τὸ τρέχον ἀκαδημαϊκὸν ἔτος. Τρίτον, ὡς πρὸς τὴν Ριζάρειον Σχολήν, θὰ παρεκάλουν τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου περὶ τοῦ διορισμοῦ, ὡς ἐκτελεστοῦ τῆς διαθήκης τοῦ Ριζάρη, τοῦ Παύλου Ἰωαννίδου. Τέταρτον, ὡς πρὸς τὸν διδασκαλικὸν κλάδον, θὰ παρεκάλουν αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν ἐν Ἀθήναις διδασκαλισσῶν κατὰ τὴν 18 Φεβρουαρίου 1892 καὶ καθ’ ἣν ἡμέραν τὸ Ὑπουργεῖον Τρικούπη κατὰ Ἰούνιον τοῦ παρελθόντος ἔτους ἀνελάμβανε τὴν ἀρχήν, διότι προτίθεμαι νὰ κάμω ἀναθεώρησιν τῆς καθόλου διοικήσεως τῶν διαφόρων κλάδων τοῦ Ὑπουργείου, τοῦ ὁποίου ἐγὼ προϊστάμην ἐπὶ ἕξ μῆνας, ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὴν διοίκησιν τὴν ἰδικήν μου.

§36ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι περιττὸν νὰ ὑποδείξω ἐγὼ ποίας σημασίας καὶ σπουδαιότητος εἶναι τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν σταφίδα. Καὶ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ἡ δημοσιογραφία ὁλόκληρος ἐξηγέρθη, ἡ δὲ Βουλὴ ἐπέστησε τὴν προσοχήν της ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, συστήσασα κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, ὅπως μελετήσῃ τὸ θέμα καὶ φέρῃ τὴν γνώμην αὐτῆς πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι τὸ μόνον προϊόν, ἐκ τοῦ ὁποίου εἰσρέει χρυσὸς ἐν Ἑλλάδι, καὶ δι’ οὗ δυνάμεθα νὰ ἰσοφαρίζωμεν τὰ ποσὰ τὰ χρηματικά, τὰ ὁποῖα ἐξάγομεν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν διαφόρων φυσικῶν καὶ βιομηχανικῶν προϊόντων, εἶναι ἡ σταφίς. Καὶ διὰ τοῦτο, Κύριοι, εἶναι ἀξιοθαύμαστος ἡ φιλοπονία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς προαγωγὴν τοῦ προϊόντος τούτου, ἐξ οὗ, ἐνῷ κατὰ τὸ 1800 παρήχθησαν 4,000 τόννοι, κατὰ τὸ 1821 6,000 τόννοι, κατὰ δὲ τὸ 1887 81,000 τόννοι, κατὰ τὸ 1891 ἀνῆλθεν ἡ παραγωγὴ εἰς 162,000 τόννους, ἐλαττωθεῖσα κατὰ τὸ 1892 εἰς 112,000 τόννους ἕνεκα τοῦ περονοσπόρου. Κατὰ δὲ τὸ 1893 ὑπολογίζεται εἰς 175–180 χιλιάδας τόννους, ἤτοι εἰς 400 ὡς ἔγγιστα ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν· ἡ φιλοπονία δ’ αὕτη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς παραγωγὴν ἐνισχύετο ἐκ τῶν ὑπαρχουσῶν τιμῶν, διότι, μεθ’ ὅλας τὰς ἐπελθούσας σταφιδικὰς κρίσεις καὶ νόσους, πάντοτε αἱ τιμαὶ ἱκανοποίουν τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἐπῆλθον καὶ εἰς ἄλλας ἐποχὰς κρίσεις σταφιδικαί, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐπῆλθεν ἡ σημερινὴ σταφιδικὴ κρίσις, ἡ ὁποία ἀτυχῶς δὲν εἶναι παροδική, ἀλλ’ ἔσεται διαρκής, διότι δυστυχῶς ἡ μόνη ἀγορὰ ἥτις κατηγάλισκε πολὺ ποσὸν σταφιδοκάρπου, φαίνεται ὅτι πλέον δὲν εἶναι ἀνοικτὴ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἐν Γαλλίᾳ, ἐνῷ κατὰ τὸ 1879–1880 ἡ εἰσαγωγὴ ἦτο 17,000 τόννων, κατὰ τὸ 1889 πρὸς τὸ 1890 ἔφθασεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 70,000 καὶ πλέον τόννων, ὑπερτερήσασα κατὰ πολὺ τὴν μέχρι τότε ὑπάρχουσαν κατανάλωσιν τοῦ Ἡνωμένου Βασιλείου τῆς Ἀγγλίας. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ 1892 ἤρξατο ἐλαττουμένη ἡ εἰσαγωγή· ἐφέτος δὲ ἡ μέχρι τοῦδε κατανάλωσις σταφιδοκάρπου ἐν Γαλλίᾳ εἶναι 6–8 χιλιάδων τόννων, καὶ ὡς ἐκ τῶν προστατευτικῶν νόμων καὶ ὡς ἐκ τῆς ἐξεγέρσεως τῆς κοινῆς γνώμης κατὰ πάσης ὕλης, ἐκ τῆς ὁποίας παράγονται οἶνοι ἢ οἰνοπνεύματα· ἐμορφώθη δὲ ἡ πεποίθησις, ὅτι ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας θέλει κλείσει διὰ τὴν σταφίδα. Ἡ κρίσις, ἐπαναλέγω, κύριοι Βουλευταί, δὲν φαίνεται νὰ ἦναι προσωρινή, ἀλλὰ διαρκής, καὶ ἂν ἡ κρίσις αὕτη ἐξακολουθήσῃ, οἱ παραγωγοὶ θέλουν ἀπελπισθῆ, καὶ ἡμεῖς καθῆκον ἔχομεν, καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐνισχύσωμεν τοὺς παραγωγούς· πρέπει νὰ ἐνθαῤῥύνωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, εὑρισκομένους εἰς θέσιν ἀπελπιστικήν. Σήμερον δὲν ἔχουν τὰ μέσα τῆς καλλιεργείας, δὲν δύνανται νὰ εὕρωσι νὰ δανεισθῶσι χρήματα πρὸς καλλιέργειαν διὰ τὴν μέλλουσαν ἐσοδείαν. Αἱ τιμαὶ τοῦ σταφιδοκάρπου σήμερον, κατὰ χθεσινὰς ἐπιστολὰς καὶ ἐκ Πατρῶν καὶ ἀλλαχόθεν, ἔφθασαν εἰς τὰς 50, 40 καὶ 30 δραχμὰς τὴν χιλιάδα. Ὅλοι δὲ οἱ Βουλευταὶ γινώσκουσι, διότι οἱ πλεῖστοι εἶναι ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, οἱ δὲ λοιποὶ τὰ γνωρίζουσιν ἐκ τῶν συζητήσεων ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ, ὅλοι, λέγω, οἱ Βουλευταὶ γινώσκουσιν, ὅτι μὲ τὰς τιμὰς αὐτὰς δὲν καλύπτεται οὔτε τὸ ἥμισυ τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας. Πρέπει λοιπὸν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα δέον νὰ λάβωμεν, ὅπως σώσωμεν τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ τὴν οἰκονομικὴν ὕπαρξιν τοῦ τόπου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶχε πολὺ δίκαιον ὁ κ. Μεσσηνέζης, ζητήσας νὰ προταχθῇ πρὸ παντὸς ζητήματος ἡ ἐν πλάτει συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ποῖοι εἶναι οἱ τρόποι, δι’ ὧν δυνάμεθα νὰ ἐνθαῤῥύνωμεν τοὺς παραγωγούς; Ὑπεδείχθησαν πολλοὶ τρόποι παρὰ διαφόρων. Εἷς ἐκ τῶν ὑποδειχθέντων τρόπων ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ ἦτο ἡ περιστολὴ τῶν φυτειῶν, ἤτοι διὰ νόμου νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ περαιτέρω ἐμφύτευσις. Ὁ τρόπος οὗτος, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὡς εἰσηγητοῦ τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ κατὰ τὴν γνώμην ὅλων τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐφάνη παρακεκινδυνευμένος καὶ παράτολμος. Ποῦ ὀφείλει ἡ Ἑλλὰς τὸν πλοῦτόν της; Εἰς τὴν προιοῦσαν παραγωγήν· καὶ ἂν βλέπωμεν ἐν Πελοποννήσῳ καὶ πόλεις καὶ κώμας καὶ συνοικισμοὺς μεγάλους, καὶ ἂν εἰσρέῃ χρῆμα εἰς τὴν Ἑλλάδα 50, 60, 70, 80 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν προιοῦσαν παραγωγήν. Δὲν ὑπάρχει δέ, κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου, παράδειγμα ἔθνους, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ ἐλαττώσῃ τὴν παραγωγὴν εἴδους τινὸς ἕνεκα τῆς προϊούσης ἀναπτύξεως αὐτοῦ. Οἱ Ἰταλοὶ εἶχον ἄφθονον οἶνον, ἐν τούτοις δὲν ἐσκέφθησαν νὰ ἐμποδίσωσι τὴν φυτείαν τῶν ἀμπέλων, ἀλλὰ προσεπάθησαν νὰ συνάψωσι συμβάσεις ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἐν ἄλλαις χώραις, ὅπως ἀνοίξωσιν ἀγορὰς καταναλώσεως τῶν οἴνων των. Πῶς ἡμεῖς, ἐνῷ ἡ σταφὶς εἶναι τὸ μόνον χρυσοφόρον προϊόν, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, πῶς δικαιούμεθα νὰ σκεπτώμεθα ἢ νὰ λαμβάνωμεν μέτρα πρὸς ἀπαγόρευσιν τῶν περαιτέρω φυτειῶν; Ἐὰν ἐπήρχετο τοιαύτη σκέψις κατὰ ἄλλας σταφιδικὰς κρίσεις, οὐδέποτε θὰ ἐβλέπομεν τοσοῦτον χρῆμα νὰ εἰσέρχηται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἐν Γερμανίᾳ ἐπῆλθε κρίσις εἰς τὰ οἰνοπνεύματα, ἀλλὰ οἱ Γερμανοὶ δὲν ἐσκέφθησαν νὰ ἐλαττώσωσι τὴν παραγωγὴν τῶν οἰνοπνευμάτων· αἱ Κυβερνήσεις ὑπεστήριξαν, ἔδωκαν ἀμοιβὰς, βραβεῖα εἰς τοὺς παραγωγούς, ἠλάττωσαν τοὺς φόρους, οὐδέποτε ὅμως ἐσκέφθησαν νὰ ἐλαττώσωσι τὴν παραγωγήν, καὶ ἡμεῖς δὲν πιστεύω νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἐλαττώσεως τῆς παραγωγῆς διὰ περιορισμοῦ τῶν φυτειῶν. Ἄλλοι τινὲς ἐσκέφθησαν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εὑρεθῇ τρόπος ἐλαττώσεως τῆς παραγωγῆς διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τοῦ χαρακώματος. Πρῶτον ὁ τρόπος αὐτὸς δὲν εἶναι σπουδαῖος, διότι ἡ χαραγὴ, ἤτοι τὸ χαράκωμα, δὲν εἶναι σπουδαῖον στοιχεῖον πρὸς ἐλάττωσιν τῆς παραγωγῆς, ἄλλως εἶναι πολλαὶ ἀγοραὶ, ὅπως εἶναι ἡ τῆς Αὐστραλίας, τῆς Ἀγγλίας, τῆς Ἀμερικῆς κλπ., αἱ ὁποῖαι ἔχουν συνειθίσει εἰς πρᾶγμα τοιαύτης ποιότητος, ἤτοι χαρακωμένης σταφίδος· οἱ μόνοι τρόποι, τοὺς ὁποίους ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἀνεῦρεν, εἶναι πρῶτον αἱ συμβάσεις. Ὅπως γνωρίζετε, Κύριοι, μὲ ὅλας τὰς συμβάσεις, τὰς ὁποίας συνωμολόγησεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη, ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς εἰς πολλὰς χώρας εἶναι τοιοῦτος, ὥστε ἡ εἰσαγωγὴ τῆς σταφίδος κωλύεται· καὶ ἰδού, σᾶς ἀναγινώσκω, ἵνα ἴδητε (ἀναγινώσκει):

Ποία λοιπὸν πρέπει νὰ ᾖναι ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως; Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ προσπαθήσῃ διὰ παντὸς τρόπου, ὅπως συνομολογηθῶσι συμβάσεις μετὰ ξένων ἐπικρατειῶν. Εἰς τὸ Βέλγιον π. χ. ὁ φόρος τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος εἶναι 192 δραχμαὶ χάρτιναι. Πρότερον ἦτο ὁ φόρος 15 δραχμαὶ τὸ χιλιόγραμμον...

§37ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Τίς πταίει;

§38ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, κύριε συνάδελφε. Τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν ὑποθέτω, ὅτι δὲν θὰ λάβῃ πολιτικὴν χροιάν. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐρωτᾶτε τίς πταίει, διότι δύναμαι νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἐν Βελγίῳ δυνάμεθα νὰ συνομολογήσωμεν σύμβασιν· ὡς δὲ γράφει καὶ ὁ πρόξενος ἐκεῖθεν, καὶ τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον τῆς Ἀμβέρσης εἶναι ὑπὲρ τῆς συνομολογήσεως συμβάσεως. Ἐλπίζεται δὲ, ὅτι, συνομολογουμένης συμβάσεως μετὰ τοῦ Βελγίου, μεγάλως θὰ ἐπεκταθῇ ἡ κατανάλωσις ἐκεῖσε, καθόσον ἐν Ὁλλανδίᾳ, ἔνθα οἱ αὐτοὶ κλιματολογικοὶ λόγοι ὑφίστανται, γίνεται σχεδὸν διπλασία κατανάλωσις σταφίδος, καίτοι ὁ πληθυσμὸς εἶναι μικρότερος τοῦ Βελγίου. Ἐπίσης ἐν Αὐστραλίᾳ γίνεται μεγάλη κατανάλωσις σταφιδοκάρπου, καίτοι οἱ δασμοὶ εἶναι βαρύτεροι, ἔχομεν δὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἐλαττουμένων τῶν δασμῶν θὰ εἰσήγηται διπλασία καὶ τριπλασία ποσότης. Ἐπίσης εἰς Καναδᾶν καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας χώρας, αἵτινες ὀνομαστὶ ἀναφέρονται ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ προσοχὴ λοιπὸν τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ στραφῇ πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεων μετὰ τῶν χωρῶν ἐκείνων. Διὰ τὴν Ἀγγλίαν, καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας ἐν Πάτραις, δὲν πρέπει νὰ προσέξωμεν πολὺ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τῶν δύο σελλινίων κατὰ στατῆρα, διότι ἐν Ἀγγλίᾳ ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ξηρῶν καρπῶν, ὅτε ἡ σταφὶς δὲν θὰ δύναται νὰ συναγωνισθῇ μὲ τοὺς ξηροὺς καρποὺς ἄλλων χωρῶν. Τὸ μέτρον βεβαίως τῆς συνομολογήσεως συμβάσεων δὲν ἀνάγεται εἰς τὸν κύκλον τῆς Βουλῆς, εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ νὰ προσπαθήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει ἀνταλλαγμάτων νὰ συνομολογήσῃ συμβάσεις. Ἀλλ’ ἀληθὲς εἶναι, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνωμολόγησε συμβάσεις μετὰ τῆς Ἀγγλίας καὶ μετὰ τῆς Γερμανίας, καὶ κατώρθωσε καὶ ἐν Ἀμερικῇ νὰ καταργηθῇ ὁ δασμὸς καὶ ὠφεληθῇ ὁ σταφιδόκαρπος. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλαι χῶραι, εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχει στάδιον ἐνεργείας. Ἐν Νορβηγίᾳ μάλιστα συμβαίνει, ὥστε, ἐνῷ ὁ δασμὸς ὁ ἐπιβαλλόμενος εἰς τὰς Κορινθιακὰς σταφίδας εἶναι 450 δρ. κατὰ χιλιάδα, εἰς τὰς σουλτανίνας καὶ ἄλλας σταφίδας καὶ τὰς ἰσπανικάς ἐπιβάλλεται δασμὸς κατὰ 7/10 ἐλάσσων. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰς Σκανδιναυϊκὰς χώρας, ἡ ἐπιτροπὴ ἐκφράζει τὴν εὐχὴν, ὅπως ἀποσταλῇ καὶ εἰδικὸς ἀπεσταλμένος πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως. Αὐτὸ, ἐπαναλαμβάνω, κύριοι Βουλευταὶ, εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἀνάγεται εἰς τὸν κύκλον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς· οὐχ ἧττον ἡμεῖς, συνελθόντες ἐν ἐπιτροπῇ, ἐνομίσαμεν καθῆκον ἡμῶν νὰ ἐξετάσωμεν ποῖοι εἶναι οἱ δασμοὶ οἱ ἐπιβαλλόμενοι εἰς τὰς διαφόρους χώρας, καὶ διὰ τοῦτο ἐξεφράσαμεν τὴν γνώμην ἡμῶν ταύτην ἐν τῇ ἐκθέσει, τὴν ὁποίαν ἐφέρομεν εἰς γνῶσιν τῶν κ. Βουλευτῶν καὶ τοῦ κόσμου ὅλου καὶ τῆς δημοσιογραφίας. Τὸ σπουδαιότερον ὅμως ζήτημα εἶναι, τί θὰ πράξωμεν σήμερον, ποῖος εἶναι ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ σωθῶμεν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐγεννήθησαν διαφωνίαι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ· ἐγὼ καὶ ἄλλα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐσχηματίσαμεν τὴν γνώμην, ὅτι ἡ βάσις τῆς σωτηρίας εἶναι ἡ ἀφαίρεσις τοῦ πλεονάσματος, διότι ἤδη, ἕνεκα τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῆς ἀγορᾶς τῆς Γαλλίας, δὲν ὑπάρχει πλέον ἀναλογία μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως· σήμερον πλεονάζουσιν 150, 130, 120 ἑκατομμύρια, καὶ αὐτὴ ἡ κρίσις δὲν εἶναι παροδικὴ, θὰ ἦναι ἡ αὐτὴ καὶ μεγαλειτέρα κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, ἐκτὸς ἐὰν ἀπελπίσωμεν τὴν παραγωγήν...

§39ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζετε.

§40ΣΑΚΚΗΣ. Πέρυσι κατηναλώθη ὅλον τὸ πλεόνασμα.

§41ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ ἐξαγωγὴ ἡ περυσινὴ ἦτο 112,000 τόννων, καὶ διὰ τοῦτο ὑπῆρξαν μεγάλαι τιμαὶ, ἐν τούτοις ὑπῆρξε περίσσευμα 8 ἕως 10 χιλιάδων τόννων, καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον μετὰ πάροδον 6–8 μηνῶν ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου αἱ τιμαὶ ἐξέπεσαν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε τὸ ἐμπόριον κατεστράφη· καὶ ἂν πέρυσιν, ὅτε ὑπῆρξε πλεόνασμα μόνον 8,000 τόννων, ἐπῆλθε τοιοῦτον ἀποτέλεσμα, φαντασθῆτε, ἐὰν ἔχωμεν πλεόνασμα κατὰ τὰς μελλούσας ἐσοδείας 50, 60, 70 χιλιάδων τόννων, ποία θὰ ἦναι ἡ τύχη τοῦ σταφιδοκάρπου.

§42ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Κατὰ τὸ 1890–1891 παρήχθησαν 162,000 τόννοι, καὶ ἐν τούτοις αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος ἦσαν πολὺ ἱκανοποιητικαί.

§43ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἦτο ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας, ἡ ὁποία κατηνάλωσε τότε 70,000 τόννους, τουτέστιν 110 ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφίδος... Ὥστε ὁ μόνος τρόπος τῆς σωτηρίας τοῦ εἴδους εἶναι ἡ ἀφαίρεσις τοῦ πλεονάσματος. Τοῦτο δὲ δὲν εἶναι ἰδική μου γνώμη, κύριοι Βουλευταὶ, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι σοφὸς, οὔτε γνωρίζω ἐγὼ τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος καλλίτερον ὅλων τῶν Βουλευτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν· συνέλεξα τὰς γνώμας ὅλων τῶν συναδέλφων, καὶ ἰδίως συνέλεξα τὰς γνώμας τῶν ἐμπόρων καὶ κτηματιῶν τῶν Πατρῶν, οἵτινες εἶναι εἰς καλλιτέραν θέσιν νὰ γνωρίζωσι τὰ περὶ τούτου καὶ οἵτινες φέρουσι παραδείγματα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται ἐν τῇ ἐκθέσει.

§44ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Πῶς νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ πλεόνασμα;

§45ΦΩΤΗΛΑΣ. Πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ διὰ παντὸς τρόπου.

§46ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸ ῥίψωμεν εἰς τὴν θάλασσαν;

§47ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ νὰ τὸ ῥίψωμεν εἰς τὴν θάλασσαν.

§48ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§49ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὑπάρχουσι παραδείγματα ἄλλων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα εἰς τοιαύτας περιστάσεις προέβησαν καὶ μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου. Ἄλλοτε εἰς τὴν Ὀλλανδίαν ἔῤῥιψαν εἰς τὴν θάλασσαν τὸ πλεονάζον ποσὸν τῶν μοσχοκαρύων, ἵνα συγκρατήσωσι τὰς τιμὰς τοῦ καρποῦ τούτου. Ἀλλ’ ἡ σταφὶς χρησιμεύει εἰς πολλὰς ἄλλας χρήσεις, καὶ ὄχι μόνον πρὸς βρῶσιν· χρησιμεύει καὶ εἰς τὴν οἰνοποιΐαν καὶ οἰνοπνευματοποιΐαν. Κατὰ τὴν γνώμην δὲ τοῦ ἐμπορίου τῶν Πατρῶν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησα, δὲν εἶναι ζήτημα, ὅτι ἐκ τῆς παραγωγῆς, διὰ νὰ συγκρατήσωμεν τὰς τιμὰς, διὰ νὰ σώσωμεν τοὺς παραγωγούς, πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ πλεόνασμα.

§50ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Ἀνεφάνη καὶ ἄλλοτε κρίσις σταφιδικὴ, καὶ τί ἐγένετο τότε;

§51ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐπῆλθον καὶ ἄλλοτε κρίσεις σταφιδικαὶ, ἀλλ’ ἐκεῖναι ἦσαν παροδικαὶ, οὔτε ὑπῆρχεν εἰς τὰς κρίσεις ἐκείνας ἡ ἀπελπισία, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ σήμερον, ὅτε ἐξαίφνης ἔκλεισε μία ἀγορά, ἡ ὁποία κατηνάλισκεν ἑκατὸν ἕως ἑκατὸν τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια λιτρῶν.

§52ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κρίσις τοῦ 1877 δὲν ἤνοιξε τὴν ἀγορὰν τῆς Γαλλίας;

§53ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὴν ἀγορὰν τῆς Γαλλίας ἤνοιξαν ἄλλοι λόγοι, τὴν ἤνοιξαν αἱ ἀνάγκαι αὐτῆς.

§54ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀγορὰν τῆς Γαλλίας ἤνοιξεν ἡ εὐτελὴς τιμὴ, εἰς τὴν ὁποίαν προσεφέρθη τὸ προϊόν.

§55ΦΩΤΗΛΑΣ. Τότε εἶχεν ἀνάγκην ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας ὡς ἐκ τῆς φυλλοξήρας. Ἡ γνώμη λοιπὸν, κύριοι συνάδελφοι, τοῦ ἐμπορίου τῶν Πατρῶν εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ πλεόνασμα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ ῥίψωμεν εἰς τὴν θάλασσαν; Ὄχι. Δυνάμεθα νὰ τὸ διαθέσωμεν δι’ οἰνοπνευματοποιΐαν, ἡ ὁποία καὶ σήμερον ἀγοράζει μέγα ποσὸν ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ τὸ δυστύχημα εἶναι, ὅτι δὲν δύναται νὰ τὸ ἐξαντλήσῃ ὅλον. Οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ δὲ μᾶς εἶπον, ὅτι διὰ τὴν ἐν Ἑλλάδι κατανάλωσιν συμφέρει εἰς αὐτοὺς νὰ ἀγοράζωσι τὸ προϊὸν πρὸς πεντήκοντα δραχμὰς καὶ ἑξήκοντα καὶ ἑκατὸν κατὰ χιλιάδα. Ἀλλ’ ἡ ἐσωτερικὴ κατανάλωσις δὲν ἀρκεῖ· ἀνάγκη ἑπομένως νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐνισχύσῃ τὴν κατανάλωσιν τοῦ οἰνοπνεύματος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, εἴτε διὰ τῆς ἀπονομῆς βραβείου τριάκοντα λεπτῶν π. χ. κατ’ ὀκᾶν, εἴτε χρησιμοποιοῦσα μέρος τοῦ πλεονάσματος διὰ μεγάλης ἑταιρίας, ἢ ἀγοράζουσα αὐτὴ τοῦτο καὶ διαθέτουσα πρὸς οἰνοποιΐαν, ἀφοῦ προηγουμένως διὰ καταλλήλου τρόπου, καταστήσῃ αὐτὸ ἄχρηστον πρὸς βρῶσιν. Καὶ ἔχομεν νύξεις καὶ ἐξ Ἀγγλίας καὶ ἐκ Ῥωσσίας, ἐν τῇ ἐκθέσει δὲ τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἴδητε, ὅτι ὁ ἐν Ἀγγλίᾳ ἐπιτετραμμένος τῆς Ἑλλάδος κ. Ῥωμάνος γράφει, ὅτι δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν ἐκεῖ τὴν σταφίδα, ὅταν ἦναι εὐθηνὴ, δι’ οἰνοποιΐαν, καὶ ὅτι ἑταιρία τις μεγάλη ἀπέστειλεν οἰνοποιὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπίτηδες δι’ αὐτό. Καὶ ὁ ἐν Ὀδησσῷ πρόξενος τῆς Ἑλλάδος γράφει, ὅτι ἐκεῖ κατασκευάζουσιν οἴνους ἐξ ὕδατος καὶ ὀπωρῶν, ὥστε καὶ ἐκεῖ εὐκόλως δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ προϊόν διὰ τὴν οἰνοποιΐαν. Αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον ἡ σταφιδικὴ ἐπιτροπὴ τῶν Πατρῶν ὑποδεικνύει.

§56ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι πραγματοποιήσιμος;

§57ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶναι πραγματοποιήσιμος.

§58ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἰς ὄφελος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀναλάβωσι τὴν διεύθυνσιν.

§59ΦΩΤΗΛΑΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα οὔτε δύσκολον, οὔτε σπουδαῖον. Δύνασθε νὰ λάβητε ὑμεῖς τὴν διεύθυνσιν.

§60ΡΩΜΑΣ. Ὁ λόγος τῆς κρίσεως εἶναι, ὅτι ἔλειψεν ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας· τὸ ζήτημα λοιπὸν εἶναι νὰ εὕρωμεν ἀγορὰς ἄλλας πρὸς ἀναπλήρωσιν αὐτῆς.

§61ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὡς πρὸς τὴν γνώμην τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος διαφωνοῦμεν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ κατὰ τὴν γνώμην μου καὶ ἄλλων μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐὰν δὲν φροντίσωμεν περὶ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος, πρέπει ν’ ἀπελπισθῶμεν περὶ τῆς σωτηρίας τοῦ εἴδους. Αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ γνώμη τῶν Πατρῶν.

§62ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητεῖτε νὰ σώσητε διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ τὰς χειροτέρας ποιότητας, αἱ ὁποῖαι παρεμποδίζουν ἀκριβῶς τὴν κατανάλωσιν· ζητεῖτε νὰ καταδικάσητε ἓν μέρος τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος νὰ δαπανᾷ διακοσίας δραχμὰς πρὸς παραγωγὴν ἑνὸς προϊόντος, τὸ ὁποῖον θὰ πωλῆται πρὸς τεσσαράκοντα δραχμάς. Ἐὰν ἡ κατανάλωσις ἔχῃ ἀνάγκην ὡρισμένου ποσοῦ, τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ καταναλωθῇ· ἐὰν σεῖς λάβητε ἓν ποσὸν καὶ ῥίψητε αὐτὸ εἰς τὴν θάλασσαν, τότε καταδικάζετε ἓν μέρος τοῦ σταφιδικοῦ πληθυσμοῦ νὰ ἐργάζηται καὶ νὰ δαπανᾷ, ὅπως παράγῃ ἄχρηστον προϊόν.

§63ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ σημερινὴ κατάστασις, ἡ παραγωγή, ἀντὶ νὰ προαχθῇ, θὰ σταματήσῃ καὶ θὰ καταστραφῇ.

§64ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπί τινα καιρὸν μόνον. Ἐὰν δὲν ἔχητε τὴν ἐλπίδα νὰ καταναλώσητε εἰς τὸ μέλλον αὐτὸ τὸ ποσὸν, εἶναι πολὺ χειρότερον τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προτείνετε.

§65ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡμεῖς δὲν θὰ πιέσωμεν ποτὲ τὴν κατανάλωσιν...

§66ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως τὴν πιέζετε, αὐξάνοντες τὰς τιμὰς τεχνικῶς.

§67ΦΩΤΗΛΑΣ. .. διότι θὰ χορηγῶμεν εἰς τὴν κατανάλωσιν τόσον ποσόν, ὅσον αὕτη χρειάζεται.

§68ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος θὰ τὴν ὁρίσῃ τὴν κατανάλωσιν;

§69ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς καὶ τὸ ποσὸν τῆς καταναλώσεως ὁρίζεται ἁπλούστατα. Ἔχω πίνακας. Τὸ ποσὸν τῆς καταναλώσεως, κύριε Παναγιωτόπουλε, εἶναι γνωστόν.

§70ΧΟΪΔΑΣ. Τίς θὰ τὴν κανονίσῃ;

§71ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀμέσως θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Τὸ ποσὸν τῆς καταναλώσεως εἶναι ἀκριβῶς γνωστὸν κατὰ τὰς ἀρχὰς Αὐγούστου, εἶναι γνωστὸν ποῖον ποσὸν κατηναλώθη κατὰ τὴν προηγουμένην ἐτησίαν χρονικὴν περίοδον, καὶ ὅταν λάβητε πίνακας τῆς καταναλώσεως βλέπετε ἐτησίως ἀπὸ Αὐγούστου τοῦ ἑνὸς ἔτους μέχρις Αὐγούστου τοῦ ἑπομένου ποία εἶναι ἡ κατανάλωσις. Καὶ ἡ παραγωγὴ ἐπίσης εἶναι γνωστή, ἔχω δὲ καὶ πίνακας στατιστικούς, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι οἱ ἐμπορευόμενοι τὸ εἶδος οὐδέποτε ἔσφαλον. Εἶναι γνωστὸν λοιπὸν τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς, εἶναι γνωστὸν καὶ τὸ ποσὸν τῆς καταναλώσεως· θὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δι’ ἑνὸς νομοθετήματος θὰ εἴπῃ, ἀφοῦ δώσῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν πλειότερον μάλιστα ποσὸν, ἵνα μὴ πιεσθῇ, ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐχρειάσθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον, θὰ εἴπῃ ὅτι «τὸ πλεόνασμα τὸ ἀφαιρῶ ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν, καὶ θὰ τὸ παραδώσω εἴτε εἰς μίαν Τράπεζαν, εἴτε εἰς ἑταιρίαν τινὰ, πρὸς πνευματοποιΐαν», καὶ τότε ὁ παραγωγὸς ἱκανοποιεῖται διὰ τοῦ ὑπολειπομένου ποσοῦ εἰς τὸ διπλάσιον καὶ τὸ τριπλάσιον. Οὗτος εἶναι ὁ τρόπος. Τώρα ἐγὼ δὲν ἐπιμένω, ὅτι αὕτη εἶναι ἡ μόνη ὀρθοτέρα γνώμη· ἐπιθυμῶ καὶ οἱ συνάδελφοί μου, ὁ κύριος Παναγιωτόπουλος, καὶ σεῖς, κύριε Χοϊδᾶ, νὰ ἔλθητε νὰ συζητήσητε καὶ νὰ ὑποδείξητε ἄλλον τρόπον, ὀρθότερον, λογικώτερον, πρὸς σωτηρίαν τοῦ εἴδους, καὶ ἐγὼ πρῶτος θ’ ἀποδεχθῶ αὐτόν.

§72ΧΟΪΔΑΣ. Ὅταν θὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον, θὰ συζητήσωμεν.

§73ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἤδη ὑποβάλλομεν τὰς γνώμας του ἕκαστος.

§74ΡΩΜΑΣ. Ἡ Ἰταλία, ὅταν ἐπῆλθεν ἡ κρίσις τῶν οἴνων, δὲν τοὺς ἔχυνεν εἰς τὴν θάλασσαν, ἀλλὰ πάσει δυνάμει προσεπάθησε, ἵνα εὕρῃ νέας ἀγοράς.

§75ΦΩΤΗΛΑΣ. Οὐδ’ ἡμεῖς ὑπεδείξαμεν εἰς τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν καὶ ὑμεῖς, κύριε Ρώμα, ὑπεγράψετε, ὅτι πρέπει νὰ ῥίψωμεν τὸ εἶδος εἰς τὴν θάλασσαν. Ὁ πρῶτος τρόπος, τὸν ὁποῖον ὑπεδείξαμεν, εἶναι νὰ εὕρωμεν νέας ἀγοράς.

§76ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἔργον τῆς Βουλῆς· εἶναι ἔργον τοῦ ἐμπορίου, τῶν σταφιδοκτημόνων.

§77ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡμεῖς ἐκάμαμεν μίαν ἔκθεσιν, κύριε Ποταμιάνε, καὶ ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως ταύτης συζητοῦμεν.

§78ΡΩΜΑΣ. Διὰ τῆς εὐθηνίας εὑρίσκονται αἱ νέαι ἀγοραί.

§79ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ τὸ εἶδος αὐτὸ τῆς συζητήσεως, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος ἀγορεύων ἐπιτρέπῃ τὰς διακοπὰς, δὲν θὰ φθάσωμεν ποτὲ εἰς ἓν συμπέρασμα. Ἡμεῖς ἀπετελέσαμεν τὴν ἐπιτροπήν· οἱ πλεῖστοι τῆς ἐπιτροπῆς συνεφώνησαν μὲ τὸν κύριον εἰσηγητὴν, ἄλλοι διεφώνησαν. Ὅσοι διεφώνησαν, λαμβάνουσι τὸν λόγον μετὰ τὸν κ. εἰσηγητὴν καὶ ἐκθέτουσι τὰς ἰδέας των. Ἡμεῖς ὅμως, οἵτινες συνεφωνήσαμεν μετ’ αὐτοῦ, θέλομεν ν’ ἀκούσωμεν τὸν κ. εἰσηγητὴν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε νὰ εἴπῃ καὶ πολλὰ, ἀλλ’ αἱ διακοπαὶ δὲν τὸν ἀφίνουσι.

§80ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὴ δέχεσθε διακοπὰς, κύριε Φωτήλα.

§81ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ εἴπω, παρὰ ὀλίγα πράγματα.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε ἡσυχίαν, Κύριοι, διότι βεβαίως δὲν εἶναι συζήτησις αὐτή.

§83ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Πλησιάζομεν εἰς τὸ πανδαιμόνιον!

§84ΦΩΤΗΛΑΣ. Οἱ παραγωγοὶ τῶν Πατρῶν, οἱ ἔμποροι τῶν Πατρῶν, ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, μίαν μόνον σανίδα σωτηρίας εὗρον, τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος. Ἄνευ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος, ἀποκλεισθέντος τοῦ προϊόντος ἐκ τῆς ἀγορᾶς τῆς Γαλλίας, θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κρίσις, ἡ ὁποία θὰ καταστρέψῃ τοὺς παραγωγούς. Ἡ σταφιδικὴ δὲ ἐπιτροπὴ τῶν Πατρῶν ὑποδεικνύει καὶ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ διατεθῇ τὸ πλεόνασμα. Τὸ πλεόνασμα θὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῆς πνευματοποιΐας, ὑπὲρ τῆς οἰνοποιΐας. Ὁ τόπος δὲν ἔχει νὰ ἀπολέσῃ, θὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς διαθέσεως αὐτῆς· τὴν μικρὰν δὲ ζημίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ ἐκ τῆς ἠλαττωμένης τιμῆς τοῦ πλεονάσματος, θὰ τὴν ὠφεληθῇ εἰς τριπλάσιον καὶ τετραπλάσιον βαθμόν ἀπὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ πωλήσῃ εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ἀγορὰς εἰς τὴν πραγματικὴν καὶ ἀληθῆ τιμήν. Ὁ τρίτος τρόπος, τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέδειξεν, εἶναι ἡ ἵδρυσις ἑνὸς ταμείου προστασίας τῆς ἐξαγωγῆς, ἢ ταμείου ἀμύνης.

§85ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Δὲν μοὶ λέγετε, δέχεσθε τὴν ἀρχὴν τοῦ περιορισμοῦ τῆς παραγωγῆς;

§86ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὄχι.

§87ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ τὸ σύστημα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὑπερασπίζεσθε, δὲν ἄγει εὐθὺ εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς παραγωγῆς;

§88ΦΩΤΗΛΑΣ. Οὐδόλως.

§89ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν ἠξεύρω, ὅτι παράγω 20% περιπλέον ἀπὸ ὅ,τι χρειάζεται, καὶ τὸ 20% τοῦτο πρόκειται νὰ μὴ διατεθῇ, δὲν νομίζετε ὅτι μὲ παρεμποδίζετε εἰς τὴν παραγωγήν;

§90ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἶναι φανερὸν αὐτό.

§91ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω δι’ ἑνὸς παραδείγματος.

§92ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη παραδειγμάτων.

§93ΦΩΤΗΛΑΣ. Σᾶς ἀπαντῶ, ἂν θέλητε, καὶ θεωρητικῶς. Ὅταν ἐγὼ παράγω 20,000, καὶ διὰ τὰς 15,000 λαμβάνω τίμημα πλειότερον, δὲν χάνω τὰς πέντε χιλιάδας, ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτῶν λαμβάνω τίμημά τι.

§94ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Καὶ ἂν παραγάγητε 5,000 μόνον, δὲν θὰ λάβητε περισσότερον;

§95ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ παραγωγὴ ὅμως εἶναι πάντοτε πρόθυμος διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως.

§96ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ἡ παραγωγὴ ἀναγκαίως συνεπάγεται ἕνα μέσον ὅρον δαπάνης, καὶ ὅτι, ἂν ἡ δαπάνη αὕτη ἀνταποκρίνηται πρὸς τὰς 15.000, δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς 20,000, ὅταν αἱ 5,000 θὰ ῥιφθῶσιν εἰς τὴν θάλασσαν.

§97ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν θὰ ῥιφθῶσιν εἰς τὴν θάλασσαν.

§98ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι, ὅταν τὸ τίμημα θὰ ἦναι μικρότερον τῆς δαπάνης.

§99ΦΩΤΗΛΑΣ. Λαμβάνω τὸ τίμημα τῶν 5,000, ἡ δὲ παραγωγὴ ἐνθαῤῥύνεται καὶ ἐμψυχοῦται καὶ δὲν καταστρέφεται. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα. Καὶ θὰ μὲ συγχωρήσητε, κύριε Ράλλη, νὰ σᾶς κάμω μίαν παρατήρησιν. Φαίνεται, ὅτι δὲν ἐμελετήσατε τὸ ἀναπτυχθὲν σύστημα εἰς διαφόρους διατριβὰς τῶν ἐμπόρων Πατρῶν.

§100ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἐμελέτησα, καὶ εἶδον ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ ἐκπροσωπεῖ τὰς ἰδέας τῶν ἐμπόρων καὶ οὐχὶ τὰς ἰδέας τῶν σταφιδοκτημόνων. Οἱ ἔμποροι εἶναι οἱ μεσάζοντες ἀλλ’ ἐκεῖνοι θέλουσι νὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τοῦ ἱδρῶτος τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ ὅμως βεβαίως δὲν ὠφελοῦνται διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ.

§101ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ὠφελείας ἄλλου τινός, παρὰ μόνον τῶν σταφιδοπαραγωγῶν· δὲν ἐνδιαφέρομαι ὑπὲρ ἄλλου, ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν ἐνδιαφέρομαι, καὶ δὲν ὑπέδειξαν ἄλλοι τὸν τρόπον αὐτὸν τῆς θεραπείας, παρὰ μόνον οἱ σταφιδοπαραγωγοί.

§102ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐπαχθεστέρα φορολογία αὐτῆς, τὴν ὁποίαν προτείνετε.

§103ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἤθελον σᾶς παρακαλέσει νὰ μελετήσητε τὸ σύστημα αὐτὸ, τὸ ὑποδεικνυόμενον οὐχὶ ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους τῶν Πατρῶν, ἀλλ’ ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς διότι ἐὰν μελετήσητε τὸ σύστημα αὐτὸ, θὰ καταλήξητε εἰς τὰ συμπεράσματα, εἰς τὰ ὁποῖα καὶ ἡμεῖς κατελήξαμεν.

§104ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐπρόσεξα εἰς ὅλα τὰ ζητήματα καὶ δὲν εἶδον τίποτε πρακτικὸν εἰς τὴν ἔκθεσίν σας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶδον, εἶναι, ὅτι συνελέξατε μόνον ὅσα ἐγράφησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ μᾶς τὰ ἐφέρατε ἐδῶ. Λυποῦμαι δὲ διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον διεξήχθη τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, διότι δὲν ἠθελήσατε νὰ μελετήσητε οὐδὲ τὰς διαφόρους ποιότητας τῶν σταφίδων, οὐδὲ τὰς δαπάνας τῆς παραγωγῆς, οὐδὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον εἶναι δυνατὸν οἱ σταφιδοκτήμονες νὰ ἐλαφρυνθῶσι. Σεῖς ἀπεβλέψατε μόνον εἰς τὰς ἰδέας τῶν ἐμπόρων. Γνωρίζετε ποῖα εἶναι τὰ βάρη τῆς σταφιδικῆς ἰδιοκτησίας; Τίποτε ἐξ αὐτῶν δὲν ἐξακριβοῦται διὰ τῆς ἐκθέσεώς σας· ἐγὼ ὅμως τὰ ζητήματα ταῦτα τὰ ἐμελέτησα ἐπὶ μῆνας τρεῖς.

§105ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ εὐχαριστοῦμαι διὰ τὴν συζήτησιν, διότι καὶ θέσιν μεγάλην κατέχετε ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐχρηματίσατε· ἀλλὰ λυποῦμαι, διότι σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐγὼ βεβαίως δὲν κατέγεινα, ἵνα συλλέξω πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι κοινῶς γνωστά. Ποῖαι εἶναι αἱ δαπάναι τῆς καλλιεργείας, τὸ ἠξεύρουσι καὶ τὰ νήπια ἐν Ἑλλάδι.

§106ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἡμεῖς δὲν τὸ γνωρίζομεν, κύριε Φωτήλα.

§107ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἕν εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐμελετήσατε καὶ τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον ἐγὼ, ἀλλ’ ὅλοι οἱ παραγωγοὶ τῆς Πελοποννήσου ἐμελέτησαν, καὶ πρὸ πάντων οἱ τῶν Πατρῶν, τὸ ζήτημα πῶς θὰ σωθῶμεν ἐκ τῆς παρούσης καταστάσεως. Ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς, ποῖαι εἶναι αἱ ποιότητες, τοῦτο δὲν εἶναι ἔργον οὐδὲ τῆς Βουλῆς, οὐδὲ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, σᾶς βεβαιῶ ἐγὼ, κύριε Ράλλη, κατ’ οὐδένα τρόπον καὶ δι’ οὐδενὸς νομοθετήματος δύναται νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τῆς ποιότητος, ὅπως καὶ τὸ ζήτημα τῶν δαπανῶν. Δὲν εἶναι αὐτὰ ζητήματα, διὰ τὰ ὁποῖα δύναται νὰ σκεφθῇ ἡ Βουλὴ ἢ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἕνα σκοπὸν πρέπει νὰ ἔχωσι, πῶς νὰ προστατεύσωσι τὴν παραγωγὴν, καὶ πῶς διὰ νομοθετημάτων νὰ ἐνθαῤῥύνωσι τοὺς παραγωγούς, ὥστε νὰ μὴ ἀπελπισθῶσι, νὰ μὴ καταστραφῶσι. Καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι, ἐὰν μελετήσητε τὴν ἔκθεσιν τῆς σταφιδικῆς ἐπιτροπῆς τῶν Πατρῶν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἔκθεσις τοῦ ἐμπορίου, εἶναι ἔκθεσις τῶν παραγωγῶν, θέλετε πεισθῆ καὶ θέλετε μεταβάλει γνώμην.

§108ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν δὲν εὑρίσκω ἄλλην ἰδέαν ἢ τὴν φορολογίαν κατὰ 20% καὶ 25% ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, καὶ δὴ φορολογίαν ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου...

§109ΦΩΤΗΛΑΣ. Ποσῶς δὲν ἐμελετήσατε τὴν ἔκθεσιν τῆς σταφιδικῆς ἐπιτροπῆς τῶν Πατρῶν· διότι ἀκριβῶς τὴν γνώμην αὐτὴν τῆς κατ’ εἶδος φορολογίας τὴν ἀποκρούει. Καὶ μὲ συγχωρεῖτε πάλιν νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι ἐγὼ δὲν καυχῶμαι ὅτι κατήρτισα ἔργον τι τέλειον, ὅπως καθ’ ὑπόθεσιν σεῖς καλῶς ἐπράξατε, συλλέξαντες τὰς ἐκθέσεις τῶν προξένων, ἢ ἠθέλετε ἓν γενικὸν συλλαλητήριον τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐν Ἀθήναις. Ἐννοεῖται ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ δὲν ὠφελεῖται τὸ προϊὸν αὐτὸ, ἀλλ’ ὁ τρόπος αὐτὸς θὰ ἀπετέλει ἀληθὲς πανδαιμόνιον.

§110ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ ἐκθέσεις τῶν προξένων βεβαίως ἐχρησίμευσαν. Ἐὰν δὲ ἐξηκολούθει ἡ ἀνάκρισις ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἔδωκα εἰς αὐτὴν τὴν ὤθησιν, βεβαίως θὰ εἴχομεν πρακτικόν τι ἀποτέλεσμα, διότι κυρίως ἔπρεπε νὰ ἴδωμεν ὑπὸ ποίους ὅρους σήμερον εὑρίσκεται ἡ σταφιδικὴ ἰδιοκτησία, καὶ τὴν παραγγελίαν περὶ τοιαύτης ἀνακρίσεως θὰ ἐξετέλουν οἱ νομάρχαι· δυστυχῶς ὅμως ἐπῆλθεν ἡ πτῶσις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οἱ νομάρχαι δὲν κατέγειναν.

§111ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ σᾶς ἀπαντῶ, κύριε Ράλλη, ὅτι αἱ ἐκθέσεις τῶν προξένων, ἂν καὶ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὑπόληψιν πρός τινας ἐξ αὐτῶν, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὀλίγον ὠφέλησαν.

§112ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχετε τὴν ἔκθεσιν τοῦ κυρίου Ρωμανοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου τόσα εἴπετε.

§113ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγώ, ὡς εἰσηγητὴς, ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ ἀναφέρω ὅλα, ὅσα ἀνέφερον οἱ πρόξενοι ἐν ταῖς ἐκθέσεσιν αὐτῶν· ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ εἶναι ἱκανῶς γνωστά· δὲν εἶδον δὲ κἀμμίαν γνώμην σπουδαίαν. Ἡ γνώμη, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰς ἐκθέσεις τῶν προξένων, εἶναι ἡ τῆς συστάσεως οἰνοποιΐας ἐν Ἀγγλίᾳ ἢ ἐν Ρωσσίᾳ.

§114ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Γνώμη ὀρθή.

§115ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὀρθοτάτη βεβαίως, γνώμη ὅμως, ἡ ὁποία ἔχει διατυπωθῆ ἀκριβέστερον καὶ καλλίτερον ἀπὸ τοῦ 1860 παρά τινος Εὐσταθίου ἐκ Πύργου, παρὰ τοῦ Γενοβέλη καὶ παρὰ τοῦ Θεοδωρίδου. Αὗται εἶναι αἱ γνῶμαι ὅλων τῶν προξένων· ἐγὼ δὲ εἶχον καθῆκον νὰ ἀναφέρω αὐτὰς, ἐπειδὴ ἐγὼ ὤφειλον νὰ συλλέξω ὅλας τὰς γνώμας, οὐδὲ ἀνῆλθον ἐδῶ, ἵνα ἀναπτύξω νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ὑπέβαλλον. Ἀλλ’ αἱ γνῶμαι τῶν προξένων δὲν ἔχουσι μεγάλην σημασίαν· εἶναι γνῶμαι ἱκανῶς γνωσταὶ ἐν Πάτραις. Καὶ ἡ γνώμη ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὑποδεικνύει ὄχι τὸ ἐμπόριον,—τὸ ἐμπόριον μάλιστα, θέλετε νὰ σᾶς εἴπω, κύριε Ράλλη; τὸ ἐμπόριον θέλει νὰ διατηρηθῇ ἡ κατάστασις αὕτη, εἰς τὸ ἐμπόριον συμφέρει ἡ κατάστασις αὕτη, διότι κερδοσκοπεῖ ἐπ’ αὐτῆς,—ἀλλ’ ὑποδεικνύουσιν οἱ παραγωγοί, οἵτινες εἶναι καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἡ γνώμη αὕτη εἶναι νὰ ληφθῶσι μέτρα, διότι ἐκεῖνοι πάσχουσιν, ἐκεῖνοι κινδυνεύουσι. Πέρυσι, καθ’ ὑπόθεσιν, οἱ παραγωγοὶ ὠφελήθησαν, διότι ἦσαν μεγάλαι αἱ τιμαὶ, οἱ δ’ ἔμποροι ἐζημιώθησαν. Ἐφέτος ἠκούσατε, κύριε Ράλλη, —διότι εἴπετε περὶ ἐμπορίου καὶ φαίνεται ὅτι δὲν γνωρίζετε ἀκριβῶς οὐδὲ τὴν κατάστασιν τῶν παραγωγῶν, οὐδὲ τὴν κατάστασιν τοῦ ἐμπορίου,—ἐφέτος ἠκούσατε κἀνένα ἔμπορον νὰ ζημιωθῇ, ἐνῷ οἱ παραγωγοὶ κατεστράφησαν; Καὶ εἶναι ἄπορον δι’ ὑμᾶς, κύριε Ράλλη, τὸν ὁποῖον σέβομαι. Γνωρίζω τόσον ἀκριβῶς τὰ πράγματα, ὥστε δύναμαι ὀνομαστὶ νὰ σᾶς εἴπω πόσον ὠφελήθησαν καὶ ποῖοι ἔμποροι ὠφελήθησαν. Ὥστε δὲν ὁμιλῶ ἐξ ὀνόματος τῶν ἐμπόρων, ἀλλ’ ἐξ ὀνόματος τῶν παραγωγῶν, καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει μου εἰς τούτους ἀποβλέπω.

§116ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὠφελήθησαν καταῤῥίπτοντες τὰς τιμάς.

§117ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν λέγω ὅτι ἔκαμον καλά. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι ὠφελήθησαν. Γνωρίζετε κἀνένα ἔμπορον ζημιωθέντα ἐφέτος;

§118ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐφέτος δὲν ἐτελείωσεν ἀκόμη· δὲν ἠξεύρετε τὸ τέλος.

§119ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ποία εἶναι ἡ τύχη τῶν ἐμπόρων, δὲν τὸ γνωρίζετε, κύριε Φωτήλα. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, νὰ καταργήσῃ τὸν φόρον τὸν εἰς χρυσὸν, ὁ ὁποῖος ἐπληρώθη παρ’ ἐκείνων, τῶν ὁποίων ὁ σταφιδόκαρπος ἐστάλη εἰς τὴν Ἀγγλίαν, τὸ μέτρον αὐτὸ θὰ φέρῃ εἰς πολὺ δύσκολον θέσιν τοὺς ἐμπορευθέντας τὸ εἶδος μέχρι τῆς ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπῆλθεν ἡ κατάργησις, διότι δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν πληρόνουσι σήμερον τὸν φόρον.

§120ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, κύριε Μεσσηνέζη, καὶ εἰς αὐτό.

§121ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ συζήτησις τοιουτοτρόπως.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ μὴ διακόπτητε.

§123ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ ἐπιτρέπω τὰς διακοπάς. Ἐγὼ δὲν ἦλθον ἐδῶ διὰ νὰ ἐκφωνήσω λόγον.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι συζήτησις αὐτὴ, κύριε Φωτήλα.

§125ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἴπετε, κύριε Μεσσηνέζη, διότι τὸν φόρον εἰς χρυσὸν δὲν τὸν κατέβαλε τὸ ἐμπόριον, ἀλλ’ ἡ παραγωγὴ, διότι πᾶς ἐμπορευόμενος θὰ ἀφαιρέσῃ τὸν φόρον, εἴτε εἰς χρυσὸν, εἴτε εἰς ἐμπόρευμα.

§126ΡΑΛΛΗΣ. Ὅστις δήποτε καὶ ἂν τὸν κατέβαλεν, εἶναι μία ἀνισότης.

§127ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὥστε δὲν πρόκειται περὶ ζημίας τῶν ἐμπόρων. Ὁ ἔμπορος, ὅταν ἀγοράζῃ, ὑπολογίζει ὅλας τὰς δαπάνας, θὰ ὑπελόγισεν ἑπομένως καὶ τὸν φόρον εἰς χρυσόν. Δεύτερον εἴπετε, ὅτι δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τοὺς νῦν ἀγοράζοντας σταφιδόκαρπον οἱ πρότερον ἀγοράσαντες, διότι οἱ μὲν ἐπλήρωσαν τὸν φόρον εἰς χρυσὸν, οἱ δὲ εἰς τραπεζογραμμάτια. Οὐδ’ αὐτὸ εἶναι ἀκριβὲς, διότι σήμερον, ἐκτὸς τῶν ἄλλων λόγων, αἱ τιμαὶ τοῦ σταφιδοκάρπου εἶναι εἰς τὸ τρίτον τῆς ἀξίας τῆς πρὸ δύο μηνῶν.

§128ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ὠφελήθησαν οἱ ἔμποροι;

§129ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὠφελήθησαν. Ἂν θέλητε, σᾶς τὸ ἀναπτύσσω καὶ αὐτό. Ἂν ἠξεύρετε σεῖς κἀνένα ἔμπορον ζημιωθέντα ἐφέτος, δύνασθε νὰ μοὶ τὸν εἴπητε.

§130ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξακολουθήσατε.

§131ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐξακολουθῶ. Ἐγὼ λοιπὸν ὑποστηρίζω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν γνώμην οὐχὶ τοῦ ἐμπορίου, ὡς εἶπεν ὁ κύριος Ράλλης, ἀλλὰ τὴν γνώμην τῶν παραγωγῶν.

§132ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ παραγωγοὶ αὐτοί;

§133Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἡμεῖς οἱ Πατρινοί.

§134ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος.

§135ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Διατὶ δὲν τὴν κάμνετε σεῖς μόνοι σας τὴν ἀφαίρεσιν, ἀλλὰ τὴν θέλετε ἀπὸ τὴν Βουλήν;

§136ΦΩΤΗΛΑΣ. Αὕτη εἶναι ἡ γνώμη τῶν παραγωγῶν. Ἐγὼ εὔχομαι, ἵνα ὁ κ. Ράλλης προβάλῃ ὀρθοτέραν γνώμην, καὶ ἐγὼ πρῶτος θὰ τὴν ἀποδεχθῶ.

§137ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ποίαν γνώμην ἔχει ἡ Κυβέρνησις;

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, σᾶς παρακαλῶ. Ἡ κατάστασις αὕτη ἀποδεικνύει, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐφρόνουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ φέρῃ νομοσχέδιον καὶ τότε νὰ γείνῃ συζήτησις, εἶχον δίκαιον, διότι αὐτὴ δὲν εἶναι συζήτησις.

§139ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ τρίτη ἰδέα κύριοι Βουλευταὶ, — ἵνα καταλήξω καὶ παύσῃ ἡ συζήτησις αὕτη, — εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ συστηθῇ ταμεῖον ἀμύνης. Καὶ ἡ ἰδέα αὕτη δὲν εἶναι ἰδική μου, — καὶ τὸ λέγω χάριν τοῦ κυρίου Ράλλη, — εἶναι ἰδέα, τὴν ὁποίαν πρὸ πολλῶν ἐτῶν ὑπέβαλε πρὸ πάντων ὁ κύριος Ἀναγνωστόπουλος ἐκ Πατρῶν καὶ πολλοὶ ἄλλοι. Τὸ ταμεῖον αὐτὸ τῆς προστασίας τῆς ἐξαγωγῆς θὰ φροντίζῃ ἵνα εἰσάγῃ τὸ προϊὸν εἰς χώρας, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ἄγνωστον, θὰ ἀποστέλλῃ δείγματα, θὰ λαμβάνῃ μέτρα κατὰ νόσων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐπέλθωσιν εἰς τὰς σταφιδαμπέλους, καὶ θὰ πράττῃ ὅ,τι πράττουσιν ἐν γένει τὰ ταμεῖα αὐτὰ τῆς προστασίας τῆς ἐξαγωγῆς. Ἀλλὰ πόθεν θὰ ἔχῃ τὰ κεφάλαια τὸ ταμεῖον τοῦτο; Ὑπεβλήθη γνώμη, ὅπως ἡ Κυβέρνησις δωρήσῃ ἐκ τοῦ φόρου τῆς ἐξαγωγῆς μίαν δραχμὴν κατὰ χιλιάδα πρὸς σύστασιν τοῦ ταμείου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον οὕτω θὰ ἔχῃ ἐτησίαν πρόσοδον ἐκ 250,000 δραχμῶν τοὐλάχιστον. Ἡ δωρεὰ αὕτη εἶναι μικρὰ θυσία, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβληθῇ τὸ Δημόσιον ἀπέναντι τῶν ὠφελειῶν τῆς συστάσεως ἑνὸς τοιούτου ταμείου. Ὁ τέταρτος τρόπος, ὁ καὶ σημαντικώτερος καὶ σπουδαιότερος, εἶναι ἡ σύστασις μιᾶς Τραπέζης Σταφιδικῆς. Ὅλοι γνωρίζομεν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι οἱ παραγωγοὶ πληρόνουσι τόκον 15, 20, 30 καὶ 40% καὶ μέχρι μὲν τοῦδε ἠδύναντο νὰ ἀντέχωσι, διότι αἱ τιμαὶ ἱκανοποίουν τοὺς παραγωγούς, ἀλλὰ σήμερον, ὅτε ἡ κατάστασις ἐδεινώθη, ὅτε ὑπάρχει δυσπιστία, μὴ ὑπαρχόντων κεφαλαίων, δὲν εὑρίσκουσι νὰ δανεισθῶσιν οὐδὲ πρὸς 30 ἢ 40%. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν πρέπει νὰ σκεφθῇ ὡρίμως, ὅπως ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως μιᾶς τοιαύτης Τραπέζης. Ἄλλοτε καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Γόρτυνος κ. Δηλιγιάννης ὑπέβαλε, νομίζω, τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§140Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις τότε εἰσήγαγε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συνέταξεν εἰδικὴ ἐπιτροπή, ἔδωκε δὲ γνώμην εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, ἵνα γείνῃ εὐρυτέρα συζήτησις.

§141ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τρία νομοσχέδια ὑπεβλήθησαν τότε, ἓν τῆς ἐπιτροπῆς, ἓν τοῦ κ. Ζωγράφου καὶ ἕτερον τῆς Κυβερνήσεως.

§142ΦΩΤΗΛΑΣ. Τέλος πάντων ὁ κ. Δηλιγιάννης λέγει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἰσήγαγε νομοσχέδιον.

§143ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἰσήγαγε.

§144Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰσήγαγε νομοσχέδιον, ἀλλὰ συνεβούλευσε τὴν Βουλὴν νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ· ἔδωκεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀφορμὴν νὰ συζητήσῃ τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας περιεῖχε τὸ νομοσχέδιον.

§145ΦΩΤΗΛΑΣ. Καλῶς λοιπὸν εἶπον. Τώρα πῶς θὰ εὑρεθῶσι τὰ κεφάλαια, τίς εἶναι ὁ τρόπος τῆς συστάσεως, τοῦτο δὲν εἶναι ἔργον τῆς Βουλῆς, εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐκ Πατρῶν ὑποβάλλουσιν, εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πάλιν, προκειμένου περὶ τοῦ πολυτιμοτέρου ἡμῶν προϊόντος καὶ προκειμένου περὶ τοῦ κτηματικοῦ κόσμου τῆς Πελοποννήσου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπηλπισμένος, διότι δὲν ἔχει σήμερον τὰ μέσα τῆς βιώσεως, ἡ Κυβέρνησις, λέγω, καλὸν εἶναι νὰ ἀφήσῃ τρεῖς δραχμὰς κατὰ χιλιάδα λιτρῶν ἐκ τοῦ φόρου τῆς ἐξαγωγῆς. Τρεῖς δραχμαὶ κατὰ χιλιάδα ἐπὶ ποσοῦ 250,000,000 λιτρῶν ἐξαγωγῆς εἶναι ἐτησία πρόσοδος 750,000 δραχμῶν, καὶ 750,000 δραχμαὶ κατ’ ἔτος δύνανται νὰ ἀποτελέσωσι κεφάλαιον 8,000,000 ἢ 9,000,000. Ἡ εὐχὴ κυρίως τῶν παραγωγῶν ὄχι ἐφέτος μόνον, ὅτε ὑπάρχει κρίσις καὶ αὐτὴ ἡ ἀπελπισία, ἀλλὰ πάντοτε, εἶναι ἡ σύστασις μιᾶς Τραπέζης, ὅπως μὴ πιέζωνται ἀπὸ τοὺς τοκογλύφους. Θὰ ἦναι δὲ εὐτυχής, κύριοι Βουλευταὶ καὶ ἡ Βουλή, ἡ ὁποία θὰ ψηφίσῃ, τοιοῦτο νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Τραπέζης, καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ τὸ εἰσαγάγῃ, ἀδιάφορον ἂν ἦναι ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη, ἢ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Δηλιγιάννη, ἢ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Ράλλη. Ὅλοι οἱ Βουλευταὶ θὰ θεωρήσωμεν ἑαυτοὺς εὐτυχεῖς, καὶ θέλομεν εὐλογεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ εἰσαγάγῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον.

§146ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τότε ὅμως, ὅτε εἰσήχθη τοιοῦτο νομοσχέδιον, ὑπῆρχον 20,000,000 δραχμῶν, ὑπῆρχον οἱ κεφαλαιοῦχοι.

§147ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἂς τὸ ἐκάμνετε τότε. Νομίζω, ὅτι ἦσθε Ὑπουργός.

§148ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι.

§149ΦΩΤΗΛΑΣ. Οὗτοι εἶναι οἱ τρόποι, τοὺς ὁποίους ἐν συντόμῳ ἐξέθεσα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ δὲν καυχῶμαι, ὅτι κατήρτισα ἔργον τι, διότι ὁ κύριος Ράλλης μὲ ἐπετίμησεν (ἱλαρότης)...

§150ΡΑΛΛΗΣ. Ποσῶς δὲν σᾶς ἐπετίμησα, δὲν παραδέχομαι τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἐξεφράσετε· ἤθελον μόνον νὰ σᾶς παραστήσω, ὅτι εὑρίσκεσθε εἰς ἀντίφασιν, διότι τὸ ὑμέτερον σύστημα ἀκριβῶς ἄγει εἰς τὸ πρῶτον σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀπεκρούσατε.

§151ΦΩΤΗΛΑΣ. Ποσῶς. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀκούσω· ἐγὼ, ἐπαναλαμβάνω, δὲν καυχῶμαι, ὅτι κατήρτισα ἔργον τι, ἢ ὅτι δύναμαι ἐγὼ νὰ δώσω τὴν ὀρθοτέραν γνώμην. Ἐγὼ συνέλεξα τὰς γνώμας διαφόρων. Πονῶ καὶ ἐγὼ τὸν τόπον, ὅπως τὸν πονεῖτε ὅλοι ὑμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἡ συζήτησις αὕτη, ὅπως καὶ ἐν ἀρχῇ εἶπον, δὲν πρέπει νὰ λάβῃ χροιὰν πολιτικήν...

§152ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Βεβαίως.

§153ΦΩΤΗΛΑΣ. .. Εἶναι συζήτησις, ἡ ὁποία μᾶς ἐνδιαφέρει ὅλους. Αὗται εἶναι αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας ἐγὼ συνέλεξα, καὶ αὗται αἱ πεποιθήσεις, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἐσχημάτισα ἐξ ὅλων τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβον. Τώρα, ἂν ὑπάρχωσι διαφωνοῦντες, ἂν ὑπάρχωσιν ἀντίθετοι γνῶμαι, ἂν ὑπάρχωσιν ἀντίθετοι πεποιθήσεις, ἂς ἔλθωσιν οἱ διαφωνοῦντες νὰ τὰς ἐκθέσωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἐγὼ πρῶτος θὰ καταδικάσω καὶ τὰς γνώμας καὶ τὰς πεποιθήσεις μου, ὅταν εὑρεθῇ καλλιτέρα λύσις.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§155ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§156ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀφοῦ ὅλοι ἀνομολογοῦμεν τὸ κατεπεῖγον τοῦ ζητήματος, νομίζω ὅτι, ἀποφασίζοντες τὴν ἀναβολὴν αὐτοῦ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν, ἀντιφάσκομεν πρὸς ἑαυτούς. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος.

§157Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται νὰ ἀναβάλλωμεν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ εἰσερχώμεθα καὶ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, πάντα δὲ τὸν ἄλλον χρόνον νὰ διαθέτωμεν εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, ἥτις ὅμως δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἐπιπροσθῇ εἰς τὴν πρόοδον τῶν νομοσχεδίων, τῶν δεομένων τριῶν ἀναγνώσεων. Ὥστε νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ εἰσέλθωμεν ἤδη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν, ὅπως αὔριον, εἴτε πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, εἴτε μετὰ τὴν τελείωσιν αὐτῆς, συνεχίσωμεν τὴν σημερινὴν συζήτησιν· διότι τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν δεῖται εὐρείας συζητήσεως καὶ χρόνου πολλοῦ· δὲν πρέπει νὰ περιορίζηται ὑπὸ τῆς σπουδῆς πρὸς τὴν εἴσοδον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§158ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς ὅμως ἡμεῖς θὰ ζητήσωμεν οὐχὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ὅπως ἤρχισεν, ἀλλὰ νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ· διότι συζήτησις, ἡ ὁποία δὲν στηρίζεται ἐπὶ ὡρισμένων πορισμάτων, ἀλλὰ σκοπὸς αὐτῆς εἶναι ἡ ἔκφρασις εὐχῶν περὶ μέτρων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔχει ἢ χαρακτῆρα ἀκαδημαϊκὸν, καὶ δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς κἀνὲν ἀποτέλεσμα. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ὑποβάλλῃ ὡρισμένας προτάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ συζητήσωμεν, ἡ συζήτησις αὕτη δὲν θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ ἐκφράσωμεν ὅλοι τὰς γνώμας μας.

§159ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην σας.

§160ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν θέλητε τὴν γνώμην μου, εἶμαι πρόθυμος νὰ σᾶς τὴν ἀναπτύξω ἀμέσως.

§161Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ κανονίσωμεν τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θέλουσι νὰ ἐργασθῶσιν ἢ νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τοῦ θέματος οἱ φρονοῦντες, ὅτι δύνανται νὰ φωτίσωσι τὴν Βουλὴν περὶ ὧν καὶ ἡ Βουλὴ φρονεῖ, ὅτι δεῖται φωτισμοῦ. Ταῦτα ἐκεῖνοι θέλουσι κανονίσει καθ’ ὃν τρόπον νομίζουσι λισιτελέστερον· ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει τὸ καθ’ ἑαυτὴν νὰ ἐργασθῇ καθ’ ὃν τρόπον θεωρεῖ λισιτελέστερον. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως δὲν δύναται σήμερον νὰ εἰσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτῆς. Τὸ νομοσχέδιον θὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐντὸς τῆς συνόδου ταύτης καὶ ἐν καιρῷ, ὅπως δυνηθῶμεν ἐν τῇ συνόδῳ ταύτῃ νὰ συζητήσωμεν. Εἰσέτι δὲν εἰσήλθομεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἔχομεν ἄρα χρόνον πρὸ ἡμῶν. Ἂν μέχρις οὗ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως ταύτης καὶ εὐρέως νὰ ἀσχοληθῇ εἰς αὐτὴν, ἡμεῖς θέλομεν ἀποδεχθῇ τοῦτο λίαν εὐχαρίστως, διότι νομίζομεν, ὅτι ἐκ τῆς γενικῆς ταύτης συζητήσεως δύνανταί τινα θέματα νὰ διαλευκανθῶσιν, ἰδίως δύναται νὰ διευκρινιθῇ, τί ὁ τόπος εἶναι διατεθειμένος ἵνα δεχθῇ καὶ τί ὁ τόπος δὲν εἶναι διατεθειμένος ἵνα δεχθῇ· διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν θ’ ἀναγράφῃ συνήθη μέτρα, δὲν θ’ ἀναγράφῃ μέτρα ἐκ τῶν ἐν τῇ συνήθει νομοθεσίᾳ ἐπιτρεπομένων, θ’ ἀναγράφῃ μέτρα ἐπιτρεπόμενα μόνον ἕνεκα τοῦ ἐκτάκτου τῶν περιστάσεων, εἰς ἃς περιέστη ἡ σταφίς. Πρέπει λοιπὸν νὰ γνωσθῇ ἡ γνώμη αὐτῶν τῶν σταφιδούχων, διότι ἄνευ τῆς γνώμης αὐτῶν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ νομοθετήσωμεν περὶ τῶν θεμάτων, ἅτινα καλούμεθα νὰ κανονίσωμεν νομοθετικῶς. Ἡ συζήτησις δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὸ ζητούμενον. Ἂν ὅμως ἡ Βουλὴ μὴ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως, ἂν οἱ ἔχοντές τι νὰ εἴπωσιν ἐπιφυλαχθῶσι πάντες, ἵνα ὁμιλήσωσι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, τότε καὶ ἡμεῖς θέλομεν ὑποβάλει, ὡς εἶπον, τὸ νομοσχέδιον ἐγκαίρως πάντοτε, ἵνα κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην ψιφισθῇ.

§162ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὅτι τάχιστα.

§163ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι καὶ ἠθικὸν καθῆκον ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία μετὰ μεγάλης ἐπιμονῆς ὑπεστήριξε τὸν σχηματισμὸν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα, μορφώσῃ γνώμην περὶ αὐτοῦ καὶ δώσῃ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν, ἠθικὸν, λέγω, καθῆκον ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῇ καὶ συζητήσῃ τὸ θέμα. Βεβαίως οὐδεὶς τῶν Βουλευτῶν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν δύναται νὰ θεωρῆται ὡς περαιωθὲν μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν, τὴν ὁποίαν ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἐποιήσατο εἰς τὴν Βουλήν. Εἶναι οὐ μόνον λογικὸν, ἀλλὰ καὶ μία καλὴ ἀρχὴ, ὅπως καὶ εἰς τὸ Κοινοβούλιόν μας μὲ πνεῦμα ἀνεξαρτησίας τινὸς συζητηθῇ ἓν ζήτημα τοιαύτης σπουδαιότητος. Κακῶς ἐσυνειθίσαμεν νὰ μὴ θέλωμεν νὰ ἐργαζώμεθα καὶ κουράζωμεν καὶ ἡμεῖς τὸν νοῦν μας, μελετῶντες καὶ σκεπτόμενοι ἀνεξαρτήτως ἐπὶ ζητημάτων σπουδαίων καὶ σημαντικῶν, ὅπως εἶναι τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος, ἀλλὰ νὰ περιμένωμεν τὰ πάντα ἵνα τὰ προμελετήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ φέρῃ ἐνταῦθα ἕτοιμα καὶ συνήθως ἀμελέτητα, ὅπως συνήθως καὶ δυστυχῶς διὰ τὸν τόπον ἔρχονται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἐν τῷ ὁποίῳ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον λαμβάνουσι χαρακτῆρα ζητήματος ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Τοιουτοτρόπως δὲ οὐ μόνον ἀπεμάθαμεν τὴν μελέτην τῶν σπουδαίων ζητημάτων, ἀλλὰ κατεστήσαμεν συνάμα ἀδύνατον τὴν λύσιν τοιούτων ζητημάτων κατὰ τρόπον σύμφωνον πρὸς τὴν πεῖραν καὶ τὴν πεποίθησιν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἥτις εὑρίσκεται δεσμευμένη μὲ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ αὐτῆς τῆς πλειονοψηφίας τοῦ ἔθνους. Τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν ἔχει τι τὸ ὥριμον. Συνεζητήθη παρὰ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀμέσως ἐνδιαφέρονται καὶ τὰ ὁποῖα ἐμελέτησαν αὐτὸ τελειότερον, συνεζητήθη παρὰ μεγάλης καὶ πολυμελοῦς ἐπιτροπῆς, ἐμορφώθησαν διάφοροι καὶ ἀντίθετοι ἴσως γνῶμαι, ὧν πολλαί, μὴ ἐκφρασθεῖσαι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θέλουσιν ἐκφρασθῆ ἐν τῇ Βουλῇ. Νομίζω λοιπόν, ἐπανερχόμενος εἰς ὅσα εἶπον ἐν ἀρχῇ, ὅτι καὶ ἠθικὸν καθῆκον ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα ὡς Βουλή, ὡς σῶμα, καὶ διότι ἠθελήσαμεν νὰ προκαλέσωμεν τὴν συζήτησιν ταύτην καὶ χάριν τῆς σημασίας, ἣν ἔχει τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἀφοῦ ἅπαξ ἐτέθη τὸ ζήτημα ἐν τῇ Βουλῇ, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ οὐχὶ πλέον ἐκτὸς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀλλ’ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, νὰ δοθῇ δὲ ἡ θέσις ἡ ἁρμόζουσα, ὅπως φέρῃ τὸ ζήτημα εἰς σπουδαίαν συζήτησιν, ἄνευ πλέον διακοπῶν. Πρέπει νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει· ἡ πλειονοψηφία δὲ θὰ ὁρίσῃ ποῦ πρέπει νὰ τεθῇ καὶ πότε πρέπει νὰ συζητηθῇ σπουδαίως καὶ σοβαρῶς, καὶ ὄχι παρέργως.

§164Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀμέσως μετὰ τὰ ἐπείγοντα νομοσχέδια.

§165ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐν τῇ Βουλῇ δὲν γίνονται θεωρητικαὶ συζητήσεις, γίνονται πάντοτε πρακτικαὶ συζητήσεις, ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ νὰ προέλθῃ μία ἀπόφασις νομοθετική, κανονίζουσα οἱονδήποτε ἀντικείμενον. Ἄν ἡ ἔκθεσις τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς ἐπιτροπῆς προβάλλῃ ῥητὰς προτάσεις, ἂν τὰς προτάσεις αὐτὰς τὰς υἱοθετῇ ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ἂν τὰς προτάσεις αὐτὰς τὰς υἱοθετῇ ἡ Κυβέρνησις, τότε ἔχομεν θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα καὶ ὀφείλομεν νὰ συζητήσωμεν. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἔχωμεν ὡρισμένας προτάσεις, ἐὰν δὲν ἔχωμεν ὡρισμένον θέμα, ἡ συζήτησις καταντᾷ συζήτησις θεωρητική, ἡ ὁποία δὲν δύναται οὔτε ἡμᾶς νὰ φωτίσῃ οὔτε τὸ Κοινοβούλιον. Ἄν πρόκηται περὶ συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι, ἀνεξαρτήτως τοῦ Βουλευτηρίου, δύνανται νὰ φωτίσωσι τὸ κοινὸν καὶ τὴν Βουλήν, ἔχομεν τὸν τύπον· ἐν τῷ τύπῳ ἠμποροῦν νὰ ἐκτεθῶσι θεωρητικαὶ γνῶμαι, καὶ νὰ συζητῶνται παρὰ τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ, παρὰ τῶν φρονούντων τὴν μίαν γνώμην καὶ παρὰ τῶν ἀντιφρονούντων· ἀλλ’ ἐν τῇ Βουλῇ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὡρισμένας προτάσεις, τὰς ὁποίας θὰ συζητήσωμεν, τὰς ὁποίας θὰ τροποποιήσωμεν, καὶ συζητοῦντες καὶ τροποποιοῦντες θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ μᾶλλον συνᾴδοντος πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Ἄν ἡ Κυβέρνησις, ἐπαναλαμβάνω, υἱοθετῇ τὰς προτάσεις τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ τὰς συζητήσωμεν, καὶ μετὰ παννυχίδος, παραδέχομαι, ἐν παννυχίδι νὰ συζητήσωμεν, ἂν πρέπῃ νὰ παραδεχθῶμεν αὐτὰς τὰς προτάσεις, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Ἄν ὅμως δὲν τὰς υἱοθετῇ, διατὶ νὰ ἀπόλλυται ὁ χρόνος τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ διατεθῇ εἰς τὴν συζήτησιν ἄλλων ἀντικειμένων; Δὲν σπουδαιολογοῦμεν, ὅταν συζητῶμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον περὶ ἑνὸς σπουδαίου ζητήματος. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει βεβαίως ἐσχηματισμένην μίαν γνώμην περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος· ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ τὴν πρότασίν της, νὰ κατασταθῇ αὕτη ἀντικείμενον συζητήσεως σπουδαίας, νὰ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν τότε ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, νὰ ἀκούσωμεν καὶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Φωτήλα καὶ ὅλων τῶν φρονούντων τὰ ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ, νὰ ἀκούσωμεν καὶ τοὺς ἀντιφρονοῦντας, ὅπως φθάσωμεν ἐπὶ τέλους εἰς ἓν ἀποτέλεσμα· εἰ δὲ μή, νὰ κατατριβώμεθα κατὰ τοιοῦτον τρόπον εἰς συζήτησιν ματαίαν καὶ ἡ ὁποία εἶναι ὁμοία πρὸς ἐκείνην, ἥτις προὐκάλεσε προχθὲς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἐγκλήσεων καὶ τῶν ἀντεγκλήσεων, δὲν ἁρμόζει εἰς τὴν σπουδαιότητα τοῦ ζητήματος. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ ὑποβάλῃ ἀπὸ τοῦδε μίαν πρότασιν, νὰ ἀναβληθῇ ἡ περαιτέρω συζήτησις, μέχρις οὗ ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλῃ τὴν πρότασίν της.

§166ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγιαλείας συνάδελφος δὲν ἔχει δίκαιον περὶ τοῦ θέματος τούτου. Γνωρίζει κάλλιστα, ὅτι εἰς τὰ ξένα Κοινοβούλια, ὁσάκις προτείνωνται τοιαῦτα ζητήματα, πάντοτε καὶ εἰς τὴν δημοσιογραφίαν ἐκτίθενται καὶ ἐν τοῖς Κοινοβουλίοις γίνεται προκαταρκτικὴ συζήτησις· κατὰ συνέπειαν ἀπορῶ, πῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅστις πολιτεύεται ἀπὸ τόσων χρόνων, ἔχει αὐτὴν τὴν γνώμην.

§167ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ποῦ τὸ εὕρετε;

§168ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν ἀκόμη, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ ὁ νόμος περὶ διαζυγίου, πρὶν ἢ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἐγένετο μακρὰ συζήτησις.

§169ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νόμος μάλιστα. (Διάλογοι).

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὰ, προτείνετε νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις μέχρις οὗ ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλῃ νομοσχέδιον;

§171ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Βεβαίως.

§172ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς, οἱ ἐδῶ καθήμενοι, εἴδομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἡ ζητοῦσα τὴν ἀναβολὴν, διότι ἡ Κυβέρνησις φαίνεται, ὅτι δὲν ἔχει μελετήσει τὸ ζήτημα. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ζητῇ πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν τὴν ἀναβολὴν, διότι δὲν ἔχει σχηματίσει ἀκόμη γνώμην, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§173Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις ἔχει σχηματίσει γνώμην περὶ τοῦ θέματος πρὶν ἢ ὁ κ. Βουλευτὴς ἀντιληφθῇ, ὅτι ὑπάρχει θέμα. Ἀλλ’ ὁ σχηματισμὸς γνώμης περὶ τοῦ θέματος δὲν ἀρκεῖ πρὸς τὴν τελικὴν τοῦ νομοσχεδίου παρασκευὴν, ἀπαιτοῦσαν συνεννοήσεις, διεξαγομένας ἤδη, ἀλλὰ δεομένας συμπληρώσεως, ἥτις πάντως θέλει ἐπιτευχθῇ ἐντὸς τῆς συνόδου καὶ ἐν χρόνῳ ἐπιτρέποντι, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον πρὸ τοῦ τέλους αὐτῆς. Περὶ δὲ τῆς συζητήσεως εἶπον καὶ ὅτε τὸ πρῶτον ἐγένετο λόγος περὶ ταύτης, ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ ἤδη, ὅτι, ἂν ὑπάρχωσιν οἱ διατεθειμένοι, ἵνα ἀγορεύσωσιν, ἡμεῖς θέλομεν παρακολουθήσει τὴν συζήτησιν μετὰ πολλῆς προσοχῆς, προσπαθοῦντες ἵνα ἐπωφεληθῶμεν ἐξ αὐτῆς περὶ τὰ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ἂν ὅμως μὴ ὑπάρχωσιν οἱ θέλοντες νὰ ὁμιλήσωσιν ἤδη, ἀλλ’ ἐπιφυλάσσονται πάντες, ἵνα ἀνακοινώσωσι τὰς ἰδέας αὑτῶν ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι εἶναι πρέπον νὰ ἀναβάλωμεν ἤδη τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως, ἕως οὗ, εἰσαγομένου τοῦ νομοσχεδίου, εὕρωμεν προθύμους πρὸς ὁμιλίαν ἐκείνους, ὧν θέλει ἡ Βουλὴ νὰ ἀκούσῃ τὰς γνώμας.

§174ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πολὺ καλά. Ἐμπρὸς εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, κύριε Πρόεδρε, νὰ τελειώσωμεν.

§175ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισεν ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι νέα ἐργασία· τοὐλάχιστον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς ἐπηγγέλθη, ὅτι εἶχε σχηματίσει ἤδη τοιαύτην· ἂν δὲ σήμερον ἡ Βουλὴ κατατρίβῃ τὸν χρόνον της, ὅπως τὸν κατατρίβει, καίτοι ὁπωσδήποτε ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν τὴν μελέτην τῆς ἐπιτροπῆς, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν τακτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις μάλιστα ἤθελε, χωρὶς κἄν νὰ προϋπάρχῃ αὐτὴ ἡ προεξέτασις τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ προέλθωμεν εἰς μίαν γενικὴν συζήτησιν, διὰ νὰ δυνηθῇ ἐκ τῆς γενικῆς συζητήσεως νὰ πορισθῇ γνώμας καὶ νὰ διατυπώσῃ τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον, σαφῶς βεβαίως μήτε κατηρτίσατε, μήτε ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἀκόμη θὰ τὸ καταρτίσητε. Μάτην ἐζητήσαμεν μέχρι τοῦδε νὰ προκύψῃ οἱαδήποτε ἰδέα, ἐκ τῆς ὁποίας νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἡ διατύπωσις νομοσχεδίου σκοποῦντος τὴν ἀνακούφισιν τῶν σταφιδοκτημόνων, διότι ὡς πρὸς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ὑπάρχουσι δύο ἀπόψεις· εἶναι ἡ ἄποψις ἡ ἄμεσος, ἡ ἀπαιτοῦσα ἄμεσον βοήθειαν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ τοὺς σταφιδεμπόρους διὰ τὴν ἐνεστῶσαν παραγωγὴν, εἶναι καὶ ἡ ἄποψις ἡ ἀπωτέρα· καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν ἄποψιν τὴν ἀπωτέραν ἠδύνατο νὰ ὑποβάλῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅ,τι σκέπτεται· ἡ Κυβέρνησις μετὰ 10 ἢ 15 ἡμέρας καὶ μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν θὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον· ἀλλ’ ὅμως ὑπὸ τὴν ἄποψιν τὴν ἐπείγουσαν εἶχε καθῆκον ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς νὰ ὑποβάλῃ τὴν γνώμην της εἰς τὴν Βουλὴν, διατετυπωμένην εἰς νομοσχέδιον, ἀντὶ δὲ τῆς γνώμης της εἴδομεν μόνον τὴν ἀντιγραφὴν τοῦ σχετικοῦ μέρους τοῦ λόγου τοῦ βασιλικοῦ, ὁ ὁποῖος βεβαίως δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν της. Αὐτὰ εἴδομεν μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ δὲν εἴδομεν κἀμμίαν γνώμην ἑτέραν, δὲν εἴδομεν κἀμμίαν γνώμην διατυπουμένην εἰς νομοσχέδιον περὶ ἀμέσου ἀνακουφίσεως τῶν σταφιδοκτημόνων· καὶ ἐν τούτοις ὑπάρχουσι τὰ μέσα τῆς ἀμέσου ἀνακουφίσεως. Βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ διατυπώσωμεν ταύτην τὴν στιγμὴν, διότι, ἂν τὰ διατυπώσωμεν τώρα, θέλομεν ἴσως ἀκούσει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὰ ἔχει εἰς τὸ νομοσχέδιόν της καὶ μάλιστα ὅτι τῆς τὰ ἐκλέψαμεν.

§176Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ὁ βασιλικὸς λόγος περιεῖχεν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον θὰ περιεῖχε τὰ ἀντίθετα. Ἀλλ’ ἐν τῷ βασιλικῷ λόγῳ ὁ συντάξας αὐτὸν συνάδελφος τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἐν ἀγνοίᾳ ἴσως τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἄλλα περιέλαβεν· ἐν τῷ βασιλικῷ λόγῳ ὁ συντάξας αὐτὸν συνάδελφος τοῦ κ. Βουλευτοῦ οὐδαμῶς ἐνέδειξεν ὅ,τι οὐδεὶς ἐχεφρονῶν, πλὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἠδύνατο νὰ ἐνδείξῃ περὶ τῆς μαστιζούσης τὴν σταφίδα κρίσεως καὶ περὶ τῶν ληπτέων εἰς ἀποτροπὴν αὐτῆς μέτρων, ὡς περιορισθησομένων ἐντὸς χρονικῆς περιόδου ὀλίγων ἡμερῶν ἢ ἑβδομάδων. Τουναντίον, ἐπειδὴ παρῆλθεν ἡ περίοδος, καθ’ ἣν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προνοήσωμεν ἀμέσως ὑπὲρ τῆς ἐφετεινῆς παραγωγῆς, μόνον ἐμμέσως καὶ διὰ προνοίας ὑπὲρ τῆς μελλούσης παραγωγῆς θέλει παρασχεθῆ ἀντίληψις καὶ εἰς τὸ ὑπόλοιπον τῆς ἐνεστώσης, διότι, ὅταν γνωσθῇ, ὅτι ἐστηρίχθη ἡ τιμὴ τῆς μελλούσης παραγωγῆς, καὶ ἡ τιμὴ τῆς ἐνεστώσης θέλει κανονισθῆ ἐν ἀναλογίᾳ. Κατὰ τοῦτον μόνον τὸν τρόπον θέλει ὠφεληθῆ ἡ παραγωγὴ τοῦ ἔτους τούτου ἐκ τῶν προταθησομένων εἰς τὴν Βουλὴν μέτρων. Οὐδὲ θέλουσιν ἔχει τὰ μέτρα, ἅτινα θὰ προτείνωμεν, τὸν διαρκῆ χαρακτῆρα, ὃν ὑπέθεσεν ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι μέτρα ἔκτακτα δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι χαρακτῆρα διαρκῆ. Ἐνδέχεται μετὰ ἐκτάκτων μέτρων νὰ συνδεθῶσι καὶ μέτρα ἔχοντα ὑπόστασιν διαρκῆ, ὡς τὰ περὶ Τραπέζης σταφιδικῆς ἢ γεωργικῆς, ἀλλὰ ταῦτα εἶναι συμπληρωματικὰ καὶ προωρισμένα εἰς χρονίαν ἐνέργειαν, ἀνεπαρκῆ δὲ ὅλως πρὸς καταπολέμησιν ὀξείας νόσου, ἐπιτυγχανομένην μόνον διὰ μέσων δραστικῶν, ἀλλὰ δι’ αὐτὸ τοῦτο καὶ προσωρινῶν. Ἀναμφηρίστως δὲ δὲν ἔχουσι χρόνιον χαρακτῆρα τὰ τῆς σταφίδος, εἶναι δὲ παροδικὴ ἡ κατάστασις, προκαλουμένη ἐκ κρίσεως ὀξείας. Παροδικὴν δὲ δὲν ἐννοῶ, ὡς ὁ κ. Βουλευτὴς, κατάστασιν ἔχουσαν διάρκειαν 7 ἢ 8 ἑβδομάδων, ἐννοῶ κατάστασιν, ἥτις θὰ παραταθῇ οὐχὶ μὲν ἐπὶ πολλὰς, ἀλλὰ πάντως ἐπί τινας περιόδους παραγωγῆς. Πόθεν δὲ ἡ κατάστασις ἡ ἔκτακτος; ἐκ τοῦ ἀποτόμου ἀποκλεισμοῦ τῆς σταφίδος ἐξ ἀγορᾶς, ἥτις εἶχε φθάσει κατὰ τὸ ἔτος 1889 εἰς κατανάλωσιν τοῦ ἡμίσεως τῆς ὅλης ἐτησίας παραγωγῆς. Ἡ ἀποτόμως ἀνακοπεῖσα κατανάλωσις τῆς σταφίδος ἐν τῇ Γαλλικῇ ἀγορᾷ ἐπιβάλλει τὴν ἀνάγκην νομοθετικῶν μέτρων πρὸς μετριασμὸν τῶν συνεπειῶν, ἕως οὗ ἐξαφανισθῶσιν αὗται διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς καταναλώσεως ἐν ἄλλαις ἀγοραῖς. Ἡ ἀναπλήρωσις τῆς καταναλώσεως τῆς ἀγορᾶς ἐκείνης εἶναι βεβαία, ἀλλὰ δὲν θέλει ἐπιτευχθῆ ἐντὸς μιᾶς περιόδου παραγωγῆς, ἐντὸς ἑνὸς ἔτους· ἀπαιτοῦνται πλείονες περίοδοι, βελτιουμένης ὅμως τῆς καταστάσεως ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος. Εἰς ταύτην τὴν κατάστασιν ἀφορᾷ ἡ ἐπιβαλλομένη πρόνοια. Ἡ πρόνοια πρέπει νὰ ἐπεκτείνηται ἐπὶ περίοδον, ἣν δὲν δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε ἀκριβῶς νὰ καθορίσωμεν, ἀλλ’ ἥτις πάντως δὲν δύναται κατὰ πολὺ νὰ ὑπερβαίνῃ τὴν δεκαετίαν. Ἄν ἡ περίοδος θὰ ἦτο μακροτέρα τοῦ οὕτω τεθειμένου ὁρίου, ἄσκοπος θὰ ἦτο ἡ πρόνοια, διότι κατάστασις ὑφισταμένη ὑπὸ ὅρους διαρκεῖς, προκύπτοντας ἐκ τῶν περιστάσεων καὶ τῆς κανονικῆς λειτουργίας τῶν ἀγορῶν τοῦ κόσμου, δὲν δύναται νὰ μετατραπῇ δι’ ἐκτάκτων νομοθετικῶν μέτρων, καὶ μάλιστα ὅταν ταῦτα λαμβάνωνται ὑπὸ Κράτους περιωρισμένων οἰκονομικῶν δυνάμεων. Ἡ μεταβολὴ τῶν διεπόντων τὰ τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος κανονικῶν ὅρων εἶναι ὑπερτέρα τῶν δυνάμεων τῆς ἡμετέρας Πολιτείας, ὅ,τι δ’ ἀνήκει εἰς τὴν νομοθετικὴν ἡμῶν ἐνέργειαν εἶναι ὁ μετριασμὸς τῶν ζημιῶν, ἕως οὗ ἀποκατασταθῇ ἡ διαταραχθεῖσα ἰσοῤῥοπία παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως. Ὡς εἶπον, τὰς προτάσεις ἡμῶν θέλομεν ὑποβάλει ἐν ταύτῃ τῇ συνόδῳ. Ψηφιζομένων δὲ τῶν μέτρων ἐν αὐτῇ, θὰ δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσι ταῦτα ἐφ’ ἱκανὸν πρὸ τῆς παραγωγῆς τοῦ προσεχοῦς ἔτους, ὅπως παράσχωσιν εἰς αὐτὴν πᾶσαν τὴν ἀρωγήν, ἣν ἐκ τῶν μέτρων τούτων ἀπεκδεχόμεθα, βελτιοῦντα συνάμα ἐμμέσως εὐθὺς ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν.

§177ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας δὲν ἐξέλιπε πρῶτον κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος, ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας ἐξέλιπεν ἀπὸ τριῶν ἐτῶν (ἐπιφωνήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Βεβαίως ἀπὸ τριετίας ἀνεπληρώθη ὁλόκληρον τὸ ἔλλειμμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπῆλθεν ἐκ τῆς φυλλοξήρας, ἡ ὁποία ἐμάστιζεν ἐπί τινα ἔτη τὰς ἀμπέλους τῆς Γαλλίας· καὶ τοῦτο θέλω νὰ βεβαιώσω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καίτοι διατελῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει, καίτοι γνωρίζων ὅτι ἐξέλιπεν ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ πᾶσαν σύνοδον ἠσχολήθη περὶ τῶν συμβάσεων καὶ τῶν τελῶν τῶν σχετικῶν περὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος ἐν Γαλλίᾳ, οὐδὲν μέτρον ἔλαβεν, ἐπῆλθε δὲ ἡ σημερινὴ σταφιδικὴ κρίσις ἀκριβῶς ἐκ τῆς ἀπρονοησίας τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸ καὶ μόνον θέλομεν νὰ βεβαιώσωμεν. Τίς δὲ συνέταξε τὸν βασιλικὸν λόγον, ἂν τὸν συνέταξεν ὁ συνάδελφός μου ἢ ὁ συνάδελφος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ταῦτα εἶναι ἀντικείμενα συζητήσεως ἀξίας γραϊδίων καὶ ὄχι πολιτικῶν ἀνδρῶν. Ἄν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰσῆλθεν εἰς τὸ στάδιον τὸ δεύτερον, εἶναι ἐλεύθερος ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν τακτικὴν ταύτην κατὰ τὰς συζητήσεις· ἐγὼ ὅμως θεωρῶ ἀνάξιον ἐμοῦ νὰ ἀπαντῶ εἰς τοιαῦτα βατολογήματα, τὰ ὁποῖα ἴσως ἀποδεικνύουσιν, ὅτι παρῆλθε τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἀκμῆς.

§178Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς τοσοῦτον ἐνήμερος εἶναι τῶν τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος ἐν Γαλλίᾳ, ὥστε νομίζει, ὅτι τὰ τοῦ ἔτους τούτου εἶναι κανονικὰ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ὅτι γραΐδια μόνον ἠδύναντο νὰ ἀγνοῶσιν, ὅτι ἡ Γαλλία, ἥτις ἐπὶ τέσσαρα ἢ πέντε ἔτη παρῆγεν 27 ἕως 30 ἑκατομμύρια χιλιολίτρων οἴνου, ἤθελεν ἐφέτος παραγάγει 53 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἂν εἴπω, ὅτι ἡ ἄγνοια γραϊδίων ἀποδεικνύεται σοφωτέρα τῆς δοκησισοφίας γεροντίων φρονούντων ὅτι 53 ἑκατομμύρια χιλιολίτρων οἴνου ἦσαν ἡ ἐνδεδειγμένη κανονικὴ παραγωγὴ τῆς Γαλλίας, νομίζω ὅτι ἐπιεικῆ λέγω περὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο τὸ ζήτημα, ἂν δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ προνοήσῃ περὶ περιστάσεως ἐκτάκτως παρουσιαζομένης, καὶ ἂν ἦναι ἀδύνατον νὰ κατέλθῃ πάλιν ἐν Γαλλίᾳ ἡ παραγωγὴ τοῦ οἴνου εἰς τὸν ὅρον τῶν τελευταίων ἐτῶν, ἤτοι εἰς 27 ἢ 28 ἑκατομμύρια ἑκατολίτρων, ἢ ἔστω καὶ εἰς 30 ἢ 35 ἑκατομμύρια, ἐν ᾗ περιπτώσει χωρεῖ ἡ εἰσαγωγὴ σταφίδος εἰς Γαλλίαν χάριν οἰνοποιίας. Δὲν εἶναι τοῦτο τὸ ἀπασχολοῦν ἡμᾶς ζήτημα περὶ τὰ τῆς σταφίδος ἐν Γαλλίᾳ. Τὸ καθιστῶν ἀπέλπιδα πᾶσαν αὐτόθι ἐνέργειαν εἶναι τὸ πνεῦμα τὸ ὁσημέραι βιαιότερον ἀντιτασσόμενον ἐκεῖ κατὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος. Ἡ ἀντίδρασις ἔλαβεν ἔκτακτον ἀνάπτυξιν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἕνεκα τοῦ ἐκτάκτου τῆς παραγωγῆς τοῦ οἴνου ἐν Γαλλίᾳ, προκαλεσάσης καὶ ἐκεῖ ἀνωμαλίας, ὁποίας καὶ ἐνταῦθα προεκάλεσε τὸ ἔκτακτον τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος. Ὅπως ἐνταῦθα κατακλυζόμεθα ὑπὸ ἀλανθάστων συνταγῶν, ὅπως βλέπομεν καθημερινῶς ἐκκολαπτόμενα συστήματα παντοῖα, ὅπως ἀκούομεν φορτικῶς ἀναμασσωμένας ἰδέας ὀρθὰς καὶ μὴ ὀρθὰς, ὡς τὰς τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, οὕτω καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἐπικρατεῖ σύγχυσις γλωσσῶν, καταλήγουσα εἰς γνώμας ἁμιλλωμένας πρὸς τὰς τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Εἰς τὰς γνώμας ταύτας ἀνάγεται καὶ αὕτη, ὅτι ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς ἐπὶ τῆς σταφίδος, ὅστις ἀπὸ ἓξ φράγκων τὰ ἑκατὸν χιλιόγραμμα ηὐξήθη εἰς δεκαπέντε συμβατικῶς, πρέπει πάλιν νὰ αὐξηθῇ εἰς πεντήκοντα· αὐτὴ δὲ ἡ ἰδέα, ἥτις τὸ πρῶτον ἐκυκλοφόρησεν ἀδεσπότως καὶ ἐκρίνετο ὡς ἀστεϊσμὸς, προήχθη μέχρι τοῦ Κοινοβουλίου, διατυπωθεῖσα ἐν νομοσχεδίῳ στερουμένῳ μὲν τῶν γνωρισμάτων θεσμοῦ ψηφισθησομένου, καίτοι οἱ προτείνοντες εἶναι ἐκ τῶν σημαινόντων Βουλευτῶν, ἀλλὰ καταδεικνύοντος τὴν ἀκατάσχετον κατὰ τῆς σταφίδος φοράν. Ἰδίως δ’ ἐν τοῖς μεσημβρινοῖς διαμερίσμασι τῆς Γαλλίας ἐξεδηλώθη ἡ φορὰ αὕτη ἐν συλλαλητηρίοις, ἐν οἷς καὶ αὕτη ἡ γνώμη περὶ φόρου εἰσαγωγικοῦ 50 φράγκων τὰ ἑκατὸν χιλιόγραμμα καὶ παντοῖαι ἄλλαι προτάσεις, περιοριστικαὶ τῆς καταναλώσεως τῆς σταφίδος, ἔτυχον ἐνθουσιώδους ὑποδοχῆς. Ὅταν τοιούτων διαθέσεων ἐμφορῆται ἡ Γαλλία, βεβαίως διατρέχομεν τὸν κίνδυνον, καὶ ἂν ἡ ἐσοδεία τοῦ οἴνου ἐν αὐτῇ ἀποδειχθῇ κατωτέρα τῆς ἐφετεινῆς, πιθανὸν δὲ εἶναι, ὅτι θὰ ἀποδειχθῇ κατωτέρα κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος, ἀφοῦ ἡ ἐφετεινὴ εἶναι ὅλως ἔκτακτος, καὶ πάλιν νὰ μὴ ἴδωμεν τὴν σταφίδα εἰσαγομένην ἐν Γαλλίᾳ, διότι ἂν μὴ διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ, διὰ παντοίων ὅμως ἄλλων μέτρων, παρεμφερῶν πρὸς τὰ προκληθέντα ὑπὸ τοῦ γερουσιαστοῦ κ. Griffe, κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν τὴν σταφίδα ὁριστικῶς πλέον ἀποκλειομένην ἀπὸ τῆς Γαλλικῆς ἀγορᾶς. Ταῦτα πάντα ὁ κ. Βουλευτὴς ἔχει προΐδει πρὸ ἐτῶν, καὶ ἂν ἡ Ἑλλὰς ηὐτύχει νὰ ἔχῃ τὸν κ. Βουλευτὴν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἤθελεν ἴσως προστατεύεσθαι ἤδη ἡ σταφὶς διὰ μέτρων ἐψηφισμένων ἐκ προνοίας περὶ τῶν κινδύνων τούτων καὶ περὶ τῆς ἐκτάκτου παραγωγῆς τοῦ οἴνου ἐν Γαλλίᾳ κατὰ τὸ 1893. Εἰς ἐπίμετρον τῶν δυστυχημάτων τῆς Ἑλλάδος δὲν ἐγένετο ὁ κ. Βουλευτὴς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§179ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ μέγα δυστύχημα τῆς Ἑλλάδος εἶναι, ὅτι ἀπὸ δεκαετίας ἔχει Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἤδη μόλις κατώρθωσε ν’ ἀνακαλύψῃ, ὅτι τέλος πάντων εἶναι δυνατὸν ἐν Γαλλίᾳ νὰ κατισχύσῃ ἡ πολιτικὴ ἡ προστατευτική, δυνάμει τῆς ὁποίας συλλαλητήρια γίνονται καὶ συναγείρονται ἀπὸ τριῶν καὶ τεσσάρων ἐτῶν, καὶ κατώρθωσε τέλος πάντων ν’ ἀνακαλύψῃ, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Γαλλία ἐπέτυχε νὰ ἐπανορθώσῃ τὰς ἀπωλείας, τὰς ὁποίας ὑπέστη κατόπιν τῆς φυλλοξήρας, ἐπῆλθε καὶ μία ἔκτακτος εὐφορία, ἡ ὁποία θὰ ἀπέκλειεν ἐντελῶς τὴν σταφίδα καὶ ὅπως δικαιολογηθῇ, εἶπεν ὅτι, ἐπειδὴ ἡ εὐφορία αὕτη εἶναι ὅλως διόλου ἔκτακτος, διὰ τοῦτο δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὴν προβλέψωμεν· ἔπρεπε νὰ τὴν προβλέψητε τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγνωρίζετε ὅτι οἱ σταφιδέμποροι ἐν Γαλλίᾳ εἶχον ἀνακτήσει τὸ ἔδαφος, τὸ ὁποῖον ἀπώλεσαν κατὰ τὸ παρελθόν· καὶ σᾶς ἐρωτῶ, τί ἐπράξατε πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ προλάβητε αὐτὴν τὴν κρίσιν τὴν σταφιδικήν, ἡ ὁποία μόνον εἰς τὸν νοῦν σας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσχωρήσῃ, διότι σεῖς μόνον δὲν ἠθέλετε νὰ ἴδητε τὰς σταφιδικὰς πληροφορίας περὶ τῆς παραγωγῆς τῶν ἀμπέλων ἐν Γαλλίᾳ, διὰ νὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπητε, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ τῆς σταφίδος καὶ περὶ τῆς σταφιδικῆς ἰδιοκτησίας; Αὐτὸ ἐπράξατε· ἐπεριμένετε νὰ γείνουν 53 ἑκατομμύρια τὰ χιλιόλιτρα οἴνου ἐν Γαλλίᾳ, διὰ νὰ κατορθώσητε νὰ φθάσητε εἰς τί; νὰ καταργήσητε ὅλους ἐκείνους τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους πέρυσιν ἐπεβάλετε· διὰ νὰ κατορθώσητε νὰ κάμητε τί; νὰ μὴ ἀπαλλάξητε κἄν τὸν σταφιδίτην οἶνον ἐκ τῆς φορολογίας, τὴν ὁποίαν τῷ ἐπεβάλετε. Αὕτη εἶναι ἡ πρόνοια, τὴν ὁποίαν ἐλάβετε, καὶ ἡ πρόνοια αὕτη πηγάζει ἐκ τῆς διανοίας σας, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν εἶνε κἄν γεροντική.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα λοιπὸν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν...

§181ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα θ’ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν;

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ, βεβαίως θ’ ἀναγραφῇ.

§183ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐμπρός, κύριε Πρόεδρε.

§184ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἐπ’ ἀόριστον.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφασίσθη νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§186ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι. Τί ἀπεφασίσθη περὶ τοῦ ζητήματος;

§187Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν προταθῇ ἡ ἀναγραφὴ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἡμεῖς δὲν θέλομεν ἐναντιωθῆ, ἀλλ’ ἂν πάλιν μὴ ᾖναι διατεθειμένη ἡ Βουλὴ, ἵνα ἐξακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν ἐν τῷ παρόντι, — φαίνεται δὲ μᾶλλον ἐπικρατοῦσα γνώμη, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως νὰ γένηται ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κυβερνητικοῦ, — ἂν τοιαύτη ᾖναι ἡ διάθεσις τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπιφυλασσομένης τῆς ἐν αὐτῇ ἀναγραφῆς πάσης προτάσεως σχετικῆς, ἵνα παρασχεθῇ οὕτως εἰς πάντα τὸν βουλόμενον ἡ εὐκαιρία τῆς συζητήσεως καὶ πρὸ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου.

§188ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ οὐδένα ἔχω λόγον νὰ προτρέξω τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου· ἐξ ἐναντίας ἐπιθυμῶ νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν νὰ συναινέσω εἰς τὴν ἀναβολήν, ἐπὶ τῇ ἁπλῇ ὑποσχέσει, ὅτι τέλος πάντων ἐντὸς δέκα ἢ δεκαπέντε ἡμερῶν θέλει συμπληρώσει τὰ φῶτά της ἡ Κυβέρνησις καὶ θέλει ὑποβάλει τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἐξασφαλισθῇ τοὐλάχιστον, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἡ παραγωγὴ διὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος· ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται ἐπ’ ἄπειρον νὰ ἀναβάλῃ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, βεβαίως τότε δὲν στέργομεν εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως.

§189ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι διπλοῦν, εἶναι, τὸ ζήτημα τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ ζήτημα τῆς συζητήσεως ἐν γένει τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπή.

§190ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τίνα μέτρα;

§191ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπέβαλε μέτρα περὶ τῆς διακρίσεως τοῦ πλεονάσματος καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως κατ’ ἄλλον τρόπον καὶ οὐχὶ πρὸς βρῶσιν, ὑπέβαλε τὸ μέτρον σχηματισμοῦ ἐπιμελητηρίου, τὸ ὁποῖον θὰ φροντίσῃ περὶ τῆς καταναλώσεως.

§192ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Εἶναι ἰδέα αὐτὴ, δὲν εἶναι νομοσχέδιον.

§193ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αἱ γνῶμαι αὗται νομίζω ὅτι θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ συζητηθῶσι κατ’ ἀρχὴν, διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδία θέλει ἐνθαῤῥυνθῆ εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτῆς ἐκ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Οὕτω δὲ θὰ ἔχωμεν γνώμην τῆς Βουλῆς ἐπιβαλλομένην εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ πρώτην φορὰν, καὶ ὄχι ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπιβαλλομένας εἰς τὴν Βουλήν. Ἀπορῶ, πῶς ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θέλει νὰ ἀναγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν αἱ προτάσεις της, ὅπως συζητηθῶσι παρὰ τῆς Βουλῆς, ἀδιάφορον ἐὰν δύο ἢ τρεῖς ἢ περισσότεροι θὰ λάβωσιν ἐπ’ αὐτῶν τὸν λόγον.

§194ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν πιστεύω ὅτι θὰ ἐπιμείνῃ ὁ κ. συνάδελφος εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως, ἥτις, μόλις ἀρξαμένη, ἀπεδείχθη ὅτι δὲν θὰ φθάσῃ εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι θέλει νὰ φανῇ εὐχάριστος καὶ ἀποδώσῃ ἁβρότητα πρὸς τὸν κ. Παυλόπουλον, ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Παυλόπουλος ἐδείχθη τόσον ἔνθερμος ὑποστηρικτὴς τοῦ μέτρου τῆς περικοπῆς τοῦ περισσεύματος καὶ τῆς παρατάσεως τῆς συζητήσεως, ὁ ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτὴς, ἀναμιμνησκόμενος τῆς ἁβρόφρονος ὑποδοχῆς καὶ τῆς προσλαλιᾶς τοῦ κ. Παυλοπούλου κατὰ τὸ θέρος ἐν Ἤλιδι, ἀποδίδει τὴν χάριν, ἀποδεχόμενος τὴν παράτασιν (γέλωτες). Τέλος πάντων, Κύριοι, ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἐν περιφράσει, ἀλλ’ ἀρκετὰ εἰλικρινῶς, εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σκοπεῖ ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ πράξῃ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς, ἴσως οὐχὶ πεπροικισμένοι δι’ ἐκτάκτου ὀξυδερκείας, ἀντελήφθημεν πρὸ ἡμερῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅ,τι ἐσκέπτετο νὰ πράξῃ ὑπὲρ τῆς σταφίδος τῆς ἐφετεινῆς παραγωγῆς, φρονεῖ ὅτι τὸ ἔπραξε διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῆς εἰς χρυσὸν πληρωμῆς ἐσόδων τινῶν. Ἠρκέσθη εἰς αὐτὰ, καὶ δὲν ἐννοεῖ νὰ φέρῃ νομοσχέδιον, ὅπως συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῶν παραγωγῶν τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας. Ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ πεισθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ δεχθῇ καὶ μέτρον τι ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο μεγάλως νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἄμεσον ἀνακούφισιν τῶν παραγωγῶν, εἰς τὴν μετατροπὴν δηλ. μεγάλου ποσοῦ σταφίδος εἰς οἰνόπνευμα, θὰ ἔπραττεν ἄριστα. Νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ πεισθῇ νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον ἀπαγορεῦον τὴν εἰσαγωγὴν ξενικοῦ οἰνοπνεύματος ἀτελοῦς εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἂν τοῦτο δὲν δέχηται, φρονῶ ὅτι ἐπειγόντως δὲν δύναται νὰ πράξῃ ἄλλο τι ἀποτελεσματικῶς· ἀφοῦ δὲ ὑπόσχεται, ὅτι θὰ φέρῃ νομοσχέδιον γενικὸν περὶ σταφίδος, δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ τὸν παρακαλέσωμεν νὰ τὸ ὑποβάλῃ ὅσον τάχιον.

§195ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ὅτι τάχιον.

§196ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ τὸ ζήτημα δὲν τὸ θεωρῶ τοιοῦτον, ὅπως ὁ κύριος συνάδελφος νομίζει· ἐγὼ δὲν τὸ θεωρῶ, ὅπως αὐτὸς, ἀστεῖον· ἀπ’ ἐναντίας τὸ θεωρῶ σοβαρόν. Θεωρῶ ἐπίσης σοβαρὰν καὶ τὴν ἄλλην ἔποψιν τοῦ ζητήματος, τὸ ὅτι δηλ. πρέπει νὰ συζητήσωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ νὰ ἐργασθῶμεν ὡς Κοινοβούλιον, μορφοῦντες ἰδέας καὶ γνώμας, καὶ μὴ ἀναμένοντες νὰ φωτισθῶμεν πάντοτε ἐκ τῶν προτάσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς φέρῃ τὸ νομοσχέδιόν του ἐνταῦθα, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ τὸ φέρῃ κατὰ τὰς ἰδίας του σκέψεις. Αὗται δυνατὸν νὰ ᾖναι ἀντίθετοι τῶν σκέψεων τῶν 9/10 τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ οὐχ ἧττον αἱ ἰδέαι τῶν 9/10 τῆς Βουλῆς θέλουσιν ἀποκρυβῆ ἢ ἀποκρουσθῆ, καὶ αἱ ἰδέαι μόνον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ θέλουσιν ὑπερισχύσει. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καὶ ὑπὸ ἔποψιν κοινοβουλευτικὴν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἀκόμη τοῦ συμφέροντος τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, τὸ ὁποῖον ἐπιζητοῦμεν, εἶναι καλὸν νὰ συζητήσωμεν τὰς προτάσεις, ἃς μᾶς ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπή. Ἡ ἐπιτροπὴ μᾶς ὑπέβαλε προτάσεις συγκεκριμένας· συγκεκριμένη εἶναι ἡ πρότασις τοῦ ἂν συμφέρῃ ν’ ἀποχωρισθῇ τὸ πλεόνασμα τῆς παραγομένης σταφίδος καὶ καταναλωθῇ ἄλλως καὶ οὐχὶ πρὸς βρῶσιν, συγκεκριμένη εἶναι ἡ πρότασις, ἂν συμφέρῃ μία διαχείρισις ἀλλοία, ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀσχοληθῇ εἰς μέτρα καὶ εἰς μέσα, τὰ ὁποῖα θέλουσι προσδιορισθῆ ἐν τῇ συζητήσει τῶν λεπτομερειῶν, ὅπως ἐπεκτείνῃ τὴν κατανάλωσιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν· συγκεκριμένη εἶναι ἡ ἰδέα, ἂν ᾖναι δυνατὴ ἡ σύστασις Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἐπὶ τούτων ὅλων νομίζω ὅτι θὰ ἦτο καλὸν ἡ Βουλή, ἀνεξαρτήτως κομματισμοῦ καὶ φατριασμοῦ, νὰ σκεφθῇ καὶ ἀποφασίσῃ κατ’ ἀρχήν, τί εἶναι τὸ καλόν. Διὰ τοῦτο ἐξέφρασα καὶ τὴν ἀπορίαν μου, πῶς ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἰδία δὲν ζητεῖ, ὅπως αἱ προτάσεις αὐτῆς αἱ συγκεκριμέναι τεθῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεθ’ ὅλα ταῦτα μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§198ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐπιφυλάσσομαι, ἐν τῷ δικαιώματί μου, αὔριον ἐν τῷ σταδίῳ τῶν ἐπερωτήσεων νὰ ὁμιλήσω.

§199ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§200ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σκοπὸς τῆς συζητήσεως θὰ ᾖναι νὰ προτείνῃ εἷς ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἓν μέτρον· διὰ νὰ προτείνῃ δὲ εἷς ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἓν μέτρον, ἔχει ἀνάγκην πληροφοριῶν ποικίλων· ἀφοῦ δὲ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ἡ Κυβέρνησις τὸ θεωρεῖ ἀνεπαρκές, διατὶ δὲν εἶναι ἀνεπαρκὲς δι’ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι στερούμεθα καὶ ἄλλων μέσων, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν; Ἑπομένως δὲν νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη θὰ ἔχῃ πρακτικόν τι ἀποτέλεσμα, καὶ πρέπει νὰ γείνῃ κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει καλῶς. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμφωνίας περὶ νομισματικῆς ἑνώσεως. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Βιέννῃ διομολογηθείσης δηλώσεως περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῶν Ἡνωμένων Βασιλείων Σουηδίας καὶ Νορβηγίας ὑφισταμένης περὶ ἐμπορίου καὶ ναυτιλίας συνθήκης τοῦ 1852).

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΒΡΞΒʹ τῆς 13 Φεβρουαρίου 1893 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ δασῶν νόμου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§203ΧΑΤΖΗΑΓΓΕΛΑΚΗΣ. Ἡ τροποποίησις ἡ γενομένη εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τῆς τετάρτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου τούτου διὰ τῆς προσθήκης μόνης τῆς λέξεως «καὶ σταφιδαμπελώνων», πρέπει νὰ γείνῃ ὡσαύτως καὶ εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τῆς ἀμέσως ἑπομένης πέμπτης παραγράφου, διότι ἄλλως θὰ προκύψῃ τὸ ἑξῆς ἄτοπον· ἡ μὲν προηγουμένη παράγραφος θ’ ἀπαλλάσσῃ τὴν ξυλείαν ἐκ σταφιδαμπελώνων τῆς πληρωμῆς παντὸς δικαιώματος, ἡ ἑπομένη ὅμως πέμπτη παράγραφος θὰ ὑποβάλλῃ τοὐναντίον τοὺς ξυλάνθρακας ἐκ σταφιδαμπελώνων εἰς φορολογίαν, ἀφοῦ ἐκ τῆς τελευταίας παραγράφου ἐλλείπει ἡ λέξις «καὶ σταφιδαμπελώνων».

§204ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ λέξις «σταφιδαμπελώνων» προσετέθη ἐνταῦθα, διότι κατὰ τὴν περυσινὴν συζήτησιν ἐζητήθη ἐξήγησις, ἂν ἐν τοῖς ἀμπελῶσι περιελαμβάνοντο καὶ οἱ σταφιδαμπελῶνες, ἐγὼ δὲ εἶπον τότε, ὅτι λέγοντες «ἀμπελῶνας» ἐννοοῦμεν καὶ σταφιδαμπελῶνας. Ἤδη, ἐπειδὴ ἐπαναλαμβάνεται ἡ διάταξις, ἐνομίσαμεν καλὸν νὰ θέσωμεν καὶ τὴν ἐπεξήγησιν ταύτην· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀπαντᾷ ἐν τῷ νόμῳ ἡ λέξις «ἀμπελώνων» καὶ ἀλλαχοῦ, ἴσως θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ διαγράψωμεν ἐδῶ τὰς προσθέτους λέξεις «καὶ σταφιδαμπελώνων», ἐξηγουμένου ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ὅτι ἡ λέξις «ἀμπελώνων» περιλαμβάνει καὶ τοὺς «σταφιδαμπελῶνας». Ἑπομένως προτείνω, ὅπως διαγραφῶσιν αἱ ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 1 λέξεις «καὶ σταφιδαμπελώνων», ἐξηγηθῇ δὲ ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ὅτι ἐγένετο ἡ διαγραφή, διότι ἡ λέξις «ἀμπελώνων» περιλαμβάνει ἐν τῇ ἐννοίᾳ καὶ τοὺς «σταφιδαμπελῶνας».

§205ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Κατά τινα τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων, κύριε Πρόεδρε, μετ’ ἄλλων συναδέλφων, ἰδίως τῶν ἐξ Οἰτύλου κ.κ. Πικουλάκη καὶ Μαυρομιχάλη, ὑπεβάλομεν πρότασιν νόμου, διὰ τῆς ὁποίας ἐπροτείνομεν τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ παντὸς φόρου τῶν σχοινοφύλλων καὶ τοῦ σχοιναλεύρου. Τὴν παρατήρησιν ταύτην ἐπανελάβομεν ὡς τροπολογίαν κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρετήρησεν, ὅτι δὲν δύναται ἡ τροπολογία αὕτη νὰ συζητηθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος, διότι πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ· ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐλησμόνησεν, ὅτι κατ’ αὐτὴν ταύτην τὴν ὥραν εἶχεν ὑποβάλει οὗτος ἰδίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἣν συζητοῦμεν πρὶν ἢ παραπεμφθῇ εἰς τύπωσιν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ θεωρήσῃ ὡς τροπολογίαν τὴν ὑποβληθεῖσαν παρ’ ἡμῶν κατὰ τὴν προπαρελθοῦσαν συνεδρίασιν πρότασιν, ἣν ἐπροβάλομεν χθὲς καὶ ὡς τροπολογίαν, καὶ ἑπομένως ν’ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῆς ἡ Βουλή, ἂν δηλαδὴ δέχηται τὴν κατάργησιν παντὸς φόρου ἐπὶ τῶν σχοινοφύλλων καὶ τοῦ σχοιναλεύρου. Περιττὸν δὲ νὰ ἀναπτύξω πόσον ἄδικος εἶναι τοιαύτη φορολογία· οἱ δυστυχεῖς κάτοικοι καταφεύγουσιν εἰς τὸ νὰ συλλέγωσι σχοῖνα, νὰ ἀλέθωσιν αὐτὰ καὶ νὰ τὰ μεταφέρωσιν εἰς μεγάλην ἀπόστασιν, ὅπως τὰ πωλήσωσι 5 ἢ καὶ 10 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Νὰ ὑποβάλλωνται δὲ οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ εἰς φορολογίαν, τουτέστι νὰ ἐπιβάλληται ἐπὶ τῆς ἐργασίας ἡ φορολογία, εἶναι ἄδικον. Ἄλλως τε δὲ ἡ φορολογία αὕτη εἶναι καὶ ἄνισος, σχετικῶς πρὸς τὴν κατανάλωσιν, μὲ τὰς τιμάς, εἰς τὰς ὁποίας πωλεῖται εἰς τὰς διαφόρους ἀγοράς· εἰς τὰς ἀγορὰς ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχουσι καταστήματα βυρσοδεψικὰ, εἶναι ἀνωτέρα ἡ τιμή, ἐνῷ εἰς τὰς ἄλλας εἶναι λίαν εὐθηνή. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀπόκρουσιν τῆς προτάσεώς μας, ἡ ὁποία δὲν ἀφορᾷ εἰς ἐξυπηρέτησιν συμφερόντων πλαγίων, ἀλλ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ ἑνὸς ἀδίκου φόρου μιᾶς ὁμάδος χωρικῶν δυστυχούντων.

§206Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔρχομαι νὰ συζητήσω περὶ τῆς ἀξίας τῶν σχοινοφύλλων, καίτοι δὲν φρονῶ, ὅτι δὲν ἔχουσι ταῦτα ἐσωτερικὴν ἀξίαν καὶ ὅτι μόνον ἀξίαν ἀποκτῶσιν ἐκ τῆς μεταφορᾶς. Τὰ σχοινόφυλλα εἶναι λίαν χρήσιμα εἰς τὴν βυρσοδεψικὴν, δι’ ἣν περιέχουσι σπουδαίαν ποσότητα δεψίνης, ἡ δὲ τιμὴ αὐτῶν δὲν εἶναι ἀσήμαντος, ὡς παρεστήθη· ἀλλὰ καὶ ἂν ἔν τισιν ἀγοραῖς ἐξαιρετικῶς ᾖναι ἡ τιμὴ μικρὰ, ἐκεῖ καὶ ἡ φορολογία εἶναι ἐλαφρὰ, ἀφοῦ ὁ ὅρος τοῦ φόρου δὲν εἶναι πάγιος, ἀλλ’ ὡς ἀναλογικὸς παρακολουθεῖ τὴν κατὰ τόπους τιμὴν τοῦ προϊόντος. Ἀνέκαθεν δὲ, ἤτοι ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος τοῦ Δεκεμβρίου 1836, ἐπὶ τῷ ὅρῳ τούτῳ, ἀλλ’ ἄνευ τῶν προσθέτων δύο δεκατημορίων, ἐφηρμόζετο ὁ φόρος, ἀπὸ δὲ τοῦ 1887, προστεθέντων τῶν δύο δεκατημορίων, ἐφηρμόζετο ἐπὶ τῷ ὅρῳ τῷ καὶ νῦν ἰσχύοντι, κατὰ τὸν ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν αὐτῆς σύνοδον νόμον. Τουτέστιν ὅρος τοῦ φόρου τῶν δευτερευόντων δασικῶν προϊόντων εἰς ἃ περιλαμβάνονται καὶ τὰ σχοινόφυλλα, ἦτο κατὰ τὰ περὶ ἀκατεργάστων δασικῶν προϊόντων ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1836 διατεταγμένα 25% ἐπὶ τῶν ἐκ δημοσίων δασῶν καὶ ἐδαφῶν συλλεγομένων καὶ 15% ἐπὶ τῶν ἐξ ἰδιοκτήτων· ὁ κείμενος ἄρα φόρος τῶν 30% ἐπὶ τῶν δημοσίων καὶ τῶν 18% ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ ὁ ἀρχικὸς, τῇ προσθήκῃ τῶν δύο δεκατημορίων, καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα καταργηθῇ ὡς πρὸς τὰ σχοινόφυλλα καὶ μὴ καταργηθῇ καὶ ὡς πρὸς ἄλλας βυρσοδεψικὰς ὕλας. Ταῦτα εἶπον ἐκ περισσοῦ, διότι ἤδη δὲν θὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως, οὐχὶ διότι ἰσχυρίζομαι, ὡς ἐσφαλμένως ὑπετέθη, ὅτι δὲν ἐτυπώθη καὶ δὲν διενεμήθη αὕτη εἰς τοὺς Βουλευτὰς, ἀλλὰ διότι δὲν εἶναι αὕτη σχετικὴ πρὸς τὸ νομοσχέδιον, καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ προταθῇ ὡς τροπολογία. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου, ἡ νῦν ὑποστηριζομένη ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, εἶναι τροπολογία τοῦ νόμου περὶ δασῶν, δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ ψηφίσωμεν ὡς τροπολογίαν τοῦ νομοσχεδίου πρότασιν ἀφορῶσαν εἰς διάταξιν τοῦ νόμου μὴ μεταῤῥυθμιζομένην ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου. Τοιαύτη πρότασις φέρει τὸν χαρακτῆρα νομοσχεδίου αὐτοτελοῦς, καὶ δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ διὰ τῆς συνοπτικῆς διαδικασίας τῶν τροπολογιῶν, διαφεύγουσα τὴν διαδικασίαν, ἣν τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ ἐπὶ τῶν αὐτοτελῶν προτάσεων. Ἤδη ἐγένετο καὶ ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου, εἰς ὃ θέλουσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ προσαρτήσωσι πρότασιν περὶ μεταῤῥυθμίσεως ἀσχέτου πρὸς τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ σχετικῆς πρὸς τὰ τοῦ νόμου, οὗτινος ἄλλα ἄρθρα μεταῤῥυθμίζει τὸ νομοσχέδιον. Περὶ τῶν μεταῤῥυθμίσεων, εἰς ἃς ἀφορᾷ ἡ πρότασις, νομίζω, ὅτι οἱ κύριοι Βουλευταὶ δύναται νὰ ἐπιφυλαχθῶσιν, ὅπως, ἂν κρίνωσι πρέπον, ὑποβάλωσι περὶ αὐτῆς ἴδιον νομοσχέδιον.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ ἐκ Γόρτυνος, ἡ πρότασίς σας ἐστάλη εἰς τύπωσιν· αὔριον θὰ διανεμηθῇ καὶ θ’ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἤτοι ἀφαιρουμένης τῆς λέξεως «σταφιδαμπελώνων» ἐκ τοῦ τέλους τοῦ ἄρθρου, καὶ μετὰ τῶν ἐξηγήσεων αὐτοῦ, αἵτινες θ’ ἀναγραφῶσιν ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 ἀναγινώσκεται).

§208ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Παρατηρῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἕνα πλεονασμὸν εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ ἀφορμὴν ἐπίσης εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν καὶ τὴν κατάχρησιν. Ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ νόμου ἐκείνου, διότι κυρίως οὐχὶ ὁ φόρος ἦτο βαρύτατος, ἀλλὰ διότι κατάχρησις ἐγένετο πολὺ μεγάλη. Ἡ φράσις, ἥτις θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς καταχρήσεις, εἶναι ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὰ καυσόξυλα τὰ πρὸς οἰκιακὴν χρῆσιν ἐξ οἱουδήποτε δάσους ὑλοτομούμενα καὶ τὰ ὑπὸ τῶν κατοίκων τῶν χωρίων πρὸς λιανικὴν πώλησιν μέχρι τριῶν φορτίων ὁπουδήποτε μεταφερόμενα κλπ.» Ἡ φράσις «τὰ ὑπὸ τῶν κατοίκων τῶν χωρίων» πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ τελείως, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, διότι ἄλλως θ’ ἀφήσωμεν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ δασοφύλακος καὶ τοῦ χωροφύλακος νὰ ἀποφαίνωνται ποῖοι εἶναι κάτοικοι τῶν χωρίων καὶ ποῖοι δὲν εἶναι. Θὰ δύναται ὁ χωροφύλαξ, ὁ ἱστάμενος εἰς τὸ ἄκρον τῆς πόλεως...

§209ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς Τριπόλεως.

§210ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τῆς Τριπόλεως ὡρισμένως... Θὰ δύναται νὰ λέγῃ: «Κύριε δὲν εἶσαι κάτοικος χωρίου, ἀλλ’ εἶσαι ἀστὸς, ἑπομένως θὰ φορολογηθῇς». Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοθετήματος θὰ ἦτο καταλληλότερον, ἂν ἡ φράσις ἀπαλειφθῇ τελείως.

§211Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τότε ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις εἰς τοὺς συστηματικοὺς ὑλοτόμους, καὶ ἑπομένως δὲν θὰ πληροῖ τὸν σκοπὸν, πρὸς ὃν ψηφίζεται. Ἄν ἡ διὰ τῆς διατάξεως ἐξαιρετικῶς ἐπιτρεπομένη ἀτέλεια παρείχετο καὶ εἰς τοὺς ὑλοτόμους, ἡ ἀτέλεια θὰ καθίστατο ὁ κανών.

§212ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τεθῇ ἡ φράσις «τῶν ὑλοτόμων ἐξ ἐπαγγέλματος».

§213Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγένετο ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς διακρίσεως, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι θέλουσιν ἐπωφελεῖσθαι ταύτης οἱ ὑπὲρ ὧν ἡ διάκρισις πρὸς κερδοσκοπίαν, ἀλλὰ τοῦτο προϋποθέτει δόλον, καθ’ οὗ δύναται νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἐνῷ, ἂν μὴ γένηται ἡ διάκρισις, θέλομεν ἔχει τοὺς ἐξ ἐπαγγέλματος ὑλοτόμους ἐπωφελουμένους ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης, ἵνα ὑλοτομῶσιν ἀτελῶς.

§214ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Περὶ τούτου λαμβάνεται πρόνοια, διότι περιωρίσατε αὐτὸ τὸ εὐεργέτημα εἰς ἐκείνους μόνον, οἱ ὁποῖοι φέρουσι τρία μόνον φορτία. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐξ ἐπαγγέλματος μετέρχεται τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο, βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἐργάζηται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, θὰ ἐργάζηται δι’ ὑποζυγίων, δι’ ἄλλων μέσων μεταφορᾶς, διότι τὸ ἐμπόρευμα τῶν καυσοξύλων δὲν εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ δύναται νὰ μεταφέρηται δι’ ὄνων, ἢ ἡμιόνων, ἢ ἵππων, συνήθως μεταφέρεται δι’ ὀργάνων τελειοτέρας μεταφορᾶς. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει αὐτὸς ὁ κίνδυνος, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀπαλειφθῇ, εἰ δυνατόν, ἡ φράσις, διότι ἄλλως θὰ δοθῇ ἀφορμὴ εἰς καταχρήσεις.

§215ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, ἀκριβῶς δι’ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐπιθυμῶ ν’ ἀποφύγῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Διότι μήπως οἱ ὑλοτόμοι εἶναι μόνον ἀστοὶ καὶ οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων δὲν εἶναι ὑλοτόμοι; Τοὐναντίον συμβαίνει. Ὁ κανὼν εἶναι νὰ ὑλοτομῶσιν οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων. Λοιπὸν ἀκριβῶς ἡ φράσις συντελεῖ εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλετε ν’ ἀποφύγητε. Ὅπως δ’ ἀποφύγωμεν τοῦτο, καλὸν νομίζω ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ προκειμένη φράσις, διότι ὁ χωροφύλαξ, ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, δύναται νὰ εἴπῃ: «Κύριε, δὲν εἶσαι κάτοικος χωρίου, εἶσαι κάτοικος κωμοπόλεως, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ὑποβληθῇς εἰς φόρον».

§216ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ τὴν διάκρισιν, τὴν ὁποίαν προέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ἣν ὑλοτόμος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατοικεῖ εἰς τὴν πόλιν. Ὑλοτόμος δὲν εἶναι ὁ κατοικῶν εἰς τὴν πόλιν. Τοιαύτην διάκρισιν ἐγὼ δὲν γνωρίζω, μήτε εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ κανεὶς εἰς τὴν οἰκουμένην ὁλόκληρον, γνωρίζων τοιαύτην διάκρισιν. Γνωρίζω διάκρισιν ὑλοτόμων, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἐπάγγελμα μετέρχονται τὸν ὑλοτόμον, καὶ γνωρίζω ἄλλους, οἱ ὁποῖοι, λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ἔχουσι καθ’ ὡρισμένην στιγμὴν ἐργασίαν, μετέρχονται τὸν ὑλοτόμον καὶ συλλέγουσιν αὐτὰ τὰ ὀλίγα καυσόξυλα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ πορισθῶσι τὰ πρὸς τὸ ζῆν. Τὴν διάκρισιν ταύτην τὴν γνωρίζετε· ἀλλὰ διατὶ τάχα ὁ πτωχὸς ὁ ἀστὸς, ὁ κατοικῶν εἰς τὰ πρόθυρα τῆς πόλεως, νὰ μὴ δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸν χρόνον του, ὅπως θέλει τὸν χρησιμοποιήσει καὶ ὁ χωρικός; Διατὶ αὐτὴ ἡ διάκρισις; Ὁ χωρικὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸν χρόνον αὑτοῦ, νὰ περισυλλέξῃ αὐτὰ τὰ τεμάχια τῶν ξύλων, τὰ καυσόξυλα, τὰ ἐκ ξηρῶν κορμῶν ἢ δένδρων καὶ νὰ τὰ μεταφέρῃ καὶ τὰ πωλήσῃ διὰ τὸ ἡμερομίσθιον, ἀλλὰ ὁ ἀστὸς, ὁ πάμπτωχος ἀστὸς, ὁ εὑρισκόμενος εἰς τὴν συνοικίαν τῆς Πλάκας ἢ τῆς Βάθειας, αὐτὸς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ τὸ αὐτὸ μὲ τὸν κάτοικον τοῦ χωρίου! Αὐτὸ δὲν τὸ καταλαμβάνω. Ἄλλως δὲν ἐννοῶ διατὶ ἐξαναγκάζομεν τὸν χωρικόν, ὁ ὁποῖος εἶναι κάτοικος χωρίου, νὰ ἔχῃ τρία ὑποζύγια, καὶ διατὶ δὲν τῷ ἐπιτρέπομεν νὰ μεταφέρῃ τὰ καυσόξυλα, τὰ ὁποῖα συλλέγει, δι’ ἑνὸς κάῤῥου. Πρόκειται νὰ δοθῇ δῶρον ἄδωρον, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου βεβαίως καθιστᾶτε ἀδύνατον τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου.

§217Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Σκοπὸς τῆς διατάξεως ταύτης δὲν εἶναι ἡ μεταβολὴ τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὑποβάλλοντος εἰς τέλος, ὡς καὶ μέχρι τοῦδε, τὴν ὑλοτομίαν, ἀλλὰ γενομένης τῆς παρατηρήσεως, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν κατοίκων τῶν χωρίων, μεταβαίνοντες εἰς τὴν πόλιν πρὸς τὴν συνήθη αὐτῶν ἐργασίαν, μεταφέρουσιν ἐπὶ τῶν ὑποζυγίων αὑτῶν καυσόξυλα συλλεγόμενα παρὰ τὰ χωρία, καὶ ὅτι εἶναι ἀνεπιεικὲς ἡ μεταφορὰ αὕτη, ἡ παρέχουσα εἰς αὐτοὺς ἐλάχιστον κέρδος, νὰ τοῖς ἀπαγορεύηται, ἀφοῦ δὲν εἶναι οὗτοι συστηματικοὶ ὑλοτόμοι ἢ ἔμποροι ξυλείας, οὐδὲ μεταβαίνουσι πρὸς μεταφορὰν τῆς ξυλείας εἰς τὴν πόλιν, ἀλλὰ χρησιμοποιοῦσιν ἁπλῶς τὰ ὑποζύγια αὑτῶν ἐπὶ τῇ εἰς τὴν πόλιν μεταβάσει, μεταφέροντες δι’ αὑτῶν ὀλίγα ἀπεῤῥιμένα ξύλα πρὸς πώλησιν, ἐκρίθη δεδικαιολογημένη ἐξαίρεσίς τις. Καὶ τὸ μὲν πρῶτον ἐγένετο λόγος περὶ δύο φορτίων, εἶτα δὲ, καταδειχθέντος ἐν τῇ συζητήσει, ὅτι πολλάκις καὶ μέχρι τριῶν ὑποζυγίων δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν, ἄνευ καταστρατηγήσεως τῆς ἀδείας, ἀπεδέχθημεν τὸν ὅρον τῶν τριῶν ὑποζυγίων, ὡς μὴ ἀποκλείοντα τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ συνοδεύων αὐτὰ δὲν μεταφέρει τὰ φορτία πρὸς συστηματικὴν ἐμπορίαν, ἀλλὰ χρησιμοποιεῖ μόνον τὴν εἰς τὴν πόλιν πρὸς ἄλλους σκοποὺς μετάβασιν, ὅπως μεταφέρῃ καὶ πωλήσῃ ὀλίγα ξηρὰ ξύλα ἐκ τῶν κατακειμένων πλησίον τῆς κατοικίας του, καὶ προσπορισθῇ οὕτως ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς οἰκογενείας του ὀλίγα κέρματα.

§218ΡΑΛΛΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ ἐγράφη, ὅπως ἀποκαλυφθῇ ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι οὐχὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ μίαν ἀξίωσιν καὶ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ ἐκ μέρους ὁλοκλήρου τῆς χώρας, ἀξίωσιν περὶ μεταῤῥυθμίσεως μιᾶς ἀδίκου διατάξεως, ψηφισθείσης κατὰ τὸ παρελθὸν, ἐναντίον τῆς γνώμης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ὅτι σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι πῶς νὰ περιγράψῃ ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν γνώμην, καὶ τὴν περιγράφει ὅπως σᾶς παρέστησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· μένουν τὰ πράγματα ὅπως εἶχον, ἀλλὰ τέλος πάντων ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει σκοπὸν ἄλλον, καὶ ὄχι νὰ συλλέξῃ αὐτὰ τὰ καυσόξυλα, δύναται νὰ μεταφέρῃ ἐπὶ τοῦ ὄνου του ἢ ἄλλου ὑποζυγίου ὀλίγα τεμάχια καυσοξύλων, χωρὶς νὰ πληρώσῃ φόρους καὶ χωρὶς νὰ πληρόνῃ ἄδειαν.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ μὲν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως τοῦ περὶ φορολογίας ὑπὲρ τῆς καταδιώξεως τῶν ἀρουραίων καὶ τῶν ἀκρίδων νόμου» καὶ τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 20 Μαΐου 1882 ᾼΩΠΓʹ νόμου περὶ διορισμοῦ ἑρμηνέων τῆς τουρκικῆς γλώσσης ἐν τοῖς δικαστηρίοις τῶν νέων ἐπαρχιῶν», εἰς βʹ δὲ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Φιούμε ἑδρευούσης Βασιλικῆς Οὑγγρικῆς Ἑταιρίας ὁ «Ἀδρίας» συμβάσεως» καὶ τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Νιουκάστελ ἑδρευούσης ἀγγλικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας «Prince Steamship Company Limited» συμβάσεως».)

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 9 καὶ 30′ μ. μ.