1893.11.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6

τῆς 9 Νοεμβρίου 1893.

(Τρίτη).

Ὥρα 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1Θ. ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ μελετήσῃ ἐπισταμένως τὸ ψήφισμα καὶ τὸ ὑπόμνημα τῶν κτηματιῶν τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν, καὶ νὰ ὑποβάλῃ νόμον, δι’ οὗ νὰ ἀφαιρῆται ἐκ τῆς καταναλώσεως τὸ πλεόνασμα τοῦ σταφιδοκάρπου. Βεβαίως ἡ κατάργησις τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ἀποστάξεως θὰ ὠφελήσῃ τὴν κατανάλωσιν, ἀλλὰ δὲν θεραπεύει τὸ κακὸν, ἂν δὲν συνδυασθῇ μετὰ τῆς διὰ νόμου ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος τῆς σταφίδος. Μόνον ἂν τοῦτο γείνῃ, θὰ ἐπέλθῃ ἀνακούφισίς τις εἰς τὰς δυστυχεῖς ἐπαρχίας, τὰς ἄλλοτε πλουσίας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ ψηφίσματα αὐτά, διότι αἱ ἐπαρχίαι πένονται σήμερον, διὰ δὲ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν παρ’ αὐτῶν προτεινομένων θὰ εἰσρεύσῃ εἰς τὸν τόπον χρυσός, οὗτινος μεγάλην ἀνάγκην ἔχει τὸ Κράτος.

§2ΡΙΚΑΚΗΣ. Βεβαίως ὅλοι ἀναγνωρίζομεν τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ληφθῇ νομοθετικὸν μέτρον, ἀφορῶν τὴν τύχην τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ τῆς παραγωγῆς, ἡ ὁποία κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ὑπέστη τραύματα μεγάλα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ ὑποβληθεὶς νόμος συντρέχει σπουδαίως εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ κακοῦ· ἀλλ’ ὅπως καὶ αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι ἀπεφάνθησαν, πολλὰ ἄλλα μέτρα ἀπαιτοῦνται, ἂν οὐχὶ πρὸς τελείαν, τοὐλάχιστον πρὸς μεγαλειτέραν μετρίασιν τοῦ ἀπειλουμένου κακοῦ. Νομίζω, ὅτι, ὡς ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθὸν περὶ ζητήματος ὑποδεεστέρου τοῦ προκειμένου, πρέπει νὰ γείνῃ καὶ ἤδη· ἡ Κυβέρνησις δηλαδὴ νὰ λάβῃ τὴν πρόνοιαν νὰ συστήσῃ ἐπιτροπὴν ἐκ προσώπων ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἥτις νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ τὰ σχετιζόμενα μετ’ αὐτοῦ, καὶ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, ὅπερ θὰ ἦναι προϊὸν τῆς τοιαύτης διασκέψεως καὶ συζητήσεως. Πρὶν ἢ ἡ Βουλὴ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων, πρέπει οἱ ἐντελῶς ἀδαεῖς τοῦ ζητήματος νὰ ἀντιληφθῶσι περὶ τίνος πρόκειται. Τὸ νομοσχέδιον τὸ καταργοῦν τὸν φόρον τῶν οἰνοπνευμάτων θέλει φέρει ἐλάχιστον ἀποτέλεσμα, ἐὰν δὲν συνδυασθῇ μὲ ἕτερον· καὶ ἀναφέρω παράδειγμα πρόσφατον, ὅτι τὸ οἰνόπνευμα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἶναι τόσῳ εὐθηνόν, ὥστε τὸ ἑλληνικὸν εἶναι ἀδύνατον νὰ συναγωνισθῇ· ἑπομένως ἡ παραγωγὴ τοῦ οἰνοπνεύματος θέλει συντελέσει μόνον εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Ὑπάρχει νόμος, καὶ παρακαλῶ νὰ τὸν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, — ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει τὴν ἀτελῆ εἰσαγωγὴν τοῦ οἰνοπνεύματος χάριν τῆς οἰνοποιΐας, ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος πρέπει νὰ καταργηθῇ, ἵνα ὠφελήσωμεν τὴν τοπικὴν οἰνοπνευματοπαραγωγήν. Πάντα ταῦτα τὰ ζητήματα δύναται μία ἐπιτροπὴ νὰ ἐξετάσῃ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ φέρῃ τὸ πόρισμα τῶν μελετῶν της.

§3ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος εἶναι σπουδαιότατον, μεγίστης σημασίας καὶ βαρύτητος διὰ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Δικαίως ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πατρῶν συνέστησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν μελέτην τοῦ ψηφίσματος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Πατρῶν καὶ τοῦ ψηφίσματος τοῦ λαοῦ Πύργου. Ἀλλὰ ταῦτα ἀνήκουσιν εἰς τὰς λεπτομερείας, περὶ ὧν δὲν πρόκειται ἤδη. Διὰ τοῦ ληφθέντος μέτρου τῆς καταργήσεως τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου εἰς χρυσὸν ἀνεκουφίσθησαν αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι, ὡς καὶ διὰ τοῦ ἄλλου περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματοποιείων αʹ καὶ βʹ κατηγορίας. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ζητῶ νὰ γείνῃ, εἶναι νὰ συστηθῇ ἐκ συνεννοήσεως μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐπιτροπὴ ἐκ προσώπων γνωριζόντων τὸν τόπον, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ ὁλόκληρον τὴν ὑπόθεσιν καὶ ὑποβάλῃ τὰς σκέψεις της εἰς τὴν Βουλήν. Τώρα δὲ δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς οἰνοπνευμάτων καὶ ἄλλων.

§4ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅπως δημοσιεύσῃ ὅλας τὰς ἐκθέσεις, αἵτινες ἐστάλησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ὅπως λάβῃ γνῶσιν τούτων καὶ ἡ Βουλή.

§5ΧΟΪΔΑΣ. Διαφωνῶ κατὰ τοῦτο μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴν κ. Ρικάκην, καθόσον ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ληφθῇ μέτρον τι ἀμέσου θεραπείας, τοιαύτη δ’ ἐπέρχεται διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῆς σταφίδος εἰς χρυσόν. Ὅσα ἀνέφερεν ὁ κ. Ρικάκης ἀφορῶσιν εἰς τὸ μέλλον. Δὲν πρέπει δὲ σήμερον νὰ ἀφήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τὸ προταθὲν καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς ἕτερα ζητήματα, ἀφορῶντα εἰς τὸ μέλλον.

§6ΦΩΤΗΛΑΣ. Νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπὴ παρὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἥτις νὰ φέρῃ ἔκθεσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§7Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ σταφίδος θὰ λάβῃ προσεχῶς ἀφορμὴν ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ καταργοῦντος τὸν φόρον ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματοποιείων αʹ καὶ βʹ κατηγορίας. Ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τούτου, ἐξ οὗ ἀπεκδεχόμεθα ὠφέλειαν ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ἐννοεῖται ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκὴς πρὸς τὴν ἀνάγκην· δὲν δύναται τὸ νομοσχέδιον νὰ παραγάγῃ ἀποτελέσματα ἐπαρκῆ, ἂν μὴ ἐπακολουθήσωσιν ἄλλα μέτρα, περὶ ὧν θέλει γενῇ λόγος ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτε δύνανται καὶ νὰ ἀναπτυχθῶσι πάντα ὅσα ὑπεδείχθησαν ἤδη. Καὶ κατ’ ἐμὲ δέ, θὰ ἦτο ὀρθότερον ἐν γενικῇ συζητήσει τῆς Βουλῆς νὰ ἐπιληφθῶμεν τῶν τοῦ θέματος, διότι πολλοὶ ὑπάρχουσιν ἐν τῇ Βουλῇ ἐνήμεροι τῶν πραγμάτων, καὶ δύσκολον νὰ περιληφθῶσι πάντες ἐντὸς τῶν στενῶν ὁρίων ἐπιτροπῆς, ἐνῷ τοὐναντίον ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν ἐν τῇ Βουλῇ πεπειραμένων δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς βάσανον τοῦ ζητήματος ἐνδελεχῆ. Ἡ Κυβέρνησις ἐργάζεται ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ δὲ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἀφετηρία ἑτέρων μέτρων, διότι ἡ Κυβέρνησις διεξάγει ἐργασίαν, ἧς ἡ τελεσφόρησις θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτὴν νὰ λάβῃ ἐν τῇ Βουλῇ τὴν πρωτοβουλίαν τῶν ψηφιστέων. Πρὶν ἢ προτείνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ψηφιστέα, ἀνάγκη ἵνα παρασκευάσῃ τὸ ἔδαφος διὰ συνεννοήσεως πρὸς τοὺς δυναμένους νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν εὐόδωσιν αὐτῶν, ἀφοῦ πρὸς τὴν εὐόδωσιν ἀπαιτεῖται συνδρομὴ καὶ κεφαλαίων καὶ προσώπων. Ἐκ πρωτοβουλίας βουλευτικῆς καὶ οὐχὶ πρὸς ψήφισιν μέτρων, ἀλλὰ προκαταρκτικῶς δύναται νὰ γένηται συζήτησις. Ταύτην ὅμως δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν ἕως οὗ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματοποιείων αʹ καὶ βʹ κατηγορίας.

§8ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἰς τὴν ἀποδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν οἰνοπνευματοποιείων δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, ἑπομένως δὲν θὰ γείνῃ ἐν τῇ Βουλῇ μεγάλη ἀνάπτυξις, οὐδὲ θὰ δοθῇ ἀφορμὴ πρὸς συζήτησιν μακράν. Ἄν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἦναι ἐναντίος εἰς τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς, ἂς ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§9ΣΑΚΚΗΣ. Τὴν Βουλὴν δέον νὰ ἀπασχολήσῃ πρωτίστως τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος, διότι αἱ ἐπαρχίαι εὑρίσκονται εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν· ὀρθῶς δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προέτεινεν, ὅπως τὸ ζήτημα ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα, ἵνα ἀναπτυχθῶσιν αἱ γνῶμαι καὶ πᾶσαι αἱ σκέψεις, διότι οἱ πλεῖστοι τῶν Βουλευτῶν εἶναι ἐν γνώσει τοῦ ζητήματος· νὰ ὁρισθῇ δὲ ἡμέρα ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος, ὅπως ἀναπτυχθῶσι πᾶσαι αἱ γνῶμαι.

§10ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν σπουδαιότητα τοῦ ζητήματος· διὰ τοῦτο πρέπει ν’ ἀνεύρωμεν τὸν πρακτικώτερον τρόπον, ὅπως φθάσωμεν εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Ἄν ἡ Βουλὴ ἀκολουθήσῃ τὴν μίαν ἢ τὴν ἑτέραν τῶν γνωμῶν, ἃς φαίνεται ἀποδεχόμενος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἤθελε μετασχηματισθῆ ἡ Βουλὴ εἰς πανδαιμόνιον, ἄνευ πρακτικοῦ ἀποτελέσματος. Τί δύναται νὰ λεχθῇ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ εἰς τίνα συμπεράσματα δύναται νὰ φθάσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία; Τὸ πολὺ θὰ παρεδεχόμεθα τὸ νομοσχέδιον, ὅπως διετυπώθη, ἢ θὰ ἐπεφέρωμεν τροποποιήσεις. Ἐπίσης ἡ ἑτέρα γνώμη, τοῦ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν ἄνευ ὡρισμένου σχεδίου, δὲν ἔχει τίποτε τὸ πρακτικόν. Εἷς εἶναι ὁ τρόπος, δι’ οὗ ἐρευνῶνται τὰ ζητήματα ταῦτα εἰς τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα κοινοβουλευτικῶς κυβερνῶνται, ἡ ἔρευνα ἡ ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Εἰς αὐτὸ κατεγίνετο ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, καὶ διὰ τοῦτο ἐπεζητήσαμεν τὴν ὑποβολὴν ἐκθέσεων πάντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ διαφωτίσωσι τὴν δρᾶσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος. Καὶ ἤδη δέον νὰ συστήσωμεν ἐπιτροπὰς οὐ μόνον ἐκ πάντων τῶν Βουλευτῶν τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ ἐκ πάντων τῶν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς προσώπων, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ διαφωτίσωσι τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Οὕτω μόνον δύναται νὰ καταστρωθῇ ἓν γενικὸν σχέδιον περὶ τῆς διαῤῥυθμίσεως τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν σταφίδα, οὕτω δὲ μόνον δύναται τελεσφόρως νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Ἄλλως εἰς μάτην θ’ ἀναμένουν αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι ἀνακούφισιν, μέχρις οὗ ὡριμάσουν αἱ γνῶμαι τῶν πολλῶν ἐκ τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκονται. Εὑρίσκονται δὲ εἰς αὐτήν, διότι οὐδόλως ὁ κ. Πρόεδρος ἤθελε ν’ ἀκούσῃ τὰς κραυγὰς καὶ φωνὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἥτις ἀπ’ ἀρχῆς ἐζήτησε νὰ καταργηθῇ πᾶσα φορολογία ἐπὶ τοῦ οἴνου τοῦ ἐκ τῆς σταφίδος. Καὶ κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος ἀπέκρουσε τὰς προτάσεις, λόγῳ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀναγνωρισθῇ ὁ οἶνος ὁ ἐκ τῆς σταφίδος ἀπὸ τὸν κοινὸν οἶνον· κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος παρεδέχθη τὸ ἀφορολόγητον τοῦ σταφιδίτου οἴνου τοῦ ἐκ ξηρᾶς σταφίδος, δηλ. ἐπέβαλεν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκτίθηνται εἰς ὅλας τὰς δαπάνας τῆς ἀποξηράνσεως τῆς σταφίδος, τὴν ὁποίαν κατόπιν νὰ τρέπωσιν εἰς οἶνον. Ὅτε συνεζητοῦντο τὰ ἀλλεπάλληλα ἐκεῖνα νομοσχέδια, δι’ ὧν προσεπάθει νὰ καταστείλῃ τὴν παραγωγὴν τῶν οἰνοπνευματοποιῶν, ἐξηγέρθημεν, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν ὁρμήν του, ἧς τὰ ἀποτελέσματα σήμερον βλέπομεν.

§11Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς φαίνεται, ὅτι ὀλίγα ἐδιδάχθη, διαμείνας ἐν τῇ Κυβερνήσει, διότι, ἐξελθὼν ἐκ τῆς ὑπουργίας αὐτοῦ, γινώσκει περὶ τῆς φορολογίας τῆς σταφίδος ὅσα ἐγίνωσκε καὶ πρὶν ἢ εἰσέλθῃ εἰς αὐτήν. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι μόνον ὁ ἐκ σταφίδος οἶνος ἐξάγεται ἀφορολόγητος, ἀγνοῶν, καίτοι διεχειρίσθη τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ ἕξ μῆνας, ὅτι πᾶς οἶνος ἐξάγεται ἐξ Ἑλλάδος ἀφορολόγητος, εἴτε ἐκ ξηρᾶς σταφίδος, εἴτε ἐκ χλωρᾶς, εἴτε ἐκ κοινῶν σταφυλῶν. Αἱ διακρίσεις, ἃς ποιεῖται ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, καὶ ἡ ὑπόθεσις, ὅτι ἡ δυσπραγία τῶν ἐπαρχιῶν προέρχεται ἐκ τῆς φορολογίας τῆς ὑφισταμένης, ὑπαγορεύονται αὐτῷ ὑπὸ τῆς ἀνάγκης, εἰς ἣν νομίζει ὅτι ὑπόκειται, ὡς ἀντιπολιτευόμενος, ὅπως τὰ πάντα ἐπικρίνῃ. Ὁ σταφιδίτης οἶνος καὶ ὁ ἐξαγόμενος ἐξ Ἑλλάδος οἶνος ἀπολαύουσιν ἤδη τῆς προστασίας, ἣν προτείνει ὁ κ. Βουλευτής· ἐνῷ ὁ ἐν τῇ χώρᾳ καταναλισκόμενος οἶνος ὑποβάλλεται εἰς φορολογίαν, ὁ ἐκ ξηρᾶς σταφίδος παραγόμενος εἰς οὐδεμίαν φορολογίαν ὑποβάλλεται, ἀτελῶς δ’ ἐξάγεται ὁ οἶνος, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ πρώτη ὕλη, ἐξ ἧς κατεσκευάσθη. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐθεώρησεν, ὅτι καὶ τῶν οἰνοπνευματοποιείων ἡ κατάστασις εἶναι προϊὸν τῆς νομοθεσίας, ὡς εἰ ἡ νομοθεσία τοῦ Κράτους ἔδει, ὅπως διασκευασθῇ ἐπὶ προϋποθέσει τιμῆς τῆς σταφίδος 50 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα λιτρῶν, διότι μόνον ἐπὶ τοιαύτῃ τιμῇ δύναται νὰ διατεθῇ σταφὶς πρὸς ἀπόσταξιν ἐπὶ σπουδαίῳ ποσῷ· ἀλλὰ τιμὴ τοιαύτη τῆς σταφίδος δὲν καλύπτει τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς, ἑπομένως ἀλλαχοῦ πρέπει νὰ ζητήσωμεν τὴν διόρθωσιν, πρὸς τοῦτο δὲ πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐλευθέραν τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν, διότι δὲν εἶναι εὔκολον εἰς ἑταιρίας μεγάλας, πολλῷ δὲ μᾶλλον εἰς ἑταιρίαν μεγάλην, ὡς ἐλέχθη παρά τινων, ν’ ἀποστάξῃ τὸ πλεονάζον ποσὸν τῆς σταφίδος. Τὸ πλεονάζον ποσὸν σήμερον εἶναι 100,000,000.

§12ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἑκατὸν πεντήκοντα ἑκατομμύρια.

§13Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἴσως καὶ 150,000,000, ἀλλὰ περὶ ἑκατὸν πρέπει νὰ προνοήσωμεν, διότι δίκαιον εἶναι νὰ ὑπολειφθῇ πλεόνασμα, ὅπως συντελέσῃ εἰς τὴν διὰ μειώσεως τῆς τιμῆς ἐπέκτασιν τῆς καταναλώσεως. Ἑκατὸν ἑκατομμύρια σταφίδος δὲν δύνανται παρὰ μιᾶς ἑταιρίας νὰ ἀποσταχθῶσιν, εἰμὴ ἐπὶ κεφαλαίῳ, καθ’ ὑπολογισμοὺς ἀκριβεῖς, 13,000,000· ἀλλ’ εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἥτις ἤθελε διαθέσει αὐτὸ, ἀνάγκη ὅπως παραχωρηθῶσιν ἐπὶ πολὺν χρόνον ἀποκλειστικὰ προνόμια, ἐπαγόμενα ἐπὶ τὸν αὐτὸν χρόνον ὑποχρεώσεις ἐπιβληθησομένας εἰς τοὺς παραγωγούς. Ἀλλὰ συμφέρει εἰς τὴν Πολιτείαν ἐπὶ μακρὸν χρόνον νὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς παράγοντας εἰς τοιαύτας παροχὰς, ὅταν δὲν γινώσκωμεν ποία θὰ ἦναι ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος καὶ ἂν περιστάσεις δὲν θέλωσι περιορίσει τὸ ποσὸν καὶ δὲν θέλωσι καταστήσει ἀνέφικτον ἢ ὀλεθρίως ἐπιζήμιον τὴν παροχὴν τοῦ ποσοῦ, ὅπερ φέτος παρουσιάζεται ὡς πλεονάζον; Ταῦτα εἶναι θέματα, εἰς ἃ πρέπει νὰ ἐπιστήσωσι πᾶσαν αὑτῶν τὴν προσοχὴν οἱ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως ἀφορῶντες. Περὶ τῆς ἐνδεικνυομένης ἐνεργείας εἶπον τοὐλάχιστον ἐγὼ οἵαν ἔχω γνώμην· ὑπεβάλομεν ἤδη νομοσχέδιον περὶ ἑνὸς τῶν ληπτέων μέτρων, μηδόλως ἀφορῶντος εἰς τὴν ἀπόσταξιν ἁπάσης τῆς πλεοναζούσης σταφίδος ἐν καταστήμασιν εἰδικῶς ἱδρυομένοις πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἀλλὰ διευκολύνοντος τὴν ἀπόσταξιν τῆς σταφίδος ἐν τοῖς ἐγχωρίοις ῥακοσταλακτηρίοις, ἅτινα νομίζομεν ὅτι θέλουσι κατόπιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου πολλαπλασιασθῆ. Ἡ ψήφισις μέτρου τοιούτου δὲν δύναται νὰ φέρῃ τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα, ἐὰν μὴ συνδυάζηται καὶ πρὸς ἄλλα μέτρα ἀμεσώτερον ἐχόμενα τοῦ θέματος. Τίνα δὲ ταῦτα; Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς λέγει, ὅτι, ἐὰν ἐπιζητήσωμεν τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος ἐν τῇ Βουλῇ, θὰ ἔχωμεν πανδαιμόνιον, καὶ προτείνει ὅπως συστήσωμεν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴν ἐκ πάντων τῶν εἰδημόνων, Βουλευτῶν καὶ μὴ Βουλευτῶν, ἐγχωρίων καὶ ξένων· θεωρεῖ δ’ ὅτι αὕτη δὲν θὰ ᾖναι πανδαιμόνιον. Εἰς τὴν Βουλὴν ἁρμόζει ἡ συζήτησις ἡ γενική, ἥτις ὅμως δὲν θ’ ἀπολήξῃ εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα ἐν αὐτῇ τῇ Βουλῇ. Τοῦ πρακτικοῦ ἀποτελέσματος ἡ διατύπωσις ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ μόνον τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰσαγόμενα εἰς τὴν Βουλὴν ἢ υἱοθετούμενα καὶ ὑπὸ τὴν ὁδηγίαν αὐτῆς συζητούμενα νομοθετήματα δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς παρεσκευασμένα πρὸς πρακτικὴν ἐφαρμογήν. Τὴν συζήτησιν ἄρα θέλομεν, ἵνα προλειανθῇ ἡ ὁδὸς πρὸς τὴν κυβερνητικὴν ἐργασίαν, οὐχὶ ἵνα παραιτηθῇ ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐργασίας ταύτης. Ἡ Κυβέρνησις ἐκτὸς τῆς Βουλῆς θέλει ἐργασθῆ εἴτε μόνη, εἴτε καὶ μετ’ ἄλλων, εἴτε ἐν ἐπιτροπῇ, εἴτε δι’ ἀλληλογραφίας, εἴτε ὁπωσδήποτε ἄλλως ἤθελεν αὕτη θεωρήσει χρήσιμον εἰς παρασκευὴν τοῦ ἐδάφους. Ἀλλ’ εἰς διάγνωσιν τοῦ ἐδάφους, εἰς ἐξακρίβωσιν τῆς διαθέσεως τῆς χώρας πρὸς συγκεκριμένας λύσεις τῶν προβλημάτων συντελεῖ πάντως ἡ βάσανος αὐτῶν ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ διὰ τοῦτο θεωρῶ συμφέρουσαν τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ προτιμᾷ τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ εἰσαγάγῃ τὸ θέμα εἰς τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς, δὲν ἀντιλέγω, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ἀναγκαία. Ὅ,τι ἤθελε γενῇ ἐν προεπεξεργασίᾳ τῆς ἐπιτροπῆς, δύναται κάλλιστα νὰ γενῇ ἐν συζητήσει τῆς Βουλῆς. Περὶ δὲ τῆς συζητήσεως ταύτης φρονῶ, ὅτι δύναται ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐξ ἀφορμῆς τοῦ νομοσχεδίου, ὅταν ἐπιληφθῇ τῶν κατ’ αὐτό. Λαμβάνουσα τότε γνῶσιν ἡ Βουλὴ τῶν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ᾖναι κάτοχος τῶν στοιχείων, ἅτινα εἶναι ἀναγκαῖα πρὸς καθορισμὸν τοῦ λυσιτελεστέρου πρὸς τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος τρόπου.

§14ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§15ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ τοιαύτας εὐρείας διαστάσεις, δὲν ἔπρεπε μάλιστα, κατὰ τὴν γνώμην μου, νὰ λάβῃ χαρακτῆρα πολιτικόν· διότι ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἠθέλησε νὰ δώσῃ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία εἶναι σπουδαιοτάτη, ἡ ὁποία θίγει ἄμεσα συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἠθέλησε νὰ δώσῃ πολιτικὴν χροιάν, καὶ ἐνῷ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος ἐνδιαφέρεται καὶ συζητεῖ καὶ σπεύδει πρὸς σχηματισμὸν μιᾶς γνώμης διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἔτι δὲ πλειότερον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος, ἠθέλησε νὰ εἴπῃ, ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα; τί ἔπραξεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐπὶ τόσα ἔτη κυβερνῶν τὴν Ἑλλάδα, διὰ τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος; Ἀπαιτεῖται εὐρεῖα συζήτησις, διὰ νὰ ἀποδείξω εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Λοκρίδος, ὅτι ἔπραξε τοσαῦτα ὑπὲρ τῆς σταφίδος ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅσα οὐδεμία ἄλλη Κυβέρνησις ἔπραξε. Καὶ ἄλλοτε ἦλθεν ἡ συζήτησις αὕτη εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἀπέδειξα εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λοκρίδος Βουλευτήν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠλάττωσε σχεδὸν εἰς ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ διὰ συμβάσεως, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠλάττωσε διὰ συμβάσεως τὸν φόρον τῆς σταφίδος ἐν Γερμανίᾳ, καὶ ἐκ τούτου ηὔξησεν ἡ κατανάλωσις ἐν Γερμανίᾳ, διὰ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ κατηργήθη ὁλόκληρος ὁ δασμὸς ἐν Ἀμερικῇ, καὶ ηὔξησε σπουδαίως ἐκεῖ ἡ κατανάλωσις. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἔργα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἠθέλησε νὰ ἐρωτήσῃ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος, τί ἔπραξεν ὁ κ. Πρωθυπουργός; Ἀλλ’ ἐρωτῶ καὶ ἐγώ: τί ἔπραξε καὶ οὗτος ὡς Ὑπουργός; τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, εἰς ἣν ἀνῆκεν; Ἐνῷ ἐκαίετο ἡ Πελοπόννησος, ὡς ἐκ τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον ὅλοι διατρέχομεν, δὲν ἐκαλεῖτο ἡ Βουλή, ὅπως ληφθῶσι μέτρα σύντονα καὶ σπουδαῖα διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῶν πασχόντων πληθυσμῶν τῆς Πελοποννήσου καὶ ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἐκαλεῖτο ἡ Βουλὴ διὰ νὰ σκεφθῇ περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν. Δὲν ἔπρεπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος νὰ ἐκτείνῃ τὴν συζήτησιν, διότι δὲν πρόκειται περὶ πολιτικοῦ ζητήματος, πρόκειται περὶ ζητήματος ἐνδιαφέροντος τὸν τόπον, τὴν χώραν, τὴν Ἑλλάδα, καὶ δὲν ἠθέλομεν ἡμεῖς ἰδίως οἱ Βουλευταὶ ἐκ Πελοποννήσου, συζητοῦντες τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, νὰ ἐγείρωμεν πολιτικὴν συζήτησιν καὶ εἴπωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις Τρικούπη ἢ ἡ Κυβέρνησις Σωτηροπούλου ὠφέλησαν τὸν τόπον. Ποῖοι ὠφέλησαν τὸν τόπον, δὲν εἶναι καιρὸς νὰ συζητήσωμεν σήμερον εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς εἰδότας· οἱ μὲν κατήρτιζον συμβάσεις διὰ τὴν ἐλάττωσιν τῶν φόρων, οἱ δὲ προεκάλουν ἐκθέσεις τῶν προξένων (ἱλαρότης), καὶ μᾶς ὑποδεικνύουσιν ἤδη, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν συλλογὴν ἀπὸ τὰς ἐκθέσεις, διὰ νὰ φωτισθῶμεν περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Ἀφίνω τὸ μέρος τοῦτο τῆς συζητήσεως, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει χώραν ἐνταῦθα, καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ κύριον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν Πελοπόννησον, τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, τὸν πάσχοντα λαόν, τὴν Ἑλλάδα ὅλην. Τὸ κύριον ζήτημα εἶναι: πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐκλέξῃ τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν, ἢ πρέπει νὰ ἔλθῃ τὸ θέμα εἰς τὴν Βουλὴν ἀμέσως; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἀπέκρουσεν οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἕτερον, καὶ δὲν εἶχεν ἀφορμὴν ὁ ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτὴς νὰ φέρῃ τοιαύτην συζήτησιν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπή, ἐπειδὴ ὅμως πρόκειται περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς γνῶσιν ὅλων τῶν Βουλευτῶν, καὶ πρὸ πάντων τῶν Βουλευτῶν τῆς Πελοποννήσου, ὁ σχηματισμὸς μιᾶς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς δὲν δύναται νὰ ὠφελήσῃ τόσον πολὺ, ἀλλὰ καὶ ἂν σχηματισθῇ ἐπιτροπή, δὲν βλάπτει· ταύτην δὲ τὴν γνώμην εἶχε καὶ ὁ κ. Ρικάκης καὶ ἐγώ. Οὐχ ἧττον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος Βουλευτής, ὡς ἐνδιαφερόμενος διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ μία συζήτησις τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον, ἑτέρα συζήτησις διὰ τὸ ζήτημα τὸ συνταγματικὸν τῆς καταργήσεως τῶν φόρων εἰς χρυσὸν, καὶ μετὰ τοῦτο νὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, καὶ διὰ νὰ κερδήσωμεν αὐτὸν τὸν χρόνον, προτείνει νὰ σχηματίσωμεν ἐπιτροπὴν, αὐτὸ, λέγω, δὲν εἶναι ὀρθόν. Εἴθισται εἰς τὰ συνταγματικὰ Κράτη, ἂν καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐν γνώσει ὅλων τῶν συνταγματικῶν ἐθίμων, νὰ συζητῆται κατὰ πρῶτον ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν εἶναι τηλικούτου ἐνδιαφέροντος, ὥστε πρῶτον ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ νομίζω ἀναγκαῖον, εἴτε δεχθῇ τὴν γνώμην ἡ Βουλὴ νὰ σχηματισθῇ ἐπιτροπή, τὸ ὁποῖον δὲν βλάπτει, εἴτε ὄχι, νὰ ἔλθῃ ἀμέσως ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν.

§16ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Θεωρῶ εὔκαιρον σήμερον, παρεμπιπτόντως, ἐκ τῆς ὑποβληθείσης ἐπερωτήσεως περὶ σταφίδος, νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διαχειρισθέντα ἐπὶ δεκαετηρίδα καὶ πλέον τὰ τοῦ τόπου, εἰς ποῖον σημεῖον ἤγαγε τὴν Ἑλλάδα ἐσωτερικῶς, καὶ πῶς ἐξουθένωσεν αὐτὴν ἐξωτερικῶς. Διότι βεβαίως, τ’ ἀποτελέσματα τῆς Κυβερνήσεώς του ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, πάντες ἀναγνωρίζομεν, εἰ καί τινες δὲν ὁμολογοῦσι τοῦτο, ὅτι ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν διατελοῦμεν σήμερον, ὀφείλεται δυστυχῶς εἰς τὴν ἐπὶ δεκαετίαν κυβέρνησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Μεθ’ ὅσα δὲ καὶ ἂν θέλῃ τις ἐκ συμφέροντος ἢ ἐκ κομματισμοῦ νὰ ἀντείπῃ, ὑπερασπίζων τὴν μέχρι τοῦδε πολιτικὴν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναται νὰ λησμονήσῃ τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ἐπέβαλεν οὗτος ἐπὶ δεκαετίαν, διατελέσας ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρωθυπουργὸς, καὶ δὴ καὶ τοὺς φόρους εἰς χρυσὸν ἐπὶ τῆς σταφίδος.

§17ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σὺ τοὺς ἐψήφισες.

§18ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Ἐλησμόνησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον αὐτὸς πρῶτος ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιμένων, μεθ’ ὅλας τὰς διαμαρτυρήσεις μας, ἐπέβαλε τοὺς εἰς χρυσὸν φόρους...

§19ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ ἐγὼ πρῶτος ἐψήφισα αὐτούς.

§20ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. .. καὶ τοὺς ἐπέβαλε μὲ σκοπὸν καὶ ἀπόφασιν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον ἐκεῖνον, καὶ οὐχὶ δοκιμαστικῶς, ὡς συνειθίζει, καὶ παίζων. Ἐλησμόνησεν, ὅτι κατὰ τὴν προπαρελθοῦσαν καὶ παρελθοῦσαν σύνοδον εἰσήγαγε καὶ ἔλαβε παρ’ ἡμῶν νόμους περὶ φόρου οἰνοπνευμάτων, οἱ ὁποῖοι εἰς οὐδὲν ἄλλο συνετέλεσαν ἢ εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν αὐτοῦ τοῦ καταναλισκομένου καὶ ἐξακτέου οἴνου, τοῦ ὁποίου σήμερον προστάται παρουσιάζονται οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἡμῶν. Οἱ τραγελαφικοὶ νόμοι ἐκεῖνοι περὶ οἰνοπνευματοποιείων ἔφερον ἀποτέλεσμα νὰ ἐπιβαρυνθῇ καὶ παρακωλυθῇ ὁπωσδήποτε καὶ ἡ κατανάλωσις τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος, διότι, ὡς πάντες γνωρίζομεν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπέβαλε βαρυτάτους φόρους εἰς τὰ οἰνοπνευματοποιεῖα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐπέτρεψεν εἰς τὴν μικρὰν παραγωγὴν τῶν οἰνοπνευμάτων νὰ ἔχωσι τὰ λεγόμενα κοινὰ μηχανήματα περιεκτικότητος ἐλάσσονος τῶν 100 ὀκάδων, τὰ ὁποῖα ἀπηλλάγησαν πάσης φορολογίας. Ἀλλ’ ἡ ἐπερώτησίς μου δὲν ἀφεώρα εἰς ζήτημα τοσαύτης σημασίας ἐσωτερικοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος. Νομίζω, ὅτι ἡ λεγομένη Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων δὲν πρέπει νὰ καταναλίσκηται, ὡς ἤδη συμβαίνει συνεχῶς ἐπὶ πολλὰ ἔτη, τελματουμένη εἰς τὰ ἐσωτερικὰ μόνον ζητήματα, ὅσῳ μεγάλα καὶ ἂν ἦναι ταῦτα, μεταβαλλομένη οὕτως οὐσιαστικῶς εἰς ἁπλοῦν δημοτικὸν συμβούλιον, δηλονότι πάντοτε σκεπτόμενοι καὶ συζητοῦντες ἀποκλειστικῶς Κυβέρνησις καὶ Βουλευταὶ διὰ τὰ εὐτελῆ σχετικῶς πρὸς τὰ μείζονα ἐθνικὰ ζητήματα, ἂν καὶ δὲν θεωρῶ εὐτελὲς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, ἐν ᾗ καταστάσει περιήχθησαν τὰ πράγματα, διότι τὰ Κράτη, καὶ ἰδίως τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν δὲν ἔχει ἀποστολὴν μόνον νὰ τελματίζηται εἰς τὸν βόρβορον τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων, ὃν αἱ κακαὶ Κυβερνήσεις δημιουργοῦσιν, ἀλλ’ ἔχει προσέτι ἀποστολὴν ὑψηλοτέραν. Πρὸς ὑμᾶς λοιπὸν, κ. Ὑπουργὲ, ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὑποβάλλω ἐπερώτησιν, μὴ ἀναγομένην εἰς οἰκονομικὸν ζήτημα. Παραλείπων ὅτι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἤδη ἡ ἐθνικὴ ἡμῶν ἀντιπροσώπευσις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐξησθένησεν, ἵνα μὴ εἴπω, ἐξουδενώθη τέλεον, περιορίζομαι μόνον νὰ ὑπομνήσω καθῆκον ὑμῶν περὶ συμφερόντων ὑπηκόων ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι, ἀποδημοῦντες μακρὰν τῆς χώρας ἡμῶν δι’ οἱουσδήποτε λόγους, καὶ μάλιστα πρὸς εὕρεσιν πόρου ζωῆς, καὶ διότι δυστυχῶς ὁ βίος παρ’ ἡμῖν κατέστη ἀβίωτος, δικαιοῦνται νὰ παρακολουθῶνται ὑπὸ τῆς προστασίας τοῦ Κράτους ἐν ταῖς καθόλου αὐτῶν σχέσεσι. Τοιοῦτοι λοιπὸν ὑπήκοοι ἡμῶν, οὐχὶ πολὺ μακρὰν ἡμῶν εὑρισκόμενοι, εἰς τὴν Τύνιδα, ἀρκετοὶ τὸν ἀριθμὸν, ὑπὲρ τοὺς 200 περίπου νῦν, πρὸ 100 ἐτῶν ἐκεῖ ἐγκαταστηθέντες, ὀλίγοι τὸν ἀριθμὸν κατ’ ἀρχὰς, τελευταῖον δὲ πολλαπλασιασθέντες, ἀπέκτησαν περιουσίαν ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν, ἥτις διὰ βασιλικοῦ διατάγματος ἐχαρακτηρίσθη ὡς κοινοτικὴ, ἤτοι ὡς ἀνήκουσα εἰς τὴν ἐκεῖ Ἑλληνικὴν παροικίαν. Γνωρίζετε, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἢ ἐλάβετε ἀφορμὴν νὰ μάθητε, πῶς διαχειρίζεται ἡ περιουσία τῶν ὑπηκόων μας τούτων, ἡ ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου; Ἵνα μὴ εἴπω ἐληστεύθη, περιορίζομαι λέγων ὅτι ἐδημεύθη· καὶ ὄχι μόνον ἐδημεύθη ἡ περιουσία, ἀλλὰ καὶ προεπηλακίσθη, καὶ ἐξυβρίσθη ἡ ἐκεῖ Ἑλληνικὴ ἐκκλησία μας, συνελήφθη δὲ κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἱερουργίας ὁ ἐκεῖ Ἕλλην ἱερεὺς, ἐφημέριος, δὲν ἀνεγνωρίσθησαν οἱ διορισθέντες διαχειρισταὶ τῆς κοινοτικῆς ταύτης περιουσίας, καὶ ἔκτοτε οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς κοινότητος καὶ ὁ ἀρχιμανδρίτης ἐφημέριος τῆς Ἑλληνικῆς ἐκκλησίας δὲν ἀναγνωρίζονται ὡς τοιοῦτοι ὑπὸ τοῦ αὐτόθι Ἕλληνος Προξένου, ἡ δὲ ἐκκλησία μένει κεκλεισμένη, οὕτω δὲ στερηθεῖσα ἡ παροικία ἡ Ἑλληνικὴ τῶν προσόδων τῆς μόνης περιουσίας της, ἔκλεισε καὶ τὰ σχολεῖα αὐτῆς. Βεβαίως τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶναι τῆς ὑψίστης σημασίας τοῦ συζητουμένου σταφιδικοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ἐπειδὴ, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων δὲν κατέστη ἁπλοῦν δημοτικὸν συμβούλιον, ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ οὖσα ἐθνικὸν συνέδριον, φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ὑποβάλῃ εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς τὸν σχετικὸν φάκελλον τῆς ἀλληλογραφίας, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ λάβῃ τὴν πρόνοιαν, τὴν ὁποίαν τὸ καθῆκον ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸν περὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης.

§21ΚΟΥΣΤΑΣ. Θὰ ἀναφέρω, κύριοι Βουλευταὶ, τρία περιστατικὰ, διὰ νὰ πεισθῆτε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ πόλις τῆς Κορίνθου καὶ ἡ ἀσφάλεια τῶν κατοίκων αὐτῆς. Πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος εἷς κακοῦργος, εἰσελθὼν εἴς τινα οἰκίαν, ἐπέπεσε κατὰ τοῦ οἰκοδεσπότου καὶ τοῦ ἐζήτει νὰ τῷ δώσῃ χρήματα· ἐπειδὴ δὲ αὐτὸς ἠρνήθη, ἔλαβεν ὡς ἀμοιβὴν μίαν μαχαιριὰν εἰς τὴν κοιλίαν, ἕνεκα τῆς ὁποίας μόλις ὥρας τινὰς ἐπέζησεν ὁ ἄνθρωπος, ἐξετασθεὶς δὲ, ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἐγνώρισε τὸν φονέα του. Ἕτερον περιστατικὸν εἶναι, ὅτι τρεῖς ἡμέρας κατόπιν εἰσῆλθον πάλιν εἴς τινα ἄλλην οἰκίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ μὲν γυνὴ ἔκειτο ἀσθενὴς, ὁ δὲ σύζυγος αὐτῆς πλησίον της. Εἰσῆλθον λοιπὸν, καὶ ἀφοῦ ἥρπασαν διάφορα πράγματα, τοῦ ἀφῄρεσαν καὶ τὸ ὡρολόγιόν του καὶ ὅσα χρήματα εἶχεν· οἱ δὲ παθόντες δὲν ἀπεπειράθησαν νὰ ἀντιστῶσιν, ἔχοντες βεβαίως πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅτι ἤθελον πάθει ὅ,τι ἔπαθε καὶ ὁ φονευθεὶς, τὸν ὁποῖον προηγουμένως ἀνέφερον. Τοιοῦτόν τι περιστατικὸν ὅμοιον συνέβη καὶ εἰς ἄλλην τινὰ οἰκίαν. Ἔχομεν λοιπὸν ἐν Κορίνθῳ ὄχι πλέον λωποδυσίας, ὄχι κλοπὰς ἁπλᾶς, ἀλλὰ ληστείας ἀληθεῖς, καὶ τοῦτο διότι δὲν ὑπάρχουσιν ἐκεῖ στρατιῶται. Ὁ κ. διευθυντὴς τοῦ ἐν Κορίνθῳ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μοὶ εἶπεν, ὅτι ἀνεφέρθη πολλάκις, ἵνα τεθῇ σκοπὸς εἰς τὸ ὑποκατάστημα, ἀλλὰ δὲν τῷ ἔστειλαν· τὸ αὐτὸ παράπονον ἔχει καὶ ὁ ταμίας. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τοὺς ἁρμοδίους, ἰδίως τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν, νὰ λάβωσι πρόνοιαν. Βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ ἀποδώσω εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, ὅτι αὐτοὶ ἀμέσως εἶναι οἱ αἴτιοι τῆς καταστάσεως ταύτης, αἴτιοι ὅμως εἶναι κατὰ τοῦτο, ὅτι ἐν Κορίνθῳ δὲν ὑπάρχει ἡ ἀναγκαία στρατιωτικὴ δύναμις διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Πάντοτε ἐν Κορίνθῳ ἥδρευε τάγμα στρατοῦ, ἀλλ’ ἐσηκώθη. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ στείλωσιν εἰς Κόρινθον μικρὸν τοὐλάχιστον ἀπόσπασμα διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ τόπου. Ἐπειδή, Κύριοι, πολλὰ ἐλέχθησαν περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, θὰ εἴπω μόνον δύο λέξεις σχετικὰς, διότι καὶ ἐγὼ ἀντιπροσωπεύω ἐπαρχίαν σταφιδοφόρον. Ἀπορῶ μὲ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, οἵτινες θέλουσι νὰ χωρίσωσι τὸ ἔθνος εἰς δύο, νομίζοντες ὅτι μόνον αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι ὑποφέρουσιν. Ἐγὼ λέγω, ὅτι τὸ κακὸν εἶναι γενικὸν, καὶ διὰ τοῦτο ὅλοι ἀπὸ κοινοῦ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Κἀνὲν ἄλλο προϊὸν δὲν εἰσάγει εἰς τὸ Κράτος μας 70 ἕως 80 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Τὰ εἰσαγόμενα ἐν γένει εἶναι καθ’ ἡμᾶς 100,000,000· τὰ ⅔ λοιπὸν τῶν εἰσαγομένων εἶναι ἐκ τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἀφοῦ λοιπὸν ὁ σταφιδόκαρπος ἔφθασεν εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὡρίμως, καὶ θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ὄχι μόνον τοὺς ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ πάντας ἐν γένει,—διότι νομίζω, ὅτι ὅλοι πάσχομεν, ἐπειδὴ ἐφέτος ὁ σταφιδόκαρπος δὲν ἐπωλήθη, καὶ διὰ τοῦτο ὑπάρχει ἔλλειψις χρηματικὴ μεγάλη, —νὰ μὴ θεωρήσωσιν ὡς ἐπουσιῶδες τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ Βουλευταὶ ἐν γένει νὰ σκεφθῶσι περὶ τοῦ ζητήματος κατὰ προτίμησιν παντὸς ἄλλου. Βεβαίως ὄχι μόνον ἡ κατάργησις τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ἀποστάξεως τῶν οἰνοπνευμάτων εἶναι ἀναγκαία, ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθῇ καὶ γενικόν τι μέτρον, ἵνα εὕρωμεν τὸ καταλληλότερον φάρμακον, διότι πάσχει ὅλον τὸ ἔθνος, καὶ βεβαίως εἰς τοιαύτας περιστάσεις δὲν πρέπει νὰ γεννᾶται ζήτημα πολιτικόν, ἀλλὰ πρέπει ὅλοι ὡς μία οἰκογένεια νὰ σκεφθῶμεν καὶ ν’ ἀποφασίσωμεν ἀπὸ κοινοῦ περὶ τῆς λύσεως ζητήματος ἀφορῶντος ἐν γένει τὸν τόπον.

§22ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπαναφέρω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ προκαλέσαντος ταύτην, διότι ἐν τῇ πρώτῃ ἀναγνώσει τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου θ’ ἀποφασισθῇ, ἂν πρέπῃ νὰ σχηματίσωμεν ἐπιτροπὴν ἢ ὄχι· ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι καλὸν νὰ συζητηθῇ ἐπὶ ὅσον τὸ δυνατὸν θετικωτέρων δεδομένων. Νομίζω δὲ, ὅτι τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περὶ συνεννοήσεων τῆς Κυβερνήσεως μετὰ ξένων κεφαλαιούχων πρὸς ἐπιδίωξιν, ὑποθέτω, καταναλώσεως μέρους τῆς σταφίδος, ὅλου ἴσως τοῦ περισσεύματος ἐκ τοῦ ἀναγκαίου ποσοῦ πρὸς βρῶσιν, ὑποστηρίζουσι κἄπως τὰ διαδοθέντα, ὅτι πράγματι ἐγένοντο διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ κεφαλαιούχων Ἄγγλων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἀναδεχθῆ ὑπὸ ὡρισμένους ὅρους τὴν ἀγορὰν σταφίδος, διδομένης εἰς αὐτοὺς εἴτε ἀπ’ εὐθείας παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε διὰ μέτρου τινὸς ἀμέσως παρὰ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ἐὰν πράγματι ἐγένοντο τοιαῦται διαπραγματεύσεις καὶ ἀντηλλάγησαν γνῶμαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάρχει λόγος τις ἵνα μὴ ἀνακοινωθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ἦτο καλόν, πρὸς φωτισμὸν τῶν ἐνδιαφερομένων περὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ἐκείνων ἐξ ἡμῶν, οἵτινες θέλουσι νὰ μορφώσωσι γνώμην περὶ αὐτοῦ, νὰ γνωρίσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν διεξήχθησαν διαπραγματεύσεις καὶ τίνες.

§23Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης προσέθηκεν, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἐμπόδιον εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν αὐτῶν. Ἐπειδὴ οὐδεμία ἐγένετο ἀνακοίνωσις, ἔπρεπε νὰ ἐννοήσῃ ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ τι τὸ ἐμποδίζον τὴν ἀνακοίνωσιν.

§24ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μολονότι διεκόπη, ὡς ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Νάξου Βουλευτοῦ, ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ σταφιδικοῦ, ἐλπίζω ὅτι θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπ’ αὐτοῦ· καὶ τοῦτο, διότι ἡ συζήτησις συνεχίσθη ὡς ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ. Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἂν ἐν τῇ προηγουμένως γενομένῃ ὁμιλίᾳ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ δὲν ἀντελαμβανόμην ἀνακριβειῶν τινων, ἀνακριβειῶν, αἵτινες καὶ πέρυσιν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου ἐξελέγχθησαν, ἀνακριβειῶν, λέγω, τὰς ὁποίας ὡς ἐκ τῆς προσφάτου ἀκόμη ἐποχῆς τοῦ γεγονότος ἐκείνου ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Καλαβρύτων ὤφειλε νὰ ἐνθυμῆται. Ἐν τῇ τελευταίᾳ αὐτοῦ ὁμιλίᾳ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων ἐπεκαλέσθη ὑπὲρ τῆς ἐνεστώσης Κυβερνήσεως τοὺς ἀγῶνας, τοὺς ὁποίους αὕτη κατέβαλεν ἑκάστοτε ὑπὲρ τῆς τύχης τῆς σταφίδος, καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι διὰ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ καὶ νῦν κ. Πρωθυπουργοῦ κατωρθώθη ἡ μείωσις τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἡ κατάργησις αὐτοῦ ἐν Ἀμερικῇ, ἐξῆρε δὲ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐνεργειῶν τούτων, διότι ἐν μὲν τῇ Ἀμερικῇ, εἶπεν, ἐπολλαπλασιάσθη ἡ κατανάλωσις τοῦ σταφιδοκάρπου, ἐν Ἀγγλίᾳ δὲ σπουδαίως διευκολύνθη ἡ εἰσαγωγὴ καὶ κατανάλωσις αὐτοῦ. Ἐν τούτοις, ἂν οἱ κύριοι συνάδελφοι ἐνθυμῶνται καλῶς, καὶ πέρυσι τρανῶς ἀπεδείχθη ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ περιβόλῳ, ὅτι ἐν μὲν τῇ Ἀμερικῇ οὐδὲ κατὰ τὸ διπλάσιον ηὐξήθη τὸ καταναλισκόμενον ποσὸν τῆς σταφίδος, ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν μείωσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐν Ἀγγλίᾳ, νομίζω ὅτι δὲν εἶμαι μόνος ὁ φρονῶν, ὅτι ἡ μείωσις αὕτη οὐδόλως ὀφείλεται εἰς ἐνεργείας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι συνήφθη σύμβασις, ἀλλ’ ἡ σύμβασις αὕτη προῆλθεν ἐκ λόγων ἐντελῶς ἀσχέτων καὶ ἀνεξαρτήτων πάσης ἐνεργείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι πασίγνωστον, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἀγγλίας κ. Γκῶσεν, συζητήσεως γενομένης ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν τῷ Ἀγγλικῷ Κοινοβουλίῳ, ῥητῶς καὶ ἀνεπιφυλάκτως ἐδήλωσεν, ὅτι, ἂν ἐν τῷ ἀγγλικῷ προϋπολογισμῷ ἐπετυγχάνετο τὸ ἰσοζύγιον, προθύμως ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἤθελε κατὰ προτίμησιν μειώσει τοὺς εἰσαγωγικοὺς δασμοὺς ἐπὶ τῶν ξηρῶν καρπῶν. Οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, συμβληθεῖσα μετὰ ταῦτα μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς, ἢ νὰ τηρήσῃ ἀπαρεγκλίτως τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν οὐχὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ οὐχὶ συνεπείᾳ ἐνεργειῶν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἀγγλικοῦ ἔθνους καὶ χάριν τῶν ἀγγλικῶν συμφερόντων.

§25ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπ’ ἀνταλλάγματι.

§26ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσῳ τὸ χειρότερον. Ἀκριβῶς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐγένετο συζήτησις ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ὁ δὲ καὶ νῦν κ. Πρωθυπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου, ὡς μαρτυροῦσι τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ἐδήλου, ὅτι οὐδεμίαν σύμβασιν πλέον δι’ ἐνεργειῶν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν παρ’ ἄλλης Κυβερνήσεως, τείνουσαν εἰς προστασίαν τῆς σταφίδος. Πᾶν ὅ,τι δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν παρὰ τῆς Ἀγγλίας, τοῦτο δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν οὐχὶ δι’ ἀνταλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα ἠθέλομεν παρέξει ἡμεῖς αὐτοὶ εἰς τὸ ἀγγλικὸν ἐμπόριον, ἀλλ’ ἐκ πρωτοβουλίας τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ἐκ τούτων τρανῶς ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων καὶ φέτος, ὅπως καὶ πέρυσι, περιέπεσεν, ἐκ πλάνης βεβαίως συγγνωστῆς καὶ καλῇ τῇ πίστει, εἰς ἀνακρίβειαν, ἡ ὁποία καὶ ἤδη ἐξελέγχεται ὡς τοιαύτη. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ κύριον ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν, τὸ ζήτημα τουτέστι κατὰ τίνα τρόπον σκοπιμώτερον θὰ δυνηθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἐργασθῇ πρὸς βελτίωσιν τῆς τύχης καὶ τοῦ μέλλοντος τῆς σταφίδος, φρονῶ, Κύριοι, καὶ ὑποβάλλω εἰς τὴν ὑμετέραν κρίσιν τὴν ἐμὴν γνώμην, ὅτι ἡ ὀρθοτέρα καὶ σκοπιμωτέρα ὁδὸς θὰ ἦτο ἡ προεργασία ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἐργαζομένης ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἥτις μετὰ μελέτην ἐπισταμένην τοῦ πράγματος νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς κρίσεις καὶ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. Αὐτὴν δὲ ταύτην τὴν γνώμην περὶ συστάσεως εἰδικῆς ἐπιτροπῆς καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐμπράκτως πέρυσιν ἀνωμολόγησεν ὡς ὀρθήν, διότι, ὡς καλῶς ἐνθυμεῖσθε πάντες, πέρυσι συνεκάλεσεν ἐν αὐτῷ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν τοὺς ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν κυρίους Βουλευτὰς, μετ’ αὐτῶν δὲ συνδιεσκέφθη καὶ ἀνεκοίνωσε τὰς πληροφορίας, ἃς εἶχεν ἐκ τῶν ἑκασταχοῦ Ἑλλήνων προξένων, καὶ ἐμελέτησε τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπετυγχάνετο πέρυσι τοὐλάχιστον ἡ βελτίωσις τῆς τύχης τῆς σταφίδος. Καταλήγων, κύριε Πρόεδρε, συμπεραίνω, ὅτι ὀφείλει ἡ Βουλή, πρὶν ἢ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζωτικωτάτου τούτου καὶ σπουδαιοτάτου διὰ τὸν τόπον ζητήματος, νὰ ἐργασθῇ, ὡς εἶπον, συνιστῶσα τουτέστιν ἐπιτροπὴν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς γνώμας ἄλλων εἰδικῶν ἀνδρῶν, νὰ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ ζητήματος.

§27ΦΩΤΗΛΑΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω μόνον. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μεσσήνης...

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι εἶναι ἡ τετάρτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλεῖτε. Ἂν καθιερώσωμεν τοιαύτην ἀρχὴν, τότε δὲν θὰ δύναμαι νὰ κάμω παρατήρησιν εἰς κἀνένα.

§29ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα.

§30ΒΑΛΛΗΝΔΑΣ. Οὐδαμῶς.

§31ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔληξεν ἡ συζήτησις, διότι οὐδεμία πρότασις ἐγένετο δεκτή.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις δὲν ὑπεβλήθη.

§33ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς κατελήξαμεν εἰς πρότασιν, τὴν πρότασιν περὶ σχηματισμοῦ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ παρακαλῶ ἡ πρότασις αὕτη νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Θεωρῶ ὅτι δὲν πρέπει καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ παρέλθῃ ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις, χωρὶς νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα· διότι ὅλα τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ παρελθὸν ἔλαβεν ὁ κ. Τρικούπης, κατέληξαν εἰς τὴν πυρκαϊάν, ἡ ὁποία νέμεται τὴν Πελοπόννησον. Τοῦτο εἶναι τὸ κατόρθωμα, τὸ ὁποῖον ἐξύμνησε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Φωτήλας. Τὸ κατόρθωμα τοῦτο ἐλπίζω ὅτι θὰ παύσῃ, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἤθελε σταθμίσει τὰς περιστάσεις καὶ προβῇ εἰς λῆψιν μέτρων ὡρισμένων, διὰ τῶν ὁποίων ἤθελεν ἀποσοβηθῆ ἡ κρίσις ἡ σταφιδική. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασιν περὶ διορισμοῦ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἐκλεχθησομένης παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§34ΣΑΚΚΗΣ. Ὑπάρχει ἀπωτέρα πρότασις. Ἐγὼ ἐπρότεινα νὰ μὴ συστηθῇ ἐπιτροπή, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ ἐν γενικῇ συζητήσει περὶ τῶν ληπτέων μέτρων, ἐὰν δὲ ἐξενεχθῶσι διάφοροι γνῶμαι καὶ θεωρηθῇ ἀναγκαία ἐκ τῆς συζητήσεως ἡ σύστασις ἐπιτροπῆς, τότε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν σύστασιν τοιαύτης. Πρὸ τῆς γενικῆς συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ, νομίζω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ εἶναι περιττή· κρίνω δὲ καλὸν νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. τέως Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, τινὲς τοὐλάχιστον, τὰς ὁποίας ἀντελήφθην, διατρίβων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, ὑπῆρξαν γελοιωδέσταται. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ στηριχθῇ τις μόνον εἰς τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἀρυσθῶμεν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐνταῦθα γενησομένην συζήτησιν· διότι οἱ πλεῖστοι τῶν κυρίων Βουλευτῶν μετέβησαν εἰς τὰς ἐπαρχίας των, ἀντελήφθησαν τῶν πραγμάτων, συνεζήτησαν μετὰ τῶν ἐκλογέων των καὶ γνωρίζουσι τὰς γνώμας αὐτῶν, καὶ δύνανται κάλλιστα νὰ ἀναπτύξωσι τὰς γνώμας ταύτας καὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς ἓν ὀρθὸν συμπέρασμα.

§35ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δὲν δύνανται νὰ τὰς εἴπωσι τὰς γνώμας αὐτάς;

§36ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, κύριε Πρόεδρε, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἡ πρότασις περὶ συστάσεως εἰδικῆς ἐπιτροπῆς οὐδόλως ἀποκρούει τὴν ἑτέραν πρότασιν περὶ γενικῆς συζητήσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐξ ἐναντίας θὰ διευκολύνῃ τὴν γενικὴν ταύτην συζήτησιν ἡ σύστασις ἐπιτροπῆς. Ἐγὼ οὐδέποτε ὑπεστήριξα, ὅτι αἱ ἐκθέσεις αἱ ὑποβληθεῖσαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ὡς λόγια τοῦ Εὐαγγελίου, ἀλλὰ καί τινες ἐξ ἐκείνων τῶν ἐκθέσεων δύνανται νὰ διαφωτίσωσι τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ ἵνα δυνηθῇ νὰ φθάσῃ ἡ Βουλὴ εἰς ἓν ὁριστικὸν συμπέρασμα, ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της ἓν γενικὸν πρόγραμμα μεταῤῥυθμίσεων, ἀφορωσῶν εἰς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, ἐν περιπτώσει δὲ, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἤθελε δοθῆ τοιαύτη βάσις εἰς τὴν συζήτησιν, ἡ συζήτησις θὰ ἦτο ἐντελῶς ἕωλος καὶ ἄσκοπος. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι κυρίως ἐπιβάλλεται ἡ σύστασις εἰδικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ὑποβάλῃ αὕτη εἰς τὴν Βουλὴν μίαν γνώμην ὡρισμένην, καὶ βεβαίως μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς γνώμης ταύτης θὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Πυλίας.

§37Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ὑποστηρίζει τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς. Ἐγὼ δὲ, εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Καλαβρύτων, εἶχον εἴπει, ὅτι δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν εἰς τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καθῆκον εἶχον νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν ἐλπίζω ἐκ τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἀποτελέσματα σπουδαῖα. Οὐχ ἧττον, ἂν ὑπάρχωσιν οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον ἡ Βουλὴ νὰ ἀρνηθῇ εἰς αὐτοὺς τὴν διὰ τοῦ μέσου τούτου ἐπιδίωξιν τοῦ σκοποῦ αὐτῶν. Τὸ κατ’ ἐμὲ, θὰ ἦτο προτιμότερον ἡ Βουλὴ νὰ ἐπελαμβάνετο τοῦ ζητήματος εὐθὺς ἐν γενικῇ συνεδριάσει· ἀλλὰ καὶ ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος ἐν ἐπιτροπῇ, ἐπιμενόντων τῶν κυρίων Βουλευτῶν, δὲν δύναται νὰ βλάψῃ. Ἐγὼ ἐδήλωσα τὴν γνώμην μου, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δὲν θὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα, καὶ τοῦτο εἰς ἐμὲ ἀρκεῖ· διότι ἤθελον νὰ ἦμαι δικαιολογημένος κατόπιν, ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν φέρῃ ἀποτέλεσμα, ὅτι δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ προκαλέσας τὴν σύστασιν αὐτῆς· ἀλλ’ ἐπίσης δὲν θὰ ἦμαι ἐγὼ καὶ ὁ ἐμποδίζων τὴν σύστασιν αὐτῆς, ὅταν ἐν τῇ Βουλῇ φαίνηται ὑπάρχουσα ἐπιθυμία περὶ τῆς συστάσεως τοιαύτης ἐπιτροπῆς.

§38ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν βλάπτει, κύριε Πρόεδρε, ὁ σχηματισμὸς ἐπιτροπῆς, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι πρόθυμος εἰς τὴν σύστασιν αὐτῆς.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος νὰ διορίσῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μίαν εἰδικὴν ἐπιτροπήν;

§40ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ χωρὶς νὰ παρεμποδισθῇ ἡ γενικὴ συζήτησις.

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§42ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλαβον σήμερον τηλεγράφημα ἐκ Μεσσήνης, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω ὅτι θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω. Εἶναι σύντομον (ἀναγινώσκει): «Ἐρωτήσατε, παρακαλῶ, Ὑπουργὸν Ἐσωτερικῶν, διατὶ διετάχθη παῦσις ἐργασίας ἐπὶ ὁδοῦ Τσαοῦσι–Λουτροῦ, ἀφοῦ πρὸς πλήρη περαίωσιν αὐτῆς ὑπολείπονται μόνον διακόσια μέτρα. Συγκοινωνία ἤδη δὲν ὑφίσταται ἕνεκα καταστροφῆς ὑπὸ χειμάῤῥου προϋπαρχούσης ἀτραποῦ. Διατελοῦμεν ἐν ἀποκλεισμῷ, μὴ δυνάμενοι νὰ μεταφέρωμεν προϊόντα μας, ἅπερ, σὺν τῇ μεγάλῃ ὑποτιμήσει, μετακομιζόμενα διὰ ζώων, βαρύνονται πρὸς δύο λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. «Δημοσθένης Γυφτάκης.» Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν πράγματι ἐδόθη τοιαύτη διαταγὴ πρὸς τὸν νομομηχανικὸν Μεσσηνίας, ἵνα ἡ ἐργασία ἡ γινομένη πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται, ἐν τῷ δήμῳ Οἰχαλίας ἀνασταλῇ, καὶ ἂν πράγματι ἀπεστάλη τοιαύτη διαταγή, ἐκ τίνων λόγων ὡρμήθη ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ὅπως διατάξῃ τοῦτο· συγχρόνως δὲ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν φάκελλον τῶν ἐγγράφων, τῶν σχετικῶν πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, διότι ἐνδέχεται μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς πληροφορίας καὶ τῶν ἐγγράφων τούτων νὰ προκύψῃ συζήτησις, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ λάβω τὸν λόγον.

§43ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ ἄλλοτε ἐγένετο λόγος, καὶ ἐκανονίσθη ἡ ὁδὸς αὕτη, ὅπως ἔπρεπε, συμφώνως μὲ τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστήμης, ἀλλ’ ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἄνευ προηγουμένης κατὰ τὸν νόμον γνωμοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐπιθεωρητῶν, δι’ ἁπλῆς διαταγῆς μετέβαλε τὸ σχέδιον τῆς ὁδοῦ, οὐδόλως λαβὼν ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον. Τοῦτο λοιπὸν μαθὼν ἐγώ, κατέφυγον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῷ εἶπον νὰ προσαγάγῃ ἅπαντα τὰ ἔγγραφα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐξ ὧν θὰ ἴδητε ὁποίαν ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρανομίαν διέπραξεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαχθῶσι τὰ ἔγγραφα, καὶ θὰ ἴδῃ ὁ κύριος συνάδελφος, ὁ ὁποῖος σήμερον ἔρχεται νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα ὄχι μόνον τῆς ὁδοῦ, ἀλλὰ καὶ τὰ τῆς σταφίδος, ὅτι τῇ εἰσηγήσει του καὶ κατὰ παραγγελίαν τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν μετεβλήθη ὁλόκληρον τὸ σχέδιον τῆς ὁδοῦ. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον παρακαλῶ νὰ προσαχθῶσι καὶ τὸ σχέδιον καὶ ἅπαντα τὰ ἔγγραφα καὶ ἡ παραγγελία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐξ ὧν θὰ ἴδητε ὁποίαν παρανομίαν διέπραξεν ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§44ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ἦτο ἀνάγκη οὐδὲ τόσου θυμοῦ, οὐδὲ τόσης ἐξάψεως τοῦ κ. συναδέλφου διὰ τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου ἐπηρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐὰν ἐγένετο παρανομία ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ πότε καὶ παρὰ τίνος, τοῦτο θὰ ἐξελεγχθῇ ἅμα τῇ καταθέσει τῶν σχετικῶν ἐγγράφων εἰς τὸ Προεδρεῖον, τὰ ὁποῖα θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, καὶ θέλομεν ἐκθέσει τὰς σκέψεις ἡμῶν εἰς τὴν Βουλὴν. Ἄλλως ἐγὼ δὲν ἐπηρώτησα τὸν κ. συνάδελφον, ἀλλὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§45ΡΑΛΛΗΣ. Ἴσως πρὸ τῆς ὥρας ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδὲν ἀπεφάσισεν ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἦναι σύμφωνον πρὸς τὰς ὑποδείξεις τῆς ὑπηρεσίας. Δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν ἐπὶ ζητήματος ἀφορῶντος ὁδὸν κειμένην ἐν Μεσσηνίᾳ νὰ ἀποφανθῇ κατ’ ἰδίαν κρίσιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἔλαβεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ τέως, ὑπ’ ὄψιν του τὰς γνωμοδοτήσεις τοῦ νομομηχανικοῦ Μεσσηνίας, τὰς γνωμοδοτήσεις τῆς ὑπηρεσίας τῆς Διευθύνσεως τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ συμφώνως πρὸς τὰς γνωμοδοτήσεις ταύτας ἀπεφάσισεν. Οὐδεμίαν παρανομίαν ἔπραξε· τοὐναντίον, ἐπειδὴ ἔπραξε τὸ καθῆκόν του ἀπέναντι τοῦ ὅλου πληθυσμοῦ τοῦ περὶ τὴν ὁδὸν, περὶ ἧς πρόκειται, ἴσως διὰ τοῦτο κατηγορεῖται, διότι δὲν ἠθέλησε νὰ μεροληπτήσῃ ὑπὲρ ὡρισμένων προσώπων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων συνηγορεῖ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§47ΚΑΪΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατέθεσε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς;

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκόμη.

§49ΚΑΪΡΗΣ. Ὡς μέλος τοῦ πολιτικοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἀντιπροσωπεύεται εἰς τὰς ἐπιτροπὰς καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχει γνῶσιν τῶν σχεδίων τῆς ἐπιτροπῆς, ἔχει δὲ γνώμην ἰδίαν, ὑποβάλλω τὴν γνώμην ταύτην δι’ ἑνὸς σχεδίου ἀπαντήσεως εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον, καὶ παρακαλῶ τὸ σχέδιον τοῦτο νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς.

§50ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἡ μειοψηφία καταθέτει τὸ σχέδιον αὑτῆς ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 8).

§52ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἄνδρου καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ συνεργαζόμενοι καὶ οἱ παρ’ αὐτῷ καθήμενοι δὲν ἐκπροσωπῶνται εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, τοῦτο δὲν εἶναι σφάλμα βεβαίως ἰδικόν μας, διότι οὐδένα ἠθελήσαμεν ἡμεῖς ποτὲ νὰ ἀποκλείσωμεν. Ἐὰν ἀπεκλείσθησαν, ἀπεκλείσθησαν διότι τὸ ἠθέλησαν, διότι δὲν ἠθέλησαν νὰ ἔλθωσιν εἰς συνεννόησιν μετ’ ἐκείνων, μεθ’ ὧν ἠδύναντο νὰ συμπράξωσιν ἐν τῇ μειοψηφίᾳ τῆς ἐπιτροπῆς.

§53ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδὲ θὰ ἔλθωμεν.

§54ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ βεβαίως, μὴ ἐρχόμενοι, δὲν δύνασθε ἢ νὰ ἀποκλείησθε πάντοτε, ἀφοῦ πολὺ εὐκολώτερον συνεννοεῖσθε μετὰ τῆς πλειοψηφίας, παρὰ μετὰ τῆς μειοψηφίας. Λοιπὸν μὴ παραπονεῖσθε, ὅτι ἐν τῇ μειοψηφίᾳ τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἐκπροσωπεῖσθε.

§55ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν παραπονούμεθα.

§56ΡΑΛΛΗΣ. Παραπονεῖσθε δὲ διὰ τῆς ὑποβολῆς σχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ὑποβάλητε. Ὁ Κανονισμὸς προβλέπει πλειοψηφίαν καὶ μειοψηφίαν ἐν ταῖς ἐπιτροπαῖς, καὶ σχέδιον πλειοψηφίας καὶ μειοψηφίας· ἀλλὰ σχέδιον, οἷον τὸ ὑποβληθὲν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἄνδρου, βεβαίως δὲν προβλέπει ὁ Κανονισμός.

§57ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ ἐμποδίζεται;

§58ΡΑΛΛΗΣ. Ἐμποδίζεται, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ τοιοῦτο σχέδιον. Δύνασθε νὰ ἐπιφέρητε τροπολογίας, ἀλλ’ ὁ Κανονισμὸς δὲν ἐπιτρέπει οὐδὲ τὴν ὑποβολὴν οὐδὲ τὴν δημοσίευσιν τοιούτου σχεδίου.

§59ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς ἐπρότεινεν εἴς τινα ἐκ τῶν μὴ συνεργαζομένων μετ’ αὐτοῦ, ὅπως συμμετάσχῃ εἰς τὸν σχηματισμὸν τῶν ἐπιτροπῶν καὶ συμπεριληφθῇ ἐν τῷ ψηφοδελτίῳ τῆς μειοψηφίας. Δὲν γνωρίζω τί οἱ φίλοι, μετὰ τῶν ὁποίων συνεργάζομαι, ἤθελον ἀποφασίσει, ἐν περιπτώσει τοιαύτης προτάσεως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι, ὅτι καὶ ἡμεῖς, ὡς καὶ ἄλλαι μερίδες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἀντεπροσωπεύθημεν εἰς οὐδεμίαν ἐκ τῶν ἐπιτροπῶν τοῦ Κοινοβουλίου. Ὡς ὁμάδες ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράσωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν τόσον ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον, ὡς καὶ ἐπὶ οἱουδήποτε ἄλλου ζητήματος...

§60ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ὡς ἄτομα.

§61ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. ὅπως ἔχομεν τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ ὡς ἁπλοῖ Βουλευταί. Δὲν θέλω νὰ καταφύγω εἰς προηγούμενα ἀλλ’ ἐὰν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς καταφύγῃ εἰς προηγούμενα καὶ τοῦ Κοινοβουλίου ἡμῶν καὶ παντὸς ἄλλου Κοινοβουλίου, θὰ ἴδῃ, ὅτι καὶ εἷς Βουλευτὴς, πολὺ δὲ πλειότερον ὁμὰς Βουλευτῶν, δικαιοῦται νὰ ὑποβάλῃ σχέδιον ἀπαντήσεως εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον, καὶ νὰ ὑποβάλῃ τοῦτο εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι τοῦτο ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει καθῆκον καὶ προορισμὸν νὰ εὐκολύνῃ τὴν ἀπάντησιν ταύτην, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ὀφείλει νὰ συντάξῃ αὐτὴν καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐνῷ ἡ ὁμὰς Βουλευτῶν, ἢ καὶ εἷς Βουλευτὴς, δὲν ἔχει μὲν τοιοῦτο καθῆκον, ἔχει ὅμως δικαίωμα, ἂν θέλῃ, νὰ ὑποβάλῃ τὴν γνώμην του, καθ’ ὃν ἐγκρίνῃ τρόπον. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἐπιτροπῆς καὶ ὁμάδος ἢ καὶ ἁπλοῦ Βουλευτοῦ εἶναι, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει καθῆκον νὰ συντάξῃ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν βασιλικὸν λόγον, ἢ τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ οἱουδήποτε νομοσχεδίου, αἱ ὁμάδες δὲ Βουλευτῶν, αἱ μὴ ἀντιπροσωπευόμεναι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἔχουσι δικαίωμα μόνον, οὐχὶ δὲ καὶ καθῆκον. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δικαιώματος τούτου ὁ ἀξιότιμος φίλος μου καὶ Βουλευτὴς ἐξ Ἄνδρου ὑπέβαλε σχέδιον ἀπαντήσεως, περιέχον τὰς γνώμας ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἡμεῖς, ἴσως δὲ καὶ ἄλλοι Βουλευταὶ ἀσπάζονται.

§62Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ὅπως μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τροπολογία ὑποβληθεῖσα...

§63ΡΑΛΛΗΣ. Τροπολογία δὲν εἶναι.

§64ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν ὁμιλήσητε ὑμεῖς, θὰ τὴν χαρακτηρίσητε ὅπως θέλετε... Ὅπως μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τροπολογία ὑποβληθεῖσα ὑπὸ Βουλευτοῦ ἢ Βουλευτῶν, νομίζω, ὅτι εἶναι ὅλως ἀπαράδεκτος. Ὁ κ. Βουλευτὴς νομίζει, ὅτι τὸ ὑποβληθὲν δὲν εἶναι τροπολογία, ἀλλ’ εἶναι ἴδιον σχέδιον, ὅπως νομίζει, ὅτι εἶναι ἴδιον σχέδιον τὸ ὑποβληθὲν παρὰ τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀπατᾶται εἰς τοῦτο. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει ἐντολὴν νὰ ὑποβάλῃ δύο σχέδια, σχέδιον πλειοψηφίας καὶ σχέδιον μειοψηφίας· ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει ἐντολὴν νὰ ὑποβάλῃ ἓν σχέδιον, τὸ τῆς πλειοψηφίας, ὅπερ εἶναι σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐὰν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ μειοψηφοῦντές τινες δύνανται τὴν γνώμην αὐτῶν νὰ ἐκφράσωσι διὰ τροπολογίας, λαμβανούσης καὶ τὸν τύπον ἰδίας ἐκθέσεως, δύναται καὶ ἄλλη ὁμὰς Βουλευτῶν νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίαν ὑπὸ τύπον ἐκθέσεως. Τοῦτο, ὅτι περιβάλλεται τὸν τύπον ἐκθέσεως πρότασις εἴτε τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, εἴτε Βουλευτῶν ἄλλων, οὐδόλως προσκρούει εἰς τὴν ἀρχὴν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν αὐθεντικὴν ἔκθεσιν. Εὐθὺς ὡς ἡ ἐπιτροπὴ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της, εἰς πάντα Βουλευτὴν, εἰς πᾶσαν ὁμάδα Βουλευτῶν ἀνήκει νὰ κανονίσῃ αὐτὴ τὰ καθ’ ἑαυτὴν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἔκθεσιν, καὶ εἴτε νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίαν ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, εἴτε νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ὅλου δι’ ἰδίας ἐκθέσεως. Ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι οὐ μόνον τώρα ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς θέλει ἐργασθῆ ὅπως εἰργάσθη, ἀποκλείουσα τὰς ἄλλας ὁμάδας, ἀλλ’ ὅτι τοῦτο θέλει πράξει καὶ πάντοτε, διότι ἡ ὁμάς, εἰς ἣν ἀπηυθύνετο ἡ παρατήρησίς του, δὲν θέλει ἐπιτύχει, ὅπως εἰσέλθῃ εἰς τὰς ἐπιτροπάς...

§65ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν ὅσῳ δὲν δίδει τὸν ἐπαρκῆ ἀριθμόν.

§66Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. Ὁ κ. Βουλευτὴς λησμονεῖ, ὅτι ἡ ὁμὰς ἐκείνη εἶναι ἡ τῶν προοδευτικῶν, καὶ πολλὰ ἐκ τῆς προόδου αὐτῆς τὸν ἀναμένουσιν, οὐχὶ εὐάρεστα ἐν τῇ πολιτικῇ του σταδιοδρομίᾳ (γέλωτες).

§67ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα ν’ ἀμφισβητήσω εἰς τοὺς προοδευτικοὺς τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ συμπράττωσι μετὰ τῆς μειονοψηφίας πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ καταρτίσωσι τὸ δελτίον τῶν ἐπιτροπῶν· καὶ ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ δικαίωμα δὲν ἠρνήθην εἰς αὐτούς. Δὲν ἠθέλησα ποτὲ νὰ ἀποκλείσω οἱονδήποτε, καὶ οἱοσδήποτε ἐκ τῶν φίλων, μεθ’ ὧν συμπράττω, οὐδέποτε ἠθέλησε ν’ ἀποκλείσῃ οἱονδήποτε ἐκ τῆς μειονοψηφίας, ἀλλὰ ἠθέλησα ν’ ἀποκλείσω τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ διαιρῆται ἡ πλειοψηφία εἰς πλειοψηφίαν καὶ μειοψηφίαν εἰκονικῶς, καὶ εἰκονικῶς νὰ κάμνουν, ὥστε νὰ λειτουργῶσιν αἱ ἐπιτροπαί, νὰ διορίζῃ αὐτοὺς ὁ εἰσηγητὴς τῆς Συμπολιτεύσεως. Αὐτὸ ἠμφισβήτησα, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν καὶ τὸν ἐξ Ἄνδρου, ὅτι πάντοτε εἴμεθα πρόθυμοι νὰ περιλάβωμεν εἰς τὸ ψηφοδέλτιον τῆς μειονοψηφίας ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς ἀνήκουσιν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἀλλ’ ἀξιότιμος συμπολίτης μου εἶπεν, ὅτι δὲν καταδέχεται νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ ψηφοδέλτιον τῆς μειονοψηφίας, νὰ συμπράξῃ μεθ’ ἡμῶν, ἀλλὰ κατεδέχετο νὰ περιληφθῇ λαμβάνων τὸν διορισμὸν ἀπὸ τὸν κ. Τρικούπην. Αὐτὴ εἶναι ἡ λογικὴ τῶν κυρίων προοδευτικῶν. Πρόοδος καὶ αὐτό! Καὶ δὲν θαυμάζω ποσῶς, ὅτι τὴν πρόοδον ταύτην θαυμάζει ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐν τῇ προόδῳ ταύτῃ τῶν προοδευτικῶν εὑρίσκει πρόοδον τοῦ ἰδίου κόμματος (γέλωτες).

§68ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐξετάζομεν τί θέλει καὶ τί ἀποφασίζει ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς,—αὐτὸ εἶναι ἰδική του δουλιὰ,—μήτε δεχόμεθα ὡς καλὸν οἰωνὸν τὰς περιποιήσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καλὸν οἰωνὸν θεωροῦμεν, ὅτι αἱ γνῶμαι καὶ αἱ ἀρχαί, αἵτινες ἀποτελοῦσι τὴν βάσιν τοῦ προοδευτικοῦ κόμματος, ἔγειναν αἱ γνῶμαι τοῦ ἔθνους, ἔγειναν αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας ἠσπάσθη τὸ ἔθνος, τὰς ὁποίας ἠσπάσθη ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ τὰς ἀντιληφθῇ, διότι δὲν ἠδύνατο ἴσως νὰ πράξῃ τοῦτο, τὰς ὁποίας ἀσπάζεται ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ θέλῃ εἰλικρινῶς νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὰς πρὸς ὄφελος τῆς χώρας. Αὐτοῦ βασίζομεν τὴν πραγματοποίησιν τοῦ τίτλου, τὸν ὁποῖον ἔλαβε τὸ κόμμα ἡμῶν· αὐτοῦ βασίζομεν τὴν πρόοδον τῶν ἐνεργειῶν μας καὶ τῶν ἰδεῶν μας. Τὴν βασίζομεν ἐπὶ τῆς πεποιθήσεως, ὅτι ὡρίμασε πολιτικῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὅτι ὡρίμασε παρ’ ἡμῖν ἡ πολιτικὴ ἀνατροφὴ, ἡ ὁποία θὰ ἐπιβάλῃ εἰς πάντας ἡμᾶς τὸ καθῆκον νὰ σκεπτώμεθα ὑπὸ ἰδίαν ἡμῶν εὐθύνην περὶ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, τὸ καθῆκον νὰ φέρωμεν πλήρη τὴν εὐθύνην τῶν πράξεων καὶ τῶν ἀποφάσεών μας, καὶ νὰ μὴ θέλωμεν νὰ ὑποτάσσωμεν καὶ τὴν εὐθύνην ἡμῶν καὶ τὴν πορείαν ἡμῶν καὶ τὴν πολιτικὴν ἡμῶν ἀνεξαρτησίαν εἰς ἄλλους. Βασίζομεν τὴν πρόοδον ἡμῶν εἰς τὸ ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος εἶδε τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἡ πρωθυπουργικὴ δικτατορία ἔφερεν ἐπ’ αὐτοῦ, εἶδεν ὅτι τὸ ἔφερεν εἰς τὴν χρεωκοπίαν, εἶδεν ὅτι κινδυνεύει νὰ τὸ φέρῃ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἀνεξαρτησίας του, εἶδεν ὅτι τὸ ἔφερεν εἰς τὴν ἀτίμωσιν. Αὐτοῦ, κύριε Πρόεδρε, βασίζομεν ἡμεῖς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ τίτλου τοῦ κόμματός μας. Οὐδέποτε ἡμεῖς θὰ ἐπιδοκιμάσωμεν τὰ αὐταρχικὰ αἰσθήματα, ἅτινα δεικνύουσιν αἱ φράσεις «προτείνω ἐγώ», ἢ «διευθύνω ἐγώ», ἢ «παραγγέλλω ἐγώ». Ἀφίνομεν τὰ τοιαῦτα αἰσθήματα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ σχηματισθῇ κόμμα καθ’ ὃν τρόπον πάντες γνωρίζομεν· τὰ ἀφίνομεν εἰς τὰ παλαιὰ κόμματα. Ἡμεῖς φιλοδοξοῦμεν νὰ ὑπηρετήσωμεν ἀρχὰς καὶ ἰδέας ὑψηλοτέρας. Λυπούμεθα δὲ, διότι δὲν θέλει ν’ ἀντιληφθῇ τούτων ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, λυπούμεθα, διότι νομίζει, ὅτι δύναται καὶ νὰ τὰς μυκτηρίσῃ. Δύναται ἴσως σήμερον νὰ πράττῃ τοῦτο, διότι ἔχει συνεργοὺς καὶ συμπράκτορας καὶ ἄλλους πολιτευτάς, οἱ ὁποῖοι δὲν εὑρίσκουσι συμφέρον εἰς τὸ πολιτεύεσθαι ἐπὶ τοιούτων βάσεων· βεβαίως ὅμως δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ μυκτηρίσῃ αὐτὰς οὐδεὶς, ὅταν ὁλόκληρον τὸ ἔθνος ἀντιληφθῇ τῆς ἀξίας καὶ τῆς σημασίας αὐτῶν. Θὰ κύψωσι τότε πάντες ἐνώπιον αὐτῶν, καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐπωφελοῦνται σήμερον ἐκ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς τοιούτων ἰδεῶν, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διὰ διαφόρων μέσων ζητοῦσι νὰ ἐπωφεληθῶσι ἐκ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς των. Εἰς τοιαύτην πεποίθησιν βασίζομεν τὴν ἐπικράτησιν τῶν ἀρχῶν καὶ τῆς πορείας ἡμῶν, καὶ οὐχὶ εἰς τοὺς ἐφημέρους ἀριθμοὺς, ἢ εἰς τὰς περιποιήσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπερορῶμεν δὲ τοὺς μυκτηρισμοὺς τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ.

§69ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καταντᾷ τὸ ζήτημα προσωπικὸν, διότι ὑπέλαβεν ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, ὅτι ἠθέλησα νὰ μυκτηρίσω αὐτὸν καὶ τοὺς συμπράττοντας αὐτῷ. Αὐτὸ θὰ ἦτο καταδίκη ἀκριβῶς τῆς καταγωγῆς τῆς μερίδος, ἐπ’ ὀνόματι τῆς ὁποίας ὁμιλῶ ἤδη. Ἡ μερὶς, ἐπ’ ὀνόματι τῆς ὁποίας ὁμιλῶ ἤδη, βεβαίως ἔχει ὁμοίαν καταγωγὴν πρὸς τὴν μερίδα τῶν προοδευτικῶν. Ἀλλ’ ἡ μερὶς ἐκείνη δὲν ἀνέγραψε τὴν πρόοδον, τὴν ὁποίαν ἀνέγραψεν ἐπὶ τῆς σημαίας της ἡ μερὶς τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ. Ἄν ἀναγράφῃ ὡς ἀρχὴν τὴν γνώμην ἐκείνην ἡ μερίς του, ἔπρεπε ν’ ἀποδώσῃ τὴν πατρότητα αὐτῆς εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι μίαν γνώμην γνωρίζω τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ καὶ μίαν ἀρχὴν, τὴν τῆς πτωχεύσεως. Ἀλλὰ τὴν ἀρχὴν τῆς πτωχεύσεως βεβαίως δὲν τὴν ὀφείλομεν εἰς τὸν ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν,—καὶ ὀφείλω νὰ τῷ ἀποδώσω δικαιοσύνην,—τὴν ὀφείλομεν εἰς τὴν πολιτείαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ πρώην καὶ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Κατ’ ἐμὲ, εἶναι ἀτύχημα ἡ πτώχευσις· ἠμπορεῖ νὰ ἦναι ἀτύχημα ὀφειλόμενον εἰς ὑπαιτιότητα ἄλλων, ἄλλην ὅμως ἀρχὴν δὲν εἶχεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, πλὴν τῆς ἀρχῆς, περὶ ἧς πρὸ ὀλίγου ἐλάλησε, καὶ τὴν ὁποίαν τὸν παρακαλῶ νὰ ἐγκαταλείψῃ, διότι ἡ ἐγκατάλειψις αὐτῆς εἶναι ὁ μόνος τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ σωθῇ ἡ τιμὴ τοῦ Κράτους καὶ τοῦ ἔθνους ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι, Κύριοι, ἐπὶ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεκίνησεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι τροπολογίαν πᾶς Βουλευτὴς δύναται νὰ ὑποβάλῃ. Ἐγὼ οὐδέποτε ἠμφισβήτησα τὸ δικαίωμα τῆς ὑποβολῆς τροπολογίας εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Ἄνδρου ἢ εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Ἄρτης· ἠμφισβήτησα τὸ δικαίωμα τῆς ὑποβολῆς σχεδίου ἀπαντήσεως, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσι τροπολογίαι πρὶν ἢ γνωσθῇ τὸ κείμενον. Σήμερον δὲ ἔχομεν δύο σχέδια, ὄχι ἓν, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι καὶ τὸ κείμενον τῆς μειοψηφίας ὡς καὶ τὸ κείμενον τῆς πλειοψηφίας εἶναι κείμενα τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀληθῶς ἔλαβε τὴν ἐντολὴν νὰ ὑποβάλῃ μίαν ἔκθεσιν, νὰ ὑποβάλῃ μίαν ἀπάντησιν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ συνίσταται ἀπὸ δύο ἀντίθετα στοιχεῖα, ἀναγκαίως ἡ ἀπάντησίς της δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ παρὰ εἰς δύο κείμενα, καὶ ἐπίσης τὸ σχέδιον τῆς πλειοψηφίας εἶναι ἀπάντησις τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ τὸ σχέδιον τῆς μειοψηφίας εἶναι ἀπάντησις τῆς ἐπιτροπῆς. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα δὲν ἠθέλησα νὰ ἀναγνωρίσω εἰς τὸν κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν, ὄχι ἐξ ἐγωϊσμοῦ, ὄχι διότι θέλω νὰ ἀποκλείσω οἱονδήποτε ἐκ τῶν ἐπιτροπῶν, ἀλλὰ διότι τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς θὰ ἦτο ἀνιαρὸν, ἂν πᾶς Βουλευτὴς, ἐπ’ ὀνόματι δῆθεν μιᾶς μειοψηφίας, ὑπέβαλλεν ἴδιον σχέδιον. Ἕν δικαίωμα ἔχει ὁ Βουλευτὴς, ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς τροπολογίας, καὶ οὐδεὶς ἀρνεῖται τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὸν κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν, ἀλλὰ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ὑποβάλῃ σχέδιον ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἀνήκει ἐξ ἰδίας του ὑπαιτιότητος, διότι ἠθέλησε νὰ ἀποκλεισθῇ ἐξ αὐτῆς, ὄχι διότι ἡμεῖς ἠθελήσαμεν νὰ τὸν ἀποκλείσωμεν.

§70ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ὑπεβάλομεν σχέδιον ἐπιτροπῆς, ὑπεβάλομεν πρότασιν ἀπαντήσεως, ἡ ὁποία, ὅπως ὀρθῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρετήρησεν, ἀποτελεῖ τροποποίησιν τῆς κυρίας προτάσεως.

§71ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν πρόκηται περὶ τροπολογίας, οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸ δικαίωμα· ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται, ὅπως διετύπωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄνδρου, περὶ ἰδίας ἐκθέσεως, βεβαίως τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἀνήκει εἰς μόνην τὴν πλειονοψηφίαν καὶ τὴν μειονοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκετὰ, Κύριοι.

§73ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω τίποτε νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ μόνον νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφον, ὁ ὁποῖος, ἀγνοῶ πόθεν ὁρμώμενος, εἶπεν, ὅτι ἐγὼ ἔλαβον τὸ δελτίον ἐκ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἐκ τῆς πλειονοψηφίας...

§74ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶπεν αὐτό.

§75ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντελήφθην κάλλιστα... Πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι οὔτε προσελιπάρησά ποτέ τινα, οὔτε ἐκολάκευσα· γνωρίζει τὸν χαρακτῆρά μου καὶ ὁποία εἶναι ἡ πολιτική μου, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπῃ ὁ κ. Ράλλης, κατὰ τοῦ ὁποίου ἀπὸ τοῦ βήματος θὰ ἔλεγον περισσότερα, ὅτι ἔλαβον ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τῆς πλειονοψηφίας τὸ δελτίον.

§76ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Δὲν εἶπεν αὐτὸ.

§77ΡΑΛΛΗΣ. Εἶπον ὅτι εἰς τὰς ἐπιτροπὰς συνέπραξεν ἡ μειονοψηφία ἡ ἰδική σας μετὰ τῆς πλειονοψηφίας (διάλογοι καὶ θόρυβος).

§78ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀφοῦ εἶναι τροπολογία, δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄνδρου ὑποβληθεῖσα τροπολογία θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 9.) Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Δομοκοῦ. Τὸ ἕκτον τμῆμα τῆς Βουλῆς προτείνει τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νόμιμον βουλευτὴν τὸν κ. Μιχαὴλ Φωτιάδην.

§80ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Παμψηφεὶ, κύριε Πρόεδρε.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὸ ἔγκυρον;

§82ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νόμιμον βουλευτὴν τὸν κ. Μιχαὴλ Φωτιάδην. Συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§84ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παρέλθωσιν 24 ὧραι μετὰ τὴν διανομὴν τῶν θεμάτων τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς οὔτε τὸν ἀνέγνωσα ἀκόμη.

§85ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πολλοὶ δὲ ἐξ ἡμῶν δὲν τὸν ἔλαβον ἀκόμη.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλετε πρότασιν ἀναβολῆς;

§87ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι πρότασιν ἀναβολῆς. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν, πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§88ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσωμεν, εἶναι νὰ ἐπιδίδωνται τὰ ἔντυπα εἰς τοὺς Βουλευτὰς πρὸ τῆς μεσημβρίας.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγώ, Κύριοι, πληροφορῶ τὴν Βουλήν, (ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης ἐπρότεινε τὴν ἀναβολὴν διὰ τὴν αὔριον, διὰ νὰ μελετήσῃ,) ὅτι ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς οὐδεμία ἄλλη διαφορὰ ὑπάρχει πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους, εἰμὴ προσθῆκαί τινες, τῇ προτάσει τοῦ Ἐφόρου τῆς Βιβλιοθήκης, διὰ δετικὰ καὶ ἀγορὰν βιβλίων, ἕνεκα διαφορᾶς συναλλάγματος· προσέτι προτείνεται ἡ κατάργησις τῆς θέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν καὶ κατὰ συνέπειαν ἐλάττωσις 350 δραχμῶν κατὰ μῆνα, καὶ προστίθεται εἷς δεύτερος διορθωτὴς μὲ μισθὸν κατὰ 130 δραχμὰς ὀλιγώτερον τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν. Αὐταὶ εἶναι αἱ μεταβολαί· ἐκτὸς δὲ τούτων περιορίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκτάκτων κλητήρων ἀπὸ 18 εἰς 14 μόνον, ὅπως ἡ διαφορὰ τῆς μισθοδοσίας, ἡ πρὸς ὄφελος προκύπτουσα τῶν 4 κλητήρων, χρησιμεύσῃ διὰ νὰ ἐνδυθῶσιν οἱ κλητῆρες αὐτοὶ μὲ στολήν, καὶ παρίστανται ἐνώπιον τῶν Βουλευτῶν, μὲ εὐπρεπῆ περιβολήν.

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα· νὰ προχωρήσωμεν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ μεταβολῆς τῶν ἄρθρων 75 καὶ 76 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§92ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τυπωθῇ, κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ διανεμηθῇ ὁ νέος Κανονισμὸς μὲ τὰς τροποποιήσεις.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς τῆς ἐνεστώσης Συνόδου.

§94ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ ἀκριβῶς ἀνεπτύχθη, ὅτι οὗτος συνετάχθη ὅπως καὶ πέρυσι, μὲ δύο μόνον μεταβολάς. Μίαν μόνον παρατήρησιν θέλω νὰ κάμω καὶ ἐπιστήσω ἐπ’ αὐτῆς τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, αὕτη δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν κατάστασιν τῶν δωματίων τῶν προσδιωρισμένων διὰ τοὺς Βουλευτάς. Ἡ Βουλὴ κατήντησε παράρτημα τῆς Βιβλιοθήκης· οἱ Βουλευταὶ δὲν ἔχουν βεβαίως ἄλλο μέρος νὰ μείνωσιν, ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν εὐσχήμως καὶ ἀξιοπρεπῶς, εἴτε ὁμὰς Βουλευτῶν, εἴτε εἷς ἢ δύο Βουλευταί, νὰ εὕρωσιν ἐν τῷ εὐρεῖ τούτῳ οἰκοδομήματι θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἀναπαυθῶσιν, εἴτε ἐκ συζητήσεως, εἴτε διότι ἔρχονται πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν συνεδριάσεων. Τοῦτο μάλιστα τὸ τελευταῖον, ὅπως πάντες γνωρίζομεν, συμβαίνει συνήθως· οἱ ἐπιμελέστεροι τῶν Βουλευτῶν εἶναι πάντοτε ἐνταῦθα ἡμίσειαν ἢ καὶ μίαν ὥραν πρὸ τῆς συνεδριάσεως, οὗτοι ἀναγκάζονται νὰ διέλθωσι τὴν ὥραν αὐτὴν ἐντὸς τῆς αἰθούσης, διότι τὰ δωμάτια, τὰ ὁποῖα εἶναι προωρισμένα διὰ τοὺς Βουλευτάς, δὲν εἶναι δωμάτια ἰδιαίτερα, ἀλλὰ δωμάτια εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ τυχόντος, εἶναι δὲ δωμάτια μὴ καθαρὰ καὶ μὴ εὐπρεπῆ. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν ἡ Βιβλιοθήκη νὰ κάμῃ θυσίας τινὰς πρὸς τοὺς Βουλευτὰς, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν δύο τοὐλάχιστον ἐκ τῶν αἰθουσῶν τῶν προσδιωρισμένων διὰ τὴν Βιβλιοθήκην νὰ προσδιορισθῶσιν ὡς αἴθουσαι, εἰς τὰς ὁποίας νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ εἴσοδος ἢ μόνον εἰς Βουλευτάς. Γνωρίζω, ὅτι αἱ αἴθουσαι αὗται εἶναι χρήσιμοι, ἀλλὰ γνωρίζω καὶ τὸ ἄλλο, ὅτι ἐκ τῶν βιβλίων τῶν ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ τῆς Βουλῆς, ἂν ὄχι τὰ 9/10, ἀλλὰ βεβαίως τὰ ¾ εἶναι βιβλία, τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν ἔχουσι χρησιμότητα εἰς τοὺς Βουλευτὰς καὶ τὰ ὁποῖα μόνην χρησιμότητα ἔχουσι νὰ ἀφαιρῶσιν ἀπὸ τοὺς Βουλευτὰς τὸν δι’ αὐτοὺς ἀναγκαῖον χῶρον. Εἶναι καλὸν νὰ ληφθῇ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἂν δὲ ἦναι ἀνάγκη, καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ νὰ τεθῇ ποσόν τι, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύσῃ εἰς μεταφορὰν τῶν μὴ ἀναγκαίων βιβλίων, ἢ εἰς τὴν ἄλλως πως τοποθέτησιν αὐτῶν κατὰ τρόπον ἐπιτρέποντα, ἵνα οἱ Βουλευταὶ ἔχωσιν εὐπρόσιτόν τι μέρος νὰ μένωσιν, ὅταν ἔρχωνται εἰς τὸ Βουλευτήριον. Τοῦτο εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὅλην τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι πάντες αἰσθάνονται τὴν στενοχωρίαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ αἰσθάνομαι διὰ τὰ δωμάτια, εἰς τὰ ὁποῖα μένομεν, καὶ νομίζω, ὅτι πᾶσα ἡ Βουλὴ θὰ θελήσῃ νὰ σκεφθῇ περὶ τοῦ τρόπου τῆς διορθώσεως τοῦ ἀτόπου τούτου.

§95ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, Κύριοι, ἡ παρατήρησις τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ εἶναι δικαία. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολος ἡ θεραπεία, ἂν κενωθῶσι σήμερον δωμάτια ἐκ τῶν περιεχόντων τὰ βιβλία τῆς Βιβλιοθήκης· εἶναι μάλιστα τοῦτο ἀπολύτως ἀνέφικτον, διότι δὲν γινώσκομεν ποῦ νὰ στείλωμεν τὰ βιβλία τὰ ἐν τοῖς κενωθησομένοις δωματίοις.

§96ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἰς τὸ ὑπόγειον.

§97ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπόγειον, τὸ ὁποῖον ὁ κ. ἐκ Ναυπλίας Βουλευτὴς θεωρεῖ, ὅτι εἶναι κενὸν καὶ δύναται νὰ δεχθῇ βιβλία τῆς Βιβλιοθήκης, εἶναι πλῆρες, πληρέστατον...

§98ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἰς τὸ Πανεπιστήμιον.

§99ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. .. διότι ἔχομεν σήμερον 140 χιλιάδας τόμων, οὐ μόνον δὲ τὰ ὑπόγεια εἶναι πεπληρωμένα, ἀλλὰ καὶ τὰ ἄνω πλησίον τῆς ὀροφῆς δύο δωμάτια, ἔνθεν καὶ ἔνθεν, εἶναι πλήρη βιβλίων. Ἡ μόνη ἐφικτὴ θεραπεία εἶναι τὸ νὰ παρασκευασθῶσι τὰ δύο ἀναγνωστήρια ἀντὶ τοῦ τέως ὑπάρχοντος ἑνὸς, ὅπως δύνωνται νὰ παραμένωσιν ἐν αὐτοῖς οἱ κύριοι Βουλευταί, εἴτε κατὰ τὰς ὥρας τῆς συνεδριάσεως, εἴτε ἐκτὸς ἐντελῶς τῶν ὡρῶν, κατὰ τὰς ὁποίας συνερχόμεθα συνήθως ἐνταῦθα. Περὶ τούτου ἐλήφθη ἤδη ἡ δέουσα πρόνοια. Τὸ παλαιὸν ἀναγνωστήριον, τὸ ὁποῖον πάντοτε ἐχρησίμευσεν ὡς ἐντευκτήριον τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι ἕτοιμον, ὅπως δέχηται τοὺς κ.κ. Βουλευτάς, τὸ παλαιὸν δὲ γραφεῖον τῆς Ἐφορίας μετεσχηματίσθη εἰς ἐντευκτήριον μετὰ τραπεζῶν καὶ ἑδωλίων, ἀφῃρέθησαν ὅλα τὰ ἐν τῷ μέσῳ ὑπάρχοντα βιβλία, ἐπισωρευθέντα εἰς ἕτερον δωμάτιον, καὶ τοιουτοτρόπως ἔχομεν δύο ἐντευκτήρια διὰ τοὺς κ.κ. Βουλευτάς. Διὰ νὰ ἑτοιμάσω ἄλλα δωμάτια, θὰ ζητήσω πίστωσιν νέου οἰκοδομήματος, διότι μὲ τὸ ὑπάρχον οἰκοδόμημα ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐπαρκέσω.

§100ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ζητήσητε μίαν πίστωσιν διὰ μερικὰ ἔκτακτα ἔξοδα τῶν δωματίων αὐτῶν;

§101ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ εἴσοδος εἰς πάντα μὴ Βουλευτήν.

§102ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει κονδύλιον σχετικὸν πρὸς τὴν ἐπίπλωσιν· ὑπάρχει ἓν κονδύλιον ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἀναγεγραμμένον ἐκ δραχμῶν 2,500 πρὸς διακόσμησιν· ἂν πρόκηται νὰ ἀγοράσωμεν ἔπιπλα πρόσθετα καὶ ἑδώλια καὶ ἀνάκλιντρα, τὸ ποσὸν τοῦτο βεβαίως εἶναι ἀνεπαρκὲς, διότι ἔχομεν νὰ ἐπισκευάσωμεν τὰ ὑπάρχοντα, ἔχομεν δὲ νὰ πληρώσωμεν καὶ ἄλλας δαπάνας, γενομένας κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς παρούσης συνόδου, αἵτινες, ἕνεκα λόγων ὑπηρεσίας, ἢ λογιστικῶν μᾶλλον, δὲν ἐκανονίσθησαν μέχρι τοῦδε· ἀλλ’ ἂν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ ἐπίπλωσίν τινα καλλιτέραν, ἂς ὁρισθῇ ἀνάλογος πίστωσις, διότι ἐγὼ πρωτοβουλίαν δὲν λαμβάνω, καθόσον ὁσάκις ἔλαβον πρωτοβουλίαν, ἐθεωρήθην ἴσως ὑπό τινων ὡς σπάταλος, καὶ ἀπηυθύνθησαν μομφαί, ὅτι ἐξογκώνω τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς, ὡς πέρυσιν ἐλέχθη. Ἀφίνω τὴν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν Βουλήν· ἂς ἀποφασίσῃ ὅ,τι ἂν ἐγκρίνῃ, καὶ εἶμαι εἰς τὰς διαταγὰς αὐτῆς, ἵνα ἐκτελέσω τὰς ἀποφάσεις της.

§103ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐκ τῶν ἐνόντων, εἰ δυνατόν, νὰ θέσητε ἀνὰ ἕνα τάπητα καὶ ἀνὰ μίαν θερμάστραν εἰς ἑκάτερον τῶν δωματίων, ἅτινα χρησιμεύουσιν ὡς ἀναγνωστήρια.

§104ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως· ἀλλὰ τότε τὴν πίστωσιν τῶν 2,500 δραχμῶν πρέπει νὰ τὴν διπλασιάσητε (διάλογοι), καὶ πάλιν δὲ τότε θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ ποσὸν θὰ ἀποδειχθῇ ἀνεπαρκές, διότι 1300 δραχμὰς ἐπληρώσαμεν ἄλλοτε διὰ μόνον τὸν τάπητα τοῦ νέου ἀναγνωστηρίου, καὶ αὐτὸς δὲν καλύπτει ὁλόκληρον τὸ δάπεδον.

§105ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τάπητος.

§106ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παγώσητε...

§107ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν παγόνομεν διόλου. Εἰς τὸ σπῆτί μας δὲν ἔχομεν τάπητας.

§108ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. .. διότι θερμάστραι δὲν δύνανται νὰ τεθῶσιν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν ἐν αἰθούσαις πεπληρωμέναις διὰ βιβλίων, ἄνευ κινδύνου πυρκαϊᾶς.

§109ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἀφοῦ θερμάστραι δὲν δύνανται νὰ τεθῶσιν εἰς τὰ δύο ἀναγνωστήρια, λόγῳ ὅτι εἶναι πλήρη βιβλίων, ἄρα δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἐντευκτήρια Βουλευτῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν δύνανται ἄνευ θερμάνσεως νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἐντευκτήρια, μήπως διότι οἱ κύριοι Βουλευταὶ καπνίζουσι καὶ ὁ πολὺς καπνὸς βλάπτει τὰ βιβλία, δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι καὶ διὰ τοῦτο τ’ ἀναγνωστήρια δὲν πρέπει νὰ γίνωσιν ἐντευκτήρια; Ἡ μεταφορὰ ἢ ἐξασφάλισις τῶν βιβλίων ἀπὸ τὰ δωμάτια, τὰ ὁποῖα καὶ θερμὰ καὶ εὐρύχωρα εἶναι, εἰς ἄλλα δωμάτια δὲν ἀπαιτεῖ μεγάλην δαπάνην, καὶ ἡ Βουλὴ δύναται νὰ δώσῃ πρὸς τοῦτο ἀνάλογον ποσὸν, κατόπιν δὲ, ληγουσῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, νὰ ἐπαναχθῶσι τὰ βιβλία εἰς τὰς προτέρας θέσεις των. Ἀλλὰ καὶ τὰ δωμάτια, ἐν οἷς ἐργάζονται οἱ ὑπάλληλοι, δύναται νὰ ὁρισθῶσιν ὡς ἐντευκτήρια, καὶ οἱ ὑπάλληλοι ἠμποροῦν νὰ ἐργάζωνται ἐν τοῖς ἀναγνωστηρίοις· ἀρκεῖ δὲ τὰ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους χρησιμεύοντα ἤδη δωμάτια νὰ στρωθῶσι καὶ ἐπιπλωθῶσι καταλλήλως, ὥστε νὰ δύνανται νὰ διαμένωσιν ἐν αὐτοῖς οἱ Βουλευταί, νὰ ἐκλείψωσι δὲ τὰ ῥάκη ἐκεῖνα τὰ ῥυπαρά, δι’ ὧν καὶ τἆλλα τῶν Βουλευτῶν δωμάτια εἶναι περιβεβλημένα καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπρεπὲς νὰ ὑπάρχωσιν ἐφεξῆς, ὡς ἔχουσι σήμερον. (Ἀναγινώσκεται τὸ κεφάλαιον Αʹ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὠσαύτως τὸ πρῶτον μέρος τοῦ κεφαλαίου, Βʹ «Γραφεῖον Βουλῆς»).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Ἔξοδα ὑπηρεσίας». Ἐνταῦθα εἶναι μία προσθήκη, εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς διακοσμήσεως τοῦ Βουλευτηρίου, ἐκ δραχμῶν 850 ἐπὶ πλέον τῶν περυσινῶν, διότι αὐταὶ ἐξωδεύθησαν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἀφίξεως τοῦ Βασιλέως εἰς τὸ Βουλευτήριον, ἐπὶ τῇ ἐνάρξει τῆς συνόδου, κατ’ ἐντολὴν τοῦ τότε κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§111ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς αὐτὰς ἂς προστεθῇ ἀκόμη καὶ μία δαπάνη 2,000.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, ὑπάρχει τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον τακτικῶς ἡ Βουλὴ ψηφίζει δι’ ἔξοδα διακοσμήσεως, 2,500, εἶναι δὲ καὶ ἐπὶ πλέον 850, αἱ ὁποῖαι ἐχρησίμευσαν διὰ τὰ ἔξοδα τῆς πρώτης συνεδριάσεως. Αἱ 2,500 ἀρκοῦσι.

§113ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Περὶ τίνος πρόκειται;

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ διακοσμήσεως.

§115ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νὰ προστεθῇ δαπάνη πρὸς διακόσμησιν ἐπὶ πλέον δύο δωματίων.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκοῦσιν αὐταί.

§117ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ τὴν πραγματοποιήσητε αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὴν πραγματοποιήσω, καὶ σᾶς βεβαιῶ ἐγώ, ὅτι ἀρκοῦν.

§119ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Πολὺ καλά.

§120ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως, ἂν σήμερον δαπανηθῶσι 2,500 δραχμαί, ὅσαι ἀναγράφονται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, δύνανται κάλλιστα νὰ ἐπαρκέσωσι πρὸς τὴν διακόσμησιν τοῦ Βουλευτηρίου. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ πολυτελῶν ἐπίπλων· πρόκειται, ὡς εἶπον ἄλλοι συνάδελφοι, περὶ τῆς προμηθείας δύο θερμαστρῶν, ἑνὸς τάπητος καὶ μιᾶς τραπέζης.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸν φωτισμὸν τοῦ Βουλευτηρίου κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐψηφίσαμεν 1200 δραχμάς, ἀλλ’ εἴχομεν ὑπέρβασιν κατὰ 1690 δραχμὰς καὶ 95 λεπτά, καθόσον, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐπὶ πολλὰς ἑσπέρας συνεδριάσαμεν μέχρι τοῦ μεσονυκτίου καὶ πέραν αὐτοῦ, ἀπεδείχθη δέ, ὅτι αἱ 1200 δραχμαί, τὰς ὁποίας ψηφίζομεν ἑκάστοτε, δὲν ἀρκοῦν, καὶ διὰ νὰ μὴ ἀναγκαζώμεθα νὰ ζητῶμεν συμπληρωματικὰς πιστώσεις, ηὐξήσαμεν τὸ ποσὸν ἐφέτος ἀπὸ 1200 δραχ. εἰς 2500. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ δεύτερον μέρος τοῦ Κεφαλαίου Βʹ, «ἔξοδα ὑπηρεσίας», ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφάλαιον Γʹ. Στενογραφικὸν γραφεῖον». (Ἀναγινώσκεται).

§123ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐνταῦθα παρατηρῶ ἓν ἀδίκημα, γινόμενον εἰς ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται περισσότερον παντὸς ἄλλου. Ὁ ὑπάλληλος οὗτος εἶναι ὁ διορθωτὴς τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, ὅστις, ὡς πάντες γνωρίζομεν, ἐργάζεται διαρκῶς, ἐργάζεται καὶ ἡμέραν καὶ νύκτα καὶ ἐφ’ ὅλον τὸ ἔτος, καὶ δὲν δύναται νὰ μετέλθῃ ἄλλο ἐπάγγελμα· σήμερον δέ, ὡς ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, βεβαίως ὁ πρῶτος διορθωτὴς λαμβάνει καὶ τὴν θέσιν τοῦ ὑπευθύνου διὰ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ὁ ὑπάλληλος οὗτος εἶναι δίκαιον νὰ ἀμείβηται ἐπαρκῶς, ἀφοῦ μάλιστα ὁ διορθωτὴς τῶν ἐντύπων, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται μόνον ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ ἐργάζεται, λαμβάνει δραχμὰς 320 μηνιαίως.

§124ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν ταύτην, ὡς λίαν δικαίαν, καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις.

§125ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνετε αὔξησιν δαπάνης;

§127ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μέρος τῆς ἐλαττουμένης δαπάνης ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ νὰ δοθῇ εἰς τὸν ὑπάλληλον αὐτόν.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δυστυχῶς ἔπρεπε τὴν πρότασιν αὐτὴν νὰ τὴν κάμητε ὅτε ἐψηφίζετο ἡ πρότασις περὶ μεταβολῆς ἄρθρων τινῶν τοῦ Κανονισμοῦ, καθόσον, ὡς γνωρίζετε, ἄνευ μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις δαπάνης. Ἤδη ἐψηφίσθη ἡ πρότασις καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν.

§129ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Δὲν ἀνεγνώσθη· δὲν ἠκούσαμεν τίποτε.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη· ἀλλὰ ἡ σύστασίς σας θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν προσεχῆ Σύνοδον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ κεφάλαιον Γʹ, ὡς ἔχει).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Κεφάλαιον Δʹ. Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς». (Ἀναγινώσκεται).

§132ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ποσὸν τῆς ἀγορᾶς τῶν βιβλίων νὰ ἐλαττωθῇ; Διότι, ἐὰν βαίνωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν θὰ ἔχωμεν ἐλευθέραν οὔτε αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, ἵνα συνεδριάζωμεν, καθόσον καὶ αὐτὴ θὰ πληρωθῇ βιβλίων.

§133ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀγορὰ τῶν βιβλίων ἀπεῤῥόφα τακτικῶς καὶ ἐτησίως 15,000 δραχμάς· κατόπιν τὸ ποσὸν τοῦτο ἠλαττώθη εἰς 10,000, λόγῳ δὲ τῶν ἀναγκῶν περιωρίσθη εἰς 7,500, καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον περιωρίσθη εἰς 3,000 μόνον, ὅπως ἐξακολουθῶμεν ἀγοράζοντες τὰς δημοσιευομένας σειράς. Λαμβανομένης δὲ ὑπ’ ὄψιν καὶ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ χρυσοῦ, πληροφορῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι διὰ τοῦ ποσοῦ τῶν 3,000 δραχμῶν μόλις κατορθόνομεν νὰ πληρώσωμεν τὰς σειράς, τὰς ὁποίας ἐξακολουθοῦμεν λαμβάνοντες, καὶ τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα νὰ διακόψωμεν ἄνευ σπουδαίας ζημίας τῶν μέχρι τοῦδε δαπανηθέντων κεφαλαίων. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς πρότασιν, ἡ ὁποία, ἐὰν γένηται δεκτή, θ’ ἀποδειχθῇ ἐπιζήμιος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ κεφάλαιον Δʹ, ὡς ἔχει, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς τῆς ἐνεστώσης Συνόδου ἐκ δραχμῶν 490,260.95).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ ἔρχωνται ἀκριβῶς τὴν 3ην ὥραν μ. μ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 6 καὶ 30′ μ. μ.