1893.01.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 38

τῆς 13 Ἰανουαρίου 1893.

(Τετάρτη).

Ὥρα 4 καὶ 45′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται πρῶτον τὰ διορθωθέντα πρακτικὰ τῆς προχθεσινῆς συνεδριάσεως, καὶ ἀκολούθως τὰ τῆς χθεσινῆς, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§1ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπληροφορήθην ὅτι ὁ κύριος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς διὰ διαταγῆς του διέταξε τὴν ἀπόλυσιν τῶν μουσικῶν τῶν διαφόρων σωμάτων. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ᾖναι ἀληθές, ὅτι ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 7 ὑπουργικὴ διαταγή, εἰς τίνα νόμον ἐστηρίχθη ἡ διαταγὴ αὕτη, καὶ—ἄν τοῦτο ᾖναι ἀληθὲς—κατὰ τίνα τρόπον καὶ πῶς ἐξέλεξεν, ἀφ’ ἑνὸς τοὺς κρατηθέντας ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου τοὺς ἀπολυθέντας. Πολλὰ παράπονα ἠγέρθησαν, κύριε Πρόεδρε, τὰ ὁποῖα ἴσως δὲν ἀφορῶσι προσωπικῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἢ τὸν γενικὸν γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλ’ ἀφορῶσι τὴν μεροληπτικὴν ἐκλογήν. Πρὸ πάντων δὲ ἐγὼ θεωρῶ παράνομον τὴν ἀπόλυσιν τῶν μουσικῶν πρὸ τῆς ψηφίσεως εἰδικοῦ νόμου. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐστηρίχθη ἐπὶ ὑπάρχοντος νόμου, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ τὸ δηλώσῃ.

§2ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀπελύθησαν ἀληθῶς οἱ μουσικοί, διότι ἦτο μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε λόγῳ οἰκονομίας. Ἡ ἀπόλυσις τῶν μουσικῶν γίνεται, ὅπως ἡ ἀπόλυσις παντὸς ἐθελοντοῦ ὑπαξιωματικοῦ, διότι οἱ μουσικοὶ ἐξομοιοῦνται πρὸς ὑπαξιωματικούς, καὶ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀπολύσῃ πάντα ὑπαξιωματικόν, διότι αὐτοὶ δὲν εἶναι κληρωτοί, ἔχοντες ὑποχρέωσιν κληρωτοῦ, εἶναι ἐθελονταί, ὑπηρετοῦντες ἐν τοῖς στρατεύμασιν· ἐπειδὴ δὲ ὑπεβλήθη καὶ εἰδικὸς νόμος περὶ τῆς ἀπολύσεως τῶν μουσικῶν, ἔπρεπεν ἀναντιῤῥήτως, πρὶν ἢ παρέλθῃ ὁ χρόνος πρὸς ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου, ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ἓν μέτρον, ὅπως παύσῃ ἡ δι’ αὐτοὺς δαπάνη. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπερώτησιν περὶ τῶν μουσικῶν, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποτελέσωσι τὴν μόνην μουσικὴν ἐν Ἀθήναις, τοῦτο δὲν ἐγένετο αὐθαιρέτως καὶ κατὰ βούλησιν· συνεστήθη ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν ἀρχιμουσικῶν καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν μουσικῶν, ἥτις, καθὸ ἁρμοδιωτέρα, ἐξελέξατο τοὺς καταλληλοτέρους, ὅπως ἀποτελέσωσι τὴν μόνην μουσικὴν τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν.

§3ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόλυσιν τῶν μουσικῶν, ἐγὼ θεωρῶ ταύτην παράνομον, καὶ μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἐπιφυλάττομαι δὲ νὰ συζητήσω, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα· διότι ὁ νόμος μεριμνᾷ περὶ κατατάξεως τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ περὶ κατατάξεως τῶν τεχνιτῶν, ἐπίσης μεριμνᾷ, διὰ τοῦ ἄρθρου νομίζω 113, περὶ ἀνακατατάξεως, περὶ δὲ ἀπολύσεως δὲν μεριμνᾷ ποσῶς. Δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀπολύσῃ μουσικὸν ἢ τεχνίτην, εἰμὴ δι’ ὡρισμένους λόγους, τοὺς ὁποίους ὁ νόμος ἀναφέρει· ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ ἀπόλυσις δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν νόμον, καὶ τὸ Δημόσιον θὰ ὑποστῇ τὰς ἐπιβλαβεῖς συνεπείας τῆς παρανομίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁ κύριος Ὑπουργὸς ὑπέβαλε, νομίζω ὅτι οὐχὶ ὀρθῶς ἐστηρίχθη ἐπὶ νόμου μὴ ψηφισθέντος· διότι τρέχουσι τὸν κίνδυνον οἱ παρανόμως ἀπολυθέντες νὰ μείνωσιν εἰς τοὺς δρόμους, ἄνευ οὐδεμιᾶς περὶ αὐτῶν μερίμνης, εἶναι δὲ καὶ ἄδικον νὰ συντελεσθῇ τοιοῦτόν τι, καὶ μάλιστα ὅταν τοῦτο ἦναι παράνομον. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐκλεχθέντας ἐκ τῶν μουσικῶν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς ὑποβάλῃ ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν διατηρηθέντων καὶ τῶν ἀπολυθέντων, διότι, ἐπαναλαμβάνω, πολλὰ παράπονα ἠγέρθησαν περὶ μεροληπτικῆς ἐνεργείας, ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρόσωπα.

§4ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Φρονῶ καὶ ἐγώ, ὅτι ἡ ἀπόλυσις τῶν μουσικῶν, γενομένη πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, εἶναι αὐτόχρημα παράνομος. Ἔπρεπε νὰ περιμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐπιψηφισθῇ ὁ νόμος, ὅπως νομίμως προβῇ εἰς τὴν ἀπόλυσιν τῶν μουσικῶν. Προβὰς εἰς αὐτὴν πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως, ἔπραξε βεβαίως τι, τὸ ὁποῖον ἀντίκειται εἰς τὴν ἰσχὺν τῶν νόμων, δέον δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ περισσότεροι τῶν μουσικῶν ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸν στρατὸν ἀπὸ 15, 20 καὶ 30 ἐτῶν, ἡ δικαιοσύνη δὲ νομίζω, δὲν ἐπιτρέπει, οἱ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη εἰς τὸν στρατὸν, καὶ ἐκτεθέντες πολλάκις εἰς κινδύνους καὶ ὑποστάντες ὅλας τὰς κακουχίας τοῦ στρατιώτου, νὰ ῥιφθῶσι τὴν σήμερον εἰς τὰς ὁδοὺς ἄνευ τῆς ἐλαχίστης περιθάλψεως. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι, ἐὰν ἐπιμένῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ μέτρον τῆς ἀπολύσεως, πρέπει νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ὅπως προβῇ εἴς τινα περίθαλψιν ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§5Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Κατά τινα τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐπὶ τίνι λόγῳ διατηρεῖ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τὸν διερμηνέα τοῦ Ἑλληνικοῦ Προξενείου ἐν Ἀργυροκάστρῳ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς διεβεβαίωσε τὴν Βουλὴν, ὅτι θέλει προβῇ εἰς τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ, καθόσον ἔχει πολλοὺς λόγους ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ ὑπαλλήλου, καὶ ὅτι τὸν ὑπάλληλον τοῦτον δὲν προσεκόλλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ὁ προκάτοχος αὐτοῦ· ἐν τούτοις μέχρι σήμερον, ὡς πληροφοροῦμαι, ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς διατηρεῖται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τίνι λόγῳ ἐξακολουθεῖ νὰ διατηρῇ τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν, ἀφοῦ ὑπεσχέθη νὰ τὸν ἀπολύσῃ.

§6ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Θέλω ἀπαντήσει προσεχῶς.

§7ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Χηρεύουσιν, ὡς μανθάνω, 7 θέσεις ἀνθυπομοιράρχων. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐγένετο ἐφαρμογὴ τοῦ σχετικοῦ διατάγματος περὶ προβιβασμοῦ ἐνωμοταρχῶν πρώτης τάξεως εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου, καὶ κατηρτίσθη συμφώνως τῷ διατάγματι τούτῳ ὁ διπλοῦς πίναξ τῆς ἱκανότητος καὶ τῆς ἀρχαιότητος. Κατὰ τὸν νοῦν δὲ τοῦ διατάγματος τούτου, αἱ χηρεύουσαι θέσεις πρέπει νὰ πληρῶνται ἐκ τῶν δύο τούτων πινάκων, καταρτιζομένου πίνακος προαγωγῆς καὶ λαμβανομένων τῶν μὲν ⅔ ἐκ τοῦ πίνακος τῆς ἱκανότητος, τοῦ δὲ ⅓ ἐκ τοῦ πίνακος τῆς ἀρχαιότητος. Ἡ ἰσχὺς τῶν πινάκων τούτων ὑπὸ τοῦ διατάγματος κηρύσσεται μονοετὴς, ἀφίεται δὲ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὸ δικαίωμα νὰ παρατείνῃ τὴν ἰσχὺν τῶν πινάκων τούτων ἐπὶ ἓν ἔτος ἢ μᾶλλον τὴν χωροῦσαν ἐπὶ τὸ δεύτερον ἔτος παράτασιν νὰ διακόψῃ, προκηρύσσων νέον διαγωνισμόν. Αἱ θέσεις αὗται χηρεύουσιν ἀπὸ πολλοῦ, καὶ ὑποθέτω ὅτι διὰ λόγους οὐσιώδεις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἐπλήρωσεν αὐτάς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ διὰ τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, ἐὰν ψηφισθῇ, καὶ διὰ τοῦ νόμου περὶ δασῶν θὰ ληφθῇ ἴσως ἀνάγκη οὐ μόνον αἱ θέσεις αὗται νὰ πληρωθῶσιν, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι νὰ προστεθῶσιν, ἤθελον ἐκφράσει τὴν εὐχὴν, ὅπως αἱ ἑπτὰ χηρεύουσαι θέσεις πληρωθῶσιν ἐκ τῶν ἤδη ἰσχυόντων πινάκων, ἢ κἂν, ὅπερ ἐλπίζω, ἐὰν δὲν πληρωθῶσιν ἤδη αἱ θέσεις διὰ λόγους οἰκονομίας, νὰ μὴ ἀκυρωθῇ ὁ πίναξ, τοῦ ὁποίου ἡ ἐτησία ἰσχὺς λήγει τὴν 1 Φεβρουαρίου, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀλλὰ νὰ παραταθῇ ἐπὶ ἓν ἔτος ἀκόμη. Στηρίζω δὲ τὴν εὐχήν μου ταύτην εἰς τοὺς ἑξῆς λόγους. Πρῶτον, διότι ἡ ἔννοια, ὡς εἶπον, τοῦ διατάγματος τούτου εἶναι, καθ’ ὅσον χηρεύουσι θέσεις, νὰ πληρῶνται ἐκ τῶν πινάκων, δὲν θὰ ἦναι δὲ ὀρθὸν ν’ ἀφίνωνται κεναὶ θέσεις ἐπὶ πολὺν χρόνον μέχρις ἐκπνεύσεως τοῦ χρόνου τῆς ἰσχύος τοῦ πίνακος· δεύτερον, διότι ἡ ἐπανάληψις τῆς ὑποβολῆς ὅλων τῶν ἐνωμοταρχῶν εἰς ἐξετάσεις καὶ τὸ Δημόσιον θέλει ὑποβάλει εἰς δαπάνην μεγάλην καὶ τὴν δημοσίαν τάξιν θέλει ἀποστερήσει ὀργάνων χρησίμων πρὸς προστασίαν αὐτῆς· καὶ τρίτον, διότι ἐκ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ἐνωμοταρχῶν πρώτης τάξεως, τῶν ἐχόντων δικαίωμα νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξετάσεις, μόνον 5 ὑπολείπονται μὴ ὑποβληθέντες ἤδη εἰς τὰς ἐξετάσεις, ἐκ τῶν ὁποίων κατηρτίσθησαν οἱ ἐν ἰσχύϊ πίνακες, ἑπομένως μόνον οἱ πέντε οὗτοι μένουσι μὴ ὑποστάντες τὴν δοκιμασίαν καὶ μὴ περιλαμβανόμενοι ἐν τῷ πίνακι. Χάριν λοιπὸν τῶν πέντε τούτων δέον νὰ κληθῶσι καὶ οἱ 80 ἄλλοι καὶ νὰ ματαιωθῶσιν αἱ ἐξετάσεις αὐτῶν; Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν θέλει λάβει ταῦτα ὑπ’ ὄψιν. Παρακαλῶ ὡσαύτως καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προσαγάγῃ τὴν πληροφορίαν, ἐὰν ἐγένετο ἐνέργειά τις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ ἐκ Ναυπλίου πολίτου Κωνσταντίνου Μητρομάρα κατὰ τινος ἀξιωματικοῦ τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, καὶ νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ἐκ τῆς γενομένης ἐνεργείας πρὸς τὴν ἀναφορὰν ἐκείνην προκύψαντα.

§8ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Συμπολῖταί μου παραπονοῦνται, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐνοικιάσεως τοῦ φόρου τῶν ἀδηλώτων οἴνων, ἐπαρουσιάσθησαν ὡς πλειοδόται καὶ διὰ δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ἐκοινοποίησαν καὶ διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, προσέφεραν 500 δραχμὰς περισσότερον τοῦ ποσοῦ τοῦ προσφερομένου ἀπὸ ἄλλον ἐνοικιαστὴν, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος Αἰγιαλείας φαίνεται ὅτι εἶναι διατεθειμένος νὰ παραχωρήσῃ τὴν ἐνοικίασιν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσῃ τί τρέχει εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, ὅπως μὴ ἀδικηθῶσιν οἱ συμπολῖταί μου καὶ τὸ Δημόσιον.

§9ΣΑΚΚΗΣ. Κατὰ τὰ κεκανονισμένα, ἐν τῷ Ὁπλοστασίῳ ὑπάρχουσιν ἄνδρες χαρακτηριζόμενοι ὡς ὑποτελεῖς καὶ ἄλλοι ὡς τεχνῖται. Ὑπῆρχε θέσις κενὴ ἐν τῷ Ὁπλοστασίῳ ἑνὸς ἐπιλοχίου, ἀλλ’ αὕτη ἀνῆκεν εἰς τὴν δύναμιν τῶν ὑποτελῶν· ἐζητήθη ὁ προβιβασμὸς ἑνὸς ἐκ τῶν ἀνδρῶν τοῦ Ὁπλοστασίου διὰ τὴν θέσιν ταύτην τοῦ ἐπιλοχίου, ἀλλ’ εἰς τὴν δύναμιν τῶν τεχνιτῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκεν ὁ λοχίας, ὁ ὁποῖος ἐπρόκειτο νὰ προβιβασθῇ, δὲν ὑπῆρχε θέσις κενὴ, καὶ ἐν νομίμῳ λόγῳ εὑρισκόμενος ὁ διευθυντὴς τοῦ Ὁπλοστασίου, ἠρνήθη τὴν προαγωγὴν τοῦ εἰρημένου λοχίου. Τὸ Ὑπουργεῖον διέταξεν, ἡμιεπισήμως κατ’ ἀρχὰς, νὰ προβιβάσῃ ὁ διευθυντὴς τοῦ Ὁπλοστασίου τὸν εἰρημένον λοχίαν, ἀλλ’ ἐκεῖνος καὶ πάλιν δὲν προέβη εἰς τὸν προβιβασμὸν, ἰσχυριζόμενος, δικαίως, ὅτι εἶναι ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ νὰ προβῇ εἰς τὸν προβιβασμὸν, ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχε κενὴ θέσις· τότε τὸ Ὑπουργεῖον διέταξεν, — ἐπισήμως ὅμως ἤδη, —τὸν διευθυντὴν τοῦ Ὁπλοστασίου νὰ προβῇ εἰς τὴν μετάθεσιν τοῦ λοχίου τούτου ἐκ τοῦ λόχου τῶν τεχνιτῶν εἰς τὴν δύναμιν τῶν ὑποτελῶν, καὶ ἡ μετάθεσις ἐγένετο. Ἐν τῇ δυνάμει τῶν ὑποτελῶν ὑπῆρχε κενὴ θέσις ἐπιλοχίου, ἀλλ’ ὑπῆρχε καὶ ἕτερος λοχίας, ἀρχαιότερος τοῦ μετατεθέντος, καὶ ἑπομένως, ἐὰν προέβαινεν ὁ διευθυντὴς τοῦ Ὁπλοστασίου εἰς τὸν προβιβασμὸν, ἔπρεπε νὰ προβιβάσῃ τὸν ἀρχαιότερον λοχίαν· ἐπειδὴ ὅμως, ὡς λέγεται, ἐπιέσθη, προέβη εἰς τὴν προαγωγὴν τοῦ μετατεθέντος λοχίου. Κατόπιν δὲ, δι’ ἑτέρας διαταγῆς, τὸ Ὑπουργεῖον διέταξε τὴν μετάθεσιν τοῦ προβιβασθέντος λοχίου ἐκ τῆς δυνάμεως τῶν ὑποτελῶν εἰς τὴν δύναμιν τῶν τεχνιτῶν, καὶ ἡ μετάθεσις πάλιν ἐγένετο. Νομίζω ὅτι ἐν τῇ προκειμένῃ ὑποθέσει ὑπάρχει καταφανὴς καταδολίευσις τοῦ νόμου, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον προέβη εἰς πρᾶξιν ἀντιβαίνουσαν πρὸς τὸν κανονισμὸν καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ταῦτα ἔχωσιν ὡς ἐγὼ ἐπληροφορήθην, νὰ καταθέσῃ δὲ καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.

§10Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ πολλοῦ εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ὁ διορισθεὶς Βʹ γραμματεὺς τῆς Νομαρχίας ἐν Ἀργολίδι εἶχε τὰ προσόντα διὰ τὴν θέσιν ταύτην· διότι πληροφοροῦμαι, ὅτι ὁ ὑπάλληλος οὗτος δὲν ὑπηρέτησεν ἢ μόνον ἐσχάτως. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀπήντησεν, ἐνῷ ὤφειλεν ἢ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ εἰρημένος ὑπάλληλος ἔχει τὰ προσόντα, ἢ νὰ ἀπολύσῃ αὐτὸν τῆς ὑπηρεσίας, ἐὰν πράγματι δὲν ἔχῃ τὰ προσόντα διὰ τὴν θέσιν ταύτην.

§11ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλω ἀπαντήσει προσεχῶς.

§12Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ ἐπερωτήσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κορινθίας ἐσχηματίσθη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν φάκελλος ἐγγράφων, ἀναγομένων εἰς τὰ τῆς πληρωμῆς ἀποζημιώσεως ὑπὸ τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης κατάληψιν γαιῶν περὶ τὸν ἰσθμὸν τῆς Κορίνθου. Ἐν τῷ φακέλλῳ τούτῳ, ὃν καταθέτω, περιέχονται πάντα τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα, καὶ εὕρηνται καὶ αἱ ζητούμεναι πληροφορίαι περὶ τῆς πληρωμῆς τῶν ἀποζημιώσεων.

§13ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ἐξ Ἄργους κ. Βουλευτὴς ᾐτήσατο κατάστασιν τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, ἐπίσης καὶ τῆς δαπάνης, τῆς γενομένης κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος 1892, τουτέστιν, ἐὰν πάντα τὰ προϋπολογισθέντα ἐδαπανήθησαν, ἢ ἐδαπανήθησαν ἐπὶ πλέον ἢ ἐπὶ ἔλαττον. Ταῦτα πάντα καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν.

§14ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἔχῃ περιέλθει εἰς γνῶσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ ὑπόθεσις, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ διαταγῆς τοῦ Δημάρχου Καρπενησίου ἀπελύθη ὁ ἀστυνόμος Καρπενησίου τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατεῖχεν ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ, καὶ ἀπελύθη τῆς θέσεως ταύτης, διότι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ δήμου δὲν ὑπῆρχεν ἀναγεγραμμένη ἡ σχετικὴ πίστωσις πρὸς διατήρησιν τοῦ ἀστυνόμου. Ἐν τούτοις ὁ ἀστυνόμος, καίτοι τῷ ἐκοινοποιήθη ἡ διαταγὴ τοῦ Δημάρχου, ἐξακολουθεῖ κατέχων τὴν θέσιν. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἀνεκοινώθη παρὰ τοῦ Δημάρχου πρὸς τὸν Νομάρχην Μεσολογγίου, ὁ ὁποῖος, νομίζω, ἀνέφερε τὰ κατ’ αὐτὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον ἔλαβε γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί ἐνήργησεν ἢ τί προτίθεται νὰ ἐνεργήσῃ ἐπ’ αὐτῆς. Σημειωτέον, ὅτι ὁ Δήμαρχος προέβη εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἀστυνόμου συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ περὶ δήμων νόμου, καθόσον, μὴ ὑπαρχούσης πιστώσεως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, προϋπολογισμῷ μάλιστα ἐγκεκριμένῳ παρὰ τοῦ οἰκείου Νομάρχου, ἠδύνατο νὰ ἀπολύσῃ τὸν ἀστυνόμον, καὶ καλῶς τὸν ἀπέλυσε.

§15ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τοῦ Ὑπουργείου ἡ ὑπόθεσις αὕτη, καὶ αὔριον θὰ καταθέσω τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ θὰ δώσω τὰς δεούσας πληροφορίας.

§16ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» εἶδον διορισθέντας εἰρηνοδίκας μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ πρὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐπὶ τῇ βάσει τίνων προσόντων, τῶν τοῦ παλαιοῦ νόμου ἢ τῶν τοῦ τελευταῖον ψηφισθέντος, διωρίσθησαν οὗτοι; Πρὸς δὲ εἶδον καὶ τὸ ἑξῆς λίαν περίεργον. Εἷς εἰρηνοδίκης, ὁ Ἐλευθέριος Κεφαλόπουλος, διακρινόμενος ἐπὶ ἱκανότητι, ἀλλὰ μὴ ἀνήκων, φαίνεται, εἰς τὴν φατρίαν, μετετέθη εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Γαρδικίου, καὶ μετὰ μίαν ἡμέραν ἀκριβῶς κατηργήθη τὸ Εἰρηνοδικεῖον ἐκεῖνο, καὶ μετὰ μίαν ἢ δύο ἡμέρας ἐπαύθη ὁ εἰρηνοδίκης οὗτος διὰ κατάργησιν Εἰρηνοδικείου! Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ὑπῆρχε νόμιμος περίπτωσις παύσεως, καὶ προεκλήθη ἡ παῦσις αὐτοῦ τοῦ εἰρηνοδίκου, ἢ ἐπαύθη διὰ τῆς μεθόδου τῆς καταργήσεως; Καὶ τρίτην παράκλησιν θέλω ἀπευθύνει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Διὰ τῶν ἐφημερίδων ἐδημοσιεύθη καὶ κοινολογεῖται δρᾶμα σπουδαῖον, συμβὰν ἐν τῷ ἀνακτορικῷ κήπῳ. Ἐγὼ δέχομαι, ὅτι εἶναι ψεῦμα τὸ διαδοθέν, ἀλλ’ ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας, καὶ ὁ κόσμος τὸ ἐπίστευσεν. Ἔχει λοιπὸν καθῆκον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἀληθεύῃ ἢ οὒ αὐτὸ τὸ δρᾶμα, πρὸς διαλεύκανσιν τῆς ὑποθέσεως καὶ καθύσηχασιν τῆς κοινωνίας.

§17ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί δρᾶμα;

§18ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδημοσιεύθη, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι τὴν 25 Δεκεμβρίου, ἡμέραν τῶν Χριστουγέννων, ὥραν 6½ μ. μ., ἐντὸς τοῦ ἀνακτορικοῦ κήπου ἐῤῥίφθησαν 5 πυροβολισμοί· κατεδιώκετο εἷς, καὶ ἐφώναξεν ὤχ! ὅτε ἠκούσθησαν ἕτεροι 6 πυροβολισμοί.

§19ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἶναι αὐτά!

§20ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω, ὅτι εἶναι ἀληθῆ, ἐγὼ λέγω, τί ἐδημοσιεύθη, καὶ δι’ αὐτὸ ζητῶ νὰ δώσῃ πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω, ἀλλ’ ὀφείλει ἡ ἐξουσία νὰ ἐξετάσῃ καὶ καταδιώξῃ τοὺς δημοσιεύοντας τοιαῦτα ψεύδη, ἐὰν ἦναι ψευδῆ· ἐὰν ὅμως συνέβη τῷ ὄντι τὸ δρᾶμα αὐτὸ, διατὶ δὲν κατεδιώχθη κἀνεὶς ἐκ τῶν διαπραξάντων αὐτό;

§21ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτὴς ἐπηρώτησεν, ἐὰν ὁ διορισμὸς εἰρηνοδικῶν τινων ἐγένετο ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ παλαιοῦ νόμου ἢ τοῦ τελευταῖον ψηφισθέντος· ὁ ἴδιος ὅμως ἔδωκε καὶ τὴν ἀπάντησιν, διότι ὡμολόγησεν, ὅτι δὲν ἐδημοσιεύθη ἀκόμη ὁ νέος νόμος, ἄρα πᾶσα μεταβολή, γενομένη εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν εἰρηνοδικῶν, στηρίζεται ἐπὶ τοῦ κρατοῦντος νῦν νόμου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν εἰρηνοδίκην, ὁ ὁποῖος ἐπαύθη, ὑποθέτω, ὅτι τὴν ἀπάντησιν πάλιν ὁ ἴδιος ἔδωκε, διότι κατὰ τὸν νόμον, ὅταν καταργῆται μία θέσις, αὐτοδικαίως, παύεται ὁ κατέχων αὐτήν. Ἐὰν δὲ ὁ εἰρηνοδίκης, ὁ ὁποῖος ἐπαύθη, διακρίνηται ἐπὶ ἱκανότητι, βεβαίως ἡ ὑπηρεσία θέλει λάβει τοῦτο ὑπ’ ὄψιν καὶ θέλει τὸν ἐπαναφέρει εἰς πρώτην εὐκαιρίαν.

§22ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατὶ τὸν μετεθέσατε;

§23ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Λόγοι ὑπηρεσίας ὑπηγόρευσαν τὴν μετάθεσιν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τελευταίαν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ἐγὼ μὲν οὐδεμίαν ἐφημερίδα, εἰς τὴν ὁποίαν ἐδημοσιεύθη κἄτι τι, εἶχον ἀναγνώσει, ἀνέγνω ὅμως ταῦτα ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ἀθήναις πλημμελειοδικῶν, ὁ ὁποῖος, καθ’ ὃ εἶχε καθῆκον, ἐκάλεσε τὸν δημοσιεύσαντα τὴν εἴδησιν, — διότι εἰς τὴν μίαν ἐφημερίδα ἐδημοσιεύθη μὲ τὴν ὑπογραφὴν αὐτοῦ, — καὶ τὸν ἐξήτασεν, ἐκ τῆς ἐξετάσεως δὲ ἀπεδείχθη, ὅτι τὰ δημοσιευθέντα ἦσαν ἀποκυήματα φθινοπωρινοῦ ὀνείρου, διότι εἶπεν, ὅτι εὑρίσκετο εἰς τὴν πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος ἐν ὥρᾳ, καθ’ ἣν καὶ ἄλλοι ἦσαν, καὶ ἐρωτηθεὶς, ἂν, ὅτε ἤκουσεν, ὡς εἶπε, τοὺς πυροβολισμούς, ἦσαν καὶ ἄλλοι καὶ ἂν ἀντελήφθη καὶ ἕτερός τις, ἀπεκρίθη, ὅτι ἦσαν καὶ ἄλλοι, ἀλλὰ δὲν ἀντελήφθη, ἂν ἤκουσεν ἕτερός τις τοὺς πυροβολισμούς· κατόπιν, εἶπεν, ὅτι ἐξηκολούθησε τὸν περίπατόν του ὄπισθεν τοῦ κήπου, ὅπου συνήντησε καὶ μαθητάς τινας· ἐρωτηθεὶς δὲ, ἂν, ὅτε ἤκουσε τοὺς δευτέρους πυροβολισμοὺς ἐκεῖ, ἐγνώρισε τοὺς μαθητὰς, ἀπεκρίθη, ὅτι οὐδένα ἐγνώρισεν· ἐρωτηθεὶς, ἂν ἐγνώρισέ τινα ἐξ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους εἶδεν ἐν τῷ ἀνακτορικῷ κήπῳ, εἶπεν, ὅτι δὲν ἐγνώρισεν ἢ ὄγκους σωμάτων μόνον· ἠρωτήθη, ἂν ἄλλος τις ἀνησύχησεν ἐκ τῶν πυροβολισμῶν, ἢ μήπως οἱ φρουροί, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐν τῷ ἀνακτορικῷ κήπῳ, ἔδειξαν ἀνησυχίαν τινὰ, καὶ ὡμολόγησεν, ὅτι οὐδεὶς ἀνησύχησε. Λοιπὸν οὐδὲν συνέβη, καὶ μόνον εἰς τὴν φαντασίαν αὐτοῦ ἐγεννήθη ὁ μῦθος, ὅτι ἠκούσθησαν πυροβολισμοὶ κλπ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἄξιον τοῦ κόπου νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλὴ περαιτέρω ἐπὶ τοιούτου γελοίου θέματος.

§24ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδικαιολόγησε τὸ τελευταῖον καλῶς· καὶ ἐγὼ δὲ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπρεπὲς νὰ ἀσχοληθῇ περισσότερον ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἀλλὰ τὰ δύο ἕτερα δὲν τὰ ἐδικαιολόγησεν ἐπαρκῶς. Εἶπε περὶ τοῦ πρώτου, ὅτι ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἰσχύοντος νόμου ἐγένετο ὁ διορισμός. Ποῖος ἀμφισβητεῖ τοῦτο; Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶδεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὁ ἰσχύων νόμος εἶναι ἀνεπαρκὴς, διὰ τοῦτο προεκάλεσε νομοθέτημα νέον, διὰ νὰ διορθώσῃ τὰς ἐλλείψεις τοῦ παλαιοῦ, χάριν δημοσίου συμφέροντος. Μετὰ τὴν ψήφισιν λοιπὸν τοῦ νόμου τούτου ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐκλέξῃ τὰ καλλίτερα προσόντα καὶ νὰ διορίσῃ τοὺς εἰρηνοδίκας, πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ καὶ τοῦ λόγου, δι’ ὃν ἔφερε τὸ νομοθέτημα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον, διαβεβαιῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι δὲν ὑπῆρξαν λόγοι ὑπηρεσίας, καὶ θὰ ἴδῃ, ὅτι τὸ καταργούμενον Εἰρηνοδικεῖον μετ’ οὐ πολὺ θὰ ἦναι ἀνασυνεστημένον.

§25ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ κατάργησις τοῦ Εἰρηνοδικείου ἐγένετο συνεπείᾳ γνωμοδοτήσεως τοῦ ἁρμοδίου Συμβουλίου, καὶ δὲν θ’ ἀνασυστηθῇ.

§26ΡΑΛΛΗΣ. Ὡς πρὸς τὸν διορισμὸν τῶν εἰρηνοδικῶν, εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ὤφειλε νὰ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον τὸν ἰσχύοντα, καὶ ἑπομένως προκειμένου νὰ προβῇ εἰς διορισμόν, ἀναμφισβητήτως εἶχε δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὸν νόμον αὐτόν· πρὸ ὀλίγων ὅμως ἡμερῶν, — καὶ ἐπὶ τούτου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, — ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα τῶν ἐμπορικῶν βιβλίων, περὶ τοῦ τέλους, εἰς τὸ ὁποῖον ὤφειλον τὰ βιβλία ταῦτα νὰ ὑποβληθῶσιν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐχαρακτήρισε τὴν αἴτησιν τῶν ἐμπόρων τοῦ νὰ ἐπιτεθῇ εἰς τὰ βιβλία αὐτῶν, τὰ παλαιὰ, τὸ τέλος τὸ ὑπὸ τοῦ τότε ἰσχύοντος νόμου περὶ χαρτοσήμου ἐπιβαλλόμενον, ἐχαρακτήρισε, λέγω, τὴν αἴτησιν ταύτην ὡς καταδολίευσιν τοῦ νόμου, καὶ ἐντεῦθεν προέρχομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸν ἐρωτήσω, τίς ἐκ τῶν δύο θεωριῶν του εἶναι ἀκριβὴς, ἡ σήμερον διατυπωθεῖσα, ἢ ἡ προχθεσινή; Θεωρεῖ ὡς νόμιμον τὴν αἴτησιν τῶν ἐμπόρων τοῦ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸ τέλος, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλλεν ὁ τότε ἰσχύων νόμος περὶ χαρτοσήμου, ἢ θεωρεῖ αὐτὴν ὡς καταδολίευσιν τοῦ νόμου; Ἐὰν ἐπιμένῃ νὰ τὴν θεωρῇ ὡς καταδολίευσιν τοῦ νόμου, τότε ἀναμφηρίστως καὶ ἡ πρᾶξις αὐτοῦ ὡς πρὸς τὸν νόμον περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων πρέπει νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς καταδολίευσις τοῦ νόμου τοῦ τελευταῖον ψηφισθέντος.

§27ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο νόμων εἶναι προφανής· εἰς μὲν τὴν περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς, τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου, ὁ νόμος εἶχε δημοσιευθῆ εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως», ἐνῷ εἰς τὴν περίπτωσιν, περὶ ἧς ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἑτέρου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ὁ περὶ προσόντων νόμος δὲν εἶχε δημοσιευθῆ. Δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι διωρίσθησαν ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἰσχύοντος νόμου· ἐν δὲ τῇ ἄλλῃ περιπτώσει εἶπον, ὅτι οἱ ἔμποροι ὤφειλον νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὸν νόμον, τὸν τελευταῖον ψηφισθέντα, τὸν ἰσχύοντα.

§28ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου ἴσχυσεν ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου, καὶ τὸ τέλος τοῦ χαρτοσήμου ἐζητήθη νὰ τεθῇ εἰς τὰ ἐμπορικὰ βιβλία πρὸ τῆς 1ης· ἐπειδὴ δ’ ἐχαρακτηρίσατε τὴν αἴτησιν ταύτην ὡς καταδολίευσιν τοῦ νόμου, διὰ τοῦτο ἐγεννήθη ἡ ἀπορία μου.

§29ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι περὶ τούτου προεκλήθη συζήτησις, καὶ ἐπείσθη ἡ Βουλὴ, ὅτι ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου δὲν φορολογεῖ τὰ βιβλία, ἀλλὰ τὰ φύλλα· ἑπομένως, ἐὰν ἔμειναν φύλλα τινὰ ἀμεταχείριστα, ὤφειλον οἱ ἔμποροι νὰ συμπληρώσωσι τὸ τέλος, ὑποβάλλοντες τὰ φύλλα ταῦτα εἰς τὸ τέλος, τὸ δυνάμει τοῦ ἰσχύοντος νόμου ἐπιβαλλόμενον. Ἐπίσης δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ μὴ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸ τέλος τὰ ἡμερολόγια ἐκείνων τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι, ὠφεληθέντες ἀπὸ τὸ μεσολαβῆσαν μεταξὺ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς μεταβολῆς αὐτοῦ εἰς νόμον χρονικὸν διάστημα, ἔσπευσαν νὰ καταρτίσωσιν ἡμερολόγια καὶ νὰ ὑποβάλωσιν αὐτὰ εἰς τὸ κατὰ τὸν προηγούμενον νόμον χαρτόσημον. Αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν πρᾶξιν τῶν τελευταίων ἐμπόρων ἐχαρακτήρισα ὡς καταδολίευσιν τοῦ νόμου, διότι ὑπέλαβον οἱ ἔμποροι οὗτοι, ὅτι, ἐπειδὴ αὐτοὶ τὰ βιβλία των ἐπρόλαβον νὰ χαρτοσημάνωσι μίαν ἡμέραν πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου, ἐνῷ ἐγνώριζον τὸν νόμον, ἤθελον ἀποφύγει τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων αὐτοῦ.

§30ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου τμήματος τὴν ἔκθεσιν τριῶν ἑτέρων πραγματογνωμόνων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι συμφωνοῦσι μὲ ὅσα λέγει ὁ Ἄγγλος μηχανικὸς Σίτων περὶ τῆς σήραγγος τοῦ ὑπογείου σιδηροδρόμου· ἡ ἔκθεσίς των δ’ αὕτη συνετάχθη πρὸ πολλοῦ χρόνου.

§31ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Χθὲς μοὶ ἐγένετο λόγος ἐξωδίκως περί τινος ἐκθέσεως, ὑπαρχούσης ἐν τῷ τμήματι τῶν δημοσίων ἔργων σχετικῶς πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην· ἐζήτησα πληροφορίας, καὶ ἡ ὑπηρεσία μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι τοιαύτη ἔκθεσις δὲν ὑπάρχει. Μετὰ τὴν αἴτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, θέλω ζητήσει τὴν ἔκθεσιν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐλέγχου, καὶ ἂν πράγματι ὑπάρχῃ, θέλω προσαγάγει αὐτήν.

§32ΣΠΥΡ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ σιδηροδρομικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφορῶσα τὴν κατάστασιν τοῦ ἐδάφους, δι’ οὗ διῆλθεν ἡ σῆραγξ τῆς προεκτάσεως ταύτης τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. Καὶ ταύτην παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ.

§33Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ θέλει προσεχῶς ἐπιληφθῆ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι δὲ πιθανὸν καὶ πρέπον ἡ συζήτησις αὕτη νὰ γένηται εὐρεῖα, ἐφθάσαμεν δὲ εἰς τὰ μέσα τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου, εἶναι πρέπον νὰ προκληθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς ἡ ψήφισις πιστώσεως τοῦ δωδεκατημορίου. Ὑποβάλλω περὶ τούτου νομοσχέδιον, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ, ὅπως κατὰ τὰ κείμενα παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 134).

§35ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπειδὴ πρόκειται ἐντὸς ὀλίγου νὰ ἄρξηται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασιν τῶν εἰσπράξεων τῶν τελωνείων τοῦ Κράτους τοῦ πρώτου δεκαημέρου τοῦ τρέχοντος μηνὸς Ἰανουαρίου.

§36Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦ πρώτου δεκαημέρου τοῦ Ἰανουαρίου σήμερον καὶ αὔριον δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἦναι συγκεντρωμένα τὰ ἀποτελέσματα πάντα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Εἶναι ἤδη συγκεντρωμένα τηλεγραφικῶς τ’ ἀποτελέσματα τῶν κυριωτέρων τελωνείων, ὄχι ὅμως καὶ τῶν ὑποτελωνείων. Δυνάμεθα ἄρα νὰ ὑποβάλωμεν ἤδη τὰ τῶν τελωνείων.

§37ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ περὶ τῶν τελωνείων πρέπει νὰ τὰ γνωρίζωμεν ὅλα. Ὥστε θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, ἐντὸς τῶν δύο αὐτῶν ἢ τριῶν ἡμερῶν ὑποβληθῇ καὶ κατάστασις τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων τῶν μηνῶν Νοεμβρίου καὶ Δεκεμβρίου.

§38Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ δημοσίευσις αὐτῶν βραδύνει, ἀλλ’ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ὑπάρχουσι πίνακες, ἐξ ὧν ἐλλείπει ἐλάχιστόν τι ποσὸν, ἡ δ’ ἔλλειψις αὕτη ἐμποδίζει τὴν δημοσίευσιν ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν ἐμποδίζει τὴν ὑποβολὴν εἰς τὴν Βουλήν.

§39ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πρὸ ἡμερῶν, κύριε Πρόεδρε, συνεπείᾳ ἐπερωτήσεώς μου, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν δικαιούχων ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων τῶν διαφόρων Ὑπουργείων. Ὁ πίναξ οὗτος παρεδόθη εἰς τὸ Γραφεῖον, καὶ ἐδηλώθη τότε, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ δημοσιευθῇ, ἀλλὰ ν’ ἀναγνωσθῇ ἰδιαιτέρως ὑπὸ τῶν βουλομένων ἐκ τῶν Βουλευτῶν. Τοῦ πίνακος αὐτοῦ ἐζήτησα νὰ κάμω χρῆσιν καὶ ἐγὼ, ἀλλὰ μοὶ εἶπον, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ Γραφείῳ.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πίναξ αὐτὸς, κύριε Βουλευτὰ, ἐδόθη εἰς τύπωσιν· ἀλλὰ ἡ ὕλη, ἡ ὁποία δίδεται ἐκ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς καθ’ ἑκάστην εἰς τὸ Τυπογραφεῖον, εἶναι τοσαύτη, ὥστε βραδύνει ἡ ἐκτύπωσις.

§41Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρέπει νὰ τυπωθῇ ὁ πίναξ· διότι ἀντὶ τῆς τυπώσεως ἀπεφασίσθη, ὅπως ὁ πίναξ κατατεθῇ εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς καὶ ἐκεῖ λάβωσι γνῶσιν οἱ βουλόμενοι ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν.

§42ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Συγχρόνως ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν παράκλησίν μου, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συνόδου ταύτης σχεδὸν καθ’ ἑκάστην ἀποτείνω πρὸς αὐτὸν, περὶ καταστάσεως λεπτομεροῦς τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους. Τοὐλάχιστον πρέπει νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἀρκῆται κατὰ τὰ ἄλλα εἰς τὴν κατάστασιν, τὴν ὑποβληθεῖσαν κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον, καὶ ἐπειδὴ ἐξ αὐτῆς ἐλλείπει τὸ κυμαῖνον χρέος, νὰ ὑποβάλῃ κατάστασιν μόνον τοῦ κυμαίνοντος χρέους. Ἐκ τῶν προηγουμένων καταστάσεων δὲν γινώσκομεν, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ χρέος ἡμῶν τοῦτο. Ἰδίως περὶ τῶν ἐντόκων γραμματίων δὲν ἔχομεν ἀκριβῆ γνῶσιν, πόσα μέχρι τοῦδε ἔχουσι διατεθῆ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατά τι σημείωμα, δεδημοσιευμένον ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, τὴν 31 Ὀκτωβρίου εἶχον διατεθῆ 11 ἑκατομμύρια δραχμῶν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ μετὰ ταῦτα διετέθησαν, χωρὶς νὰ γινώσκωμεν πόσα. Πρέπει προσέτι νὰ λάβωμεν γνῶσιν καὶ τοῦ τελευταίου δανείου, τοῦ συνομολογηθέντος πρὸς τὴν Τράπεζαν Κωνσταντινουπόλεως κλπ., διότι δι’ ὅλα αὐτὰ πληρόνομεν τόκους, καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν ἀκριβῆ γνῶσιν αὐτῶν διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἔχει τῷ ὄντι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς περιλάβει σημείωσίν τινα περὶ τοῦ κυμαίνοντος χρέους ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, ἀλλὰ κατὰ τὴν γενομένην ἐπερώτησίν μου ἀνεκοίνωσα εἰς αὐτὸν, ὅτι συνωμολόγησε καὶ δεύτερον δάνειον, καὶ κατ’ ἀρχὰς μὲν ἐφάνη, ὅτι ἠγνόει τὸ πρᾶγμα, εἶτα δὲ ἀπήντησεν, ὅτι θὰ ζητήσῃ πληροφορίας, καὶ ὑπεσχέθη νὰ τὰς φέρῃ, ἀλλ’ ἀκόμη δὲν τὰς εἴδομεν.

§43Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τῷ ὄντι οἱ ἀξιότιμοι δύο Βουλευταὶ ἐδείχθησαν λίαν ἀξιέπαινοι, δυνηθέντες νὰ πληροφορήσωσι τὸν Ὑπουργὸν, ὅτι ηὐξήθη τὸ δημόσιον χρέος· ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία αὐτῶν δὲν ἦτο πλήρης, διότι ἔπρεπε νὰ πληροφορήσωσι τὸν Ὑπουργὸν, ὅτι καὶ ἠλαττώθη τὸ δημόσιον χρέος ἐπὶ τῷ αὐτῷ περίπου ποσῷ. Τοιαῦτα συμβαίνουσι συνήθως ἐν τῷ κυμαίνοντι χρέει. Ἡμεῖς, ὀρθῶς ποιήσαντες, εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀπηντήσαμεν, καταθέσαντες πίνακα τοῦ παγίου χρέους. Περὶ τοῦ κυμαίνοντος χρέους ὑπῆρχεν ἡ πληροφορία ἐν τῷ τεύχει τοῦ προϋπολογισμοῦ μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ὑποβολῆς αὐτοῦ. Ἀπὸ ἐκείνης τῆς ἡμέρας ἐπῆλθον αὐξήσεις καὶ μειώσεις· χθὲς ἀκόμη ἐγένοντο ἀνανεώσεις χρεῶν πρὸς πέντε συμβαλλομένους πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἔντοκα γραμμάτια καθ’ ἑκάστην ἀποσύρονται, ἀνανεοῦνται, ἐκδίδονται νέα καὶ ἐνίοτε ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν γίνεται αἴτησις ὑποβολῆς καταστάσεως, μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ὑποβάλλονται αἱ καταστάσεις, ἐπέρχονται μεταβολαὶ ἐν τῷ κυμαίνοντι χρέει, ὡς τοῦτο ἐμφαίνεται καὶ ἐκ τῆς ἐπωνυμίας αὐτοῦ. Εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐδώσαμεν τὰς πληροφορίας, νομίσαντες, ὅτι ἀρκεῖται εἰς κατάστασιν ἡμέρας μὴ πολὺ ἀπεχούσης. Καὶ πάλιν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν πληροφορίαν ἕως τῆς χθὲς, ἐὰν τὴν δώσωμεν αὔριον. Ἀλλ’ ἐννοεῖται, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ πάλιν μετὰ παρέλευσιν ὀλιγίστων ἡμερῶν θὰ δύναται νὰ παραστήσῃ, ὅτι δὲν ἔχει τὰς πληροφορίας πλήρεις, διὰ τὰς ἐν τῷ μεταξὺ ἐπελθούσας νέας αὐξήσεις καὶ νέας μειώσεις. Αἱ μεταβολαὶ αὗται δὲν δύνανται νὰ παύσωσιν, ἐνόσῳ ἔχομεν κυμαῖνον χρέος.

§44ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ κυμαῖνον χρέος. Ἤδη μοὶ ἀνεφέρατε ἕτερον χρέος ἐκ τοῦ κυμαίνοντος, ἐνῷ μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν διεῤῥηγνύετε τὰ ἱμάτια σας εἰς ἄλλας παρατηρήσεις μου, ὅτι δὲν ἦτο κυμαῖνον χρέος. Ἐννοῶ τὸ δάνειον τῶν κερματικῶν γραμματίων, ὅπερ παριστᾶτε ὡς χρεωλύσιον, ἐνῷ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγράφετε αὐτὸ ὡς κυμαῖνον χρέος, ὡς καὶ τὸ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δάνειον. Ἀλλὰ πῶς νὰ μὴ περιπίπτητε εἰς τοιαύτας ἀντιφάσεις καὶ συγχύσεις, προκειμένου περὶ κυμαίνοντος χρέους, ἀφοῦ μέχρι τοῦδε μᾶς ὑπεβάλετε καὶ περὶ τοῦ παγίου χρέους τέσσαρας διαφόρους πίνακας, ὧν ἕκατος διαφέρει κατὰ 10 καὶ 14 ὅλα ἑκατομμύρια; Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο. Ὅτι δὲν ἔχετε ὑπηρεσίαν, δυναμένην νὰ δώσῃ εἰς ἡμᾶς πληροφορίας, περὶ τούτου οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ πλέον ἀμφιβολία. Τὴν σήμερον ἐγὼ ἀπαιτῶ κατάστασιν τοῦ κυμαίνοντος χρέους τοὐλάχιστον μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου· θὰ σᾶς ἀποδείξω δὲ, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς, ὅτι ὁ προϋπολογισμός σας δὲν εἶναι οὔτε ὡς πρὸς τοῦτο ἐν τῇ ἀκριβείᾳ.

§45Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει, ὅτι ἔδωκεν ἐξηγήσεις, αἵτινες διηυκρίνησαν τὸ ζήτημα. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν εἶχε δώσει ἐξηγήσεις, οὐδεμία θὰ ἐπήρχετο σύγχυσις, διότι ὅλη ἡ σύγχυσις ἀποῤῥέει ἐκ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ, καλῇ τῇ πίστει συγχέοντος. Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ποιεῖται ὀρθῶς τὴν διάκρισιν τοῦ κυμαίνοντος χρέους ἀπὸ τῶν ἄλλων χρεῶν, οὐδὲ περιλαμβάνει ἐν τῇ ἐννοίᾳ, ἣν αὐτὸς ἀποδίδει εἰς τὸ κυμαῖνον χρέος, πᾶν ὅ,τι ἀνήκει εἰς αὐτό. Ὁ κ. Βουλευτὴς, ὡς ἀποδεικνύουσιν ὅσα λέγει, νομίζει, ὅτι κυμαῖνον χρέος εἶναι μόνον τὸ ἐκ δανείων, ἀλλὰ τὸ Δημόσιον ἔχει χρέος κυμαῖνον ἐκ πολλῶν ἄλλων πράξεων, καὶ ὅταν ζητῆται πίναξ περὶ τοῦ κυμαίνοντος χρέους, δὲν ἀρκεῖ εἰς ἀπάντησιν σημείωσις τῶν δανείων, κατατασσομένων εἴτε εἰς πάγια, εἴτε εἰς χρεωλυτικὰ, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται κατάστασις ὅλων τῶν ὀφειλῶν τοῦ Δημοσίου ἐκ δοσοληψιῶν, περὶ ὧν δὲν προνοεῖ ὁ προϋπολογισμὸς, διότι αἱ ὀφειλαὶ, ἐὰν μὴ ἀνήκωσιν εἰς τὸ πάγιον χρέος, ἐὰν μὴ ἀνήκωσιν εἰς τὸ χρεωλυτικὸν, ἀνήκουσιν εἰς τὸ κυμαῖνον χρέος, καὶ τοιαῦται εἶναι αἱ ἐκ τῶν παρακαταθηκῶν, ἐγγυήσεων, κλπ.

§46ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐζήτησα καὶ περὶ αὐτῶν κατάστασιν.

§47Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πάντα ταῦτα ὑπάρχουσιν ἐν τῷ τεύχει τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐδόθησαν δὲ εἰς ὑμᾶς καὶ ἄλλαι περὶ τούτων πληροφορίαι κατόπιν τῶν 101 ἐπερωτήσεων ὑμῶν. Ἀλλ’ ὑμεῖς ἐποιήσατε διακρίσεις περὶ τοῦ κυμαίνοντος χρέους, καθ’ ἃς κυμαῖνον χρέος εἶναι μόνον τὸ ἐκ δανείων, καὶ ἐχαρακτηρίσατε ὡς σύγχυσιν τὴν ἀναγραφὴν ποσοῦ τινος ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐκ τῶν κερματικῶν γραμματίων ἐν τοῖς χρεωλυτικοῖς δανείοις.

§48ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν τοῖς κυμαίνουσι.

§49Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἐγὼ τοῦτο λέγω, ὅτι ἀνεγνώσατε τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ περὶ κερματικῶν γραμματίων, ἀλλὰ δὲν τὰ ἐσχετίσατε πρὸς τοὺς νόμους, ἐξ ὧν ἀποῤῥέουσι, καὶ ἐκ τούτου ἡ σύγχυσις προέρχεται αὕτη ἐκ τούτου, ὅτι τινὰ ἐκ τῶν κερματικῶν γραμματίων ἀνεγράφησαν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὅπως ὁ νόμος ἀρχικῶς εἶχε χαρακτηρίσει αὐτά· ὁ δὲ νόμος ἀρχικῶς εἶχε χαρακτηρίσει τὰ κερματικὰ γραμμάτια ὡς χρεωλυτικὸν δάνειον. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ὀρθῶς ποιοῦσα ἡ διάδοχος Κυβέρνησις, ἡ ἡμετέρα, ἐχαρακτήρισε κατόπιν αὐτὰ ὡς δάνειον μὴ χρεωλυτικόν. Διατὶ ἀπένειμεν εἰς ἡμᾶς τὸν ἔπαινον τοῦτον, ἀγνοῶ· διότι ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ χαρακτηρίζηται τὸ δάνειον ὡς χρεωλυτικόν, ἐὰν μὴ κατηργεῖτο τὸ χρεωλύσιον αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ προκάτοχος ἡμῶν, ἐθεώρησε συμφέρον νὰ συνομολογήσῃ τὸ δάνειον μετὰ χρεωλυσίου. Αἱ περιστάσεις κατέστησαν εὐνοϊκώτεραι βραδύτερον, καὶ ἐπέτρεψαν εἰς ἡμᾶς τὴν ὑποχρέωσιν περὶ χρεωλυσίου νὰ τὴν καταργήσωμεν. Τὸ δάνειον ἄρα, ἀρχικῶς χρεωλυτικὸν, κατέστη βραδύτερον προσωρινόν. Ὡς δάνειον προσωρινὸν, δὲν ἔπρεπε νὰ φέρῃ ἀναγεγραμμένον τὸ κεφάλαιον αὐτοῦ ἐν τοῖς ἐσόδοις τοῦ Κράτους· ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ ἀνεγράφη, καὶ ὀρθῶς ἀνεγράφη, ὅτε ἦτο χρεωλυτικὸν, ἠδύνατο νὰ διαγραφῇ ὅτε ἐτράπη εἰς προσωρινόν; Δὲν ἠδύνατο νὰ διαγραφῇ, καὶ τοῦτο προκαλεῖ παρὰ τῷ κ. Βουλευτῇ τὴν σύγχυσιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἀρκεῖται εἰς τοὺς πίνακας, οὓς ζητεῖ καὶ οὓς καταθέτομεν, ἀλλὰ θέλει καὶ συμπλήρωσιν αὐτῶν διὰ διδασκαλίας. Εἶμαι ἕτοιμος νὰ παρέχω καὶ τὴν διδασκαλίαν, ὅταν τὴν ζητῇ. Ἤδη προκληθεὶς ἔδωκα τὴν ἐξήγησιν. Τοιαύτη ἐξήγησις δύναται νὰ δοθῇ καὶ ἐπὶ παντὸς ἄλλου ἄρθρου τῶν χρεῶν τῶν προσωρινῶν, καὶ ἰδίως περὶ τὰ τῆς διακρίσεως τῶν χρεῶν ἐκ δανείων καὶ ἐξ ἄλλων προκαταβολῶν. Περὶ τούτων πάντων προσήχθησαν πίνακες· ἀλλ’ ὅτι τὰ ἐν αὐτοῖς ὑπέστησαν μεταβολὰς ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς καταθέσεως, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, διότι ταῦτα καθ’ ἡμέραν μεταβάλλονται. Ὥστε ὁ κ. Βουλευτὴς πρέπει νὰ ὁρίζῃ ἑκάστοτε τίνος ἡμέρας κατάστασιν ζητεῖ. Ἤδη νομίζω, ὅτι καθώρισεν ἡμέραν τὴν 31 Δεκεμβρίου· ταύτης τῆς ἡμέρας γενικὴν κατάστασιν θέλω φροντίσει νὰ ὑποβάλω ταχέως, καὶ τοσούτῳ εὐχερέστερον, καθ’ ὅσον τῆς ἡμέρας ταύτης τὴν κατάστασιν παρασκευάζει ἡ ὑπηρεσία πρὸς ἰδίαν αὐτῆς χρῆσιν.

§50ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπαγγέλλεται τὸν διδάσκαλον, ἐνῷ αὐτὸς χρήζει πρὸ παντὸς ἄλλου διδασκαλίας.

§51ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά!

§52ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα, Κύριοι, ἔχει ἀνάγκην διδασκαλίας, καὶ δέχεται μαθήματα παρ’ ἄλλων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποβαίνουσιν ὅλως ἀλυσιτελῆ εἰς αὐτὸν, ὡς τὰ πράγματα μαρτυροῦσιν. Ἐγὼ πρὸ μηνὸς ἤδη καὶ ἐπέκεινα τῷ ἀπηύθυνα τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν, τυπωθεῖσαν ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς τῆς 8 Δεκεμβρίου (ἀναγινώσκει): «Πρὸ παντὸς παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ ἀκριβῆ κατάστασιν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους, τοῦ τε παγίου, τοῦ τε χρεωλυτικοῦ καὶ τοῦ κυμαίνοντος, ἐν τῷ τελευταίῳ δὲ τούτῳ νὰ ἀναφέρωνται καὶ αἱ παρακαταθῆκαι καὶ ἐγγυοδοσίαι λεπτομερῶς». Τότε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προσεπάθησε ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι αἱ ἐγγυοδοσίαι καὶ αἱ παρακαταθῆκαι οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι πρὸς τὸ κυμαῖνον χρέος, ἀφοῦ δ’ ἐγὼ τῷ κατέδειξα τὴν πλάνην του ὡς πρὸς τοῦτο, ἔρχεται σήμερον νὰ μὲ διδάξῃ αὐτὸς τὸ μάθημα, ὅπερ ἔλαβεν ἤδη παρ’ ἐμοῦ (ἱλαρότης).

§53ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην μαθημάτων ἀπὸ σᾶς.

§54ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ παρ’ ἐμοῦ καὶ παρὰ παντὸς ἄλλου ἔχει ἀνάγκην μαθημάτων ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον τὰ τόσα παθήματα τοῦ ἀτυχοῦς αὐτοῦ τόπου, τὰ 170 ἑκατομμύρια ἐλλειμμάτων, ὁ ὑπερδιπλασιασμὸς τῶν φορολογικῶν βαρῶν τοῦ λαοῦ καὶ ὁ ὑπερδιπλασιασμὸς τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους, ἅτινα πάντα εἰς αὐτὸν καὶ μόνον ὀφείλονται, δὲν ἤρκεσαν μέχρι τοῦδε νὰ διδάξωσιν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡμίλησε καὶ περὶ χρεωλυτικοῦ χρέους καὶ περὶ τῶν κερματικῶν γραμματίων, ἅτινα θεωρεῖ καὶ δὲν θεωρεῖ χρεωλυτικὸν δάνειον. Καὶ ἐνῷ ἐγὼ τῷ ἀνέγνων τὸ κείμενον αὐτοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ του, ἐν ᾧ ἐν κεφαλ. Αʹ, ἄρθρ. 2, ὑπὸ κυμαίνοντα χρέη ἀναγράφονται καὶ τὰ κερματικὰ γραμμάτια, αὐτὸς ἀπαντᾷ, ὅτι ἐννοεῖ χρεωλυτικά. Ἀλλὰ γράφει ὁ προϋπολογισμός του ἀλλαμπρουνέζικα ἢ ἑλληνικά; Ἄν γράφῃ ἑλληνικὰ, βεβαίως καὶ ἐγὼ καὶ σεῖς πάντες ἐννοεῖτε ὑπ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀναγινώσκομεν ἐν αὐτῷ, ὅτι τὰ κερματικὰ γραμμάτια ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καταλέγονται εἰς τὸ κυμαῖνον χρέος. Λυποῦμαι ὅτι κατὰ τοῦτο ἡ διδασκαλία μου ἔμεινε μέχρι τοῦδε τοὐλάχιστον ἀτελεσφόρητος διὰ τὸν κ. Πρωθυπουργόν.

§55Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει, ὅτι δὲν ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν οἱ πίνακες, οὓς ἐζήτει. Ἐκεῖνοι ἀκριβῶς, οὓς ἐζήτει, ὑπεβλήθησαν εὐθὺς ἐπὶ τῇ πρώτῃ μου ἀπαντήσει, καὶ περιελαμβάνοντο ἐν τῷ τεύχει, τῷ κατατεθέντι παρ’ ἐμοῦ εἰς ἀπάντησιν τῶν 101 ἐπερωτήσεών του. Ἐνταῦθα περιλαμβάνονται τ’ ἄλλα; τὰ ἐκ παρακαταθηκῶν, ἐγγυοδοσιῶν κλπ., τὸ δὲ τεῦχος τοῦ προϋπολογισμοῦ περιέχει καὶ ταῦτα, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ ἐζήτησεν εἰδικῶς ὁ κ. Βουλευτής, ἀνεδημοσιεύθησαν. Ἤδη θ’ ἀναδημοσιεύσω καὶ τὰ τοῦ κυμαίνοντος χρέους ἐκ παρακαταθηκῶν καὶ ἐκ ληψοδοσιῶν καὶ λογαριασμῶν πρὸς καταστήματα καὶ ἰδιώτας.

§56ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἔχω ἀνάγκην ἀκριβοῦς πίνακος τῶν γενομένων παρακαταθηκῶν, διότι ἐντεῦθεν θὰ μάθωμεν, τί κυρίως ὀφείλομεν νὰ πληρώσωμεν δι’ αὐτὰς τὰς παρακαταθήκας. Ἐν τῇ σχετικῇ ἐκθέσει ἀναγράφεται, ὅτι αἱ παρακαταθῆκαι καὶ αἱ ἐγγυοδοσίαι ἀνέρχονται εἰς 18,000,000· ἐν τούτοις εἰς τὸν σχετικὸν πίνακα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀναφέρεται, ὅτι χάριν αὐτῶν ὀφείλομεν νὰ πληρώσωμεν μόνον 290,000 δραχ. τόκον. Ἀνάγκη ἄρα νὰ γνωρίζωμεν, ἐξ αὐτῶν τῶν ἐγγυοδοσιῶν καὶ παρακαταθηκῶν πόσαι εἶναι εἰς χρεώγραφα, πόσαι εἰς αὐτούσια χρήματα, πόσαι εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ συναγάγωμεν τί ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ.

§57Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Διάκρισις μεταξὺ αὐτουσίων καὶ κοινῶν παρακαταθηκῶν γίνεται ἐν τῷ πίνακι.

§58ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν πληροφορίαν θὰ ζητήσω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Κατετέθη πρὸ ἡμερῶν πίναξ, ἢ μᾶλλον προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τῶν ἐσόδων τοῦ 1891, συνάμα δὲ ἐδημοσιεύθη διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» κατάστασις τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1891 μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου, δηλ. μέχρι τέλους τῆς χρήσεως· εἶναι σύγχρονοι καὶ αἱ δύο πράξεις, καὶ μάλιστα στηρίζονται καὶ ἐπὶ τῶν αὐτῶν στοιχείων, δηλ. ἐπὶ τῶν καταστάσεων τῶν ταμιῶν, τὰς ὁποίας οὗτοι στέλλουσιν εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ τῶν ὁποίων ἀντίγραφα στέλλουσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θέλω νὰ πληροφορηθῶ, πῶς ὑπάρχουσι διαφοραὶ πολὺ σπουδαῖαι, αἵτινες ἤθελον ἔχει τὴν ἐξήγησίν των, ἂν εἴχομεν ἐνώπιον ἡμῶν ἀπολογισμὸν στηριζόμενον οὐχὶ ἐπὶ τῶν καταστάσεων, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν στοιχείων, τὴν ὁποίαν ποιεῖται τὸ Γενικὸν Λογιστήριον· διότι, ἐὰν εἴχομεν ἐνώπιόν μας ἀπολογισμὸν μετὰ τοιαύτην ἐξέλεγξιν, τότε σπουδαῖαι διαφοραὶ ἠδύναντο νὰ παρουσιασθῶσι καὶ ἤθελον εἶσθαι δεδικαιολογημέναι, διότι θὰ προήρχοντο ἐκ τῆς ἐξελέγξεως τῆς τελείας τῆς καταστάσεως. Ἀλλ’ ἀφοῦ, ὡς εἶπον, καὶ οἱ δύο πίνακες στηρίζονται ἐπὶ τῶν αὐτῶν στοιχείων, δὲν ἐννοῶ πόθεν προέρχονται διαφοραὶ τόσῳ μεγάλαι. Π. χ. εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διαφορὰ μεταξὺ τῆς καταστάσεως τῆς δημοσιευθείσης διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» καὶ τοῦ προσωρινοῦ ἀπολογισμοῦ ἀνερχομένη εἰς 2 ἑκατομμύρια. Ἑτέρα διαφορὰ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν ἐκ 3,500,000. Ταύτην τὴν διαφορὰν ἐννοῶ, διότι ἐν τῇ καταστάσει ἀναγράφονται μόνον 212,000 ὡς πληρωθεῖσαι διὰ ναυπήγησιν πλοίων. Βεβαίως ἐπληρώθησαν τὰ 3,500,000· εὐκόλως τὸ ἐννοῶ, ἂν καὶ ἐπετρέπετο νὰ ἐκφρασθῇ ἡ ἀπορία, πῶς τὸ τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε τὴν ὁριστικὴν κατάστασιν τῆς χρήσεως τοῦ 1891, ἠγνόει τὴν πληρωμὴν τῶν 3,500,000, τὴν τελεσθεῖσαν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν διὰ τὴν ναυπήγησιν πλοίων. Ἐκεῖνο ὅμως, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ λάβω πληροφορίαν, εἶναι τὸ περὶ τῶν 2 ἑκατομμυρίων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Συνάμα ὑπάρχει διαφορὰ 70,000 δραχμῶν εἰς τὰς συντάξεις· ὁ ὑποβληθεὶς προσωρινὸς ἀπολογισμὸς παρουσιάζει ἐπὶ πλέον εἰς συντάξεις 70,000. Δὲν ἤξευρε τὴν πληρωμὴν ταύτην τὸ τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τὴν 31 Δεκεμβρίου; Ἑτέρα διαφορὰ 235,000 ἐν ταῖς δαπάναις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἑτέρα διαφορὰ 135,000 εἰς τὰ ἔξοδα διοικήσεως, καὶ ἑτέρα ἐκ 235,000 εἰς τὰς διαφόρους πληρωμάς. Ὅλαι αὐταὶ αἱ διαφοραὶ καταλήγουσιν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι κατὰ μὲν τὴν δημοσιευθεῖσαν ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» κατάστασιν, τὰ ἔξοδα, τακτικὰ καὶ ἔκτακτα, τῆς χρήσεως τοῦ 1891 ἀνέρχονται εἰς 120,622,770, κατὰ δὲ τὸν ὑποβληθέντα προσωρινὸν ἀπολογισμὸν εἰς δρ. 122,831,022· ἑπομένως ὑπάρχει διαφορὰ ἐκ 2,208,252 δραχμῶν. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω πῶς ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχουσα τὰ αὐτὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶχε τὸ Λογιστήριον πρὸς σύνταξιν τῆς καταστάσεώς του, παρουσιάζει τὴν διαφορὰν αὐτὴν, καὶ τοῦτο πρὸς ἁπλῆν πληροφορίαν μου· δὲν θέλω νὰ ἐκφράσω μομφὴν, διότι ἡ μομφὴ εἶναι γενικὴ τῆς κακῆς διατηρήσεως τοῦ λογιστικοῦ ἡμῶν. Δὲν θέλω λοιπὸν νὰ ἐπαναλάβω τὰ αὐτά· ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορηθῶ, ὅπως γνωρίσω εἰς ποίαν ἐκ τῶν δύο καταστάσεων πρέπει νὰ στηριχθῶμεν, ὅπως φωτισθῶμεν ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς χρήσεως τοῦ 1891 εἰς τὰς κρίσεις μας περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὸ 1893.

§59Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐπίκρισις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἡ γενικὴ νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικος, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς, ὡς διευθύνας τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὤφειλε νὰ γινώσκῃ, ὅτι τὸ τμῆμα ἐκδίδει πίνακας ὡς πρός τινα μὲν ἀναγόμενα εἰς τὴν ἁρμοδιότητα αὐτοῦ, ὡς πρὸς ἄλλα ὅμως μὴ ἀναγόμενα εἰς τὴν ἁρμοδιότητα αὐτοῦ, ἀλλὰ συμπληρούμενα παρ’ αὐτοῦ, χάριν πληροφορίας τοῦ κοινοῦ. Τὸ τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ποιούμενον τὰς δημοσιεύσεις, οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τοὺς εἰδικοὺς ταμίας. Τὰ τῶν εἰδικῶν ταμιῶν σημειοῦνται ἐν τῷ πίνακι τούτῳ, ἵνα μὴ ᾖ ἀτελὴς ὁ πίναξ· ἀλλὰ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον μόνον συγκεντρώνει τὰς πληροφορίας καὶ παρὰ τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ παρὰ τῶν εἰδικῶν ταμιῶν, ἑπομένως ὁ πίναξ, ὁ περιλαμβάνων πάντα ἁρμοδίως, εἶναι ὁ πίναξ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ὁ πίναξ τοῦ Ὑπουργείου περιλαμβάνει τὰ τῶν ἐπαρχιακῶν ταμιῶν ἁρμοδίως, τὰ δὲ ἄλλα ἐκ περισσοῦ. Ἐκείνη μόνον ἡ δημοσίευσις δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἁρμοδίως ἐκδεδομένη καθ’ ὅλα, καὶ ὡς ἔκδοσιν ἐπίσημον καὶ ὁριστικὴν πρέπει νὰ θεωρῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἐκ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Τὸ Γενικὸν Λογιστήριον παραλαμβάνει τὰ γενικὰ στοιχεῖα, ἅτινα καὶ τὸ τμῆμα ἐδημοσίευσε, καὶ ὑποβάλλει ταῦτα εἰς ἔλεγχον. Ἐκ τῆς δημοσιεύσεως δὲ τῶν πινάκων τοῦ Λογιστηρίου καὶ τοῦ τμήματος κατὰ τὰς αὐτὰς ἡμέρας δὲν ἕπεται, ὅτι δὲν προλαμβάνει τὸ Λογιστήριον νὰ κάμῃ παραβολὰς, διότι κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἐκδίδεται ὁ πίναξ ὡς πρὸς τὸν τελευταῖον μῆνα, ὡς πρὸς τοὺς προηγουμένους ὅμως μῆνας κατεῖχε τὸ Λογιστήριον τὰ στοιχεῖα πρότερον, καὶ ἑπομένως ἐκεῖ ἐγένετο προεπεξεργασία τις προκαταρκτικὴ, ἧς ὅμως τ’ ἀποτελέσματα ἀναγράφονται ἐν τῷ πίνακι τούτῳ· ἐκ τούτου δὲ δύναται νὰ παρατηρηθῇ διάφορος καταλογισμὸς, φέρων μεταβολὰς σπουδαίας καὶ ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον. Περὶ τῶν κατὰ μέρος λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ θέλω φροντίσει, ὅπως ἀνακοινωθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν οἱ λόγοι τῶν ὑπὸ τοῦ Λογιστηρίου ἐπενεχθεισῶν μεταβολῶν.

§60ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θέλω νὰ κάμω συζήτησιν, ἀφοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ μᾶς δώσῃ τὰς πληροφορίας ταύτας· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ δωρεὰν διδομένων μαθημάτων, ἀφοῦ αὐτὸς ἔδωκεν ἓν, θὰ δώσω καὶ ἐγὼ ἕτερον (ἱλαρότης). Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς γνωρίζει, ὡς καὶ ἐγὼ, ὅτι τὸ Γενικὸν Λογιστήριον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ποιήσηται τοιαύτην ἐξέλεγξιν καὶ ἀναγραφὴν συνάμα τῶν πλείστων ἐξ ὅσων ἀνέφερε· καὶ παράδειγμα ἔχω τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων. Εἰς τὰς συντάξεις τὸ τμῆμα τῶν εἰσπράξεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ τμῆμα τὸ ὁποῖον συνέταξε τὴν κατάστασιν τὴν δημοσιευομένην διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», εἶναι ἴσως ἁρμοδιώτερον τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ὅπερ συνέταξε τὸν προσωρινὸν ἀπολογισμόν. Ἡ ἐν αὐταῖς δὲ διαφορὰ δὲν προέρχεται βεβαίως ἐκ τῆς πλήρους ἐξελέγξεως, τῆς ἐνεργουμένης ὑπὸ τοῦ Λογιστηρίου, ἀλλ’ εἶναι διαφορὰ τῶν στοιχείων, διότι τὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἑκατέρα τῶν ὑπηρεσιῶν, εἰσὶν ἐλλιπῆ ἢ ἐσφαλμένα, τοῦθ’ ὅπερ δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ, ἀφοῦ τὰ στοιχεῖα ταῦτα προέρχονται ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς καὶ ἔπρεπε νὰ ὦσιν ὅμοια.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ εἰς τρίτην συζήτησιν ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως δικαστηρίου Κακουργιοδικῶν ἐν Αἰγύπτῳ. Ὁ κ. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§62ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπὸ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐξήνεγκον τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, καὶ ἐξέθηκα τότε πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι θεωρῶ αὐτὸ ὅτι προσβάλλει εἰς τὰ καίρια πολύτιμα συμφέροντα τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνισμοῦ, καὶ ὅτι θέλει συντελέσει εἰς τὸ νὰ καταστήσῃ τὴν ἀπονομὴν τῆς ὑπερτάτης ποινικῆς δικαιοσύνης πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ἐν Αἰγύπτῳ παροικίαν ὑποχείριον εἰς τοὺς ξένους. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπαντῶν μοὶ ἀντέταξεν, ὅτι θεωρεῖ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἀποτελοῦν ἐπέκτασιν τῶν προνομίων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ὅτι θεωρεῖ αὐτὸ ὡς συντελοῦν εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Ἑλληνικῆς δικαιοσύνης. Μετὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ κατὰ τὰς τρεῖς ἀναγνώσεις τοῦ νομοσχεδίου, ἀξιότιμοι Βουλευταὶ, καὶ ἰδίᾳ ὁ Βουλευτὴς Πατρῶν, ὑπέβαλον διαφόρους τροπολογίας, φρονοῦντες ὅτι δι’ αὐτῶν, γινομένων δεκτῶν, ἠδύναντο τὰ ἐλαττώματα τοῦ νομοσχεδίου ἐν μέρει νὰ ἐκλείψωσιν. Ἐγὼ ἀπέσχον ἀπὸ τοῦ νὰ μετάσχω τῆς ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν συζητήσεως, διότι θεωρῶ, ὅτι πάντα τὰ ἐλαττώματα τοῦ νομοσχεδίου ἀνάγονται εἰς τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ. Ἂν δ’ ἔρχωμαι σήμερον νὰ συζητήσω ἐπὶ τοῦ συνόλου, πράττω τοῦτο, ὅπως παραστήσω ὑμῖν ἐκ νέου, ὅτι ἡ βλάβη, ἣν ἀπ’ ἀρχῆς καὶ ἀπὸ τῆς πρώτης συζητήσεως ὑπέδειξα, ὡς μέλλουσαν νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα διὰ τῆς λειτουργίας τοιούτου νομοθετήματος, εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν σήμερον, ὅτε ἔχει τὸ κείμενον τὸ ὁριστικὸν τοῦ νομοσχεδίου ὑπ’ ὄψιν, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόῤῥιψιν αὐτοῦ. Ἴσως αἱ ἀποκαλύψεις, εἰς ἃς ἐν μέρει προέβη χθὲς ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς, Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, (ἃς ὑποθέτω ὅτι θέλει συμπληρώσει σήμερον) περὶ τῶν ἐπαγγελιῶν, πρὸς πραγματοποίησιν τῶν ὁποίων ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐκεῖνα, ὅσα ὡμολόγησεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ τῶν αὐτῶν ἐπαγγελιῶν, ἦσαν ἱκανὰ, ὅπως καὶ τὸν Ὑπουργὸν παρεμποδίσωσιν ἀπὸ τοῦ νὰ προβῇ εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπιψηφίσῃ αὐτό. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι μέτρον, ὅπερ ἐζητήθη παρὰ τῆς ξένης Κυβερνήσεως ὡς ἀντάλλαγμα πρὸς παροχὰς δῆθεν πρὸς τὸν Ἑλληνισμὸν ἐν Αἰγύπτῳ, ἠδύνατο ν’ ἀποτελέσῃ ἐπέκτασιν τῶν προνομίων μας; Εἶναι πρωτάκουστον τῷ ὄντι, Κυβέρνησις ξένη νὰ ἐπιδιώκῃ τὴν πραγματοποίησιν μέτρου, δι’ οὗ ἐπεκτείνονται τὰ δικαιώματα τοῦ στοιχείου ἐκείνου, κατὰ τοῦ ὁποίου ὁ αὐτὸς Ὑπουργὸς ὡμολόγησεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη διάκειται ἐχθρικῶς. Αὐτὸ καὶ μόνον ἠδύνατο πάντα, καὶ αὐτὸν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ πείσῃ, ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν μέτρου, ἀντὶ ἐπεκτάσεως, θέλει ἀναγκαίως ἐπέλθει μείωσις τῶν προνομίων τοῦ Κράτους, τῶν ἐκ τῆς ἑτεροδικίας. Ἀλλὰ ποῦ ἀνευρίσκει τὴν ἐπέκτασιν τῶν προνομίων αὐτῶν ὁ κ. Ὑπουργός; Τὴν ἀνευρίσκει εἰς τὸ ὅτι θέλομεν δυνηθῆ νὰ συστήσωμεν ἐπὶ ἀλλοτρίου ἐδάφους δικαστήριον Κακουργιοδικῶν. Ἀλλὰ μὴ τάχα τὰ ὅρια τῆς ἑτεροδικίας ἐπεκτείνονται ἐκ τούτου; Μὴ τώρα πρῶτον μᾶς χορηγῆται τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκδικάζειν συμφώνως μὲ τοὺς νόμους ἡμῶν τὰ κακουργήματα τὰ τελούμενα παρ’ Ἑλλήνων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ ἐν μὴ χριστιανικαῖς χώραις; Ἀναμφισβήτως οὐχί. Τὸ δικαίωμα τῆς ἑτεροδικίας, ἡ προνομία τῆς ἑτεροδικίας ὑφίσταται ἀπὸ τῆς καταβολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ βασιλείου· ἡ προνομία δ’ αὕτη ἐλειτούργησε καθ’ ὅλον τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ βασιλείου μέχρι σήμερον, ὅλως ἀνεπηρέαστος ἀπὸ πάσης ξενικῆς ἐπεμβάσεως. Λοιπὸν ἐπέκτασις αὐτῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ μείωσις. Καὶ πόθεν θὰ προέλθῃ αὕτη; Ἀκριβῶς ἐκ τοῦ ὅτι ὁ θεσμὸς τοῦ ὁρκωτοῦ δικαστηρίου θέλει λειτουργήσει οὐχὶ πλέον ὑπὸ τὴν σκέπην τῶν ἐλευθέρων ἡμῶν θεσμῶν, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν μάστιγα τὴν ἀγγλικὴν, ὑπὸ τὴν αὐθαίρετον διοίκησιν, ἥτις πάντοτε ὑφίστατο ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ ἥτις ἤδη παρά ποτε ὑφίσταται. Οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσῃ τις ὑπὸ τοιαύτην αὐθαίρετον διοίκησιν τὴν λειτουργίαν θεσμοῦ ἐλευθέρου, οἷος εἶναι ὁ τοῦ ὁρκωτοῦ δικαστηρίου. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως ἀποκρούσῃ τὴν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου μομφὴν ταύτην, μὲ τὸν κατάλογον τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἐπιτηδευματιῶν ἀνὰ χεῖρας, ἀπέδειξεν ὑμῖν, ὅτι ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ὑπάρχουσι τόσοι μεμορφωμένοι ἐπιτηδευματίαι, ὅσους δυσκόλως θέλετε ἀνεύρει εἰς οἱανδήποτε ἄλλην πόλιν καὶ αὐτοῦ τοῦ βασιλείου τῆς Ἑλλάδος. Ἐγὼ οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον ἐννοῶ ν’ ἀμφισβητήσω τοὺς ἰσχυρισμοὺς τούτους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, οὐδὲ τὴν ἐντιμότητα τῶν ἐπιτηδευματιῶν τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἢ ἐν Αἰγύπτῳ, εἶμαι δὲ πεπεισμένος, ὅτι οὗτοι τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν θέλουσιν εὑρεθῆ πρὸ τοῦ διλήμματος ἢ νὰ θυσιάσωσι τὰ ποικίλα καὶ πολλὰ συμφέροντά των, ἢ νὰ ἐπιβάλωσι σιγὴν εἰς τὴν συνείδησίν των, θέλουσι προτιμήσει νὰ θυσιάσωσι τὰ συμφέροντα ἐκεῖνα, χάριν τῶν ὁποίων ἀπεμακρύνθησαν ἀπὸ τῆς γενετείρας. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἐρωτῶ, διατὶ ἐπιβάλλετε τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην εἰς τὴν Ἑλληνικὴν παροικίαν τὴν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ; διατὶ θέλετε νὰ τὴν φέρητε εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὴν ἐπιτόπιον ἀρχὴν, πρὸς ἣν καθ’ ἡμέραν διατελεῖ εἰς σχέσεις ἐπιβαλλομένας ἀκριβῶς ἐκ τῶν ἐπιτηδευμάτων, τὰ ὁποῖα μετέρχονται οἱ ἐν Αἰγύπτῳ Ἕλληνες; Ἀκριβῶς οὗτος εἶναι ὁ κίνδυνος, ὃν συνεπάγεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον διὰ τὸν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνισμόν, διότι οἱ πολῖται Ἕλληνες θέλουσιν ἀναγκασθῆ, ὑπακούοντες εἰς τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεώς των, χάριν τῆς εὐόρκου ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον τοῖς ἐπιβάλλει τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἐκθέσωσι τὰ ἴδια αὑτῶν συμφέροντα, νὰ διατελῶσι δ’ ἐχθρικῶς πρὸς τὴν ἐπιτόπιον ἀρχήν. Ἀποδεικνύεται βεβαίως οὕτω ἐκεῖνο, ὅπερ ἀπ’ ἀρχῆς ἰσχυρίσθην, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, καθιστάμενον νόμος τοῦ Κράτους, καὶ λειτουργοῦν ὡς τοιοῦτος, θέλει ἐκθέσει καὶ προσβάλει εἰς τὰ καίρια τὰ συμφέροντα τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνισμοῦ. Μετ’ ὀλίγον, ὅταν κατέλθωμεν εἰς τὰς κατὰ μέρος διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, θέλετε ἴδει ἐναργέστερον κατὰ πόσον πραγματοποιεῖται δι’ αὐτοῦ ἡ ἐπέκτασις τοῦ δικαιώματος τῆς ἑτεροδικίας, καὶ ἐντεῦθεν τῶν προνομίων τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ ἤδη εἶναι, φρονῶ, ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἀντὶ ἐπεκτάσεως ἔχομεν μείωσιν, ἔχομεν μείωσιν κατὰ τοῦτο, ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς ἑτεροδικίας θὰ λειτουργήσῃ πλέον ὡς πρὸς τὴν ὑπερτάτην ποινικὴν δικαιοσύνην οὐχὶ ἀνεπηρεάστως καὶ ὑπὸ τὴν σκέπην τῶν ἐλευθέρων ἡμῶν θεσμῶν, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς διοικήσεως ξένης χώρας, ἀπολυταρχικῶς κυβερνωμένης καὶ ὑπὸ κατοχὴν ξένων διατελούσης. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐκτὸς τῆς ἐπεκτάσεως τῶν προνομίων τῶν ἐκ τῆς ἑτεροδικίας, ἀνευρίσκει καὶ ἐνίσχυσιν τῆς παρ’ ἡμῖν δικαιοσύνης εἰς τὴν πρότασίν του. Τὴν ἐνίσχυσιν δὲ τῆς δικαιοσύνης τὴν ἀνευρίσκει ἐκ τοῦ ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς οἱ ἔνορκοι δὲν θέλουσιν ἀπαγγέλλει τὴν ἐτυμηγορίαν τῶν ἐπὶ τῇ βάσει διαδικασίας ἐγγράφου, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγγράφων καταθέσεων τῶν μαρτύρων, τῶν ληφθεισῶν κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἀνακρίσεως, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προφορικῶν καταθέσεων αὐτῶν. Τοῦτο ὅμως ἀμέσως ἀπ’ ἀρχῆς ἀποδεικνύεται ὡς μὴ πραγματικόν. Ἴσως ὡς πρὸς ἐκεῖνα τὰ ἐγκλήματα, ἅτινα ἤθελον ἐκτελεσθῆ ἐν αὐτῇ τῇ Ἀλεξανδρείᾳ, τοῦτο δύναται νὰ λάβῃ χώραν, ἀλλ’ ὡς πρὸς πάντα τὰ ἐγκλήματα, ἅτινα ἤθελον ἐκτελεσθῆ ἐν ἄλλῃ πόλει καὶ ἐν γένει ἐν Αἰγύπτῳ, ἐκτὸς τῆς Ἀλεξανδρείας, δὲν θέλει λειτουργεῖ ἡ διάταξις ἡ σχετικὴ τοῦ νομοσχεδίου ἢ κατὰ τὸ δεύτερον αὐτῆς μέρος, δηλ. ὅπως ἐλειτούργησε καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ περὶ προξενικοῦ ὀργανισμοῦ νόμου. Καὶ ὁ προξενικὸς ὀργανισμὸς προέβλεψε τὴν περίπτωσιν ταύτην, ἀφῆκε δὲ εἰς τὴν ἁρμοδίαν δικαστικὴν ἀρχὴν νὰ διατάξῃ καὶ ἐξ ἐπαγγέλματος ἐν ἀνάγκῃ τὴν ἐμφάνισιν τῶν μαρτύρων ἐπ’ ἀκροατηρίου. Αὐτὸ τοῦτο πράττει τὸ νομοσχέδιον διὰ παρεμφεροῦς διατάξεως, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον δὲ βελτιοῖ ἐντεῦθεν τὴν δικαιοσύνην, οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην ἐνίσχυσιν προσδίδει εἰς τὴν ἀπονομὴν αὐτῆς. Κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, τὴν ἐνίσχυσιν τῆς δικαιοσύνης δὲν δυνάμεθα ν’ ἀναζητήσωμεν οὐδὲ νὰ ἀνεύρωμεν εἰς διάταξιν, οἵα ἡ περὶ ἧς πρὸ ὀλίγου ἐλάλουν· τὴν ἐνίσχυσιν τῆς δικαιοσύνης θέλομεν δυνηθῆ νὰ πραγματοποιήσωμεν διὰ τοῦ τελειοτέρου ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων ἡμῶν. Ἐντεῦθεν δὲ τὸ ἐρώτημα: τὸ δικαστήριον τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Κακουργιοδικῶν, ὅπως θέλει συγκροτηθῆ δυνάμει τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, καθιστᾷ δικαιοσύνην τελειοτέραν ἢ ἀτελεστέραν ἐκείνης, ἥτις λειτουργεῖ εἰς τὴν ἡμεδαπήν; Πᾶν δικαστήριον Κακουργιοδικῶν συγκροτεῖται ἀπὸ τὸ δικαστήριον τῶν συνέδρων καὶ τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων. Τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων, κατέδειξα ἤδη ὑμῖν, εἰς τίνα θέσιν θὰ εὑρεθῇ· δὲν εἶναι δὲ δυνατόν, παρὰ νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι θὰ ὑπάρξωσι καὶ περιστάσεις, καθ’ ἃς θὰ ἐπηρεασθῶσιν αἱ ψῆφοι τῶν ἐνόρκων· εὔχομαι αἱ περιστάσεις αὗται νὰ ὦσιν ὅλως σπάνιαι. Ἀλλὰ θὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ψῆφον ἐνίων ἐνόρκων τὸ συμφέρον αὐτῶν καὶ ἡ ἀντίθεσις, εἰς ἣν θέλει εὑρεθῆ ἡ συνείδησίς των πρὸς τὰ συμφέροντά των. Ἀλλὰ τὸ δικαστήριον τῶν συνέδρων εἶναι, κατ’ ἐμὲ, τὸ σπουδαιότερον μέρος τοῦ δικαστηρίου τῶν Κακουργιοδικῶν, διότι τὸ δικαστήριον τῶν συνέδρων ἔχει νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ παντὸς ἄλλου ζητήματος ἢ τοῦ τῆς ἐνοχῆς. Τὸ δικαστήριον τοῦτο εἶναι τὸ ἀποφαινόμενον ἐπὶ παντοίων νομικῶν ζητημάτων, ἐπὶ πασῶν τῶν ἐνστάσεων περὶ παραγραφῆς, ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ἀποζημιώσεων, καὶ ἐπὶ τοῦ καταρτισμοῦ ἀκόμη τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων· αὐτὸ ἐπιβάλλει τέλος τὴν ποινήν. Τὸ δικαστήριον δὲ τῶν συνέδρων, ὡς συγκροτεῖται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι τελειότερον ἀπὸ τὰ δικαστήρια τῶν συνέδρων τῆς ἡμεδαπῆς; Τὸ ἄρθρον 7 εἶναι ἐνταῦθα, ὅπως μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τούτου. Τὸ ἄρθρον 6 ὁμιλεῖ ἤδη περὶ προέδρου, καὶ ἀναφέρει, ὅτι πρόεδρος διορίζεται ὁ πρόεδρος τοῦ προξενικοῦ δικαστηρίου καὶ οἱ ἔμμισθοι πάρεδροι· ἐπειδὴ δὲ ὁ πρόεδρος τοῦ προξενικοῦ δικαστηρίου καὶ οἱ ἔμμισθοι πάρεδροι....

§63ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν λέγει «τοῦ προξενικοῦ δικαστηρίου», λέγει «προξενικοῦ δικαστηρίου».

§64ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει τοῦτο, διότι ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ τὸ ἔντιμον αὐτοῦ.

§65ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ὑπάρχει πρόεδρος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ· πρόεδρος ὑπάρχει ἐν Κωνσταντινουπόλει.

§66ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν οὗτος εἶναι ὁ κατ’ ἀνάγκην πρόεδρος τοῦ προξενικοῦ δικαστηρίου, περὶ οὗ λαλεῖ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἦναι, κατὰ τὴν ὀρθὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὁ τακτικὸς πρόεδρος, ἀλλ’ οἱ ἔμμισθοι πάρεδροι, διότι τοὺς ἐμμίσθους παρέδρους τοὺς ἔχει προχείρους ἐν λειψανδρίᾳ ὁ κ. Ὑπουργός· τοὺς ἐφέτας δὲν τοὺς ἔχει προχείρους, μήτε τὸν πρόεδρον τοῦ προξενικοῦ δικαστηρίου Κωνσταντινουπόλεως, ἀφοῦ εἷς καὶ μόνος ὑπάρχει. Ἀναγκαίως λοιπὸν εἷς πάρεδρος ἔμμισθος θέλει πάντοτε προεδρεύει τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων. Ὁ ἔμμισθος αὐτὸς πάρεδρος φέρει τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας φέρει οἱοσδήποτε πρόεδρος τῶν συνέδρων ἐν τῇ ἡμεδαπῇ; Ἀναμφισβητήτως ὄχι· μήτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς μορφώσεως, μήτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς πείρας καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς μορφώσεως καὶ τῆς πείρας βεβαίως ὄχι, διότι γνωρίζομεν, πῶς εἰσάγονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν προξενικῶν δικαστηρίων καὶ οἱ πρόεδροι καὶ οἱ πάρεδροι τῶν προξενικῶν δικαστηρίων· ὑπὸ δὲ τὴν ἔποψιν τῆς ἀνεξαρτησίας, ἀναμφισβητήτως ἐπίσης ὄχι, διότι δὲν εἶναι ἰσόβιος, ὅπως εἶναι οἱ πρόεδροι τῶν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ συνέδρων. Λοιπὸν ἤδη κατὰ πόσον βελτιοῦται ἡ δικαιοσύνη διὰ τῆς τοιαύτης συγκροτήσεως τοῦ δικαστηρίου; Ἀντὶ νὰ βελτιῶται, ἐλαττοῦνται αἱ ἐγγυήσεις, ἃς προσφέρει ἡ σύστασις τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων ἐν τῇ ἡμεδαπῇ. Τὸ ἄρθρον 7 πραγματεύεται περὶ τῶν συνέδρων, εἶναι δὲ ἀληθῶς παράδοξον, πῶς ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἥτις ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον, οὐδεμίαν λέξιν ἐχάραξεν ἐπ’ αὐτοῦ. Εὐτυχῶς εὑρέθη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πατρῶν νὰ μετριάσῃ κἄπως τὸ τερατῶδες τῆς διατάξεως ταύτης. Δὲν ἔχομεν τῳόντι πλέον καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, (καίτοι ἔχομεν δύο κείμενα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, ὧν τὸ ἓν ἀπαλείφει μίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 7, τὸ δ’ ἕτερον περιλαμβάνει αὐτήν,) ὡς κατὰ τὴν δευτέραν καὶ κατὰ τὴν πρώτην, μίαν διάταξιν, ἥτις εἶναι θαυμάσιον, ὅτι περιελήφθη ἐν νομοσχεδίῳ· ἐννοῶ τὴν διάταξιν, καθ’ ἣν ὁ πρόεδρος τῶν συνέδρων ἢ τὸ δικαστήριον τῶν συνέδρων ἠδύναντο νὰ διορίζωσι δικαστὰς πολίτας, νὰ τοῖς ἀποδίδωσι πάντα τὰ δικαιώματα καὶ πάσας τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς ἐπιβάλλουσιν οἱ θεσμοὶ ἡμῶν εἰς τοὺς δικαστάς, οἵτινες κατὰ τὸ ἄρθρον 87 τοῦ Συντάγματος ἀναγκαίως διορίζονται παρὰ τοῦ Βασιλέως. Εὐτυχῶς, εἶπον, τὸ δεύτερον κείμενον, τὸ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ψηφισθὲν, παραλείπει τὴν τερατώδη ἐκείνην παράγραφον γʹ τοῦ ἄρθρου....

§67ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ δεύτερον ἔχει ὀρθῶς· τὸ ἄλλο εἶναι τυπογραφικὴ παραδρομή.

§68ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως... Ἀλλ’ ἔχομεν ὁπωσδήποτε καὶ ἤδη ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 συνέδρους, οἵτινες διορίζονται μὲν διὰ βασιλικοῦ διατάγματος, ἀλλὰ δὲν εἶναι δικασταί· διότι δύνανται κατὰ τὸ ἄρθρον 7 νὰ διορισθῶσι σύνεδροι, οὐ μόνον οἱ ἔμμισθοι πάρεδροι, οἵτινες θέλουσι χρησιμοποιηθῆ καὶ ὡς πρόεδροι τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ δικηγόροι, καὶ ἁπλοῖ δὲ πολῖται, ἀρκεῖ νὰ ἔχωσι πτυχίον διδάκτορος ἢ προλύτου τῆς νομικῆς. Βεβαίως δὲ πάντες ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἀναγράφει ὡς συνέδρους τὸ ἄρθρον 7, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραβληθῶσι, μήτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν γνώσεων, μήτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς πείρας, μήτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀνεξαρτησίας πρὸς τοὺς ἰσοβίους δικαστὰς, τοὺς συγκροτοῦντας κατὰ πλειονοψηφίαν τὸ δικαστήριον τῶν συνέδρων ἐν τῇ ἡμεδαπῇ. Ἀλλ’ ἐνταῦθα, Κύριοι, γεννᾶται τὸ ζήτημα τῆς ἀντισυνταγματικότητος τοῦ νομοσχεδίου· διότι δὲν ἀναγνωρίζει ἡ νομοθεσία μας, μετὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864, μὴ ἰσοβίους δικαστάς. Ἀληθῶς, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ἄρθρον 88 τοῦ Συντάγματος δὲν ὁμιλεῖ περὶ ἰσοβιότητος ἐν γένει τοῦ δικαστοῦ· ὁρίζει μόνον, ὅτι μετὰ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα οἱ ἀρεοπαγῖται, οἱ ἐφέται καὶ οἱ πρωτοδίκαι καθίστανται ἰσόβιοι· ἐντεῦθεν δὲ ἐξήγαγε τὸ συμπέρασμα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ ἰσοβιότης δὲν ἐπιβάλλεται διὰ τοὺς τακτικοὺς ἡμῶν δικαστὰς, καὶ ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν μὴ ἰσοβίους δικαστὰς, ἀρκεῖ μόνον νὰ μὴ φέρωσι τὸ ὄνομα τοῦ ἀρεοπαγίτου, τοῦ ἐφέτου, τοῦ πρωτοδίκου. Κατὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 88 τοῦ Συντάγματος, δυνάμεθα νὰ ἐξέλθωμεν τῆς ἰσοβιότητος, μεταβαπτίζοντες τὰ δικαστήριά μας. Κατ’ ἐμὲ, ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου 88 τοῦ Συντάγματος εἶναι ὅλως διάφορος· κατ’ ἐμὲ, τὸ Σύνταγμα ἠθέλησε νὰ θεσπίσῃ τὴν ἰσοβιότητα τοῦ δικαστοῦ ἀπὸ ὡρισμένου χρόνου, δὲν ὑπάρχει δέ τις, ὅστις σήμερον θέλει ὑποστηρίξει, ὅτι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι δικασταὶ μὴ ἰσόβιοι ἐν τῇ ἡμεδαπῇ. Ἂν δὲ ἐν τῇ ἡμεδαπῇ δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν δικαστὰς μὴ ἰσοβίους, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ τοιούτους, ἀφοῦ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ διορίσωμεν δικαστὰς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ τὸ ἀντλοῦμεν ἐκ τῆς προνομίας τῆς ἑτεροδικίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνέφερε τοὺς εἰρηνοδίκας, ἵνα μᾶς πείσῃ, ὅτι δὲν κατέστησε τὸ Σύνταγμα πάντας τοὺς δικαστὰς ἰσοβίους....

§69ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὄχι· ἐξήρεσα αὐτούς· εἶπον ὅτι δὲν τοὺς ἀναφέρω, διότι ἀναφέρονται ἐν τῷ Συντάγματι.

§70ΡΑΛΛΗΣ. Εἴπετε τὸ ἐναντίον.

§71ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι. Εἶπον ὅτι δὲν ἀναφέρω τοὺς εἰρηνοδίκας, διότι οἱ εἰρηνοδίκαι περιλαμβάνονται ἐξαιρούμενοι τῆς ἰσοβιότητος ἐν τῷ Συντάγματι.

§72ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἀντελήφθην ἄλλο, ἀλλὰ δὲν βλάπτει· τοῦτο εἶναι ἓν ἐπὶ πλέον ἐπιχείρημα. Ἀλλὰ, ἂν ἀναφέρῃ τὸ Σύνταγμα τοὺς εἰρηνοδίκας ὡς μὴ ὑπαγομένους εἰς τὴν ἰσοβιότητα, ὡς ἤδη ἐπανορθοῖ ἢ ἐκθέτει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἕπεται ὅτι μόνον αὐτοὺς ἐξήρεσε τῆς ἰσοβιότητος; Τὸ Σύνταγμα ὅμως δὲν ἀναφέρει τοὺς πλημμελειοδίκας, καὶ μὲ τὴν θεωρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἠδύνατο αὔριον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις ἔχει τόσον εὐκόλους τὰς ἑρμηνείας, νὰ διορίσῃ πλημμελειοδίκας μὴ ἰσοβίους. Τίς ἠδύνατο νὰ τὸν ἐμποδίσῃ; Οὐδεὶς ὅμως ποτὲ ἐσκέφθη καὶ οὐδεὶς ὑπέθεσεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ν’ ἀπονέμηται ἡ δικαιοσύνη ἡ ποινικὴ διὰ μὴ ἰσοβίων πλημμελειοδικῶν. Ἀληθῶς κατὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων, ὡς καὶ κατὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ δικαστηρίου τῶν πλημμελειοδικῶν, τελεῖταί τι τὸ ἀντιρατικὸν πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος ἐκ τῆς προσλήψεως τῶν παρέδρων· ἀλλὰ προέβλεψαν πάντες οἱ νόμοι ἡμῶν, δυνάμει τῶν ὁποίων λειτουργοῦσι καὶ τὰ δικαστήρια τῶν συνέδρων καὶ τὰ δικαστήρια τῶν πλημμελειοδικῶν, ὅπως καταστήσωσι κατὰ τὴν συγκρότησιν αὐτῶν πλειονοψηφίαν ἰσοβίων δικαστῶν. Διατὶ δὲ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864 δὲν ἐμνημόνευσε τοὺς συνέδρους; Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, δι’ ὃν δὲν ἐμνημόνευσε καὶ τοὺς πλημμελειοδίκας. Τίς ἦν ὁ θεσμὸς, ὅστις ἴσχυε κατὰ τὸ 1864 ὡς πρὸς τὴν συγκρότησιν τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων; Ἦτο ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων, καὶ τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων βεβαίως κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ 88 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος ἡ Συνέλευσις εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐλάλησε περὶ τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων, ὡς δὲν ἐλάλησε καὶ περὶ τοῦ δικαστηρίου τῶν πλημμελειοδικῶν. Τί δὲ ὁρίζει ὁ ὀργανισμός; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁρίζει καὶ ὁ νόμος ὁ ἄρτι, ὁ κατὰ τὴν τελευταίαν σύνοδον τῆς Βουλῆς ψηφισθείς. Ἄρθρον 37 τοῦ ὀργανισμοῦ (ἀναγινώσκει): «Ὁ πρόεδρος λαμβάνεται συνήθως ἐκ τῶν ἐφετῶν, δύναται ὅμως νὰ διορισθῇ καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐφετῶν ἢ τῶν πλημμελειοδικῶν». «Ἄρθρον 38. Οἱ σύνεδροι λαμβάνονται ἐκ τῶν πλημμελειοδικῶν, εἰς τῶν ὁποίων τὴν καθέδραν συνεδριάζει τὸ δικαστήριον τῶν κακουργιοδικῶν, ἢ καὶ ἐκ τῶν ἐφετῶν. «Ἄρθρον 42. Κωλυομένου τινὸς τῶν συνέδρων, ἀναπληροῦσι τὸν τόπον του οἱ λοιποὶ πλημμελειοδίκαι». Ταῦτα ὁρίζει ὁ ὀργανισμός. Τί δὲ ὁρίζει ὁ νόμος, ὅστις εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως τῆς σημερινῆς; (διότι δὲν ὑποθέτω, ὅτι ἕκαστος Ὑπουργὸς κατ’ ἰδίαν καταρτίζει τὰ νομοσχέδιά του). Ἄρθρον 8 τοῦ νόμου, ὅστις ἐψηφίσθη τὴν 17 Ἰουλίου 1892 (ἀναγινώσκει): «Ἐν μὲν τοῖς Κακουργιοδικείοις, τοῖς ἑδρεύουσιν ὅπου καὶ τὸ Ἐφετεῖον, ὁ πρόεδρος διορίζεται πάντοτε ἐκ τῶν ἐφετῶν, ἐν δὲ τοῖς λοιποῖς διορίζεται τοιοῦτος ἢ ἐκ τῶν ἐφετῶν ἢ καὶ ὁ πρόεδρος τῶν πλημμελειοδικῶν, εἰς οὗ τὴν ἕδραν συνεδριάζει τὸ Κακουργιοδικεῖον». Ἄρθρον 9: «Σύνεδροι διορίζονται ὁ πρόεδρος τῶν πλημμελειοδικῶν καὶ οἱ δικασταὶ τοῦ Πλημμελειοδικείου... ἢ καὶ ἐφέται, ἐὰν δὲν διορισθῇ πρόεδρος ὁ πρόεδρος τῶν πλημμελειοδικῶν». Καὶ τὸ ἄρθρον 10: «Τοὺς συνέδρους κωλυομένους ἀναπληροῦσιν ἄλλοι πλημμελειοδίκαι, μὴ ὑπαρχόντων δὲ καὶ πλημμελειοδικῶν, οἱ πάρεδροι καὶ δικηγόροι.... οὕτως ὅμως, ὥστε ἡ πλειονοψηφία τοῦ δικαστηρίου ν’ ἀποτελῆται ἐξ ἰσοβίων δικαστῶν». Ταῦτα ὁρίζει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νόμου τοῦ 1892, ἣν ἐψηφίσαμεν τῇ εἰσηγήσει ὑμῶν. Ἐν τούτοις σήμερον τί ζητεῖτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Ζητεῖτε, δικηγόρους μὴ διωρισμένους κἂν ὡς διορίζονται οἱ δικηγόροι ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, ζητεῖτε, πολίτας Ἕλληνας, μὴ ἔχοντας ἄλλο προσὸν, εἰμὴ τὸ πτυχίον τοῦ διδάκτορος ἢ τοῦ προλύτου τῆς Νομικῆς, νὰ τοὺς καταστήσητε συνέδρους, καὶ οὔτε ὁρίζετε, ὅτι τοὐλάχιστον ἡ πλειονοψηφία δέον νὰ σύγκηται ἐξ ἰσοβίων, διότι ἰσοβίους δικαστὰς δὲν ἔχετε ὁρίσει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ παρὰ τοὺς ἐφέτας διὰ τὴν θέσιν τοῦ προέδρου τῶν συνέδρων. Ἀναγκαίως ἐντεῦθεν θὰ ἔχητε πάντοτε κατηρτισμένον τὸ δικαστήριον τῶν συνέδρων, τοῦ ὁποίου τόσον ποικίλα εἶναι τὰ καθήκοντα, θὰ τὸ ἔχητε κατηρτισμένον παρὰ τίνων; Παρὰ δικηγόρων ἐντιμοτάτων, ἀλλὰ μὴ φερόντων τὰς ἐγγυήσεις τοῦ δικαστοῦ τοῦ ἰσοβίου, παρὰ πολιτῶν Ἑλλήνων, οἵτινες δὲν εἶναι κἂν δικηγόροι. Λοιπὸν πραγματικὴ ἀντισυνταγματικότης· διότι ἔχετε συνταγματικὴν διάταξιν, ἥτις σᾶς ἐπιβάλλει τὸν καταρτισμὸν τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων ἐξ ἰσοβίων δικαστῶν, καὶ τὴν διάταξιν ταύτην τὴν παρατρέχετε. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ἀντισυνταγματικότητος ἔχετε καταρτισμὸν δικαστηρίου συνέδρων διὰ τοὺς Ἕλληνας τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον δυνάμενον νὰ παραβληθῇ, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἐγγυήσεων, πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν δικαστηρίων τῶν συνέδρων ἐν τῇ ἡμεδαπῇ. Τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς δικαιοσύνης; Κατ’ ἐμὲ, ἀντὶ ἐνισχύσεως τῆς δικαιοσύνης, θὰ ἔχητε προφανῶς καταστροφὴν αὐτῆς καὶ τοῦ γοήτρου της. Οὔτε δικαιοῦσθε σήμερον νὰ ἀπεμπολήσητε τὰς προνομίας, ἃς καθιστῶσιν αἱ συμβάσεις, αἱ capitulations, διὰ τῆς ἑτεροδικίας ὑπὲρ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλλήνων. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαλλοτριωθῆτε αὐτῶν, ἀπαλλοτριοῦσθε δ’ αὐτῶν, καθ’ ὅσον θέλετε ἐξαρτήσει τὴν τύχην αὐτῶν ἐκ δικαστῶν, οἵτινες λαμβάνονται ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐγγυήσεως, καὶ οἵτινες δύνανται νὰ ᾖναι ὑποκείμενοι εἰς ἐπηρεασμοὺς λόγῳ τῶν ἐπαγγελμάτων, τὰ ὁποῖα μετέρχονται, λόγῳ τῶν ποικίλων σχέσεων, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ προέρχωνται πρὸς τὴν τοπικὴν ἐξουσίαν. Τοιαύτη εἶναι, Κύριοι, ἡ συγκρότησις τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων, ἐντελῶς ἀτελὴς, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον δυναμένη νὰ παραβληθῇ πρὸς τὴν συγκρότησιν τῶν δικαστηρίων τῶν συνέδρων τῶν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, καὶ ἀντισυνταγματική. Ἔρχομαι εἰς τὴν κατηγορίαν. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὴν κατηγορίαν ἀποτελεῖ ὁ παρ’ ἐφέταις εἰσαγγελεὺς, ἢ ὁ ὑποκατασταθεὶς παρ’ αὐτοῦ ἀντεισαγγελεὺς, ἢ ὁ παρὰ πλημμελειοδίκαις εἰσαγγελεὺς, καὶ ἐν ἐλλείψει αὐτῶν ὁ γενικὸς πρόξενος ἢ οἱ νόμιμοι αὐτοῦ ἀναπληρωταί. Ἡ ἀποστολὴ ὅμως, κατὰ τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 9, τοῦ εἰσαγγελέως τῶν ἐφετῶν εἰς Αἴγυπτον, ἢ καὶ τῶν ἀμέσων ἀναπληρωτῶν αὐτοῦ, δὲν δύναται νὰ γείνῃ, εἰμὴ τῇ ἐγκρίσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ὑποτίθεται λοιπὸν, συμφώνως μὲ τὴν τελευταίαν ταύτην διάταξιν τοῦ ἄρθρου 9, ὅτι ὁ τακτικὸς δημόσιος κατήγορος δὲν δύναται νὰ ᾖ ἄλλος ἢ ὁ γενικὸς πρόξενος, ἢ ὁ νόμιμος αὐτοῦ ἀναπληρωτὴς, διότι ὅλως ἐκτάκτως θ’ ἀποσταλῇ ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν ἐφετῶν, ἢ ὁ ἀναπληρωτὴς αὐτοῦ, τοῦ δημοσίου δὲ κατηγόρου ἡ ἐνέργεια δὲν περιλαμβάνει μόνον τὴν ἐκδίκασιν τῆς κατηγορίας, περιλαμβάνει τὸ μακρὸν ἐκεῖνο διάστημα, τὸ ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως οἱασδήποτε ἀνακρίσεως, οἱασδήποτε κατηγορίας, καὶ τὰς σχετικὰς ἐνεργείας. Λοιπὸν ὁ γενικὸς πρόξενος καὶ οἱ ἀναπληρωταὶ αὐτοῦ εἶναι οἱ δημόσιοι κατήγοροι. Καὶ ἐνταῦθα ἔχομεν ἀναμφισβητήτως σύγχυσιν ἐξουσιῶν. Ἐκεῖνος, ὅστις ἔχει τὴν διοίκησιν, ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ κατηγόρου· imperium καὶ judicium. Ἀλλ’ εἰς οὐδενὸς τὴν κεφαλὴν ἐπῆλθε ποτὲ ἡ ἰδέα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συγκεντρώσῃ ὁ νομάρχης τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ εἰσαγγελέως, ἢ νὰ συγκεντρώσῃ ὁ εἰσαγγελεὺς τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ νομάρχου. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἔχομεν τὴν Διοίκησιν, ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν τὴν Δικαιοσύνην. Τὴν διάκρισιν τῶν ἐξουσιῶν θεσπίζει τὸ Σύνταγμα ἡμῶν, μέρος δὲ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας βεβαίως ἀποτελεῖ ὁ δημόσιος κατήγορος. Προφανῶς καὶ ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἀντισυνταγματική. Ἀλλ’ ἔχει καὶ ἕτερον ἐλάττωμα, ὅτι προσδίδει νέαν ἐξουσίαν εἰς τὸν γενικὸν πρόξενον, τοῦ ὁποίου ἡ ἐν Αἰγύπτῳ ἐξουσία, κυρίως ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, εἶναι ἀπέραντος, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν, παρὰ νὰ ᾖναι ἀπέραντος. Ὁ γενικὸς πρόξενος καθίσταται πλέον δικτάτωρ διὰ τὸν ἐν Αἰγύπτῳ Ἕλληνα· δύναται κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ τὸν φυλακίζῃ ἢ νὰ τὸν ἀποφυλακίζῃ, διότι ὁ γενικὸς πρόξενος ἔχει τὸ δικαίωμα, κατὰ τὸν νόμον περὶ προξενικοῦ ὀργανισμοῦ, νὰ ἀκυροῖ καὶ τὰς πράξεις ἐκείνας τοῦ προξενικοῦ δικαστηρίου, τὰς ὁποίας δὲν ἤθελεν ἐγκρίνει. Εἰς χεῖρας δὲ τοῦ τοιαύτην ἔχοντος ἐξουσίαν γενικοῦ προξένου, ἢ τοῦ ἀναπληρωτοῦ αὐτοῦ, δίδομεν καὶ τὸ ὅπλον τῆς κατηγορίας. Πρόσθετος λοιπὸν ἐξουσία. Ἀλλ’ εἰς χεῖρας τίνος; Εἰς χεῖρας ὑπαλλήλου, ὅστις δύναται μὲν νὰ ὑπάρξῃ ἱκανὸς, ἀλλὰ δύναται καὶ νὰ μὴ ἔχῃ οὔτε τὰ πρῶτα στοιχεῖα, τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὸν καλὸν εἰσαγγελέα, διότι διὰ τὴν εἰσαγωγήν του εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν προξενικὴν, διὰ τὴν ἄνοδόν του εἰς τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ προξένου δὲν ἀπαιτοῦνται ἐκεῖνα τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν εἰσαγωγήν του εἰς τὴν εἰσαγγελικὴν ὑπηρεσίαν. Καὶ μετὰ τὴν κατηγορίαν ἔρχομαι εἰς τὴν ἀνάκρισιν. Τίς εἶναι ὁ ἀνακριτὴς δυνάμει τοῦ νόμου; Εἶναι ὁ νεώτερος τῶν ἐμμίσθων παρέδρων. Εἶναι οὗτος τεθωρακισμένος, ὡς εἶναι ὁ ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ἀνακριτής; ἔχει τὰ προσόντα τοῦ ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ἀνακριτοῦ; Οὐδὲν τούτων. Τὰ προσόντα ἀληθῶς διαγράφονται ἐν τῷ περὶ προξενικοῦ ὀργανισμοῦ νόμῳ. Ἀλλὰ τὰ προσόντα ἐκεῖνα εἶναι ἀσήμαντα ἀπέναντι τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ ὁ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νόμος. Εἰς χεῖρας δὲ αὐτοῦ τοῦ ἀνακριτοῦ, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ γενικοῦ προξένου, παραδίδεται ὁ Ἕλλην ὑπήκοος ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ αὐτοὶ δύνανται νὰ παρατείνωσιν ἐπ’ ἄπειρον τὴν προφυλάκισίν του, καὶ τὴν προφυλάκισίν του ὄχι εἰς τὰς φυλακὰς τῆς ἡμεδαπῆς, ἀλλὰ τῆς ἀλλοδαπῆς, εἰς τὰς φυλακὰς τῆς Αἰγύπτου. Ὁ ἀνακριτὴς εἶναι δικαστὴς κατὰ τοὺς νόμους ἡμῶν· καὶ περὶ τοῦ ἀνακριτοῦ ἀληθῶς τὸ Σύνταγμα δὲν ὁμιλεῖ, οὔτε τὸν καθιστᾷ εἰδικῶς ἰσόβιον, ἀλλ’ οὐδείς ποτε ἐσκέφθη νὰ διορίσῃ ἀνακριτὴν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ μὴ ἰσόβιον. Καὶ ἐν τούτοις διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου λαμβάνει τὴν ἄδειαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ διορίζῃ ἀνακριτὴν καὶ μὴ ἰσόβιον ἔμμισθον πάρεδρον ἐν Ἀλεξανδρείᾳ. Ἀλλ’ εἶναι ἀληθῶς οὗτος καὶ ἤδη ἀνακριτής· καὶ τοῦτο θέλει μοὶ ἀντιτάξει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δηλ. ὁ προξενικὸς ὀργανισμὸς καθιστᾷ μίαν παραβίασιν τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Δι’ ἐμὲ τοῦτο εἶναι ἀναμφίβολον. Δὲν ἠξεύρω δὲ διατὶ τὸ παρεῖδον πᾶσαι αἱ Βουλαὶ καὶ αἱ Κυβερνήσεις, αἵτινες ἠσχολήθησαν περὶ τοῦ προξενικοῦ ὀργανισμοῦ, οὔτε ἠθέλησαν νὰ συμβιβάσωσι τὰς διατάξεις τοῦ προξενικοῦ ὀργανισμοῦ πρὸς τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ τοὐλάχιστον ὁ νόμος περὶ προξενικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ 1877, προκειμένου περὶ τῆς ἀπονομῆς τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, ἐφρόντισε νὰ καλύψῃ τὴν ἀντισυνταγματικότητα, κατέστησε δὲ δεύτερον βαθμὸν δι’ ἐκείνας τὰς πράξεις, πρὸς καταστολὴν τῶν ὁποίων ἤθελεν ἐπιβληθῆ ποινὴ φυλακίσεως ὑπὲρ τὰς 30 ἡμέρας. Ἐνῷ δὲ ἔχομεν τοιαύτην διάταξιν εἰς τὸν προξενικὸν ὀργανισμὸν περὶ πλημμελημάτων, καθιστῶμεν τὸ ἀτελὲς δικαστήριον τῶν συνέδρων ἁρμόδιον ν’ ἀποφαίνηται καὶ ἐπὶ τῆς κεφαλικῆς ποινῆς· διότι δὲν ὑπάρχει κακούργημα, τὸ ὁποῖον θὰ ὑπάγηται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Κακουργιοδικῶν, καὶ ἐπὶ τῶν ἰσοβίων δεσμῶν, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου τὸ δικαστήριον τοῦτο δὲν θ’ ἀποφαίνηται ἀνεκκλήτως. Νομίζω, ὅτι ἀκριβῶς αἱ διατάξεις τοῦ προξενικοῦ ὀργανισμοῦ, αἱ σχετικαὶ περὶ τῆς ποινικῆς δικαιοδοσίας τῶν προξενικῶν δικαστηρίων, ὤφειλον νὰ σταματήσωσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ τὸν κάμωσι δὲ νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς δικαστήριον συνέδρων, οὕτω κατηρτισμένον, καὶ εἰς ἀνακριτὴν, οἷος ὁ ἀνακριτὴς ἐκεῖνος, ὅστις ἀναγκαίως θὰ διεξάγῃ τὴν ἀνάκρισιν ἐπὶ παντὸς ἐγκλήματος τελουμένου ἐν Αἰγύπτῳ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδώσωμεν τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ τακτικοῦ ἀνακριτοῦ, τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ τακτικοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων. Ἤθελε δ’ ἀποτραπῆ ὄντως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, οὗ αἱ πλημμέλειαι συνδέονται ἀδιαῤῥήκτως μετὰ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, ἤθελε δ’ οὕτως ἀπαλλαγῆ καὶ τῆς ἀνάγκης νὰ ὑποτάξῃ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ εἰσαγγελέως καὶ τοῦ ἀνακριτοῦ τοῦ Ἕλληνος εἰς τὰ ἐπιτόπια ἔθιμα, ὡς πράττει ἐν ἄρθροις 30 καὶ 32, ὅπερ καθιστᾷ πραγματικὴν μείωσιν τῆς προνομίας τῆς ἑτεροδικίας. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἀπεδείχθη πληρέστατα καὶ τὸ ἀντισυνταγματικὸν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὅτι ἀπεδείχθη περιπλέον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ἀντὶ ἀπεκτάσεως τῶν προνομιῶν, καθιστᾷ μείωσιν αὐτῶν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ἀντὶ ἐνισχύσεως τῆς Ἑλληνικῆς δικαιοσύνης, θέλει καταστήσει αὐτὴν ὑποχείριον εἰς τὴν ξένην, καὶ θέλει ὑποβιβάσει τὴν ἀξίαν καὶ τὸ γόητρον αὐτῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὸ νομοσχέδιόν του, εἶπεν, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα Κράτη, ἅτινα τοιαύτην εἰσήγαγον νομοθεσίαν ἐν Αἰγύπτῳ, μάλιστα δ’ ἡ Ἀγγλία καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει. Δὲν εἶναι πραγματικὸς ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος· καὶ ὅτι δὲν εἶναι πραγματικὸς, ἀποδεικνύει αὐτὴ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπῆς. Ἀληθῶς καὶ ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Ἀμερικὴ εἰς τὰ προξενικὰ αὐτῶν δικαστήρια ἀνέθηκαν καὶ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐγκλημάτων, ἀλλ’ ἀφ’ ἑνὸς μὲν δὲν εἶχον ἀπέναντι αὐτῶν συνταγματικὴν διάταξιν, οἵα ἡ ἡμετέρα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐκεῖ ὁ θεσμὸς τῶν ὁρκωτῶν λειτουργεῖ ἐπὶ τῆς ἀπονομῆς ὁλοκλήρου τῆς δικαιοσύνης, τῆς τε πολιτικῆς καὶ τῆς ποινικῆς. Ἀλλὰ περιπλέον ἡ Ἀγγλία ἔχει πᾶν συμφέρον νὰ καταστήσῃ τὸ δικαστήριον τὸ προξενικὸν, τὸ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ἁρμόδιον πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ἐγκλημάτων, διότι κυρίαρχος ἐν Αἰγύπτῳ βεβαίως δὲν εἶναι ὁ Κεδίδης, βεβαίως δὲν εἶναι ὁ Σουλτάνος, κυρίαρχος εἶναι ὁ Ἄγγλος πράκτωρ, ἢ ὁ Ἄγγλος πρόξενος, ἢ ὁ Ἄγγλος ἁρμοστής, ὅπως θέλετε καλέσατέ τον.

§73ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Πότε ἔγεινεν ὁ νόμος;

§74ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω πότε ἔγεινεν ὁ νόμος. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι, ὅτι ὅσα εἶπον κυροῖ πρόσφατον γεγονός. Ἠθέλησε προχθὲς ὁ Κεδίβης νὰ διορίσῃ Πρωθυπουργὸν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ Πρωθυπουργὸς οὗτος δὲν ἤρεσκεν εἰς τὸν Ἄγγλον ἁρμοστὴν, δὲν εὗρε τὴν θύραν τῶν ἀνακτόρων, διὰ νὰ ἐξέλθῃ, καὶ ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ παραθύρου. Ὅταν βεβαίως ἦναί τις κυρίαρχος μιᾶς χώρας, τὴν ὁποίαν εἴτε κατέκτησεν, εἴτε στρατιωτικῶς κατέχει, ἔχει πᾶν συμφέρον νὰ εἰσαγάγῃ ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ τὸν μηχανισμὸν, καὶ τὸν διοικητικὸν καὶ τὸν δικαστικὸν, τῆς μητροπόλεως. Ἀλλ’ εἶσθε σεῖς κυρίαρχος; ἢ εἶσθε εἰς τὴν θέσιν τῆς Ἀμερικῆς, τὴν ὁποίαν φοβεῖται καὶ ἡ Ἀγγλία ἀκόμη; Πῶς θὰ προστατεύσητε αὐτὸν τὸν θεσμὸν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ, τὸν ὁποῖον εἰσάγετε; Διὰ τίνος μέσου; Διὰ τῶν παρακλήσεων; Εἰς τὰς παρακλήσεις σας θ’ ἀπαντήσουν ὡς ἀπήντησαν μέχρι τοῦδε. Θέλετε δὲ ἀληθῶς συντελέσει εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ. Τοῦτο διὰ τῶν μέτρων, ἅτινα ἐλήφθησαν, καὶ διὰ τῶν συμβάσεων, αἵτινες συνωμολογήθησαν ἀπὸ τοῦ 1887, ἐπεδιώχθη· σήμερον συντελεῖται, συντελεῖται δὲ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, εἴτε ἡ εἰσαγωγή του ἐπεβλήθη, εἴτε ἐδόθη ὑπόσχεσις περὶ εἰσαγωγῆς του, διότι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ εἶναι. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν πλείστων τούτων ἐλαττωμάτων, ἐκτὸς τῆς ἀντισυνταγματικότητος ὑπάρχει, Κύριοι, ἓν καίριον ἐλάττωμα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ παρατρέξῃ. Τὰς πληγὰς τῆς κοινωνίας ἡμῶν δὲν πρέπει νὰ τὰς ἐκθέτωμεν ἐνώπιον τῶν ξένων,—θέλομεν δὲ διὰ τῆς ἐκδικάσεως τῶν κακουργημάτων, τῶν παρ’ Ἑλλήνων τελουμένων ἐν Αἰγύπτῳ, ὑπὸ τοῦ Κακουργιοδικείου τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, θέλομεν ἀναγκαίως καταστήσει τοὺς ξένους, θεατὰς μὲν τῶν πληγῶν τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ καὶ κριτὰς τῆς Δικαιοσύνης ἡμῶν,—οὐδ’ ἐπιτρέπεται τοῦτο εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἐννοοῦσι πόσον λεπτὸν εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ γοήτρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὅστις δὲν ἔχει τὴν δύναμιν τὴν ἀγγλικὴν νὰ τὸν ὑποστηρίξῃ, ὅστις δὲν ἔχει τὴν δύναμιν τὴν ἀμερικανικὴν νὰ τὸν σκέπῃ, πόσον λεπτὸν εἶναι, λέγω, τὸ ζήτημα τοῦ νὰ μὴ ἐκτίθηται ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης ἡμῶν εἰς τὴν ἄμεσον κρίσιν τῶν ξένων. Εἶναι καιρὸς ἀκόμη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ Βουλὴ νὰ μὴ τὸ ἐπιψηφίσῃ ἐν συνόλῳ. Ἂν τὸ πράξητε, βεβαίως θέλετε μετανοήσει, θέλετε μεθαύριον ἀναμνησθῆ τῶν λόγων ἡμῶν, καὶ θέλετε πεισθῆ, ὅτι διὰ τῆς ψήφου, τὴν ὁποίαν θέλετε δώσει ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, προσεβάλετε εἰς τὰ καίρια τὸν Ἑλληνισμὸν καὶ τὰ συμφέροντα αὐτοῦ ἐν Αἰγύπτῳ.

§75ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Θέλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὡμίλησα δὶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἦμαι καὶ σύντομος, ἐπεθύμουν ν’ ἀκούσω καὶ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§76Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐσκόπουν νὰ ἀγορεύσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ μεθ’ ὅσα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἀνέφερεν, ἀναλύων αὐτό, ὀλίγας σκοπῶ νὰ προσθέσω λέξεις. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλήν, εἰσαχθὲν δέ, δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ, διότι διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ μειοῦνται τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος παράγει ἐκ τῶν ἀρχαίων συμβάσεων. Ἀληθῶς, ἐνῷ κατὰ τὰς συμβάσεις ταύτας τὸ Κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δικάζῃ τοὺς ἰδίους αὐτοῦ ὑπηκόους διὰ τὰς πράξεις, τὰς ὁποίας πράττουσιν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου θέλει μὲν αὐτὸ δικάζει αὐτοὺς, ἀλλὰ θέλει ἀφήσει τοὺς δικαστὰς, τοὺς ἀπονέμοντας τὴν δικαιοσύνην ἐν ὀνόματι τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων, ἐκτεθειμένους εἰς τὴν ἐπιῤῥοὴν εἴτε τῆς τοπικῆς διοικήσεως, εἴτε τῆς κυριάρχου ἐξουσίας, εἴτε καὶ τῶν ξένων ἐπιῤῥοῶν, αἵτινες θέλουσιν ἐπικρατεῖ ἐν Αἰγύπτῳ. Ὅτε τὸ πρῶτον ἐγένετο λόγος περὶ τοιούτου νομοσχεδίου, ἐτύγχανον Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἔκρινα αὐτὸ ὡς συμπλήρωμα τῆς πολιτικῆς, ἥτις ὡδήγησε τὰς σχέσεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν ἐν Αἰγύπτῳ· τὸ ἔκρινα ὡς ἀμέσως συνδεόμενον μετὰ τῶν μεταβολῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς ὅλας τὰς ἐκ παραδόσεων καὶ ἐκ συνηθείας παρεχομένας εὐκολίας εἰς τὰς σχέσεις τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων μὲ τὴν ἀστυνομικὴν ἐξουσίαν ἐν Αἰγύπτῳ. Ὅτε ἀπεδέχθημεν τοὺς ἀστυνομικοὺς κανονισμοὺς τῆς Αἰγύπτου, παρῃτήθημεν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα μακρὰ συνήθεια χρόνου εἶχεν ἐπιδαψιλεύσει εἰς τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ πολίτας Ἕλληνας· φαίνεται δέ, ὅτι ἐκρίθη προσῆκον νὰ συμπληρωθῇ ἡ παραίτησις ἡμῶν ἐκείνη διὰ τῆς συστάσεως καὶ Κακουργιοδικείου ἐν Αἰγύπτῳ, οἷα τὰ συνιστώμενα παρ’ ἡμῖν κατὰ τὸν ἡμέτερον ποινικὸν νόμον. Ἀλλ’ ἡ τοπικὴ ἀρχὴ ἐν Αἰγύπτῳ, ἢ καὶ ἡ κυρίαρχος δύναμις, ἢ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κρατοῦσιν ἐν Αἰγύπτῳ, ἐνασκοῦσι πάντοτε ἰσχυρὰν ἐπὶ τῶν ἐκεῖ κατοικούντων ἐπιῤῥοὴν, ὑπὸ ταύτην δὲ θέλουσιν ὑποκύπτει ἑκάστοτε καὶ οἱ ὁρκωτοὶ τοῦ Κακουργιοδικείου, τοῦ ὁποίου τὴν σύστασιν προτείνετε σήμερον. Αἱ μεταβολαὶ, τὰς ὁποίας ἀπεδέχθητε ἐν Αἰγύπτῳ, μεγάλην ἐπὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν Αἰγύπτῳ ἐπήνεγκον μέχρι τοῦδε ζημίαν. Διὰ τῆς ναυτικῆς ἐκείνης δηλώσεως, εἰς τὴν ὁποίαν πρὸ δεκαετίας μετέσχε καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὑμῶν κυβερνώντων, καὶ τότε ἐγκαινιάσατε τὴν ἔναρξιν τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐμέλλετε νὰ ἐφαρμόσητε ἐπὶ τῆς Αἰγύπτου, καὶ ἣν ἐφαρμόζετε ὡσαύτως καὶ ἐπὶ τοῦ Αἵμου. Καὶ ἂν ἄλλα Κράτη ἤθελον ἀποδεχθῆ τὴν ἀρχὴν τῆς συστάσεως δικαστηρίου Κακουργιοδικῶν ἐν Αἰγύπτῳ, ὑμεῖς δὲν ἔπρεπε νὰ μιμηθῆτε τὰ Κράτη ἐκεῖνα, διότι οἱ ἰσχυροὶ δύνανται νὰ προστατεύσωσι καὶ τὰ συμφέροντα καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν αὐτῶν, ἐνῷ οἱ ἀσθενεῖς δὲν δύνανται, μένουσι δ’ ἐκτεθειμένοι εἰς τὴν ἐπιῤῥοὴν τῆς τοπικῆς ἀρχῆς ἢ τῶν κρατούντων εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Κατὰ τὸ 1878 ἐζήτησε παρ’ ἡμῶν νὰ παραιτήσωμεν τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα οἱ πολῖται Ἕλληνες εἶχον ἐπὶ τῆς Μαλιὲ ἐν Αἰγύπτῳ, μεγάλου τινὸς Κράτους ἡ Κυβέρνησις, καὶ τὸ Κράτος ἐκεῖνο ἀνέκαθεν ἐδείχθη φιλικώτατον πρὸς τὴν Ἑλλάδα, κατὰ τὴν ὥραν δ’ ἐκείνην εἶχε προσενέγκει εἰς ἡμᾶς μεγίστας ὑπηρεσίας, διότι παρεῖχεν εἰς τὸν Ἑλληνισμὸν μικράν τινα ἀναψυχὴν καὶ ἄγκυραν προσέτι ἐν τῷ μέσῳ τοῦ κλύδωνος, τὸν ὁποῖον εἶχε παρασκευάσει ὁ Ρωσσοτουρκικὸς πόλεμος. Τοῦ Κράτους ἐκείνου ἡ Κυβέρνησις τοσούτους εἶχε τίτλους ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ μετὰ τοιούτου θάῤῥους προέβαλε τότε τὴν ἐπιθυμίαν της, διότι συμφέρον εἶχε νὰ συντελέσῃ, ἵνα διευκολύνῃ τὴν πραγματοποίησιν δανείου, τὸ ὁποῖον οἱ ἀδελφοὶ Ρότσιλδ ἔμελλον νὰ δώσωσιν εἰς τὴν Αἴγυπτον. Ἀλλ’ ἐγώ, Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τυγχάνων τότε, δὲν ἐνέδωκα ἢ ὅταν ὁ κ. Βάδδιγκτων, Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γαλλίας, μοὶ ὑπεσχέθη, ὅτι ἡ Γαλλία θέλει προστατεύσει τὰ συμφέροντα τῶν ἡμετέρων ἐν Αἰγύπτῳ συμπολιτῶν,—οἵτινες εἶχον χρηματικὰς ἀπαιτήσεις κατὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως καὶ οἵτινες ἤθελον στερηθῆ τῆς ἐγγυήσεως τῶν χρημάτων τῆς Μαλιὲ,—ὡς ἂν ἦσαν καὶ οὗτοι πολῖται Γάλλοι. Λέγω ταῦτα, διότι τοιαύτην ἔχω γνώμην περὶ τῶν ἀσθενῶν Κρατῶν, ὅτι ταῦτα πρέπει νὰ ἔχωνται ἀπρὶξ τῶν δικαιωμάτων των, οὐδέποτε δὲ νὰ στέργωσι τὴν ἐλαχίστην μετατόπισιν αὐτῶν. Δὲν σᾶς πείθει περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς γνώμης μου αὐτὴ ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν ἀντὶ πινακίου φακῆς συνωμολόγησε μετὰ τῆς Αἰγύπτου ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἵνα διευκολύνῃ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Αἴγυπτον τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ, παραιτηθεῖσα ἀπερισκέπτως τῆς ἀσυλίας, τὴν ὁποίαν εἶχον τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα, καὶ στέρξασα νὰ λάβωσιν αἱ Αἰγυπτιακαὶ ἀρχαὶ τὸ δικαίωμα νὰ ποιῶνται ἔρευναν ἐν αὐτοῖς; Αἱ διατάξεις τῆς συμβάσεως δὲν ἐπέτρεπον τὴν ἐπίσκεψιν τῶν πλοίων, εἰμὴ ἐντὸς βολῆς πυροβόλου· ἀλλὰ νῦν τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα καταδιώκονται μακρὰν τῶν παραλίων τῆς Ἀλεξανδρείας καὶ ὑποβάλλονται, καὶ ὅταν εὑρίσκωνται εἰς ἀπόστασιν 30 μιλλίων, εἰς τὴν ἔρευναν τῶν καταδρομικῶν πλοίων τῆς Αἰγύπτου. Διὰ τοῦτο καὶ τώρα νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ συμβουλεύσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§77ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅπως ὁ ἔντιμος προαγορεύσας ἔπραξε καλῶς, ὅτε, καθ’ ἣν ἐποχὴν πρὸ μικροῦ ὥρισεν, ὑπεχώρησεν εἰς τὰς συστάσεις τῆς Γαλλίας, ἵνα διευκολύνῃ συμβιβασμὸν μεταξὺ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων καὶ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ἀντὶ ἀνταλλάγματος, τὸ ὁποῖον ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν ὅτι ἔλαβεν, οὕτως ἤθελε πράξει καλῶς, ἂν δὲν ἄφινε τελευταῖον, ὅτε διῴκει τὰ τῆς πολιτικῆς, νὰ μείνῃ ἄνευ ἀνανεώσεως ἡ σύμβασις ἐκείνη, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἐμνημόνευσε, καὶ νὰ λήξῃ ὁ χρόνος αὐτῆς, καταλιπὼν εἰς τὴν Ἑλλάδα πᾶσαν τὴν ἀποθήκην ἐκείνην τοῦ καπνοῦ, ἥτις, ἐὰν ἡ σύμβασις εἶχεν ἀνανεωθῆ, ἤθελεν εὑρίσκεσθαι ἐπὶ τῆς Αἰγυπτιακῆς ἀγορᾶς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι ἡ σύμβασις, διὰ τῆς ὁποίας τὸ πολύτιμον τοῦτο προιὸν εἰσήγετο εἰς τὴν Αἴγυπτον...

§78Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας σας δὲν ἀνάγεται εἰς τὴν ὑπόθεσιν, περὶ ἧς ἐλάλησα.

§79ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπειδὴ ἀνεμίξατε τὴν ὑπόθεσιν τῆς συμβάσεως τῆς ἐμπορικῆς, ἵνα κατηγορήσητε ἡμῶν, ὅτι ὑπεγράψαμεν αὐτήν, ἐκθέσαντες τὴν ἑλληνικὴν ναυτιλίαν εἰς τὰς καταδιώξεις τῶν αἰγυπτιακῶν ἀτμοτελωνίδων καὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, εἶχον δικαίωμα, ἀρχόμενος ἀπὸ τοῦ σημείου, εἰς ὃ ἐτελειώσατε, νὰ εἴπω, ὅτι ἠθέλετε πράξει κάλλιστα, ἐὰν ἀνενεοῦτε τὴν σύμβασιν· διότι, ἐὰν τὴν εἴχετε ἀνανεώσει, δὲν ἤθελεν ἐκτεθῆ ἡ ἑλληνικὴ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ εἰς τὴν ζημίαν, εἰς ἣν διαρκῶς εὑρίσκεται ἐκτεθειμένη. Βεβαίως δὲν ἀγνοεῖτε, ὅτι τὴν στιγμὴν ταύτην πανταχόθεν τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Αἰγύπτου, ὅπου Ἕλληνες ἔμποροι ἐμπορεύονται ἑλληνικὰ καπνὰ, μία κραυγὴ ἐγείρεται, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Αἰγύπτου· ἐὰν δ’ ἡμεῖς εὑρισκόμεθα εἰς τὰ πράγματα, ὅτε ἦτο ἐν διαπραγματεύσει ἡ ἀνανέωσις τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Αἰγύπτου ἐν ἔτει 1891, καὶ ὅτε προσεφέροντο ἀνταλλάγματα ἄξια, ὅπως πείσωσι νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς συμφωνίας, δὲν ἠθέλομεν ἀφήσει νὰ διαφύγῃ ἡ εὐκαιρία. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐνόμισεν, ὅτι ἤθελε παραγάγει ἐντύπωσιν ἡ βεβαίωσις, ὅτι ἐξετίθεντο τὰ συμφέροντα καὶ τὰ δικαιώματα τῶν ἑλληνικῶν πλοίων, διότι ἡ σύμβασις ἐπέτρεπεν ἐλευθέρως τὴν ἐπίσκεψιν αὐτῶν ὑπὸ τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν. Δύναμαι ὅμως νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, καθ’ ὃ ἴσχυσεν ἡ σύμβασις τοῦ 1884, ἡ κατόπιν βελτιωθεῖσα, ἀπὸ τοῦ 1884 ἕως τοῦ 1891, μία καὶ μόνη ἔρευνα ἐγένετο, ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἐμπορίου τοῦ καπνοῦ, εἰς Ἕλληνα πολίτην· τοιαύτη ἐγένετο ἐπὶ ἑπτὰ ἔτη ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, εἰς τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ὑπετάχθημεν, περιστείλαντες τὰ δικαιώματα τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν ἐν Αἰγύπτῳ. Ὁ δὲ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως γνωρίζει τί ἐγίνετο πρὶν ἢ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν εἰσήγαγε καὶ ὑπεστήριξεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1882. Ἀλλ’ ἴσως δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀναμίξωμεν ἐνταῦθα τὰ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, προκειμένου περὶ Ἑλλήνων ἐμπόρων, τῶν τότε εἰσαγόντων καπνὸν εἰς τὴν Αἴγυπτον. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας. Ἀλλὰ, καὶ ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἠθέλησαν ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Κακουργιοδικῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἀποτελεῖ μείωσιν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα κέκτηνται οἱ Ἕλληνες ὡς ἐκ τῶν ἀρχαίων συνθηκῶν ἐν Αἰγύπτῳ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἰσχυρίσθη, ὅτι, ἀφ’ ὅτου ἐγένοντο δεκτοὶ οἱ κανονισμοὶ οἱ ἀστυνομικοὶ τῆς Αἰγύπτου, ἐπῆλθε μείωσις τῶν δικαιωμάτων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Δὲν ἠξεύρω τί ἐννοεῖ ὁ κ. Βουλευτής, λέγων κανονισμοὺς ἀστυνομικούς· ἐννοεῖ τὸ γνωστὸν Παράρτημα Δ, ἢ ἐννοεῖ τοὺς ἀστυνομικοὺς κανονισμοὺς τοὺς πρὸ πολλῶν ἐτῶν εἰσαχθέντας καὶ γενομένους ἀποδεκτοὺς παρὰ πασῶν τῶν χριστιανικῶν δυνάμεων καὶ τῆς Ἑλλάδος πρὸς αὐταῖς ἐν Αἰγύπτῳ; Ἐὰν ἐννοῇ τὸ Παράρτημα Δ, τὰς συνεπείας δηλαδὴ τῆς ἀποδοχῆς αὐτοῦ, νομίζω ὅτι ἀρκούντως ἐν ἄλλῃ περιόδῳ τῆς Βουλῆς περὶ τοῦ θέματος τούτου συνεζήτησα καὶ ἀπέδειξα, ὅτι ἡμεῖς τότε, ὅτε ἀπεδέχθημεν τὸ Παράρτημα Δ, ὑπετάξαμεν τὴν ἀποδοχὴν εἰς ὅρους ὡρισμένους, ἀσφαλίζοντας τὴν συζήτησιν τῶν θεμάτων πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ. Ὅτε ὅμως ἦλθεν ἡ ὥρα τῆς συζητήσεως ταύτης, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἡ τότε δὲν ἐφρόντισεν ἐγκαίρως περὶ τῆς συζητήσεως τῶν πολυτίμων τούτων ὅρων, καὶ ἀποτέλεσμα τῆς ἐλλείψεως ταύτης, τὴν ὁποίαν ἄλλοι μὲν ἐπέῤῥιπτον εἰς τὸν τότε ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος, ἄλλοι δὲ εἰς τὸν τότε διευθύνοντα τὴν ἐξωτερικὴν ἡμῶν πολιτικὴν, ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν, ὅτι ἀπεφασίσθη νὰ γείνῃ ἐφαρμογὴ τῶν κανονισμῶν κατὰ τρόπον ἐπιζήμιον πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἐνῷ ἡ Γαλλία, προνοήσασα ἐγκαίρως, ἀπεσόβησε τὴν ζημίαν. Εὐτυχῶς κατωρθώθη μέχρι τοῦδε, καίτοι οὕτως ἦλθον τὰ πράγματα, νὰ δοθῇ ἀναστολὴ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν, ἥτις ἀναστολὴ ἐξακολουθεῖ ἔτι καὶ νῦν, καίτοι παρῆλθεν ἡ προθεσμία, ἐξακολουθοῦσι δὲ αἱ διαπραγματεύσεις ἡμῶν, αἵτινες ἐλπίζω ὅτι θέλουσι σώσει τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων ἐν Αἰγύπτῳ. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ παλαιότεροι τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν ἐγένοντο δεκτοὶ, τοῦτο δὲν βαρύνει τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν τὴν σήμερον· ἐγένοντο δεκτοὶ ὑπὸ ἑτέρων Κυβερνήσεων, καὶ ἐγένοντο ἐπ’ ἀγαθῷ· διότι δὲν ἀγνοεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ κανονισμοὶ, οἱ συζητηθέντες μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ξένων Δυνάμεων, ἐν οἷς καὶ ὁ τῆς Ἑλλάδος, ἀνεγνώρισαν ἐπέκτασιν τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐκ τῆς ἑτεροδικίας πηγαζόντων, διότι ἀληθῶς τὰ δικαιώματα τὰ ἐκ τῆς ἑτεροδικίας ἐπεξετάθησαν ἐν Αἰγύπτῳ, εὐρύτερον ἢ ὅσον ἦσαν καθιερωμένα διὰ τῶν συμβάσεων. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος γινώσκει, κατὰ βάθος μελετήσας ταῦτα πάντα, καὶ ἀντιπροσωπεύσας τὴν Ἑλλάδα ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, γινώσκει κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι αἱ συνθῆκαι, ἐξ ὧν παρήγοντο πάντα τὰ δικαιώματα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰ δικαστήρια καὶ τὴν ἑτεροδικίαν, δὲν παρεῖχον τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς χριστιανοὺς νὰ δικάζωνται ὑπὸ τῶν ἰδίων αὑτῶν δικαστηρίων, ὅταν κακουργῶσιν ἐν τῷ Ὀθωμανικῷ Κράτει· τοὐναντίον ἐν Τουρκίᾳ ἡ χάρις περιωρίζετο, ἡ ἑτεροδικία περιωρίζετο εἰς τοῦτο, ὅτι, ὅτε μεταξὺ Ἑλλήνων π. χ. διεπράττετο κακούργημα, τότε ἐπετρέπετο νὰ δικασθῇ ὁ ἀδικήσας ὑπὸ τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων. Ἐν Αἰγύπτῳ ὅμως κατ’ ἔθιμον ἄλλα ἐπεκράτουν, οἱ δὲ ἀστυνομικοὶ κανονισμοὶ, τοὺς ὁποίους ἀπεδέχθη καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, τοῦτο τὸ κατ’ ἔθιμον κατέστησαν νομοθέτημα, καὶ ἔκτοτε οἱ Ἕλληνες χαίρουσι τὸ δικαίωμα νὰ δικάζωσι τοὺς ἑαυτῶν πολίτας καὶ ὅταν κακουργῶσι κατ’ Αἰγυπτίων, καὶ ὅταν κακουργῶσι κατ’ αὐτοῦ τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Κράτους. Τοιαύτην πολιτείαν οὐδέποτε πρέπει νὰ καταδικάσωμεν, διότι ἐπεξέτεινε τὸ δικαίωμα τῆς ἑτεροδικίας, κατέστησεν αὐτὸ ὁριστικὸν καὶ ἀποτελεσματικόν. Εἶναι δὲ ἀνακριβὲς τὸ λεγόμενον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει θέσιν ἐν Αἰγύπτῳ, οἵαν τὰ μεγάλα Κράτη. Ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος, τῆς μικρᾶς ταύτης ἐπικρατείας, τῆς ἐχούσης μόλις ἄνω τῶν 2,000,000 ψυχῶν πληθυσμὸν, εἶναι ἴση ἐκεῖ πρὸς τὴν θέσιν τῶν ἰσχυρῶν Δυνάμεων· οὐχὶ διότι ἡ δύναμις τῆς Ἑλλάδος εἶναι μεγάλη, ἀλλὰ διότι ἡ δύναμις τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν Αἰγύπτῳ εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε ἰσοῤῥοπεῖ πρὸς τὴν δύναμιν τὴν ὑλικὴν τῶν μεγίστων Κρατῶν. Ἐν τοιαύτῃ θέσει καὶ ὑπὸ τοιούτους ὅρους, ὑπὸ τοιούτων δικαιωμάτων περιεστοιχισμένοι, εἴχομεν ὀρθὴν σκέψιν, ὅτε ἀπεφασίσαμεν τὸ δικαίωμα τοῦ δικάζειν τὰ ἀδικήματα ἐν Ἑλλάδι νὰ πλησιάσωμεν εἰς τοὺς δικαζομένους· καὶ ἀρχὴ καλὴ ἐγένετο, ὅτε ἐν ἔτει 1877 ἱδρύθησαν τὰ προξενικὰ δικαστήρια, καὶ ἐτακτοποιήθη ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη, μὴ ἀρκεσθείσης τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀτελῆ δικαιοσύνην, ἣν παρεῖχον πρότερον οἱ πρόξενοι ὡς δικασταὶ, ἀλλ’ ἐγκαθιδρυσάσης δικαστήρια τέλεια, παρέχοντα πάσας τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας παρέχουσι καὶ τὰ ἐν Ἑλλάδι δικαστήρια, ἐνώπιον τῶν ὁποίων ἐκκαθαρίζονται οἱ ἀκάθαρτοι λογαριασμοὶ τῶν ἀκαθάρτων στοιχείων τῆς ἐκεῖ Ἑλληνικῆς κοινωνίας, ἐκ δὲ τοῦ ἐκκαθαρισμοῦ τιμὴ μόνον προσγίνεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ οὐχὶ ἀτιμία. Τὰ δικαστήρια ταῦτα ὑπάρχουσι, καὶ δὲν ἔχομεν παρὰ ἓν μόνον νὰ προσθέσωμεν εἰς αὐτὰ, ἵνα καταστήσωμεν τὸ σύστημα τέλειον· διότι ἐν Αἰγύπτῳ τὸ προξενικὸν δικαστήριον καὶ τὰ πταίσματα δικάζει καὶ τὰ πλημμελήματα, καὶ ἐκ τοῦ προξενικοῦ δικαστηρίου δύναται νὰ προέλθῃ σήμερον καταδίκη μέχρι καὶ φυλακίσεως πενταετοῦς. Δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς, ὅτι οἱ δικασταὶ ἐκεῖ δὲν εἶναι περιφρουρημένοι δι’ ἐφοδίων, ὁποῖα περιβάλλουσι τοὺς ἐν Ἑλλάδι· διότι καὶ τὰ ἐφόδια εἶναι πλήρη κατὰ τὸν νόμον. Εἶναι δ’ ὡσαύτως ἀνακριβὲς, ὅτι οἱ δικασταὶ οὗτοι δὲν εἶναι ἰσόβιοι. Ὁ μὲν ἀρχικὸς νόμος ὥρισε προσόντα ἐγγυώμενα, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἔσονται ἐκ τῶν ἀρίστων ἐν Ἑλλάδι· ὅτε δὲ σὺν τῇ προόδῳ τοῦ χρόνου ἐδείχθη, ὅτι δυνάμεθα νὰ φανῶμεν αὐστηρότεροι, ὡρίσαμεν ἔτι αὐστηρότερα· διότι σήμερον, ἵνα διορισθῇ τις ἐν Τουρκίᾳ ἔμμισθος πάρεδρος, δὲν ἀρκεῖ ὅτι διῆλθε τὰς ἐξετάσεις, τὰς ὁποίας διέρχονται οἱ ἐνταῦθα δοκιμαζόμενοι, ἵνα διορισθῶσι πρωτοδίκαι, ἀλλὰ δέον νὰ ἔχῃ προσέτι καὶ ὡρισμένον χρόνον δικαστικῆς ὑπηρεσίας. Διαφορὰ δὲ μόνον σήμερον ὑπάρχει, ὅτι, ἂν ἐκλήθη τις εἰς θέσιν προξενικοῦ δικαστοῦ ἀπὸ τῆς ἐσωτερικῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας πρὸ τοῦ νόμου τοῦ 1887, δὲν διετήρησε τὸ δικαίωμα τῆς ἰσοβιότητος· ἐν τοιαύτῃ θέσει εὑρίσκεται σήμερον ὁ ἔντιμος πρόεδρος τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει προξενικοῦ δικαστηρίου, δικαστὴς ἀρχαῖος, κατασχὼν ἀνωτάτας θέσεις ἐνταῦθα, διότι ἐγένετο πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου ἐκείνου ἀφοῦ ἐξῆλθε τῆς ἰσοβιότητος καὶ πρὶν ἢ ψηφισθῇ ὁ νέος νόμος, ὁ παραλαμβάνων ἰσοβίους καὶ διατηρῶν τὴν ἰσοβιότητα. Ἀλλὰ τὰ δικαστικὰ ταῦτα πρόσωπα περιφρουρεῖ τελεία μονιμότης. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἔχομεν ἐν Αἰγύπτῳ ἀνακριτὴν, τὸν κ. Μπαΐραν, εἰς ὃν ὁ νόμος διατηρεῖ τὴν ἰσοβιότητα. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ νόμος ἐν ἄρθρῳ 34 (ἀναγινώσκει): «Οὐδεὶς διορίζεται ἔμμισθος πάρεδρος δικαστὴς προξενικοῦ δικαστηρίου: αʹ) ἂν δὲν φέρῃ δίπλωμα τῆς Νομικῆς Σχολῆς τοῦ ἡμετέρου ἢ ἄλλου Πανεπιστημίου, καὶ βʹ) ἂν δὲν ὑπηρέτησεν ἐπὶ δύο ἔτι τοὐλάχιστον ὡς δικαστὴς πολυμελοῦς δικαστηρίου καὶ δὲν γινώσκῃ νὰ ὁμιλῇ καὶ γράφῃ τὴν Γαλλικήν. Οὐδεὶς δὲ διορίζεται πρόεδρος προξενικοῦ δικαστηρίου, ἂν δὲν κέκτηται τὰ κατὰ τὸν ἐν ἰσχύϊ νόμον ἀπαιτούμενα προσόντα διὰ τὴν θέσιν τοῦ προέδρου πρωτοδικῶν, καὶ δὲν γινώσκῃ νὰ ὁμιλῇ καὶ γράφῃ τὴν γαλλικήν. Οἱ ἐκ τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας ληφθέντες ὡς πάρεδροι, οἱ πρόεδροι προξενικοῦ δικαστηρίου διατηροῦσι τὸ τῆς ἰσοβιότητος δικαίωμα, ἡ δὲ ὑπηρεσία αὐτῶν λογίζεται, πρὸς προβιβασμὸν, κατὰ τὸν περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νόμον. Ἐπιτρέπεται δὲ καὶ ἡ μετάθεσις αὐτῶν εἰς ἀντιστοίχους ἐν τῇ ἡμεδαπῇ θέσεις». Εἶναι βέβαιον, ὅτι σήμερον ἔχομεν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ δύο εἰδῶν δικαστὰς, ἰσοβίους καὶ μή· ἀλλὰ, καθ’ ὅσον παρέρχεται ὁ χρόνος, τὰ δικαστήρια εἶναι προωρισμένα νὰ καταληφθῶσιν ὑπὸ ἰσοβίων· ἡ φύσις τῶν πραγμάτων εἶναι τοιαύτη. Ἀφοῦ ἀπαιτεῖται νὰ προσλαμβάνωνται δικασταὶ πάρεδροι μόνον ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσιν ἤδη ὡρισμένον χρόνον δικαστικῆς ὑπηρεσίας, εἶναι πρόδηλον ὅτι σχεδὸν πάντοτε θέλομεν παραλάβει ἐκ τῆς ἐνεργοῦ δικαστικῆς ὑπηρεσίας. Ταῦτα λέγω, οὐχὶ διότι ἀντικρούω ἐνταῦθα νῦν τὸν περὶ ἀντισυνταγματικότητος ἰσχυρισμὸν, τὸν ὁποῖον ἀντέκρουσα ἐπαρκῶς πρότερον, ἀλλὰ διότι θέλω νὰ ἀποδείξω, ὅτι τὸ ποιὸν τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ δικαστῶν δὲν εἶναι παντάπασι κατώτερον τῶν δικαστῶν ἐν Ἑλλάδι, εἶναι αὐτοὶ οὗτοι οἱ ἐν Ἑλλάδι δικασταὶ, ἀλλὰ δικασταὶ κοσκινιζόμενοι καὶ ἐκλεγόμενοι, εἰς δὲ τὸ κοσκίνισμα τοῦτο πᾶσαι αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις, ὑπὸ οἱωνδήποτε καὶ ἂν ἀντεπροσωπεύοντο, τόσον ὡς πρὸς τὰ προξενικὰ, ὅσον καὶ πρὸς τὰ μικτὰ δικαστήρια, ὀφείλων νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἀπέδειξαν μεγίστην προσοχὴν, διότι πάντοτε περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν δικαστῶν ὑπῆρξαν εὐτυχεῖς. Διὰ τῶν δικαστῶν τούτων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ βεβαίως ἡ Ἑλλὰς ἀντιπροσωπεύεται ἀρτιώτατα. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐπέμεινε καὶ πάλιν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀντισυνταγματικότητος, τὸ ὁποῖον ἐνόμιζεν ὅτι εἶχεν ἤδη ἀποδεδειγμένον καὶ πρὶν ἢ ἀναβῇ τὸ βῆμα, ὅτε διὰ διακοπῶν ὡμίλει περὶ αὐτοῦ, καὶ ἠθέλησε νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἐν τῇ οὐσίᾳ τοῦ δικαιώματος τοῦ δικάζειν ἔγκειται τὸ δικαίωμα τῆς ἰσοβιότητος. Ἀπορῶ, πῶς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τοιοῦτον θέμα, ὅτε ἔχει ἀπέναντι αὐτοῦ αὐτὸ τὸ κείμενον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον τῷ δεικνύει σαφῶς τί ὁρίζει, ὅτε ὁμιλεῖ περὶ ἰσοβιότητος. Διότι τὸ κείμενον τοῦ Συντάγματος λέγει: «Οἱ δικασταὶ διορίζονται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως κατὰ τὸν νόμον», καὶ κατωτέρω λέγει: «Οἱ ἀρεοπαγῖται, οἱ ἐφέται, οἱ πρωτοδίκαι εἶναι ἰσόβιοι.» Καὶ εἰς τοὺς πρωτοδίκας περιλαμβάνονται καὶ οἱ πλημμελειοδίκαι· ὥστε ἐκεῖνο τὸ σόφισμα, τὸ ὁποῖον ἠκούσατε, ἠδύνατο κάλλιστα νὰ λείψῃ. Λέγει δὲ πρὸς τούτοις τὸ Σύνταγμα εἰδικῶς, ὅτι οἱ εἰρηνοδίκαι καὶ οἱ εἰσαγγελεῖς δὲν εἶναι ἰσόβιοι. Ἀλλ’ ὅπου ἐπέτρεψε τὸ Σύνταγμα νὰ συστηθῶσιν ἄλλα δικαστήρια παρὰ ταῦτα, δικαστήρια συγκροτούμενα ὑπὸ μὴ ἰσοβίων δικαστῶν; ὅπου ὥρισε τὸ Σύνταγμα, ὅτι ἰσόβιοι δικασταὶ πρέπει πάντως νὰ δικάζωσι; Καὶ εἰδικώτερον προκειμένου περὶ δικαστηρίων, ἐν οἷς τὸ μόνιμον, τὸ κύριον στοιχεῖον εἶναι τὸ ἰσόβιον, ἐν τοῖς Πρωτοδικείοις, δὲν ἐγνώριζεν ὁ νομοθετήσας τὸ Σύνταγμα, ὅτι ὑπάρχουσι πάρεδροι, δικασταὶ μὴ ἰσόβιοι; ἐν τοῖς Ἐφετείοις, ἐν τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ; Καὶ δὲν διετήρησεν αὐτούς; Καὶ αἱ ψῆφοι τῶν δύο παρέδρων δικαστῶν, τῶν συνεκδικαζόντων μετὰ τριῶν ἐφετῶν, αἱ ψῆφοι αὗται ἔχουσι κἀμμίαν διαφορὰν, παρακαλῶ, ἀπὸ τῶν ψήφων τῶν ἰσοβίων δικαστῶν, καὶ δὲν λύεται ἡ διαφορὰ πολλάκις διὰ μιᾶς μόνης ψήφου ἑνὸς παρέδρου, δικαστοῦ μὴ ἰσοβίου; Ὁ κύριος Βουλευτὴς εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἰδίως εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον εἶναι φοβερὸν νὰ ἔρχωνται νὰ δικάζωσι πάρεδροι, προσλαμβανόμενοι κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκ τῶν ἐγκρίτων πολιτῶν ἢ ἐκ τῶν δικηγόρων. Καὶ μήπως ἐνταῦθα δὲν δικάζουσιν ἐν τοῖς Κακουργιοδικείοις πάρεδροι ἐκ τῶν δικηγόρων; Καὶ μήπως τὰ προσόντα τῶν δικηγόρων δὲν εἶναι ὅμοια καὶ τῶν ἐκεῖ καὶ τῶν ἐδῶ, κατὰ τὸν τελευταῖον νόμον; Καὶ μήπως ἐν τῷ δικαστηρίῳ τῶν Κακουργιοδικῶν δὲν εἴδομεν δικάζοντας εἰρηνοδίκας; — ἀγνοεῖ τοῦτο ὁ κύριος Βουλευτής; — δικαστὰς μὴ ἰσοβίους; καὶ δὲν ἀναβιβάζει αὐτοὺς εἰς τὴν ἕδραν τῶν συνέδρων ὁ νόμος, ὁ δίδων εἰς τοὺς εἰρηνοδίκας τὸ δικαίωμα τοῦ παρεδρεύειν; Καὶ μήπως καὶ χθὲς ἔτι, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ τελευταῖος νόμος, ὁ θελήσας νὰ δώσῃ πλειοψηφίαν εἰς τοὺς τακτικοὺς δικαστὰς ἐν τῷ δικαστηρίῳ τῶν συνέδρων, δὲν συνεκρότουν τὸ δικαστήριον τοῦτο μὴ ἰσόβιοι δικασταί; Μήπως δὲν συνεκροτεῖτο μέχρι τοῦδε πολλάκις τὸ δικαστήριον τῶν συνέδρων ἐξ ἑνὸς τακτικοῦ συνέδρου δικηγόρου ἢ παρέδρου καὶ ἐξ ἑνὸς δικηγόρου, προσλαμβανομένου ἁπλῶς παρὰ τοῦ προέδρου ὡς ἀναπληρωτοῦ, ἔμενε δὲ οὕτω μειοψηφῶν ὁ ἰσόβιος πρόεδρος ἀπέναντι μὴ ἰσοβίων συνέδρων; Ταῦτα εἶναι καθημερινὰ, γνωστὰ εἰς πάντας. Λοιπὸν πᾶσαι αὗται αἱ δίκαι, αἵτινες ἐδικάσθησαν ἀπὸ καταβολῆς τοῦ Συντάγματος, πᾶσαι αὗται εἶναι ἄκυροι; πᾶσαι αὗται εἶναι ἀντισυνταγματικαί;

§80ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδὲν παράδειγμα τοιοῦτον ὑπάρχει. Πάντοτε ἔχουσι πλειοψηφίαν οἱ τακτικοὶ δικασταί.

§81ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρέπει νὰ ἀγνοῇ τις, καὶ βεβαίως θὰ ἀγνοῆτε τὰ συμβαίνοντα ἐν τοῖς δικαστηρίοις, ὅπως ἰσχυρίζεσθε, ὅτι δὲν συνεδριάζει σύνεδρος μὴ τακτικὸς δικαστὴς μετὰ δικηγόρου ἀναπληρωτοῦ καὶ μετὰ προέδρου. Ἐγὼ τοὐλάχιστον πολλῶν συνόδων Κακουργιοδικῶν προήδρευσα, καὶ εἰς πολλὰς συνήδρευσα, εἰς τοιαύτην δὲ συγκρότησιν μετέσχον πολλάκις καὶ οὐδεμία τῶν ἀποφάσεων τῶν ἐκδοθεισῶν οὕτως ἀνῃρέθη ποτὲ ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου....

§82ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ὁ ἴδιος ὁ κύριος Ράλλης, ὡς δικηγόρος, τὸ γνωρίζει.

§83ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀνάγκη, νομίζω, νὰ ἀποδείξωμεν... Ὑμεῖς πρὸ ὀλίγου, ὁμιλοῦντες περὶ τοῦ νέου νομοθετήματος, οὗ ἐμνήσθην ἀνωτέρω, καὶ λέγοντες, ὅτι ἡ πλειοψηφία πρέπει νὰ ἦναι τῶν συνέδρων, τῶν τακτικῶν δικαστῶν, τί ἄλλο ἐδείξατε ἢ ὅτι ὁ νέος νόμος ἠθέλησε νὰ διορθώσῃ τὸ ἐλάττωμα τοῦ παλαιοῦ; Ἀλλὰ, θὰ μοὶ εἴπητε, διατὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ νὰ ἔχωσι διαφόρως τὰ πράγματα; Διότι ἐν τῷ ἐξωτερικῷ τὸ δικαστήριον δὲν δύναται νὰ συγκροτηθῇ ἐντελῶς ὅπως ἐν τῷ ἐσωτερικῷ· ὅταν δ’ ἔχητε τὸ δικαστήριον τοῦτο οὕτω συγκεκροτημένον, ὀλιγώτερον ἀσφαλῶς κατὰ τὴν ἰδέαν ὑμῶν, προκειμένου περὶ πλημμελημάτων, πρέπει νὰ θεωρήσητε, ὅτι αἱ ἐγγυήσεις αἱ παρεχόμεναι ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως μάλιστα ἐπιμείναντες εἴπετε, ὅτι ἐτροποποιήθη τῇ προτάσει τοῦ ἐντίμου Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν, ὅτι αἱ ἐγγυήσεις αὗται εἶναι πλήρεις· διότι ὁ κείμενος νόμος ὁ προξενικὸς, ὁ κῶδιξ τῶν δικαστηρίων τῶν προξενικῶν, κατὰ τοῦ ὁποίου οὐδεὶς μέχρι τοῦδε ἤγειρε σπουδαίαν φωνὴν, οὐδ’ ὑμεῖς αὐτὸς, ὁ συμπράξας εἰς τὴν κατάρτισιν καὶ τὴν τροποποίησιν αὐτοῦ, ὁ προξενικὸς κῶδιξ τί λέγει; Λέγει ὅτι τὸ προξενικὸν δικαστήριον, τὸ ὑφιστάμενον σήμερον καὶ δικάζον καθ’ ἡμέραν, συγκροτεῖται ἔχον δύο μόνον ἐμμίσθους παρέδρους δικαστὰς, δηλαδὴ τακτικοὺς δικαστὰς, καὶ ἕνα ἀναπληρωτικὸν πάρεδρον, ὅταν οὐδεὶς τῶν τακτικῶν κωλύηται· ὅταν ὅμως κωλύηται εἷς τῶν δύο παρέδρων δικαστῶν, προσλαμβάνεται ἀμέσως δεύτερος ἀναπληρωτικὸς πάρεδρος, καὶ ὁ τακτικὸς πάρεδρος δικαστὴς δικάζει μετὰ δύο ἀναπληρωτικῶν. Καὶ μέχρι τοῦδε δὲν ἠκούσθη, ὅτι ἐφέσεις καὶ ἀναιρέσεις κατὰ τῶν οὕτως ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων ὑπεβλήθησαν καὶ ἐγένοντο δεκταὶ λόγῳ τῆς τοιαύτης συγκροτήσεως ὡς ἀντισυνταγματικῆς. Ἴσως τώρα προταθῇ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ· ἀλλὰ θέλομεν ἴδει, ποία ἡ γνώμη τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Λοιπὸν οὐδὲ λόγῳ ἀντισυνταγματικότητος οὐδὲ λόγῳ ἀνεπαρκείας τῶν δικαστηρίων τούτων λειτουργεῖ ὀλιγώτερον καλῶς ἡ δικαιοσύνη ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, προκειμένου περὶ πλημμελημάτων καὶ πταισμάτων, καὶ δὲν θὰ λειτουργήσῃ ὀλιγώτερον καλῶς προκειμένου περὶ κακουργημάτων· διότι εἶπον προχθὲς, καὶ εἶναι μάταιον νὰ ἐπαναλάβω σήμερον, ὅτι πρὸς τοὺς ἐνόρκους τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ πρέπει νὰ ἔχωμεν πᾶσαν πεποίθησιν, ἔν τισιν ἴσως ἀνωτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἔχομεν πρὸς τοὺς ἐν Ἑλλάδι, πρὸς τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἔχω ἱκανὴν, ὅτι δὲ ἡ θέσις τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου ἐν Ἀλεξανδρείᾳ εἶναι τοιαύτη, ὥστε τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον ἐπηρεάζει, ἀλλὰ δὲν ἐπηρεάζεται. Ἀλλοίμονον εἰς ἐκεῖνον, ὅστις θελήσῃ νὰ ἐπεμβῇ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς Ἑλληνικῆς δικαιοσύνης! Τοιαύτη ἐπέμβασις δὲν ἤθελεν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσῃ ἥσυχον τὴν ἐν Αἰγύπτῳ τάξιν. Ἐν Αἰγύπτῳ τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον εἶναι τοσοῦτον ἰσχυρὸν, ὥστε πᾶσα προσβολὴ δικαιώματος αὐτοῦ συνεπάγεται ἀμέσως ἐκδήλωσιν ἀγαθὴν ἰσχυρᾶς κοινῆς γνώμης, ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας πᾶς τις σέβεται. Εἶναι ἄρα προφανὲς, ὅτι θέλομεν ἔχει κέρδος ἐκ τοῦ νέου νομοθετήματος, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη θέλει λειτουργήσει προσφορώτερον ἐπὶ τόπου. Αἱ συνέπειαι τῆς τοιαύτης λειτουργίας θέλουσιν εἶναι εὐεργετικαὶ, καὶ ὅπως μὴ παρατείνω περισσότερον τὸν λόγον, λέγω μόνον τοῦτο, ὅτι, εὐθὺς ὡς ἴδητε ἀρχομένην τὴν ἐνέργειαν τοῦ νέου δικαστηρίου ἐν Αἰγύπτῳ, θέλετε ἴδει ἐπιπροσθέτως βελτιουμένην τὴν θέσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου, ἥτις εἶναι ἤδη ἀρκούντως ἰσχυρὰ ἐκεῖ.

§84Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἐζημιώθησαν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, διότι τὸ Ὑπουργεῖον, τοῦ ὁποίου προϊστάμην, δὲν ἔσπευσε ν’ ἀνανεώσῃ τὴν ἐμπορικὴν μετὰ τῆς Αἰγύπτου σύμβασιν, τῆς ὁποίας ἡ διάρκεια εἶχε λήξει. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἰσχυρίζηται τοῦτο, τὰ πράγματα δὲν συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς γνώμης αὐτοῦ. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι, ἐὰν ἐπροτείνομεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως, ὡς αὕτη ἐγένετο, ἠθέλομεν βλάψει τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, διότι ἠθέλομεν ὑποβάλει εἰς βαρεῖς φόρους τὰ προϊόντα τὰ ἐξ Ἑλλάδος προερχόμενα, ἤτοι τὸ προϊόν τοῦ καπνοῦ. Τώρα δὲν εἶναι ὥρα νὰ συζητήσωμεν περὶ τούτου, διότι εἰσήγαγεν ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως, καὶ ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν ἤδη αὐτὸ, καὶ τοῦτο ἐγένετο νόμος. Ἔν τινι ὅμως ἄλλῃ ἡμέρᾳ θέλω προκαλέσει τὴν συζήτησιν ταύτην, καὶ θέλω ἀποδείξει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δὲν προσέφερεν ὑπηρεσίαν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐμπορίου, οὐδὲ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, σπεύσας νὰ προτείνῃ τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως, καὶ ὅτι ὤφειλε, πρὶν ἢ σπεύσῃ νὰ ζητήσῃ τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως, νὰ ζητήσῃ ἀνταλλάγματα καὶ ἐγγυήσεις, αἵτινες ἠδύναντο νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν ἐμπορίαν τοῦ καπνοῦ. Ἐὰν δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀναβιβάζῃ ἑαυτὸν μέχρι τοῦ ὕψους τῆς προστασίας τῆς καθόλου δικαιοσύνης καὶ τοῦ ὅλου ἐμπορίου, καὶ ἀγανακτῇ ἕνεκα τούτου δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνέβαινον πρὸ τῆς συμβάσεως τῆς συνομολογηθείσης μετὰ τῆς Αἰγύπτου, νομίζω, ὅτι σφάλλει μεγάλως. Τὰ Κράτη δὲν ἔχουσι καθῆκον νὰ θυσιάζωσι τὰ ἴδια αὐτῶν συμφέροντα χάριν τῆς ἀπολύτου δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀπολύτου ἀληθείας ἐν τῷ κόσμῳ, ἀλλ’ ἕκαστον αὐτῶν ὀφείλει νὰ προνοῇ ὑπὲρ τῶν ἰδίων αὐτοῦ συμφερόντων, διότι ἰδίαν ἔχει ὕπαρξιν καὶ ἴδιον προορισμόν· ἐὰν δὲ τὰ ἴδια αὐτοῦ συμφέροντα ἐπιβάλλωσιν εἰς αὐτὸ ν’ ἀφίνῃ νὰ ἐκτελῆται τὸ μετὰ τῆς Αἰγύπτου ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ ὡς ἐξετελεῖτο πρὸ τῆς συμβάσεως, ὀφείλει νὰ μὴ παραλίπῃ τοῦτο. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀναγνωρίζει αὐτὴ ἡ ἰδία Κυβέρνησις, διότι δὲν ἐφρόντισε νὰ περιορίσῃ τὸ λαθρεμπόριον τοῦ καπνοῦ, τοῦ μεταφερομένου εἰς τὴν Τουρκίαν, ἀλλ’ ἀνέχεται τὸ λαθρεμπόριον τοῦτο, διότι συντελεῖ εἰς τὴν κατανάλωσιν δύο ἑκατομμυρίων ὀκάδων καπνοῦ, ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν ὁποίων ἐν Τουρκίᾳ εἰσάγονται εἰς τὸν τόπον δέκα ἑκατομμύρια φράγκων. Τοιοῦτόν τι ἦτο καὶ τὸ ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ εἰς τὴν Αἴγυπτον, τὸ ὁποῖον ὅμως κατεστάλη διὰ τῆς συμβάσεως τῆς συνομολογηθείσης μετὰ τῆς Αἰγύπτου. Δὲν ἀντέλεγον κατ’ ἀρχὴν, ἵνα ἀνανεωθῇ ἡ σύμβασις, ἀλλὰ τότε, ὅταν ἡ ἀνανέωσις αὐτῆς συνεβιβάζετο μετὰ τῶν συμφερόντων καὶ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τοῦ καπνοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει πάντοτε θάῤῥος νὰ ἐπικρίνῃ τοὺς ἄλλους, ἀλλ’ ἡ ἐπίκρισίς του αὕτη μοὶ ἐφάνη ἐντελῶς ἄδικος, μάλιστα ἀφοῦ ἐγὼ δὲν προέβαλον τὰ θέματα ταῦτα, ὅπως ἐξετάσω αὐτά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡμίλησε περὶ ἀστυνομικῶν κανονισμῶν, καὶ ἀνέδραμεν εἰς τοὺς ἀστυνομικοὺς κανονισμοὺς τοῦ 1887. Περὶ αὐτῶν δὲν ἐπρόκειτο λόγος· διότι ἀναμνησθεὶς τῶν μεταβολῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὰς ἀστυνομικὰς διατάξεις, τὰς ἰσχυούσας ἐν Αἰγύπτῳ, ἐνόουν ἐκείνας τὰς μεταβολὰς, τὰς ὁποίας ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος διὰ τοῦ κ. Ἀργυροπούλου, τοῦ ἀντιπροσώπου αὐτῆς, ἀπεδέξατο κατὰ τὸ 1888 καὶ 1889. Ὁ κανονισμὸς ὑπὸ στοιχεῖον Δ. ἐὰν ἐγένετο ἀποδεκτὸς πρὸς διάσωσιν τῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα εἶχον τεθῆ ἐν κινδύνῳ, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰς ὁδηγίας τοῦ κατὰ τὸ 1891 Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος δὲν τυγχάνει νῦν μέλος τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐὰν κατὰ τὸ 1891 ἀφίνετο ὁ πολιτικὸς πράκτωρ τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑπηρετῶν κατὰ τὰς ὠθήσεις, τὰς ὁποίας εἶχε λάβει ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, βεβαίως τὰ περὶ τοῦ ἀστυνομικοῦ τούτου κανονισμοῦ ἤθελον διεξαχθῆ καὶ καταλήξει ἐπὶ μεγάλῃ ζημίᾳ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔδωκεν ὁδηγίαν εἰς τὸν ἀποσταλέντα εἰς Ἀλεξάνδρειαν ἵνα διευθύνῃ τὸ Πρακτορεῖον μετὰ τὴν ἀναχώρησιν ἐκεῖθεν τοῦ κ. Ἀργυροπούλου, νὰ ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν ἄλλων, καὶ οὐχὶ μόνον ἐκείνων, τῶν ὁποίων τὴν συνδρομὴν ἐζήτει μέχρι τοῦ χρόνου ἐκείνου, καθ’ ἃς ὁ πράκτωρ κ. Ἀργυρόπουλος εἶχεν ὁδηγίας παρὰ τῶν προκατόχων ἡμῶν. Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος ἦτο ὄντως ἀνεπιτήδειος, ἵνα κατορθώσῃ ν’ ἀποκτήσῃ τὴν συνδρομὴν ταύτην, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ 1891 ἠναγκάσθη διὰ τοῦτο ν’ ἀποστείλῃ αὐτὸν εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν καὶ ν’ ἀναθέσῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Πολιτικοῦ Πρακτορείου εἰς ἄλλον, ὅστις ἠδύνατο νὰ συνεννοηθῇ μετ’ ἄλλων, δυναμένων νὰ δώσωσι συνδρομὴν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα καὶ προστατεύσωσιν αὐτὰ ἀπὸ τοῦ κινδύνου, εἰς ὃν εἶχον ἐκτεθῆ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὡμίλησε περὶ τῆς δυνάμεως καὶ τῆς ἰσχύος τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ παρέστησεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὸ 1893 ἡ δύναμις τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐξομοιοῦται μὲ τὴν δύναμιν ἄλλων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα κατώρθωσαν ν’ ἀποκτήσωσιν ἐκεῖ ἀποκλειστικὴν ἐπιῤῥοήν. Ἴσως οἱ ἀκούοντες θέλουσιν ὑπολάβει, ὅτι αὐτὸ εἶναι κατόρθωμα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλ’ οὐδεὶς ἂς μὴ λησμονήσῃ, ὅτι τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἡ ἰσχὺς ἦτο τοιαύτη καὶ τοσαύτη ἐν Αἰγύπτῳ, ὥστε ἠδύνατό τις νὰ ὑπολάβῃ, ὅτι Ἕλληνες ἐκυβέρνων τὴν Αἴγυπτον, ὅτε ἔζη ὁ Μεχμὲτ–Ἀλῆς. Κατὰ τὸ 1893 ὅμως, καθ’ ὃ τοσαύτην μᾶς παριστᾷ τὴν δύναμιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ, οὐδεὶς ἐκ τῆς φυλῆς ἡμῶν δύναται νὰ μεταβῇ εἰς Αἴγυπτον καὶ ἀποκατασταθῇ τοιοῦτος, οἷος ἀποκατεστάθη ὁ Ἰωάννης Ἀντωνιάδης. Μικρὸς ἐκ Λήμνου καὶ πτωχὸς ἄνθρωπος, μετέβη εἰς τὴν Αἴγυπτον, ἐτέθη ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς Ἑλληνικῆς ἐθνικότητος, —οὐδεὶς διενοήθη ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἐθνικότητα ταύτην, τὴν ὁποίαν οὗτος ᾠκειοποιεῖτο, —ὑπὸ τὴν προστασίαν δ’ αὐτῆς κατώρθωσε νὰ γείνῃ ὁ γνωστὸς βαθύπλουτος ὁμογενής. Ἂς ὑπάγῃ τις καὶ τώρα εἰς Αἴγυπτον ἐκ Λήμνου ἢ ἐξ ἄλλης ἑλληνικῆς νήσου, ὑπὸ τὴν Τουρκίαν εὑρισκομένης, ἂς ὑπάγῃ καὶ τώρα εἰς τὴν Αἴγυπτον, ἵνα ἐξομοιωθῇ μὲ τοὺς Ὀθωμανοὺς ὑπηκόους, μὲ τοὺς Φελλάχους, καὶ ἂς δυνηθῇ, μὲ τὰ δικαιώματα καὶ τὴν προστασίαν, διὰ τῆς ὁποίας περιβάλλονται οἱ Φελλάχοι, ἂς δυνηθῇ νὰ φθάσῃ εἰς τοσαύτην ἀκμὴν πλούτου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπραγματεύθη καὶ περὶ τοῦ ἐπηρεασμοῦ, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἐνασκηθῇ κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἔργων τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης ἐν τῷ Κακουργιοδικείῳ, τῷ συστηθησομένῳ ἐν Αἰγύπτῳ. Ὅτε ἐγὼ ἐπραγματεύθην περὶ τοῦ ἐπηρεασμοῦ τούτου, δὲν ἀνέμιξα παντάπασι τὰς ἄλλας ἀντιῤῥήσεις, ἃς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἶχε προβάλει, ἰσχυρισθεὶς, ὅτι διὰ τῆς συστάσεως τοῦ δικαστηρίου τῶν Κακουργιοδικῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἀθετοῦνται διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δὲν συνεπέρανε τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον ἐκ τοῦ ὅτι οἱ δικασταὶ τοῦ Κακουργιοδικείου, οἱ σύνεδροι, θέλουσιν εἶσθαι ἐκτεθειμένοι εἰς ἐπηρεασμὸν, ἀλλὰ συνήγαγεν αὐτὸν ἐκ τοῦ ὅτι οἱ διοριζόμενοι σύνεδροι δὲν θέλουσιν εἶσθαι ἰσόβιοι, τοῦτο δ’ ὑπέλαβεν ὅτι ἀποτελεῖ ἀναίρεσιν τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος. Περὶ τούτου ἐγὼ οὐδένα ἐποιησάμην λόγον, οὐδ’ ἐπρόβαλον τοιοῦτόν τι, ἀλλ’ ἐπραγματεύθην περὶ τοῦ ἐπηρεασμοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον θέλουσιν ὑπόκεισθαι οἱ ὁρκωτοὶ ἐν χώρᾳ, ἐν ᾗ ἡ νομοθεσία καὶ ὁ ἄλλος κοινωνικὸς καὶ δημόσιος βίος δὲν ἐξασφαλίζουσιν αὐτούς. Εἶναι δὲ τὰ μάλιστα ἐπικίνδυνος ὁ ἐπηρεασμὸς οὗτος, διότι ἡ βεβαίωσις τοῦ ἐγκλήματος καὶ ἡ ἐκτίμησις αὐτοῦ καὶ κατάταξις εἰς μίαν τῶν κατηγοριῶν ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς νόμος ἀναγράφει, εἰσὶ σπουδαιόταται πράξεις τοῦ δικαστηρίου, ἐνῷ οἱ σύνεδροι οὐδὲν ἄλλο πράττουσιν, ἢ νὰ ἐφαρμόζωσιν ἁπλῶς τὰς διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου. Αὐτὸν τὸν ἐπηρεασμὸν ἐφοβήθην καὶ κατέδειξα εἰς τὴν Βουλὴν, ὁ ἐπηρεασμὸς δ’ οὗτος μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ὁ ἀπειλῶν ἰδίως τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἡμῶν, μειόνων δὲ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἴχομεν μέχρι τοῦδε.

§85ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§86ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνωσθῇ ἐκ νέου τὸ νομοσχέδιον;

§88ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ἀναγνωσθῇ.

§89ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν εἶναι ἀναγκαία ἡ ἀνάγνωσις. Ἀλλ’ ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου παρακαλῶ νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ λέγει αὐτό· ἀλλ’ ἐὰν Βουλευτής τις ἐπιθυμῇ νὰ ἀναγνωσθῇ...

§91ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς προτείνει νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Τί λέγει ἡ Βουλή;

§93ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως δικαστηρίου Κακουργιοδικῶν ἐν τῇ Ἡγεμονίᾳ τῆς Αἰγύπτου», ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν, λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν κκ. Ἀλκινόου Ζερβοῦ καὶ Ἀχιλλέως Χοϊδᾶ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 126. Ἐκ τούτων 108 εἶπον Ναί, 17 εἶπον Ὄχι, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο δεκτὸν εἰς τρίτην καὶ τελευταίαν συζήτησιν διὰ ψήφων 108 κατὰ 17. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ προχωρήσωμεν;

§96ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§98Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν δὲν ἦναί τις ἄλλος ἐπιθυμῶν νὰ ἀγορεύσῃ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, βεβαίως θέλω λάβει τὸν λόγον ἐγώ. Ὑπέθετον ὅτι δύνανται νὰ προηγηθῶσιν ἐμοῦ ἄλλοι, καὶ πρῶτον ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων ἡ γνώμη δὲν διηρμηνεύθη μέχρι τοῦδε ἐν τῇ Βουλῇ διὰ τῶν ὑποβληθεισῶν ἐκθέσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ, κατὰ δεύτερον λόγον ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, διότι ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἀντεῖπε πρὸς τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας, προσήκει δὲ εἰς τὴν πλειοψηφίαν νὰ ἀναιρέσῃ τοὺς ἰσχυρισμοὺς, τοὺς ὁποίους ἡ μειοψηφία προέβαλεν. Ἀλλ’ ἐὰν οὐδ’ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας στέργῃ ν’ ἀγορεύσῃ, βεβαίως θέλω λάβει ἐγὼ τὸν λόγον.

§99ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ μειονοψηφία, ἣν ὑπηνίχθη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Γόρτυνος, τὸν εὐγνωμονεῖ διὰ τὴν προθυμίαν, ἣν δεικνύει, ἵνα ἀκούσῃ τὴν γνώμην αὐτῆς. Ἐὰν μέχρι τοῦδε ἡ γνώμη αὐτῆς δὲν διετυπώθη, τοῦτο ὀφείλεται ἀκριβῶς εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Γόρτυνος, ὅστις ἐφρόντισε νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς πλειονοψηφίας, διὰ ν’ ἀποκλείσῃ πάντα τὰ μέλη τῆς μειονοψηφίας, τῶν ὁποίων τὴν γνώμην ζητεῖ νὰ μάθῃ ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὰ μέλη ταῦτα τῆς μειονοψηφίας ἔχουν καὶ καθῆκον, ἔχουν καὶ δικαίωμα νὰ ἐκθέσουν τὴν γνώμην των ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ θέλουν τὴν ἐκθέσει, ὅταν νομίσουν, ὅτι προσήκει εἰς αὐτὰ νὰ ἐκθέσωσι ταύτην, ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτὰ, ὅπως ἐκθέσωσι τὴν γνώμην των, καθ’ ὃν χρόνον κρίνουσιν, ὅτι δὲν ὀφείλουσιν ἔτι νὰ πράξωσι τοῦτο. Ἀληθῶς ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς πλειονοψηφίας καὶ ἔκθεσις τῆς μειονοψηφίας· ἐὰν δὲ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὰ κατὰ τὸ παρελθὸν λαβόντα χώραν, θέλει πεισθῆ, ὅτι ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ δέον νὰ ἄρξηται διὰ προφορικῆς ἐκθέσεως ἐκ μέρους τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας τῶν γνωμῶν αὐτῆς, καὶ νὰ προβῇ διὰ τῆς ἐκθέσεως τῶν γνωμῶν τῆς μειονοψηφίας παρὰ τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Σήμερον ζητεῖται ν’ ἀνατραπῶσιν ἐντελῶς τὰ μέχρι τοῦδε παραδεδεγμένα καὶ ἡ κοινοβουλευτικὴ διαδικασία καὶ πρᾶξις, ἡμεῖς δ’ ἀπεναντίας ζητοῦμεν ν’ ἀρχίσῃ καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ὡς καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν, οὐδεὶς δὲ θὰ ἐπιβάλῃ ἡμῖν νὰ ὁμιλήσωμεν, ὅταν νομίζωμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὁμιλήσωμεν. Ἐὰν εἴχομεν ἀκόμη ἐνώπιον ἡμῶν μίαν γνώμην τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ θετικὴν, δὲν ἠθέλομεν διστάσει νὰ ἐκφέρωμεν πρῶτοι ἡμεῖς καὶ τὰς ἡμετέρας γνώμας. Καὶ ἔχομεν ἀληθῶς σήμερον ἐνώπιον ἡμῶν ἓν συμπέρασμα τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπερ συμπίπτει ἐντελῶς μὲ τὰ συμπεράσματα ἡμῶν, διότι καὶ ἡμεῖς θεωροῦμεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου προκαλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν της, δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς περιστάσεις, μήτε δύναται νὰ χρησιμεύσῃ, ὅπως ἀνακουφίσῃ τὸν τόπον ἀπὸ τῶν δυσχερειῶν τῶν οἰκονομικῶν, εἰς ἃς εὑρίσκεται· ἀλλ’ ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἥτις καταλήγει εἰς τοιοῦτον συμπέρασμα, οὐδεμίαν θετικὴν γνώμην περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θέλομεν ἀντεπεξέλθει κατὰ τῶν δυσχερειῶν τῶν οἰκονομικῶν, εἰς ἃς εὑρίσκεται ὁ τόπος, διατυπόνει. Ἐλέγχει τὸν προϋπολογισμὸν, καθόσον ὑπολογίζονται ἐν αὐτῷ τὰ ἔσοδα εἰς τὸ ὑπέρογκον ποσὸν τῶν 110 ἑκατομμυρίων, ἐνῷ οὐδεμία χρῆσις προηγουμένου προϋπολογισμοῦ ἔδωκεν ὑπὲρ τὸ ποσὸν τῶν 90 ἑκατομμυρίων· ἐλέγχει τὸν τρόπον τῆς ἀναγραφῆς τῆς δαπάνης τῆς ἀναγκαίας διὰ τὴν συναλλαγματικὴν διαφορὰν,—καὶ περὶ τούτου εἴμεθα ἐπίσης ἐντελῶς σύμφωνοι,—ἐλέγχει τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις νομίζει, ὅτι διὰ τῶν δανείων εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθῃ ὁ τόπος ἐκ τῶν δυσχερειῶν, εἰς ἃς εὑρίσκεται,—καὶ περὶ τούτου πάλιν εἴμεθα ἐντελῶς σύμφωνοι,—ἀλλὰ γνώμην θετικὴν περὶ τοῦ τί δεῖ γενέσθαι, οὐδεμίαν ἐκφράζει ἡ μειονοψηφία. Ἡμεῖς ἐντεῦθεν, οἵτινες κατὰ τὴν συγκρότησιν τῶν ἐπιτροπῶν δὲν ἐκρίθημεν ὡς ἔχοντες θέσιν ἐν αὐταῖς καὶ ὡς ἔχοντες γνώμην, ὅπως προβάλωμεν νὰ συζητήσωμεν κατὰ τὴν προεξέλεγξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀναμένομεν παρ’ ἐκείνων, οἵτινες ἀνέλαβον τὸ καθῆκον νὰ πολεμήσωσι τὰ σχέδια τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ προβάλωσιν ἴδια σχέδια, ἀναμένομεν, λέγω, παρ’ αὐτῶν νὰ ἀναπτύξωσι τὰς γνώμας των τὰς θετικάς, μετὰ δὲ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν θετικῶν αὐτῶν γνωμῶν, βεβαίως καὶ ἡμεῖς καὶ καθῆκον, εἶπον ἤδη, ἔχομεν καὶ δικαίωμα νὰ παρέλθωμεν ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ νὰ προβάλωμεν τὰς ἰδίας ἡμῶν γνώμας, οὐδὲ θέλομεν λείψει νὰ πράξωμεν τοῦτο.

§100ΣΚΟΥΖΕΣ. Εἶμαι λίαν κολακευμένος, ὅταν μοὶ παρέχηται ἡ ἀφορμὴ νὰ ὁμιλῶ ἐνώπιον τοῦ σώματος, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέρος· ἀλλ’ ἐν τῷ σεβασμῷ, τὸν ὁποῖον αἰσθάνομαι πρὸς τὸ σῶμα, σκέπτομαι ὅτι δὲν πρέπει νὰ ποιῶμαι κατάχρησιν τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ ὁμιλῶ, ὅταν δὲν ἦναι ἀνάγκη. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ στιγμὴ αὕτη δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος, ἵνα ὁμιλήσω ἐγώ, ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ ἄγει εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα, εἶναι ἁπλούστατος καὶ φυσικός. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσάγοντος τὸν προϋπολογισμὸν εἰς τὴν Βουλήν, ἐξέθεσε τὰς γνώμας της· ἡ ἐπιτροπή, ἥτις ὑπὸ τοῦ σώματος ἐπεφορτίσθη τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐξέφερε τὴν κρίσιν της, καὶ ἡ πλειοψηφία ἐν ἰδίᾳ ἐκθέσει, καὶ ἡ μειοψηφία ἐν ἰδίᾳ ἐκθέσει. Σήμερον ἀρχόμεθα τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἡ φυσικὴ συνέπεια, μοὶ φαίνεται, εἶναι νὰ κάμωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται πάντοτε, καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, ἐφ’ ὅσον διετέλεσα μέλος τῆς Βουλῆς, δηλ. ὁ προϋπολογισμὸς ὑποβάλλεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, οἱ δ’ ἔχοντες νὰ πολεμήσωσι τὸν προϋπολογισμόν, αὐτοὶ ἄρχονται τῆς συζητήσεως, ἐπικρίνοντες αὐτόν. Καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, — καὶ διετέλεσα ἤδη ἐπὶ ἱκανὰς συνόδους μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, — αὐτὴ ἦτο πάντοτε ἡ πρᾶξις, ἡ ὁποία ἐγίνετο. Δὲν γνωρίζω, διὰ τίνα λόγον θέλετε νῦν νὰ νεωτερίσωμεν. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ὁμιλήσω, θὰ ὁμιλήσω.

§101Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ λεχθέντα ἦσαν τὰ μάλιστα ἀναγκαῖα, καὶ ἔπρεπε νὰ λεχθῶσιν. Ἐν πρώτοις ἐδόθη ἡμῖν πληροφορία, ἡ ὁποία, ἐὰν εἰς τοὺς ἄλλους ἦναι ἀδιάφορος, εἰς ἐμὲ εἶναι τὰ μάλιστα εὐχάριστος, ἡ πληροφορία, ὅτι οἱ συνάδελφοι οἱ συνεργαζόμενοι μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἔχουσι τὴν αὐτὴν γνώμην μὲ τὴν γνώμην, ἣν ἐξέθεσεν ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτῆς. Δύο μόνον ἀντιῤῥήσεις ἔχουσιν· ἡ πρώτη εἶναι, ὅτι φρονοῦσιν, ὅτι εἶναι ἐλλιπὴς ἡ ἔκθεσις, διότι δὲν καταλήγει εἰς πορίσματα ἄλλα, πλὴν ἐκείνων, εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξε, δηλαδή, ὅτι δὲν διαφωτίζει τὴν Βουλήν περὶ τοῦ τί δεῖ γενέσθαι. Καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα οἱ συνάδελφοι οὗτοι συμφωνοῦσι μὲ τὴν μειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς. Συμφωνοῦσιν, ὅτι τὰ ἔσοδα ἀνεγράφησαν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ περισσότερα ἢ ὅσα εἶναι πιθανὸν ὅτι θέλουσιν εἰσπραχθῆ. Συμφωνοῦσι μετὰ τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι τὰ ἔξοδα ἀνεγράφησαν ὀλιγώτερα ἢ ὅσα θέλουσιν ἀναγκαίως κατασταθῆ ἀπαιτητὰ, καὶ διὰ τοῦτο ἔπρεπε ν’ ἀναγραφῶσι. Συμφωνοῦσι μετὰ τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, διότι καὶ οὗτοι φρονοῦσιν, ὅτι δὲν ἐξαρτᾶται ἡ θεραπεία τῆς οἰκονομικῆς νόσου, ἥτις μαστίζει τὴν χώραν, ἐκ τῆς συνομολογήσεως δανείου· ἐξ ἐναντίας, ὅτι ἡ συνομολόγησις δανείου χειροτερεύει τὴν νόσον. Ἓν μόνον ἐπιθυμοῦσι νὰ μάθωσι, ποίαν προτείνομεν ἡμεῖς γνώμην πρὸς τὴν Βουλὴν περὶ διορθώσεως τῶν κακῶς ἐχόντων· φρονοῦσι μάλιστα οὗτοι, ὅτι ἡμεῖς ὠφείλομεν νὰ προτείνωμεν γνώμην. Ἡμεῖς, δὲν εἶναι ὥρα νὰ εἴπω, ἐὰν ὀφείλωμεν ἢ δὲν ὀφείλωμεν νὰ προτείνωμεν γνώμην· ὅταν θέλω ὁμιλήσει ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, θέλω πραγματευθῆ καὶ περὶ τούτου, καὶ τότε ἴσως κατασιγάσω τὴν ἀνησυχίαν αὐτοῦ ταύτην. Πλὴν τούτου δὲ, προέβησαν καὶ εἰς ἄλλην παρατήρησιν, ἥτις, ἐπειδὴ ἐνέχει ὕβριν πρὸς ἡμᾶς, μοὶ ἐπιβάλλει τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω καὶ περὶ ταύτης. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἶπεν, ὅτι ἐγὼ συνενοήθην μετὰ τῆς πλειοψηφίας, ἤτοι μετὰ τοῦ προϊσταμένου καὶ εἰσηγητοῦ αὐτῆς, ἵνα μοὶ δανείσῃ ψήφους, ὅπως ἐπικρατήσω κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ὁμάδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τῆς ὁποίας ἡγεῖται ὁ κ. Ράλλης (ἱλαρότης). Τοῦτο ἐνέχει ἀληθῶς ὕβριν, διότι δέκα καὶ ἑπτὰ παρῆλθον ἤδη πλήρη ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα δὲν μοὶ ἐδόθη ποτὲ ἀφορμή, ἵνα συνεννοηθῶ μετὰ τοῦ εἰσηγουμένου τὴν πλειοψηφίαν· ἀλλὰ κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα δὲν γνωρίζω, ποῦ εὑρίσκετο ὁ κύριος Ράλλης. Ἐὰν δ’ ἐξέπληξεν αὐτὸν ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφορησάντων ὑπὲρ τῶν Βουλευτῶν, οἵτινες ἐκ τῶν φίλων μου ἐψηφοφορήθησαν, ὅπως ἀποτελέσωσι τὴν μειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, δύναται νὰ φωτισθῇ, ἐὰν λάβῃ τὸν κατάλογον τῶν Βουλευτῶν· διότι θέλει πεισθῆ, ὅτι μόλις ἐσώθησαν ἐκ τῶν ἐκλογῶν τῆς 3 Μαΐου δέκα καὶ ἑπτὰ ἐκ τῶν πολιτικῶν φίλων μου. Ἐκ τούτων ἦσαν ὄντως ἀπόντες τῶν Ἀθηνῶν δύο, καθ’ ὃν χρόνον ἐγίγνετο ἡ ἐκλογὴ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἑπομένως φαίνεται, ὅτι τινὰ τῶν παρ’ ἡμῶν ψηφοφορηθέντων μελῶν ἔλαβον δύο ψήφους ἀλλοτρίας· ἀλλὰ διὰ τὸν αὐτὸν λόγον πρέπει νὰ πιστευθῇ, ὅτι εἶχε συνεννοηθῆ μετὰ τῶν Τρικουπικῶν καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτε ἐψηφοφορεῖτο ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, διότι ἔλαβε τρεῖς Τρικουπικὰς ψήφους, τὰς ὁποίας ὅμως αὐτὸς ἐπεδείκνυεν ὡς μέλη τοῦ κόμματός του (χειροκροτήματα ἐκ δεξιῶν).

§102ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε! εὖγε!

§103Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὀφείλω δὲ νὰ παρατηρήσω προσέτι, ὅτι δὲν εἶναι εὔλογον τὸ παράπονον τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι δὲν ἠδυνήθησαν καὶ φίλοι αὐτοῦ νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὡς μέλη τῆς μειοψηφίας· διότι, κατὰ τὸν ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἀποδεδεγμένον μηχανισμὸν πρὸς καταρτισμὸν τῶν ἐπιτροπῶν, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἰσάγονται ἀπεσταλμένοι τῆς πλειοψηφίας, διερμηνεύοντες τὰς γνώμας αὐτῆς, ἀποτελοῦντες τὰ δύο τρίτα αὐτῆς, εἰσάγονται δὲ καὶ ἀπεσταλμένοι τῆς μειοψηφίας τῆς Βουλῆς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὴν μειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ πρᾶγμα ἐνέχει τυπικὴν ἀλήθειαν, ἴσως δὲν ἔχει πραγματικὴν ἀλήθειαν. Πραγματικὴ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι τὸ φρόνημα τῆς ἐν τῷ Κράτει ἀντιπολιτεύσεως δὲν διερμηνεύουσι πάντες, ὅσοι παρουσιάζονται ἐν τῇ Βουλῇ ὡς ἀντιπολιτευόμενοι· ἡ τυπικὴ ἀλήθεια ὅμως εἶναι, ὅτι τὸ φρόνημα τῆς ἐν τῇ Βουλῇ ἀντιπολιτεύσεως διερμηνεύουσιν οἱ ἀποτελοῦντες τὴν πολυαριθμοτέραν μειοψηφίαν. Δὲν εἶναι δὲ σφάλμα ἡμῶν, ὅτι δὲν ἐστέρξαμεν, ἵνα εἰσαχθῶσι καὶ ἐκ τῶν φίλων τοῦ κ. Ράλλη, ὠφείλομεν μάλιστα νὰ μὴ στέρξωμεν, οὐδὲ ἠδυνάμεθα νὰ στέρξωμεν νὰ εἰσαχθῶσι Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι μεθ’ ἡμῶν τὸ αὐτὸ φρόνημα· οὐδὲ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκλεχθῶσιν ὡς ἀντιπρόσωποι τῆς μειοψηφίας ἄλλοι, εἰμὴ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐψηφοφοροῦντο ὑπὸ τῆς πολυαριθμοτέρας τῶν μειοψηφιῶν. Διὰ τοῦτο καὶ οἱ φίλοι τοῦ κ. Ράλλη οὐδ’ ἐψηφοφορήθησαν, οὐδὲ μετέσχον τῆς ψηφοφορίας· ἠθέλομεν δὲ συντελέσει εἰς τὴν διαφθορὰν τοῦ πολιτεύματος, ἂν ἡμεῖς ἐψηφοφοροῦμεν, ὅπως ἀντιπροσωπεύσωσιν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὰς γνώμας ἡμῶν ἄνδρες, οἵτινες, ἦτο γνωστόν, ὅτι δὲν εἶχον τὰς γνώμας ἡμῶν. Ἡμεῖς λοιπὸν δὲν ἠδικήσαμεν τὸν κ. Βουλευτὴν, ἀλλ’ ἐξετελέσαμεν τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, αὐτὸ δὲ τοῦτο συνετελεῖτο καὶ κατὰ τὸ παρελθόν. Ὅτε κατὰ τὸ 1875 ἐγένοντο αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ, εἶχον ἀναδειχθῆ καί τινες, 15 ἢ 16 τὸν ἀριθμὸν, συμπράττοντες μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, ὅστις δὲν εἶχεν ἔτι ὀργανώσει πολιτικὸν κόμμα. Τότε ὑπῆρχον διάφοροι μειοψηφίαι ἐν τῇ Βουλῇ, ἐκυβέρνα δ’ ὁ Κουμουνδοῦρος, συμπράττων μετὰ τοῦ Ζαΐμη. Ἀλλ’ ὑπῆρχε μειοψηφία τοῦ ἀποθανόντος βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου Δεληγεώργη, ὑπῆρχε μειοψηφία τοῦ ἑτέρου βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου κ. Τρικούπη, ὑπῆρχε καὶ μειοψηφία ἐκ Βουλευτῶν, οἵτινες συνειργάζοντο μετ’ ἐμοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι ἀνήρχοντο περὶ τοὺς δέκα ἢ ἕνδεκα. Ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξελέγετο τότε ἀπὸ τὸ κόμμα τοῦ Δεληγεώργη, διότι ἐκεῖνο ἦτο τὸ πολυπληθέστερον, οἱ δὲ φίλοι τοῦ κ. Τρικούπη, ὡς καὶ οἱ διὰ δακτύλων μετρούμενοι φίλοι ἐμοῦ, οὐδόλως ἀντεπροσωπεύοντο ἐν ταῖς ἐπιτροπαῖς. Ἐπρόβαλέ τις ἐπὶ τούτῳ τότε παράπονον, ἢ ἐποιήσατο κἂν παρατήρησιν; Οὔτε ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου ἀπηύθυνε τοιοῦτον παράπονον, ἄπορον δὲ, πῶς τοιοῦτον προβάλλει νῦν παράπονον ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής.

§104ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ οὐδὲν διετύπωσα παράπονον· ἐξ ἐναντίας ηὐχαρίστησα τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος, ὅτι εὐηρεστήθη ν’ ἀποδώσῃ τοσαύτην σημασίαν εἰς τὰς γνώμας τῶν φίλων, μεθ’ ὧν συμπράττω, ὥστε νὰ ζητῇ, ὅπως πρῶται αὗται διατυπωθῶσιν ἀπὸ τοῦ βήματος. Παράπονον ποτὲ δὲν διετύπωσα, διότι δὲν περιελήφθημεν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἠθέλησα νὰ ἐξηγήσω, διατὶ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἡ γνώμη ἡμῶν δὲν ἐγένετο γνωστὴ εἰς τὴν Βουλὴν· δὲν ἐγένετο γνωστὴ εἰς τὴν Βουλὴν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ γνωστὴ, ἀφοῦ ἀπεκλείσθημεν τῶν ἐπιτροπῶν. Δι’ ἐμὲ δὲ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφοροι οἱ ἀριθμοὶ οἱ κοινοβουλευτικοὶ, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ καυχηθῶ, πρεσβεύων ἀρχὰς, ἃς πρεσβεύω, διότι 5 ἢ 10 συνάδελφοι συμπράττουσι μετ’ ἐμοῦ. Ἐγὼ καὶ ἐκεῖνοι, μεθ’ ὧν συμπράττω, τὴν δύναμιν τὴν κοινοβουλευτικὴν ἀποδίδομεν εἰς τὰς γνώμας καὶ οὐχὶ εἰς τοὺς ἀριθμοὺς, ἀπέναντι δὲ τοῦ ὄγκου ἐκείνου τῆς πλειονοψηφίας, τίνα σημασίαν ἔχουσι καὶ οἱ 15, οἱ 20 ἢ οἱ 25 φίλοι τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος;

§105Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι 20 καὶ 25, εἶναι μόνον 17 (ἱλαρότης).

§106ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ ἀριθμῶν, πρόκειται περὶ γνωμῶν, καὶ δὲν ἠξεύρω, διατὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ὅτε οὐδὲν ἕτερον ἐσκόπουν ἢ νὰ τὸν εὐχαριστήσω διὰ τὴν σπουδαιότητα, τὴν ὁποίαν ἀποδίδει εἰς τὰς γνώμας τῶν φίλων μου, καὶ νὰ τῷ ἐξηγήσω, διατὶ δὲν διετυπώθησαν αὗται, διατὶ, λέγω, ἐθεώρησε τοῦτο ὡς ἀποτελοῦν ὕβριν, καὶ διατὶ ἐνόμισεν, ὅτι ἡ ὕβρις αὕτη ἠδύνατο νὰ τῷ ἐπιτρέψῃ νὰ μ’ ἐρωτήσῃ, ποῦ ἤμην κατὰ τὰ ἕνδεκα ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα ἀντεπολιτεύετο τὸν κύριον Πρωθυπουργόν. Ποῦ ἤμην; Ἀπὸ εἰκοσαετίας, κατὰ τὴν ὁποίαν πολιτεύομαι, συνείθισα νὰ ἦμαι ἐκεῖ, ὅπου ἡ συνείδησις καὶ τὸ καθῆκον μοὶ ἐπέτασσε, καὶ δὲν ὑπάρχει εἷς, εἴτε ἐν τῇ παρούσῃ Βουλῇ, εἴτε ἐν οἱᾳδήποτε προγενεστέρᾳ, ὅστις νὰ δύναται νὰ μοῦ μεμφθῇ δι’ οἱανδήποτε γνώμην, ἣν ἐξέφερα, δι’ οἱανδήποτε ψῆφον, τὴν ὁποίαν ἔδωκα κατὰ τὰ εἴκοσι ταῦτα ἔτη, μήτε αὐτὸς ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος. Τὴν γνώμην μου ἐξήνεγκον πάντοτε ἐλευθέρως, καὶ τὴν ψῆφόν μου ἔδωκα ἐκεῖ, ὅπου μοὶ ἐπέτασσεν ἡ συνείδησίς μου. Καὶ ἀληθῶς ἐπὶ ὀκτὼ ἔτη συνέπραξα μετὰ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, ἀπεχωρίσθην δ’ αὐτοῦ, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐνόμισα, ὅτι αἱ γνῶμαί μου δὲν συνεβιβάζοντο μὲ τὰς γνώμας ἐκείνου, καὶ συνέπραξα ἐπίσης ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, χωρὶς ὅμως νὰ δύναμαι νὰ ὑποληφθῶ μηδὲ παρ’ αὐτοῦ, μηδὲ παρ’ οἱουδήποτε ἄλλου, ὡς ἀποτελῶν μέλος τοῦ προσωπικοῦ του κόμματος· διετήρησα πάντοτε τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης μου καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς συνειδήσεώς μου, δύναμαι δὲ καυχηθῶ παρὰ πάντα ἄλλον διὰ τὸ παρελθόν μου τὸ κοινοβουλευτικόν. Καὶ προκαλῶ καὶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος νὰ ἀνεύρῃ ἐν αὐτῷ τῷ παρελθόντι καὶ σκιὰν μομφῆς οἱασδήποτε.

§107Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐσκόπουν, δι’ ὧν εἶπον, νὰ γράψω τὴν σύγχρονον ἱστορίαν. Ὅταν δοθῇ ἡ εὐκαιρία, ἵνα ἡμεῖς οἱ πρεσβύτεροι κάμωμεν τόπον, καὶ ἔλθωσιν οἱ νεώτεροι, τότε ἴσως ἀσχοληθῶ εἰς συγγραφὴν τοιαύτην, καὶ ἴσως ἀναγνώσωσιν αὐτὴν εἴτε οἱ ἀκούοντες σήμερον ἐμοῦ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ νῦν, ἢ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔξωθεν μᾶς ἀκούουσιν. Ἄλλως οὐδ’ ἔλαβον τὸν λόγον δι’ ἄλλο ἢ μόνον διότι ὁ κ. Βουλευτὴς κατήγγειλέ μου ὡς συνεννοηθέντος μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ ἔλαβον διὰ τοῦτο τὸν λόγον, διότι τὴν καταγγελίαν ταύτην, ἣν ἐξετόξευσε σήμερον ἐνταῦθα, πολλάκις ἔγραψεν αὐτὴν ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἐγὼ δὲν ἐσκόπουν νὰ ἐνοχλήσω τινὰ, εἰπὼν, ὅτι κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην ἔπρεπε νὰ λάβωσι τὸν λόγον εἴτε πάντες, ὅσοι δὲν ἀντεπροσωπεύθησαν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἴτε ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας· ἐξ ἐναντίας νομίζω, ὅτι οὐ μόνον οὗτοι, οἵτινες τέλος πάντων ἀποτελοῦσιν ἀριθμόν τινα, ἀλλὰ καὶ εἷς ἔτι Βουλευτὴς, ὅστις δὲν στέργει νὰ συμπράττῃ μετ’ ἄλλου, εἴτε κόμματος, εἴτε συναδέλφου, καὶ αὐτὸς ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον, νὰ ἔχῃ γνώμην ἐπὶ ζητήματος τόσον μεγάλου, ὡς ὁ προϋπολογισμός. Ἐπειδὴ λοιπὸν δὲν ἐγνωρίζομεν, ἂν οἱ κύριοι οὗτοι εἶχον τὴν αὐτὴν γνώμην, ἣν εἶχεν ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἠκούσαμεν μάλιστα ἄλλοτε νὰ λέγωσιν, ὅτι ἠδικήθησαν, διότι δὲν συμπεριελήφθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὑπελάβομεν ὅτι παρείχετο αὐτοῖς εὐκαιρία ν’ ἀνακοινώσωσι τὰς γνώμας αὑτῶν, ὡς εἶπον, ὅτι παρείχετο εὐκαιρία καὶ εἰς τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας ν’ ἀνασκευάσῃ τὰς ἀντιῤῥήσεις, τὰς ὁποίας ἡ μειοψηφία προέβαλεν. Ἀλλὰ ταῦτα εἰπόντες, οὐδένα προεκαλέσαμεν ἢ ἐξεβιάσαμεν, ἵνα λάβῃ τὸν λόγον· διότι ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν του, καθ’ ὃν αὐτὸς ἐννοεῖ τρόπον, ἐὰν δ’ οὗτοι ἐννοῶσιν, ὅτι ἔχουσι τὸ καθῆκον νὰ μὴ ὁμιλήσωσι καὶ ὅτι ὀφείλουσι νὰ ἐπιφυλαχθῶσι νὰ ἀγορεύσωσιν ἐν ἄλλῃ ὥρᾳ, ἀφοῦ ἄλλοι πρὸ αὐτῶν ὁμιλήσωσι, τίς δύναται νὰ αἰτιάσηται αὐτῶν; Ἐγὼ, ἐὰν ἦτο ἐνταῦθα ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ κ. Σταυρόπουλος, ὁ ὁποῖος μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν συνεννοεῖται μετ’ ἄλλου τινὸς, ἤθελον εἰπεῖ, ὅτι καὶ ἐκεῖνος ἔχει ὡσαύτως τὸ δικαίωμα νὰ ἐκθέσῃ τὴν γνώμην του. Πῶς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργὸς, ὅστις διεδέχθη ἡμᾶς καὶ παρέδωκε τὴν ἀρχὴν εἰς τὸν νῦν Πρωθυπουργόν; Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐν ἄλλῳ θέματι ἀγορεύων ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ τὴν γνώμην αὑτοῦ περὶ τῆς ἐκβάσεως τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, εἰς τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα· ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπεθύμει νὰ ἀναπτύξῃ καὶ νὰ αἰτιολογήσῃ τὴν γνώμην του ἐκείνην, ἢ ἄλλην νέαν νὰ προβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἔπρεπε βεβαίως νὰ προηγηθῇ πάντων ἡμῶν, ἀφοῦ δὲν ἀντεπροσωπεύθη ἐν τῇ μειοψηφίᾳ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ ταῦτα λέγων δὲν διατίθεμαι νὰ βιάσω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μαντινείας νὰ λάβῃ τὸν λόγον. Ἐγὼ κρίνω μόνον περὶ ἐμαυτοῦ, διατίθεμαι δὲ, ἐν ᾗ περιπτώσει οὐδεὶς ἤθελεν ἀγορεύσει, νὰ λάβω ἐγὼ τὸν λόγον.

§108ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ καθησυχάσω μόνον τὴν Βουλὴν περὶ τῶν διαθέσεων τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος. Καὶ πρὸ τῆς πτώσεώς του ἐκ τῆς Κυβερνήσεως μετέδιδεν εἰς τοὺς φίλους του, ὅτι ἤθελεν ἐπιδοθῆ ἀμέσως μετ’ αὐτὴν εἰς τὴν συγγραφὴν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἡμῶν ἱστορίας, εὐτυχῶς ὅμως ἡ στιγμὴ, καθ’ ἣν ὀφείλει νὰ πράξῃ τοῦτο, ἀπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Γόρτυνος, ὅτι δὲν ἔφθασεν εἰσέτι· τοὐναντίον βλέπω αὐτὸν ἀκμαῖον ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν, καὶ χαίρω διὰ τοῦτο, θεωρῶν αὐτὸν ὡς σπουδαῖον παράγοντα ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἐλπίζω δὲ, ὅτι ἐπὶ πολὺν ἔτι χρόνον θέλει διατελεῖ ἀκμαῖος, καὶ ὅτι θὰ βλέπωμεν αὐτὸν ἐκπληροῦντα, ὡς γνωρίζει πάντοτε νὰ ἐκπληροῖ, τὰ καθήκοντα τὰ ἐκ τῆς ἐντολῆς του.

§109ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀπορῶ, κύριε Πρόεδρε, πῶς ἀνὴρ παλαίμαχος τοῦ Κοινοβουλίου, οἷος ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, ὑπέπεσε καὶ χθὲς καὶ σήμερον ἑσπέρας εἰς τοιοῦτον κοινοβουλευτικὸν σολοικισμόν, ἀνατρέποντα ἄρδην τὰ ἔθιμα τὰ κρατοῦντα καὶ ἐν παντὶ ἄλλῳ Κοινοβουλίῳ καὶ ἐν τῷ ἡμετέρῳ ἀνέκαθεν. Ὡς γνωστὸν, πανταχοῦ καὶ πάντοτε τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ κατάρχονται οἱ εἰσηγηταὶ τῆς ἐπιτροπῆς αὐτοῦ. Καὶ ἐν τῷ ἡμετέρῳ Κοινοβουλίῳ τοῦτο συνέβη μέχρι τοῦδε. Καὶ ὅτε ἔτι ἡγεῖτο τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶχε συμβῆ αὐτὸ τοῦτο; Καὶ ἐπὶ τῶν δύο προϋπολογισμῶν, οὓς τὸ Ὑπουργεῖον αὐτοῦ εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν προηγουμένην αὐτῆς περίοδον, τῆς συζητήσεως κατήρξατο ὁ εἰσηγητὴς τῆς τότε μειονοψηφίας, ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Σιμόπουλος, ἀπήντησε δὲ εἰς αὐτὸν ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας. Πλὴν τότε εἰς οὐδενὸς τὴν κεφαλὴν ἐπῆλθε νὰ ἀξιώσῃ, ὅπως λάβῃ πρῶτος τὸν λόγον εἷς ἐκ τῶν τοῦ τρίτου κόμματος, ἢ ἄλλος τις ἐκ τῶν εἰς οὐδεμίαν μερίδα ἀνηκόντων Βουλευτῶν· εἰς οὐδενὸς τὴν κεφαλὴν ἐπῆλθε νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ πλειονοψηφία καὶ ἡ μειονοψηφία, αἱ ἀντιπροσωπευόμεναι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶχαν ἐξενέγκει τὰς γνώμας αὑτῶν διὰ τῶν ἐκθέσεών των, ἔπρεπε διὰ τοῦτο κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ λάβωσι τὸν λόγον πρῶτοι οἱ μὴ ἀντιπροσωπευθέντες ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Πρώτην φορὰν τώρα ἀκούεται ἡ τοιαύτη καινοφανὴς γνώμη ἐν τῇ Βουλῇ, ἀπορῶ δὲ, ὅτι τὴν γνώμην αὐτὴν ἐξήνεγκεν ἀνὴρ, ἐγγηράσας ἐν τοῖς κοινοβουλευτικοῖς ἀγῶσιν, οἷος ὁ κ. Δηλιγιάννης. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς δὲν ἀπέκρυψε τὴν ἰδικιτέραν ἀγαλλίασιν, ἣν αἰσθάνεται, διότι κατώρθωσε καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ εἰς τὰς ἄλλας τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὰς νὰ εἰσαγάγῃ μόνον φίλους του καὶ ν’ ἀποκλείσῃ ἡμᾶς ἐξ αὐτῶν. Νομίζει δὲ, ὅτι τὸ κατόρθωμα αὐτοῦ τοῦτο οὐκ ἐᾷ ἡμᾶς καθεύδειν. Ἀλλὰ πλανᾶται πλάνην μεγάλην. Ὡς κατήντησαν παρ’ ἡμῖν αἱ κοινοβουλευτικαὶ ἐπιτροπαί, δὲν ἠξεύρω, ἂν πρέπῃ νὰ φιλοδοξῇ τις πλέον διὰ τὴν ἐν αὐταῖς ἀντιπροσωπείαν. Δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰς ἄλλας ἐπιτροπάς, αἵτινες ἢ τυπικῶς συνέρχονται καὶ ἐπιτελοῦσι τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς αὐτὰς καθῆκον, ἢ ὀλιγωροῦσι τούτου τέλεον. Λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐρωτῶ, τίνα σημασίαν ἔχει καὶ αὐτὴ τὴν σήμερον ἐν ἡμῖν; Ἔχετε πρὸ ὀφθαλμῶν ὑμῶν αὐτοὺς τοὺς καρπούς της. Ἔχετε πρὸ ὀφθαλμῶν σας τὰς ἐκθέσεις τῆς ἐπὶ τῶν διαφόρων πιστώσεων, αἵτινες συνιστῶσι πάντοτε καθ’ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμοιόμορφον τύπον τὴν ἀποδοχήν των εἰς τὴν Βουλήν. Ἔχετε πρὸ ὀφθαλμῶν σας τὰς ἐκθέσεις περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, δι’ ὧν ἡ μὲν πλειονοψηφία περιφράζει μόνον τὸν εἰσηγητήριον λόγον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ δὲ μειονοψηφία ἀποφθεγματικῶς πως καὶ ἄνευ οἱασδήποτε δικαιολογίας προτείνει τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὡς ἀνεπαρκοῦς. Καὶ νομίζετε ὅτι δύναταί τις νὰ φιλοδοξήσῃ τὸ ἔργον τοῦτο; Ἢ νομίζετε, ὅτι ἡμεῖς, ἀποκλεισθέντες τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἴδομεν οὕτω πως μειούμενα τὸ παράπαν τὰ κοινοβουλευτικὰ ἡμῶν δικαιώματα; Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, κύριε Πρόεδρε, χωρὶς νὰ ἦμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐζήτησα καὶ ἔλαβον ἐν αὐτῇ τῇ ὁλομελείᾳ τῆς Βουλῆς ὅσας πληροφορίας δὲν θὰ ἐζήτουν καὶ δὲν θὰ ἐλάμβανον, μέλος ὢν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πολλὰ δὲ σχετικὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ζητήματα συνεζήτησα ἤδη ἐν αὐτῇ τῇ ὁλομελείᾳ τῆς Βουλῆς, καὶ δὴ ἐν εὐρύτητι, ἥτις μόλις εἶναι ἐφικτὴ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Κατὰ τί λοιπὸν ἐζημιώθην, μὴ μετασχὼν αὐτῆς; Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ὑπέπεσε καὶ εἰς ἄλλην πλάνην, τὴν ἑξῆς. Ἐνόμισεν, ὅτι τὸ κατόρθωμά του, ὅπως, χάρις εἰς τοὺς 15 ἢ 17 φίλους του, ἀντιπροσωπευθῇ μόνη ἡ μερίς του ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, παρέχει εἰς ταύτην μόνον δικαιώματα, καὶ φαίνεται ἐπιλήσμων γενόμενος τῶν καθηκόντων, ἅτινα τὸ κατόρθωμά του ἐκεῖνο συνεπάγεται. Καὶ τὰ καθήκοντα ταῦτα ἦσαν ἐν πρώτοις νὰ συντάξῃ ἔκθεσιν ἐξηκριβωμένην, οὐχὶ μόνον ὡς ἀπὸ τρίποδος κηρύττουσαν τὸν ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμὸν ἀνεπαρκῆ, ἀλλὰ καὶ ἀποδεικνύουσαν αὐτὸν τοιοῦτον ἠτιολογημένως, πρὸς δὲ νὰ ὑποδείξῃ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ὁ προϋπολογισμὸς ἠδύνατο νὰ καταστῇ ἐπαρκὴς καὶ ν’ ἀνταποκριθῇ ἐν πᾶσιν εἰς τὴν παροῦσαν ἔκρυθμον οἰκονομικὴν ἡμῶν κατάστασιν. Δεύτερον ὤφειλεν ἡ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἀντιπροσωπευθεῖσα μειονοψηφία νὰ λάβῃ πρώτη αὐτὴ τὸν λόγον, καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ προφορικῶς τὰς γνώμας της, καταρχομένη τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀντὶ τούτου ὅμως τί ἔπραξεν ἡ περὶ τὸν κ. Δηλιγιάννην μειονοψηφία; Ἠρκέσθη εἰς τὴν ὑποβολὴν μιᾶς ἀποφθεγματικῆς ἐκθέσεως, δι’ ἧς προτείνει ἁπλῶς καὶ ἄνευ οἱασδήποτε ἀποχρώσης αἰτιολογίας τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμοῦ, χωρὶς νὰ ὑποδείξῃ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν οὗτος ὤφειλε νὰ μεταῤῥυθμισθῇ, ὅπως καταστῇ ἐπαρκής. Καθ’ ἣν δὲ στιγμὴν ἔρχεται οὗτος πρὸς συζήτησιν ἐν τῇ ὁλομελείᾳ, ἀντὶ νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος μειονοψηφία καὶ δικαιολογήσῃ τοὐλάχιστον προφορικῶς τὴν ἔκθεσίν της, ἐγκαταλείπει αὐτὴν ἔκθετον, καὶ προκαλεῖ τοὺς ἄλλους, ἵνα λάβωσι τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ὄχι, κύριε Βουλευτὰ ἐκ Γόρτυνος· αὐτὴ ἡ χάρις δὲν θὰ σᾶς γείνῃ. Ἀφοῦ ἔσχετε τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἴδητε ἡμᾶς ἀποκλειομένους ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ν’ ἀντιπροσωπευθῇ μόνη ἡ μερίς σας ἐν αὐτῇ, ὀφείλετε νῦν νὰ ἐπιτελέσητε καὶ τὸ ἐντεῦθεν ἐπιβαλλόμενον εἰς ὑμᾶς καθῆκον. Ὀφείλετε νῦν, εἴτε ὑμεῖς ἀπ’ εὐθείας, εἴτε διὰ τοῦ ὑφ’ ὑμῶν ὑποδειχθέντος εἰσηγητοῦ, νὰ λάβητε τὸν λόγον καὶ αἰτιολογήσητε καὶ ὑποστηρίξητε προφορικῶς ἣν διὰ τῆς ἐκθέσεως ἐξηνέγκετε γνώμην περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἂν νομίζητε, ὅτι δὲν ἐπαρκεῖτε εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ καθήκοντός σας τούτου, ἂν ἀρνῆσθε νὰ ἐκπληρώσητε αὐτὸ, δηλώσατε τοῦτο σαφῶς καὶ ἀπροκαλύπτως, καὶ εἴμεθα ἕτοιμοι ἡμεῖς νὰ λάβωμεν ἀμέσως τὸν λόγον καὶ νὰ σᾶς ὑποκαταστήσωμεν καὶ ἐν τῇ ἐπιτελέσει τοῦ τοιούτου καθήκοντος. Βλέπετε, ὅτι τὴν ἑσπέραν ταύτην προσήλθομεν ἐνταῦθα κομίζοντες μεθ’ ἡμῶν τὸ τεῦχος τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ πᾶν ὅ,τι ἄλλο εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν προκειμένην συζήτησιν.

§110Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μίαν μόνον παρατήρησιν ἔχω νὰ ἀπευθύνω. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνύψωσε πολὺ τὸ ζήτημα, καὶ προσηνέχθη νὰ μᾶς ἀναπληρώσῃ, ἂν ἡμεῖς δὲν ἤμεθα εἰς κατάστασιν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκόν μας. Ἀλλὰ τοῦτο ἁρμόζει μᾶλλον εἰς τοὺς ἐκλογεῖς μας, καὶ ὄχι πρὸς τὸν κ. Βουλευτήν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος ἔχει ὡσαύτως ἐκλογεῖς, καὶ γνωρίζει αὐτοὺς, καὶ ἀποτείνεται εἰς αὐτοὺς, καὶ λαμβάνει δηλώσεις ἐμπιστοσύνης, ὡς ἔχω καὶ ἐγὼ ἐκλογεῖς. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἀπορῶ πῶς ἔκρινεν, ὅτι ἐγὼ καυχῶμαι, ὅτι διέσωσα δέκα καὶ ἑπτὰ μόνον φίλους. Δὲν ἦτο ὄντως δυνατὸν νὰ καυχῶμαι διὰ πρᾶγμα, διὰ τὸ ὁποῖον θρηνῶ (ἱλαρότης). Καὶ τὸ θρηνῶ, διότι ἄλλοτε ἦσαν 120 καὶ 140 οἱ φίλοι μου, καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ ὁ Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος (γέλωτες). Μοὶ συνέβη ὅμως, ἐνῷ οἱ ἄλλοι 139 φίλοι μου ἐχωρίσθησαν ἀπ’ ἐμοῦ κατὰ τὴν διαλογὴν, διότι ἀποτυχόντες δὲν ἠδύναντο νὰ μὲ ἀκολουθήσωσιν εἰς τὸ Βουλευτήριον, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος ἐχωρίσθη ἀπ’ ἐμοῦ μετὰ τὴν διαλογὴν, ἀφοῦ ἐγένετο Βουλευτὴς (γέλωτες).

§111ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀποφεύγω, κύριε Πρόεδρε, κατ’ ἀρχὴν τὰς προσωπικὰς ἀντεγκλήσεις, ὑφ’ ἃς πάντοτε διορῶ ἁμίλλας πονηράς. Ἡ πρὸ μικροῦ ὅμως ἀπευθυνθεῖσα πρός με πρόκλησις παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ εἶναι τοιαύτη, ὥστε μὲ ἀναγκάζει ἑκόντα ἄκοντα νὰ μὴ ἀφήσω αὐτὴν ἄνευ ἀπαντήσεως. Ἠθέλησε νὰ μὲ παραστήσῃ ὡς ἐκλεγέντα Βουλευτὴν ὑπὸ τὴν σκέπην καὶ προστασίαν του, ἢ ὑπὸ τὸ πρόγραμμά του τὸ πολιτικὸν, καὶ ὡς ἀποσκιρτήσαντα ὕστερον αὐτοῦ ἄνευ λόγου. Ἐγὼ ἔσχον τὴν τιμὴν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐκλεγῶ ἤδη ἐπανειλημμένως ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος καὶ τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, σᾶς βεβαιῶ δὲ, ὅτι οὐδέποτε ἐξελέγην τοιοῦτος οὔτε ὡς φίλος ἰδιαίτερος τοῦ κ. Δηλιγιάννη, οὔτε ὡς ὀπαδὸς τοῦ προγράμματος αὐτοῦ. Ἐξελέγην πάντοτε ὡς πολέμιος τῆς καὶ νῦν κρατούσης μερίδος, ὡς ἀντιτρικουπικός. Καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου καὶ ἐν τῷ νομῷ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος ὑπάρχει ἀντιτρικουπικὴ μερὶς, δηλιγιανικὴ ὅμως μερὶς οὐδεμία οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἐκεῖ. Δὲν μοὶ λέγει δὲ ὁ κ. Δηλιγιάννης καὶ ποῖον εἶναι τὸ πρόγραμμά του, ὑπὸ τὸ ὁποῖον νομίζει ὅτι ἐξελέγην καὶ ἐγὼ Βουλευτής; Ἐγὼ ἠξεύρω, ὅτι αὐτὸς, ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἀντιπολιτευόμενος τὸν κ. Τρικούπην, ἔλεγεν, ὅτι αὐτὸς, ἐρχόμενος εἰς τὴν ἐξουσίαν, θὰ ἔπραττε τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἔπραττεν ἐκεῖνος, καὶ ἐν τούτοις, ἐλθὼν εἶτα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἔπραξεν ἀκριβῶς ὅ,τι καὶ ἐκεῖνος. Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο πρόγραμμα, ὑφ’ ὃ δύναταί τις νὰ κατέλθῃ εἰς ἐκλογικὸν ἀγῶνα καὶ νὰ ἐξέλθῃ αὐτοῦ νικητής; Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι ἀντιπολιτευόμενος τὸν κ. Τρικούπην ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου καὶ ἐν τῷ νομῷ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, ἐξελέγην πάντοτε Βουλευτής, καὶ ἐν ἔτει 1885 καὶ ἐν ἔτει 1890 καὶ ἐν ἔτει 1892, ἐκθέτων πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς μου ἴδιον πολιτικὸν πρόγραμα, ὅπερ τὸ 1890 ἐδημοσιεύθη καὶ διὰ τῆς «Ἐφημερίδος». Ὅσοι ἔτυχε ν’ ἀναγνώσωσι τὸ πρόγραμμά μου ἐκεῖνο, γινώσκουσι κάλλιστα, ὅτι οὐδὲν κοινὸν ἔχει αὐτὸ πρὸς τὸ ἀνύπαρκτον πρόγραμμα τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη. Ἀλλ’ ἴσως μὲ ἐρωτήσῃ τις, καὶ πῶς ὑπεστήριζες τὸ Ὑπουργεῖον Δηλιγιάννη τὸ 1890 καὶ 1891; Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι δύο κακῶν προκειμένων τὸ μὴ χεῖρον βέλτιστον· διότι τότε ἦσαν δύο ἀνεγνωρισμέναι μερίδες ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἡ τοῦ κ. Τρικούπη καὶ ἡ τοῦ κ. Δηλιγιάννη, προκειμένου δὲ νὰ ἐκλέξω μεταξὺ αὐτῶν, δὲν ἠδυνάμην ἢ νὰ ἀποκλίνω πρὸς τὴν δευτέραν· ὄχι τόσον διότι ἦτο αὐτὴ εἰς τὰ πράγματα,—ὁ κ. Δηλιγιάννης γινώσκει κάλλιον παντὸς ἄλλου, ἐὰν ἦμαι ἐγὼ ἐξ ἐκείνων τῶν Βουλευτῶν, οἵτινες προσκολλῶνται εἰς τοὺς κατέχοντας τὴν ἐξουσίαν μόνον χάριν τῶν παροχῶν ταύτης,—ὅσον διότι ἤλπιζον, ὅτι αὐτὴ δὲν θὰ διέπραττεν ἐν τῇ Κυβερνήσει τὰ σφάλματα, ἅτινα εἶχε διαπράξει ἡ μερὶς τοῦ κυρίου Τρικούπη. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Δηλιγιάννης τὸ πρῶτον ἔτος δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὰς προσδοκίας ἡμῶν, οἵτινες τὸν παρηκολουθοῦμεν ἐκ πνεύματος ἀντιτρικουπικοῦ μόνον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ πρῶτον ἔτος ἐπιστεύσαμεν εἰς τὴν δικαιολογίαν του, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ μεταβάλῃ ἀμέσως τὸ σύστημα, ὅπερ ὁ ἀντίπαλός του καθιέρωσεν ἐν τῇ Κυβερνήσει. Ὅτε ὅμως εἴδομεν αὐτὸν καὶ τὸ δεύτερον ἔτος βαίνοντα ἐπὶ τὰ αὐτὰ ἴχνη, ἤμεθα ἕτοιμοι πολλοὶ νὰ τὸν ἐγκαταλίπωμεν, δικαιολογοῦντες τὴν τοιαύτην ἡμῶν μετάστασιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892. Ἀλλὰ πρὶν ἢ περατωθῇ ἡ συζήτησις αὕτη, ἐπῆλθεν ἡ κυβερνητικὴ μεταβολὴ τῆς 18 Φεβρουαρίου, καθ’ ἣν ἐθεωρήσαμεν ζήτημα φιλοτιμίας πλέον νὰ μὴ ἐγκαταλίπωμεν αὐτόν. Ἐπροτιμήσαμεν νὰ ὑποστῶμεν μᾶλλον μετ’ αὐτοῦ τὸ ῥεῦμα τῆς ἀντιδημοτικότητος, καὶ νὰ διακινδυνεύσωμεν τὴν ἐκλογήν μας τὴν 3 Μαΐου, ἢ νὰ φανῶμεν ὅτι ἐστρέφομεν πρὸς αὐτὸν τὰ νῶτα, ἀκριβῶς καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ τύχη ἐφαίνετο δυσμενὴς πρὸς αὐτόν. Ὅτε ὅμως διεσώθημεν ἐκ τῆς πανωλεθρίας τῆς 3 Μαΐου, ὅτε εἴδομεν τὸν κ. Δηλιγιάννην καὶ μετ’ αὐτὴν ἐμμένοντα ἐν τῇ ἀρχαίᾳ σκολιᾷ ὁδῷ...

§112ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τί εἶναι αὐτά! Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει αὐτὴ ἡ ἱστορία.

§113ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Αὐτὰ ἀνάγονται εἰς τὸν προϋπολογισμόν;

§114ΕΥΤΑΞΙΑΣ. .. Ὅτε, λέγω, εἴδομεν τὸν κ. Δηλιγιάννην ἐμμένοντα ἐν τῇ ἀρχαίᾳ σκολιᾷ ὁδῷ, ὅτε εἴδομεν αὐτὸν ἀπέχοντα συστηματικῶς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν πρώτην αὐτῆς σύνοδον καὶ μὴ θέλοντα νὰ ἐξενέγκῃ γνώμην σαφῆ καὶ ὡρισμένην ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν καὶ πολιτικῶν ζητημάτων, ἅτινα ἔκτοτε ἀπησχόλουν τὴν Βουλήν, τότε ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ὁριστικήν τινα ἀπόφασιν ἀπέναντι αὐτοῦ. Ἐσκέφθημεν ὅτι δὲν ἦτο πλέον ἐπιτετραμμένον εἰς ἡμᾶς νὰ παρακολουθήσωμεν τυφλῶς τὸν ἄνδρα, ὅστις, ἄνευ προγράμματος ἐλθὼν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας καὶ τὸ 1885 καὶ τὸ 1890, διέψευσε τόσον οἰκτρῶς καὶ τὰς προσδοκίας τῶν φίλων του καὶ τὰς προσδοκίας τοῦ ἔθνους ὁλοκλήρου, καὶ πᾶσαν προσπάθειαν κατέβαλε καὶ τὴν πρώτην καὶ τὴν δευτέραν φοράν, ὅπως ἀποκαταστήσῃ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τὸν κ. Τρικούπην καὶ ἐπαναφέρῃ αὐτὸν πανίσχυρον ἐπὶ τὴν ἀρχήν. Ἀφοῦ μάλιστα εἴδομεν ἐν ταὐτῷ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴν κ. Ράλλην ὑψοῦντα ἰδίαν σημαίαν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἀντιτάττοντα ἴδιον οἰκονομικὸν καὶ πολιτικὸν πρόγραμμα· ἀφοῦ ἐπείσθημεν, ὅτι ὑπὸ τὴν σημαίαν καὶ τὸ πρόγραμμα τοῦ κ. Ράλλη ἦτο δυνατὸν ν’ ἀντιταχθῶμεν τελεσφόρως κατὰ τοῦ ὀλεθρίου συστήματος, ὅπερ, κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν ἐπικρατῆσαν, περιήγαγε τὸν τόπον εἰς ἣν θλιβερὰν κατάστασιν εὕρηται τὴν σήμερον, τότε δὲν ἐδιστάσαμεν οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ συνταχθῶμεν εἰς ἰδίαν μερίδα περὶ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτήν. Ἔκτοτε ἀγωνιζόμεθα ἐκθύμως καὶ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, καὶ ἐκτὸς αὐτοῦ, διὰ τοῦ τύπου, ὑπὲρ τῆς ἐπικρατήσεως τῶν ἀρχῶν ἡμῶν, δι’ ὧν καὶ μόνων νομίζομεν, ὅτι δύναται νὰ σωθῇ ἡ χώρα ἐκ τῆς νῦν κακοδαιμονίας. Τὰς ἀρχὰς ἡμῶν δὲν ἀποκρύπτομεν, ὡς ἄλλοι, ἀλλ’ ἐκθέτομεν καὶ ὑποστηρίζομεν αὐτὰς πάντοτε καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, ἐν τῷ τύπῳ. Πάσης εὐκαιρίας δραττόμεθα, ὅπως ἐκθέσωμεν τὰς ἰδέας ἡμῶν καὶ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν καὶ ἐπὶ τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας. Πρὸς τοῦτο μετέχομεν τῆς συζητήσεως παντὸς ζητήματος, ἐμφανιζομένου ἐνταῦθα, καταδεικνύοντες ἐπ’ αὐτοῦ τὴν ἀντίθεσιν ἡμῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἀρκούμεθα μόνον εἰς τὴν κατάκρισιν τῶν ὑπ’ αὐτῆς ὑποδεικνυομένων μέτρων, ἀλλὰ καὶ ἀντιτάττομεν πρὸς αὐτὰ πάντοτε ἄλλα ἴδια μέτρα, ἅτινα ἡμεῖς θεωροῦμεν λυσιτελέστερα. Καὶ ἐνῷ ἡμεῖς οὕτως ἀγωνιζόμεθα βῆμα πρὸς βῆμα, ἐμμένοντες πιστοὶ στρατιῶται εἰς τὸ καθῆκον ἡμῶν, τί πράττει ὁ κ. Δηλιγιάννης; Καθ’ ὅλην σχεδὸν τὴν πρώτην τῆς Βουλῆς σύνοδον ἀπέσχε τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, διασκεδάζων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐν Κηφισσίᾳ, καθ’ ὃν χρόνον ἡμεῖς ἐνταῦθα, ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἀφορήτου καύσωνος τοῦ θέρους, ἠγωνιζόμεθα νύκτα καὶ ἡμέραν, συζητοῦντες τὴν σωρείαν τῶν κυβερνητικῶν νομοσχεδίων. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἔγνω νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν μόνον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892. Πλὴν καὶ τότε ἐφρόντισε μόνον περὶ τῆς ὑστεροφημίας του, ἐφρόντισε περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν παλαιῶν λογαριασμῶν του πρὸς τὸν κ. Τρικούπην, καὶ ἀπησχόλησε μὲ αὐτοὺς τρεῖς ὅλας συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, χωρὶς οὐδὲν ἀπολύτως νὰ εἴπῃ περὶ τῆς ἐπαρκείας ἢ ἀνεπαρκείας τοῦ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμοῦ, χωρὶς οὐδεμίαν ἀπολύτως γνώμην νὰ ἐξενέγκῃ περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος, ὅπερ ἔκτοτε ἤρξατο καθιστάμενον ἀπειλητικὸν δι’ ἡμᾶς. Καὶ ἐνῷ αὐτὸς ἐνόμισεν, ὅτι οὕτω πως ἐπετέλεσε τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς αὐτὸν καθῆκον, μετέσχομεν καὶ ἡμεῖς τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892, καὶ ἀνελύσαμεν τοῦτον ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ, κεφάλαιον πρὸς κεφάλαιον καὶ ἄρθρον πρὸς ἄρθρον, ἐξετάζοντες καὶ καταδεικνύοντες τὴν πλήρη αὐτοῦ ἀνεπάρκειαν καὶ ἐν τοῖς καθέκαστα καὶ ἐν τοῖς καθόλου. Δὲν ἠρκέσθημεν δὲ εἰς τοῦτο καὶ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπεδείξαμεν, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ συνταχθῇ πλήρης καὶ ἄρτιος προϋπολογισμός, καὶ ἀντετάξαμεν ἴδιον οἰκονομικὸν σύστημα πρὸς τὸ μέχρι τοῦδε διέπον ἡμᾶς. Τὸ αὐτὸ ἐγένετο καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν βουλευτικὴν σύνοδον. Ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐφρόντισεν ἐν ἀρχῇ διὰ τῶν 15 ἢ 17 φίλων του νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τῆς μειονοψηφίας ἐν ταῖς ἐπιτροπαῖς, καὶ ἔκτοτε ἐπανεπαύθη εἰς τὰς δάφνας του ἐκείνας, ἐγκαταλιπὼν εἰς ἡμᾶς ἐλεύθερον κατὰ τὰ ἄλλα τὸ στάδιον τοῦ ἀγῶνος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν μέχρι τῆς σήμερον, ὅτε πάλιν, προκειμένου περὶ συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐπανῆλθεν ἐνταῦθα, ὅπως μᾶς ὑπομνήσῃ, ὅτι αὐτὸς ἡγεῖται τῆς μείζονος ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει μερίδος. Ἀλλ’ ἡ ἰσχὺς τῶν πολιτικῶν μερίδων, κύριε Βουλευτὰ, δὲν κρίνεται ἐκ τοῦ πολυαρίθμου ἢ ὀλιγαρίθμου τῶν ὀπαδῶν αὐτῶν, ἀλλ’ ἐκ τῶν γνωμῶν καὶ ἀρχῶν, ἃς διερμηνεύουσιν, ἐκ τῶν κοινοβουλευτικῶν ἀγώνων, οὓς διεξάγουσιν. Ἐὰν δὲ ἐπὶ τοσούτων ἄλλων ζητημάτων ἐκρίνατε ὑμεῖς ἀνάξιον τοῦ κόπου νὰ ἐξενέγκητε ἰδίαν γνώμην καὶ νὰ μετάσχητε τῶν κοινοβουλευτικῶν ἀγώνων, πράξατε τοῦτο τοὐλάχιστον νῦν, ὅτε πρόκειται περὶ τοῦ πρωτίστου τῶν ζητημάτων, περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος. Ἀποδείξατε ἐν τούτῳ τοὐλάχιστον τὴν ὑπεροχὴν ὑμῶν, λαμβάνων πρῶτος τὸν λόγον, καθ’ ὃ ἔχετε καθῆκον, ἀφοῦ καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ τῆς μειονοψηφίας μόνη ἡ μερίς σας ἀντεπροσωπεύθη. Ἀποδείξατε τοὐλάχιστον προφορικῶς, διατὶ θεωρεῖτε τὸν ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμὸν ἀνεπαρκῆ, καὶ ἀντιτάξατε πρὸς τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἴδιον ὑμῶν σύστημα, ὅπως καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κρίνῃ περὶ αὐτοῦ. Παρῆλθε πλέον ἀνεπιστρεπτεὶ ὁ καιρὸς, καθ’ ὃν ἐπετρέπετο εἰς ὑμᾶς νὰ λέγητε, ὅτι ἐρχόμενος εἰς τὴν ἐξουσίαν θὰ ἐπράττετε ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον πράττει ὁ κ. Τρικούπης. Καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ λαὸς ἐπιθυμοῦσι νῦν ν’ ἀκούσωσι παρ’ ὑμῶν ὡρισμένον πρόγραμμα, δι’ οὗ νομίζετε, ὅτι δύναται νὰ ἐξέλθῃ καὶ τὸ Κράτος καὶ ἡ χώρα ἐκ τῆς κρισίμου θέσεως, εἰς ἣν εὕρηται τὴν σήμερον. Δὲν ἔχετε δὲ ἀνάγκην νὰ μάθητε νῦν τὸ πρῶτον ἣν ἡμεῖς ἔχομεν γνώμην καὶ περὶ τοῦ προκειμένου προϋπολογισμοῦ καὶ περὶ τοῦ ἀπασχολοῦντος ἡμᾶς οἰκονομικοῦ ζητήματος. Τὴν γνώμην ἡμῶν ταύτην ἐξεθέσαμεν διὰ μακρῶν καὶ ἀπροκαλύπτως ἤδη κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892. Τὴν γνώμην ἡμῶν ταύτην δὲν ἀπεκρύψαμεν καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν τῆς Βουλῆς σύνοδον, πάσης εὐκαιρίας δραττόμενοι, ἵνα καταδείξωμεν τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν οἰκονομικῶν τῆς Κυβερνήσεως μέτρων. Τὴν γνώμην ταύτην ἐξεδήλωσα ἐγὼ ἰδίᾳ, ὅτε κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς 9 καὶ 10 τρέχοντος μηνὸς ἀνέπτυξα διὰ μακρῶν τὰς 101 ἐπερωτήσεις μου ἐν σχέσει πρὸς τὸν ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμόν. Τὴν γνώμην ταύτην θὰ ἐκθέσωμεν αὖθις διὰ μακρῶν, ἀναλύοντες ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὸν προκείμενον προϋπολογισμὸν, καὶ καταδεικνύοντες τὸν τρόπον, καθ’ ὃν εἶναι δυνατὸν νὰ καταστῇ αὐτὸς ἐπαρκὴς καὶ νὰ προληφθῇ οὕτως ἡ ἐπικειμένη καταστροφή. Ἀλλὰ πρὸ ἡμῶν ἔχετε καθῆκον ὑμεῖς νὰ λάβητε τὸν λόγον καὶ ἐκθέσητε τὴν ὑμετέραν γνώμην, ἀφοῦ μόνη ἡ μερὶς ὑμῶν ἐκ τῆς μειονοψηφίας ἀντεπροσωπεύθη ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἂν νομίζητε, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἐπιτελέσητε τὸ καθῆκον αὐτὸ, δηλώσατε τοῦτο ἄνευ περιστροφῶν, καὶ εἴμεθα ἕτοιμοι ν’ ἀναλάβωμεν ἡμεῖς ἀμέσως τὴν ἐπιτέλεσιν αὐτοῦ δι’ ἴδιον ἡμῶν λογαριασμόν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§116Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε.

§117ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει ν’ ἀναβάλωμεν, κύριε Πρόεδρε· δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ ὥρα πρὸς ἔναρξιν τοιαύτης συζητήσεως.

§118ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ἀναβληθῇ, κύριε Πρόεδρε, δι’ αὔριον.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται δι’ αὔριον ἡ ἔναρξις τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 9 μ. μ.