1893.01.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 52

τῆς 29 Ἰανουαρίου 1893.

(Δευτέρα).

Ὥρᾳ 5 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης κ. Μερλόπουλος ὑποβάλλει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἔγγραφον ἐπερώτησιν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων συνεβλήθη μετὰ τοῦ Γάλλου ἐργολάβου Dufour, ἄνευ προηγουμένης δημοπρασίας, ὅπως οὗτος ἀναλάβῃ καὶ φέρῃ εἰς πέρας τὴν ἀνεύρεσιν τοῦ ὑδραγωγείου Χελιδονοῦς ἀντὶ 45 χιλιάδων δραχμῶν. Ἄν δὲ τοῦτο ἦναι ἀληθές, διατὶ ὁ Δήμαρχος προέβη εἰς τοιαύτην συμφωνίαν παρὰ τὰ νόμιμα, καὶ τί προτίθεται νὰ ἐνεργήσῃ ὁ κύριος Ὑπουργός».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις θέλει ἀποσταλῆ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα ἀπαντήσῃ.

§4ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον, ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ συναδέλφου μου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν προβαλλόμενον, περὶ δανείων ἐπὶ ἐνεχύρῳ γινομένων ὑπὲρ ἀνεγνωρισμένων τραπεζιτῶν, τῆς ἀποδείξεως αὐτῶν καὶ τῆς ἐκποιήσεως τοῦ ἐνεχύρου διαδικασίας.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 165).

§6ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον ἐγένετο ἔτι μεγαλείτερον σκάνδαλον δικαστικόν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ θεραπεύσῃ καὶ τοῦτο, τὸ ὁποῖον τείνει ν’ ἀποκλείσῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου καὶ τοῦ βήματος, καὶ νὰ στερήσῃ τὸν δυνάμενον νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον του τῆς τοιαύτης ὑποχρεώσεώς του. Ἐνθυμεῖσθε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ὑπέβαλον ἐπερώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διατὶ δὲν κατεδιώχθη ὁ δικαστὴς Κωνστ. Ἀντωνόπουλος καί τινες ἄλλοι, οἵτινες ἐξέδωκαν βούλευμα, διὰ τοῦ ὁποίου παρέπεμπον εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον καὶ διέτασσον τὴν διάρκειαν τῆς προφυλακίσεως εἰς δύο παῖδας κατηγορουμένους ἐπὶ πταίσματι, ὡς ῥητῶς ἐν τῷ βουλεύματι ἀνεφέρετο, καὶ κατέθηκα ἔκτοτε τὸ βούλευμα καὶ τὸ ἔνταλμα. Δυστυχῶς, κύριε Ὑπουργέ, ἡ ἐπερώτησίς μου αὕτη ἐχρησίμευσεν εἰς τὸν δικαστὴν τοῦτον ὡς ὅπλον πρὸς ἐκδίκησιν, ἐχρησίμευσεν εἰς αὐτὸν ὡς ἀφορμὴ, ἵνα δι’ ἀντικτύπου, ἤτοι διὰ τιμωρίας ἀνθρώπων μου τιμωρήσῃ τὸ καθῆκον, τὴν συνείδησίν μου καὶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου. Σήμερον μετέβην εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον, ἵνα ὑπερασπίσω τρεῖς κατηγορουμένους, ἐκ τῶν ὁποίων τὸν ἕνα κατεδίκασεν εἰς ἑνὸς ἔτους φυλάκισιν. Κατηγορεῖτο οὗτος ἐπὶ φόνῳ ἐξ ἀμελείας, ἦτο παῖς καὶ ἐπετρέπετο εἰς τοὺς δικαστὰς νὰ σκεφθῶσιν ἐπιεικῶς. Δὲν ἐσκέφθησαν οὕτω· δικαίωμά των ἦτο. Ἀφῆκα τὸν ἀναπληροῦντά με πάντοτε εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον δικηγόρον Α. Παπαγεωργίου, ἵνα ὑπερασπισθῇ τὴν ἑτέραν ὑπόθεσιν τῶν δύο κατηγορουμένων. Ἡ ἑτέρα ὑπόθεσις ἦτο τόσον σαθρὰ, τόσον ἀνυπόστατος, ὥστε οἱοσδήποτε καὶ ἐὰν τὴν ἀκούσῃ, στερούμενος ἐντελῶς νομικῶν γνώσεων, θὰ φρικιάσῃ ἐπὶ τῷ ἀποτελέσματι. Κατηγοροῦντο οἱ δύο οὗτοι πελάται μου, ὅτι συνήργησαν εἰς ἀπόπειραν ἀπαγωγῆς. Ὁ ἀντιπρόσωπός μου ἐπεκαλέσθη μίαν ἀπόφασιν τοῦ Πλημμελειοδικείου, δι’ ἧς ἠθωώθη ὁ αὐτουργὸς, ὅντινα ἐβοήθησαν πρὸς ἀπόπειραν ἀπαγωγῆς οἱ δύο συνδικαζόμενοι. Ἐν τούτοις τὸ δικαστήριον, παρὰ τοὺς κανόνας τῆς λογικῆς, παρὰ τὸν νόμον, κηρύσσει ἐνόχους τοὺς συνεργοὺς ἄνευ αὐτουργοῦ, καὶ τοὺς καταδικάζει εἰς εἰκοσαήμερον φυλάκισιν! Ὁ ἀντιπρόσωπός μου εἶπεν εἰς τὸν γραμματέα νὰ σημειωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῆς ἀποφάσεως τῆς ἀθωωτικῆς, διότι δὲν θέλει περιορισθῆ εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ δικαστηρίου, ἀλλὰ θέλει κάμει ἀναίρεσιν. Αὐτὸ καὶ μόνον ἤρκεσεν, ὥστε ὁ δικαστὴς Ἀντωνόπουλος, καίτοι μὴ προεδρεύων, νὰ τὸ θεωρήσῃ ὡς ἀσέβειαν τοῦ δικηγόρου πρὸς τὸ δικαστήριον, καὶ προκαλέσῃ τὸν εἰσαγγελέα, ὅστις ἀναπτύσσει κατηγορίαν ἐπὶ ἀσεβείᾳ κατὰ τοῦ ἀτυχοῦς ἀντιπροσώπου μου, τὸ δὲ δικαστήριον τὸν κατεδίκασεν εἰς ἑξάμηνον παῦσιν ἀπὸ τοῦ δικηγορικοῦ ἐπαγγέλματος. Αὐτοὶ εἶναι οἱ καρποὶ τοῦ ἀξιώματος τοῦ Βουλευτοῦ, αὐτὴ εἶναι ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου! Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐν ὀνόματι τῆς Πατρίδος καὶ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ φροντίσητε περὶ τῶν δικαστῶν αὐτῶν, καὶ νὰ τοῖς διδάξητε, πῶς πρέπει νὰ ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των, καὶ ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ φέρουν τὸ ὅπλον, τὸ ὁποῖον τοῖς ἔδωκεν ἡ Πολιτεία, κατὰ τῶν ἐκπληρούντων τὸ καθῆκόν των καὶ πρὸς ἐκδίκησιν.

§7ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ἐξετάσω.

§8ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἰς πολὺ ταπεινὸν ὄντως ἔδαφος κατεβίβασεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τὸ ὕψιστον τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ ἔθνους, ἵνα ἐπερωτᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης περὶ πράξεων ἀναγομένων καθαρῶς εἰς τὰ καθήκοντα τὰ δικαστικὰ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καὶ νὰ μεταφέρῃ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως τῶν ὑποθέσεων τοῦ γραφείου αὐτοῦ, ἵνα καταδείξῃ ὅτι ἀδικεῖται. Ἡ σήμερον ὑποβληθεῖσα ἐπερώτησίς του μοὶ ἀναμιμνήσκει τὴν χθὲς καὶ προχθὲς γενομένην παρ’ αὐτοῦ, διὰ τῆς ὁποίας ἐπηρώτησε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης περί τινος δικαστικῆς ὑποθέσεως, ἣν ἐχαρακτήρισεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὡς δικαστικὸν σκάνδαλον. Ὡς εἶχεν ἐκθέσει τὰ γεγονότα κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν, καθ’ ἣν ὑπέβαλε τὴν ἐπερώτησιν, κατενόησα εὐθὺς ἀμέσως, ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἦτο καθαρῶς δικαστικὴ, μηδὲν ἔχουσα τὸ ἐνδιαφέρον, ἵνα ἀχθῇ μέχρι τῆς αἰθούσης ταύτης· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐζήτησεν ἔγγραφα νὰ κατατεθῶσιν, ἀνέμενον νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, ἵνα λάβω γνῶσιν αὐτῶν καὶ ἐν πληρεστέρᾳ γνώσει τοῦ πράγματος ἐκθέσω καὶ ἐγὼ τὴν ἐμὴν γνώμην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔσπευσε νὰ καταθέσῃ τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα. Δὲν εἶχον χθὲς ἀναγνώσει τὰ ἔγγραφα, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζω περὶ τίνος ἀκριβῶς ἐπρόκειτο· ἤκουσα μόνον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς κατηγόρει τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐνταῦθα Πρωτοδικῶν, ὅτι εἰσήγαγεν ὑπόθεσίν τινα παρὰ τοὺς νόμους, παρὰ τοὺς τύπους, ἤκουσα δὲ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, μετ’ ἐκπλήξεώς μου,—ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω,—ἀναγγείλαντος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι συνεπείᾳ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης προὐκάλεσε τὴν ἀπόλυσιν δικαστικοῦ ὑπαλλήλου, παρήγγειλε δὲ ἀνάκρισιν...

§9ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐξέτασιν.

§10ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἔστω ἐξέτασιν... ἵνα ἐξακριβωθῇ ἡ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην συμπεριφορὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν. Μετὰ τὴν ἀναγγελίαν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης εὐλόγως τὸ ἐνδιαφέρον ἐγένετο μεγαλείτερον, ὅπως λάβῃ τις γνῶσιν τῶν ἐγγράφων, καὶ ἐζήτησα παρὰ τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς τὰ ἔγγραφα, ἅτινα λαβὼν ἐμελέτησα, κατεῖδον δὲ ἀκριβῶς περὶ τίνος πρόκειται. Ἐγνώριζον τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν ὡς ἕνα τῶν διακεκριμένων δικαστικῶν ὑπαλλήλων, πρὸ πάντων δὲ ἐγνώριζον αὐτὸν ὡς αὐστηρὸν φρουρὸν τοῦ δικαίου, ὡς ἐντιμότατον δικαστικὸν λειτουργὸν καὶ ἄνθρωπον ἐξόχως τοῦ καθήκοντος· τοιοῦτον δὲ διέγνωσα αὐτὸν καὶ ἐκ τῆς μελέτης τῶν ὑποβληθέντων ἐγγράφων, καὶ μετὰ θάῤῥους δύναμαι νὰ εἴπω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι εἶναι λυπηρὸν, δικαστικοὶ ἄνδρες, ἐκ λόγων, δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τίνων, ἔρχονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ποιούμενοι χρῆσιν τοῦ δικαιώματος, ὅπερ χορηγεῖ αὐτοῖς ἡ Πολιτεία, ἵνα ψέξωσιν ἀνθρώπους ἐγγηράσαντας εἰς τὸ καθῆκον αὐτῶν, καὶ ὑπὲρ τῶν ὁποίων μαρτυροῦσι πάντες, ὅσοι ἐγνώρισαν αὐτοὺς κατὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των. Ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, κατηγοροῦντος τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν, ὅτι εἰσήγαγεν ὑπόθεσιν ἀφορῶσαν τὸν πταισματοδίκην Καμπιώτην εἰς τὸ ἀκροατήριον τῶν Πλημμελειοδικῶν καθ’ ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἦσαν παρόντες ἀκροαταί, καὶ χωρὶς νὰ κλητεύσῃ τοὺς ἀπαιτουμένους μάρτυρας πρὸς ὑποστήριξιν τῆς κατηγορίας. Ἀνέγνωσα τὰ ἔγγραφα, καὶ παρετήρησα, ὅτι, ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου, αὕτη ἐγένετο συμφώνως τῷ νόμῳ· γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος; ὡς γνωρίζουσι πάντες οἱ περὶ τὰ δικαστικὰ ἀσχολούμενοι, ὅτι τοῦτο εἶναι δικαίωμα τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ εἰσάγοντος τὴν ὑπόθεσιν, εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ ὁποίου ἀπόκειται, πότε, εἰς ποίαν ἡμέραν καὶ κατὰ ποίαν ὥραν θέλει εἰσαγάγει ἑκάστην ὑπόθεσιν. Ἐν τούτοις ἐκ τῶν ἐγγράφων ἀποδεικνύεται, ὅτι ἀνακριβὴς ἦτο ἡ δοθεῖσα εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον πληροφορία, ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἰσήχθη καθ’ ἣν ὥραν δὲν ὑπελείποντο ἄλλαι ὑποθέσεις πρὸς ἐκδίκασιν, διότι ἐκ τῶν ἐγγράφων ἀποδεικνύεται, ὅτι καὶ ἄλλαι παρέμενον ὑποθέσεις πρὸς ἐκδίκασιν μετὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἀφορώσης τὸν πταισματοδίκην Καμπιώτην. Τοῦτο λέγω, ἵνα καταδείξω, ὅτι καὶ κατὰ τοῦτο ἀνακριβὴς ἦτο ἡ πληροφορία· διότι, ἐπαναλαμβάνω, τὸ δικαίωμα τοῦ Εἰσαγγελέως, τοῦ εἰσάγειν τὰς ὑποθέσεις ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου, ἐκ τοῦ νόμου εἶναι ἀπόλυτον, εἰς τὴν διάκρισιν δὲ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν, τοῦ φέροντος τὴν εὐθύνην τῆς διώξεως τῶν ἀδικημάτων ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου, ἀπόκειται νὰ εἰσαγάγῃ καθ’ οἱανδήποτε στιγμὴν νομίσῃ, ὅτι πρέπει νὰ εἰσαχθῇ ὑπόθεσίς τις, καὶ ἄνευ κλητεύσεως τοῦ κατηγορουμένου. Κατὰ τὸν νόμον δύναται ὁ Εἰσαγγελεὺς νὰ εἰσαγάγῃ τὴν ὑπόθεσιν, ὅταν κατηγορούμενός τις ζητῇ νὰ δικασθῇ, ἐκ τοῦ νόμου ἐπιβάλλεται εἰς τὸν Εἰσαγγελέα νὰ μὴ παρατείνῃ ἐπὶ μακρὸν τὴν ἐκκρεμότητα τῆς θέσεως τοῦ κατηγορουμένου, καθῆκον δ’ ἔχει, ἐπαναλαμβάνω, εὐθὺς ὡς ζητηθῇ ὑπὸ τοῦ κατηγορουμένου, νὰ εἰσαγάγῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ ἀκροατήριον. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν εἰς τὸ μέρος τοῦτο τῆς ἐνεργείας τοῦ Εἰσαγγελέως ἐστρέφετο ἡ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κατηγορία, καὶ διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, ἐξεπλάγην, ἀκούσας τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, βεβαιώσαντος ὅτι παρήγγειλεν ἐξέτασιν, ἵνα βεβαιωθῇ ποῖον γεγονός; πότε εἰσήγαγεν ὁ Εἰσαγγελεὺς τὴν ὑπόθεσιν; διατὶ δὲν εἰσήγαγε ταύτην ἐνωρίτερον καὶ τὴν εἰσήγαγε βραδύτερον; Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, τοῦτο εἶναι δικαίωμα τοῦ Εἰσαγγελέως, δικαίωμα μὴ ὑποκείμενον εἰς οὐδενὸς τὸν ἔλεγχον, διότι οὗτος θέλει κανονίσει τὸν τρόπον τῆς εἰσαγωγῆς πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων. Ἐὰν ἡ κατηγορία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ ἡ παραγγελθεῖσα ἐξέτασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης πρόκηται νὰ στραφῇ εἰς τὸ ἕτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς, πρόκηται νὰ στραφῇ περὶ τὴν γνώμην, ἣν ἐξήνεγκεν ὁ Εἰσαγγελεὺς κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, τοῦτο θὰ ἦτο ἀληθῶς πραξικόπημα κατὰ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ Δικαστηρίου, ὡς καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως, τοῦ μετέχοντος τῆς διοικήσεως κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, τῶν καθαρῶς δικαστικῶν, ἡ γνώμη αὐτοῦ εἶναι ἀνεξέλεγκτος, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τις ἐναντίαν θεωρίαν καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς ὀφείλει νὰ δίδῃ λόγον, διατὶ ἐξήνεγκε τοιαύτην ἢ τοιαύτην γνώμην ἐπί τινος ὡρισμένης δικαστικῆς ὑποθέσεως. Ἀλλὰ καὶ τὴν γνώμην ταύτην ἐπεθύμουν νὰ συζητήσω, μολονότι δὲν ἔπρεπε νὰ λησμονῶμεν, ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα ἐνώπιον δικαστηρίου· ἀφοῦ ὅμως τὰ πράγματα περιῆλθον εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ συζητήσω τὴν γνώμην, ἣν ἐξήνεγκεν ὁ Εἰσαγγελεὺς, καὶ τὴν γνώμην, ἣν ἀπεδέχθη τὸ δικαστήριον, τὸ ἐντίμως προσενεχθὲν ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ κατὰ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἵνα ἴδωμεν, ἐὰν δύναται νὰ ὑπάρξῃ τις νομικὸς μεταξὺ ἡμῶν, ἔχων ἐναντίαν γνώμην τῆς γνώμης ταύτης. Περὶ τίνος ἐπρόκειτο; Ὁ πταισματοδίκης Ἀθηνῶν ἐν ἡλικίᾳ 16 ἐτῶν, πρὸ ἑπτὰ νομίζω ἐτῶν, ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν πιστοποιητικὸν, ὅπως ὑποβληθῇ εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῶν ζητούντων νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν ναυτικῶν δοκίμων· τοῦ πιστοποιητικοῦ τούτου μία λέξις μετεβλήθη ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, καὶ τὴν μεταβολὴν ταύτην κατενόησεν ἡ ὑπηρεσία, πρὶν ἢ δὲ ζητήσῃ τὴν καταδίωξιν διὰ τὴν μεταβολὴν ταύτην, αὐτὸς οὗτος ὁ ὑποβαλὼν τὸ πιστοποιητικὸν ἐζήτησε παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ πιστοποιητικοῦ, μετανοήσας, διότι μετέβαλε μίαν λέξιν εἰς τὸ κείμενον. Βεβαίως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ὡς καὶ ἐν τοῖς Συμβουλίοις κατὰ τὴν προδικασίαν, δὲν ἠδύνατο νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα, ὅπερ ὑπεβλήθη ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου, διότι δυστυχῶς δὲν ἐξετάζονται ποτὲ κατὰ τὴν προδικασίαν τὰ νομικὰ ζητήματα καθ’ ὃν τρόπον πρέπει νὰ ἐξετάζωνται. Ἐὰν καὶ κατὰ τὴν προδικασίαν ἐξητάζοντο τὰ ζητήματα ταῦτα ὡς πρέπει νὰ ἐξετάζωνται, δὲν θὰ εἴχομεν βούλευμα παραπομπῆς κατὰ τοῦ τέως, κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τουλάχιστον, πταισματοδίκου Καμπιώτου, διότι κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 113 τοῦ ποινικοῦ νόμου, ἐπὶ ἀδικημάτων, κατὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἀπαιτεῖται ὡρισμένον τι ἀποτέλεσμα, ὅταν ὁ πράξας καταστήσῃ κατ’ ἄλλον τρόπον ἄπρακτον τὴν πρᾶξιν, ἢ καταστήσῃ φανερὸν ὁπωσδήποτε, ὅτι ἀπέβαλε τελείως τὸν παράνομον σκοπὸν, δὲν δύναται νὰ γείνῃ κατ’ αὐτοῦ καταδίωξις· τὴν διάταξιν δὲ ταύτην, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ ὁ κοινότερος τῶν κακούργων, εἶχε τὴν ἀξίωσιν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ τὸ Δικαστήριον, ὅταν τὴν ἐπικαλῆται δικαστικὸν πρόσωπον, ὅπερ ἐν πολὺ προγενεστέρᾳ ἐποχῇ, κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν διετέλει ἐν ἡλικίᾳ 16 ἐτῶν, ἐξετέλεσε πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν εὐθὺς ἀμέσως ἀνεκάλεσε, συμφώνως πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, χωρὶς ἐντεῦθεν νὰ ἐπέλθῃ βλάβη τις. Τοιοῦτον ἰσχυρισμὸν ὑπέβαλεν ὁ κατηγορούμενος, ὁ δὲ Εἰσαγγελεὺς, λαμβάνων τὴν δικογραφίαν ὑπ’ ὄψιν του καὶ ὢν Εἰσαγγελεὺς τοῦ καθήκοντος καὶ τοῦ νόμου, ὄχι Εἰσαγγελεὺς, ὅστις ἤθελε θεωρηθῆ ἐκ προκαταλήψεως, ὅτι ὀφείλει ὁπωσδήποτε νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν καταδίκην τοῦ κατηγορουμένου, καὶ ἀθώου ὄντος, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν δικογραφίαν ταύτην, ἦτο ἀδύνατον νὰ σχηματίσῃ ἄλλην γνώμην ἢ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἤθελε σχηματίσει πᾶς δικαστικὸς, ἀναγινώσκων τὰ ἔγγραφα. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ κληθῶσι μάρτυρες ἀνύπαρκτοι, διότι οἱ μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ παρίστανται κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ Πλημμελειοδικείου, ὑπῆρχον καὶ ἦσαν οἱ ἀψευδέστεροι τῶν μαρτύρων, διότι οὗτοι ἦσαν τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα· εἶχε τὴν ἀξίωσιν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ κληθῇ, τίς; ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἢ ὁ Πρύτανις τοῦ Πανεπιστημίου, ἵνα βεβαιώσωσι γεγονότα, τὰ ὁποῖα δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων ἐβεβαιοῦντο, καὶ τὰ ὁποῖα ἐπίσημα ταῦτα ἔγγραφα ὑπῆρχον ἐν τῇ δικογραφίᾳ, ἵνα βεβαιώσωσι γεγονότα, τὰ ὁποῖα οὐδ’ αὐτὸς, κατὰ τοῦ ὁποίου ἀπηυθύνετο ἡ κατηγορία, ἠρνεῖτο. Τίνας λοιπὸν μάρτυρας εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ καλέσῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος; Εἰς τοιαῦτα περιπίπτομεν ἄτοπα, ὅταν ἄνευ τῆς γνώσεως τῶν πραγμάτων, ἄνευ τῆς πλήρους μελέτης αὐτῶν καὶ ἐκ προκαταλήψεως, ἢ ἐξ ἄλλων σκοπῶν, ἐπιζητῶμεν νὰ διασύρωμεν τὰς ὑπολήψεις ἀνθρώπων ἐγγηρασάντων ἐν τῷ δικαστικῷ κλάδῳ. Ὁ Εἰσαγγελεὺς εἰσήγαγε τὴν ὑπόθεσιν ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου, ὡς ἤθελε τὴν εἰσαγάγει καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ συνάδελφος, ἐὰν ἦτο Εἰσαγγελεὺς, λέγων πρὸς τὸ δικαστήριον: «Ἰδοὺ αἱ ἀποδείξεις τῆς τελέσεως τῆς πράξεως, πρὸς ταύταις δ’ ἔχω καὶ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κατηγορουμένου· ἀλλ’ ἀπέναντι τούτων ὁ κατηγορούμενος ἰσχυρίζεται, ὅτι ἡ πρᾶξις εἶναι ἀνέγκλητος, δυνάμει τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 113 τοῦ ποινικοῦ νόμου, τὴν δὲ γνώμην ταύτην ἐγὼ, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἀποδέχομαι. Μένει εἰς τὸ δικαστήριον ν’ ἀποφασίσῃ». Τὸ δικαστήριον διὰ λίαν ἠτιολογημένης ἀποφάσεως ἀπεφήνατο, ὅτι ἡ πρᾶξις, δι’ ἣν κατηγορήθη ὁ πταισματοδίκης, ἦτο ἀνέγκλητος, καὶ ἐξεδόθη ὑπὲρ αὐτοῦ ἀθωωτικὴ ἀπόφασις. Αὐτὸ εἶναι, Κύριοι, τὸ σκάνδαλον περὶ τοῦ ὁποίου τόσος ἐγένετο θόρυβος, καὶ τὸ ὁποῖον τοσαύτην ἐπροξένησεν εἰς ἐμὲ ἔκπληξιν, ὅτε ἤκουσα χθὲς παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι εὐθὺς ἀμέσως προεκλήθη τὸ διάταγμα τῆς ἀπολύσεως τοῦ πταισματοδίκου. Μίαν εὑρίσκω ἐνταῦθα παράβασιν, δύναμαι νὰ εἴπω, τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν. Ἀφοῦ εἶχε τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κατηγορούμενος ἦτο ἀθῶος, ἀφοῦ οὗτος ἠθωώθη ἀπὸ τὸ δικαστήριον, διατὶ ὑπέβαλε πρότασιν ἀπολύσεως; Κύριοι, ἐὰν δὲν ἐσκεπτόμην, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς εἶναι δικαστικὸν μὲν ὄργανον, ἀλλὰ καὶ διοικητικὸν, ἢ ἐὰν ἐνόμιζον, ὅτι κατὰ τὴν διοικητικὴν αὐτοῦ ἐνέργειαν ὁ Εἰσαγγελεὺς ὀφείλει αὐτοβούλως νὰ ἐνεργῇ, ἤθελον κακίσει τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Πρωτοδικῶν, διότι ὑπέβαλε πρότασιν ἀπολύσεως ὑπαλλήλου, κατὰ τοῦ ὁποίου οὐδεὶς ὑπάρχει πλέον λόγος, ἵνα ἀπολυθῇ, εἶμαι δὲ περίεργος νὰ ἴδω, ποῦ ἐστηρίχθη ἡ πρότασις αὕτη. Κατὰ τὸν νόμον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, δὲν ἀπολύεται ὁ δικαστικὸς ὑπάλληλος, εἰμὴ ὅταν ὑποπέσῃ εἰς παραπτώματα ἀναξιοπρεπείας, καθ’ ὃν χρόνον διατελεῖ ἀσκῶν τὴν λειτουργίαν, ἥτις ἀνετέθη αὐτῷ διὰ τοῦ διορισμοῦ του· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ἡ πρᾶξις, δι’ ἣν αὐτὸς κατηγορεῖτο, ἐτελέσθη καθ’ ὃν χρόνον οὗτος οὐ μόνον δὲν ἦτο ὑπάλληλος, ἀλλ’ ἦτο παιδίον, ἦτο 16 μόνον ἐτῶν. Διότι ἐτελέσθη μία πρᾶξις ἀνέγκλητος, διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ἡ ἀπόλυσις τοῦ ὑπαλλήλου; Ἀλλ’ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι τοῦτο ἐγένετο διότι ἀπέκρυψεν ὅτι διετέλει ὑπὸ κατηγορίαν. Ὑπὸ κατηγορίαν τοιαύτην, ὁποίαν προεξέθεσα, ἐὰν διετέλει, οὐδένα λόγον εἶχε νὰ ἀναγγείλῃ ταύτην, ἀφοῦ ἐν τῇ πεποιθήσει του ἐθεώρει, ὅτι ἡ κατηγορία ἦτο ἐντελῶς κατὰ νόμον ἀνύπαρκτος, ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῆς διαδικαστικῆς ἐνεργείας. Τοιαύτη, κύριε Πρόεδρε, ἦτο ἡ ὑπόθεσις, δι’ ἣν ἐποιήσατο τοσοῦτον θόρυβον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ μὴ ἀφήσω ἀπαρατήρητα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τῆς θέσεώς του ἀπήγγειλεν, ἵνα γένηται γνωστὸν τοὐλάχιστον, ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς πρέπει νὰ ἐννοήσῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ὀφείλει νὰ χωρίσῃ τὴν θέσιν τοῦ δικηγόρου ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ Βουλευτοῦ, ὅτι πρέπει νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι δὲν εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ἁρμόδιοι νὰ ἱκανοποιῶμεν αὐτὸν δι’ ὅλας τὰς ἀξιώσεις, τὰς ὁποίας ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ, εἰσάγων τὰς ὑποθέσεις τοῦ γραφείου αὐτοῦ, ὅτι δὲν εἶναι ἡ θέσις αὕτη ἡ κατάλληλος, ἵνα συζητῶνται τὰ μικρὰ καὶ ταπεινὰ συμφέροντα, καὶ ὅτι ὀφείλει νὰ ἀνυψωθῇ εἰς τὴν περιωπὴν, εἰς ἣν τὸν ἔθεσεν ἡ ψῆφος τῶν ἐκλογέων τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς (ἐπιδοκιμασίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§11ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως δὲν ἐπερίμενα ἀπὸ τὸν συναδελφόν μου νὰ ἔχῃ ὑψηλοτέραν ἰδέαν περὶ τῆς δικαιοσύνης καὶ ὑψηλοτέραν ἰδέαν περὶ τοῦ καθήκοντος τοῦ Βουλευτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἀνήγαγε τὰ ζητήματα εἰς σφαῖραν ὅλως ἀνάρμοστον εἰς τὸ ἀξίωμα αὐτοῦ. Ὁ Βουλευτὴς δὲν ἐκλήθη νὰ ψηφίζῃ μόνον νόμους, ἐκλήθη νὰ ἐπιβλέπῃ καὶ τὰ τῆς Πολιτείας, ἐκλήθη νὰ προκαλῇ τὴν Κυβέρνησιν εἰς ἔῤῥυθμον λειτουργίαν τῶν νόμων, εἴ που δὲ ἀνεύρῃ, ὅτι οἱ νόμοι παραβιάζονται, ἐκεῖ ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν παραβίασιν, νὰ ἀναφέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐνώπιον τοῦ ἔθνους τὰ ἀδικήματα τὰ προερχόμενα ἀπὸ τῶν ὑπαλλήλων της, διὰ τὴν νόμιμον καταδίωξίν των. Διότι τί εἶναι οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους ψηφίζομεν καθ’ ἑκάστην, ἐὰν δὲν ἐφαρμόζωνται; Τότε δὲν λέγονται νόμοι, οὔτε ὑπάρχει Πολιτεία. Οὐδέποτε ἐνόησα νὰ φέρω τὰς ὑποθέσεις εἰς τὸ Βουλευτήριον. Φέρω μόνον ζητήματα ἀφορῶντα τὴν κακὴν διοίκησιν καὶ τὴν προσβολὴν τῆς δικαιοσύνης· τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἀπέμεινεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀφοῦ ἡ διοίκησις πᾶσα παρέλυσεν, εἶναι καὶ πρέπει νὰ ἦναι ἡ δικαιοσύνη. Ἐκεῖ ἂς στρέψωμεν ὅλοι τὰ βλέμματά μας, καὶ ἐξ αὐτῆς πρέπει νὰ περιμένωμεν τὴν διόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων καὶ τὴν περιστολὴν τῶν ἀδικημάτων. Αὕτη νῦν εἶναι ὁ ἄρτος μας. Εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ πταισματοδίκου Καμπιώτου, τὸν ὁποῖον λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔπαυσε, (διότι εἶναι πτωχὸς νέος) δὲν ἐκινήθην ἀπὸ συμφέροντα εἴτε φιλικὰ, εἴτε ἐχθρικά. Δὲν διωρίσθην ἐγὼ ὑπερασπιστὴς τῶν ἀνομημάτων τοῦ εἰσαγγελέως κ. Σπανίδου, οὗτινος ἤμην φίλος, ἀλλὰ δικαιοῦμαι νὰ ἦμαι κατήγορος αὐτοῦ καὶ παντὸς ἀνομοῦντος ὑπαλλήλου, ἤτοι κατήγορος δυνάμει τῶν νόμων τῆς Πολιτείας κατὰ τῶν παρανομούντων ὀργάνων της. Ἦτο φίλος μου· οὐδέποτε εἶχον ἀφορμὴν νὰ ἦμαι ἐχθρός του, ἀλλ’ ἰδὼν τοιαύτην παράνομον πρᾶξίν του, ὤφειλον καὶ ὀφείλω νὰ τὴν στιγματίσω ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐλέγχων τὴν Κυβέρνησιν, τὴν διατηροῦσαν τοιοῦτον ὑπάλληλον, ἂν οὐχὶ πρὸς διόρθωσιν, ἀλλὰ πρὸς περιορισμὸν τοῦ κακοῦ... Αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκόν σου, κύριε Βουλευτὰ ἐκ Λεβαδείας· αὐτὸ πρέπει νὰ πράττῃς, ἵνα διορθωθῇ ἡ Πολιτεία, εἰ δ’ ἄλλως, θὰ εὑρισκώμεθα πάντοτε εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον τῆς ἀχρείας ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης. Ἄκουε, ἵνα προσέχῃς εἰς τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ἐντολέων σου. Ἰδοὺ, κύριοι Βουλευταὶ, ἡ ὑπόθεσις, τὴν ὁποίαν τόσον ἁπλῆν ἐθεώρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Δεκαεξαετῆ ἀπεκάλεσε τὸν δράστην τοῦ ἀδικήματος Καμπιώτην κατὰ τὴν διάπραξιν τούτου. Κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, πρέπει νὰ ἔχῃ συμπεπληρωμένον τὸ 16 ἔτος, καὶ οὐχὶ πέραν τοῦ 18, ἵνα εἰσέλθῃ τις εἰς τὴν Σχολὴν τῶν δοκίμων, ἣν θέσιν ἐζήτει νὰ καταλάβῃ ὁ ἐπὶ πλαστογραφίᾳ ἀθωωθεὶς Καμπιώτης, καὶ ὤφειλε, διὰ νὰ εἰσέλθῃ, νὰ ἐφοδιασθῇ διὰ πιστοποιητικοῦ τῆς ἡλικίας του καὶ ἀπολυτηρίου Γυμνασίου μὲ βαθμὸν τοὐλάχιστον «καλῶς». Προσέφυγεν εἰς τὸν κ. Θεοτόκην, τότε Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διὰ τὴν θέσιν τοῦ δοκίμου...

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑπολογιστοῦ.

§13ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω. Διὰ μίαν τοιαύτην θέσιν. Ἀδιάφορον τίνα ἐπεζήτει θέσιν. Δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψει τὴν θέσιν, ἀλλὰ τὴν ὑπόθεσιν... Τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε πρὸς τὸν Καμπιώτην, ὅτι ὁ νόμος ἀπαιτεῖ νὰ ἔχῃ πιστοποιητικόν, φέρον τὸν βαθμὸν τοὐλάχιστον «καλῶς» ἐν ἀπολυτηρίῳ τοῦ Γυμνασίου· καὶ τονίζω πάλιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐζήτησεν ἀπολυτήριον φέρον τοὐλάχιστον τὸν βαθμὸν «καλῶς», ἵνα ὁ αἰτῶν ἐπιτύχῃ τὴν εἰσαγωγήν του εἰς ἐξετάσεις διὰ τὴν ἐπιδιωκομένην θέσιν. Ἀλλ’ ὁ Καμπιώτης, ὁ ἀγαθὸς, δὲν εἶχε τοιοῦτο προσὸν, καθόσον τὸ ἀπολυτήριόν του ἐκ τοῦ Γυμνασίου ἐσημείου τὸν βαθμὸν «σχεδὸν καλῶς». Μὴ ἔχων δὲ πρὸς προσαγωγὴν τὸ πρωτότυπον ἀπολυτήριόν του, καθόσον τὸ εἶχε καταθέσει εἰς τὸ Πανεπιστήμιον κατὰ τὴν ἐγγραφήν του, διότι ἦν ἐγγεγραμμένος ὡς φοιτητὴς τῆς νομικῆς, καὶ διὰ νὰ ἦναί τις φοιτητής, ἐκ κοινῆς πείρας πάντες γνωρίζομεν, θὰ ἦτο βεβαίως πέραν τῶν 16 καὶ 17 ἐτῶν ἡλικίας, (δὲν πρόκειται ὅμως περὶ αὐτοῦ) ἐζήτει πιστοποίησιν περὶ τοῦ βαθμοῦ του ἀπὸ τὸν κ. πρύτανιν, καὶ οὗτος τῷ ἔδωκε τοιαύτην, βεβαιοῦσαν ἁπλῶς, ὅτι ἔχει ἀπολυτήριον Γυμνασίου, χωρὶς νὰ πιστοποιῇ καὶ τὸν βαθμόν του. Μεταβαίνει ὁ ἤδη ἀθωωθεὶς Καμπιώτης εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν μὲ τοιοῦτον πιστοποιητικόν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῷ λέγει, ὅτι δὲν δύναται νὰ τὸν δεχθῇ, μὴ προσάγοντα τὸ νόμιμον πιστοποιητικόν. Τότε ὁ Καμπιώτης ἀναγκάζεται, ζητεῖ καὶ λαμβάνει ἀπὸ τὸν γραμματέα τοῦ Πανεπιστημίου Ἰατρίδην ἕτερον πιστοποιητικὸν, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ Ἰατρίδης πιστοποιεῖ, ὅτι ὁ Καμπιώτης ἔλαβε βαθμὸν «σχεδὸν καλῶς» κατὰ τὰς ἀπολυτηρίους του ἐξετάσεις. Ἰδὼν δὲ, ὅτι ἀπετύγχανε τοῦ σκοποῦ του, ὁ Καμπιώτης μεταβάλλει τὸ «σχεδὸν καλῶς» εἰς «λίαν καλῶς». Ἁπλουστάτη λέξις κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Λεβαδείας. Μετ’ ἀλληλογραφίαν μετὰ τοῦ Πανεπιστημίου, χάριν τῆς δικαιοσύνης ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, δι’ αὐστηροτάτου ἐγγράφου, πρὸ πάσης δῆθεν μετανοίας, τὴν ὁποίαν τώρα ἔπλασαν, ἐπεζήτησε παρὰ τῆς ἁρμοδίας ἀρχῆς τὴν παραδειγματικὴν καταδίωξιν τοῦ τοιούτου φοβεροῦ ἐγκλήματος, καὶ συνεπείᾳ τούτου ἐπελήφθη ἡ ἀνάκρισις, ἐπῆλθεν ἡ παραπομπὴ τοῦ δράστου ἐπὶ πλαστογραφίᾳ, καὶ διετηρήθη ἐπὶ πέντε ἔτη περίπου ἐκκρεμὴς, διὰ λόγους εὐνοήτους, ἡ ὑπόθεσις, χωρὶς νὰ εἰσαχθῇ πρὸς συζήτησιν. Ἀλλὰ ἂς δεχθῶμεν, ὅτι τὸ ἀδίκημα τοῦτο ἠδύνατο νὰ τὸ ἐξετάσῃ ἐκ τῶν ἐγγράφων ὁ κ. εἰσαγγελεὺς, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λεβαδείας, καὶ δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ κλητεύσῃ τὸν κατηγορούμενον μόνον καὶ τοὺς μάρτυρας. Νομίζετε ὅτι εἶναι ἀτιμώρητος; Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Εἶμαι νομικὸς, καὶ παρακαλῶ τοὺς νομικοὺς Βουλευτὰς ν’ ἀποφανθῶσιν, ἂν δὲν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ πλαστογραφία δημοσίων ἐγγράφων εἶναι τυπικὸν ἔγκλημα, καὶ ἂν ἐπιτρέπηται εἰς τὸν πλαστογράφον μετὰ τὴν χρῆσιν πλαστοῦ ἐγγράφου πρὸς ἀπόκτησιν δικαιώματός τινος νὰ εἴπῃ «μετανοῶ καὶ ζητῶ τὴν ἐπιείκειαν τοῦ δικαστηρίου, ὅπως ἀθωωθῶ, ὡς μετανοήσας κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου». Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει ὁ νόμος, κύριε Βουλευτὰ ἐκ Λεβαδείας; Ὁ νόμος λέγει περὶ τῆς χρήσεως καὶ τῆς ὠφελείας ἐκ τοῦ πλαστοῦ ἐγγράφου, ὅτι, ἂν γείνῃ χρῆσις, τιμωρεῖται ὁ δράστης μὲ εἱρκτὴν, ἂν γείνῃ χρῆσις καὶ ἐπέλθῃ ὠφέλεια ἢ ζημία, τιμωρεῖται μὲ πρόσκαιρα δεσμὰ, καὶ ὅτι εἶναι τυπικὸν ἔγκλημα ἡ πλαστογραφία ἐπὶ τῶν δημοσίων ἐγγράφων· ὥστε δὲν ἔσωζε τὸν Καμπιώτην ἡ μετάνοια. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ φροντίσῃ ἄλλως, καὶ ἐδικαιοῦτο ὁ κατηγορούμενος νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀπαλλαγήν του καὶ νὰ σώσῃ τὸ μέλλον του, διότι εἶναι, ὡς προεῖπον, δυστυχὴς νέος, νῦν διδάκτωρ, καὶ ἀτυχὴς, διότι διατελεῖ ὑπὸ τὸ κράτος τοιαύτης μομφῆς, τὸ μὲν διότι δὲν δύναται νὰ διορισθῇ πρὸ τῆς παρελεύσεως διετίας, τὸ δὲ διότι θὰ τὸν παρακολουθῇ τὸ στίγμα τὸ ἐκ τῆς τοιαύτης πράξεως προσγενόμενον. Παρεκάλεσε λοιπὸν, ὡς συμπεραίνω, ὁ κατηγορούμενος τὸν κ. εἰσαγγελέα, καὶ οὗτος, οὐχὶ ἐκ κακοβουλίας, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἑτέραν σκέψιν, τοῦ καθήκοντος τῆς φιλανθρωπίας, ἥτις δὲν προσήκει εἰς τὸν εἰσαγγελέα Σπανίδην, διὰ νὰ τὸν σώσῃ, παρεβίασε τὸν νόμον. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι παρεβίασε τὸ καθῆκόν του ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ ἐκ τῶν ἑξῆς γεγονότων· ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα δὲ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι δὲν ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀφοῦ δὲν κατετέθησαν εἰσέτι, προκύπτει, ὅτι ὁ κ. Σπανίδης, χωρὶς νὰ κλητεύσῃ τὸν κ. Θεοτόκην, χωρὶς νὰ κλητεύσῃ τὸν κ. Ἰατρίδην, χωρὶς νὰ κλητεύσῃ οὔτε τὸν κατηγορούμενον, τὴν 4½ μ. μ. τῆς ἡμέρας τῆς δίκης ταύτης, κύριοι Βουλευταὶ, κύριοι Ὑπουργοὶ καὶ κύριε Βουλευτὰ ἐκ Λεβαδείας, ὅτε εἶχον ἐκδικασθῆ ὅλαι αἱ ὑποθέσεις αἱ ποινικαὶ καὶ ἀπέμειναν τέσσαρες–πέντε ἐλλείψει ἐπιδοτηρίων τῶν μαρτύρων καὶ τῶν κατηγορουμένων, ὁ εἰσαγγελεὺς κ. Σπανίδης, ὁ κομίσας ὑπὸ μάλης τὴν δικογραφίαν τοῦ Καμπιώτου ἐκ τοῦ γραφείου του, καὶ ἀφοῦ διελύθη ἡ συνεδρίασις, κατὰ πρῶτον ἀνῆλθε μετὰ τῶν δικαστῶν ἐφ’ ἑδρῶν, ἤναψε τὸ ἠλεκτρικὸν φῶς, καὶ ὅτε καὶ αὐτὸς ὁ κλητὴρ ὁ Θεόδωρος Παπαδόπουλος ἀπουσίαζεν, εἰσήγαγε τὴν ὑπόθεσιν εἰς συζήτησιν ἐν οἰκογενειακῷ κύκλῳ, εἰπὼν περίπου τάδε: «Εἰσάγω τὴν δικογραφίαν κατὰ Καμπιώτου, μὴ ἔχων δὲ ἄλλα ἀποδεικτικὰ μέσα, ἀλλὰ μόνον τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζω, κατὰ τὴν κρίσιν μου, φρονῶ ὅτι εἶναι ἀθῶος». Τὸ δὲ δικαστήριον, πειθόμενον καὶ πλανηθὲν ἐκ τῶν διαδόσεων, ὅτι ὁ κ. Σπανίδης εἶναι ἀκεραίου χαρακτῆρος καὶ παριστᾷ τὴν ἀλήθειαν, ἐπείσθη, λέγω, τὸ δυστυχὲς δικαστήριον εἰς ταῦτα καὶ ἠθώωσε τὸν Καμπιώτην, τὸ θῦμα τὸ ἰδικόν μου καὶ τὸν προστατευόμενον τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λεβαδείας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπόθεσις ἡ βρωμερὰ, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἔδαφος ὑπερασπίσεως. Πάντες αἰσθανόμεθα καὶ γνωρίζομεν αὐτὰ τὰ πράγματα πῶς γίνονται, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν συνείδησιν ἑνὸς ἑκάστου νὰ εἴπῃ ἐνδομύχως τί ἔτρεξεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Λυποῦμαι ὅμως πολὺ, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λεβαδείας κατεβίβασε τὸ ἀξίωμα τοῦ Βουλευτοῦ, ὑποστηρίζων ἐπὶ ἐδάφους στερουμένου ἠθικοῦ βάθρου, ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς πρέπει νὰ γίνηται ὑπερασπιστὴς τοιούτων ἀνομημάτων. Τοιοῦτοι ἐντολεῖς εἶναι ἀνάξιοι ὑπερασπίσεως.

§14ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς ὅσα εἶπον προηγουμένως ὀφείλω νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις, κατόπιν τῶν παρατηρήσεων τοῦ κ. ἐκ Λεβαδείας Βουλευτοῦ πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ ὑπόθεσις, περὶ ἧς πρόκειται, διαιρεῖται εἰς δύο στάδια, ὧν τὸ μὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Πλημμελειοδικείου καὶ εἰς τὴν παρ’ αὐτῷ εἰσήγησιν τοῦ εἰσαγγελέως, τὸ δὲ ἀφορᾷ εἰς τὴν διοικητικὴν ἐνέργειαν τοῦ εἰσαγγελέως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν τοῦ Πλημμελειοδικείου καὶ τοῦ εἰσαγγελέως ὡς τοιούτου παρὰ τῷ Πλημμελειοδικείῳ, οὐδεμίαν ἐξήνεγκον χθὲς παρατήρησιν ἢ γνώμην. Εἶπον μόνον, ὅτι, ἐπειδὴ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ κατηγγέλθησαν δικονομικαὶ παραβάσεις,—καὶ εἶναι δικονομικὴ παράβασις τὸ καταγγελθὲν ὑπὸ τοῦ ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτοῦ γεγονὸς, ὅτι ἡ συνεδρίασις εἶχε λήξει, ὅτι τὰ πρακτικὰ εἶχον κλεισθῆ καὶ ὅτι ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ τὸ δικαστήριον ἐξέδοτο τὴν ἀπόφασιν ταύτην,—ἐπὶ τοιαύτῃ καταγγελίᾳ μοὶ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ διατάξω ἐξέτασιν, ὅπως ἀποδειχθῇ, ἂν τοῦτο ἦναι ἀληθές. Οὔτε δικαίωμα εἶχον, οὔτε ἐσκέφθην νὰ διατάξω ἀνάκρισιν ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως, διότι οὔτε τὴν εἰσαγγελίαν δύναταί τις νὰ αἰτιαθῇ, οὔτε τὸ δικαστήριον, ἐπὶ τῷ ὅτι ἔχει ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν γνώμην ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῶν ἐκ τῆς διαδικασίας προκυψάντων γεγονότων. Ὥστε ἡ ἐξέτασις, τὴν ὁποίαν παρήγγειλα, ἀποβλέπει ἀκριβῶς εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ λεχθέντα περὶ δικονομικῶν παραβάσεων. Τὸ ἕτερον στάδιον ἀφορᾷ εἰς τὴν θέσιν τοῦ τέως πταισματοδίκου. Αὐτὸς οὗτος ὁ εἰσαγγελεὺς, ἀφοῦ ἐπῆλθε τὸ γνωστὸν ἀποτέλεσμα τῆς ἀθωώσεως τοῦ πταισματοδίκου, ὑπέλαβεν, ὅτι οὗτος, ἀφοῦ διετέλει ὑπὸ τὸ κράτος βουλεύματος ὁριστικοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου παρεπέμπετο ἐπὶ πλαστογραφίᾳ ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου, ὤφειλεν, ὅτε ἐζήτησε νὰ διορισθῇ πταισματοδίκης, νὰ γνωρίσῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο εἰς τὸν Ὑπουργὸν καὶ τὸν εἰσαγγελέα, διορισθεὶς δὲ καὶ διαχειρισθεὶς ἐπὶ 5 μῆνας τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, βεβαίως ἔπραξέ τι ἄτοπον, κατὰ δὲ τὸν κρατοῦντα νόμον περὶ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ὑπάρχει λόγος παύσεως, ὅταν ὁ ὑπάλληλος ὁ δικαστικὸς, ὁ εἰρηνοδίκης ἢ ἕτερός τις, ἐπέδειξε διαγωγὴν ἀναξιοπρεπῆ πρὸς τὴν θέσιν του. Ὡς τοιαύτην ἐχαρακτήρισεν ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Πλημμελειοδικῶν, καὶ μετ’ αὐτὸν ὁ τῶν Ἐφετῶν, τὴν περὶ ἧς πρόκειται ὑπόθεσιν, καὶ ἐπὶ τῇ ἐκτιμήσει των ταύτῃ ὑπέβαλον τὴν περὶ τῆς παύσεώς του πρότασιν, ἐγὼ δὲ ἐνόμισα, ὅτι εἶχον καθῆκον τὴν πρότασιν ταύτην τῶν δύο εἰσαγγελέων νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν, καὶ προέβην εἰς τὴν παῦσιν τοῦ πταισματοδίκου. Ἐπειδὴ ὅμως σήμερον ἐλέχθησάν τινα ἀναφερόμενα εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, φρονῶ δ’ ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῆ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, νομίζω ἀναγκαῖον, καίτοι ὅσοι ἀνέγνωσαν τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα ἐμόρφωσαν ἣν κἀγὼ πεποίθησιν, νὰ προσθέσω δύο λέξεις. Ἡ πρώτη αἰτίασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ἀνήγετο εἰς τοῦτο, ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς εἰσήγαγε τὴν ὑπόθεσιν ἄνευ προηγουμένου ἐπιδοτηρίου. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι, ὅτε χθὲς τὸ πρῶτον προεκλήθην, ὡς μὴ δικαστικὸς, δὲν ἐγίνωσκον, ὅτι ἠδύνατο ὁ εἰσαγγελεὺς νὰ εἰσαγάγῃ ὑπόθεσιν χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐπιδοτήριον, ἀλλὰ σήμερον, ὅτε ἠρώτησα εἰδικοὺς, ἐβεβαιώθην ὅτι καὶ νομολογία περὶ τούτου ὑπάρχει, ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς δύναται, ὅταν ὁ κατηγορούμενος ἐπιζητήσῃ τοῦτο, καὶ ἄνευ κλήσεως νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ δικαστήριον τὴν ὑπόθεσιν· προσέθηκαν μάλιστα, ὅτι ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μαντινείας Βουλευτοῦ εἶναι ἐκδεδομένον ἐγχειρίδιον περὶ τούτου, τὸ ὁποῖον ῥητῶς ἀνομολογεῖ τὸ δικαίωμα τοῦ εἰσαγγελέως νὰ εἰσάγῃ πᾶσαν ὑπόθεσιν ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου καὶ ἄνευ κλήσεως, ὅταν ὁ κατηγορούμενος ἐπιζητῇ καὶ ὅταν ὁ κατηγορούμενος παραστῇ. Ἑπομένως ἡ αἰτίασις αὕτη δὲν εἶναι βάσιμος. Ἡ δευτέρα αἰτίασις τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ἀνάγεται εἰς ἕτερόν τι, ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς δὲν ἐκάλεσε μάρτυρας ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου. Ἀλλὰ, ὅπως καὶ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λεβαδείας Βουλευτοῦ ἐλέχθη, ὅπως ἐκ τῶν κατατεθέντων εἰς τὴν Βουλὴν ἐγγράφων ἐξάγεται, καὶ ὅπως καὶ ἕτεροι δικαστικοὶ ἀνώτεροι, τοὺς ὁποίους συνεβουλεύθην, συνεφώνησαν, ὅταν ὑπάρχῃ ἡ ὁμολογία τοῦ κατηγορουμένου, ὑπάρχει τὸ σῶμα τοῦ ἀδικήματος καὶ οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη προσκλήσεως μαρτύρων· διότι, ἐρωτῶ, τί ἤθελε βεβαιώσει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἂν ἐκαλεῖτο ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου, ἢ ὁ Πρύτανις τοῦ Πανεπιστημίου; Ὁ Ὑπουργὸς ἴσως ἐλησμόνησε τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἀπὸ τοῦ 1887 μέχρι τοῦδε, ἤθελε δὲ βεβαίως εἴπει εἰς τοὺς δικαστὰς «ἀναγνώσατε τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἔστειλα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην πρὸς τὸν εἰσαγγελέα τῶν Πλημμελειοδικῶν καὶ θέλετε ἴδει, ὁποίαν ἔχω περὶ τῆς ὑποθέσεως γνώμην.» Ἄν ἐκάλει τὸν πρύτανιν τοῦ Πανεπιστημίου ἢ τὸν γραμματέα, ἤθελον καὶ ἐκεῖνοι ἀναφερθῆ ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου εἰς αὐτὰ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἔστειλαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἤθελον βεβαίως εἴπει, ὅτι τὸ ἀντίγραφον τοῦ ἀπολυτηρίου Γυμνασίου, τὸ ὁποῖον ὑπέγραψαν, εἶναι ἀνακριβές. Ἐκ τῶν ἐγγράφων εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι ὁ νέος, περὶ οὗ πρόκειται, θέλων νὰ διαγωνισθῇ εἰς διαγωνισμὸν διὰ τὴν θέσιν ὑπολογιστοῦ, κατέθηκε τὰ ἀπαιτούμενα ἔγγραφα, ἵνα γένηται δεκτὸς εἰς τὸν διαγωνισμόν· παρετηρήθη ἔλλειψις ἀπολυτηρίου Γυμνασίου, προεκλήθη ἡ συμπλήρωσις τῶν ἐγγράφων του, κατέφυγεν εἰς τὸν γραμματέα τοῦ Πανεπιστημίου, διότι ἐκεῖ εἶχε καταθέσει τὸ ἀπολυτήριόν του, διὰ νὰ ζητήσῃ ἐκεῖθεν ἀντίγραφον, ὁ γραμματεὺς ἐξέδοτο τὸ ἀντίγραφον τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πρωτοτύπου,—δὲν ἐξέδωκε πιστοποιητικόν, ἀλλ’ ἀντίγραφον τοῦ ἀπολυτηρίου,—τὸ ἀπολυτήριον ἔφερε τὸν βαθμὸν «σχεδὸν καλῶς», ὁ νέος δὲ, ἐν νεαρᾷ ὢν ἡλικίᾳ, ἐκ πόθου νὰ γένηται δεκτὸς εἰς τὸν διαγωνισμὸν, προέβη εἰς τὴν πρᾶξιν νὰ μεταβάλῃ τὸ «σχεδὸν» εἰς «λίαν». Ἐννοεῖται, ὅτι παρετηρήθη τοῦτο ὑπὸ τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς καὶ οὐχὶ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἠσχολήθη εἰς τὸ θέμα τοῦτο· ὡς ἐκ τούτου δὲ ὁ νέος δὲν ἐγένετο δεκτὸς εἰς τὸν διαγωνισμὸν, παρεπέμφθη δὲ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸν εἰσαγγελέα. Τὸ βούλευμα ἐξεδόθη εὐθὺς μετ’ ὀλίγον, ἤτοι κατὰ τὸ 1887...

§15ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐκοινοποιήθη τὸ βούλευμα;

§16ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§17ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀφοῦ προκαλεῖτε παῦσιν, βεβαίως πρέπει νὰ ἔχητε ἀποδείξεις.

§18ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἐκοινοποιήθη· τοῦτο δ’ ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τῆς δικογραφίας... Διὰ βουλεύματος λοιπὸν, ἐκδοθέντος κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1887 ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν, παρεπέμφθη νὰ δικασθῇ ὡς ὑπαίτιος πλαστογραφίας ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου. Βεβαίως ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ τὸ ἄρθρον 113 τοῦ ποινικοῦ νόμου ἔχει ἐφαρμογήν, ὅπως τοῦτο ἐπικαλεῖται καὶ τὸ δικαστήριον τῶν Πλημμελειοδικῶν, διότι ἐπρόκειτο περὶ τυπικοῦ ἐγκλήματος, περὶ πλαστογραφίας γενομένης ἐν πιστοποιητικῷ, μὴ φερούσης χαρακτῆρα κακουργήματος. Ἐν τῷ τυπικῷ τούτῳ ἐγκλήματι τὸ ἄρθρον 113 τοῦ ποινικοῦ νόμου ἐξαιρεῖ τῷ ὄντι τῆς ποινῆς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἐγκαίρως προλάβει, ὥστε ἡ πραχθεῖσα παρ’ αὐτοῦ πρᾶξις νὰ μείνῃ ἄπρακτος, ὡς, νομίζω, ἔχει ἡ φράσις τοῦ νόμου. Τὸ δικαστήριον, ὡς ἐκ τῆς ἀποφάσεως φαίνεται, παρεδέχθη, ὅτι οὗτος, πρὶν ἢ ἀκόμη τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ἀνένηψεν ἐκ τῆς νευρικῆς στάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη, ἐζήτησε δὲ ν’ ἀναλάβῃ τὸ ἀντίγραφον τοῦ ἀπολυτηρίου, καὶ ἀπεσύρθη ἐκ τοῦ διαγωνισμοῦ. Τὸ δικαστήριον, ἐκτιμῆσαν ἐκ τῆς δικογραφίας αὐτὰ τὰ γεγονότα, παρεδέχθη ἀκριβῆ τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον, καὶ ἐπ’ αὐτῷ τῷ ἰσχυρισμῷ καὶ ἐπὶ ἑτέρῳ τινὶ λόγῳ, ὅτι ὁ κατηγορούμενος ἦτο εἰς ἀναίτιον σύγχυσιν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὸν ἠθώωσεν. Ὥστε ὅ,τι ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῆς προκειμένης πράξεως, οὐδεμία δικαιολογεῖται περαιτέρω ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις. Ὅτι δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν παῦσιν αὐτοῦ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τοῦτο εἶναι ζήτημα ἐντελῶς κεχωρισμένον, ἀνάγεται δὲ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι δὲν ἔπρεπε πλέον ὁ νέος οὗτος, μετὰ τὰ γενόμενα, νὰ παραμένῃ εἰς τὴν θέσιν τοῦ πταισματοδίκου καὶ νὰ ἀπονέμῃ ποινικὴν δικαιοσύνην.

§19ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἂν ἔχῃ ἐκτελεσθῆ ἡ ἀπόλυσις τοῦ πταισματοδίκου, θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς προτάσεις τῶν εἰσαγγελέων τῶν Πλημελειοδικῶν καὶ τῶν Ἐφετῶν, ὅπως λάβωμεν αὐτῶν γνῶσιν καὶ ἐκτιμήσωμεν τοὺς λόγους, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται αὗται. Νομίζω ὅτι διάταγμα περὶ ἀπολύσεως δὲν ἐδημοσιεύθη ἔτι. Ἀφοῦ ἡ πρᾶξις δὲν εἶναι τετελεσμένον γεγονός, δὲν δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν αὐτήν. Μετὰ τὴν τέλεσίν της θὰ κρίνωμεν ἐξ αὐτῆς ἐκεῖνο μόνον τὸ μέρος, ὅπερ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν ἀποκρύπτω ὅτι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐθεώρησά πως παράκαιρον, ἴσως δὲ καὶ μὴ πολὺ δεδικαιολογημένην. Ἂν ἔπραττε τοῦτο πρὸ τῆς δίκης, ἢ ἀμέσως μετὰ τὴν δίκην, θὰ εὕρισκον, ὅτι ἐδικαιολογεῖτο πλειότερον, ἀλλ’ ἂν προέτεινεν, ὡς εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργός, χθὲς μόνον τὴν ἀπόλλυσιν, τουτέστιν ἓξ ἡμέρας μετὰ τὴν δίκην, μοὶ φαίνεται πρᾶγμα ὀλίγον ὄψιμον. Περὶ τῆς Βουλῆς ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα, οὔτε προσήκει εἰς τὴν ἀποστολὴν αὐτῆς νὰ ἀσχολῆται εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας ποινικῶν δικῶν, καὶ νὰ πράττῃ τοῦτο στηριζομένη εἰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι δίδονται ἐν τῇ συζητήσει παρὰ Βουλευτῶν, πρὸς οὓς ἐδόθησαν αὗται παρ’ ἄλλων. Δὲν ἔχω λόγους νὰ μὴ θεωρῶ, ὅτι ὅσα ἐξέθηκεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς τὰ εἶπον πρὸς αὐτὸν, δὲν ἔχω ὅμως κἀνένα λόγον νὰ φρονῶ, ὅτι ὁ εἰπὼν αὐτῷ ταῦτα εἶχε πληροφορίας ἀκριβεῖς. Διὰ τοῦτο ἡ διαταχθεῖσα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐξέτασις θὰ φωτίσῃ αὐτόν, ἂν τῷ ὄντι ὁ εἰσαγγελεὺς παρέβη που τὸ καθῆκόν του, ἂν εἰσήγαγε τὴν ὑπόθεσιν πρὸς συζήτηπιν μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς συνεδριάσεως καὶ ἀφοῦ εἶχον ἤδη οἱ δικασταὶ ἀποσυρθῆ, καὶ ἂν τότε ἦλθεν εἰς τὸ ἀκροατήριον κομίζων ὑπὸ μάλης αὐτὴν μόνην τὴν δικογραφίαν, καὶ ὅσα ἄλλα ἠκούσατε. Ἂν δὲν ἐκάλεσε μάρτυρας, ἀφοῦ ἡ πρᾶξις ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν καὶ ἐκ τῆς ὁμολογίας τοῦ κατηγορουμένου, οὐ μόνον δὲν παρέβη, ἀλλὰ καὶ ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του, διότι δὲν εἶχεν ἀνάγκην ἀποδείξεως ἐπὶ ὡμολογημένων καὶ ἐξ ἐγγράφων ἀποδεδειγμένων γεγονότων. Τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 113 τοῦ ποιν. νόμου ἐπὶ τῶν πλαστογραφιῶν δὲν συζητῶ, διότι ξένον πρὸς τὴν συζήτησιν θεωρῶ τὸ θέμα. Νομίζω καὶ πρόωρον καὶ μὴ ἐπὶ πραγμάτων στηριζομένην τὴν συζήτησιν καὶ πολὺ περισσότερον τὴν καταχρηστικὴν συζήτησιν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν ἀρξαμένην ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν ἐξέτασιν, καὶ μετ’ αὐτὴν ν’ ἀποφασίσῃ. Ὅσοι δὲ τότε θέλουσιν, ἂς ζητήσωσι τὰ ἔγγραφα, ὅπως λαβόντες γνῶσιν αὐτῶν, κρίνωσι τὴν πολιτικὴν τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἂν δὲν ἦναι τῆς Βουλῆς ἔργον ἡ συζήτησις ποινικῶν ὑποθέσεων, ὅμως εἶναι ἄξιον λόγου, ἀφοῦ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατεκρίθη δικαστικὸν πρόσωπον, περὶ τοῦ ὁποίου ἐπικρατεῖ (καὶ μέχρι τοῦδε ἄνευ τινὸς ἀποδείξεως ἐναντίας) καλὴ γνώμη, νὰ τῷ δοθῇ ἡ εὔλογος ἱκανοποίησις, διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ κλονίζηται ἡ ὑπόληψις ἑνὸς εἰσαγγελέως ἐξ ἁπλῶν πληροφοριῶν. Διὰ τοῦτο καλὸν θὰ ἦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ θεωρήσῃ, ὅτι πρέπει νὰ δώσῃ ταχέως πέρας εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, καὶ ἅμα τῷ πέρατι, αὐτῆς, νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, διότι τότε ὀρθότερον θὰ κρίνωμεν περὶ τῆς ἐνεργείας τοῦ κ. εἰσαγγελέως τῶν Πλημμελειοδικῶν.

§20ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν τελευταίαν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἀπηύθυνε, νομίζω ὅτι εἶχε δίκαιον νὰ τὴν ἀπευθύνῃ, προκειμένου περὶ ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ γνωστόν, ἐὰν πράγματι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου προεκλήθη ἡ παῦσις τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος δικαστικοῦ ὑπαλλήλου, τὸν ὁποῖον οὔτε γνωρίζω, καὶ τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα ἐκ τῆς συζητήσεως τὸ πρῶτον ἔμαθον. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὴν ἄλλην αἴτησιν, ἣν ἀπηύθυνεν ὁ κ. Βουλευτής, καὶ τὴν ἐπιφύλαξίν του ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀνακρίσεως, διαμαρτύρομαι, φρονῶν ὅτι τοιοῦτον δικαίωμα δὲν ἔχει ὁ κ. Βουλευτής, ὁ δὲ Ὑπουργὸς, κακῶς ποιῶν, προέβη εἰς τοιαύτην συζήτησιν, καθότι οὔτε διὰ δικονομικὰ παραπτώματα, οὔτε δι’ οἱονδήποτε ἄλλον λόγον, σχετιζόμενον μὲ τὴν ἐνέργειαν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ γίνηται συζήτησις ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προΐσταται τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, καὶ ὤφειλε νὰ προστατεύσῃ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα τὸ Σύνταγμα ἀπέδωκεν εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, οὖσαν ἐντελῶς ἀνεξάρτητον, κατὰ δὲ τοὺς κειμένους νόμους εἰσὶν ὡρισμέναι αἱ ἀρχαί, αἵτινες ἐξετάζουσι τὰ παραπτώματα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καὶ ἀποφασίζουσι περὶ αὐτῶν. Ἀντὶ νὰ μεταβάλληται ἡ Βουλὴ εἰς δικαστήριον, ἐξετάζουσα τὴν ἐνέργειαν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, καὶ κρίνουσα ἐὰν αἱ δικαστικαὶ ἀποφάσεις ὦσι σύμφωνοι μὲ τὸ ἐξαγόμενον τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας καὶ μὲ τὸν νόμον, ὀρθότερον ἤθελεν εἶσθαι, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἔκλειε διὰ καταλλήλου ἀπαντήσεως τὰ στόματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ παραβιάσωσι σαφεῖς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, αἵτινες ἄλλως εἰσὶν ἀπαραίτητοι ὡς πρὸς τὴν διάκρισιν τῶν ἐξουσιῶν καὶ τὴν ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος. Δὲν θέλω νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, διότι δὲν ἔχω γνῶσιν αὐτῆς· διαμαρτύρομαι ὅμως διὰ τὰ γινόμενα, καὶ παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ἡ παρατήρησίς μου, ὅτι ὀφείλομεν νὰ περιορισθῶμεν ἐκεῖ, ὅπου τὸ Σύνταγμα μᾶς ἔταξε.

§21ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὁ κ. ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς νομίζω ὅτι ἔδωκεν ἄλλην ἔννοιαν εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἄλλην δ’ ἐγὼ ἀπέδωκα εἰς αὐτήν. Ἐγὼ, ὑπ’ ὄψιν ἔχων, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν εἶναι δικαστικὸς ἀνὴρ, δὲν ἀπέδωκα εἰς τὴν ῥῆσιν αὐτοῦ, ὅτι παρήγγειλε τὴν ἐξέτασιν τῆς δικονομικῆς ἐνεργείας τοῦ εἰσαγγελέως, τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἀπέδωκεν ὁ συνάδελφος, ἐκλαβὼν αὐτὴν δικαστικῶς, διότι δὲν ὑπέθεσα, ὅτι ὁ κ. εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς διέταξεν ἀνάκρισιν περὶ τοῦ ἂν ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐξέφρασε γνώμην ἢ διετύπωσε πρότασιν δικαίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἰπὼν τὴν δικονομικὴν ἐνέργειαν τοῦ εἰσαγγελέως, ἐνόει τὴν διοικητικὴν καὶ τὴν πρὸς τὰ νόμιμα καθήκοντα αὐτοῦ σύμφωνον συμπεριφοράν.

§22ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει διοικητικὴ ἐνέργεια ὅταν δικάζηται μία ὑπόθεσις ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου.

§23ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τοῦ εἰσαγγελέως ἡ περὶ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν δικῶν ἐξουσία εἶναι ἀπόλυτος, καὶ δύναται νὰ κριθῇ οὐχὶ κατὰ τοὺς δικονομικοὺς μόνον ὁρισμοὺς, διότι ἡ παράβασις αὐτῶν εἶναι παράβασις νόμου, ἀλλὰ κατὰ τὴν κρατοῦσαν τάξιν καὶ τὴν τήρησιν τῶν διατάξεων τῶν ἐξασφαλιζουσῶν τὴν ἀμερόληπτον καὶ ἀπαρεξήγητον αὐτοῦ ἐνέργειαν. Ἡ πληροφορία, ἣν ἡ προϊσταμένη τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Πλημμελειοδικῶν ἀρχὴ θέλει δώσει εἰς τὸν Ὑπουργὸν, εἰς τοῦτο θὰ στρέφηται. Ἀνέγνων τὴν ἀπολογίαν τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Πλημμελειοδικῶν, καὶ ἐν αὐτῇ οὐδὲν εὑρίσκω τὸ παρέχον ἀφορμὴν νὰ κατακρίνῃ τις αὐτόν. Ἡ πληροφορία τοῦ συναδέλφου δὲν ἀρκεῖ: ἡ πληροφορία αὐτοῦ συνίσταται εἰς τὸ τί εἶπον πρὸς αὐτὸν, ὡς διηγήθη ἤδη. Πείθομαι, ὅτι ὅσα εἶπεν εἶναι πληροφορίαι δοθεῖσαι πρὸς αὐτὸν, ὅμως δὲν πείθομαι οὔτε ὅτι αὐτὰ ἐγένοντο ὡς τὸν ἐπληροφόρησαν, οὔτε ἐπὶ τοῖς σκοποῖς, δι’ οὓς ὑποπτεύει. Οἱ δικαστικοὶ ὀφείλουσι νὰ ὦσι προσεκτικοὶ καὶ εἰς τὴν ἀκρίβειαν τῶν γεγονότων καὶ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἠθικῆς αὐτῶν ἀξίας. Περὶ τοῦ νῦν εἰσαγγελέως τῶν Πλημμελειοδικῶν εἶπον, τίνα ἔχω ἰδέαν, καὶ δὲν δύναμαι ἢ νὰ φρονῶ, ὅτι εἰσήγαγε τὴν ὑπόθεσιν καλῶς καὶ ὀρθῶς. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ ἤχθη ἡ περὶ τούτου ἐξέτασις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ ὑπόληψις αὐτοῦ ἐθίγη εἰς δημοσίαν συζήτησιν, εἶναι ἀνάγκη ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης νὰ ἐξέλθῃ μὲ πλήρη ἐπανόρθωσιν, καὶ τὴν τοιαύτην ἐπανόρθωσιν θὰ δώσῃ αὐτῷ ἡ πληροφορία τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν καὶ ἡ ἐξέτασις τῶν λοιπῶν γεγονότων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής. Ταῦτα εἶπον καὶ ἐβιάσθην νὰ ἐπαναλάβω, φοβηθεὶς ὅτι παρεξετράπησαν τὰ πράγματα.

§24ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κακῶς καὶ ἀτόπως προεκλήθη ἡ προκειμένη συζήτησις, προκληθεῖσα, ἵνα δικαιολογηθῶσι τὰ ἀδικαιολόγητα. Ἡ πρᾶξις τοῦ πταισματοδίκου εἶναι ἀξιόποινος· καὶ ἦτο μὲν νεαρὸς τὴν ἡλικίαν ὁ πταισματοδίκης, ὅτε διέπραξεν αὐτὴν, ἀλλὰ τὴν διέπραξε μετὰ μελέτην καὶ μετὰ προσπαθείας ἐπανειλημμένας, ὅπως ἐξαπατήσῃ τὴν ἀρχὴν, παρὰ τῇ ὁποίᾳ ὤφειλε νὰ παρουσιάσῃ ἓν πιστοποιητικὸν, ἵνα τύχῃ ἑνὸς διορισμοῦ. Ἡ πρᾶξις λοιπὸν τοῦ πταισματοδίκου εἶναι ἀξιόποινος, ὁ δὲ εἰσαγγελεὺς βεβαίως δὲν ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του εὐόρκως, εἰσαγαγὼν τὴν δίκην ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου, ὅπως τὴν εἰσήγαγεν. Ἡ Βουλὴ δὲν δικάζει, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάζῃ, ἂν οἱ ὑπάλληλοι ἐκπληρῶσιν ἢ ὄχι τὸ καθῆκόν των. Ὁ φρουρὸς τῶν νόμων εἶναι ἡ Βουλὴ, καὶ ἂν οἱ ὑπάλληλοι παραβιάζωσι τοὺς νόμους, ὀφείλει νὰ ἐλέγχῃ τοὺς Ὑπουργοὺς, ἂν οἱ Ὑπουργοὶ ἀνέχωνται ὑπαλλήλους παραβιάζοντας τοὺς νόμους. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δὲν ἐζήτησε τίποτε ἄλλο ἢ μόνον καὶ μόνον ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἀνέχηται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι παρέβησαν τὸ καθῆκόν των. Τὸ ἔργον καὶ τὸ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐξετάσῃ, ἂν ἡ καταγγελία, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς παρ’ ἑνὸς Βουλευτοῦ γινομένη, ἦναι ἢ ὄχι ὀρθὴ, βάσιμος, καὶ ἂν ἦναι βάσιμος, βεβαίως ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν της, καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπαλλήλους παραβιάζοντας τὸν νόμον μὲ τὸν τρόπον τὸν πλέον σκανδαλώδη· σκανδαλώδης εἶναι ἡ πρᾶξις τοῦ νέου, σκανδαλώδης καὶ ἡ πρᾶξις τοῦ εἰσαγγελέως. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν εἰσαγγελέα, δίκην, ἡ ὁποία ἦτο γνωστὴ εἰς ὅλους, ὅσοι ἀναμιγνύονται εἰς τὰ δικαστικοπολιτικὰ, καὶ ἡ ὁποία ἔμενεν ἐκκρεμὴς ἐπὶ τόσα ἔτη, νὰ τὴν εἰσαγάγῃ ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου καθ’ ὃν τρόπον τὴν εἰσήγαγε. Τοιαῦται πράξεις, Κύριοι, ὅταν γίνωνται γνωσταὶ εἰς τὸ κοινὸν, καταβιβάζουσιν ἐπὶ τοσοῦτον τὴν Δικαιοσύνην, ὥστε οἱ ἄνθρωποι δὲν πιστεύουν πλέον εἰς ἀπονομὴν δικαιοσύνης, ἀλλὰ καταφεύγουσιν εἰς πλάγια μέσα, ἵνα δυνηθῶσι διὰ παντὸς μέσου καὶ περιγράφοντες τὸν νόμον, νὰ ἱκανοποιήσουν τὰ πάθη των. Διὰ τοῦτο αὐτὰ εἶναι μαθήματα πολὺ ὀλέθρια, καὶ νομίζω ὅτι ἔχουσιν ἄδικον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔφεραν αὐτὴν τὴν συζήτησιν, ἐπαναλαμβάνω, εἰς δικαιολογίαν τῶν ἀδικαιολογήτων. Δὲν δικάζομεν ἡμεῖς σήμερον, ἀλλ’ ἐλέγχομεν τοὺς ὑπαλλήλους, ἐλέγχομεν τὴν Κυβέρνησιν, ἂν δὲν ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν της, καταδιώκουσα, τιμωροῦσα τοὺς ὑπαλλήλους.

§25ΡΙΚΑΚΗΣ. Τοὺς δικαστικοὺς ὄχι.

§26ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Καὶ τοὺς δικαστικοὺς δύναταί τις νὰ καταδιώξῃ ἐπὶ κακοδικίῳ, ὅταν προφανῶς παραβιάζωσι τοὺς νόμους. Δὲν τιμωροῦνται καὶ οἱ δικαστικοί; τιμωροῦνται. Ἔχομεν κατ’ αὐτῶν τὴν ἀγωγὴν τοῦ κακοδικίου. Ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ οἱ δικάσαντες τὸν πταισματοδίκην δικασταὶ ὤφειλον νὰ κρίνωσι κατὰ τὰς διακελεύσεις τοῦ νόμου, καὶ ὄχι νὰ κάμνουν χάριτας. Τὰς χάριτας τὰς κάμνει μόνον ὁ Βασιλεὺς, καὶ ὄχι ὁ εἰσαγγελεὺς, καὶ ὄχι ὁ δικαστής.

§27ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς ἐξήνεγκεν, ἐπ’ ὀνόματι τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, θεωρίαν, ἥτις μάλιστα ἐπεκροτήθη ἐκεῖθεν (δεικνύει τὴν δεξιὰν)—δὲν γνωρίζω ἂν παρὰ Βουλευτοῦ ἢ παρὰ μαγείρου,—θεωρίαν, ἥτις ἤθελε ἀνατρέψει ἐκ βάθρων τὰ δικαιώματα τοῦ Κοινοβουλίου, ἂν ἤθελε γείνει ἀποδεκτή. Λόγῳ τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ἐπερωτᾷ τοὺς Ὑπουργοὺς, οὐδὲ νὰ ζητῇ λόγον τῶν πράξεων τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑφισταμένων αὐτοῖς. Καὶ ἂν τοῦ δικαιώματος τούτου στερῆται ἡ Βουλὴ, ὅταν πρόκηται περὶ εἰσαγγελέων, διατὶ δὲν στερεῖται αὐτοῦ, ὅταν πρόκηται περὶ ἄλλων ὑπαλλήλων, καὶ αὐτῶν τῶν διοικητικῶν; δὲν ὑπάρχει καὶ ἐκεῖ ἡ διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν; δὲν εἶναι διακεκριμένη ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἀπὸ τὴν δικαστικὴν καὶ τὴν νομοθετικήν; Ἀλλὰ τοιαύτη θεωρία ἀποτελεῖ ἀληθῆ βλασφημίαν κατὰ τῶν θεσμῶν ἡμῶν, οὐδεὶς δὲ δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς, τοῦ νὰ ἐλέγχῃ τοὺς Ὑπουργοὺς διὰ τὰς πράξεις τῶν ὑφισταμένων αὐτοῖς ὑπαλλήλων. Ἀλλοίμονον εἰς ἡμᾶς, ἐὰν ἠδύνατό τις νὰ κλείσῃ τὸ στόμα ἡμῶν ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως διοικητικῆς καὶ τοιαύτης καταστάσεως δικαιοσύνης, οἵα ἡ μαστίζουσα ἡμᾶς! Νομίζουσι δὲ, ὅτι εἶναι εὐτελὲς τὸ ἀντικείμενον τῆς προκληθείσης συζητήσεως, ὅταν εἰς ὑπάλληλον, ὅστις, διὰ νὰ τύχῃ τῆς γλίσχρας καὶ ἐλεεινῆς μισθοδοσίας τοῦ ὑπολογιστοῦ, ἔφθασε μέχρι πλαστογραφίας, ἀποδίδεται τὸ καθῆκον τῆς ἀπονομῆς τῆς πταισματικῆς δικαιοσύνης, καὶ νομίζετε, ὅτι, ὅταν τοιαύτη ἦναι ἡ ὑπόληψις τῆς δικαιοσύνης, ὅταν ἀναγνωρίζομεν πάντες, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ἐπερωτήσῃ τὸν Ὑπουργὸν περὶ τῶν παρανόμων πράξεων δικαστικῶν ὑπαλλήλων, λόγῳ τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν; Οἱ εἰσαγγελεῖς παραβαίνουσι τὸ καθῆκον αὑτῶν εἴτε κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐπιβεβλημένων αὐτοῖς καθηκόντων, εἴτε διὰ τὴν μὴ ἐκτέλεσιν αὐτῶν· κατὰ τὴν θεωρίαν δὲ τοῦ Βουλευτοῦ Πατρῶν, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα οὔτε αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς νὰ τοὺς ἐλέγξῃ, διότι εἶναι μέλος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἥτις δὲν δύναται ν’ ἀναμιχθῇ εἰς τὰ τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ τοιαύτη θεωρία οὐ μόνον τὸ γόητρον τῆς δικαιοσύνης καταῤῥίπτει, ἀφίνουσα τὰ δικαστικὰ ὄργανα ἄνευ χαλινοῦ, ἀλλὰ καταστρέφει καὶ τὰς βάσεις τοῦ πολιτεύματός μας.

§28ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ συζήτησις μετέβαλε χαρακτῆρα. Οὔτε γνωρίζω, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἀπελύθη ὁ πταισματοδίκης, οὔτε διατὶ τὸν διώρισεν ὁ Ὑπουργὸς, οὔτε διατὶ τὸν ἔπαυσεν, οὔτε ἐὰν ἡ πρᾶξις ἦναι ἀξιόποινος ἢ ὄχι. Τὸ ζήτημα εἶναι μόνον, ἐὰν ἦναι ἁρμοδία ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάζῃ κατηγορίαν ἀποδιδομένην εἰς δικαστικὸν ὑπάλληλον, προκειμένου περὶ ἐνεργείας σχετιζομένης ἀποκλειστικῶς μὲ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ δικαστικοῦ καθήκοντός του καὶ ὄχι τοῦ διοικητικοῦ. Ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξελέγχῃ τὰς πράξεις τῶν Ὑπουργῶν καὶ τῶν ὑπαλλήλων, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοικητικὴν ἐνέργειαν, περὶ τούτου εἴμεθα σύμφωνοι, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἐξασκήσεως τοῦ δικαστικοῦ καθήκοντος, εἶπον ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπέμβῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν τοιούτων αἰτιάσεων, διότι αὐτὰ εἶναι παραπτώματα, τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ὁ νόμος ὑπὸ τὴν ἐξέτασιν τῆς προϊσταμένης δικαστικῆς ἀρχῆς. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ διοικητικὸν μέρος, τὴν εὐθύνην τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν Ὑπουργῶν, βεβαίως δὲν ὑπάρχει διαφωνία, διότι ἡμεῖς ἐγηράσαμεν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ.

§29ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς, παλαιὸς ἀγωνιστὴς ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κοινοβουλίου, ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐκστομήσῃ φράσιν ἐναντίον τῶν δικαιωμάτων τούτων. Ἐνόμισεν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἐλέγχου πράξεως δικαστικῆς. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου· ὁ ἔλεγχος ἐπὶ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὑπαλλήλων ἐν γένει εἶναι ἀπεριόριστος, εἶναι ἡ μόνη ἐγγύησις, ὅπως περισταλῇ ἡ ἀρξαμένη νόσος, ἵνα μὴ εἴπω τι πλέον. Νομίζω ὅμως, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη εἶναι πρόωρος, καὶ συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Ναυπλίας Βουλευτήν· λυποῦμαι δὲ, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο χθὲς ἐδῶ, προὐκάλεσεν ἐκ νέου τὴν συζήτησιν ταύτην προώρως. Νομίζω, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀναμείνῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας θὰ φέρῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μετὰ τὴν ἐξέτασιν, ἥτις διετάχθη, καὶ ἀφοῦ ὁ παρ’ Ἐφέταις εἰσαγγελεὺς ἐνεργήσῃ τὸ καθῆκόν του καὶ διασαφηνισθῶσι πάντα τὰ γεγονότα καὶ προσαχθῶσι καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐξετάσεων καὶ ἡ δικογραφία καὶ τὰ πρακτικὰ καὶ αὐτὸ τὸ πινάκιον, τότε μόνον θὰ δυνηθῶμεν νὰ συζητήσωμεν ἐν πλήρει γνώσει, χωρὶς νὰ ἀδικήσωμέν τινα. Τούτου ἕνεκα φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις αὕτη καὶ νὰ ἀναμείνωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§30ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ καταδιώξεως τῶν ἀρουραίων καὶ τῶν ἀκρίδων (ἱλαρότης).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 166).

§32Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ λογιστικοῦ νόμου. Αἱ τροποποιήσεις ἀφορῶσιν εἰς τὰ τῶν προκαταβολῶν καὶ εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς ἐξουσίας τῆς Κυβερνήσεως περὶ τὰ τῶν μισθώσεων καὶ εἰς τὰ τῆς ἀλληλεγγύης τῶν ἀναπληρωτῶν τῶν ὑπολόγων πρὸς τοὺς κυρίους ὑπολόγους.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 167). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναστολῆς προθεσμιῶν καὶ παραγραφῶν ἀναγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ἐν Ζακύνθῳ δικαστηρίων.

§34ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐγένετο χθὲς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ἡ παρατήρησις, ὅτι, ὡς ἦτο συντεταγμένον, ἠδύνατο ἐν τῇ ἐκτελέσει νὰ παράσχῃ δυσκολίας καὶ νὰ γεννήσῃ ἐνδοιασμούς. Πρὸ παντὸς ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι ἡ προθεσμία τοῦ ἑνὸς μηνὸς ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ χρονικὸν διάστημα τὸ ὁριζόμενον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, παρουσιάζει τι τὸ ἀσαφές. Ὁποίαν ἀπέδιδον ἔννοιαν εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, τὸ εἶπον χθὲς, προσέθηκα δὲ, ὅτι ἠρύσθην τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου ἀπὸ τοῦ νόμου τοῦ 1867, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὸν ἐν Κεφαλληνίᾳ γενόμενον σεισμόν. Μοὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ὅτι κατὰ τὸ 1878 ὅμοιος νόμος ἐξεδόθη, ἄλλην ἔχων διατύπωσιν. Ἀνεφύλλισα τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» τοῦ 1878, ἀλλὰ δὲν εὗρον τοιοῦτον νόμον, εὗρον κατὰ τὸ 1881, ὅτε ἐγένετο ἡ προσάρτησις τῆς Θεσσαλίας, διάταγμα νομοθετικὸν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεστάλησαν αἱ προθεσμίαι, τὸ διάταγμα τῆς 24 Ἰουνίου 1881, τοῦ ὁποίου ἡ προθεσμία παρετάθη δι’ ἄλλου διατάγματος μεταγενεστέρου. Ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου εἶχεν ἐν τῷ νῷ, τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τῆς 19 Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Φεβρουαρίου νὰ θεωρηθῇ νεκρὸν ὡς πρὸς τὰς προθεσμίας καὶ τὰς παραγραφάς. Συμβουλευθεὶς δὲ καὶ τὰς γνώμας ἄλλων, ἐν οἷς καί τινες τῶν συναδέλφων νομικῶν, διετύπωσα τὸ ἄρθρον 1 οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἀναστέλλονται ἅπασαι αἱ παραγραφαὶ καὶ αἱ νόμιμοι, δικαστικαὶ καὶ ἐκ συμβάσεως προθεσμίαι παντὸς εἴδους, ὧν ἡ λῆξις συμπίπτει ἐντὸς τοῦ ἀπὸ 19 Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. χρονικοῦ διαστήματος καὶ αἵτινες ἀφορῶσιν εἰς ὑποθέσεις τῆς ἁρμοδιότητος τῶν ἐν Ζακύνθῳ δικαστηρίων, ἐκκρεμεῖς καὶ μὴ ἐνώπιον αὐτῶν ἢ ἄλλων δικαστηρίων τοῦ Κράτους.» Οὕτως ὅσαι προθεσμίαι ἤθελον ἔχει λήξει ἐντὸς τούτου τοῦ χρονικοῦ διαστήματος ἀναστέλλονται, ἤτοι ὁ χρόνος οὗτος θεωρεῖται ἀδρανὴς, ἑπομένως ἀπὸ 1 Μαρτίου καὶ ἐκεῖθεν ἀνανεοῦνται αὗται, ὡς ἂν μὴ ἐμεσολάβησε τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ 19 Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Φεβρουαρίου. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι, ὡς εἶχεν ἡ διατύπωσις, ἠδύνατο νὰ δώσῃ χώραν εἰς ἀμφιβολίας, ἐπειδὴ δὲ πάντες ὡμίλησαν περὶ μόνων συναλλαγμάτων, παρατηρῶ, ὅτι δὲν ἦσαν μόνον συναλλάγματα, διότι ἦσαν καὶ γραμμάτια καὶ συμβάσεις, ἑπομένως ἡ λέξις «δικογράφων» εἶναι γενικωτέρα, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποφύγωμεν πᾶσαν παρεξήγησιν, διεσκεύασα τὸ ἄρθρον 2 οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἀναστέλλεται κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα καὶ ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν αὐτῶν δικαστηρίων ἡ ἐκτέλεσις πολιτικῶν ἀποφάσεων, δικαστικῶν πράξεων καὶ παντὸς εἴδους δικογράφων.» Νομίζω, ὅτι οὕτως αἴρεται πᾶσα ἀμφιβολία, καὶ δύναται τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ.

§35ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα, Κύριοι, τὴν διασάφησιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ἔδωκε διὰ τῆς νέας συντάξεως τοῦ ἄρθρου. Κατ’ αὐτὴν, ὁ κ. Ὑπουργὸς περιωρίσθη νὰ δηλώσῃ, ὅτι ἅπασαι αἱ προθεσμίαι, αἱ ὁποῖαι ἤθελον λήξει ἀπὸ 19 Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Φεβρουαρίου, θεωροῦνται νεκραὶ καὶ μέλλουσι νὰ ἐξακολουθήσωσιν ἀπὸ 1 Μαρτίου. Ἴσως ἔπρεπεν, ἀντὶ 1 Μαρτίου νὰ τεθῇ μία τις μεγαλειτέρα προθεσμία διότι, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι μία προθεσμία λήγει τὴν 27 Φεβρουαρίου, ἡ ἀναστολὴ θὰ περιορισθῇ εἰς μίαν ἡμέραν μόνον· ἐνῷ, ἐὰν ἐθέτομεν ἕνα ὅρον μέχρι 15 Μαρτίου....

§36ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἴδιον θὰ ἦτο.

§37ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, αἱ προθεσμίαι, αἵτινες ἔχουν λήξει μέχρι τέλους Φεβρουαρίου, αὗται παρατείνονται μέχρι 15 Μαρτίου. Ἑτέραν παρατήρησιν ἔχω κατὰ τῆς περιλήψεως ἐν τῷ ἄρθρῳ τῶν ἐκ συμβάσεως προθεσμιῶν. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι δάνειόν τι λήγει κατὰ τὰς 15 Φεβρουαρίου, ἐνδέχεται ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ δανείου νὰ ἄρχωνται τόκοι, οἱ ὁποῖοι πρότερον δὲν ἐπληρόνοντο. Ἐννοῶ νὰ παράσχωμεν μίαν προστασίαν εἰς τὸν ὀφειλέτην κατὰ ἐκτελέσεως, εἰς ἣν ἠδύνατο τυχὸν νὰ προβῇ ὁ ἔχων τὴν ἀπαίτησιν, ἀλλὰ δὲν φρονῶ, ὅτι δυνάμεθα νὰ στερήσωμεν τὸν ἔχοντα τὴν ἀπαίτησιν τοῦ δικαιώματος νὰ ζητήσῃ τόκους, καὶ ἑπομένως φρονῶ, ὅτι αἱ ἐκ συμβάσεως προθεσμίαι ἠδύναντο νὰ μὴ περιληφθῶσι. Τρίτην παρατήρησιν ἀπευθύνω τὴν ἑξῆς. Τὸ νομοσχέδιον πραγματεύεται περὶ προθεσμιῶν, αἵτινες ἀφορῶσιν εἰς ὑποθέσεις τῆς ἁρμοδιότητος τῶν ἐν Ζακύνθῳ δικαστηρίων. Αὐτὸν τὸν περιορισμὸν τὸν θεωρῶ ἀτελῆ, ἢ μᾶλλον πλημμελῆ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν, διότι ἐνδέχεται οἱ κατοικοῦντες ἐν Ζακύνθῳ νὰ ἔχωσιν ἀνάγκην καὶ ἐν ἄλλοις μέρεσι τοῦ Βασιλείου νὰ ἐνεργήσωσι πράξεις δικαστικὰς πρὸς σωτηρίαν τῶν δικαιωμάτων των, ἕνεκα δὲ τῆς ἐκρύθμου καταστάσεως, ἐν τῇ ὁποίᾳ εὑρίσκεται ἡ νῆσος, νὰ μὴ δυνηθῶσιν ἴσως ἐγκαίρως νὰ ἐκτελέσωσιν αὐτάς. Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ προστατεύσωμεν αὐτοὺς, προκειμένου περὶ ὑποθέσεων ἐκκρεμῶν μόνον ἐν τοῖς δικαστηρίοις τῆς Ζακύνθου, ἀλλὰ καὶ ἐν ἄλλοις δικαστηρίοις τοῦ Κράτους. Ἐκτὸς ὅμως τούτου ἐνδέχεται καὶ οἱ κάτοικοι ἄλλων μερῶν τοῦ βασιλείου νὰ ἔχωσιν ἀνάγκην νὰ προβῶσιν εἰς ὁμοίας πράξεις ἐντὸς τῆς Ζακύνθου. Ἔχει τις π. χ. νὰ κινήσῃ ἀγωγὴν ἐνώπιον τοῦ ἐν Ζακύνθῳ δικαστηρίου κατὰ κατοίκου τῆς Ζακύνθου, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς ἐκρύθμου καταστάσεως δὲν ἠδυνήθη νὰ κοινοποιήσῃ ἐγκαίρως τὸ δικόγραφόν του. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν λόγος νὰ μὴ προστατευθῇ καὶ ὁ τοιοῦτος μὴ κάτοικος Ζακύνθου. Αὗται εἶναι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑποβάλλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§38ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι καὶ αἱ τρεῖς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Μαντινείας στεροῦνται ὑποστάσεως. Τὸ νομοσχέδιον ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ διάταξιν ἰσχύουσαν ἐν τῷ κοινῷ δικαίῳ, τὴν ὁποίαν δύνανται πολὺ καλὰ νὰ ἐπικαλεσθῶσι καὶ οἱ κάτοικοι Ζακύνθου. Δυνάμει τοῦ ἰσχύοντος δικαίου δὲν τρέχουσι προθεσμίαι κατὰ τῶν μὴ δυναμένων νὰ ἐνεργήσωσι καὶ ἕνεκα τοπικῶν περιστάσεων, εἴτε καιρικῶν, εἴτε ἐπιδημιῶν κτλ. Ὡς πρὸς τὴν Ζάκυνθον λοιπὸν, εἰς ἣν δὲν εἶναι δεκτὴ ἤδη ἡ πλήρης ἐνέργεια τῶν δικαστηρίων ἕνεκα τῶν σεισμῶν, τὸ νομοσχέδιον νομοθετικῶς ὁρίζει τὰ ὅρια τοῦ χρονικοῦ τούτου διαστήματος, καὶ ἀντὶ νὰ γίνηται ἀντικείμενον συζητήσεως ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, τὸ νομοσχέδιον ἀναγγέλλει, ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις ἀναστολῆς πασῶν τῶν προθεσμιῶν, ὅσαι ἀναφέρονται εἰς τὰ δικόγραφα, ἀγωγὰς καὶ ἐκτελέσεις ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων Ζακύνθου, καὶ ὁρίζει τὴν προθεσμίαν τῆς ἀναστολῆς εἰς ἕνα μῆνα· δίδει δὲ δικαίωμα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν προθεσμίαν ταύτην ἐπὶ δύο ἀκόμη μῆνας, ἂν παραστῇ ἀνάγκη. Οὕτως ἐνομοθέτησαν ὅλα τὰ ἔθνη εἰς ὁμοίας περιστάσεις. Καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ ἐγένετο αὐτὸ τοῦτο. Ὅταν εὑρίσκεται πόλις τις ἐν λοιμῷ, ἐν πολέμῳ, ἢ ἐν ἄλλαις περιστάσεσι καιρικαῖς, αἵτινες δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν ἐνέργειαν τῶν δικαστηρίων, νομοθετεῖται ἡ ἀναστολὴ τῶν προθεσμιῶν. Λοιπὸν ἡ πρώτη παρατήρησις στερεῖται ἐντελῶς βάσεως. Λέγει ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀρκαδίας, ὅτι ὡς πρὸς τὰς ἐκ συμβάσεων προθεσμίας δὲν πρέπει νὰ δοθῇ ἀναστολὴ, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἄτοκον δάνειον, πρέπει μετὰ τὴν λῆξιν τῆς προθεσμίας νὰ τρέξουν οἱ τόκοι. Ὄχι, δὲν θὰ τρέξουν οἱ τόκοι, διότι ὁ ὀφειλέτης, κατὰ τὸ κοινὸν δίκαιον, ἀληθεῖς θὰ πληρώσῃ τόκους, ἀφοῦ παρέλθῃ ἡ προθεσμία τοῦ δανείου, διότι ἐπέρχονται αἱ συνέπειαι τῆς ὑπερημερίας, καὶ ὑποθέτει κακὴν πίστιν τοῦ ὀφειλέτου, ἄρνησιν τῶν ὑποχρεώσεών του. Ἀλλὰ τοιαύτης οὔσης τῆς καταστάσεως ἐν τῇ νήσῳ, βεβαίως ὁ ὀφειλέτης δὲν εὑρίσκεται εἰς εὐκολίαν νὰ καταβάλῃ, καὶ συνεπῶς δὲν θὰ τῷ καταλογίσητε ὑπερημερίαν· ἑπομένως καὶ αἱ ἐκ συμβάσεων προθεσμίαι πρέπει νὰ ἀνασταλῶσι, διότι δὲν εἶναι δεκτὴ ἡ ἐνέργεια ἐκ μέρους τοῦ καθ’ οὗ αἱ προθεσμίαι. Ὥστε καὶ ἡ δευτέρα παρατήρησις στερεῖται ὑποστάσεως. Ἔρχεται ἡ τρίτη παρατήρησις, ὅτι πρέπει νὰ παράσχωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τοὺς κατοίκους Ζακύνθου ἐν γένει, καὶ ὄχι εἰς τὰς ὑποθέσεις μόνον, αἱ ὁποῖαι ἀνάγονται εἰς τὰ δικαστήρια τῆς Ζακύνθου. Ἀλλὰ τοιαύτη ἰδέα οὐδέποτε ἐνομοθετήθη. Καὶ κατὰ τὸ 1867 καὶ κατὰ τὸ 1882 ἐδόθη ἀναστολὴ εἰς τὰς πράξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐν τῇ ἁρμοδιότητι τοῦ δικαστηρίου, ἐν τῷ ὁποίῳ ὑπῆρχεν ἡ περίπτωσις τῆς ἀναστολῆς, διότι ἡ ἀναστολὴ δίδεται, διότι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ δικαστικὴ ἐνέργεια, ἀλλὰ δύναται ὁ πολίτης Ζακύνθου νὰ ζητήσῃ ἀπὸ ἀντιπρόσωπόν του νὰ ἐνεργήσῃ ἀλλοῦ. Δὲν πρόκειται ἤδη περὶ πολιορκίας, ὅτε δὲν δύνανται οἱ πολιορκούμενοι νὰ συνεννοηθῶσι μετὰ τῶν ἐντὸς τῆς πολιορκουμένης πόλεως, ὅτε θὰ ἦτο εὔλογος ἡ ἰδέα τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ. Ἐὰν δὲ παραδεχθῶμεν τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, τότε θὰ ἔχωμεν λαβύρινθον πλήρη, διότι τότε πᾶς ἔχων ὑποθέσεις παντοῦ δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι εἶναι κάτοικος Ζακύνθου, καὶ νὰ ζητήσῃ νὰ μὴ τρέξωσι κατ’ αὐτοῦ προθεσμίαι καὶ διὰ δίκας, αἵτινες οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν μὲ τὴν Ζάκυνθον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καὶ αἱ τρεῖς ἀμφιβολίαι, ἃς ἐξήνεγκεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μαντινείας, δὲν ἔχουσιν ὑπόστασιν, καὶ κατὰ συνέπειαν φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει καλῶς, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη συμπληρώσεως αὐτοῦ.

§39ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν, κύριε Πρόεδρε, ὑποτεθῇ ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ κοινοῦ δικαίου περὶ τῶν μὴ δυναμένων νὰ ἐνεργήσωσιν, ἦναι ἐπαρκεῖς εἰς τὴν περίπτωσιν, δι’ ἣν νομοθετοῦμεν, τότε βεβαίως τὸ νομοσχέδιον ἦτο περιττόν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ κανονισθῶσι τὰ πράγματα διὰ νόμου, πρέπει νὰ κανονισθῶσιν εἰς τρόπον προβλέποντα περὶ ὅλων τῶν περιπτώσεων. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀνέφερεν, ὅτι καὶ εἰς ἄλλα Κράτη εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεριμνήσωσι διὰ τοιούτων νόμων, καὶ ἀνέφερε μάλιστα τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλίας. Ἀλλ’ ἐὰν ἤθελεν ἐγκύψει εἰς τὰ τότε νομοθετηθέντα ἐν Γαλλίᾳ, δὲν ἤθελεν ἴσως λάβει τὸν λόγον· διότι ἐν Γαλλίᾳ ἀκριβῶς ἐνομοθετήθη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητῶ νὰ νομοθετηθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν· λόγου χάριν, ἐξεδόθη νόμος κατὰ τὸ 1870, ὁ ὁποῖος προέβλεπε περὶ τῶν νομῶν ἐκείνων τῆς Γαλλίας, οἱ ὁποῖοι εἶχον καταληφθῆ παρὰ τῶν ἐχθρῶν. Ἀκούσατε ποῖαι εἶναι αἱ διατάξεις ἐκεῖναι (ἀναγινώσκει): «Ὅλαι αἱ παραγραφαὶ καὶ ἀνατροπαὶ ἐπὶ ἀστικῶν ὑποθέσεων, ὅλαι αἱ προθεσμίαι, αἱ χορηγούμεναι ἵνα προσβάλῃ τις ἢ κοινοποιήσῃ ἀποφάσεις τῶν τακτικῶν ἢ διοικητικῶν δικαστηρίων, ἀναστέλλονται, διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, αʹ) ὑπὲρ τῶν διαμενόντων εἰς νομὸν καταληφθέντα, βʹ) ὑπὲρ τῶν ὀφειλόντων νὰ ἐνεργήσωσιν ἐντὸς τοῦ νομοῦ τούτου κατὰ τῶν ἐν αὐτῷ διαμενόντων.» Βλέπετε, ὅτι ἀκριβῶς ὅ,τι ἐγὼ σήμερον ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ἐκανονίσθη νομοθετικῶς ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔρχεται ἐπὶ τῇ βάσει ἐκείνων ἐκεῖ νὰ ἀντικρούσῃ τὴν ἰδέαν μου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς προθεσμίας τὰς ἐκ συμβάσεων, ἰδοὺ τί εἶχε διαταχθῆ ἐν Γαλλίᾳ, προκειμένου περὶ τῶν συναλλαγμάτων καὶ ἐν γένει τῶν γραμματίων. Διετάχθη ἐκεῖ, ὄχι ὅτι ἀναστέλλεται ἡ λῆξις τοῦ γραμματίου, ἀλλ’ ὅτι ἐμποδίζεται νὰ γείνῃ ἡ διαμαρτύρησις καὶ νὰ ἐγερθῇ ἡ ἀγωγὴ ἐντὸς τῆς προθεσμίας, ἣν ἔθετο ὁ νόμος. Ρητῶς ὅμως διετάχθη ἐκεῖ, ὅτι οἱ τόκοι ἄρχονται ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ γραμματίου, διότι δὲν ἐθεώρησε καλὸν ὁ νομοθέτης νὰ ἀδικήσῃ τοὺς δανειστάς. Ὥστε καὶ τὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, εἶναι ἐναντία τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε.

§40ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπικαλεῖται νόμον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὴν ἐλαχίστην ἐφαρμογήν. Ὁ νόμος στηρίζεται εἰς τοῦτο, ὅτι ἐν Ζακύνθῳ δὲν δύναται νὰ ἐνεργήσῃ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἀλλὰ τὰ ἄτομα ἔχουν πλήρη ἐλευθερίαν ἐνεργείας ἐκτὸς τῆς Ζακύνθου νὰ ἐνεργήσωσιν. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπικαλεῖται νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον αἱ ὑπὸ τοῦ γερμανικοῦ στρατοῦ καταληφθεῖσαι γαλλικαὶ ἐπαρχίαι ἀπηλλάσσοντο. Ἀλλὰ βεβαίως· διότι οἱ ἄνθρωποι δὲν ἠδύναντο νὰ ἐνεργήσωσιν. Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν ὑπάρχει ἡ περίπτωσις αὕτη, ἐδῶ τὸ νομοσχέδιον ψηφίζεται· δὲν δύναται νὰ ἐνεργήσῃ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἐν Ζακύνθῳ, δύνανται ὅμως οἱ κάτοικοι νὰ ἐνεργήσωσιν εἰς ὅλην τὴν ἄλλην Ἑλλάδα. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2, ὡς ἐτροποποιήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§42ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Συμφώνως πρὸς τὴν τροποποίησιν τῶν δύο προηγουμένων ἄρθρων παρακαλῶ ν’ ἀφαιρεθῇ ἐκ τοῦ πρώτου στίχου τοῦ ἄρθρου τούτου ἡ λέξις «ἔμμηνον», καὶ οὕτω τὸ ἄρθρον 3 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς. «Κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα ἀναστέλλεται καὶ πᾶσα διὰ προσωπικῆς κρατήσεως καταδίωξις». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΡΠΖ’ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Ἀπριλίου 1884 ᾼΡΚϚ’ νόμου περὶ διευθύνσεως τοῦ Β. Ναυστάθμου καὶ ὁρισμοῦ τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ. 2) Περὶ νομοθετικῆς ἑρμηνείας τῶν νόμων ΦΑʹ, ᾼΡΟΗ’, ᾼΥΝΒ’ καὶ ᾼΥΠΔ’ περὶ συστάσεως ναυτικῶν ταμείων. 3) Περὶ καταργήσεως τοῦ 14 ἄρθρου τοῦ ΦΑʹ νόμου τῆς 27 Μαρτίου περὶ συστάσεως ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Καὶ 4) Περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 30 Δεκεμβρίου 1890 ᾼΩΟΘ’ νόμου, τοῦ καταργήσαντος τὸν ἀπὸ 19 Φεβρουαρίου 1881 ϠΙʹ νόμον περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ ἀστικοῦ νόμου).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων τῆς χρήσεως 1892 ἐκ δρ. 332,472.51.

§44ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λοιποῦμαι διότι δὲν εἶναι παρὼν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως μοὶ δώσῃ μίαν πληροφορίαν. Ἀλλὰ δύναται νὰ μοὶ παράσχῃ αὐτὴν καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Καθ’ ἃ ἐβεβαιώθην ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ὑπάρχουσι καθυστερήσεις ἰδίως μισθῶν δημοδιδασκάλων καὶ ἑλληνοδιδασκάλων περὶ τὰς 301,000 δρ. ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ἐνταῦθα ὅμως ζητοῦνται πιστώσεις ἐλάσσονες, μόλις ἐκ δρ. 53,000. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, διατὶ δὲν ἐζητήθη ὁλόκληρος ἡ πίστωσις διὰ τὰς καθυστερήσεις τῶν μισθῶν ἑλληνοδιδασκάλων καὶ δημοδιδασκάλων, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἐκκαθαρισθῆ ἤδη.

§45Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένη ἡ πίστωσις, εἰς ἣν ἀφορᾷ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἀλλ’ εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ ἐκθέσει τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἔλαβον δὲ ἀφορμὴν ἐν προγενεστέρᾳ συνεδριάσει νὰ εἴπω, ὅτι, ἐκκαθαριζομένου τοῦ ποσοῦ, δὲν ὑπῆρξε δυνατὸν νὰ ἐγγραφῇ ἡ πίστωσις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ὅτε οὗτος εἰσήχθη· ἤδη θὰ ᾖναι δυνατὸν νὰ ἐγγραφῇ ἐν αὐτῷ, καὶ θέλομεν αὔριον ἢ τὴν δευτέραν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν δήλωσιν περὶ προσθέτων ἐσόδων καὶ ἐξόδων κατὰ τὰ ἐξαγόμενα τῶν συζητήσεων, ὡς πρὸς δὲ τὰς κεκλεισμένας χρήσεις, κατὰ τὰ ἀποτελέσματα τὰ μέχρι τοῦδε ἐκκαθαρισθέντα, διότι ἐννοεῖται, ὅτι εἰσαχθέντος τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ Νοεμβρίου, παρασκευασθέντος δὲ καὶ πρότερον, ψηφιζομένου δὲ μόλις ἤδη, ἐγένοντο ἐκκαθαρίσεις οὐ μόνον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ καὶ ἐν ἄλλοις Ὑπουργείοις, αἵτινες θέλουσι περιληφθῆ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἵνα μὴ μένωσιν ἀνεκπλήρωτοι αἱ ἀπαιτήσεις τῶν δικαιούχων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωρινῆς ἀτελείας πρώτων ὑλῶν ἐπὶ ἐξαγωγῇ αὐτῶν, μεταπεποιημένων εἰς βιομηχανικὰ προϊόντα. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, ὡς ἔχουσι, τὰ ἄρθρα αὐτοῦ 1–5).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§48ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ δώσῃ μίαν διασάφησιν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 7, διὰ Β. Διαταγμάτων δέον νὰ ὁρισθῇ ἡ περιεκτικότης ἑκάστου ἐξαγομένου προϊόντος τοῦ παραγομένου ἐκ τῶν ἄνευ πληρωμῆς εἰσαγομένων. Ἀλλὰ τότε ποίαν ἔννοιαν ἔχει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 6, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἂν ἐν τῇ διασαφήσει τῆς ἐξαγωγῆς ἢ αἰτήσει ἀποταμιεύσεως περιλαμβάνωνται μεγαλείτερα ποσὰ, τότε καταλογίζεται διὰ τὰς ἀπὸ τῶν πραγματικῶν ποσῶν διαφορὰς τριπλοῦν τέλος;

§49Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 δὲν γίνεται λόγος περὶ ὁριστικοῦ κανονισμοῦ τοῦ ποσοῦ, ἀλλὰ περὶ ἀνωτάτου ὁρίου, τουτέστι τὸ Β. Διάταγμα θὰ λάβῃ προφυλακτικὴν πρόνοιαν περὶ τῆς περιεκτικότητος, ὅπως μὴ ὑπερβαίνῃ ὅριόν τι, διότι πρέπει ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία νὰ περιφρουρῇ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ὅπως ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει γένηται ἀποδεκτὴ περιεκτικότης ἀνωτέρα τοῦ ὁρίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτυπώσεως κερμάτων.

§51ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, πόσα ἔξοδα θ’ ἀπαιτήσῃ ἡ ἐκτύπωσις τῶν κερμάτων. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπαντῶν εἴς τινα παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ὅστις ἐξεδήλωσε φόβον, μήπως ἕνεκα τῆς ἐκτυπώσεως τῶν νέων κερμάτων ἐξαχθῶσι τὰ ἤδη ἐν κυκλοφορίᾳ χάλκινα, εἶπεν, ὅτι ἤρκεσεν ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως τὰ χάλκινα κέρματα ἀναφανῶσι πάλιν εἰς τὴν ἀγοράν. Οὕτως ἐδήλωσεν, ὅτι ἔχομεν ἤδη ἱκανὰ κέρματα καὶ δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νέων. Ἡ ἀνάγκη τῆς ἀγορᾶς δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ὑπηγόρευσε τὴν ἐκτύπωσιν κερμάτων ἐκ νικελίου ἢ χαλκοῦ εἰς τόσον ποσόν· ἦτο πρόφασις ἁπλῆ, ὑφ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ αὐξήσῃ τὸ νόμιμον νόμισμα κατὰ 6 καὶ πλέον ἑκατομμύρια. Δὲν εἶναι δὲ τοῦτο κερματικόν, ἀλλὰ νόμῳ νόμισμα, εἶναι δάνειον, τὸ ὁποῖον ζητεῖ νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις κυρίως ἐκ τῆς κοινωνίας. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα ἀντίκειται καὶ εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὸ ὁποῖον, καθ’ ὃν χρόνον πάσχομεν ἐκ πληθώρας νομίμου νομίσματος, ὅπως κατορθώσωμεν νὰ ὑπερτιμήσωμεν αὐτό, πρέπει πρὸ πάντων νὰ τὸ περιορίσωμεν.

§52Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κύριος Βουλευτὴς ζητεῖ πληροφορίας, ὧν γινώσκω, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην, διότι ἐκ πολλῶν ἀπέδειξεν, ὅτι καλῶς ἔχει μελετημένα τὰ ζητήματα ταῦτα καὶ γινώσκει τὴν διάκρισιν μεταξὺ κερματικῆς κυκλοφορίας καὶ ἀρτίας. Ἡ κερματικὴ κυκλοφορία ἀκολουθεῖ κανόνας ὅλως ἀνεξαρτήτους τῶν διεπόντων τὰ τῆς ἀρτίας· ἔχομεν δὲ νὰ ἐξετάσωμεν οὐχὶ ἐὰν τὰ τῆς ἀρτίας κυκλοφορίας ἐπιτρέπωσιν ἐπέκτασιν, ἀλλ’ ἐὰν τὰ τῆς κερματικῆς κυκλοφορίας ἐπιτρέπωσιν αὐτήν. Ὁ κ. Βουλευτὴς καλῶς ἐννοεῖ, ὅτι ἡ σύμπτωσις τῆς στενοχωρίας ἐξ ἐλλείψεως κερμάτων, παρέσχε τὴν εὐκαιρίαν πρὸς εἰσαγωγὴν ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ χαρτίνων κερμάτων, χρησιμευόντων καὶ εἰς τὴν ἀρτίαν κυκλοφορίαν. Ἀλλ’ εἰς τὴν ἀρτίαν κυκλοφορίαν τῷ ὄντι χρησιμεύουσι τὰ χάρτινα κέρματα, διότι ὁ νόμος δὲν περιώρισε τὴν κυκλοφορίαν αὐτῶν εἰς τὴν κερματικήν, ἀλλ’ ἀνεγνώρισεν αὐτὰ ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ ὡς ἄρτια νομίσματα. Οὕτω δὲ ἅπασα ἡ κυκλοφορία, ἡ πρότερον ἐξυπηρετουμένη ὑπὸ τῶν ἀργυρῶν κερμάτων, ἐτροποποιήθη διὰ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ μετέπεσεν εἰς νόμισμα ἀκέραιον· ἑπομένως ἡ κερματικὴ κυκλοφορία στερεῖται τῆς συμβολῆς, ἣν εἰς αὐτὴν παρεῖχε τὸ ἀργυροῦν κέρμα· ἡ δὲ ἔλλειψις αὕτη γεννᾷ κενὸν ἐν τῇ κερματικῇ κυκλοφορίᾳ, ὑπαγορεῦον μέτρον τι περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἀποκλειστικῆς κερματικῆς κυκλοφορίας, ἥτις σήμερον, ὅτε τὰ κέρματα τῶν δύο δραχμῶν καὶ τῆς μιᾶς δραχμῆς κυκλοφοροῦσιν ἐπὶ ἀκεραίᾳ ἀπαλλακτικῇ δυνάμει, περιωρίσθη εἰς μόνον τὸ χάλκινον κέρμα, διότι τοῦτο ἐν τῇ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δὲν ἀπέκτησεν, ὅπως τὸ χάρτινον, ἀρτίαν νομισματικὴν δύναμιν. Οὕτω περιορισθείσης τῆς κερματικῆς κυκλοφορίας διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν χαρτίνων κερμάτων ὡς ἀρτίου νομίσματος, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἐπεκτάσεως τοῦ ἀποκλειστικῶς κερματικοῦ νομίσματος, τὰ δὲ νομίσματα, περὶ ὧν πρόκειται, θὰ ἦναι ἀποκλειστικῶς κέρματα, δὲν θὰ ἔχωσι δύναμιν ἀπαλλακτικὴν ἀρτίαν, οἵαν δίδει ὁ νόμος εἰς τὰ κέρματα τὰ ἐν γραμματίοις. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ πληθώρα, ὡς ὑπέθεσεν ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι, καὶ ἐὰν ἐφαρμοσθῇ ὁλόκληρος ἡ ἄδεια, ἡ παρεχομένη ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, πάλιν δὲν πληροῦται ὁλόκληρος ὁ χῶρος, ὃν μέχρι τῆς εἰσαγωγῆς τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ τῶν χαρτίνων κερμάτων κατεῖχον τὰ ἀργυρὰ κέρματα, ἑπομένως οὐδόλως ἐκ τῆς ἀδείας ταύτης ἐπηρεάζονται τὰ τῆς ἀρτίας νομισματικῆς κυκλοφορίας τῆς χώρας, καὶ ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ δὲν ἔχει βάσιν. Τὸ κενὸν, εἰς ὃ ἀφορᾷ ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, ὑπάρχει, δὲν προκαλεῖται σήμερον, εἶναι κενὸν, ἀντίστοιχον τῆς κερματικῆς κυκλοφορίας τῆς πρὸ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν χαρτίνων κερμάτων, ἥτις ἐγένετο πρὸ ἑπταετίας περίπου, ἡ δὲ πλήρωσις τοῦ κενοῦ θέλει ἐπαναφέρει τὰ τῆς κερματικῆς κυκλοφορίας εἰς τὴν κατὰ τὸ 1884 καὶ 1885 κατάστασιν.

§53ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω ὅτι ἡ δύναμις ἡ ἀπαλλακτικὴ τῶν κυκλοφορούντων κερμάτων ἀφαιρεῖ παρ’ αὐτῶν τὴν ἰδιότητα καὶ τὸν χαρακτῆρα τῶν κερματικῶν νομισμάτων. Διὰ τοῦτο, ἐὰν πρόκηται νὰ ἐκδοθῶσιν 6 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια καὶ πλειότερα κατὰ τὸ νομοσχέδιον, πρέπει νὰ προσέξωμεν, ἵνα μὴ τὸ ποσὸν ἐπηρεάσῃ τὴν γενικὴν νομισματικὴν κυκλοφορίαν καὶ γενικώτερον τὴν κυκλοφορίαν τῶν κερμάτων. Διὰ τοῦτο ἐπεθύμουν, εἰ δυνατὸν, νὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, ποίαν σκοπεῖ νὰ ποιήσηται χρῆσιν τῆς ἀδείας, ἣν ζητεῖ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ἀντιληφθῶμεν ποίαν ἐπιῤῥοὴν δύναται νὰ ἐξασκήσῃ ὁ νόμος οὗτος.

§54Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἀπηύθυνεν ἐρώτησιν εἰς τὸν παρακαθήμενον αὐτῷ κ. Βουλευτὴν ἐκ Λοκρίδος περὶ τῶν χαρακτηριστικῶν τῆς κερματικῆς κυκλοφορίας καὶ τοῦ τρόπου, δι’ οὗ δύναταί τις νὰ διακρίνῃ τὴν κερματικὴν κυκλοφορίαν ἀπὸ τῆς ἀρτίας κυκλοφορίας, ἤθελεν ἀκούσει παρ’ αὐτοῦ εὐθὺς τὸν ὁρισμὸν, διότι ἠξεύρω, ὅτι τὸν ἔχει πρόχειρον. Ἤθελεν ἀκούσει παρ’ αὐτοῦ, ὅτι κερματικὴ κυκλοφορία εἶναι ἡ ἔχουσα περιωρισμένην ἀπαλλακτικὴν δύναμιν· ἂν δὲ ἤκουε τοῦτο, νομίζω ὅτι ἤθελεν ἀπόσχει τῶν παρατηρήσεών του· διότι, ἀφοῦ ἡ περιωρισμένη ἀπαλλακτικὴ δύναμις ἀποτελεῖ τὸ κύριον χαρακτηριστικὸν τοῦ κερματικοῦ νομίσματος, ἕπεται ὅτι, αἰρομένου τοῦ χαρακτηριστικοῦ τούτου, τὸ νόμισμα τὸ τέως χαρακτηριζόμενον ὡς κερματικὸν καθίσταται ἄρτιον νόμισμα καὶ ἐπάγεται ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ τὰς αὐτὰς καὶ τὸ ἄρτιον νόμισμα συνεπείας. Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως περὶ τοῦ ποσοῦ, ὅπερ προτίθεται ἡ Κυβέρνησις νὰ κόψῃ, κερμάτων ἐκ μίγματος νικελίου, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν ἀπάντησιν ὡρισμένην· ἂν δὲ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ κοπῇ, θὰ ἦναι ἔλασσον τοῦ ἀναγραφομένου ἀνωτάτου ὅρου, ἁπλούστερον θὰ ἦτο νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀνώτατον ὅρον. Ἀναγράφομεν τὸν ἀνώτατον ὅρον τῶν 6,400,000 διότι ἐνδέχεται αἱ περιστάσεις νὰ ὑπαγορεύσωσιν ἐπὶ τοσοῦτον τοῦ νόμου τὴν ἐφαρμογήν. Πρέπει ἑπομένως νὰ ἔχωμεν τὴν ἄδειαν ταύτην ἀκεραίαν καὶ μὴ περιοριζομένην ἐκ δηλώσεων τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ ἐντὸς τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ὥραν τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἡ πρόθεσις ἡμῶν, ὡς σήμερον αὕτη ἔχει, εἶναι ἐπιφυλακτικὴ περὶ τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ ἀνωτάτου ὅρου. Δέον νὰ προβῶμεν βαθμιαίως, νὰ μὴ ἀρχίσωμεν διὰ κοπῆς ποσοῦ πολὺ σπουδαίου, νὰ ἴδωμεν, ἡ κοπὴ αὕτη κατὰ πόσον θέλει ἐπιδράσει εἰς τὰ τῆς κυκλοφορίας τῆς κερματικῆς, νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον ἐπιτυγχάνει τὸ καινοφανὲς τοῦτο νόμισμα, καὶ ἐκ τούτων ὁδηγούμενοι, νὰ προβῶμεν εἰς τὰ περαιτέρω. Ἴσως ἔπρεπε νὰ ἀρχίσωμεν διὰ κοπῆς πολὺ μικροῦ ποσοῦ, ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι, ἂν ζητήσωμεν παρὰ τῶν νομισματοκοπείων κοπὴν οὕτω περιωρισμένην, θὰ ἦναι βαρεῖς οἱ ὅροι· πρέπει ἑπομένως νὰ συνδυάσωμεν τὰ τοῦ ποσοῦ τοῦ κοπησομένου πρὸς τὰς τιμὰς τὰς ζητηθησομένας καὶ νὰ καθορισθῶσιν οὕτω τὰ τῆς πρώτης κοπῆς, ὥστε οὔτε ἡ τιμὴ νὰ αὐξηθῇ πολὺ διὰ τὸ εὐτελὲς τοῦ ποσοῦ, ἀλλ’ οὔτε πάλιν νὰ αὐξηθῇ πολὺ τὸ ποσὸν χάριν τῆς μειώσεως τῆς τιμῆς τῆς κοπῆς.

§55ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ τελευταία ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μὲ καθησύχασεν ὡς πρὸς τὴν πρώτην αὐτοῦ ἀπάντησιν τὴν θεωρητικήν. Τὴν διάκρισιν τῶν ἀρτίων ἀπὸ τῶν κερματικῶν νομισμάτων τὴν εὑρίσκει τις εἰς τὸ πρῶτον ἐγχειρίδιον τῆς πολιτικῆς οἰκονομίας, καὶ ἦτο εὔκολον νὰ τὴν ἀναγνώσω, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν τὴν εἶχεν ἐκθέσει ἀπαράλλακτα. Ἀλλ’ ἡ θεωρία ἡ ἀπόλυτος δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐνταῦθα, πρὸ πάντων δὲ, διότι τὰ κερματικὰ γραμμάτια ἡμῶν, ὅσον καὶ ἂν ἀπολαμβάνωσι θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς τὴν δύναμιν τὴν ἀπαλλακτικὴν, μένουσιν οὐχ ἧττον κερματικὰ γραμμάτια, ἔχοντα ἐπὶ πλέον τὴν δύναμιν τὴν ἀπαλλακτικήν· καὶ τούτου ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ὅλας τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἐκπληροῦσι τὰ ἀργυρᾶ κερμάτια ἀλλαχοῦ, τὰς ἐκπληροῦσι παρ’ ἡμῖν τὰ χάρτινα ταῦτα κερματικὰ γραμμάτια, διότι ἀπὸ ἓξ ἐτῶν δὲν ἔχομεν ἐνταῦθα, εἰμὴ μονόφραγκα καὶ δίφραγκα κερματικὰ γραμμάτια χάρτινα. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι, ἂν θελήσωμεν νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν κυκλοφορίαν τῶν κερματίων διὰ τῆς κοπῆς 7 ἔτι ἑκατομμυρίων, ἠθέλομεν φέρει διατάραξιν εἰς τὴν νομισματικὴν ἡμῶν κυκλοφορίαν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο μετὰ προσοχῆς καὶ μετ’ ἐπιφυλάξεως θὰ διαχειρισθῇ, πιστεύω καὶ ἐγώ, ὅτι δὲν θὰ φθάσῃ εἰς τὴν κοπὴν τόσου ποσοῦ, καὶ ὅτι ὁδηγούμενος ἐκ τῆς ἐπιῤῥοῆς, τὴν ὁποίαν ἐξήσκησεν ἡ μεγάλη κυκλοφορία τῶν γραμματίων τούτων, θὰ πεισθῇ, ὅτι ἡ θεωρία του ἡ ἀπόλυτος ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἐπιδέχεται, ὡς πᾶσα θεωρία ἀπόλυτος, ἐξαιρέσεις, καὶ ὅτι τὰ κερματικὰ γραμμάτια τῆς μιᾶς καὶ τῶν δύο δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι κυκλοφοροῦσι παρ’ ἡμῖν, καίτοι ἔχοντα ἀπαλλακτικὴν δύναμιν, εἶναι πάντοτε κερματικὰ γραμμάτια.

§56Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅστις παρετήρησεν, ὅτι μέχρι τοῦδε ὅσα ἀνέγνωσεν εἶναι τὰ ἐν τοῖς ἐγχειριδίοις, μὲ ἀναγκάζει ἤδη νὰ τῷ εἴπω, ὅτι ὑπάρχουσι καί τινες θεωρίαι ἐν ὀγκωδεστέροις συγγράμμασιν. Ἐν τούτοις θέλει ἀνεύρει ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι τὸ φράγκον καὶ τὸ δίφραγκον, ἅτινα εἶναι τὰ γραμμάτια, εἰς ἃ ἀφορῶσιν αἱ παρατηρήσεις αὐτοῦ, δὲν εἶναι ἐκ τῆς φύσεως αὐτῶν κερματικὰ, ἀλλ’ ἐκ τῆς φύσεως αὐτῶν εἶναι ἄρτια νομίσματα, καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἄρτια νομίσματα, ὥστε τὸ φράγκον ἐν Γαλλίᾳ ἦτο ἡ νομισματικὴ μονὰς, μέχρις οὗ εἰσήχθη τὸ σύστημα τῆς λατινικῆς ἑνώσεως. Ἡ λατινικὴ ἕνωσις μετέτρεψε τὸ φράγκον ἀπὸ ἀρτίου νομίσματος εἰς κερματικὸν, ἐπεξέτεινε δὲ τοῦτο καὶ εἰς τὸ δίφραγκον· ὅτε δὲ τὸ φράγκον ἦτο ἡ νομισματικὴ μονὰς ἐν Γαλλίᾳ, παρ’ ἡμῖν νομισματικὴ μονὰς ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ ἦτό τι ἔλασσον καὶ τοῦ φράγκου, ἦτο ἡ σφάντζικα. Ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅστις ὁμιλεῖ περὶ φράγκου καὶ διφράγκου οὕτω περιφρονητικῶς, ὡς περὶ κέρματος, δὲν θὰ ἐνθυμεῖται τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν νομισματικὴ μονὰς ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ τῆς Ἑλλάδος ἦτο ἡ σφάντζικα.

§57ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δραχμὴ πάντοτε.

§58Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ δραχμὴ ἦτο τὸ ὀνομαστικὸν νόμισμα, ἀλλὰ τὸ πραγματικὸν νόμισμα τοῦ Κράτους ἦτο ἡ σφάντζικα, ὅπως τὸ πραγματικὸν νόμισμα τῆς Γαλλίας ἦτο τὸ φράγκον· ἀλλὰ ἡ λατινικὴ ἕνωσις καὶ τὸ δίφραγκον κατέστησε κερματικὸν, ὄχι φύσει κερματικὸν, ἀλλὰ νόμῳ κερματικόν. Ἂν τὸ κερματικὸν γραμμάτιον ἦτο φύσει κερματικὸν νόμισμα, αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ θὰ ἦσαν ὀρθαὶ, ἐπειδὴ ὅμως τὸ φράγκον καὶ τὸ δίφραγκον δὲν εἶναι φύσει, ἀλλὰ νόμῳ κερματικὰ, ὅταν ὁ νόμος ἀφῄρεσεν ἀπὸ τοῦ χαρτίνου φράγκου καὶ τοῦ χαρτίνου διφράγκου τὸν κερματικὸν αὐτῶν χαρακτῆρα, ἐννοεῖται ὅτι ταῦτα δὲν εἶναι κερματικά.

§59ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι διὰ τῆς ἐκτυπώσεως τῶν ἐκ νικελίου κερματικῶν νομισμάτων πρόκειται ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ κυκλοφορία τῶν κερμάτων τοῦ ἑνὸς καὶ τῶν δύο φράγκων. Ἀλλ’ ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀναλογίας, τὰς ὁποίας καθορίζει ὁ νόμος τοῦ 1867 ὡς πρὸς τὰ ἀργυρᾶ καὶ χάλκινα κερμάτια, θέλει ἴδει, ὅτι ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ ὑπερβαίνομεν ὑπὲρ πᾶν μέτρον τὸ ὅριον, τὸ ὁποῖον ἔθετο ὁ νόμος ἐκεῖνος. Τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νόμου τοῦ 1867 ὁρίζει, ὅτι ἡ ἀξία τῶν ἐκκοπησομένων κερμάτων οὐδέποτε δύναται νὰ ὑπερβῇ ἐν συνόλῳ διὰ μὲν τὰ ἀργυρᾶ τὴν ἀναλογίαν τῶν ἓξ δραχμῶν, διὰ δὲ τὰ χάλκινα τὴν ἀναλογίαν τῶν δύο δραχμῶν ἐπὶ ἑκάστης ψυχῆς ὁλοκλήρου τῆς Ἐπικρατείας. Ἔχομεν ἤδη πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν ἀργυρῶν κερμάτων ἐν κυκλοφορίᾳ 14,000,000 κερματικὰ γραμμάτια τῆς μιᾶς καὶ τῶν δύο δραχμῶν, ἔχομεν δὲ ἐν κυκλοφορίᾳ καὶ ὅλα τὰ χάλκινα νομίσματα, τὰ ὁποῖα ἐξετυπώθησαν μέχρι τοῦδε, ἐκτὸς ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐξέφυγον τῶν χειρῶν μας. Σήμερον τί θέλει συμβῆ ἐκ τῆς λειτουργίας τῆς ἀδείας, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Ζητεῖ ἄδειαν ἐκτυπώσεως χαλκίνων ἢ ἐκ νικελίου κερμάτων ἀναλογούντων πρὸς τρεῖς δραχμὰς κατὰ ψυχὴν, ἤτοι ζητεῖ ἄδειαν ἐκτυπώσεως 6,500,000. Αὐτὴ ἡ ἄδεια, ἡ οὕτω πως διατυπουμένη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἶναι ὑπέρμετρος. Καὶ περὶ τούτου πρόκειται. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὸ νομοσχέδιον, λέγει ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, ἀφ’ ἧς ἐπῆλθεν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλορορία, ἐξέλιπον ὅλα τὰ κέρματα τῆς δραχμῆς, τὰ κερματικὰ ἐκεῖνα νομίσματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τμῆμα τῆς δραχμῆς· καὶ πράγματι ἐξέλιπον τὰ κέρματα τῶν 50 λεπτῶν καὶ τῶν 20 λεπτῶν. Ἀλλὰ τίς ἦτο ἡ ἀναλογία τῶν κερμάτων ἐκείνων, τῶν τμηματικῶν κερμάτων τοῦ φράγκου, ἥτις ἐπετρέπετο κατὰ τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νόμου τοῦ 1867, σχετικῶς πρὸς τὴν ὅλην τῶν ἀργυρῶν κερμάτων ποσότητα; Βεβαίως, ἀφοῦ μόνον ἓξ δραχμῶν ἐπετρέποντο ὑπὸ τοῦ νόμου κατὰ ψυχὴν ἡ ἐν γένει ἐκτύπωσις τῶν ἀργυρῶν κερμάτων, δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ θεωρήσωμεν ὡς ὅλως ὑπερβάλλουσαν τὴν ἄδειαν, τὴν ὁποίαν ἤδη ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις, διότι οὐδὲ τὸ δέκατον τῶν δραχμῶν ἓξ κατ’ ἄτομον εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσῃ τις, ὅτι ἀναλογεῖ πρὸς τὰ κέρματα τῶν 50 καὶ 20 λεπτῶν, τὰ ὁποῖα ἐξέλιπον ἐκ τῆς ἀγορᾶς (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀξία τῶν κοπησομένων ὡς ἀνωτέρω ἀργυρῶν κερμάτων οὐδέποτε δύναται νὰ ὑπερβῇ ἐν συνόλῳ τὴν ἀναλογίαν τῶν ἓξ δραχμῶν κατ’ ἄτομον». Ἐν συνόλῳ λοιπὸν εἴχομεν τὴν ἄδειαν νὰ ἐκτυπώσωμεν κέρματα ἀργυρᾶ δραχμῶν 12,000,000· τὰ κέρματα αὐτὰ ἐξέλιπον, ἀλλὰ τὰ κέρματα αὐτὰ, καθ’ ὅσον ἦσαν κέρματα δραχμῆς μιᾶς ἢ δύο, ἀνεπληρώθησαν διὰ τῶν χαρτίνων κερμάτων, ἐκ τῶν ὁποίων ἔχομεν 14 ἑκατομμύρια· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, ζητεῖται νῦν πρόσθετος κερματικὴ κυκλοφορία 6,500,000. Εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσῃ τις, ὅτι ἡ κυκλοφορία αὕτη ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὴν κερματικὴν κυκλοφορίαν τῶν τμημάτων τοῦ φράγκου, δηλ. τῶν κερμάτων τῶν 50 καὶ τῶν 20 λεπτῶν; Ἀναμφισβητήτως ὄχι· διότι ἡ τμηματικὴ κερματικὴ ἀναλογία τοῦ φράγκου ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὸ δέκατον τῆς ὅλης ποσότητος τῶν κερμάτων τῶν ἀργυρῶν, ἐπειδὴ δὲ εἴχομεν μέχρι τοῦδε 12 ἑκατομμυρίων δραχμῶν κέρματα ἀργυρᾶ ἐν ὅλῳ, ἕπεται ὅτι σήμερον ζητεῖται μία ὑπερβάλλουσα ἄδεια, ἡ ἄδεια δὲ αὕτη τίνα θὰ ἔχῃ ἐπίδρασιν; Κατ’ ἐμὲ, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Κράτους. Ζητεῖτε ἓν δάνειον δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Εὕρετε εὔθετον τὴν περίστασιν ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἐκλείψεως πρὸς ὥραν τῶν χαλκίνων κερμάτων, καὶ ζητεῖτε ἄδειαν ἐκτυπώσεως κερμάτων ἐκ νικελίου 6,500,000. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὸ κέρμα αὐτὸ τὸ νέον, τὸ ὁποῖον θέλει ἐκτυπωθῆ, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ διεθνῆ κυκλοφορίαν καὶ καταλλαγήν, διότι ἔχει ὅλως διόλου ἰδιαίτερον τύπον ἀπὸ τοῦ κέρματος τοῦ χαλκίνου, τὸ ὁποῖον κυκλοφορεῖ εἰς τὰ Κράτη τῆς νομισματικῆς ἑνώσεως. Ἀναγκαίως λοιπὸν ὁλόκληρον τὸ κέρμα αὐτὸ τῶν δραχ. 6,500,000 θὰ μείνῃ ἐντὸς τοῦ Κράτους· οὕτω δὲ δὲν θέλει συνεπιφέρει ὑποτίμησιν;

§60ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Βεβαίως.

§61ΡΑΛΛΗΣ. Θέλει ἐπιφέρει ὑποτίμησιν καὶ καθόλου, ἀλλὰ καὶ ἐκ παραβολῆς πρὸς τὸ παλαιὸν χάλκινον κέρμα. Τὸ παλαιὸν χάλκινον κέρμα δὲν δύνασθε νὰ παρεμποδίσητε ἀπὸ τοῦ νὰ ἐξέλθῃ ἐκ τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους, ἐξ ἐναντίας σεῖς ἐβεβαιώσατε, ὅτι διὰ τῆς ἐκτυπώσεως τῶν νέων κερμάτων ἐκ νικελίου θὰ ἀποδιώξητε ἐκ τοῦ τόπου τὰ παλαιὰ χάλκινα νομίσματα· καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος, διότι αὐτὰ τὰ τοῦ νέου τύπου νομίσματα θὰ ἔχουν κυκλοφορίαν ἐντὸς μόνον τοῦ Κράτους, διότι τὰ κέρματα ταῦτα θὰ ἐκτυπωθῶσιν ὑπὸ τύπον ἀλλοῖον τοῦ τύπου τῶν κερμάτων τῆς λατινικῆς ἑνώσεως, ἐνῷ τὰ παλαιὰ χάλκινα νομίσματα συγχεόμενα ἔχουν κυκλοφορίαν διεθνῆ. Ἂν τοῦτο ἦναι ἀληθές, τότε ἡ ἐκτύπωσις αὐτῶν τῶν κερμάτων ἀντιτίθεται πρὸς τὴν ἀρχὴν τῆς ἠθικῆς, τὴν ὁποίαν χθὲς ἀνεκηρύσσετε ἐναντίον τῆς κυκλοφορίας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τῶν χαλκίνων ἡμῶν νομισμάτων, διότι διὰ τῆς ἐκτυπώσεως εἰδικοῦ τύπου κερμάτων ἀνωμολογήσατε, ὅτι θέλετε ἐκδιώξει ἐκ τῆς χώρας ἡμῶν ὅλα τὰ χάλκινα νομίσματα, καὶ τότε βεβαίως θὰ δώσωμεν ἀφορμὴν εἰς δίκαια παράπονα ἐκ μέρους τῶν Κρατῶν ἐκείνων, τὰς ἀγορὰς τῶν ὁποίων ἤθελον πλημμυρήσει τὰ παλαιὰ χάλκινα ἡμῶν νομίσματα. Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν ἐκ τοῦ τοιούτου σχεδίου τὰ δύο αὐτά· πρῶτον, ὑποτίμησιν σχετικὴν τῶν νέων ἐκτυπωθησομένων κερμάτων πρὸς τὰ παλαιὰ κέρματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καταλλαγὴν διὰ τὴν διεθνῆ κυκλοφορίαν, καὶ δεύτερον μίαν πρόσθετον κερματικὴν κυκλοφορίαν, οἱανδήποτε, εἰς τὴν ἤδη ὑφισταμένην κυκλοφορίαν· διότι εἴτε θεωρήσητε ἀκέραιον τὸ γραμμάτιον τῆς μιᾶς δραχμῆς, εἴτε θεωρήσητε ὅτι ἀποτελεῖ ἀκέραιον τὸ δεκάλεπτον νόμισμα, τὸ πραγματικὸν εἶναι αὐτό, ὅτι σήμερον ῥίπτεται εἰς τὴν ἀγορὰν ἐκτὸς τοῦ κέρματος τῶν 14 ἑκατομμυρίων, ἐκτὸς τῶν κερμάτων τῶν χαλκίνων τῶν ἤδη ἐκτετυπωμένων, καὶ πρόσθετον κέρμα ἐξ 6,500,000 δυνάμει τῆς ζητουμένης ἀδείας. Δὲν γνωρίζω, τίνα χρῆσιν θὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις τῆς ἀδείας ταύτης, ἀλλ’ ὅταν νομοθετῇ τις, πρέπει νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν ὡς ἔχει, διότι μήτε ὁ Πρωθυπουργὸς δύναται νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς χρήσεως τῆς ἀδείας, ἀφοῦ μήτε ὁ ἴδιος γνωρίζει, ἂν αὐτὸς θὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς ἀδείας ἢ ἄλλος τις. Ἔχομεν λοιπὸν ὑποτίμησιν ἀναμφισβήτητον, ἡ ὁποία θὰ προστεθῇ εἰς τὴν ὑφισταμένην ὑποτίμησιν, ἵνα καταστήσωσιν ἀμφότεραι τὴν θέσιν τῆς ἀγορᾶς χειροτέραν. Ἡ ὑποτίμησις αὕτη ἀναγκαίως θὰ ἀντανακλᾷ ἐπὶ τὴν ὑποτίμησιν τῶν κερμάτων τῆς μιᾶς καὶ δύο δραχμῶν καὶ τὴν ὑποτίμησιν ἐν γένει τοῦ τραπεζογραμματίου. Διὰ τοῦτο ἀπὸ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως ἐθεώρησα, ὅτι δὲν εἶναι ἐπίκαιρος ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἀνάγκην νέων χορηγήσεων γραμματίων, νομίζω ὅτι ἁπλούστερον ἦτο νὰ προβῇ μᾶλλον εἰλικρινῶς· ἀλλ’ αἱ περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, ἀπαγορεύουσι τὴν προσθήκην οἱουδήποτε κέρματος, εἴτε ἀκεραίου εἴτε κερματικοῦ. Εἶπον δέ, ὅτι θέλει συντελέσει εἰς τὴν ζημίαν τοῦ Κράτους, διότι πρέπει νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία θ’ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν ἐκτύπωσιν αὐτῶν. Ἡ ἔκθεσις ἡ εἰσαγαγοῦσα τὸ νομοσχέδιον δὲν ὁρίζει ἀκριβῶς τὸ ποσόν· ἀλλ’ ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀναλογίας, αἱ ὁποῖαι ἐκτίθενται ὡς πρὸς τὰς προηγουμένας ἐκτυπώσεις τῶν χαλκίνων κερμάτων, θέλει ἴδει, ὅτι τὸ Κράτος διὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν νέων ἐκ νικελίου κερμάτων θέλει ἐκτεθῆ εἰς δαπάνην δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἡ δαπάνη δὲ αὕτη εἶναι ζημία πραγματική· ἂν δὲν ἦναι ζημία διὰ τὸ Δημόσιον, εἶναι ὅμως ζημία πραγματικὴ διὰ τὴν κοινωνίαν, διότι πρόκειται περὶ καθαρῶς πιστωτικοῦ νομίσματος, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἔχει πραγματικὴν ἀξίαν, διὰ τὴν ἀπόκτησιν δὲ αὐτοῦ τοῦ πιστωτικοῦ νομίσματος τῶν 6 ἑκατομμυρίων θέλομεν δαπανήσει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν 2,000,000, δηλ. θὰ ἔχωμεν πραγματικὴν ἐξαγωγὴν χρυσοῦ δύο ἑκατομμυρίων ἀπέναντι ἀνταλλάγματος ἀχρήστου.

§62Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς, καὶ μεθ’ ὅσα εἶπον, ἐπιμένει ἐκφράζων τὴν γνώμην, ὅτι ζητοῦμεν δάνειον πιστωτικοῦ νομίσματος. Ὁ κ. Βουλευτής, ἂν παρηκολούθει τὰ τῆς διαχειρίσεως τοῦ δημοσίου ταμείου, θὰ ἐγίνωσκεν ὅτι ἄδειαν δανείου πιστωτικοῦ νομίσματος οὐδεμίαν ἤδη ἔχει ἀφορμὴν ἡ Κυβέρνησις, ἵνα προκαλέσῃ, διότι τὸ πιστωτικὸν νόμισμα πλεονάζει ἐν τῷ ταμείῳ. Ὅ,τι ἐλλείπει ἐν τῷ ταμείῳ εἶναι τὸ μεταλλικὸν νόμισμα· πιστωτικοῦ νομίσματος οὐδόλως ἔχομεν ἀνάγκην σήμερον· ὅτε ἀνελάβομεν τὴν Κυβέρνησιν, εἴχομεν ἀνάγκην πιστωτικοῦ νομίσματος, καὶ ἐπί τινα χρόνον ᾐσθάνθημεν στενοχωρίαν οὐ μόνον διὰ τὴν ἔλλειψιν μεταλλικοῦ νομίσματος, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἔλλειψιν πιστωτικοῦ νομίσματος. Ἀλλ’ ἔκτοτε αἱ πρόσοδοι τοῦ Δημοσίου τοσοῦτον ἀνεπτύχθησαν, ὥστε ἀπὸ δύο ἢ τριῶν μηνῶν τὸ Δημόσιον οὐδεμίαν αἰσθάνεται στενοχωρίαν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ πιστωτικοῦ νομίσματος, τοὐναντίον μάλιστα ἐπαρκεῖ διὰ τοῦ πιστωτικοῦ νομίσματος καὶ εἰς πλήρωσιν ὑποχρεώσεων ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ· καὶ ὅτε κατὰ προηγουμένην συζήτησιν ἠρωτώμεθα, πῶς ἐπαρκοῦμεν εἰς ταῦτα ἢ ἐκεῖνα τὰ μὴ ἐγγεγραμμένα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἀπηντῶμεν ὅτι ἐπηρκοῦμεν, διότι ὁ προϋπολογισμὸς ἀπέδωκεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ πλείονα ὅσων εἴχομεν ἀναγράψει. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892 ἀπέδωκε πλείονα εἰς τελωνειακὰ, πλείονα εἰς τὰ τοῦ καπνοῦ, πλείονα εἰς τὰ τοῦ χαρτοσήμου, πλείονα εἰς τὰ τῶν μονοπωλίων ἁπάντων. Ἑπομένως σήμερον τὸ Δημόσιον οὐδεμίαν αἰσθάνεται ἀνάγκην προσκτήσεως πιστωτικοῦ νομίσματος πέραν τοῦ κατὰ τὰ κείμενα ἀποδιδομένου εἰς αὐτό. Ἀλλὰ καὶ ἂν ᾐσθάνετο τὴν ἀνάγκην ταύτην, βεβαίως δὲν θὰ προσέφευγεν εἰς τὸ κερματικὸν νόμισμα, ἵνα ἀναπληρώσῃ αὐτήν· διότι ἡ ἀνάγκη ποία τις θὰ ἦτο, ἂν ὑπῆρχε; Θὰ ἦτο ἀνάγκη νομίσματος ἔχοντος ἀπαλλακτικὴν δύναμιν, τὸ δὲ κερματικὸν νόμισμα δὲν ἔχει ἀπαλλακτικὴν δύναμιν, ἑπομένως τὸ κερματικὸν νόμισμα δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν ἀνάγκην, ἐὰν ὑπῆρχεν. Ἂν ἦτο ἀληθὴς ἡ ὑπόθεσις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ διὰ τοῦ νομοσχεδίου νέον δάνειον, βεβαίως τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ τῇ παρεῖχε τὸ ζητούμενον, διότι θὰ ἐζήτει ἡ Κυβέρνησις χρῆμα ἔχον ἀπαλλακτικὴν δύναμιν, στερεῖται δὲ ταύτης τὸ κερματικὸν νόμισμα· ἡ ἄδεια τοῦ νομοσχεδίου παρέχει εἰς αὐτὴν κέρματα, δι’ ὧν αὕτη δύναται νὰ ποιῆται πληρωμὰς μόνον ἐντὸς στενοτάτων ὁρίων, δὲν ἔλαβε δ’ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι κατὰ τὰ κείμενα περὶ κερματικοῦ νομίσματος ἔχει τοῦτο ἀπαλλακτικὴν δύναμιν ἀπεριόριστον μόνον κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἀσήμαντον δ’ ἔχει ἀπαλλακτικὴν δύναμιν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξέδραμε καὶ εἰς ἰσχυρισμοὺς διαψευδομένους ὑπὸ τῆς νομοθεσίας ἡμῶν, διότι ὑπέθεσε τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν ἀλλοίαν τῆς κειμένης. Ἐνόμισεν ὅτι ἀνευρίσκει τὰ τῆς νομοθεσίας ἡμῶν τῆς νομισματικῆς ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1867· ἀλλ’ ἂν ἀνεγίνωσκε τὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔκθεσιν, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1867 καθώρισε τῷ ὄντι, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, τὴν ἀναλογίαν τοῦ κερματικοῦ νομίσματος εἰς δύο δραχμὰς κατ’ ἄτομον, ἀλλ’ ὁ νόμος τοῦ 1877 ηὔξησεν εἰς τρεῖς δραχμὰς τὴν ἀναλογίαν καὶ ὁ νόμος τοῦ 1881 εἰς τέσσαρας. Ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς ὡμίλησεν, ὡσανεὶ προέκειτο πάντοτε περὶ τῶν δύο δραχμῶν τῶν ἀρχικῶν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν συνέβη μόνον ἐπὶ τῶν χαλκίνων κερμάτων, τοῦτο συνέβη καὶ ἐπὶ τῶν ἀργυρῶν κερμάτων συνεπείᾳ διεθνῶν συμφωνιῶν. Καὶ ἡ ἀρχικὴ συμφωνία ἦτο ὁποίαν παρέστησεν αὐτὴν ὁ κ. Βουλευτής· ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἔμεινεν ἐκεῖ, δὲν παρηκολούθησε τὰ κατόπιν, ἂν δὲ τὰ παρηκολούθει, θὰ ἐγίνωσκεν, ὅτι τὸ ποσὸν τῆς ἀρχικῆς συμφωνίας ἐδιπλασιάσθη κατ’ ἄδειαν, οὐχὶ ὅμως καὶ κατ’ ἐφαρμογὴν ἐν συνόλῳ, διότι καὶ σήμερον ἔχει ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα νὰ κόψῃ, κατὰ τὰς συμφωνίας πρὸς τὰ Κράτη τῆς λατινικῆς ἑνώσεως, ποσόν τι, περιλαμβανόμενον ἐντὸς τοῦ ὁρίου τοῦ εἰς αὐτὴν ἀναλογοῦντος. Ἀλλ’ οἱονδήποτε καὶ ἂν ἦναι τὸ ὅριον τὸ ἐπιτρεπόμενον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐν χαλκίνοις κέρμασι καὶ ἐν ἀργυροῖς κέρμασιν, αἱ σκέψεις, ἃς ἐστήριξεν ἐπὶ τῶν ὁρίων τούτων ὁ κ. Βουλευτὴς, εἶναι ἐσφαλμέναι, διότι ὑπέθεσεν, ὅτι τὸ κέρμα ἐπιδρᾷ ἐπὶ μόνης τῆς κυκλοφορίας τῶν ἄλλων κερμάτων τῆς αὐτῆς νομισματικῆς ἀξίας, ἐνῷ ἐντελῶς ἀδιάφορος εἶναι ἡ νομισματικὴ ἀξία τοῦ κέρματος ἢ τῶν 20 λεπτῶν ἢ τῶν 50 λεπτῶν ἢ τοῦ φράγκου ἢ τοῦ διφράγκου ἐπὶ τὴν ἐπίδρασιν αὐτοῦ ἐν τῇ κερματικῇ κυκλοφορίᾳ. Τὸ κέρμα ἐπιδρᾷ ἐπὶ πάσης τῆς κερματικῆς κυκλοφορίας καὶ οὐχὶ διακεκριμένως μόνον ἐπὶ τῶν τῆς αὐτῆς ἀξίας κερμάτων. Ἡ κερματικὴ κυκλοφορία πληροῖ εἰδικὴν ἀνάγκην τῆς κοινωνίας, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν κυκλοφορίαν τοῦ ἀρτίου νομίσματος, πληροῦσαν γενικωτέραν ἀνάγκην, ἡ εἰδικὴ ὅμως ἀνάγκη τῆς κυκλοφορίας πληροῦται ἀδιακρίτως ὑπὸ τῶν κερμάτων οἱασδήποτε ἀξίας, αἱ δὲ διακρίσεις, ἐφ’ ὧν ἐστήριξεν ὁ κ. Βουλευτὴς τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν ἀναλογιῶν, δὲν ἔχουσιν ὑπόστασιν. Τὸ ἀργυροῦν κερματικὸν νόμισμα ἐξέλιπεν, ἐκδιωχθὲν σχεδὸν ὁλοσχερῶς ὑπὸ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, τὸ δ’ ἐκδιωχθὲν τοῦτο ποσὸν δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν εἰς τὴν κερματικὴν κυκλοφορίαν διὰ τῶν νομισμάτων ἐκ μίγματος νικελίου ἄνευ ὑπερβάσεως τῶν ὅρων, οἵτινες ὑφίσταντο παρ’ ἡμῖν, ὅτε κατὰ τὸ 1885 εἰσήχθησαν τὰ χάρτινα κέρματα· ἀλλ’ ἡ τοῦ νομοσχεδίου ἄδεια κοπῆς κερμάτων ἐκ μίγματος νικελίου παρέχεται ἐπὶ ποσῷ πολὺ κατωτέρῳ τοῦ τῶν κυκλοφορούντων κατὰ τὸ 1885 ἀργυρῶν κερμάτων. Ἡ κερματικὴ ἄρα κυκλοφορία, ἥτις τότε ἐθεωρεῖτο ἐξυπηρετουμένη μόλις ἐπαρκῶς διὰ τοῦ ποσοῦ ἐκείνου τῶν ἀργυρῶν κερμάτων, ἐπιπροστιθεμένου εἰς τὸ ποσὸν τῶν χαλκίνων κερμάτων, ἡ κερματικὴ κυκλοφορία, καὶ μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐν πάσῃ τῇ παρεχομένῃ ἀδείᾳ, θὰ ἐξυπηρετῆται γλισχρότερον ἢ τότε, οὕτω δ’ ἐξυπηρετουμένη, προδήλως δὲν δύναται νὰ παρουσιάσῃ τὰ φαινόμενα, ἅτινα παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτής. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐστηρίχθη εἰς ἀπάντησιν, ἣν ἔδωκα εἰς αὐτὸν κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν, ἵνα παραστήσῃ, ὅτι ἐγὼ ἐπιδιώκω διὰ τῶν προτεινομένων μέτρων τὴν ἐξώθησιν τοῦ χαλκίνου νομίσματος ἐκτὸς τοῦ Κράτους. Οὐδὲν τοιοῦτον ἐπιδιώκω, ἤκουσα ὅμως τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὑποστηρίξαντος κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην θεωρίαν περὶ τούτου ἐν πλήρει πεποιθήσει. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἔκτοτε ὁ πλησίον αὐτοῦ καθήμενος τῷ ἀνέπτυξε τὰς ὑγιεῖς θεωρίας περὶ νομίσματος, διότι παρετήρησα, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς πολλὰς ἐποιήσατο προόδους ἐν τῷ θέματι, καὶ σήμερον δὲν δύναμαι νὰ ἐπικρίνω τὰς ἀρχὰς, ἐφ’ ὧν ἐστήριξε τὰς σκέψεις του (ἱλαρότης). Αἱ πληροφορίαι του δὲν εἶναι ἀκριβεῖς περὶ τὰ ποσά· δὲν εἶναι δὲ καὶ ἀκριβὴς ἡ ἰδέα, ὅτι ἐγὼ ἐπεδίωκον τοιοῦτόν τι. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι τοιοῦτόν τι θὰ συμβῇ, ἐὰν τῷ ὄντι ὑπάρχῃ πλεόνασμα κερματικῆς κυκλοφορίας καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἐξαγωγὴ σήμερον. Ἐγὼ καὶ τότε εἶπον, ὅτι δὲν γίνεται ἐξαγωγὴ εἰς διαστάσεις ἱκανὰς, ὥστε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει. Ὅτι γίνεται ἐξαγωγὴ, εἶναι βέβαιον. Ἐν Μασσαλίᾳ χάλκινα νομίσματα ἑλληνικὰ κυκλοφοροῦσιν ἐλευθέρως καὶ εἶναι ἀρκοῦντα, ὥστε καὶ ὁ ὀλίγας ἡμέρας διατρίβων ἐκεῖ νὰ ἀντιληφθῇ τοῦ γεγονότος, ἡ δὲ ἐξήγησις εἶναι εὔκολος, διότι ἡ ἱστιοφόρος ἡμῶν ναυτιλία τὰ εἰσάγει ἐκεῖ εὐχερῶς· ἀλλὰ ταῦτα ἐπὶ τοῦ συνόλου δὲν εἶναι ἱκανά, ὥστε νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει. Καὶ δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι, καὶ ἂν κοπῇ ὁλόκληρον τὸ ἐκ μίγματος νικελίου νόμισμα, τὸ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου προβλεπόμενον, θὰ ὑπάρξῃ πλεόνασμα σπουδαῖον πρὸς ἐξαγωγήν. Θὰ γίνεται ἡ ἐξαγωγὴ ὡς καὶ μέχρι τοῦδε, θὰ γίνεται ὅμως ἐπὶ τῶν περιωρισμένων τούτων διαστάσεων, οὐχὶ ἐν τῷ νομίσματι τῷ ἐκ μίγματος νικελίου, ἀλλ’ ἐν τῷ νομίσματι τῷ χαλκίνῳ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξάγηται τότε ὅπως ἐξάγεται καὶ σήμερον. Ὥστε ὡς πρὸς ταῦτα δὲν μεταβάλλονται τὰ κείμενα, οὐδὲ αὐξάνομεν, οὐδὲ μειοῦμεν τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ κερματικοῦ νομίσματος εἰς τὰς χώρας, αἵτινες ἔχουσι τὸ συμφέρον, ἵνα ἀπαγορεύωσι τὴν εἰσαγωγὴν αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τὴν ἡμετέραν δὲ χώραν, τὸ κερματικὸν τοῦτο νόμισμα βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἐπιδράσῃ εἰς τὰ τοῦ ἀκεραίου νομίσματος, ἐν ᾧ καὶ μόνῳ γίνονται τὰ δάνεια. Τὸ κερματικὸν τοῦτο νόμισμα, ἐὰν πλεονάζῃ, θὰ παραβλάψῃ τὴν κερματικὴν κυκλοφορίαν, ἀλλὰ τὴν ἀκεραίαν κυκλοφορίαν δὲν δύναται νὰ τὴν παραβλάψῃ· διότι καὶ ὁλόκληρος ἡ ἄδεια τοῦ νομοσχεδίου ἐὰν ἐφαρμοσθῇ, δὲν θὰ ἐπαναφέρῃ τὰ τῆς κερματικῆς κυκλοφορίας ἕως τοῦ ὁρίου τοῦ 1885.

§63ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τοῦτο διακρίνει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀπ’ ἐμοῦ ἡ ἐν γένει τακτική του, ὅτι ἐκεῖνος μὲν οὐδενὸς γνώμην ἀκούει, ἐγὼ δὲ εἶμαι εὐτυχής, ὁσάκις τις τῶν φίλων μου μοὶ ὑποβάλλῃ τοιαύτην. Δυστυχῶς ἡ ἐκτύπωσις τοῦ λόγου τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν τῷ ἐπέτρεψε νὰ μοὶ χορηγήσῃ ὀλίγας στιγμὰς, ἵνα ἀνταλλάξω γνώμας μετ’ αὐτοῦ, οὐδ’ εἶχον ἀνάγκην ἄλλως ν’ ἀσχοληθῶ εἰδικώτερον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ μετὰ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἀντήλλαξα χθὲς μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶμαι δὲ ἀκριβῶς ἐντὸς τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους συνεζήτησα ἀπὸ χθὲς μετ’ αὐτοῦ, διότι ἀπὸ χθὲς εἶπον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ τύπου τοῦ χαλκίνου νομίσματος θέλομεν παρεμποδίσει τὴν διεθνῆ κυκλοφορίαν αὐτοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντέταξε χθές: «ἀλλ’ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε, εἶναι ἀνήθικον». Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐχαρακτήρισεν αὐτὸ ὡς ἀνήθικον, εἶπε: «μὴ φοβεῖσθε ὅμως, διότι ἐξ ἐναντίας ἡ ἐκτύπωσις κερμάτων ὑπὸ διάφορον τύπον θὰ ἐκδιώξῃ τὰ κέρματα τὰ παλαιά». Καὶ εὑρίσκω, ὅτι ἡ θεωρία του εἶναι ἀκριβεστάτη. Ἀκριβῶς δὲ ἐπὶ τῆς θεωρίας του ταύτης ἦλθον καὶ ἔφερον τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον σήμερον εἰς τὴν Βουλήν. Εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ πραγματοποιηθῇ ἐκεῖνο, ὅπερ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔψεξεν ὡς ἀνήθικον, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ χώραν, δηλ. ἡ ἐκδίωξις τῶν παλαιῶν χαλκίνων νομισμάτων διὰ τῆς ἐκτυπώσεως νέων διαφόρου τύπου ἐκ νικελίου. Ἀλλὰ τῷ παρετήρησα, ὅτι, ἀφοῦ ἄμεσον ἀποτέλεσμα τῆς ἐκτυπώσεως ταύτης τῶν ἐκ νικελίου νομισμάτων θὰ ἦναι ἡ ἐκδίωξις τῶν παλαιῶν, ἕπεται, ὅτι προσκρούομεν εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς ἠθικῆς, τὰς ὁποίας ἀνεκήρυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὄπισθεν τῶν ὁποίων ὀχυροῦνται αἱ Κυβερνήσεις τῆς λατινικῆς ἑνώσεως, αἵτινες σήμερον μεμψιμοιροῦσιν ἐναντίον ἡμῶν, ἂν καὶ οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἔχωμεν νὰ καταστῶμεν οἱ χωροφύλακες τῆς νομισματικῆς των κυκλοφορίας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἀποκρούσῃ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐστήριξα ἐπὶ τοῦ νόμου τοῦ ἀποτελοῦντος τὸ νομισματικὸν ἡμῶν καθεστώς, ἐπήνεγκε τὰς ἑξῆς ἀντιῤῥήσεις· εἶπεν, ὅτι ἡ κυκλοφορία καὶ τῶν ἀργυρῶν νομισμάτων καὶ τῶν χαλκίνων δὲν εἶναι ὁποία ἦτο τότε. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ τῆς παλαιᾶς κυκλοφορίας τῶν χαλκίνων νομισμάτων· ἀνέφερον τὴν κυκλοφορίαν τῶν ἀργυρῶν κερμάτων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 9 ὡς πρὸς τὴν κυκλοφορίαν τῶν ἀργυρῶν κερμάτων παρετήρησα, ὅτι ἡ προσθήκη 6,500,000 δραχ. κερμάτων, διὰ τῶν ὁποίων πρόκειται ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὴν κερματικὴν κυκλοφορίαν τοῦ φράγκου, δηλαδὴ τὴν κυκλοφορίαν τῶν κερμάτων τῶν 50 καὶ 20 λεπτῶν, εἶναι ὑπερβάλλουσα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε τί; Ὅτι δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸν παλαιὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ὁρίζει εἰς δύο δραχμὰς κατ’ ἄτομον τὴν κερματικὴν κυκλοφορίαν. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εἶπον τίποτε περὶ τούτου· ὡμίλησα μόνον περὶ τῆς κυκλοφορίας τῶν ἀργυρῶν κερμάτων, εἶπον δέ, ὅτι ὁ ἀρχικὸς νόμος ὥρισεν εἰς 6 δραχμὰς κατ’ ἄτομον τὴν κυκλοφορίαν τῶν ἀργυρῶν κερμάτων, προσέθηκα δὲ κατόπιν, ὅτι ἀντὶ τῆς κυκλοφορίας ταύτης, τὴν ὁποίαν ὥρισεν ὁ νόμος τοῦ 1867, ἔχομεν κυκλοφορίαν κερμάτων, δηλ. κυκλοφορίαν γραμματίων κερματικῶν 14,000,000, ἡ ὁποία βεβαίως οὐ μόνον ἀντικατέστησε τὴν ἀρχικὴν κυκλοφορίαν τῶν 6,000,000, ἀλλὰ καὶ τὴν πρόσθετον κυκλοφορίαν τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων, ἡ ὁποία ἐπετράπη δι’ ὑστέρου νόμου καὶ δι’ ὑστέρας συμβάσεως πρὸς τὰ Κράτη τῆς λατινικῆς ἑνώσεως. Τὸ ζήτημα λοιπὸν τίθεται ὡς ἑξῆς: Ἔχομεν ἢ δὲν ἔχομεν κυκλοφορίαν κερμάτων 14,000,000; Ἀναμφισβητήτως ἔχομεν. Προστίθεται ἤδη εἰς τὴν κυκλοφορίαν τῶν 14,000,000 νέα κερματικὴ κυκλοφορία 6,500,000, ναὶ ἢ οὔ; Ἀναμφισβητήτως προστίθεται· ἡ κυκλοφορία αὕτη τῶν 6,500,000 δραχ. κερμάτων ἐκ νικελίου εἶναι ἀντίστοιχος πρὸς τὴν κερματικὴν κυκλοφορίαν τῶν κερμάτων τῶν 50 λεπτῶν ἢ τῶν 20 λεπτῶν τῶν ἀρχικῶν; Ἀναμφισβητήτως ὄχι. Θὰ ἐνόουν τὸ ἐπιχείρημά σας, ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐλέγετε, ὅτι δὲν ἔχομεν παρὰ μόνον 9,000,000, κάτω μάλιστα τῶν 9,000,000 κερματικὴν κυκλοφορίαν, πρόκειται δὲ ν’ ἀναπληρώσωμεν τὴν ἔλλειψιν, ἡ ὁποία ὑφίσταται εἰς τὴν κερματικὴν κυκλοφορίαν διὰ τῆς προσθήκης τῶν ἐκ νικελίου κερμάτων. Ἀλλὰ δὲν εἴπετε τοῦτο. Εἴπετε, ὅτι, ἐὰν ἔχωμεν 9,000,000 ἢ 10,000,000 κυκλοφορίαν, δὲν ἔχομεν ὑπέρβασιν τῆς κερματικῆς ταύτης κυκλοφορίας. Ποσῶς. Ἔχομεν 14,000,000. Τί λείπει ἐκ τῆς κυκλοφορίας ἡμῶν; Ἐλλείπει μόνον ἡ κυκλοφορία τῶν κερμάτων τῶν 50 λεπτῶν καὶ τῶν 20 λεπτῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε, ὅτι πρόκειται ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὴν κυκλοφορίαν αὐτῶν τῶν κερμάτων διὰ τῆς προσθήκης 6,500,000 κερμάτων ἐν νικελίου; Βεβαίως τὸ ποσὸν εἶναι ὑπερβάλλον, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσητε, παρὰ ὅτι τὸ ⅒, ὡς εἶπον, τοῦ ποσοῦ τούτου θὰ ἦτο ἱκανὸν, ἵνα πληρώσῃ τὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ὑπεδείξατε, ἐὰν πράγματι ἐπρόκειτο ν’ ἀναπληρώσητε τὴν ἀνάγκην ταύτην. Νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἀναγκαίως θὰ ἐπιδράσῃ ἡ προσθήκη τῶν νέων κερμάτων εἰς τὴν ἐκ νέου ὑποτίμησιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τῶν γραμματίων τῶν κερματικῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ κατ’ ἀντανάκλασιν εἰς τὴν ὑποτίμησιν τῶν τραπεζογραμματίων. Προσέθηκα περιπλέον,—καὶ ἐπὶ τούτου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀπήντησεν,—ὅτι θὰ ἔχωμεν ζημίαν πραγματικὴν ἐκ τοῦ ὅτι θέλομεν δαπανήσει διὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν κερμάτων αὐτῶν τῶν ἐκ νικελίου περὶ τὰ δύο ἑκατομμύρια. Καὶ ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου μὲ ἠρώτησε, πόθεν ἐξάγω τὸ ποσὸν αὐτό. Τὸ ἐξάγω ἐκ τῶν ὑπολογισμῶν, τοὺς ὁποίους περιέλαβεν ἡ ἔκθεσις. Ἡ ἔκθεσις ἀναφέρει, ὅτι ἴσου ποσοῦ κέρματα χάλκινα ἢ ὀρειχάλκινα ἐκόστισαν περὶ τὰ 2,086,000, χωρὶς δὲ νὰ ὁρίζῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ δαπανηθῇ διὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν ἐκ νικελίου κερμάτων, λέγει ἡ ἔκθεσις, ὅτι ἐκ τῶν ἀνταλλαγεισῶν διαπραγματεύσεων καὶ συνεννοήσεων προέκυψεν, ὅτι εἶναι συμφερωτέρα ἡ ἐκ νικελίου ἐκτύπωσις ἢ ἡ ἐκ χαλκοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ συμφερώτερον τοῦτο δύναται νὰ καθορισθῇ ἐκ τοῦ ὑποβιβασμοῦ τῆς δαπάνης κατὰ 100 ἢ 200 ἢ 300 χιλιάδας, ἀλλὰ βεβαίως τὸ συμφερώτερον ἐκεῖνο δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἀποδεικνύει ἐλάττωσιν τῆς δαπάνης κατὰ τὸ ἥμισυ ἢ ἐλάττωσιν τῆς δαπάνης κατὰ τὰ ¾. Τοιοῦτόν τι δὲν λέγετε. Ἡ ἐντύπωσις, ἣν λαμβάνει τις ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἐκθέσεως, εἶναι ἀναμφισβητήτως αὕτη. Ἐγὼ δὲν ἠδυνάμην νὰ προέλθω εἰς ὑπολογισμοὺς περὶ τῶν δαπανῶν τῆς ἐκτυπώσεως· ὤφειλον νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγει ἡ ἔκθεσις, ἡ ἔκθεσις δὲ καθορίζει τὴν ἐκτύπωσιν τῶν ἐκ νικελίου κερμάτων ὡς συμφερωτέραν τῶν χαλκίνων ἢ ὀρειχαλκίνων, ἐξήγαγον δ’ ἐντεῦθεν τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον βεβαίως δύναται ν’ ἀποδειχθῇ ἀνακριβὲς ἐκ τῶν ὑπολογισμῶν, οὓς ἔχει κάμει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πρόκειται περὶ δαπάνης μόνον 200,000. Ἐὰν πρόκηται περὶ δαπάνης ἐλάσσονος, τότε εἶναι κέρδος ἀπέναντι τῆς ζημίας, ἣν θὰ ὑποστῶμεν, ἀλλ’ ἡ ζημία εἶναι ἀναμφισβήτητος· εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἄνευ λόγου πρόκειται νὰ ἐξαγάγωμεν πραγματικὸν νέον νόμισμα καὶ νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς δαπάνην, οἱανδήποτε καὶ ἂν ἦναι αὕτη.

§64Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ θ’ ἀπαντήσω, δίδων πληροφορίαν τινά. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐστήριξε τὰς σκέψεις του περὶ τῆς κατὰ τὸ νομοσχέδιον δαπάνης ἐπὶ τῶν γενομένων δαπανῶν, ὅσαι ἀναγράφονται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει πρὸς κοπὴν τῶν χαλκίνων κερμάτων, ἀλλὰ δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ εἰκοσάλεπτον κέρμα ἐκ νικελίου εἶναι τὸ τριτημόριον περίπου κατὰ βάρος καὶ κατὰ διάμετρον τοῦ δεκαλέπτου, ἑπομένως, καὶ ἂν διπλασία ἦναι ἡ τιμὴ τοῦ μίγματος νικελίου, ἐπὶ τῷ τρίτῳ τοῦ διπλασίου ἀποκτᾶται τὸ εἰκοσάλεπτον ἐκ μίγματος νικελίου, ἡ δαπάνη ἄρα εἶναι τοῦ τρίτου. Ὅταν οὕτως ὑπολογίσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς, θὰ πεισθῇ, ὅτι αἱ σκέψεις αὐτοῦ καὶ τὰ συμπεράσματα δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῶν πρεπουσῶν ἀναλογιῶν· διότι αἱ ἀναλογίαι τῶν δαπανῶν τῆς κοπῆς τῶν χαλκίνων κερμάτων καὶ τῆς κοπῆς τῶν ἐκ μίγματος νικελίου ἐξαρτῶνται ἐκ τῆς ἀναλογίας τῶν δεκαλέπτων, τῶν πενταλέπτων, τῶν διλέπτων καὶ τῶν μονολέπτων ἐν ὀρειχάλκῳ πρὸς τὰ εἰκοσάλεπτα, τὰ δεκάλεπτα καὶ τὰ πεντάλεπτα ἐκ νικελίου, ἀλλὰ πλὴν τούτων καὶ ἐκ τῆς διαφορὰς τῆς ἀξίας τοῦ μετάλλου. Ἡ διαφορὰ τῆς ἀξίας τοῦ χαλκοῦ καὶ τοῦ νικελίου εἶναι σπουδαία, ἀλλὰ νικελίου ἐν τῷ νομίσματι τῷ ἐκ μίγματος νικελίου γίνεται χρῆσις μόνον ἐπὶ τῷ τεταρτημορίῳ, τῶν τριῶν ἄλλων τεταρτημορίων ὄντων ἐξ ὀρειχάλκου. Καίτοι δὲ ἡ δαπάνη κατασκευῆς τῶν ἐκ τοιούτου μίγματος κερμάτων δὲν δύναται νὰ καθορισθῇ ἀκριβῶς, πρὶν ἢ προέλθῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς περὶ τῆς παραγγελίας ἐνεργείας, δυνάμεθα ὅμως κατὰ προσέγγισιν νὰ στηρίξωμεν τὰς σκέψεις ἡμῶν ἐπὶ μέσου ὅρου τιμῆς κάτω τῶν 4½ φράγκων κατὰ χιλιόγραμμον, παράγον περὶ τὰς 33 δραχμὰς εἰς δεκάλεπτα ἐκ νικελίου. Ταῦτα λέγω ὡς ἐνδεικτικὰ, διότι δυνατὸν τὰ δεκάλεπτα νὰ ἦναι μεγαλείτερα ἢ μικρότερα, ἵνα καταλήξω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι, ἐνῷ ἐπὶ τῶν ὀρειχαλκίνων νομισμάτων ἡ δαπάνη τῆς κατασκευῆς ἀντιστοιχεῖ εἰς τὸ τρίτον περίπου τῆς ἀξίας τοῦ κοπτομένου νομίσματος, ἐπὶ νομισμάτων ἐκ μίγματος νικελίου ἔχομεν πιθανὴν δαπάνην ἀντιστοιχοῦσαν εἰς τὸ ὄγδοον. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ τρίτου καὶ τοῦ ὀγδόου εἶναι μεγαλειτέρα καὶ τοῦ ἡμίσεως καὶ ἀντίστροφος τῆς ὑποτεθείσης ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§65ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς αὐτῆς τῆς πληροφορίας εἶχον ἀνάγκην, διότι καὶ ἐγὼ ἐφρόνουν, ὅτι τὸ νόμισμα τὸ ἐκ νικελίου θὰ ἔχῃ πραγματικὴν ἀξίαν πολὺ μικροτέραν τῶν ἐκ χαλκοῦ κερμάτων. Βεβαίως φρονῶ, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις ἐκ τῆς προτιμήσεως τῶν κερμάτων ἐκ νικελίου. Ἄλλοτε, ὅτε ἐγένετο συζήτησις περὶ τῶν κερμάτων τῶν χαρτίνων, εἶχον προβάλει τὴν γνώμην, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ χάρτινα κέρματα θὰ ἔχωσι διαφορὰν πρὸς τὰ χάλκινα κέρματα, καὶ θὰ ὑπερτιμηθῶσι ταῦτα, διότι ἔχουσιν ἀξίαν μεταλλικὴν, τὰ δὲ χάρτινα οὐδεμίαν περιέχουσι πραγματικὴν ἀξίαν. Τότε ἐθεωρήθη ὡς ἁπλοῦν ἐπιχείρημα ἡ γνώμη μου ἐκείνη· σήμερον ἡ ἀγορὰ ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ γνώμη μου ἐκείνη ἦτο ὀρθὴ, καὶ τὰ χάλκινα κέρματα ὑπερετιμήθησαν καὶ ὑπερτιμῶνται ἀπέναντι τῶν χαρτίνων κερμάτων. Σήμερον φοβοῦμαι, ὅτι διὰ τῆς δημιουργίας κερμάτων ἐκ νικελίου, θὰ ἔχωμεν ἑτέραν σύγχυσιν, θὰ ἔχωμεν κέρματα ἐκ νικελίου τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔχωσι πραγματικὴν ἀξίαν ἀνάλογον πρὸς τὰ ἐκ χαλκοῦ, καὶ ἑπομένως εἰς τὴν ἀγορὰν θὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις πλήρης· τὰ ἐκ νικελίου θὰ ἐξευτελισθῶσι πρὸ τῶν χαλκῶν· θὰ ἔχητε τοὺς ἐμπόρους, οἱ ὁποῖοι θὰ ζητῶσι καὶ θὰ ὁρίζωσι χαλκίνην δεκάραν ἢ ἐκ νικελίου, καὶ θὰ σᾶς προσφέρωσι πρᾶγμα ἀναλόγως τοῦ κέρματος, τὸ ὁποῖον θὰ προσφέρητε· ἐὰν τοῦτο ἦναι χάλκινον, περισσότερον, ἐὰν ἦναι ἐκ νικελίου, ὀλιγώτερον.

§66ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν θὰ ὑπάρχῃ δεκάρα χαλκίνη.

§67ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πῶς δὲν θὰ ὑπάρχῃ, ἀφοῦ δὲν ἀποσύρονται τὰ χαλκᾶ νομίσματα; Νομίζω, ὅτι ἡ προσθήκη τοῦ ἐκ νικελίου νομίσματος, ἐὰν ἦναι εἰς τὸ ποσὸν τῶν 6,000,000, βεβαίως θὰ συντελέσῃ εἰς δείνωσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, διότι καὶ τοῦ κέρματος τούτου ἀναγκαστικὴ τυγχάνει ἡ κυκλοφορία. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ πράξῃ καλλίτερον, ἀφοῦ ἔχει τὸ δικαίωμα, νὰ ἐκτυπώσῃ καὶ ἄλλα χάλκινα νομίσματα εἰς ποσόν τι ἀρκετὰ σπουδαῖον, καὶ ἄν θέλῃ, νὰ ζητήσῃ καὶ ἄδειαν νὰ ἐκτυπώσῃ καὶ πλείονα χάλκινα νομίσματα ἑνὸς ἢ δύο ἢ τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν· θὰ ἦτο προτιμότερον τοῦτο, παρὰ νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ ἐκ νικελίου, ὅπερ θὰ ἔχῃ καὶ τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιῶδες καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἀποδειχθῇ ἐκ τῆς πράξεως, καὶ πολλάκις θ’ ἀπατῶνται περὶ τῆς χρήσεως αὐτῶν οἱ ἁπλοϊκοὶ ἄνθρωποι, οἱ μὴ γινώσκοντες ν’ ἀναγινώσκωσι. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ μὴ νεωτερίσωμεν, ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἀνάγκην κερμάτων, νὰ ἐκτυπώσῃ χάλκινα νομίσματα, καὶ οὐχὶ ἐκ νικελίου. Ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει, ἂν ἐπιμένῃ, ἂς ἐκτυπώσῃ τοὐλάχιστον μόνον εἴκοσι λεπτῶν καὶ πεντήκοντα λεπτῶν ἐκ νικελίου, ὅπως μὴ συγχέωνται μετὰ τῶν χαλκῶν καὶ ὑποτιμῶνται ἀπέναντι αὐτῶν.

§68ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὀφείλω δι’ ὀλίγων μόνον λέξεων ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὡς πρὸς τὰ πλεονάσματα, τὰ ὁποῖα τοσοῦτον ἠθέλησε νὰ ἐξάρῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Καὶ μεθ’ ὅσα ἠκούσαμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893, καὶ μεθ’ ὅσα πάντες γινώσκομεν, βεβαίως πᾶν ἄλλο περιεμένομεν ν’ ἀκούσωμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ἡ χρῆσις τοῦ 1892 δὲν παρουσιάζει τοιαῦτα πλεονάσματα. Ἀπόδειξις τούτου πρόδηλος εἰς πάντας εἶναι, ὅτι κατ’ αὐτὸ ἐδέησε τακτικὰς, τακτικωτάτας δαπάνας τοῦ Κράτους νὰ πληρώσωμεν διὰ δανείων, τὰ ὁποῖα συνομολογοῦμεν ὑπὸ βαρυτάτους ὅρους. Τώρα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δύναται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ζητῇ πιστώσεις ἐλάσσονας τοῦ ποσοῦ, τοῦ ὁποίου ἔχομεν πράγματι ἀνάγκην, καὶ νὰ παρουσιάζῃ οὕτω πλαστὰ περισσεύματα καὶ πολὺ ἀνώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἀλλ’ ὅταν ἀκολούθως ζητῇ συμπληρωτικὰς, ἀναπληρωτικὰς καὶ ἐκτάκτους πιστώσεις ἐκ πολλῶν ἑκατομμυρίων, καὶ τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα δανείζηται ἀντὶ τόκων ἁδροτάτων καὶ ἐγγυήσεων ἀναξιοπρεπῶν εἰς τὸ Κράτος, πρέπει τοὐλάχιστον νὰ σιωπᾷ καὶ νὰ μὴ καυχᾶται δι’ αὐτὴν τὴν θλιβερὰν κατάστασιν, ἀναστρέφων τοὺς ὅρους καὶ παριστῶν τὰ ἐλλείμματα ὡς πλεονάσματα. Ἐὰν δὲ πράγματι, κύριε Πρωθυπουργὲ, εἴχετε πλεονάσματα κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1892, τί ἐκάμετε τότε τὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης 2,560,000, ἀπέναντι τῶν ὁποίων παρεχωρήθη εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα τῆς συμμετοχῆς τοῦ Δημοσίου εἰς τὰ κέρδη της ἐκ τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ τραπεζικῶν γραμματίων; Τί ἐκάμετε τὸ δάνειον τῶν 16,000,000, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τόσον ἐπαχθεῖς ὅρους συνωμολόγησεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἐκ Τριπόλεως Βουλευτοῦ; Τί ἐκάμετε τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα συνωμολογήσατε σεῖς αὐτὸς τὸν Σεπτέμβριον καὶ τελευταῖον τὸν Δεκέμβριον μῆνα, ἐνεχυριάζοντες τραπεζικὰ γραμμάτια καὶ ὁμολογίας τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης; Ὅταν, Κύριοι, ταῦτα πάντα λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, θὰ ἴδωμεν, ὅτι οὐχὶ πλεονάσματα, ἀλλὰ ἐλλείμματα κολοσσιαῖα ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἡ χρῆσις τοῦ 1892, πάντα δὲ, ὅσα εἶπε τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἦσαν μᾶλλον πικρὰ εἰρωνεία, ἡ ὁποία ὅμως εἰς πάντα ἄλλον, πλὴν αὐτοῦ καὶ μόνου, ἁρμόζει.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§70ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ, ἀναχωρῶν ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀποκλειστικῶς ἡ κερματικὴ κυκλοφορία πρέπει νὰ μᾶς ἐπηρεάσῃ κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου,—καὶ ἀνέπτυξα ποίαν θεωρῶ σήμερον κερματικὴν κυκλοφορίαν,—νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἦτο κακὸν νὰ κατασκευάσωμεν καὶ κέρματα πεντηκοντάλεπτα. Κέρματα τῶν 50 λεπτῶν, ἐρχόμενα εἰς ἐλάττωσιν τῶν ἄλλων κερμάτων, θὰ κανονίσωσι τὴν κερματικὴν κυκλοφορίαν. Τούτου ἔχομεν παράδειγμα εἰς ὅλα τὰ Κράτη, ὅπου ὑπάρχει κυκλοφορία νομισμάτων ἐκ νικελίου. Καὶ ἐν Ἑλβετίᾳ καὶ ἐν Βελγίῳ ἔχουσι κέρματα τῶν 50 λεπτῶν. Δὲν ἠξεύρω, τίς εἶναι ὁ λόγος, κατόπιν μάλιστα τῶν θεωριῶν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι δὲν εἶναι κερματικὰ τὰ δίδραχμα καὶ μονόδραχμα,—θεωριῶν, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα ὅτι δὲν θεωρῶ βασίμους,—τίς εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος τὸν ἐμποδίζει νὰ κόψῃ καὶ πεντηκοντάλεπτα.

§71Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὅτε διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, φαίνεται ὅτι δὲν συνεβουλεύθη τὸν φάκελλον, ὃν εἴχομεν συγκεντρώσει πρὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ ἤδη ἀπὸ τοῦ 1883 καὶ 1884. Ἐκ τοῦ φακέλλου ἐκείνου ἤθελε πληροφορηθῆ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀκριβῶς τὴν ἰδέαν, ἣν ἐξέφρασε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλὰ τολμηροτέραν καὶ εὐρυτέραν, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐπεζήτει τότε νὰ κατασκευάσῃ νομίσματα ἐκ νικελίου τῶν 2 φράγκων καὶ τοῦ ἑνὸς φράγκου, ὡς καὶ τῶν 50 λεπτῶν καὶ τῶν 20. Αἱ πληροφορίαι, ἃς ἔλαβε, καὶ αἱ διαπραγματεύσεις περὶ κοπῆς διφράγκων καὶ μονοφράγκων ἐκ νικελίου, ἐδείκνυον, ὅτι ὑπὸ πᾶσαν ἄλλην ἔποψιν θὰ ἦτο ἐπιτυχὴς ἡ ἐνέργεια αὕτη, καὶ μάλιστα περὶ τὰ τῆς ἀναλογίας τῆς δαπάνης τῆς κατασκευῆς, ἀλλὰ πανταχόθεν παρεστάθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐπὶ κερμάτων τοιαύτης ἀξίας θὰ ἦτο μέγιστος ὁ κίνδυνος τῆς κιβδηλείας, μὴ παρέχοντος τοῦ μεταλλικοῦ νομίσματος ὅσα πρὸς ἀνακάλυψιν τῆς παραχαράξεως παρέχει στοιχεῖα τὸ χάρτινον νόμισμα, διὸ καὶ ἀπέχουσι πάντα τὰ Κράτη ἀπὸ τῆς κυκλοφορίας κερμάτων τοιαύτης ἀξίας· ἀνυπόστατον δ’ εἶναι τὸ ῥηθὲν παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι πάντα τὰ Κράτη, τὰ εἰσαγαγόντα τὴν κερματικὴν κυκλοφορίαν ἐκ νικελίου...

§72ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὴν Ἑλβετίαν καὶ τὸ Βέλγιον ἀνέφερα· δὲν εἶπον πάντα.

§73Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. ἀπεδέχθησαν τὸν τύπον τῶν πεντηκονταλέπτων. Ἐν Εὐρώπῃ ἓν μόνον Κράτος ἀπεδέχθη τὸν τύπον τῶν πεντηκονταλέπτων καὶ ἔπαυσε τὴν κοπὴν, διότι ἡ κιβδηλεία ἀνεπτύχθη ἐν σπουδαίαις διαστάσεσιν.

§74ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ τὰ τὰ εἰκοσάλεπτα;

§75Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ τὰ εἰκοσάλεπτα θεωρῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ὁ αὐτὸς κίνδυνος, διότι τὸ ἔξοδον εἶναι σχετικῶς μεγαλείτερον καὶ ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τὴν κυκλοφορίαν ἐπὶ τῷ αὐτῷ ποσῷ πολλῷ δυσχερεστέρα. Τούτων ἕνεκεν ἐγκατελείφθη ἡ ἰδέα τῆς κοπῆς κερμάτων σχετικῶς βαρυτιμοτέρων, καὶ ἑπόμενοι σήμερον εἰς τὰς γνώμας τῶν ἐντριβεστέρων περὶ τὰ τοιαῦτα, ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἔπρεπε καὶ ἡμεῖς νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸν ἀνώτατον ὅρον, ὃν ἀπεδέχθησαν καὶ τ’ ἄλλα Κράτη, παρ’ οἷς ὑφίσταται ἡ ἐκ νικελίου κερματικὴ κυκλοφορία, τουτέστι τὸν τοῦ εἰκοσαλέπτου κέρματος.

§76ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν πεντηκονταλέπτων, τοῦτο συνεζητήθη πολὺ ἐν Ἑλβετίᾳ, ἐν ταῖς συζητήσεσι δὲ ταύταις ἔλαβον μέρος διάφοροι διακεκριμένοι οἰκονομολόγοι, καὶ ἀπεδείχθη τὸ συμφέρον τῆς κοπῆς τῶν πεντηκονταλέπτων. Ἐν Βελγίῳ ἐπαρουσιάσθη ἀμφιβολία καὶ φόβος, μήπως κυκλοφορήσωσι κίβδηλα πεντηκοντάλεπτα, χωρὶς νὰ βεβαιωθῶσιν ὅμως, ὅτι ἡ κιβδηλεία κατώρθωσε νὰ κατασκευάσῃ καὶ κυκλοφορήσῃ κίβδηλα τοιαῦτα. Ἀλλ’ ἐν Ἑλβετίᾳ δὲν ἐγεννήθη τοιοῦτος φόβος. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι οἱ χορηγοῦντες τὸ νικέλιον ἔχουσι τὸ συμφέρον νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν κοπὴν ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέρων νομισμάτων, διότι ὠφελοῦνται περισσότερον. Ἀλλ’ ἡ ἀφορμὴ αὕτη δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μᾶς ἐπηρεάσῃ, καὶ ἂν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὰ ἐν Ἑλβετίᾳ λεχθέντα, πιστεύω ὅτι θέλει πεισθῆ, ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος ἐκ τῆς κοπῆς καὶ πεντηκονταλέπτων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συγχωνεύσεως τοῦ κλάδου τῶν γεωμετρῶν εἰς τὸ σῶμα τῶν ἐργοδηγῶν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει, τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§79Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐγεννήθη ἡ ἑξῆς ἀπορία. «Τὸ ὑπάρχον προσωπικὸν τῶν πολιτικῶν γεωμετρῶν μετατίθεται εἰς τὸ σῶμα τῶν ἐργοδηγῶν» λέγει τὸ νομοσχέδιον. Ἐννοεῖται μόνον τὸ προσωπικὸν τῶν ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελούντων· οὕτω δὲ χάνουσι πᾶσαν ἐλπίδα κατατάξεως οἱ μὴ ὑπάρχοντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ.

§80Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι εὔλογος, διότι, ὁσάκις γίνεται μετάβασις ἀπὸ καταστάσεως εἰς κατάστασιν, εἶναι πρέπον νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν τὸ καθεστὼς, καὶ τοῦτο ἐγένετο. Εἶναι σήμερον ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας πρόσωπα διατελέσαντα ἐν αὐτῇ, ἐννοεῖται δὲ, ὅτι ταῦτα δὲν ἔχουσι κεκτημένον δικαίωμα, ἀλλὰ δὲν εἶναι πρέπον, ὅταν μεταβάλληται τὸ καθεστὼς καὶ τίθηνται ὅροι αὐστηρότεροι εἰσαγωγῆς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, νὰ μὴ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν κατὰ τὰ τέως κείμενα, μὴ ἀποκλειομένων ἀπὸ τῆς ἐπανόδου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Δέκα ἦσαν οἱ ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας ἐκ τῶν διατελεσάντων ἐν αὐτῇ· ἀλλ’ ἐλάβομεν πρόνοιαν, ὅπως ἕνα ἐξ αὐτῶν ἐπαναφέρωμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, οἱ δ’ ἄλλοι, ὡς φαίνεται, δὲν δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς αὐτήν· διότι ἐκ τῶν εἰρημένων 10 οἱ μὲν 4 ἀρχαιότεροι εἶναι συνταξιοῦχοι, ἀποσυρθέντες ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας, ὑπάρχει πέμπτος, ὅστις ἦτο καὶ ἐσχάτως ἐν ὑπηρεσίᾳ, ἀνακληθεὶς εἰς αὐτὴν παρ’ ἐμοῦ, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησεν οὗτος νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του, τοποθετηθεὶς ἐκτὸς τῆς πρωτευούσης, καὶ ἐνέμεινε μὴ μεταβαίνων, ἕως οὗ ἐδέησε νὰ δηλώσῃ ὅτι παραιτεῖται, καὶ ἀπελύθη· ἕκτος εἶναι ὁ ἐπανερχόμενος ἤδη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὁ ἕβδομος παρῃτήθη καὶ μετέβη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἔνθα σπουδάζει, ὁ ὄγδοος ἔχει θέσιν ἐπικερδῆ καὶ δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὁ ἔννατος ἀπεμακρύνθη ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, διότι ὑπάρχει βούλευμα κατ’ αὐτοῦ, καὶ ὁ δέκατος, διορισθεὶς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, δὲν ἐδέχθη, ἐπιδοθεὶς εἰς ἰδιωτικὰς ἐργασίας. Ὅθεν ἐθεωρήθη, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη προσωρινῆς διατάξεως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ τοῦ προσωπικοῦ τούτου. Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, τῆς ἀφορώσης εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν λόγῳ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τινων ἐκ τῶν γεωμετρῶν κατόπιν τοῦ διορισμοῦ αὐτῶν ὡς ἐργοδηγῶν, ἐκόμισα σημείωμα, ἐξ οὗ προκύπτει, ὅτι ὑπάρχουσί τινες, οἵτινες θὰ ἔχωσι δικαίωμα εἰς ἀνώτερον μισθὸν, ἀλλ’ ὡς παρετηρήθη καὶ προχθὲς, ἐπὶ δύο ἔτη ἀργεῖ ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ· ὑπάρχουσι λοιπόν τινες, οἵτινες θὰ ἔχωσι μετὰ δύο ἔτη μισθὸν ηὐξημένον, οἱ πλεῖστοι κατὰ 20 δραχμὰς, τινὲς κατὰ 30 δραχμὰς, τινὲς κατὰ 10 δραχμὰς καὶ εἷς κατὰ 40, ὑπάρχουσιν ὅμως καί τινες, οἵτινες ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου θὰ λαμβάνωσι μισθὸν κατώτερον τοῦ νῦν κατὰ 10 δραχμὰς, ἀντισηκόνει ὅμως τοῦτο ἡ ἐλπὶς προαγωγῆς ἐκ τῆς κατατάξεως εἰς σῶμα, παρέχον εἰς αὐτοὺς πλεονεκτήματα, ἅτινα δὲν παρέχει ἡ ὑπηρεσία, εἰς ἣν ἀνήκουσιν. Ἐὰν λοιπὸν ἀφαιρεθῶσι τὰ οὕτω μειούμενα ἀπὸ τῶν προστεθησομένων μετὰ διετίαν, θὰ ἔχωμεν ἐκ τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος μετὰ διετίαν ἐτησίαν αὔξησιν δαπάνης κατ’ ἔτος 2,880 δραχμῶν. Καταθέτω πίνακα ὀνομαστικόν.

§81ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλή, εἶναι νὰ ἀναγραφῇ καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ἡ ῥήτρα, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς πᾶν ἕτερον ὅμοιον νομοθέτημα, δηλ. νὰ ἐπιφυλαχθῶσι τὰ δικαιώματα τὰ κεκτημένα δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, καίτοι δὲν διατελοῦσιν ἐν ὑπηρεσίᾳ, διετέλεσαν ἄλλοτε ἐν αὐτῇ. Μάλιστα μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν τοιοῦτοι, ἐθεώρησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεώς τινας ὡς ἔχοντας τὴν ἱκανότητα, ἀλλὰ δι’ ἕνα ἢ ἄλλον λόγον ἀποχωρήσαντας, ἕνα δὲ τούτων ἀποχωρήσαντα, ἵνα τύχῃ καλλιτέρας μορφώσεως ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Διατὶ αὐτοί, ὁσοιδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, ν’ ἀποκλεισθῶσι τῆς ὑπηρεσίας; Καὶ ἀποκλείονται, διότι τοὺς ἀναγκάζετε νὰ ὑποστῶσι τὸν διαγωνισμὸν τὸν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 6 ἀπαιτούμενον.

§82Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν εἶχον δικαιώματα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὰ πρόσωπα ταῦτα, βεβαίως ἔπρεπε νὰ ληφθῇ περὶ αὐτῶν πρόνοια, ἀλλὰ ταῦτα οὐδὲν ἔχουσι δικαίωμα, διότι διατελοῦσιν ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας καὶ μόνον ἐξ ἐπιεικείας θὰ ἠδύνατο νὰ προταθῇ, ὅπως ἡ ἐπάνοδος αὐτῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐπιτρέπηται ὑπὸ ὅρους ἧττον αὐστηροὺς τῶν κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀπαιτουμένων διὰ τὴν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν εἰσαγωγήν· κατὰ τοιαύτης ὅμως ἐξαιρέσεως θ’ ἀντέλεγον εὐλόγως οἱ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ σήμερον διατελοῦντες λόγῳ κεκτημένου δικαιώματος, ὅπως καταλαμβάνωσιν αὐτοὶ τὰς κενουμένας ἀνωτέρας θέσεις καὶ μὴ στερῶνται τῆς ἀνηκούσης εἰς αὐτοὺς προαγωγῆς, ὑπεισερχομένων εἰς τὰς θέσεις ταύτας προσώπων μὴ διατελούντων σήμερον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ.

§83Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ αἰτιολογίαι, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς. Αὐτοὶ οἱ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ ἔτη, καὶ ἤδη ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας τυγχάνοντες, καὶ ὑπηρεσίας προσέφερον, καὶ χρήματα κατέθεσαν· ὡς ἐκ τούτου ἔχουσιν ἤδη κεκτημένα δικαιώματα, κεκτημένην περιουσίαν, τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δημεύομεν, καθόσον ἀποκλείομεν αὐτοὺς τοῦ δικαιώματος ν’ ἀνακαταταχθῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ νὰ προσλαμβάνωνται καὶ ἐξ αὐτῶν, καθ’ ὅσον ὑπάρχουσι κεναὶ θέσεις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3–8 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§84Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὸ ἄρθρον 8 παρακαλῶ νὰ προστεθῇ ὡς ἄρθρον 9 διάταξις, ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Διὰ Β. Διαταγμάτων κανονίζονται τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου τούτου».

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προτεινόμενον ἄρθρον 9, ὡς ὑπ’ αὐτοῦ ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νομοσχεδίου, λαβὸν τὴν θέσιν ἄρθρου 10 τοῦ ψηφιζομένου, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Βρυξέλλαις συνομολογηθείσης συμβάσεως περὶ συστάσεως διεθνοῦς ἑνώσεως πρὸς δημοσίευσιν τῶν τελωνειακῶν δασμολογίων).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαχειρίσεως καὶ διοικήσεως τῶν δασῶν.

§87ΡΑΛΛΗΣ ΚΑΙ ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ σήμερον.

§88ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄς μείνῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ ἂς προχωρήσωμεν κατωτέρω.

§89Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 5,345.83. 2) Περὶ προσχωρήσεως εἰς τὴν ἐν Βιέννῃ τὴν 4 Ἰουλίου 1891 ἀναθεωρηθεῖσαν διεθνῆ συμφωνίαν περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν καὶ τὸν πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς συμφωνίας ταύτης κανονισμὸν λεπτομερείας καὶ τάξεως. 3) Περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Βιέννῃ διομολογηθείσης συμβάσεως περὶ ἀνταλλαγῆς ταχυδρομικῶν δεμάτων μετὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ, τοῦ προσηρτημένου αὐτῇ πρωτοκόλλου καὶ τοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως ταύτης κανονισμοῦ λεπτομερείας καὶ τάξεως).

§91ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Διὰ τὰ δύο νομοσχέδια, περὶ ἐπιταγῶν καὶ ταχυδρομικῶν δεμάτων, δὲν θὰ χρειασθῇ πρόσθετον προσωπικόν; Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ αὔριον τὴν Βουλήν. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον «περὶ οἰνοποιητικοῦ σταθμοῦ» καὶ τὸ «περὶ καταργήσεως καὶ συστάσεως τελωνειακῶν θέσεων)».

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν ͵ΒΠʹ καὶ ͵ΒΡΙʹ νόμων τοῦ 1892. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§94Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀντὶ τῆς λέξεως «νήσων» παρακαλῶ νὰ τεθῇ ἡ λέξις «ἐπαρχιῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 μετὰ τῆς διορθώσεως ταύτης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως ἀντιμισθίας ἀξιωματικῶν καθηγητῶν).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 3 καὶ 12 τοῦ νόμου ᾼΝ’ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατιωτικοῦ σχολείου τῶν Εὐελπίδων.

§96ΡΑΛΛΗΣ. Μέχρις ἐδῶ, κύριε Πρόεδρε. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν Βουλευτῶν. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 89. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 9 καὶ 20′ μ. μ.