1893.01.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 36

Τῆς 11 Ἰανουαρίου 1893.

(Δευτέρα).

Ὥρα 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ παρακαλέσω αὐτὴν, ὅπως ἐξακολουθήσωμεν συνερχόμενοι τὴν 4 ὥραν. Εἰδοποιῶ δὲ, ὅτι, ἐὰν τὴν 4½ δὲν ἦναι κατηρτισμένη ἀπαρτία, θὰ διαλύω τὴν συνεδρίασιν. Ἰδίως ἡ πλειοψηφία ἔχει ὑποχρέωσιν περισσοτέραν νὰ προσέρχηται τακτικῶς εἰς τὴν ὡρισμένην ὥραν, καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην δὲν πρέπει νὰ παραβλέπῃ, ἵνα μὴ δίδῃ ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις. Ἔχει τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§2ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀνεκαλύφθησαν καὶ ἄλλα κίβδηλα τραπεζικὰ γραμμάτια, ἓν ἐν Βώλῳ τῶν 25 δραχμῶν καὶ δύο ἐν Γυθείῳ τῶν 100 δραχμῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐπιτρέψῃ νὰ καταλάβῃ θέσιν τινὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἡ πρότασις νόμου περὶ τῶν κιβδήλων γραμματίων, τὴν ὁποίαν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§4ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κατὰ τὸν Κανονισμὸν, πᾶσα πρότασις πρέπει νὰ ἀναγράφηται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§5ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Πρὸς γνῶσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἀναφέρω, ὅτι ἡ διάταξις, καθ’ ἣν μετὰ παρέλευσιν τριῶν ἐτῶν, ἂν δὲν παρουσιασθῇ γραμμάτιόν τι παλαιᾶς ἐκδόσεως πρὸς ἀνανέωσιν ἢ πρὸς πληρωμὴν, ἀκυροῦται εἰς ὄφελος τῆς Τραπέζης, ἐλήφθη ἐκ τοῦ νόμου περὶ Τραπέζης τῆς 25 Ἰανουαρίου 1836, ἐκ τοῦ ἄρθρου 6.

§6ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐφηρμόσθη.

§7ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ζητῶ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς. Δὲν ἔπλασα ἐγὼ τὴν ἰδέαν.

§8ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ἔγγραφον τὴν πρότασίν σας, κύριε Βουλευτά;

§10ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι ἀρκετὰ σαφὴς, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ὑποβληθῇ ἐγγράφως.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖτε νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§12ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅπως ἀγαπᾶτε.

§13ΡΟΥΚΗΣ. Νὰ ὑποστηριχθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, παρακαλῶ, κύριοι Βουλευταὶ, εἰς τὰς θέσεις σας...

§15Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. ἐκ Λοκρίδος Βουλευτής, καταλήγων τὸν λόγον, ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν πρὸς ψηφοφορίαν, ἀλλὰ νὰ ἐκφέρῃ γνώμην, καὶ προκαλέσῃ καὶ τὴν πλειοψηφίαν καὶ τὴν μειοψηφίαν ἐν συμφωνίᾳ νὰ ἀποδεχθῶσι τὴν γνώμην του ταύτην. Ἂν δὲν σφάλλωμαι, τοῦτο ἦτο τὸ πόρισμα τοῦ λόγου τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ. Ἂν λοιπὸν ἡ πλειοψηφία ἤθελεν ἀσπασθῆ τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἡ Βουλὴ θέλει προβῆ ἀμέσως εἰς τὴν ἀποδοχὴν αὐτῆς καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐπιτροπῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων. Ἂν ὅμως ἡ πλειοψηφία δὲν ἀποδέχηται τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἐνόει νὰ τεθῇ πρὸς ψηφοφορίαν, διὰ νὰ ψηφοφορήσῃ ὑπὲρ αὐτῆς ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ ὅσοι συμμερίζονται τὴν γνώμην αὐτοῦ, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ γνώμη αὐτοῦ δὲν θέλει ὑποστηριχθῆ ὑπὸ τῶν πλειόνων, καὶ δὲν θέλει γείνῃ ἀποδεκτή. Ἡ γνώμη τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἦτο, οὐχὶ νὰ προκαλέσῃ ζήτημα ψηφοφορίας, ἀλλὰ νὰ συμβουλεύσῃ καὶ τὴν πλειοψηφίαν καὶ τὴν μειοψηφίαν ἐκ συμφώνου νὰ πράξωσιν ὅ,τι συνεβούλευσεν, ὅπως διαφωτισθῶσι πᾶσαι αἱ πολλαὶ ἀπορίαι, καὶ δοθῇ πᾶσι πλήρης πληροφορία περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, ἐγὼ ἠρώτησα τὸν κ. Βουλευτήν, ἂν θέλῃ τὴν πρότασίν του νὰ ὑποβάλῃ γραπτήν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀπήντησεν, ὅτι ἀρκετὰ σαφῶς ἔθεσε τὴν πρότασίν του.

§17ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ. Σᾶς ἠρώτησα, ἐὰν ἐπιθυμῆτε νὰ τὴν θέσω εἰς ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἢ δι’ ἀναστάσεως, καὶ μοὶ εἴπετε «ὅπως ἀγαπᾶτε». Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἐπεξηγεῖ ἄλλως τὴν πρότασίν σας.

§19ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἀρκετὰ σαφῶς ἐξέθηκα τὴν γνώμην μου· εἶπον ὅτι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ διαφωνία ἐν τῇ Βουλῇ. Πρέπει καὶ συμπολιτευόμενοι καὶ ἀντιπολιτευόμενοι νὰ εὑρεθῶσι σύμφωνοι, ὅπως ὀνομάσωσι μίαν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων, ὅπως ἐξευρεθῇ ἡ ἀλήθεια. Ταύτην τὴν γνώμην ὑπέβαλον. Ἐὰν ἡ Συμπολίτευσις ἦναι διατεθειμένη καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἀριθμῶν νὰ τὸ θεωρήσῃ ὡς ζήτημα κομματικόν, καὶ ὄχι ὡς ἱστάμενον ὑπεράνω τῆς κομματικῆς διαπάλης, τότε βεβαίως εἶναι περιττὸν νὰ θεωρηθῇ ἡ γνώμη μου αὕτη ὡς πρότασις ἔχουσα ἀνάγκην ψηφοφορίας.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀνακαλεῖτε τὴν πρότασίν σας;

§21ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οὐδὲν ἀνακαλῶ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἢ ἐπιμένετε εἰς τὴν πρότασίν σας, ἢ τὴν ἀνακαλεῖτε· ἂν ἐπιμένητε, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§23ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐρωτήσατε τὴν Βουλήν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Κύριοι Βουλευταί, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπιθυμεῖ νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἂν ἀποδέχηται τὴν πρότασίν του περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἐξελέγξῃ τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ Κράτους. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λοκρίδος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν...

§25Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὶν ἢ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένα ἀντικείμενα, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἐκπληρώσω καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχω, ὡς μέλος αὐτῆς, νὰ ἐνδείξω δηλαδὴ εἰς αὐτήν, ὅτι καιρὸς εἶναι νὰ ἐπιλαβώμεθα τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀναβάλλοντες τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀντικείμενα· καὶ ὅσα μὲν τούτων εἶναι συναφῆ καὶ ἐπηρεάζουσι τὸν προϋπολογισμὸν, δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅσα δὲ δὲν εἶναι τοιαῦτα, δυνάμεθα νὰ τὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν μετὰ τὸν προϋπολογισμόν. Εἶναι σήμερον ἡ ἑνδεκάτη τοῦ Ἰανουαρίου, καὶ βεβαίως ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ὀφείλει νὰ προβῇ εἰς δαπάνας, ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐψηφίσθη εἰσέτι, οὐδὲ κἂν συνεζητήθησαν ἢ παρεχωρήθησαν δωδεκατημόρια ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπως αὕτη δαπανᾷ νομίμως. Κατ’ ἀνάγκην δὲ, αἱ δαπάναι γίνονται παρανόμως, καὶ ἂν δὲν τὸ γνωρίζωμεν ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων, ὀφείλομεν ὅμως νὰ τὸ εἰκάσωμεν λογικῶς. Ἄλλως τε ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ μοὶ φαίνεται ὅτι κατὰ τὰς παρούσας κρισίμους περιστάσεις ἐνεδεικνύετο ὡς τὸ πρώτιστον καὶ κυριώτερον μέλημα τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἄλλοτε ἔσπευδε τόσον τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὥστε οἱ ἀντιπροσωπεύοντες αὐτὴν καὶ ἀποτελοῦντες τὴν πλειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐδυσφόρουν καὶ ἐδυσθύμουν, διότι τὰ μέλη τῆς μειοψηφίας τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐβράδυνον, ζητοῦντα συμπληρωτικὰς πληροφορίας, καὶ ἐπιθυμοῦντα νὰ ἐλέγξωσιν ἐν ἐκτάσει τὰς λεπτομερείας τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι κατά τι προηγηθὲν ἔτος τοσοῦτον ἡ πλειοψηφία ἔσπευδεν, ὥστε ἠνάγκασε τὴν μειοψηφίαν ν’ ἀποσυρθῇ καὶ νὰ μὴ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν της, ἀφοῦ ἠναγκάζετο νὰ δώσῃ ψῆφον ἄνευ ἐρεύνης καὶ ἐξετάσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ τότε, ὅτε ἡμεῖς ὡς ἀντιπολιτευόμενοι ἐκραυγάζομεν ἐν τῇ Βουλῇ, διότι ἀφήρουν ἀπὸ τοὺς ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀντιπροσώπους ἡμῶν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐρευνήσωσι τὸν προϋπολογισμὸν, οἱ περὶ τὴν Κυβέρνησιν μᾶς ἐκάλουν ἐν τῇ Βουλῇ νὰ συμπράξωμεν μετ’ αὐτῶν, καὶ ἀφοῦ ἀφῄρεσαν τὸ δικαίωμά μας, προβάλλοντες ὅτι ἦτο ἀθέτησις τοῦ πολιτεύματος, ἂν εἰσήρχετο τὸ νέον ἔτος χωρὶς νὰ ἔχωμεν προϋπολογισμὸν ἐψηφισμένον. Καὶ σήμερον εἰσήλθομεν εἰς τὸ νέον ἔτος καὶ βαίνομεν εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ πρώτου μηνός· δὲν εἶναι λοιπὸν ἀκόμη καιρὸς νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ μάλιστα ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἡ μειοψηφία καὶ ἡ πλειοψηφία, ἐξετέλεσαν ἤδη τὸ καθῆκόν των καὶ ὑπέβαλον τὰς ἐκθέσεις των; Ὤφειλον νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας, ἀπόκειται δ’ εἰς τὴν πλειοψηφίαν νὰ ἀποφασίσῃ ὅ,τι ἐγκρίνει· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐγκρίνῃ καὶ ν’ ἀποφασίσῃ, εἰμὴ ὅ,τι πρέπει νὰ ἐγκρίνῃ.

§26Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι πολὺ εὐχάριστον, ὅτι ἀκούομεν ἐκ τῶν ἑδωλίων ἐκείνων ἰδέας, δεικνυούσας, ὅτι ἡ γνώμη, ἣν ἐσχηματίσαμεν, ὅτι προσπαθεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις ν’ ἀποφύγῃ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν εἶναι βάσιμος. Ἡ διήμερος συζήτησις τοῦ ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτοῦ βεβαίως δὲν ἐνεδείκνυεν, ὅτι ἔσπευδεν ἡ Ἀντιπολίτευσις πρὸς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, αἱ δὲ ἐνστάσεις περὶ ἐλλείψεως ἀπαρτίας καὶ ἡ ἐργασία ἁπάντων τῶν μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως παρακωλύσωσι τὴν ἐν ἀπαρτίᾳ συγκρότησιν συνεδρίας μὴ συνερχόμενα, εἰμὴ ἀφοῦ συνεκροτεῖτο ἡ ἀπαρτία διὰ μελῶν ἐκ τῆς πλειονοψηφίας, ἐνεδείκνυον, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, διὰ λόγους αὐτῇ γνωστοὺς, συμφέρουσαν ἑαυτῇ ἔκρινε τὴν ἀναβολήν. Ἡ Κυβέρνησις ἐξ ὑπαρχῆς ἐθεώρησε τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὡς τὴν κυρίαν ἐνασχόλησιν τῆς Βουλῆς, καὶ κατ’ ἐμὴν ἀντίληψιν, μέχρι τοῦδε εἰς οὐδὲν ἄλλο ἠσχολήθημεν ἢ εἰς τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι οἱ νόμοι οἱ φορολογικοὶ, οἱ νόμοι οἱ μεταῤῥυθμίζοντες τὰ τῆς νομοθεσίας ἡμῶν περὶ τὰ οἰκονομικὰ, οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ τὰ στοιχεῖα τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἄνευ τῶν νόμων τούτων προϋπολογισμὸς δὲν ἠδύνατο νὰ ψηφισθῇ. Ἤδη πρόκειται περὶ κλάδου τινὸς τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ σπουδαιοτάτου, ὡς μετέχοντος γενικωτέρας ἐννοίας, πρόκειται περὶ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἡ γενικὴ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν θέλει βεβαίως ἐμποδίσει, ὅπως ψηφίζωνται ἐκ παραλλήλου τὰ νομοσχέδια τὰ ἀπαραίτητα πρὸς τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν ταῖς λεπτομερείαις. Ἀλλ’ ἡ ἔναρξις τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀναντιῤῥήτως ἐπείγει, ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲ θὰ ἐξήρτητο καὶ μέχρι τοῦδε ἡ ταχυτέρα ἔναρξις τῆς συζητήσεως· διότι, ἂν συνέπραττεν ἡ Ἀντιπολίτευσις μετὰ τῆς Συμπολιτεύσεως ἐν τῇ ταχείᾳ διεξαγωγῇ τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν, ἀφ’ ἧς ἀνεγράφη ἡ γενικὴ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, θὰ εἴχομεν ἤδη ἐπιληφθῆ τῆς συζητήσεως αὐτοῦ. Πρὸ πολλῶν ἤδη ἡμερῶν φέρεται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει μεταξὺ τῶν πρώτων ἡ γενικὴ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρὸ τῆς γενικῆς δὲ συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀναγράφονται καὶ ἄλλα τινὰ νομοσχέδια, ταῦτα ὅμως δὲν εἶναι τὰ ἀπασχολήσαντα τὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ δὲν ἠδυνήθη νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἄλλαι συζητήσεις, πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καταναλίσκουσι τὴν συνεδρίασιν πᾶσαν, καὶ δὲν ὑπολείπεται χρόνος, ἵνα ἐπιληφθῇ αὕτη γενικωτέρας συζητήσεως. Καὶ ἤδη ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ὀλίγα νομοσχέδια, ἐκ τῶν κρινομένων ὡς μὴ προκαλούντων πολλὴν συζήτησιν. Ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ δικαστηρίου Κακουργιοδικῶν ἐν Αἰγύπτῳ, ἥτις βεβαίως πρέπει νὰ τελειώσῃ, ἀφοῦ προήχθη μέχρι τοῦ σημείου τούτου, ἀλλὰ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου οὐδὲν ὑπάρχει τὸ κωλῦον, ἵνα εὐθὺς ἐπιληφθῶμεν τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ σήμερον ἔτι, ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Τὰ νομοσχέδια τὰ πρὸ αὐτοῦ ἤδη ἐγγεγραμμένα δύνανται νὰ ψηφισθῶσιν, ἐὰν δὲν προκαλέσωσι συζητήσεις· ἐὰν ὅμως προκαλέσωσι συζητήσεις, δύνανται νὰ παραλειφθῶσιν, ὅπως ταχύτερον εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ταῦτα ἑπομένως ἐξαρτῶνται ἐκ τῆς θελήσεως τῶν κυρίων Βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Βλέπομεν, ὅτι ἐπιθυμοῦσι καὶ αὐτοὶ σήμερον, ὅπως ἡμεῖς ἀνέκαθεν ἐπεθυμοῦμεν, νὰ εἰσέλθωμεν ταχέως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἑπομένως οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα μὴ γένηται τοῦτο καὶ ἵνα ἴδωμεν ἐπαναλαμβανόμενον καὶ κατὰ ταύτην τὴν συνεδρίασιν ὅ,τι εἴδομεν κατὰ τὴν προηγουμένην, τὸν χρόνον τῆς Βουλῆς κατατριβόμενον εἰς θέματα, βεβαίως μὴ προσήκοντα εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς. Ἐὰν εἶχον ταῦτα σπουδαιότητά τινα, προσῆκεν ἡ ἀνάπτυξις αὐτῶν εἰς ἐντύπους δημοσιεύσεις, φερόμενα δ’ εἰς τὸ βῆμα, δὲν δύνανται ἢ νὰ ἐξηγηθῶσι παρὰ παντὸς εἰλικρινῶς ἐκτιμῶντος τὰ πράγματα ὡς προοριζόμενα εἰς κωλυσιεργίαν.

§27Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ γνώμη τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν καὶ σήμερον εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν φαίνεται σπουδαία. Πρὶν ἢ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρέπει νὰ τὸ γνωρίζῃ· ἑπομένως, ἂν πρόκηται νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρέπει νὰ προβῶμεν ἀπὸ τῆς αὔριον, ἀφοῦ προηγουμένως σήμερον ἀναγγελθῇ, ὅτι θέλομεν ἐπιληφθῆ τοῦ ἔργου. Ἀλλ’ ὁ ζῆλος ὁ ὑπερβολικὸς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, νὰ δηλώσῃ, ὅτι καὶ σήμερον δέχεται τὴν ἔναρξιν τῆς γενικῆς συζητήσεως, εἶναι εὐχάριστον ἄγγελμα, δὲν μοὶ φαίνεται ὅμως εὐχάριστον ἄγγελμα, καὶ πρὸ πάντων δὲν μοὶ φαίνεται ἁρμόζον εἰς τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἡ αἰτίασις αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὡς ὑπαίτιον τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ μέχρι τῆς σήμερον. Δὲν διατελῶ ἐν πολιτικῇ συνεννοήσει μετὰ τοῦ κ. ἐκ Λοκρίδος Βουλευτοῦ, ἑπομένως δὲν ἔχω πολιτικὸν συμφέρον, ἵνα συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς τακτικῆς αὐτοῦ· ἀλλὰ κρίνω, ὅτι ὁ κ. ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς μετὰ λόγου πείθοντος προέβη εἰς τὴν αἴτησιν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐπρότεινεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ εἶχεν εὔλογον ἀφορμὴν νὰ ἀναιρέσῃ τὰς ἀποκρίσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν αὐτῷ. Λέγω μετὰ λόγου πείθοντος, διότι αὐτὸς ἐγὼ ἔχω μετ’ ἐμοῦ καταστάσεις, δημοσιευθείσας ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», αἵτινες πᾶσαι ἀντιφάσκουσι πρὸς ἀλλήλας, οὐδὲ γνωρίζω τίνας ἀριθμοὺς ἐξ αὐτῶν νὰ ἐκλάβω ὡς ἀληθεῖς, τίνας δὲ ὡς μὴ ἀληθεῖς. Ὁ κ. ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς, μελετῶν τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ἡ Κυβέρνησις, εὗρεν ἀντιφάσεις καὶ ἀναγραφὴν ἀριθμῶν ἀναιρούντων ἀλλήλους, εἶχε δὲ δικαίωμα, εἶχε συμφέρον καὶ καθῆκον μάλιστα, ἐὰν ἐξεπλήρου εὐσυνειδήτως τὰ ἔργα του, νὰ ζητήσῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν. Ἀλλὰ πῶς ἠθέλετε νὰ σιωπήσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διδοὺς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐκλήθη νὰ δώσῃ, ἔλεγεν ὅτι ἔσοδα εἰσπραχθέντα μετὰ τὴν χρῆσιν περιελήφθησαν μετὰ τῶν διαρκούσης τῆς χρήσεως εἰσπραχθέντων, ὡς ἀποτελοῦντα μέρος τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως; Ἀφίνων λοιπὸν κατὰ μέρος τὰς ἀγορεύσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λοκρίδος, τήν τε κατὰ τὸ Σάββατον καὶ τὴν σήμερον γενομένην, διότι αὗται δὲν δίδουσιν ἀφορμὴν εἰς τὴν αἰτίασιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀφίνων αὐτὰς κατὰ μέρος, δὲν εὑρίσκω, ποῦ ἐστήριξε τὴν ἐκτοξευθεῖσαν αἰτίασιν κατὰ μιᾶς μερίδος, ἥτις εἶναι τοσοῦτον ἀσθενὴς, ὥστε οὐδόλως ἦτο δυνατὸν νὰ παρακωλύσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων τῆς πλειοψηφίας. Καὶ ἡ ἀσθένεια τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν εἶναι μόνον κατ’ ἀριθμὸν, ἀλλ’ εἶναι καὶ κατὰ τὴν σύστασιν αὐτῆς, δὲν ἀπῃτεῖτο δὲ ἡ ψῆφος, οὐδὲ κἂν ἡ φωνὴ, ἀλλ’ ἤρκει καὶ μόνη ἡ πνοὴ τῆς πλειοψηφίας, διὰ νὰ ἐπικρατήσῃ καὶ ματαιώσῃ πᾶσαν ἐναντίαν προαίρεσιν, ἂν ὑπῆρχε προαίρεσις ἀντιδράσεως ἐκ μέρους τῶν ἀντιπολιτευομένων. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι εὐπρεπὲς, οὔτε ἄξιον κυβερνώντων, νὰ ἐκτοξεύωσιν αἰτιάσεις, αἵτινες δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῶν πραγμάτων, διότι αἰτιάσεις ἀβάσιμοι καθίστανται ἄξιαι χαρακτηρισμοῦ, ὅστις δὲν ἁρμόζει εἰς Κυβέρνησιν.

§28ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καίπερ προκληθεὶς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ἵν’ ἀπαντήσῃ ἐπὶ ζητήματος κατ’ ἐξοχὴν πραγματικοῦ, οἷον τὸ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὐδὲν ἧττον ἠθέλησε νὰ μεταβάλῃ καὶ αὐτὸ, κατὰ τὴν συνήθειάν του, εἰς προσωπικόν. Ἐπετέθη προσωπικῶς κατὰ τῶν ἀντιπολιτευομένων Βουλευτῶν, ἀποδοὺς εἰς αὐτοὺς τάσεις κωλυσιεργίας. Ἐπετέθη ἰδιαιτέρως κατ’ ἐμοῦ, καὶ ἀρχόμενος καὶ καταπαύων τὸν λόγον, μονονουχὶ παραστήσας με ὡς τὸν κύριον αἴτιον τῆς μέχρι τοῦδε ἀναβολῆς τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὡς βλέπετε, προσεποιήθη πρὸς στιγμὴν μόνον τὸν ἀπαθῆ ἀπέναντι τῆς μακρᾶς ἀγορεύσεώς μου κατὰ τὴν προχθεσινὴν καὶ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, καθ’ ἣν ἀπέδειξα δι’ ἐπιχειρημάτων ἀκαταγωνίστων, ὁπόσον ἕωλοι εἶναι πᾶσαι αἱ περὶ ἐσόδων τοῦ Κράτους κατὰ τὸ 1893 προβλέψεις του, ὁποία δὲ παραχάραξις συστηματικὴ συνετελέσθη, ὅπως παραμορφωθῇ ἡ ὅλη μέχρι τοῦδε οἰκονομικὴ διαχείρισις ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 καὶ συγκαλυφθῇ τὸ ἐπιβαρύνον αὐτὸν κολοσσιαῖον ἔλλειμμα τῶν 170,000,000. Καὶ ἀφοῦ ἀπέναντι τῆς ἀγορεύσεώς μου ἔμεινεν αὐτόχρημα ἀναπολόγητος, διότι οὐδὲν, ἀπολύτως οὐδὲν εἶχε νὰ ἀντιτάξῃ πρὸς ὅσα ἐγὼ εἶπον, ἐξελέγχων τὴν σκανδαλώδη παραχάραξιν τῶν ἀριθμῶν του ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τοῦδε δημοσιευθέντων λογαριασμῶν καὶ ἀπολογισμῶν τοῦ Κράτους, δὲν ἠδυνήθη ἐν τούτοις ν’ ἀποκρύψῃ ἐπὶ πολὺ τὸ ἐν τοῖς στέρνοις αὐτοῦ κοχλάζον πάθος ἐναντίον μου. Καὶ ἰδοὺ, ὅτι τῆς πρώτης εὐκαιρίας ἐδράξατο μόλις λεπτά τινα τῇ ὥρας μετὰ τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεώς μου, ἵνα ἐκχύσῃ τὴν χολήν του κατ’ ἐμοῦ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, θεωρῶ ἀνάξιον καὶ ἐμοῦ αὐτοῦ καὶ τῆς Βουλῆς, ἵν’ ἀπαντήσω τι εἰς τοὺς ἐναντίον μου προσωπικοὺς ὑπαινιγμοὺς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Θεωρῶ ὅμως καθῆκόν μου ν’ ἀποκρούσω πάσῃ δυνάμει τοὺς ὑπαινιγμούς του κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καταδεικνύων ὅτι, ἐὰν παρετηρήθη τάσις τις πρὸς κωλυσιεργίαν κατὰ τὴν παροῦσαν τῆς Βουλῆς σύνοδον, τὴν τάσιν ταύτην πρέπει ν’ ἀναζητήσωμεν οὐχὶ ἐν τῇ τοσοῦτον ἀραιᾷ φάλαγγι ἡμῶν τῶν ἀντιπολιτευομένων, ἀλλ’ ἐν ταῖς πυκναῖς τάξεσι τῆς Συμπολιτεύσεως, καὶ ἰδίᾳ παρ’ αὐτῷ τῷ εἰσηγητῇ ταύτης. Σεῖς καὶ μόνος, κύριε Πρωθυπουργέ, εἶσθε ὁ αἴτιος τῆς ἐπὶ τρεῖς μῆνας ἀργίας τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν πρώτην σύνοδον τῆς ἐνεστώσης περιόδου. Εἰργάσθημεν τότε περὶ τοὺς δύο μῆνας, καὶ ἠδυνάμεθα κάλλιστα, μετὰ διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν μας ἐπὶ ἕνα μῆνα, νὰ ἐπαναλάβωμεν ταύτας ἀρχομένου τοῦ Σεπτεμβρίου μηνὸς, καὶ κατὰ τοὺς ὑπολειπομένους τρεῖς μῆνας νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν ἐν πάσῃ ἀνέσει καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους διὰ τὸ 1893 καὶ πάντα τὰ συναφῆ νομοσχέδια. Διατὶ λοιπὸν δὲν συνεκαλέσατε τότε τὴν Βουλὴν εἰς ἐξακολούθησιν τῆς πρώτης συνόδου; Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐνομίσατε, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους σᾶς ἐπέτρεπον νὰ συγκαλέσητε τὴν Βουλὴν εἰς δύο τακτικὰς συνόδους ἐντὸς ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους, διατὶ τοὐλάχιστον δὲν συνεκαλεῖτε αὐτὴν εἰς δευτέραν σύνοδον ἐντὸς τοῦ Σεπτεμβρίου, ἢ τὸ πολὺ κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ Ὀκτωβρίου μηνὸς, ὅπως οὕτως ἔχωμεν τὸν καιρὸν, ἵνα συζητήσωμεν ἀνέτως καὶ ψηφίσωμεν πάντα τὰ νέα οἰκονομικὰ σας μέτρα καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1893 πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔτους τούτου; Πλὴν σεῖς οὐδεμίαν σπουδὴν ἐπεδείξατε, ὅτε ἔπρεπε νὰ ἐπιδείξητε αὐτήν. Διὰ τοῦτο καὶ τὴν Βουλὴν συνεκαλέσατε εἰς δευτέραν σύνοδον μόλις τὴν παραμονὴν τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν αὕτη ἠδύνατο κατὰ τὸ Σύνταγμα νὰ συνέλθῃ αὐτοδικαίως, ἤτοι ἐκπνέοντος τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου, καὶ τότε δὲ μόλις μετὰ δέκα ἡμέρας εἰσηγάγετε τὸν προϋπολογισμὸν εἰς αὐτὴν, καὶ μετ’ ἄλλας δέκα ἡμέρας διετάξατε τὴν τοῦ τεύχους αὐτοῦ διανομὴν εἰς τοὺς Βουλευτάς. Καὶ ἐνῷ ἐπὶ ἡμέρας πολλὰς ἤργει ἡ Βουλὴ ἐλλείψει ἐργασίας σοβαρᾶς, καὶ ἐνῷ ἐπὶ ἑβδομάδας ὅλας κατετρίβετο εἰς τὴν συζήτησιν ἐπουσιωδῶν νομοσχεδίων, οἷα τὰ δικαστικὰ, τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, μόλις ἀρχομένου τοῦ Δεκεμβρίου μηνὸς ἀπεφασίσατε νὰ ὑποβάλητέ τινα τῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων, τὰ δὲ κυριώτατα αὐτῶν μόλις τὸ τελευταῖον δεκαήμερον τοῦ Δεκεμβρίου, καὶ δὴ μετ’ ἐπανειλημμένας προκλήσεις ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ἠναγκάσθητε νὰ εἰσαγάγητε εἰς τὴν Βουλήν. Ποῦ δὲ καὶ τότε ἴχνος κωλυσιεργίας ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Καὶ δὲν ἔχετε σεῖς τὴν καταπληκτικὴν πλειονοψηφίαν, εἰς ἣν ἠδύνασθε, ἐὰν ἠθέλατε, νὰ ἐπιβληθῆτε καὶ ἔχητε δι’ αὐτῆς καὶ μόνης πάντοτε ἀπαρτίαν, χωρὶς νὰ ἔχητε τὴν ἐλαχίστην εἰς τοῦτο ἀνάγκην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Καὶ μήπως εἴμεθα εἰς θέσιν ἡμεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι, οἱ τόσον εὐάριθμοι, καὶ θέλοντες, νὰ σᾶς ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἀπαρτίαν; Μήπως εἴμεθα τόσον πολυάριθμοι ἡμεῖς οἱ ἀγορεύοντες ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης, ὥστε διὰ τῶν πολλῶν καὶ μακρῶν ἀγορεύσεων νὰ παρακωλύωμεν τὴν πρόοδον τῶν νομοθετικῶν ἐργασιῶν; Σεῖς καὶ μόνος, κ. Πρωθυπουργέ, ἀφήσατε μέχρι τοῦδε χαλαρὰς τὰς ἡνίας τῆς πλειονοψηφίας, ὅπως ὀπισθοδρομήσωσιν ἐπὶ τοσοῦτον αἱ ἐργασίαι τοῦ νομοθετικοῦ σώματος. Σεῖς καὶ μόνος παρεκωλύσατε πολλάκις τὴν πρόοδον ταύτην διὰ τῶν ἀτελευτήτων καὶ ἀκαίρων ἀγορεύσεών σας ἐπὶ παντοίων ζητημάτων, ἀσχέτων πολλάκις πρὸς τὰ ὑπὸ συζήτησιν θέματα. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, κ. Πρόεδρε, πῶς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀκόμη κατὰ τὴν προτελευταίαν τῆς Βουλῆς συνεδρίασιν ἐδράξατο τῆς εὐκαιρίας ἐπί τινι παρατηρήσει τοῦ κ. ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς Βουλευτοῦ, ἐνῷ προέκειτο περὶ ἁπλουστάτου ζητήματος, περὶ τοῦ ζητήματος τῆς προτιμήσεως τοῦ συστήματος τῆς κατ’ ἐργολαβίαν ἢ διὰ συνεργείων, καταταρτιζομένων ἐκ διαφόρων λογιστικῶν ὑπαλλήλων, ἐκκαθαρίσεως τῶν δόσεων τῶν ἐθνικῶν γαιῶν· ἐνθυμοῦμαι, λέγω, πῶς ἐδράξατο τῆς εὐκαιρίας ἐκείνης, ὅπως ἀγορεύσῃ διὰ μακρῶν, ὁμιλῶν περὶ ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν καθόλου, περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκποιήσεως αὐτῶν, περὶ προσωρινῶν καὶ παγίων δόσεων, καὶ ἐπιδεικνύων οὕτως εἰς τὴν Βουλὴν γνώσεις, τὰς ὁποίας πιθανὸν αὐτὸς τὴν ἡμέραν ἐκείνην νὰ εἶχε προχείρους, τίς οἶδεν, ἐκ τίνος νωποῦ ἀναγνώσματος, ἀλλ’ οὐδεὶς βεβαίως ἀνέμενε ν’ ἀκούσῃ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην. Ἤκουσα μάλιστα τότε ἐν τῷ μέσῳ τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ἀγορεύσεώς του ἀναφωνοῦντάς τινας Βουλευτάς, οὐχὶ ἀντιπολιτευομένους, ἀλλ’ ὑπουργικούς: «ὁ κ. Πρωθυπουργὸς αὐτοκωλυσιεργεῖται!» Ἀλλ’ ἐπὶ πᾶσι τούτοις τίς ἐλησμόνησεν, ὅτι πρὸ τριῶν ἤδη ἑβδομάδων, ἐπὶ τῇ συζητήσει τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς εἰς χρυσὸν εἰσπράξεως ἐσόδων τινῶν τοῦ Κράτους, ἡμεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι ἀπῃτήσαμεν νὰ προταχθῇ ἡ γενικὴ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ δὲ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπέκρουσε παντὶ σθένει τὴν ἀξίωσιν ἡμῶν, ἐπιβαλὼν μάλιστα εἰς τὴν πλειονοψηφίαν νὰ καταψηφίσῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τὴν σχετικὴν ἡμῶν πρότασιν; Ἡ ψηφοφορία αὕτη παραμένει ἔτι ζωηρὰ ἐν τῇ μνήμῃ ὅλων ἡμῶν, καὶ μόνος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προσποιεῖται ταύτην τὴν ἑσπέραν, ὅτι τὴν ἐλησμόνησε, καὶ διὰ τοῦτο ἔσχε τὴν ἁπλοϊκὴν ἀφέλειαν ν’ ἀναφωνήσῃ: «Καὶ ἡμεῖς ἀπὸ πολλοῦ ἐπεθυμοῦμεν τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἀνεμένομεν τὴν στιγμὴν ταύτην, καθ’ ἣν καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις θ’ ἀνταπεκρίνετο εἰς τὴν ἐπιθυμίαν μας, ὅπως ἀρχίσωμεν τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος συζήτησιν». Ἀλλ’ ἂν ἡ ἐπιθυμία σας αὕτη, κύριε Πρωθυπουργέ, ἦτο εἰλικρινής, τίς σᾶς ἠμπόδισε νὰ ἀναγράψητε ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει πρὸ ἡμερῶν πρῶτον τὸν προϋπολογισμόν; Μήπως ἡ Ἀντιπολίτευσις ἠδύνατο νὰ παρεμβάλῃ κἀνὲν πρόσκομμα εἰς τοῦτο; μήπως ἡ γνώμη αὐτῆς λαμβάνεται ποτὲ ὑπ’ ὄψιν, προκειμένου περὶ καταρτισμοῦ τῆς ἡμερησίας διατάξεως; Καὶ ἀναγράφετε μὲν ἀπό τινων ἡμερῶν τὸν προϋπολογισμὸν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀλλὰ τὸν ἀναγράφετε πάντοτε ἕβδομον ἢ ὄγδοον, καὶ ἂν ποτὲ τύχῃ νὰ ἐξαντληθῇ μέχρις αὐτοῦ ἡ ἡμερησία διάταξις, τὴν ἄλλην ἡμέραν προτάσσετε αὐτοῦ ἄλλα 7 ἢ 8 νομοσχέδια. Πλὴν ἠθελήσατε σήμερον νὰ ἀνεύρητε πρόσκομμα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν τῇ προχθεσινῇ καὶ σημερινῇ ἀγορεύσει μου. Καὶ δὲν ἦτο αὕτη προπαρασκευαστικὴ τῆς γενικῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ συζητήσεως; Δὲν ἀνέλυσα κατ’ αὐτὴν ἓν πρὸς ἓν ὅλα τὰ προϋπολογιζόμενα ἔσοδα τοῦ Κράτους διὰ τὸ ἔτος 1893, καὶ δὲν ἀπέδειξα ἐν πᾶσι σχεδὸν τὰς προβλέψεις σας ἐξωγκωμένας ὑπὲρ τὸ δέον; Δὲν ἀπέδειξα οὕτω καὶ τὸν προκείμενον προϋπολογισμὸν εἰκονικόν, ὡς πάντας τοὺς προηγουμένους προϋπολογισμούς σας, τοὺς καταλιπόντας τὰ γνωστὰ βαραθρώδη ἐλλείμματα τῆς διαχειρίσεώς σας; Δὲν μετέβαλον εἰς ῥάκος ὅλην τὴν μακρὰν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ σας καὶ τὴν συνοδεύουσαν αὐτὴν Γενικὴν Ληψοδοσίαν, δὲν ἐξήλεγξα ὅλην τὴν σωρείαν τῶν ἀριθμῶν ὡς συστηματικῶς παρακεχαραγμένων; Δὲν ἦτο αὕτη πρόκλησις εἰς γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὴν ὁποίαν σεῖς ὀφείλετε νὰ δεχθῆτε πάραυτα, ἐὰν ἦσθε δι’ αὐτὴν ἀπὸ πολλοῦ παρεσκευασμένος, ὡς λέγετε; Ὂχι, κύριε Πρόεδρε· δὲν ἀποφεύγομεν ἡμεῖς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν παρεμβάλλομεν προσκόμματα εἰς αὐτήν. Μόνος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, αὐτὸς καὶ οὐδεὶς ἄλλος, παρεμβάλλει μέχρι τοῦδε πάντα τὰ προσκόμματα εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Αὐτὸς, καίπερ προκαλούμενος ὑφ’ ἡμῶν ἑκάστοτε εἰς τὴν τοιαύτην συζήτησιν, τὴν ἀποφεύγει, φυγομαχῶν. Αὐτὸς φοβεῖται καὶ ὑπεκφεύγει ἐκ παντὸς τρόπου τὴν οἰκονομικὴν συζήτησιν, διὰ λόγους, οὓς αὐτὸς μόνος οἶδεν· αὐτὸς κυβερνᾷ ἤδη ἐπὶ δέκα ἡμέρας καὶ τίς οἶδεν, ὁπόσας ἀκόμη ἡμέρας θέλει νὰ κυβερνᾷ τὸ Κράτος ἀντισυνταγματικῶς, ἄνευ προϋπολογισμοῦ.

§29Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδένα ἔχομεν δισταγμὸν, ἵνα ἐπιληφθῶμεν τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἔχομεν αὐτὴν ἀναγεγραμμένην ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ κρίνομεν προσῆκον, ἵνα καὶ ἀπόψε γένηται ἔναρξις τῆς συζητήσεως, ἂν τὸ πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τὸ ὁποῖον, ὡς ἐκκρεμὲς, πρέπει νὰ διεκπεραιωθῇ, ἤθελεν ἀφήσει χρόνον καὶ πρὸς ἄλλην ἐργασίαν. Καὶ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς αὔριον θ’ ἀναγραφῇ ἡ γενικὴ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν τοῖς πρώτοις, ἵνα εἰσέλθωμεν εἰς αὐτὴν εὐθὺς, ἂν ἦναι τελειωμένη ἡ συζήτησις τῶν ἀφορώντων εἰς τὰ τῆς Αἰγύπτου. Τὰ ἄλλα δύο ἢ τρία θέματα, ἅτινα ἐνδέχεται νὰ ἀναγραφῶσι πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ, θέλουσι παραλειφθῆ, ἂν προκαλέσωσιν εὐρυτέραν συζήτησιν. Ὥστε βεβαίως αὔριον θὰ δυνηθῶμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἂν μὴ εἰσέλθωμεν ἀπόψε, καὶ ἂν πρὸ τούτου τὸ ἐκκρεμὲς ζήτημα, τὸ ἀφορῶν εἰς τὰ τοῦ Κακουργιοδικείου Αἰγύπτου, ἤθελε λυθῆ.

§30ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἑρμηνείας διατάξεών τινων τοῦ νέου περὶ χαρτοσήμου νόμου, ἐρωτηθεὶς παρ’ ἐμοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἶπεν, ὅτι ἡ διάταξις περὶ χαρτοσημάνσεως δὲν ἀφορᾷ τὰς ἐφέσεις, τὰς ἀναιρέσεις, τὰς ἀναψηλαφήσεις καὶ λοιπὰ παλαιὰ δικόγραφα, τὰ προσαγόμενα νῦν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Ἐν τούτοις τὰ δικαστήρια ἤρχισαν νὰ ἑρμηνεύωσιν ἄλλως τὸν νόμον, καὶ σήμερον ἐν τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ οἱ ἀρεοπαγῖται ἦσαν διῃρημένοι, ὁ δὲ Πρόεδρος ἀνεκήρυξεν, ὅτι τὰ προσαγόμενα δικόγραφα, τὰ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ παλαιοῦ νόμου συνταχθέντα, θὰ προσάγωνται ἐν ἀντιγράφῳ νῦν μεταχειριζομένῳ ἐπὶ χαρτοσήμου τριῶν δραχμῶν. Μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ κρίσις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως καταλλήλως ὑποδείξῃ εἰς τὰ δικαστήρια τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τοῦ νόμου τούτου, πρὸς ἀποσόβησιν τῆς ζημίας τῶν πολιτῶν καὶ πρὸς διακανόνισιν τῶν καθηκόντων δικηγόρων καὶ δικαστῶν. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μοὶ εἴπῃ, διατὶ δὲν ἐξεδόθη τὸ διάταγμα περὶ ἐκτελέσεως τοῦ νόμου περὶ ὑποθηκῶν τῶν πλοίων. Εἶναι ἐψηφισμένος παλαιὸς νόμος καὶ φέρει διάταξιν, καθ’ ἣν ἡ ἰσχύς του ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ ἐκτελεστικοῦ διατάγματος. Παραπονοῦνται πολλοὶ πλοίαρχοι, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ περὶ τούτου, διότι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἐπωφελέστατος διὰ τὴν ναυτιλίαν καὶ διὰ τὸ Δημόσιον. Ἐπίσης καὶ τρίτην ὑποβάλλω παράκλησιν, κύριε Πρόεδρε, πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν. (Βλέπετε, ὅτι αἱ παρακλήσεις μου δὲν εἶναι πρὸς κωλυσιεργίαν, ἀλλὰ τὰς κάμνω πρὸς ἐκπλήρωσιν ἀληθοῦς καθήκοντος.) Εἶναι δὲ ἡ ἑξῆς. Ἅπαντες οἱ ἐν Σύρῳ ἔμποροι ἔγραψαν πρός με ἐπιστολὴν,—καὶ ἀπορῶ διατὶ δὲν ἔγραψαν πρὸς τοὺς Βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας των,— νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπισπεύσῃ διὰ τῶν ὀργάνων του ἀνακρίσεις κατ’ ἐμπόρων καταγγελθέντων ἐπὶ ἀπάτῃ καὶ χρεωκοπίᾳ, οἵτινες ἐξηπάτησαν ἅπαντας τοὺς ἐν Σύρῳ ἐμπόρους καὶ ἀφῄρεσαν τὴν περιουσίαν των, καὶ καθ’ ὧν ἐπεδόθησαν μηνύσεις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης πρὸ ἑνὸς ἔτους, ὡς καὶ εἰς τὸν ἁρμόδιον εἰσαγγελέα, καὶ ἐν τούτοις οὐδὲν ἐνηργήθη ἄχρι τοῦδε. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι τῷ ἐπιβάλλεται ἐκ τῶν καθηκόντων του πρὸς περάτωσιν τῶν ἀνακρίσεων τούτων.

§31ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, διατὶ ἡ δικαιοσύνη δὲν ἐκτελεῖ ὅ,τι πρέπει περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος;

§32ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πρώτην φορὰν λαμβάνω γνῶσιν ταύτης τῆς εἰδήσεως, ἢ μᾶλλον τῆς παραστάσεως· οὐδέποτε μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ εἴτε ὑπὸ Βουλευτῶν, εἴτε ὑπὸ ἐπιστολῆς ἰδιωτικῆς, εἴτε ὑπὸ ἐπισήμου ἀναφορᾶς. Θὰ ἐξετάσω βεβαίως, καὶ ἂν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἐκκρεμὴς ἀνάκρισις, θέλω διατάξει, ἐφ’ ὅσον ἀνάγεται τὸ διατάσσειν ἐν τοιαύταις περιπτώσεσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ ληφθῶσιν ὅλα τὰ μέτρα. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην ἐπερώτησιν, θὰ ἐξετάσω, ἂν ἐγένετο, ὅπως εἶπε πρότερον ὁ κ. Βουλευτὴς, ἐν τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ, καὶ θέλω πρὸς τοῦτο διατάξει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, ὅπως ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι δὲν ὑπέλαβον ποτὲ, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ νέος νόμος περὶ χαρτοσήμου νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς δικόγραφα λαβόντα νόμιμον ὕπαρξιν πρὸ τοῦ νόμου τούτου.

§33ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ρητῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ εἶπε, καὶ ὑπάρχει βεβαιωμένον τοῦτο.

§34ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τῶν διαπραττομένων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου ὀργίων ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων. Καθ’ ἃς ἔχω ἀκριβεῖς πληροφορίας, φοβερὰς καταπιέσεις καὶ βιαιοπραγίας διαπράττουσιν οἱ ἐν Ἠλείᾳ ἀποσπασματάρχαι, εἰς ὅλους μὲν ἐν γένει τοὺς δήμους, ἰδίᾳ δὲ ἐν Λαμπείᾳ. Ἐκεῖ πρὸ πάντων ὁ ἀποσπασματάρχης Σταυρουλόπουλος, συγγενὴς τοῦ κ. Στεφανοπούλου, ὀργιάζει ἀσυστόλως καὶ ἐμπαθῶς κατὰ τῶν φιλησύχων καὶ πτωχῶν συμπολιτῶν μου. Ὁ γενναῖος οὗτος ἀποσπασματάρχης, εἰσελθὼν βιαίως εἰς τὴν Ἄνω Μονὴν Δίβρης, κατέστρεψε πᾶν τὸ προστυχὸν, ἐπροξένησε φρικτὴν ζημίαν εἰς τὴν περιουσίαν αὐτῆς, καὶ ἐτραυμάτισε δεινῶς τοὺς μοναχοὺς, γέροντας σεβασμίους, τοὺς ὁποίους δεδεμένους ἀπήγαγεν εἰς Δίβρην, πρὸς κοινὸν σκάνδαλον. Καὶ ταῦτα πάντα, κύριε Ὑπουργὲ, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐξαναγκάσῃ αὐτοὺς νὰ ὁμολογήσωσι φιλίαν καὶ ὑποταγὴν εἰς τοὺς ἀντιπάλους μου. Ἀλλὰ καὶ εἰς δύο ἄλλα χωρία τοῦ αὐτοῦ δήμου, Μοστενίτσα καὶ Νουσᾶ, ὁ ῥηθεὶς βασιβουζοῦκος ἔδειρεν ἀνηλεῶς καὶ ἔδεσε πολλοὺς ἐντίμους καὶ φιλησύχους συμπολίτας μου, καὶ ἐκρέμασεν αὐτοὺς, βασανίσας θηριωδῶς. Τὴν ἐσχάτην ταύτην βίαν μετῆλθε κατὰ πολλῶν, ἰδίᾳ δὲ ἐβασάνισε τὸν ἐκ Νουσᾶς Δημήτριον Μανιάτην. Τὰ ἡρωϊκὰ ταῦτα κατορθώματα τοῦ ἀνάνδρου τούτου στρατιώτου κατηγγέλθησαν ἐγκαίρως εἰς τὴν Μοιραρχίαν Πατρῶν (παρ’ ἧς ἔχει διορισθῆ εἰδικὸς ἀποσπασματάρχης) παρά τε τοῦ κ. δημάρχου Λαμπείας καὶ τοῦ κ. ἐπόπτου τῶν στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων Ἠλείας. Ἐν τούτοις ὁ κ. μοίραρχος Πατρῶν, ἀγνοῶ διὰ ποίους λόγους, δὲν προέβη μέχρι τοῦδε εἰς τὴν ἀντικατάστασιν καὶ τιμωρίαν τοῦ ῥηθέντος ὑπαξιωματικοῦ. Καὶ ἀφοῦ ὁ κ. μοίραρχος, ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργέ, παρέλειψεν, ὡς μὴ ὤφειλε, τὸ ἑαυτοῦ καθῆκον, παρακαλῶ ὑμᾶς θερμῶς, ἵνα διατάξητε τὴν ἀντικατάστασιν καὶ παραδειγματικὴν τιμωρίαν τοῦ ἀποσπασματάρχου τούτου, πρὸς πρόληψιν σκηνῶν δυσκρέστων καὶ ἀναποφεύκτων.

§35ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θέλω ἐξετάσει, καὶ θέλω ἀπαντήσει προσεχῶς εἰς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην.

§36Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Πρὸ ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐπὶ τίνι λόγῳ δὲν λειτουργεῖ τὸ ἐν Τσερνίτσῃ τῆς Ἀλαγονίας ἑλληνικὸν σχολεῖον, τὸ ὁποῖον συντηρεῖται ἐκ κληροδοτήματος τοῦ ἀειμνήστου Δημάκη, καὶ τίνες εἶναι οἱ διαχειρισταὶ τοῦ κληροδοτήματος αὐτοῦ. Ἐπίσης παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί ἀπεφάσισεν ἐπὶ τῆς καταγγελίας τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου Καλαμῶν Παγώνη ὁ εἰσαγγελεὺς Ναυπλίας, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε οὐδεμίαν ἔλαβον ἀπάντησιν, καὶ παρακαλῶ νὰ σπεύσῃ πρὸς πληροφορίαν.

§37ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησίν σας εἶχον ἔκτοτε μετ’ ἐμοῦ, ἀλλ’ ἐπειδὴ πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως δὲν ἦσθε ἐνταῦθα, δὲν τὴν ἀνεκοίνουν. Ὁ εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ναυπλίῳ ἐφετῶν μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι διὰ προβουλεύματός του ἀπέῤῥιψε τὴν μήνυσιν. Καταθέτω δὲ εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὸ σχετικὸν ἔγγραφον, ἵνα λάβῃ γνῶσιν ὁ ἐπερωτήσας.

§38Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ δικογραφία, ἵνα ἴδωμεν τοὺς λόγους, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ὁ κύριος εἰσαγγελεὺς καὶ ἀπέῤῥιψε τὴν μήνυσιν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως δικαστηρίου Κακουργιοδικῶν ἐν τῇ Ἡγεμονίᾳ τοῦ Αἰγύπτου. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τὸ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–3 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§41ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, καθὼς παρατηρεῖτε, ὑπάρχει ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπ’ ἐμοῦ τροπολογία, ἥν περιορίζω εἰς τὴν τελευταίαν μόνον παράγραφον, δηλ. εἰς τὴν περίστασιν, καθ’ ἥν πρόκειται νὰ παραπεμφθῇ ὡρισμένη δίκη ἀπὸ τοῦ Κακουργιοδικείου Ἀλεξανδρείας εἰς ἄλλο Κακουργιοδικεῖον. Τοῦτο εἶναι ζήτημα καθαρῶς τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ἁρμόδιος δὲ νὰ κρίνῃ περὶ αὐτοῦ εἶναι νὰ κρίνῃ ὁ παρ’ ἐφέταις εἰσαγγελεὺς, οὐδεὶς δὲ λόγος ὑπάρχει νὰ ἀναμιχθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§42ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐξήγησα προχθὲς τοὺς λόγους, δι’ οὓς δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν ταύτην, εἰπὼν ὅτι ἐνταῦθα δὲν πρόκειται περὶ παραπομπῆς ἀπὸ Κακουργιοδικείου μιᾶς περιφερείας εἰς Κακουργιοδικεῖον ἑτέρας περιφερείας, ἀλλὰ περὶ ἐκδικάσεως τῆς ὑποθέσεως ὑπὸ Κακουργιοδικείου τῆς αὐτῆς περιφερείας, καὶ μάλιστα ὑπὸ τοῦ τακτικοῦ Κακουργιοδικείου, τοῦ μέχρι σήμερον δικάζοντος ἐν Ἑλλάδι, ἐν ᾧ τὸ Κακουργιοδικεῖον Ἀλεξανδρείας εἶναι δικαστήριον ἐξαιρετικόν.

§43ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Κακουργιοδικείου τούτου, νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν, εἴτε εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, εἴτε εἰς ἄλλο, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ καταλληλότερον ὁ κ. Ὑπουργὸς, νὰ προσθέσῃ διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ κατηγορούμενος, ἐφ’ ὅσον τὸ ἔγκλημα, διὰ τὸ ὁποῖον κατηγορεῖται, εἶναι πολιτικὸν εἴτε τοῦ τύπου, νὰ προκρίνῃ νὰ δικασθῇ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἢ ἐν Ἑλλάδι· διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν δυσχερείας εἰς τὸ μέλλον καὶ περιορισμοὺς, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν πρέπει νὰ ὑπάγηται ὁ τύπος ὁ ἑλληνικὸς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ· διότι πολλάκις ὁ τύπος ἐξελέγχει τὰς πράξεις τῶν Ἑλλήνων προξένων, ὅπερ τὰ μάλιστα συμφέρει εἰς τὴν Πολιτείαν, καὶ τὸ ὁποῖον ὅμως ἤδη δὲν θὰ τολμᾷ νὰ πράξῃ, ὑποκείμενος εἰς τὴν ἄμεσον ἐκδίκασιν ὑπὸ τοῦ κατηγορηθέντος προξένου δικαστοῦ κλπ. Προσέτι δὲ καὶ ἡ ἐκδίκασις πολιτικοῦ ἐγκλήματος ἐν ἐκείναις ταῖς χώραις δὲν θὰ παρέχῃ τὰς ἐγγυήσεις, ἃς παρέχει ἐν Ἑλλάδι. Τὸ ζήτημα εἶναι λεπτὸν καὶ λίαν ἐνδιαφέρον, καὶ παρακαλῶ τόν τε Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξωσιν.

§44ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ διακρίνωμεν τὰ ἐγκλήματα τοῦ τύπου, διὰ νὰ ἀποφανθῶμεν περὶ αὐτῶν εἰδικῶς. Πᾶσαι γενικῶς αἱ πράξεις τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Κακουργιοδικείου δικάζονται ἐκεῖ, δὲν νομίζω δὲ, ὅτι ἡ στάσις τοῦ τύπου ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὑπῆρξε τοιαύτη κατὰ τῆς δικαιοσύνης, ὥστε ν’ ἀνησυχήσωμεν περὶ αὐτοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§46ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, ἐνδίδων εἰς νύξεις δοθείσας κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ἐνταῦθα ἐν μέρει ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Πατρῶν, ἐν μέρει καὶ ὑπὸ ἄλλων, προτείνω νὰ γείνῃ τροποποίησις, ἥτις καὶ νὰ αἴρῃ πᾶσαν ἀμφιβολίαν περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ ἄρθρου, τῆς ἄλλως προκυπτούσης ἀληθῶς ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τῆς διατάξεως αὐτοῦ πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἑπομένου ἄρθρου. Προτείνω, ὅπως μετὰ τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 7 αἱ λέξεις «πλὴν τῶν τακτικῶν συνέδρων διορίζονται ἐκ τῶν αὐτῶν δικηγόρων καὶ δύο ἀναπληρωτικοὶ» ἀποτελέσωσιν ἰδίαν παράγραφον. Κατὰ ταῦτα δύο ἀναπληρωτικοὶ σύνεδροι διορίζονται εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, κατὰ τὸ ἄρθρον 8· οἱ δὲ ἀναπληρωτικοὶ σύνεδροι, οἱ προσλαμβανόμενοι κατὰ τὴν τελευταίαν ὥραν, ἐξ ἀνάγκης θὰ λαμβάνωνται κατὰ τὸ σύστημα τοῦ προξενικοῦ νόμου. Οὕτω θὰ ἔχωμεν δύο ἀναπληρωτὰς συνέδρους, διωρισμένους διὰ Β. Διατάγματος καὶ τοὺς ἀναπληρωτὰς τῶν ἀναπληρωτῶν λαμβανομένους κατ’ ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου. Μετὰ ταῦτα καὶ πρὸ τῆς προτελευταίας παραγράφου προτείνω νὰ προστεθῇ ἡ ἑπομένη διάταξις: «Πρὸ τῆς ἀναλήψεως τῶν ἀνατεθειμένων αὐτοῖς καθηκόντων, οἱ σύνεδροι, ἂν μὴ τυγχάνωσι δεδωκότες τὸν ὅρκον τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου ὡς δικηγόροι ἢ δικασταὶ, ὀμνύουσιν αὐτὸν ἐνώπιον τοῦ προξενικοῦ δικαστηρίου, δημοσίᾳ συνεδριάζοντος».

§47ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀφαιρέσητε τὴν τελευταίαν παράγραφον, κατὰ τὴν ὁποίαν προσλαμβάνονται καὶ ἀναπληρωταὶ τῶν ἀναπληρωτικῶν ἐκ τῆς τάξεως τῶν δικηγόρων ἢ τῶν ἐμπόρων, διότι ἡ διάταξις αὕτη ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ δὲν δύναται νὰ περιβληθῇ εἷς πολίτης τὴν ἐξουσίαν νὰ δικάσῃ καὶ καταδικάσῃ. Ἀφοῦ προσετέθησαν ἀναπληρωτικοὶ σύνεδροι, εἶναι οὗτοι ἀρκετοὶ καὶ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη καὶ ἄλλων.

§48ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς προστεθῶσι 4 ἀναπληρωτικοί, ἀλλὰ ἂς λείψωσιν αὐτοὶ οἱ ἀναπληρωταὶ ἐκ τῶν ἐγκρίτων πολιτῶν καὶ ἐμπόρων, καὶ ἂν ἔχωσι δίπλωμα νομικῆς. Ὅτε συνεζητεῖτο ὁ γενικὸς περὶ δικαστηρίου Κακουργιοδικῶν νόμος, ἡ Βουλὴ τοσαύτην σπουδαιότητα ἀπέδωκεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ δικαστηρίου τῶν συνέδρων, ὥστε ἀπῄτησεν οἱ πρὸς συμπλήρωσιν αὐτοῦ προσλαμβανόμενοι δικηγόροι νὰ ἦναι ἐκ τῶν ἐχόντων πενταετῆ τοὐλάχιστον ὑπηρεσίαν. Ἀπορῶ τῇ ἀληθείᾳ, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ζητεῖ νὰ τάξῃ μεταξὺ τῶν συνέδρων, ὅπως ἐπιλύσωσι τὰ λεπτότερα τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἡ διαδικασία ἑκάστοτε παρουσιάζει, νέους, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον πέντε ἢ τεσσάρων ἐτῶν ἢ ἑνὸς ἔτους ὑπηρεσίαν δὲν ἔχουσιν, ἀλλ’ ἔλαβον ἴσως τὸ δίπλωμα χάριν στολισμοῦ καὶ οὐδὲν τὸ κοινὸν ἔχουσι πρὸς τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν, καταγινόμενοι δὲ εἰς τὸ ἐμπόριον ἢ ἕτερον ἐπάγγελμα ἀπὸ πολλοῦ, οὐδὲν πιθανῶς διεφύλαξαν ἐκ τῆς νομικῆς ἐπιστήμης, ἣν ἐδιδάχθησαν.

§49ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐν τῷ προξενικῷ ὀργανισμῷ ὑπάρχει ἀναγεγραμμένος ὁ θεσμὸς καὶ ὑπάρχει ἐπὶ περιστάσεων καὶ δικῶν, αἵτινες ἀπαιτοῦσι πολὺ μεγαλειτέραν ἱκανότητα ἐκείνης, ἥτις ἀπαιτεῖται διὰ τοὺς συνέδρους τοὺς δικάζοντας μετὰ τοῦ Προέδρου. Σᾶς εἶπον δὲ καὶ προχθές, ὅτι, ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ὑπάρχουσι 15 δικηγόροι, παρουσιάζονται πολλάκις περιστάσεις, προκειμένου περὶ ἀδικημάτων διαπραχθέντων αὐτόθι, καθ’ ἃς, ἕνεκα διαφόρων τοπικῶν ἢ ἄλλων λόγων οὐδεὶς αὐτῶν ἐπιτρέπεται νὰ ἐκλεχθῇ, ἵνα λάβῃ μέρος ὡς σύνεδρος· ἕνεκα τούτου ὑπάρχει ἀνάγκη τῶν ἀναπληρωτῶν.

§50ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀντιλέγω νὰ λαμβάνωνται οἱ πάρεδροι ἐκ τῆς τάξεως τῶν δικηγόρων ἢ τῶν πολιτῶν, νομίζω ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ διορίζωνται καὶ οὗτοι διὰ Β. Διατάγματος, ἵνα ἔχωσι διορισμὸν καὶ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἣν ἀπαιτεῖ τὸ Σύνταγμα.

§51ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐκηρύχθην ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης εἶναι ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τῆς τοπικῆς κυριαρχίας, καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲν εὐνομούμενον ἔθνος ἐπιτρέπει ἐν τῇ χώρᾳ αὐτοῦ τὴν ἐξάσκησιν ἀλλοδαπῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Ἡ ἀπόκτησις λοιπὸν δικαιώματος, ὁποῖον τὸ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑπὲρ ἡμῶν ἀναγραφόμενον, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄλλην ἔννοιαν ἢ τὴν ἀπόκτησιν ἑνὸς προνομίου, μιᾶς ἐξουσίας ἰδιαιτέρας, φρονῶ δὲ, ὅτι ἡ ἐξάσκησις τοῦ προνομίου τούτου δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ὑπὲρ ἡμῶν ἢ εὐάρεστα ἀποτελέσματα. Ἁπλῶς τὸ νὰ λειτουργῇ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Ἑλληνικὸν Κακουργιοδικεῖον θέλει συντελέσει εἰς ἀνύψωσιν τοῦ γοήτρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ, διότι θέλει καταδείξει τὴν ἐντέλειαν τοῦ δικαστικοῦ ἡμῶν ὀργανισμοῦ καὶ τὰ εἰδικὰ προσόντα τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, τῶν καλουμένων νὰ ἀπονείμωσι τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην. Ἐπίσης φρονῶ, ὅτι ἡ ἄμεσος τιμωρία τῶν ἐκεῖ πραττομένων ἀδικημάτων θέλει συντελέσει εἰς τὸν σωφρονισμὸν ὅλων τῶν φαύλων ἐκείνων στοιχείων, τὰ ὁποῖα παρεισδύουσι μεταξὺ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἑλληνικῶν κοινοτήτων καὶ θέλει διδάξει, ὅτι ἄγρυπνος ἡ δικαιοσύνη τῆς πατρίδος παρακολουθεῖ αὐτὰ πανταχοῦ, ἵνα τιμωρήσῃ ἀμέσως πᾶσαν παραβίασιν τῶν πατρίων νόμων. Ἀλλ’ ἡ παρατήρησις, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ, ὅτι οἱ ἀνώτατοι αὐτοὶ δικασταὶ πρέπει νὰ διορίζωνται διὰ Β. Διατάγματος, εἶναι παρατήρησις, ἡ ὁποία καὶ εἰς ῥητὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος στηρίζεται, ἀλλὰ συγχρόνως ἐπιβάλλεται καὶ ἀπὸ τὸ συμφέρον τῆς ὀρθῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον ὑπαγορεύει νὰ μὴ ἀφίνωμεν εἰς τὸν Πρόεδρον νὰ ὁρίζῃ αὐτὸς τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θέλουσι μετ’ αὐτοῦ συμπράξει. Δὲν πρέπει νὰ συγχέῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ ζητήματα τοῦ ἀστικοῦ δικαίου μετὰ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Φρονῶ δὲ, ὅτι οὔτε ἀνάγκη ὑπάρχει νὰ ἀφίηται εἰς τὸν Πρόεδρον ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀναπληρωτῶν συνέδρων, διότι δύναται, κατὰ τὴν δοθεῖσαν παρ’ ἡμῶν ἑρμηνείαν, καὶ διὰ τηλεγραφήματος νὰ διορίσῃ τοιούτους. Φρονῶ δὲ, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ περὶ διορισμοῦ γραμματέως ἀναπληρωτοῦ, καὶ ἀφοῦ δέχεται τὴν ἀρχὴν νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀναπληρωτῶν τῶν συνέδρων εἰς τὸν Πρόεδρον, δύναται νὰ ἀναθέσῃ εἰς αὐτὸν τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀναπληρώσοντος τὸν κωλυόμενον γραμματέα καὶ τὸν ἀναπληρωτὴν αὐτοῦ γραφέα.

§52ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἔχομεν γραφεῖς τέσσαρας, ἑπομένως ἐπαρκεῖς νὰ ἀναπληρώσωσι τὸν γραμματέα. Ὅπως δὲ λήξῃ ἡ γεννηθεῖσα ἀμφισβήτησις, ἐπανερχόμενος εἰς ὅσα εἶπον πρὸ μικροῦ, δέχομαι τὸ πρῶτον μέρος τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ Πατρῶν, καὶ ἑπομένως τὸ ἄρθρον 7 τροποποιεῖται ὁριστικῶς οὕτω. Ἡ πρώτη παράγραφος μένει ὡς ἔχει. Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ νομοσχεδίου διαγράφεται, διατυποῦται δὲ ἄλλη, ὡς ἑξῆς: «Πλὴν τῶν τακτικῶν συνέδρων διορίζονται καὶ τέσσαρες ἀναπληρωτικοὶ ἐκ τῶν παρὰ τῷ αὐτῷ δικαστηρίῳ δικηγόρων Ἑλλήνων πολιτῶν, ἢ ἐκ τῶν ἐν τῷ καταλόγῳ τῶν ἐγκριτωτέρων Ἑλλήνων ἐγγεγραμμένων καὶ ἐχόντων δίπλωμα διδάκτορος ἢ προλύτου τῆς νομικῆς». Τρίτη παράγραφος: «Πρὸ τῆς ἀναλήψεως τῶν ἀνατεθειμένων αὐτοῖς καθηκόντων, οἱ σύνεδροι, ἂν μὴ τυγχάνωσι δεδωκότες ἤδη τὸν ὅρκον τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου ὡς δικηγόροι ἢ δικασταί, ὀμνύουσιν αὐτὸν ἐνώπιον τοῦ προξενικοῦ δικαστηρίου, δημοσίᾳ συνεδριάζοντος.» Μετὰ τοῦτο ἕπονται ἀμετάβλητοι αἱ δύο τελευταῖαι παράγραφοι τοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἄρθρου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἔχει, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§54ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ ἐνταῦθα ὑπάρχει τροπολογία. Ὁ νόμος οὗτος δὲν δύναται βεβαίως νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὸν ὀργανικὸν νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ καθῆκον τοῦ δημοσίου κατηγόρου παρὰ τοῖς δικαστηρίοις τῶν Κακουργιοδικῶν ὁρίζεται ποῖος θὰ τὸ ἐκπληρώσῃ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀπὸ τὸν ὀργανικὸν νόμον. Ὑπάρχει μία δυσκολία, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, ὅτι πιθανὸν ὁ εἰσαγγελεὺς νὰ κωλυθῇ δι’ οἱονδήποτε λόγον καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀναπληρωτὴς, καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἀναθέτει τὰ καθήκοντα τοῦ δημοσίου κατηγόρου εἰς τὸν γενικὸν πρόξενον ἢ εἰς τὸν γραμματέα καὶ λοιπὰ διοικητικὰ πρόσωπα. Νομίζω, ὅτι ἡ δυσκολία δύναται νὰ ἐκλίπῃ, ὁριζομένου ὅτι κωλυόμενον τὸν εἰσαγγελέα ἀναπληροῖ ὁ νεώτερος ἔμμισθος πάρεδρος, ὡς ἐνταῦθα ὁ νεώτερος πρωτοδίκης. Διότι παρατηρῶ, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, ἐκτὸς τοῦ λόγου τούτου, ὅτι εἶναι ἐναντία πρὸς τὸν νόμον, εἶναι καὶ ἐπιβλαβής. Δὲν εἶναι συμφέρον ν’ ἀναμίξωμεν εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας ὑπαλλήλους ἄλλου κλάδου, πρὸ πάντων δὲ τοὺς τοῦ προξενικοῦ κλάδου, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν διαχείρισιν τοῦ διοικητικοῦ μέρους τῆς παροικίας, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς διαφόρους συναφείας μετὰ τῶν ἀποτελούντων αὐτήν, καὶ ἔχει κῦρος ἀπέναντι τούτων ἡ γνώμη αὐτῶν. Καὶ νομίζετε ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος, οἱ ἔνορκοι νὰ παρασύρωνται ἀπὸ τὴν γνώμην αὐτῶν; Νομίζετε ὅτι εἶναι ἀνεξάρτητοι οἱ ἔνορκοι, προκειμένου νὰ ἐκλέξωσι μεταξὺ τῆς γνώμης τοῦ προξένου καὶ τῆς γνώμης τῆς ὑπερασπίσεως, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύεται ἀπὸ ἕνα δικηγόρον; Χωρίσατε τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν ἀπὸ τὴν διοίκησιν. Τίποτε κοινὸν δὲν ἔχουν οἱ προξενικοὶ ὑπάλληλοι μὲ τὰ Κακουργιοδικεῖα· ἂν δὲ εἰς τὰ προξενικὰ δικαστήρια ὁ πρόξενος καὶ ὁ ὑποπρόξενος χρησιμεύωσιν ὡς εἰσαγγελεῖς, ἐκεῖ εἶναι ὅλως διόλου ἰδιαίτερος ὀργανισμός, ἐνῷ ἐνταῦθα πρόκειται νὰ δικάσῃ τὸ δικαστήριον ἀνεκκλήτως μεγάλα ζητήματα, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται ἡ τύχη καὶ ἡ ζωὴ τοῦ πολίτου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§56ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο προτείνω νὰ προστεθῇ τρίτη παράγραφος, ἥν θ’ ἀναγνώσω. Παρετηρήσατε, ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ γίνεται λόγος περὶ πολιτῶν Ἑλλήνων, ἀνεγνωρισμένων, ἀποτελούντων μέρος τοῦ δικαστηρίου τῶν Κακουργιοδικῶν· δύναται νὰ προκύψῃ ἀμφιβολία, τί ἐννοεῖ ὁ νόμος διὰ τῆς λέξεως «ἀνεγνωρισμένων» ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ ἵνα προλάβωμεν πᾶσαν παρεξήγησιν, προτείνω νὰ προστεθῇ τρίτη παράγραφος, ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἶναι ἀνεγνωρισμένοι πολῖται Ἕλληνες, πρὸς τοῖς κατὰ τὸ Πρωτόκολλον τοῦ 1836, τὰς συνθήκας, τὴν περὶ ἰθαγενείας δηλοποίησιν τῆς 1/13 Ἰανουαρίου 1837 καὶ κατὰ τὸν ἀστικὸν νόμον κανονικῶς κεκτημένοις τὴν ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, καὶ αʹ) οἱ κατ’ ἐπίσημον βεβαίωσιν τῆς ἁρμοδίας ἐν Αἰγύπτῳ προξενικῆς ἀρχῆς ἀνήκοντες εἰς τὴν δευτέραν τῶν κατηγοριῶν τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῇ ὑπ’ ἀριθ. 69 τῆς 2 Φεβρουαρίου 1890 ἐπισήμῳ διακοινώσει τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ τῆς Αἰγύπτου πρὸς τὸν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ διπλωματικὸν πράκτορα καὶ γενικὸν πρόξενον τῆς Ἑλλάδος· βʹ) οἱ ἐγγεγραμμένοι ἐν τοῖς ὁριστικοῖς καταλόγοις, τοῖς συντεταγμένοις κατὰ τὴν εἰρημένην διακοίνωσιν ὑπὸ τῆς ἐπὶ τούτῳ διορισθείσης μικτῆς ἐπιτροπῆς.»

§57ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ προσθήκη αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θεωρηθῇ εὐρεῖα, περιορίζει τὸ ἄρθρον, καὶ καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ ὑπάρχῃ περιορισμός.

§58ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ὑποβάλλω. Ἡ ἑρμηνεία τῆς διατάξεως, τὴν ὁποίαν προσθέτει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ ἄρθρον, δύναται νὰ δώσῃ χώραν εἰς ἀμφισβητήσεις. Ἐγὼ ἐπεθύμουν, ῥητῶς νὰ διατάξῃ ὁ νόμος, ὅτι πάντες οἱ ἐν τῷ Προξενείῳ ἀναγεγραμμένοι θεωροῦνται ἱκανοί, ἄνευ ἐξετάσεως, ἂν ἦναι ἢ δὲν ἦναι ἀνεγνωρισμένοι.

§59ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ κατάλογος εἶναι συντεταγμένος καὶ ἐπίσημος· ὅπως δὲ διατυποῦται τὸ ἄρθρον, περιλαμβάνονται πάντες. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11 μετὰ τῆς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν προταθείσης προσθήκης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἔχει, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§61ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο προβλέπει περὶ ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἔχει ἀποστολὴν νὰ συντάξῃ τὸν κατάλογον τῶν ἐνόρκων, δὲν λέγει ὅμως ὑπὸ τίνος διορίζεται αὕτη· ἐν τούτοις διὰ τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ νόμου ἐπιβάλλονται ποιναὶ χρηματικαὶ εἰς τοὺς ἀρνουμένους τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των.

§62ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Διορίζεται ὑπὸ τοῦ προξένου.

§63ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ἂν ὁ διορισμὸς, ὁ ὁποῖος γίνεται ὑπὸ τοῦ προξένου, ἦναι ὑποχρεωτικὸς δι’ αὐτούς· ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει, ἔπρεπε νὰ προβλέψωμεν καὶ περὶ κωλυμάτων, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ ἐμποδίσωσιν αὐτούς.

§64ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ παρατήρησις ἔχει ὀρθῶς, διότι δὲν ἐξηγεῖται σαφῶς, ὅτι ὁ γενικὸς πρόξενος εἶναι ὁ διορίζων. Δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν τοῦτο οὕτω· «καὶ δύο τῶν ἐγκριτωτέρων πολιτῶν Ἑλλήνων, ἐκλεγομένων ὑπ’ αὐτοῦ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 14–18 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 19 (ἀναγινώσκεται).

§66ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἄρθρου τούτου παρεισέφρησε κἄποιον λάθος. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀντεγράφη ἀπὸ τὸ ἄρθρον 30 τοῦ περὶ ἐνόρκων νόμου. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο περιλαμβάνει οὐ μόνον τοὺς τακτικοὺς ἐνόρκους, τοὺς ἐκπληρώσαντας τὰ ἑαυτῶν καθήκοντα, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀναπληρωτὰς, καὶ ὅμως, ὡς εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον, δὲν ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἀναπληρωτῶν.

§67ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸ ἄρθρον ἐλήφθη ἐκ τοῦ μετέπειτα νόμου, ἀληθῶς δὲ ἐδῶ ἐξέπεσαν αἱ λέξεις «ἢ ἀναπληρωτικοὶ» καὶ παρακαλῶ νὰ τεθῶσι μετὰ τὸ «ὡς τακτικοὶ ἔνορκοι» αἱ λέξεις αὗται: «ἢ ἀναπληρωτικοί». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 19, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, ὡς ἔχουσι, τὰ ἄρθρα 20 καὶ 21).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 22 (ἀναγινώσκεται).

§69ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Παραδέχομαι τὴν ὀρθότητα τῆς παρατηρήσεως τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας, προτείνοντος νὰ προστεθῇ μεταξὺ τῶν λέξεων «ἐὰν ἀρνηθῶσιν» ἡ φράσις «ἄνευ εὐλόγου κωλύματος».

§70ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑποβιβάζωμεν τὴν ἀξίαν τοῦ νομίσματος τοῦ πιστωτικοῦ καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ.

§71ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὅλαι αἱ εἰσπράξεις γίνονται εἰς μεταλλικὸν, εἰς φράγκα, ὡς εἰς τοὺς ὑποβαλλομένους ἑκάστοτε πίνακας βλέπετε, ὅπου μετατρέπομεν τὰ φράγκα εἰς δραχμάς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 23 (ἀναγινώσκεται).

§73ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 23 ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι δέχεται τὴν τροπολογίαν μου.

§74ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀφοῦ ὑπεχώρησα εἰς τὰς ἄλλας τρεῖς, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ μὴ δεχθῶ ταύτην. Ἄλλως τε δὲν ἔχει καὶ πολλὴν σπουδαιότητα τὸ πρᾶγμα.

§75ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ τὴν θεωρῶ σπουδαιοτάτην. Εἶναι διάταξις, καθ’ ἣν, ὅταν πολῖται Ἕλληνες δικάζωνται εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν, ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Πρόεδρος νὰ καλέσῃ οἱονδήποτε μάρτυρα θέλει, ἵνα τὸν ἐξετάσῃ. Ἡ διάταξις αὕτη, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν νομοθεσίαν τῆς Ἑλλάδος, παραβιάζει κοινοὺς κανόνας τοῦ δικαίου.

§76ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ κύριον ἄρθρον εἰσάγει παρ’ ἡμῖν διάταξιν τῆς ποινικῆς δικονομίας τῆς Γαλλίας. Ὑπὸ τῶν Γάλλων συγγραφέων θεωρεῖται αὕτη ὡς διάταξις συντελοῦσα εἰς τὴν ταχυτέραν ἀνακάλυψιν τῆς ἀληθείας. Ἡ Γερμανικὴ νομοθεσία δὲν ἀπεμιμήθη τὴν διάταξιν ταύτην, ἀλλ’ ἔδωκεν ὅμοια δικαιώματα εἰς τὸ δικαστήριον τῶν συνέδρων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς παρεδέχθη τὰς ἄλλας προτάσεις τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος, καὶ μετὰ τὴν παραδοχὴν αὐτῶν εὑρισκόμεθα ἐν ἁρμονίᾳ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 23, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 24–35 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 36 (ἀναγινώοκεται).

§78ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀκολουθεῖ τὴν ἐν Γαλλίᾳ κρατοῦσαν διάταξιν ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν γεννᾶται ἀμφιβολία, ἐὰν ἡ πρᾶξις ἦναι κακούργημα ἢ ὄχι, δὲν ἀναφέρει δὲ τὴν παραπομπὴν εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν πλημμελειοδικῶν, ὡς συμβαίνει παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ διατάσσει νὰ ἀποστέλληται ἡ δικογραφία εἰς τὸν εἰσαγγελέα τῶν ἐφετῶν, ἵνα ὑποβάλληται εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν ἐφετῶν, τὸ ὁποῖον εἰς πρῶτον καὶ τελευταῖον βαθμὸν διατάσσει τὴν παραπομπήν. Τὸ Συμβούλιον τῶν πλημμελειοδικῶν δὲν ἐπιλαμβάνεται τῆς ὑποθέσεως ἢ ὅταν πρόκηται νὰ διατάξῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ πρὸς κατηγορίαν. Κατὰ τοῦ Συμβουλίου τῶν πλημμελειοδικῶν ῥητῶς ἐμερίμνησε τὸ νομοσχέδιον, διατάσσον, ὅτι ἐπιτρέπεται ἀναίρεσις, καὶ τοῦτο ἐξηγεῖται, διότι μεταξὺ τῶν ἄρθρων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, εἰς ἃ παραπέμπει, εἶναι καὶ τὸ 263.

§79ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δυνάμεθα νὰ φέρωμεν τὴν ἑξῆς τροποποίησιν, ὅπως τὸ ἄρθρον γείνῃ σαφές. Νὰ προστεθῶσιν ἐν τέλει τοῦ αʹ ἐδαφίου, μετὰ τὰς λέξεις «ποινικῆς δικονομίας» τὰ ἑξῆς: «Ἐπιτρέπεται δὲ κατὰ τοῦ βουλεύματος τὸ ἔνδικον τῆς ἀναιρέσεως μέσον». Τὸ δὲ ἑπόμενον ἐδάφιον νὰ γείνῃ ἰδιαιτέρα παράγραφος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 36, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 38–40).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Ράλλης.

§81ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου δι’ αὔριον, ὅπως συναρμολογηθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ τυπωθῇ ὡς ἐτροποποιήθη.

§82ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ ὅμως νὰ ἔχωμεν ἐνωρὶς τὸ κείμενον, καὶ ὄχι κατὰ τὴν ὥραν τῆς συνεδριάσεως.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται διὰ τὴν αὔριον. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ κηρύγματος τοῦ θείου λόγου).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ ὀφειλομένου τιμήματος δηλωθεισῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν.

§85Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ὄχι μόνον δὲν εἶναι εὐεργετικὸν κατά τι, ὡς ἰσχυρίσθησάν τινες τῶν προλαλησάντων, ἀλλ’ ἀπεναντίας εἶναι λίαν καταθλιπτικόν· διότι διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἐκκαθαρίσεως, τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, θ’ ἀναβληθῇ ἐπ’ ἄπειρον ἡ ἐκκαθάρισις καὶ ἡ παράδοσις τῶν παραχωρητηρίων, καὶ θὰ ὑποχρεῶνται οἱ δικαιοῦχοι νὰ πληρόνωσι δόσεις, καὶ ἐντεῦθεν σπουδαίως θὰ ζημιωθῶσιν οἱ πρὸ ἐτῶν ἐξοφλήσαντες τὰς ἑαυτῶν δόσεις. Τοῦτο, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, δικαιοῖ τοὺς ἐξοφλήσαντας δικαιούχους νὰ ἀρνηθῶσι τὴν πληρωμὴν, καὶ εἰς τὰ δικαστήρια νὰ καταφύγωσι κατὰ τοῦ Δημοσίου, διότι ἐναντίον τοῦ νόμου ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλωσιν ἐξοφληθείσας δόσεις.

§86Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§87Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος, ἂν ἐγνώριζεν ὅτι αἱ μέχρι σήμερον ἐκκαθαρίσεις δὲν προῆλθον ἐκ τῆς τακτικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐξ ἐκτάκτου τινὸς ἐνεργείας τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν ἐκκαθάρισιν, θὰ ἐπείθετο, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν θ’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν συνετάχθη.

§88Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ταχεῖαν ἐκκαθάρισιν.

§89Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Γνωρίζω κάλλιστα, ὅτι οἱ λαβόντες παραχωρητήρια ἐπλήρωσαν πρὸς ταχεῖαν ἐκκαθάρισιν 20 καὶ 25 δραχμὰς πρὸς τοὺς ἐπιτετραμμένους, καὶ ἤδη οὐδεὶς θὰ δυνηθῇ ν’ ἀναλάβῃ τοιαύτην ἐπίπονον ἐργασίαν, ἀμειβόμενος διὰ 30 λεπτῶν δι’ ἑκάστην ἐκκαθάρισιν. Ἂν ἐψηφίζετο ποσόν τι ὡρισμένον καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο διενέμετο εἰς τὰς ἐφορίας τοῦ Κράτους, ἀναλόγως τῆς πιθανῆς ἐργασίας ἑκάστης ἐφορίας, καὶ ὁ ἔφορος διὰ δηλώσεώς του ἐκάλει τοὺς δυναμένους νὰ φέρωσιν εἰς πέρας ἐν ἑνὶ ἔτει τὴν ἐκκαθάρισιν ἐπὶ τῇ ὡρισμένῃ ἀμοιβῇ, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐντὸς τοῦ ἔτους θὰ ἐπεραιοῦτο ἡ ἐκκαθάρισις.

§90ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Καλλίτερον εἶναι τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου.

§91Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦτο ἐννοεῖ τὸ νομοσχέδιον.

§92Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν πιστεύω ὅτι ἔχει τοιαύτην ἔννοιαν· ἐνῷ κατὰ τὸν ὑπ’ ἐμοῦ προτεινόμενον τρόπον νυχθήμερον ὁ ἀναλαβὼν τὴν ἐκκαθάρισιν θὰ ἐργάζηται καὶ μετ’ ἄλλων, ἵνα φέρῃ ταχέως εἰς πέρας τὴν ἐκκαθάρισιν.

§93Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄλλο θέμα τοῦτο.

§94ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὅμως εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον.

§95Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν χωρεῖ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ. Πρόκειται περὶ ἄλλου παραπόνου, περὶ οὗ δύναται νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρα πρόνοια. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§97ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν προχθεσινὴν σύστασιν καὶ παράκλησίν μου περὶ τῆς ἀπαλείψεως τοῦ «ἐντόκως».

§98ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ γείνῃ «ἀτόκως», κύριε Πρόεδρε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§100ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ ταχθῇ μία προθεσμία διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν.

§101Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τί ὠφελεῖ;

§102ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πολλάκις ἐδόθησαν προθεσμίαι.

§103ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὠφελεῖ κατὰ τοῦτο, ὅτι φθάνομεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα ἐκκαθαρίσεως, καὶ παύουσιν αἱ καταπιέσεις ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων. Προσέρχεται ὁ δικαιοῦχος καὶ ζητεῖ τὴν ἐκκαθάρισιν, ἀλλὰ δὲν τῷ δίδεται· δὲν τῷ δίδει κἀμμίαν ἀπάντησιν ὁ ὑπάλληλος, διότι περιμένει νὰ λάβῃ τὸ δῶρόν του, καὶ πολλάκις τὸ λαμβάνει δὶς καὶ τρίς.

§104ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ ἡ προθεσμία;

§105ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Διὰ νὰ τιμωρήσητε τοὺς ἐφόρους.

§106ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Τιμωροῦνται βεβαίως.

§107ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὰ 30 λεπτὰ δὲν εἶναι μέγα συμφέρον.

§108ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Προτείνετε τότε νὰ αὐξηθῇ τὸ 30 εἰς 40.

§109Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Τί ἐννοεῖ ἐδῶ εἰς τὸ ἄρθρον 3;...

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον 3.

§111ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ τρίτης συζητήσεως, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς θέλει νὰ ζητήσῃ μίαν πληροφορίαν.

§112Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν πειράζει.

§113ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πληροφορία δύναται νὰ δοθῇ.

§114Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ ἐννοήσω, ποῖον βαρύνει ἡ ἐκκαθάρισις, ὅταν τυχὸν ἦναι ἡμαρτημένη, τὸν συντάξαντα τὴν ἐκκαθάρισιν, ἢ τὸν φορολογούμενον;

§115Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐχὶ τὸν φορολογούμενον. Ὅταν ἡ ἐκκαθάρισις σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πρὸς ἔλεγχον, ἐὰν ὁ ἔλεγχος ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις κακῶς ἐγένετο, τιμωρεῖται χρηματικῶς ὁ ἔφορος διὰ τῆς πληρωμῆς τῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁριζομένης.

§116Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Τοῦτο ἤθελον νὰ ἐξηγηθῇ.

§117Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρὸς τοῦτο γίνεται ὁ ἔλεγχος.

§118ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐγὼ γνωρίζω, κύριε Πρόεδρε, τὸ ἑξῆς· ὅτι μεγάλοι κεφαλαιοῦχοι εἰς τὸ Αἴγιον κατέβαλον πρὸ καιροῦ τὸ τίμημα ὁλόκληρον τῶν γαιῶν, αἱ ὁποῖαι παρεχωρήθησαν εἰς αὐτοὺς, ζητοῦσι δὲ τὰ παραχωρητήρια καὶ δὲν δύνανται νὰ τὰ λάβωσι, καὶ πολλάκις τὰ παραχωρητήρια εἶναι εἰς τὴν ἐφορίαν, καὶ ὅμως δὲν δίδονται. Λοιπὸν πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ ἓν μέσον διὰ νὰ λαμβάνωσι ταῦτα.

§119ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Πρὸς τοῦτο ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις τὸ νομοσχέδιον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ὑπὸ τῶν δήμων διατηρουμένων καὶ τῶν ἰδιωτικῶν ἐκπαιδευτηρίων καὶ περὶ τοῦ ἐν Ἀμφίσσῃ ἑλληνικοῦ σχολείου.

§121ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, περὶ τὰ μέσα αὐτῆς, μᾶς διενεμήθησαν δύο νομοσχέδια, τὸ περὶ ἐπιβολῆς ἐκπαιδευτικῶν τελῶν καὶ εἰς τὰ δημοσυντήρητα Γυμνάσια, καὶ τὸ περὶ τροποποιήσεως τοῦ κανονισμοῦ τῶν ἑλληνικῶν σχολείων καὶ Γυμνασίων, τὰ ὁποῖα εἶχον ψηφισθῆ εἰς βʹ συζήτησιν. Ἠπόρησα διὰ τὴν διανομὴν αὐτῶν, καὶ ἑπομένως προέβην εἰς ἐξέτασίν τινα. Ἐκ τῆς ἐξετάσεως ταύτης παρετήρησα, ὅτι τὰ νομοσχέδια τὰ διανεμηθέντα τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν εἶχον μεταβληθῆ ἐκ μέρους τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ.

§122ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἦσαν τροποποιήσεις.

§123ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Χωρὶς νὰ προταθῶσιν, εἴτε προφορικῶς εἴτε ἐγγράφως, αἱ τροποποιήσεις αὗται εἴς τινα τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων, ὅπως ἀπαιτεῖ ὁ Κανονισμός. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῶν ἑλληνικῶν σχολείων καὶ Γυμνασίων. Λαβὼν ἐκ τούτου ἀφορμὴν, ἐξήτασα καὶ ἄλλα νομοσχέδια, ψηφισθέντα ἤδη, παρετήρησα δὲ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως δραχ. 123,000, ὅτι ἄλλο νομοσχέδιον μᾶς διενεμήθη, ἄλλο ἐψηφίσθη, καὶ ἄλλο εἶναι εἰς τὰ πρακτικὰ ἀναγεγραμμένον. Ἤθελον νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, χωρὶς νὰ χαρακτηρίσω τὴν πρᾶξιν, ὅτι ἄλλα νομοσχέδια εἰσάγονται, ἄλλα ψηφίζονται, καὶ ἄλλα ἀναγράφονται ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἐτροποποιήθη οὕτω πως, ὥστε τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, ἀλλοιοῦται ἐντελῶς. Διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου προστίθενται φράσεις καὶ περίοδοι, προστίθεται ὁλόκληρον ἄρθρον· τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι τὸ τελευταῖον νομοσχέδιον πρέπει νὰ συζητηθῇ ἐξ ἀρχῆς.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί προτείνετε;

§125ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Προτείνω νὰ συζητηθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, διότι δὲν ἔφερε τροπολογίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀλλ’ ὑπέβαλεν οἱονεὶ ἀρχικῶς ἕτερον νομοσχέδιον.

§126ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροποποίησις προτείνεται σήμερον.

§127ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατὰ τὴν 21 Δεκεμβρίου, ἀνεγνώσθη εἰς τὰς ἑπομένας συνεδριάσεις εἰς αʹ καὶ βʹ συζήτησιν, κατὰ δὲ τὴν τρίτην συζήτησιν, ἀντὶ νὰ προτείνῃ διὰ τροπολογίας, εἴτε ἐγγράφου εἴτε προφορικῆς, ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὡς ὁρίζει ὁ Κανονισμὸς, τὴν μεταῤῥύθμισιν, τὴν ὁποίαν κρίνει ἀναγκαίαν, δὲν προτείνει ταύτην, ἀλλὰ μᾶς φέρει ἓν νομοσχέδιον νέον, αὐτοτελές. Δὲν δυνάμεθα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ τὸ ψηφίσωμεν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν...

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἦσθε ἀπὼν τότε, κύριε Βουλευτά.

§129ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Παρατηρήσατε τὰ πρακτικὰ, ἐν τοῖς ὁποίοις οὐδεμία μνεία γίνεται περὶ προταθεισῶν τροπολογιῶν. Τὰ δὲ πρακτικὰ εἶναι ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας... Ἀλλ’ ἐὰν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τώρα, ἔχω νὰ ὑποβάλω τροπολογίας.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὑποβάλετε τὰς τροπολογίας σας.

§131ΣΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρώτην φορὰν εἰσάγεται πλῆρες, καίτοι ὑποβάλλεται ὡς εἰσαχθὲν κατὰ τὴν 21 Δεκεμβρίου. Νομίζω ὅμως, ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ λάβῃ τὰς τρεῖς ψηφοφορίας, διότι αἱ δύο συζητήσεις ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου, οὐχὶ ἐπὶ τοῦ δευτέρου. Ἑπομένως μοὶ φαίνεται εὔλογον, καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς θὰ συμφωνήσῃ βεβαίως, ὅτι, ἀφοῦ προσάγεται ἤδη δεύτερον νομοσχέδιον, διάφορον τοῦ πρώτου, πρέπει νὰ λάβῃ τὴν πορείαν τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ νὰ ἀναγνωσθῇ σήμερον εἰς πρώτην συζήτησιν.

§132ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Νομίζω, ὅτι αἱ παρατηρήσεις ἀμφοτέρων τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμοι, διότι, συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν δευτέραν αὐτοῦ ἀνάγνωσιν, ἐγὼ ἐδήλωσα ῥητῶς, ὅτι αἱ τροπολογίαι θὰ συζητηθῶσι κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, εἶπον δὲ, ὅτι ἐστάλη τὸ νομοσχέδιον, ἵνα τυπωθῇ τροποποιημένον, ὅπως οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ λάβωσι γνῶσιν αὐτοῦ τετυπωμένου, καὶ φέρωσι τὰς ἀντιῤῥήσεις αὐτῶν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν εὐκολώτερον, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὸ τροποποιημένον καὶ τετυπωμένον νομοσχέδιον. Τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἔλλειψις· τοὐναντίον μάλιστα, νομίζω, ὅτι εἶναι πληρέστερον τὸ νομοσχέδιον. Τούτου ἕνεκεν, οὐδεμία ἀντίῤῥησις εὔλογος καὶ ὀρθὴ δύναται νὰ ὑπάρξῃ, διότι τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη κατὰ τὴν τρίτην αὐτοῦ ἀνάγνωσιν τετυπωμένον μετὰ τῶν τροπολογιῶν.

§133ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Δυστυχῶς, κύριε Ὑπουργέ, τὸ νομοσχέδιον ἢ αἱ προτάσεις δὲν ὑποβάλλονται ὑπὸ τὸν τύπον τροπολογιῶν, ἀλλ’ ὑποβάλλονται ὑπὸ τὸν τύπον καθαρῶς ἀρχικοῦ νομοσχεδίου.

§134ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Δὲν ἦσθε ἐδῶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐδήλωσε τότε, ὅτι θὰ ἐπιφέρῃ τροποποιήσεις εἰς τὸ νομοσχέδιον...

§136ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τροπολογίαι δὲν ὑπεβλήθησαν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, μὲ συγχωρεῖτε. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐπειδὴ προὐτάθησαν πολλαὶ τροπολογίαι, ἐζήτησε νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, εἰπὼν ὅτι θὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον τροποποιημένον, τὸ ὁποῖον καὶ ὑπέβαλε.

§138ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ἔχετε τὰς τροπολογίας, κύριε Πρόεδρε;

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι συγκεχωνευμέναι εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§140ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Δὲν ὑπεβλήθησαν τροπολογίαι· καὶ ἀπόδειξις εἶναι τὰ πρακτικά.

§141ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Δύναται νὰ ὑποβάλῃ καὶ σήμερον τὰς τροπολογίας.

§142ΛΑΜΠΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τοσοῦτον εἶναι βέβαιον, ὅτι ὑπεβλήθησαν τροπολογίαι, ὥστε εἰς τὸ ἄρθρον 3, προκειμένου περὶ τοῦ ἐν Ἀμφίσσῃ ἑλληνικοῦ σχολείου, δὲν ἐνθυμοῦμαι, ποῖος ἐκ τῶν συναδέλφων ἠγέρθη καὶ ὑπέβαλε τροπολογίας καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. Τοῦτο ἐνθυμοῦμαι ὡς γραμματεύς.

§143ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον νέον, ἀφοῦ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς καὶ ὁ ἐκ Γόρτυνος, διεφώνησαν ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπολέμησαν αὐτὸ, διὰ τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐτροποποιήθησαν; Ἄλλως οὐδὲν ἐνδιαφέρον εἶχον κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Τὰς διατάξεις, τὰς ὁποίας προσέθηκα καὶ ἐξήγησα διὰ τῆς τροπολογίας, πολεμοῦσιν ἀκριβῶς οἱ συνάδελφοι. Τί ζητοῦσι λοιπὸν τώρα διὰ τῶν προτάσεών των νὰ ματαιώσωσι τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ οὐδενὸς λόγου;

§144ΣΕΡΒΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἐντίμου κυρίου Ὑπουργοῦ θὰ εἴχοντο ἀληθείας, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἁπλῆς τροπολογίας. Σήμερον δὲν πρόκειται περὶ τροπολογίας· πρόκειται περὶ νέου ἐντελῶς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀδιάφορον τίς τὸ ἐπεξειργάσθη· εἶναι νέον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται σήμερον. Ἂν εἴπῃ τις, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι τὸ αὐτὸ μὲ τὸ εἰσαχθὲν κατὰ τὴν 21 Δεκεμβρίου, δὲν εἶναι ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Αὐτὸ εἶναι νέον νομοσχέδιον. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ τὰς τρεῖς συζητήσεις τοῦ Κανονισμοῦ νὰ συγχωνεύσῃ εἰς μίαν συζήτησιν, δύναται νὰ τὸ κάμῃ· ἀλλὰ τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ἐκληφθῇ ἡ συζήτησις αὕτη ὡς πρώτη συζήτησις.

§145ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν ἠξεύρω, τί ζητεῖτε διὰ τῶν ἐπιμόνων τούτων ἰσχυρισμῶν σας. Θέλετε νὰ ἐπιδείξητε πνεῦμα, ἢ ἄλλην τινὰ ἰδιότητα; Ἀφοῦ ἠξεύρετε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὴν τὴν ἔννοιαν εἶχεν ἐξ ἀρχῆς, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἐπολεμήσατε, ἤδη δ’ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὸ τροποποιημένον ἔντυπον, καὶ ἔχετε ἀπέναντι αὐτοῦ καὶ τὸ προηγούμενον, καὶ δύνασθε κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ παραβάλητε τὰ δύο ταῦτα κείμενα, καὶ νὰ ἴδητε τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἐπηνέχθησαν, πᾶσα συζήτησις εἶναι περιττή.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπέβαλε τὰς τροπολογίας διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπειδὴ ὅμως οἱ κύριοι Βουλευταὶ φρονοῦσιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι νέον, διὰ νὰ λείψῃ πᾶσα ἡ συζήτησις, θ’ ἀναγνωσθῇ τὸ παλαιὸν εἰς τρίτην συζήτησιν, καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς θὰ φέρῃ ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου τὰς τροπολογίας.

§147ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως δὲν δύναταί τις ν’ ἀμφισβητήσῃ οὔτε τὴν καλὴν πίστιν οὔτε τὴν διάθεσιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἐπῆλθε κἄτι τι ἀνώμαλον, καὶ ἐπὶ τῆς ἀνωμαλίας ταύτης ἐπέστησαν τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Προέδρου καὶ τῆς Βουλῆς οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταί. Εἶπον ὅτι παραδόξως εἰς τὰς τροπολογίας ἐδόθη τύπος ἀρχικοῦ νομοσχεδίου, (βεβαίως ἐκ παραδρομῆς ἐγένετο τοῦτο) καὶ ὄχι μόνον ἐδόθη τύπος ἀρχικοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἠδύνατό τις ἐκ τῆς χρονολογίας, ἡ ὁποία περιλήφθη καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει, τῇ συνοδευούσῃ τὰς τροπολογίας αὐτὰς, καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, νὰ πλανηθῇ, καὶ νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου. Τουλάχιστον ἐγὼ αὐτὴν τὴν γνώμην εἶχον μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ὡμίλησεν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος. Νομίζω ὅτι, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ νομοσχεδίου εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, δύναται νὰ ἀναβληθῇ εἰς αὔριον, καὶ οὕτω πως συμβιβάζονται ὅλα· θὰ γνωρίζωσιν οὕτως οἱ κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ νέον εἶναι τροπολογία τοῦ παλαιοῦ, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου τούτου νομοσχεδίου θὰ ἐπέλθῃ ἡ ψηφοφορία.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τί θὰ ὠφελήσῃ ἡ ἀναβολή;

§149ΡΑΛΛΗΣ. Διότι θὰ δύνανται νὰ συζητήσωσιν ἐν γνώσει.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τίς τοὺς ἐμποδίζει νὰ συζητήσωσι σήμερον;

§151ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ γεννήσωμεν ζήτημα, ὅτι πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συζητηθῇ εἰς τρεῖς συζητήσεις. Παραδεχόμεθα, ὅτι πρόκειται περὶ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ λάβωμεν γνῶσιν αὐτοῦ· πρώτην δὲ φορὰν σήμερον λαμβάνομεν γνῶσιν αὐτοῦ.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διενεμήθη ἀπὸ τὸ Σάββατον.

§153ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὸ περὶ ἑλληνικῶν σχολείων μᾶς ἔφερον προχθὲς νέον νομοσχέδιον, ὡς προεῖπον, χωρὶς νὰ εἴπωσιν, ὅτι εἶναι πρὸς τροπολογίαν τοῦ πρώτου. Παρατηρήσατε καὶ τὸ νέον τοῦτο νομοσχέδιον. Ἠναγκάσθην νὰ τὸ παραβάλω μετ’ ἄλλου προσώπου, ὅπως εὕρω τὰς διαφοράς.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀνήγγειλεν, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ τροπολογίας ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε.

§155ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πότε;

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν· τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην.

§157ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ τύπος εἶναι τῷ ὄντι ὁπωσδήποτε ἐσφαλμένος· διότι συνήθως, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον, ἐννοῇ νὰ ὑποβάλῃ νέον νομοσχέδιον τροποποιημένον, ἐπιγράφῃ αὐτὸ «ὡς ἐτροποποιήθη». Οὕτως ἐφιστᾶται ἡ προσοχὴ τοῦ Βουλευτοῦ καὶ δύναται νὰ τὸ ἀναγνώσῃ. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔλαβε τὸ νέον νομοσχέδιον, βεβαίως θὰ ὑπέθεσεν, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ παλαιοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ ἔχει τὴν ἔκθεσιν καὶ τὴν χρονολογίαν τοῦ πρώτου νομοσχεδίου.

§158ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ τὸ παλαιὸν κείμενον, καὶ ὑποβάλλω τὰς τροπολογίας ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου.

§159ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ παλαιοῦ νομοσχεδίου. Πρόκειται περὶ τρίτης ἀναγνώσεως. Ὅταν δὲ ἀναγνωσθῇ τὸ παλαιόν, καὶ ψηφισθῶσιν αἱ ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, κατὰ τὸν Κανονισμόν, ἔχομεν τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας τοῦ συνόλου νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀναβολήν. Λοιπὸν προκειμένου νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ συνόλου, δὲν εἶναι προτιμότερον νὰ ἀναβληθῇ τὸ ὅλον νομοσχέδιον;

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, ἂς ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὑμεῖς, ἂν θέλητε, ζητήσατε κατόπιν τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφοφορίας τοῦ συνόλου.

§161ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐμπρός, κύριε Πρόεδρε.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§163ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἔχω τροπολογίαν.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας σας;

§165ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Θὰ ἀναπτύξω τὴν τροπολογίαν, ἐὰν συζητήσωμεν ἀπόψε.

§166ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ἀναγνωσθῇ ἡ τροπολογία.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κορομάντζος προτείνει εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου 1 τὸ ἑξῆς.

§168ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἤθελον ἐξαρκέσει πρὸς συντήρησιν τῶν ὑπὸ τῶν δήμων συντηρουμένων ἑλληνικῶν σχολείων καὶ Γυμνασίων οἱ πρὸς τοῦτο χρησιμεύοντες τανῦν πόροι καὶ δὲν ἤθελε ψηφισθῆ ὑπὸ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων τῶν οἰκείων δήμων καὶ ἐγκριθῆ ἁρμοδίως πρόσθετος φόρος ἐντὸς τῶν ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων ἐπιτρεπομένων ὅρων, θέλει συμπληροῦσθαι τὸ ἐλλεῖπον ἐκ τῶν λιμενικῶν ταμείων τῆς οἰκείας ἐπαρχίας, ὧν αἱ ἐτήσιαι εἰσπράξεις μέχρι ποσοῦ τριάκοντα χιλιάδων δραχμῶν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κατασχεθῶσι, καὶ κατὰ προτίμησιν πάσης ἄλλης δαπάνης. Ἡ συνεισαγωγὴ ἑκάστου λιμενικοῦ ταμείου μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας ἔσται κατὰ λόγον τῶν ἐτησίων εἰσπράξεων αὐτοῦ. «Ὅπου δὲν ὑπάρχουσι λιμενικὰ ταμεῖα, δύναται νὰ ἐπιτραπῇ, ψηφίσματι τῶν οἰκείων δημοτικῶν συμβουλίων, πρόσθετος ἄμεσος φορολογία μέχρι δύο τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τοῦ ἐγγείου δημοσίου φόρου.»

§169ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐπιβολῆς βαρῶν εἰς τὸν λαόν....

§170ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί τραβᾷ αὐτὸς ὁ λαός!

§171ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. .. ὀφείλομεν νὰ ὦμεν λίαν προσεκτικοί. Ὡς θ’ ἀποδείξω εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν, τὰ ἐπιβληθέντα τέλη εἰς τὴν μαθητιῶσαν νεολαίαν ὑπῆρξαν τόσον βαρέα καὶ τόσον πολὺ ἐπηρέασαν τὴν μαθητείαν, ὥστε ἠλαττώθη κατὰ τὸ τρίτον ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐγγραφέντων μαθητῶν καὶ φοιτητῶν κατὰ τὴν ἐνεστῶσιν σχολικὴν περίοδον.

§172ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο. Τουναντίον ηὔξησαν οἱ μαθηταί.

§173ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ τὸ Γυμνάσιον τοῦ Πύργου π. χ. ἔπρεπε, κατὰ προτίμησιν παντὸς ἄλλου Γυμνασίου τοῦ Κράτους, νὰ συντηρῆται δαπάνῃ τῆς Κυβερνήσεως· διότι μὴ λησμονῶμεν, ὅτι τὸ Δημόσιον ἀπολαμβάνει ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας πλέον τῶν δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν...

§174ΚΑΡΑΤΖΑΣ. Καὶ ἀπὸ τὴν ἰδικήν μου ἐπαρχίαν ἀπολαμβάνει.

§175ΚΟΡΟΜΑΝΤΖΟΣ. Ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας μόνον 500 χιλιάδας δραχμὰς λαμβάνει τὸ Δημόσιον· ἄλλως τε καὶ περὶ τῆς ὑμετέρας ἐπαρχίας διαλαμβάνει ἡ τροπολογία μου, ἣν παραδόξως πολεμεῖτε· διότι εἰς τὰ μέρη, ὅπου ὑπάρχουσι Γυμνάσια, πλὴν τῆς Καρδίτσης, ὑπάρχουσι λιμενικὰ ταμεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀρκετοὺς πόρους, καὶ δύνανται νὰ ἐπαρκῶσιν εἰς συμπλήρωσιν τῶν ἐλλειπόντων πόρων. Ἐπειδὴ δὲ τοὺς λιμενικοὺς φόρους Κατακώλου καὶ Κυλλήνης ἔχει κατάσχει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἕνεκα διενέξεων περὶ δανείου, διὰ τοῦτο ὑπάρχει διάταξις ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου, καθ’ ἣν δὲν ἐπιτρέπεται ἀπὸ τῆς ἐνεστώσης χρήσεως καὶ ἐφεξῆς κατάσχεσις ἐπὶ ποσοῦ ὀλιγωτέρου τῶν 30,000 δραχμῶν. Ὡς πρὸς δὲ τὸ Γυμνάσιον Καρδίτσης, ἐκεῖ ἡ τροπολογία μου ἐπιτρέπει νὰ αὐξηθῇ ὁ φόρος ὁ ἄμεσος μέχρι 2 τοῖς ἑκατὸν πλέον τῆς ἐπιτρεπομένης ἐκ τῶν κειμένων νόμων αὐξήσεως. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἀκόμη ἔχει καὶ τὸ ἐλάττωμα τοῦτο, ὅτι περιλαμβάνει διάταξιν περὶ ὑπαγωγῆς τῶν ἰδιωτικῶν ἐκπαιδευτηρίων εἰς τὴν πληρωμὴν τελῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀποφοιτήρια καὶ ἄλλα ἐνδεικτικὰ, ἐνῷ τοῦτο δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μετὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὰ δημοσυντήρητα Γυμνάσια· ἠδύνατο καὶ πρέπει ν’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἰδίου νομοσχεδίου· διότι πρέπει νὰ μαντεύσῃ τις, ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις ἐν τῷ συζητουμένῳ νομοσχεδίῳ, διὰ νὰ ἀνατρέξῃ εἰς αὐτό. Τοιαύτη ἀνωμαλία ἐγένετο καὶ εἰς ἄλλα 2 ἢ 3 νομοσχέδια καὶ κατεκρίθη· ἠλπίζετο δὲ, ὅτι δὲν ἤθελεν ἐπαναληφθῆ ἡ λαθραία, οὕτως εἰπεῖν, παρεισαγωγὴ αὕτη ἀλλοτρίας φύσεως διατάξεων.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κορομάντζου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§177ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸ «ἐν χρήμασι», ἐν τῷ πρώτῳ στίχῳ τῆς βʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου, ποίαν ἔννοιαν ἔχει;

§178ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Οὐχὶ χαρτόσημον.

§179Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ διαστολὴν πρὸς τὸ χαρτόσημον.

§180ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὄχι εἰς χρυσὸν (γέλως).

§181Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐχὶ, βεβαίως.

§182ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἤμην ἐνταῦθα, ὅπως μετάσχω τῆς συζητήσεως τοῦ παρόντος νομοσχεδίου κατ’ ἀρχήν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως ταύτῃ νομίζω, ὅτι μοὶ ἐπιτρέπεται ν’ ἀπευθύνω γενικάς τινας παρατηρήσεις. Εἶναι πανθομολογούμενον, ὅτι ἕνεκα τῆς πληθώρας τῶν Γυμνασίων κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον ἔχει ἐπικρατήσει παρ’ ἡμῖν ἡ ἐπιπολαιότης καὶ ἡ ἡμιμάθεια. Ἕνεκα τῆς πληθώρας αὐτῆς δὲν δυνάμεθα οὔτε τὸ κατάλληλον προσωπικὸν διὰ καθηγητὰς Γυμνασίων νὰ ἔχωμεν, οὔτε νὰ ἐνασκῶμεν τὴν ἀναγκαίαν ἐποπτείαν ἐπ’ αὐτῶν. Εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις, ἔχουσα συνείδησιν τῆς ἀποστολῆς αὑτῆς καὶ τῆς σημερινῆς καταστάσεως τῆς παιδείας, ὀφείλει νὰ φροντίσῃ, ὅπως ἐκ παντὸς τρόπου συντελέσῃ εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Γυμνασίων. Περιέμενον δὲ κατ’ ἐξοχὴν ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἥτις περιστοιχίζεται ὑπὸ τοιαύτης πλειονοψηφίας, κατανευούσης εἰς πᾶν μέτρον αὐτῆς, νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον ἀφορῶν εἰς τὴν περιστολὴν τοῦ κακοῦ, τοῦ κατατρύχοντος τὴν σήμερον τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν ἐν Ἑλλάδι. Ἄξιον δὲ πάσης κατακρίσεως ἰδίᾳ, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλοῦ συμβαίνει καὶ τὸ ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀντὶ νὰ ἄρῃ ἐκ τοῦ μέσου, ἀναγνωρίζει καὶ καθιεροῖ ὡς καθεστώς. Ἐννοῶ τὰ χρήματα τῶν λιμενικῶν ταμείων, τὰ ὁποῖα, ἐνῷ εἶναι προωρισμένα δι’ ἔργα δημόσια, ἐξυπηρετοῦντα τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς χώρας, διατίθενται πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἐπιπολαιότητος καὶ ἡμιμαθείας. Τὸ πολὺ–πολὺ θὰ ἐδεχόμην, ὅπως τὰ περισσεύοντα ἐκ τῶν λιμενικῶν ταμείων διατίθηνται ὑπὲρ ἱδρύσεως ναυτικῶν, ἐμπορικῶν καὶ πραγματικῶν σχολῶν, ἀλλ’ οὐχὶ ὑπὲρ τῆς λεγομένης κλασικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἔχομεν ὑπεραρκῆ Γυμνάσια εἰς τὸ Κράτος, εἰς ἃ δύνανται νὰ φοιτῶσιν οἱ θέλοντες νὰ ἀκολουθήσωσιν ἐπιστημονικὸν στάδιον. Καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον συμβαίνει ἐν Ἑλλάδι, συμβαίνει δυστυχῶς κατ’ ἀπομίμησιν καὶ εἰς τὸν ἔξω Ἑλληνισμόν. Ὅλοι προθυμοποιοῦνται νὰ δώσωσιν εἰς τὰ τέκνα αὐτῶν τὴν κλασικὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ οὐδεὶς παρασκευάζεται διὰ πρακτικὸν στάδιον. Οἱ ἄλλοι λαοὶ τῆς Ἀνατολῆς, οἱ Βούλγαροι, οἱ Ρωμοῦνοι καὶ αὐτοὶ οἱ Ἑβραῖοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀποτελοῦσιν ἔθνος, ἐνόησαν ἤδη, τίνες εἶναι αἱ ἀνάγκαι τῆς σημερινῆς κοινωνίας, καὶ πρὸς αὐτὰς ἐῤῥύθμισαν τὴν ἐκπαίδευσιν αὐτῶν, οἱ δ’ ἐξερχόμενοι ἐκ τῶν σχολῶν αὐτῶν δύνανται νὰ μετέλθωσιν ὕστερον οἱονδήποτε πρακτικὸν στάδιον· διότι ἐκ τῶν σχολείων αὐτῶν ἀποκομίζουσιν ὅλας τὰς πρὸς τοῦτο ἀναγκαίας γνώσεις, μανθάνουσι ξένας γλώσσας, ἀποκτῶσι γνώσεις τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς λογιστικῆς, ἐνῷ οἱ ἡμέτεροι προθυμοποιοῦνται νὰ διέλθωσι τὸ Γυμνάσιον καὶ νὰ γείνωσιν ἐπιστήμονες, ἄχρηστοι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰς τὴν κοινωνίαν. Νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ δοθῇ τοιαύτη διεύθυνσις καὶ εἰς τὴν ἡμετέραν ἐκπαίδευσιν, καὶ ἀφοῦ θέλετε, ὅπως χρήματα προωρισμένα διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου διατεθῶσιν ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἂς διατεθῶσιν ὑπὲρ ἐκπαιδεύσεως ναυτικῆς, ἐμπορικῆς καὶ πραγματικῆς. Εἶναι καιρὸς νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις περὶ τούτου, καὶ νὰ κάμῃ μίαν ἀρχὴν καλήν, ὄχι μόνον διὰ τὸν ἔσω, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν ἔξω Ἑλληνισμόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ ἐκ Γόρτυνος βουλευτοῦ κ. Κορομάντζου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Καταργεῖται ἀπὸ τοῦ ἀρξαμένου ἔτους πᾶσα χρηματικὴ χορηγία τοῦ Δημοσίου πρὸς συντήρησιν τῶν δημοσυντηρήτων ἑλληνικῶν σχολείων καὶ Γυμνασίων». Ἐτροποποιήθη δὲ τὸ ἄρθρον καὶ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κορομάντζου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προτείνει, ὅπως μετὰ τὰς λέξεις «τῶν ἰδιωτικῶν ἐκπαιδευτηρίων» προστεθῶσιν αἱ λέξεις «τῶν ἐξομοιουμένων πρὸς τὰ δημόσια ἐν τῇ δοκιμασίᾳ τῶν μαθητῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι) Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§184ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, κατὰ πόσον θέλει ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ἐκ τῆς δαπάνης ταύτης.

§185Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδεμία ἐπιβάρυνσις.

§186ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἀκριβῶς ὑπολογιζομένου τοῦ ἐξόδου, θὰ ἀναβῇ ἡ δαπάνη μέχρις 9,000 δραχμῶν. Ἐκ τούτου δὲν ἐπιβαρύνεται παντάπασιν ὁ προϋπολογισμός, διότι τὴν δαπάνην καταβάλλει τὸ κληροδότημα τοῦ μακαρίτου Γιαγτσῆ.

§187ΡΑΛΛΗΣ. Καθίσταται δημόσιον πλέον τὸ Γυμνάσιον, ἀφοῦ ἀναγράφεται ἡ δαπάνη.

§188ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ Σχολαρχεῖον βεβαίως εἶναι δημόσιον. Τὸ κληροδότημα Γιαγτσῆ προωρίσθη κυρίως πρὸς ἀνίδρυσιν Γυμνασίου, ἀλλ’ ἐξεδήλωσεν ὁ διαθέτης τὴν εὐχήν, ὅπως ἐν τῷ Γυμνασίῳ περιληφθῇ καὶ τὸ ἑλληνικὸν σχολεῖον, ἵνα ὑπάρχῃ ἑνότης ἐν τῇ δικασκαλίᾳ. Ὅτε τὸ πρῶτον ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ διαθήκη, ἡ ἐκτελεστικὴ ἐπιτροπὴ ἀπηυθύνθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, παραστήσασα, ὅτι τὸ Κράτος δαπανᾷ ἐτησίως 6,000 δραχμὰς πρὸς συντήρησιν τοῦ ἐν Ἀμφίσσῃ ἑλληνικοῦ σχολείου, αὐτὸ δὲ τὸ ποσὸν δύναται νὰ παραχωρηθῇ εἰς τὸ Γιαγτσεῖον κληροδότημα, ὅπως ἀναλάβῃ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν συντήρησιν καὶ τοῦ Σχολαρχείου. Ἡ Κυβέρνησις τὸ ἐδέχθη, καὶ ἀπὸ τοῦ 1881 καὶ ἐντεῦθεν ἀναγράφεται ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς ποσὸν 6,000 ὡς χορήγημα ὑπὲρ τοῦ Γιαγτσείου κληροδοτήματος, ἀντὶ νὰ ἀναγράφηται εἰς τὴν πίστωσιν τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα τοῦ Κράτους. Ὥστε εἶναι μία μετάθεσις πιστώσεως. Μετά τινα ἔτη οἱ μαθηταὶ τοῦ σχολείου ηὔξησαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἑκάστη τάξις διῃρέθη εἰς δύο, συνεπῶς ἡ δαπάνη τῶν 6,000 δραχμῶν ἀπεδείχθη ἀνεπαρκής· τότε ἡ ἐπιτροπὴ ᾐτήσατο τὴν αὔξησιν τοῦ χορηγήματος, καὶ οὕτως εἰς τοὺς μετὰ ταῦτα προϋπολογισμοὺς τοῦ Κράτους προσετέθησαν 3,000 δραχμαὶ εἰς τὸ χορήγημα τῶν 6,000. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ τὰ τέλη τὰ ἐκπαιδευτικὰ καὶ εἰς τοὺς μαθητὰς τοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου, ἑπόμενον εἶναι, ὅτι ὀφείλει νὰ παράσχῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Γιαγτσείου κληροδοτήματος τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν πρὸς συντήρησιν τοῦ Σχολαρχείου.

§189ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν ἡ δαπάνη ἡ χορηγουμένη διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἦναι ἴση μὲ τὴν ἀπαιτουμένην πρὸς συντήρησιν τοῦ σχολείου. Ἄν δὲ ἡ δαπάνη τῶν 6,000 δραχμῶν ἀνῆλθεν εἰς 9,000, εἰς τὸ μέλλον θὰ ἀνέλθῃ εἰς 12 καὶ 15 χιλιάδας. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἤθελον νὰ παρατηρήσω, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἔρχεται τὸ Δημόσιον καὶ ἀναλαμβάνει πρόσθετον δαπάνην δι’ ἑλληνικὸν σχολεῖον, τοῦ ὁποίου ἡ σύστασις ὀφείλεται εἰς κληροδότημα.

§190ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Κράτος ὤφειλε νὰ συντηρῇ τὸ ἑλληνικὸν σχολεῖον, τὸ Κράτος ὤφειλε νὰ ἐπιβάλλῃ ἐκπαιδευτικὰ τέλη. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ ἐξηγηθῇ πόση εἶναι ἡ διαφορά. Ἀλλὰ καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ Γιαγτσείου κληροδοτήματος, τὸ Κράτος ὤφειλε νὰ συντηρῇ τὸ ἑλληνικὸν σχολεῖον.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὁ κ. Ὑπουργὸς προτείνει νὰ προστεθῶσιν ἐν τέλει αὐτοῦ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀντὶ δὲ τῆς ἐν τῷ νόμῳ ᾼΚΗʹ χορηγίας ἀναγράφεται ἐτησίως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους ποσὸν ἴσον τῇ πρὸς διατήρησιν τοῦ σχολείου τούτου δαπάνῃ». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4. Ἀντὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. Ὑπουργὸς προτείνει νὰ ψηφισθῇ τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 4. Ἡ κατὰ τὸν ᾼΘΛΕʹ νόμον τῆς 7 Μαΐου 1891 ἐπιχορήγησις τοῦ Δημοσίου ἐκ δραχμῶν ἑξακισχιλίων ὑπὲρ τοῦ Γυμνασίου Λευκάδος καὶ πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη τῷ παρόντι νόμῳ καταργεῖται».

§192ΣΕΡΒΟΣ. Προτείνω νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ προσθήκη ἡ ἀφορῶσα τὸ Γυμνάσιον Λευκάδος.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σέρβου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀναγνωσθὲν ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταβολῆς διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῶν ἑλληνικῶν σχολείων καὶ Γυμνασίων.

§194ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀποδίδω μεγίστην σπουδαιότητα, ἔφερα δὲ κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ συζήτησιν διαφόρους παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἐνόμισα ἐπιβαλλόμενον εἰς ἐμὲ νὰ φέρω, καὶ ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων ἐκείνων δὲν ἐδόθη ἀπάντησις, ἔχω δὲ σκοπὸν νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ μακρῶν, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διότι καὶ ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη. Ἂν ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις, θὰ λάβω τὸν λόγον διὰ μακρῶν. Καὶ αἱ τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπηνέχθησαν εἰς αὐτὸ, (ἐπῆλθον δὲ συνεπείᾳ τῆς πρώτης συζητήσεως) μεταβάλλουσιν ὅλα σχεδὸν τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλ’ ἐάν τις, ὑποχωρῶν, δὲν θελήσῃ νὰ ὁμιλήσῃ κατ’ αὐτὴν τὴν συζήτησιν, θὰ ὁμιλήσῃ κατὰ τὴν τρίτην, ἥτις πολὺ πιθανὸν νὰ συμπέσῃ κατὰ τὴν δεκάτην ὥραν τῆς νυκτός. Ἂν πρόκηται τοιοῦτο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει σπουδαιοτάτην ἐπίδρασιν ἐπὶ τὴν Ἑλληνικὴν νεολαίαν καὶ ἐπὶ τὰ πράγματα τοῦ ἔθνους, νὰ ἐπιψηφισθῇ ὡς ἔχει νῦν, τοῦτο δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ ἐπιψήφισις νομοσχεδίου.

§195ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐννοοῦμεν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον νὰ συζητηθῇ εὐρέως, καὶ τὴν συζήτησιν ταύτην προκαλοῦμεν καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ συναινέσητε, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, καὶ εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν συζητοῦμεν ἐν μεγάλῃ εὐρύτητι. Κατ’ αὐτὴν ἂς λάβωσι τὸν λόγον πάντες οἱ βουλόμενοι, καὶ ἂς ὑποστηρίξωσι τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἔχουσιν ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου τῷ ὄντι καὶ σπουδαίου τούτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον πρῶτον νῦν ἔρχεται νὰ μεταβάλῃ διατάξεις τινὰς τῶν κειμένων νόμων καὶ νὰ βελτιώσῃ σπουδαίως, κατὰ τὴν ἡμετέραν πεποίθησιν, τὰ κείμενα ἐν τῇ μέσῃ παρ’ ἡμῖν ἐκπαιδεύσει. Διὰ τοῦτο ἤθελον σᾶς παρακαλέσει νὰ κάμωμεν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τὴν εὐρυτάτην συζήτησιν.

§196ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κατὰ τὸ ὑμέτερον σύστημα, ἔχομεν πλέον μίαν καὶ μόνην συζήτησιν. Ἐν τούτοις, ἀφοῦ ἔχομεν μίαν καὶ μόνην Βουλὴν, ἀπαιτεῖται νὰ μὴ ἔχωμεν μίαν καὶ μόνην συζήτησιν, ἀλλὰ τρεῖς συζητήσεις, διότι ἐκ τῶν συζητήσεων φωτιζόμεθα, καὶ φωτιζόμενοι σχηματίζομεν τὴν ἀκριβεστέραν γνώμην· δὲν εἴμεθα ἄλλως εἰς κατάστασιν νὰ παραμένωμεν ἐνταῦθα περισσότερον. Ἐπεθύμουν ὅμως νὰ ἀκούσω Βουλευτὴν, οἷος ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, ἀναπτύσσοντα τὴν γνώμην αὐτοῦ, νὰ σκεφθῶ ἐπ’ αὐτῆς, καὶ νὰ ἔλθω τὴν ἐπιοῦσαν μὲ γνώμην ἐσχηματισμένην καὶ πεφωτισμένην ἐκ τῶν διαφόρων ἀγορεύσεων καὶ ἄλλων Βουλευτῶν. Ἄλλως, ψηφίζοντες ἅμα τῇ ἀγορεύσει τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι νομοθετοῦμεν σοβαρῶς.

§197ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ νὰ ἀναπτυχθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἄλλην συζήτησιν, ἂν ἀποδίδῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τόσην σπουδαιότητα εἰς αὐτό.

§198ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἂς ἀναβληθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῆς ὑποβρυχίου ἀμύνης. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀφομοιώσεως κατὰ τὸ ποσὸν τῶν εἰσπραττομένων φόρων εἰς τὸ τελωνεῖον Καλαμῶν πρὸς τοὺς τοῦ ὑποτελωνείου Μεσσήνης πρὸς ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τῇ κοιλάδι Παμίσου.

§201Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἄπορον μοὶ φαίνεται, πῶς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐδέχθη νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ ἀφομοιώσεως κατὰ ποσὸν τῶν εἰσπραττομένων φόρων ἐν τῷ τελωνείῳ Καλαμῶν πρὸς τοὺς εἰσπραττομένους ἐν τῷ ὑποτελωνείῳ Μεσσήνης φόρους. Ὁ λαὸς τῶν δήμων Ἀλαγονίας, Ἀμφείας καὶ Καλαμῶν οὐδεμίαν ὠφέλειαν προσδοκᾷ ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς κοιλάδος Παμίσου, θὰ ὠφεληθῶσι δὲ ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως οἱ δῆμοι Θουρίας καὶ Ἄριος, οὐχὶ ὅμως ὅσον θὰ ὠφεληθῶσιν οἱ κτηματίαι Μεσσήνης. Ἐπειδὴ ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς κοιλάδος Παμίσου θὰ ὠφεληθῶσιν ἰδίως οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Ἄριος καὶ Θουρίας, εὐχαρίστως οἱ κάτοικοι καὶ τῶν λοιπῶν τριῶν δήμων Ἀλαγονίας, Ἀμφείας καὶ Καλαμῶν συνεισφέρουσι δέκα λεπτὰ ἐφ’ ἑκάστου στατῆρος σύκων, εἴκοσι λεπτὰ ἐφ’ ἑκάστης βαρέλας ἐλαίου, καὶ μίαν δραχμὴν ἐφ’ ἑκάστης χιλιάδος ἑνετικῶν λιτρῶν σταφίδος. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν σπεύδει νὰ ἐπιβάλῃ νέους φόρους ἐπὶ τῆς περιουσίας ὀρεινῶν καὶ πενομένων κτηματιῶν. Οἱ δῆμοι Ἀμφείας καὶ Ἀλαγονίας εἶναι ὀρεινοὶ, καὶ ἀπέχουσι τῆς κοιλάδος Παμίσου, ὁ μὲν 4 ὥρας, ὁ δὲ 6 ὥρας. Ἐπὶ τίνι λοιπὸν λόγῳ νὰ ἐπιβαρυνθῶσιν οἱ κάτοικοι αὐτῶν, οὐδόλως ὠφελούμενοι ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς κοιλάδος Παμίσου; Μοὶ φαίνεται ὅτι ἀρκετὰ πληρόνουσιν οἱ κάτοικοι τῶν δήμων Καλαμῶν, καὶ ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτῶν διὰ νέων φόρων εἶναι μέγα ἀδίκημα. Ἂν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐπιθυμῇ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀποξήρανσιν τῆς κοιλάδος Παμίσου, ἔπρεπε νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ τείνωσι χεῖρα ἀρωγὸν, διότι τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως τὰ μέγιστα θὰ ὠφεληθῇ, ἐνῷ οἱ Ἀλαγόνιοι καὶ Ἀμφιεῖς οὐδεμίαν ὠφέλειαν προσδοκῶσιν ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως, καὶ οὐχὶ νὰ ζητῇ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ν’ ἀφομοιώσῃ τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν ὡς πρὸς τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων πρὸς τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης, τοὺς διὰ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς κοιλάδος Παμίσου πλουσίους γενησομένους.

§202ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν κἀμμία ὠφέλεια δὲν ἠδύνατο νὰ προέλθῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν ἐκ τῶν ἐκτελουμένων ἔργων, βεβαίως δὲν ἤθελε γείνῃ οὔτε ἡ ἐπιβολὴ τοῦ πρώτου φόρου διὰ τοῦ πρώτου νόμου. Βεβαίως μεγάλη ὠφέλεια θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν ταύτην. Ἐπειδὴ δὲ τὰ μέσα τὰ ὑπάρχοντα ἐκ τῆς ὑπαρχούσης φορολογίας δὲν ἐπαρκοῦσιν, ὅπως ταχέως ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον, ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ αὐξηθῇ ἡ φορολογία αὕτη, καὶ διὰ τῆς ἀφομοιώσεως τῆς φορολογίας ταύτης θὰ ἐπέλθῃ ἡ αὔξησις τῆς προσόδου καὶ ἡ ταχυτέρα ἐκτέλεσις ἔργου τὰ μάλα ἐνδιαφέροντος.

§203Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ προβλέπεται διπλάσιος τοῦ μέχρι σήμερον πληρονομένου φόρου, χωρὶς νὰ φροντίσῃ νὰ μάθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὁ φόρος οὗτος μετὰ τῶν ἄλλων, τῶν ἀρτίως ἐπιβληθέντων, ἀπειλεῖ δήμευσιν τῆς περιουσίας τῶν κτηματιῶν τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν. Ὁ ποταμὸς τῶν Καλαμῶν καταστρέφει ὅλην τὴν κοιλάδα τοῦ δήμου Καλαμῶν· ἐπίσης καὶ ὁ χείμαῤῥος τῆς Θουρίας τὰ δύο τρίτα τῆς Μακαρίας πεδιάδος, καὶ ὅμως οὐδεμία πρόνοια μέχρι σήμερον περὶ τῆς κοίτης αὐτῶν ἐλήφθη· ἐνῷ, ἂν κατὰ πρῶτον δὲν κατασκευασθῇ ἡ κοίτη τοῦ χειμάῤῥου Θουρίας καὶ ἂν δὲν ὑπαχθῇ εἰς τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα καὶ ἡ κατασκευὴ τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ Καλαμῶν, τοῦ ἀπειλοῦντος πλήρη καταστροφὴν τῆς κοιλάδος τοῦ δήμου Καλαμῶν, ἀδύνατον νὰ συντελεσθῶσι τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα.

§204ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Ὁ κ. Φλέσσας φαίνεται, ὅτι δὲν γνωρίζει τὰ τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν...

§205ΦΛΕΣΣΑΣ. Τὰ ἠξεύρετε σεῖς, ὅστις περιοδικῶς τὴν ἐπισκέπτεσθε!

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε!

§207ΠΕΡΡΩΤΗΣ. .. Τὰ ὑδραυλικὰ τοῦ ποταμοῦ Παμίσου δὲν ἀποβλέπουσι τόσον τὴν ἐπαρχίαν Μεσσήνης, ὅσον τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν. Ὁ κ. Φλέσσας νομίζει, ὅτι ὁ Καλάμιος ἢ ὁ Θούριος ἢ ὁ Ἀμφιεὺς ἢ ὁ Ἀλαγώνιος δὲν ἐνδιαφέρονται ποσῶς διὰ τὰ ὑδραυλικά. Ἡ ἰδική μας ἐπαρχία δὲν ἔχει ἢ 5 δήμους: τῶν Καλαμῶν, τῆς Θουρίας, τοῦ Ἄριος, τῆς Ἀμφείας καὶ τῆς Ἀλαγωνίας. Οἱ τέσσαρες δῆμοι ἐνδιαφέρονται πρωτίστως διὰ τὰ ὑδραυλικὰ τοῦ Παμίσου. Δὲν ἐνδιαφέρεται ἡ ἐπαρχία Μεσσήνης, ὅσον ἡ τῶν Καλαμῶν· κατὰ φυσικὸν λόγον ἔπρεπεν ἡ φορολογία ν’ ἀφομοιωθῇ. Δικαιοῦνται δὲ νὰ ἔχωσι περισσότερα παράπονα οἱ κάτοικοι τῆς Μεσσήνης ἀπὸ τοὺς τῶν Καλαμῶν, διότι τὰ περισσότερα τέλματα ὑπάρχουσιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαμῶν· ὑπάρχουσι τέσσαρα τέλματα εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν, ἐνῷ εἰς τὴν Μεσσήνην οὐδὲν τέλμα ὑπάρχει. Ὥστε ἡ ἀφομοίωσις τῆς φορολογίας ταύτης γίνεται διὰ τὸ συμφέρον τῆς ἐπαρχίας τῶν Καλαμῶν, διότι οἱ ὑπάρχοντες ἤδη φόροι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσι πρὸς ἀποξήρανσιν αὐτῶν τῶν ἑλῶν. Διὰ τὴν ἀποξήρανσιν αὐτῶν προϋπελογίσθησαν 3–4 ἑκατομμύρια δραχμῶν· λοιπὸν ἀπαιτεῖται νὰ ἔχωμεν εἰσόδημα πλέον τῶν 200,000 δραχμῶν, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ πραγματοποιήσωμεν ἓν δάνειον. Μὲ τοὺς ὑπάρχοντας ἤδη φόρους τῶν 70,000 δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τὸ δάνειον· λοιπὸν τί θὰ γείνῃ; Διαρκῶς αὐτὴ ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων θὰ μένῃ; Ἂν ὁ κ. Φλέσσας ἠξεύρῃ ἄλλους τινὰς πόρους, ἂς τοὺς εἴπῃ· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν εὑρίσκῃ τίποτε ἄλλο ὁ κ. Φλέσσας, βεβαίως πρέπει νὰ τεθῶσι φόροι, καὶ περισσότεροι μάλιστα εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν ἀπὸ τοὺς τῆς Μεσσήνης. Μάλιστα οἱ κάτοικοι τῆς Μεσσήνης γενναιοφρόνως φέρονται, δεχόμενοι ν’ ἀφομοιωθῶσι μὲ τοὺς τῶν Καλαμῶν, διότι δὲν ἔχουσι τίποτε νὰ κερδήσωσιν οἱ Μεσσήνιοι, ὅσον οἱ Καλάμιοι· ἀπορῶ δὲ, πῶς ὁ κ. Φλέσσας ὁμιλεῖ περὶ τῶν Ἀλαγωνίων, ὅτι βλάπτονται. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Εὔηνον ποταμὸν, βεβαίως πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον πρὸς τακτοποίησιν τῆς κοίτης αὐτοῦ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν Ξερήλαν, δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἡ ἀποξήρανσις αὐτοῦ πρὸ τῆς συντελέσεως τῶν ὑδραυλικῶν τοῦ Παμίσου, διότι ὁ Ξερήλας περιλαμβάνεται εἰς τὰ ὑδραυλικὰ τοῦ Παμίσου. Λοιπὸν δὲν πρόκειται περὶ τοῦ Ξερήλα· τὸ σύστημα εἶναι πλῆρες, ἐκτὸς τοῦ χάνδακος, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως ἔχει ἓν μικρὸν κονδύλιον, καὶ περὶ τούτου θὰ φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ὥστε ὁ κ. Φλέσσας ἀδίκως παραπονεῖται.

§208Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ὁ κ. Πεῤῥωτὴς ἔχει βεβαίως δίκαιον νὰ ὁμιλήσῃ ὑπὲρ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς κοιλάδος Παμίσου, διότι μοὶ φαίνεται, ὅτι ἔχει κτήματα ἐκεῖ, ἐνῷ ὁ Ἀλαγόνιος δὲν ἔχει σπιθαμὴν γῆς.

§209ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Δὲν ἔχω κτήματα ἐν Παμίσῳ.

§210ΑΛΚΙΒ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἐρωτήσω;...

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§212Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Θέλω νὰ μὲ πληροφορήσωσιν οἱ Κύριοι, ἂν ὁ Ἀμφιεὺς ἔχῃ σπιθαμὴν γῆς...

§213ΑΛΚΙΒ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχει τὸν Ἅγιον Φλῶρον.

§214Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ὁ Ἅγιος Φλῶρος κεῖται εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσσήνης.

§215ΑΛΚΙΒ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχετε λάθος. (Διάλογοι).

§216Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Οἱ κύριοι αὐτοὶ, οἱ ἐκ τῆς θέσεώς των φωνάζοντες ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ οἱ ὁποῖοι ἀμέσως θὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως, ἐπιζητοῦσι νὰ συντελέσωσι πρὸς τὸν σκοπόν των οἱ Ἀλαγόνιοι, οἱ Ἀμφιεῖς καὶ λοιποὶ πτωχοὶ κτηματίαι τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν. Ἐγὼ ὅμως φρονῶ, ὅτι πρέπει ν’ ἀποῤῥιφθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, διότι ἀδικοῦνται δι’ αὐτοῦ οἱ φορολογούμενοι τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν, οἵτινες πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς κοιλάδος Παμίσου ἀρκετὰ πληρόνουσιν.

§217ΑΛΚΙΒ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Φλέσσα, σᾶς παρακαλῶ, ὁ βάλτος Ἁγίου Φλώρου ποῦ κεῖται; Εἰς τὸν Ἄριν. Ὁ βάλτος Ἀσλάναγα ποῦ κεῖται;

§218Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Συνεισφέρει.

§219ΑΛΚΙΒ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ποῦ συνεισφέρει;... Ἡ Μακαρία ποῦ κεῖται;

§220Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Εἰς τὸν βάλτον.

§221ΑΛΚΙΒ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι· κεῖται εἰς τὴν Θουρίαν... Ὁ βάλτος Ἀσπροχώματος ποῦ κεῖται; Εἰς τὸν δῆμον Καλαμῶν. Κύριοι, ὅσοι δὲν γνωρίζετε τὰ μέρη ἐκεῖνα, βεβαίως ἠθέλετε πιστεύσει, ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ κ. Φλέσσας εἶναι ἀληθῆ· ἀλλ’ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα ἐκ τοῦ τόπου ἐκείνου καὶ γνωρίζομεν ποῦ κεῖνται οἱ βάλτοι, τῶν ὁποίων ἡ ἀποξήρανσις ἐζητήθη, βεβαίως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀνεχθῶμεν αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Φλέσσας καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ὅλως ἀνακριβῆ. Καὶ διὰ νὰ πεισθῆτε, δύνασθε νὰ παρατηρήσητε καὶ τὸν χάρτην. Καὶ ὁ βάλτος τοῦ Ἀσλάναγα κεῖται εἰς τὸν δῆμον τοῦ Ἄριος, καὶ ὁ τῆς Μακαρίας εἰς τὸν δῆμον τῆς Θουρίας, καὶ ὁ τοῦ Ἀσπροχώματος εἰς τὸν δῆμον Καλαμῶν καὶ Θουρίας, ἐνῷ οἱ Μεσσήνιοι δὲν ἔχουσι τίποτε νὰ ἀπολαύσωσιν, εἰμὴ ἐλάχιστα μόνον· ὁ δῆμος Παμίσου, καὶ πρὸ πάντων οἱ δῆμοι Ἀνδανίας, Ἀριστομένους καὶ Ἰθώμης, οὐδὲν ἀπολαμβάνουσι, καὶ ὅμως πληρόνουν πρὸ πολλοῦ, ἵνα ἀποξηρανθῶσι τὰ ἕλη. Ἐν τούτοις ἡμεῖς οἱ Μεσσήνιοι δὲν παρεπονέθημεν διὰ τοῦτο, ἂν καὶ ἡ ἐπαρχία Μεσσήνης πληρόνῃ περισσότερα ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν. Δι’ ἄλλους λόγους, εὐνοήτους, φαίνεται, ἠθέλησεν ὁ κ. Φλέσσας καὶ τὴν Βουλὴν νὰ παραπλανήσῃ καὶ τὴν κοινωνίαν, ὅτι ἡ ἐπαρχία Καλαμῶν ἀδικεῖται, ἐνῷ ἀδικεῖται ἡ ἐπαρχία Μεσσήνης, ἡ ὁποία ὀλίγα ἔχει νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς ἀποξηράνσεως ταύτης, ἐνῷ οἱ Μεσσήνιοι, προκειμένου νὰ γείνῃ τοιοῦτον κολοσσιαῖον ἔργον, δεχόμεθα ὄχι μόνον αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ περισσότερα, ἀρκεῖ νὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ ἔργα τὰ ἐπιδιωκόμενα, καὶ δὲν ἐπιδιώκομεν νὰ δείξωμεν εἰς τοὺς ἐκλογεῖς μας, ὅτι δὲν ἐνδιαφερόμεθα· ἐνδιαφερόμεθα πολὺ δι’ αὐτοὺς, ὡς καὶ διὰ τὴν ἀποξήρανσιν, ἀδιάφορον ἂν ἐπιβληθῇ ὀλίγος φόρος, ἀρκεῖ μόνον νὰ γείνωσι τὰ ἔργα. Λοιπὸν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Φλέσσας εἶναι ἐντελῶς ἀνακριβῆ, ἀκριβῆ δὲ εἶναι ὅσα εἶπον ἐγώ· καὶ ἂν ἀμφιβάλλῃ ἡ Βουλή, δύναται νὰ παρατηρήσῃ καὶ τὸν χάρτην (γέλωτες).

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§223ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν, ποῖα εἶναι τὰ μέχρι τοῦδε ἔσοδα, τὰ εἰσπραχθέντα ἐκ τῶν φόρων αὐτῶν, ἂν ἔγεινεν οἱαδήποτε ἔναρξις τοῦ ἔργου, καὶ ποῖος εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς ἐκτελέσεως. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, εἰς αʹ συζήτησιν).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, αὔριον νὰ συνέλθωμεν πάλιν τὴν 4ην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 καὶ 15′ μ. μ.