1892.12.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 23

τῆς 18 Δεκεμβρίου 1892.

(Παρασκευή).

Ὥρα 5 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Παρακαλῶ, ὅπως ἐν τοῖς πρακτικοῖς καταχωρηθῇ ὁλόκληρος ἡ ἐπιστολὴ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Γαλλικῆς Σχολῆς, ὡς μαρτύριον τῶν εὐγενῶν αἰσθημάτων τοῦ Γαλλικοῦ λαοῦ καὶ τῶν αἰσθημάτων τοῦ γράψαντος.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει καταχωρηθῆ. (Οὕτω διορθωθέντα τὰ πρακτικὰ, ἐπικυροῦνται).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως δικαστηρίου Κακουργιοδικῶν ἐν τῇ Ἡγεμονίᾳ τῆς Αἰγύπτου, καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ 77–78).

§5ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1893.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 79).

§7Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὑποβαλὼν τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας, παρέλειψε νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ μειοψηφία δὲν ὑπέγραψε τὴν ἔκθεσιν, ὡς διχογνωμοῦσα. Διὰ τοῦτο ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα εἴπω διατὶ δὲν συνυπέγραψεν. Ἡ μειοψηφία συνειργάσθη μετὰ τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὰς βάσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1893 καὶ εἰς τὰ καθέκαστα, ἠρεύνησε δὲ τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως, αἵτινες ἐπεκράτησαν κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ἐν τῇ μελέτῃ τῶν βάσεων καὶ τῶν καθέκαστα ἡ μειοψηφία δὲν ἐπείσθη εἰς ὅσα ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τῆς ἐκθέσεώς της ὑποβάλλει. Διὰ τοῦτο ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς συνέταξεν ἰδίαν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει δι’ ἐμοῦ, καὶ παρακαλῶ νὰ σταλῇ εἰς τύπωσιν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 80).

§9ΣΚΟΥΖΕΣ. Πρέπει νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς πλειοψηφίας δὲν παρελείφθη νὰ σημειωθῇ μία ἑκάστη τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ἡ μειοψηφία. Μέχρι δὲ τῆς τελευταίας στιγμῆς, ὅτε ἀνεγνώσθη καὶ ὑπεγράφη ἡ ἔκθεσις, δὲν ἐγνωρίζομεν ὅτι ἡ μειοψηφία δὲν ἤθελεν ὑπογράψει, οὐδ’ ἐγνωρίζομεν, ὅτι ἤθελεν ὑποβάλει ἰδίαν ἔκθεσιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι πᾶσαι αἱ σκέψεις τῆς μειοψηφίας εὑρίσκονται ἀναγεγραμμέναι ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς.

§10Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπηύθυνα αἰτίασιν κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἦτο περιττὸν νὰ εἴπῃ ὁ κ. εἰσηγητὴς ὅσα εἶπεν. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι καὶ ἐν τοῖς καθέκαστα καὶ ἐν ταῖς βάσεσι διεφώνησεν ἡ μειοψηφία πρὸς τὴν πλειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ τὸ βεβαιώσῃ ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας. Ἐγὼ ἔλαβον τὸν λόγον, διότι παρέλειψε νὰ εἴπῃ, ὅτι τὰ μέλη τῆς μειοψηφίας δὲν ἦσαν ὑπογεγραμμένα ἐν τῇ ἐκθέσει.

§11ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ μειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν βάσεων τοῦ νομοσχεδίου ἀντιῤῥήσεις πολλὰς δὲν ὑπέβαλεν· ὑπέβαλεν ἀντιῤῥήσεις ἐπὶ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων ἠτιολογημένας, ἐφ’ ὧν ἐγένετο συζήτησις καὶ ψηφοφορία. Ἄλλας παρὰ τὰς ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς πλειοψηφίας γνώμας ἡ μειοψηφία δὲν εἰσήγαγεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Αὐτὰς βεβαίως δύναται νὰ ὑποβάλῃ δι’ ἰδίας ἐκθέσεως, ἀλλ’ αἱ ἰδέαι, ὅσας ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἀνέπτυξεν ἡ μειοψηφία, περιλαμβάνονται ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς πλειοψηφίας. Ταῦτα, ἵνα μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς πλειοψηφίας ἀποσιωπᾷ προτάσεις ἢ γνώμας τῆς μειοψηφίας, ἃς αὕτη ὑπέβαλε τυχὸν διὰ τῆς ἐκθέσεώς της, δὲν ἀνέπτυξε δὲ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ.

§12Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι πρέπον νὰ προβῶμεν εἰς συζήτησιν ἐν τοῖς καθέκαστα καὶ ἐν ταῖς βάσεσι τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἀλλ’ ἀφοῦ λέγετε, ὅτι δὲν διεφωνήσαμεν πρὸς τὰς βάσεις, σπεύδω νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν μαρτυρίαν ὅλων τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐδέχθημεν τὰς βάσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ, διεφωνήσαμεν δ’ ἐπὶ τοῦ μεταλλικοῦ ζητήματος, καὶ εἴπομεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ κεφάλαιον τῶν 8,000,000, διεφωνήσαμεν ἔτι καὶ ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα, καὶ εἴπομεν, ὅτι δὲν πιστεύομεν ὅτι θὰ εἰσπράξῃ ὅσα ὑπελόγισε τὸ Ὑπουργεῖον, εἴπομεν μάλιστα, ὅτι θὰ ἔχῃ καὶ σπουδαῖον ἔλλειμμα.

§13ΣΕΡΒΟΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, πότε προτίθεται ὁ κ. πρόεδρος τοῦ Πρωτοδικείου Λευκάδος νὰ ἀναλάβῃ τὰ καθήκοντά του. Διωρίσθη ἀπὸ τὸν Αὔγουστον, καὶ διατρέχομεν ἤδη τὸν Δεκέμβριον, καὶ ἀκόμη δὲν ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά του. Ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ ἔλλειψις τοῦ κ. προέδρου εἶναι ἐπαισθητή, μάλιστα μετὰ τὸν νέον νόμον περὶ Κακουργιοδικείων. Καταγίνονται οἱ ἐκεῖ δικασταὶ δραστηρίως, ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ ἀναπληρώσουν τὸν πρόεδρον. Ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου εἶναι τὸ ἥμισυ τοῦ ὅλου δικαστηρίου, διότι ἐργάζεται πολὺ περισσότερον τῶν ἄλλων. Καὶ οἱ πολῖται καὶ ὁ δικηγορικὸς σύλλογος παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς ταχείας μεταβάσεως τοῦ προέδρου εἰς τὴν θέσιν του.

§14Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ἀντίτυπον τοῦ νομοσχεδίου περὶ τελωνειακοῦ δασμολογίου, συνάμα δὲ καὶ πάντα τὸν ζητηθέντα φάκελλον ἐργασίας ἐπιτροπῆς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος συστηθείσης. Ὑποβάλλω προσέτι καὶ νομοσχέδιον περὶ εἰσπράξεων ἐξωτερικῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν τελῶν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 81–82).

§16ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶχον ζητήσει πληροφορίας διὰ τὸν σιδηρόδρομον Μύλων–Καλαμῶν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὡς πρὸς τὸν πρῶτον, εἶχον παρακαλέσει, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς πόσον ἀνέρχεται τὸ ὑπόλοιπον τοῦ δανείου τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος σιδηροδρόμου, καὶ ποῦ εἶναι αὐτὸ παρακατατεθειμένον. Ὡς πρὸς δὲ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, εἶχον παρακαλέσει νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διατὶ ἀναβάλλεται ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ἡ ἐξακολούθησις τῶν ἐργασιῶν τοῦ σιδηροδρόμου, ἐναντίον τῆς σχετικῆς διατάξεως τῆς συμβάσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἀπήντησεν εἰς τὴν ἐρώτησίν μου ταύτην, ἀνέλαβε δὲ ν’ ἀπαντήσῃ καὶ ἀντ’ αὐτοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις ὅμως ἔδωκεν ἀπάντησιν, — ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τοῦτο μετὰ λύπης, — μετ’ ἐλαφρᾶς τῆς συνειδήσεως. Μᾶς εἶπεν ὅτι εἶχε τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ἑταιρία, ἡ ἀναλαβοῦσα τὸ ἔργον τῆς ἐξακολουθήσεως καὶ ἀποπερατώσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ φέρῃ αὐτὸ εἰς πέρας, ἀλλὰ τότε ἦτο αὐτὸς ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην του. Ἐν τούτοις καὶ νῦν, ἐν τῇ Κυβερνήσει ὤν, δὲν ἐδίστασε νὰ ὑποδείξῃ ἡμῖν, ὅτι ἔχει τὴν αὐτὴν πάντοτε γνώμην περὶ τῆς ἑταιρίας τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου καὶ νὰ ἐπιῤῥίψῃ εἰς αὐτὴν καὶ μόνην τὴν εὐθύνην, διότι δὲν ἀνέλαβεν ἀκόμη τὸ ἔργον, καὶ νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι διὰ τοῦτο δὲν πταίει διόλου ἡ Κυβέρνησις. Ἐγὼ τὸν ἠρώτησα, διατὶ, ἀφοῦ πταίει ἡ ἑταιρία, δὲν ἐπέβαλεν εἰς αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ἀναληφθείσης ὑποχρεώσεως καὶ ἐν ἀνάγκῃ δὲν ἐκήρυξεν αὐτὴν ἔκπτωτον τῶν δικαιωμάτων της. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπέφυγε ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐρώτησίν μου ταύτην σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς, εἶπε δὲ μόνον, ὅτι ἀνεφύησαν δυσχέρειαι, τὰς ὁποίας ἐλπίζει νὰ ὑπερνικήσῃ ταχέως. Ἀλλ’ ἡ ὅλη ἔννοια τῶν λόγων του ἦτο, ὅτι τὴν ἀποκλειστικὴν εὐθύνην ἐπὶ τῇ μὴ ἀναλήψει τῶν ἐργασιῶν τοῦ σιδηροδρόμου ἔφερεν ἡ ἑταιρία, τὴν ὁποίαν οὕτως ἐδίκασε, καὶ κατεδίκασεν ἐρήμην· διότι αὕτη δὲν ἦτο ἐνταῦθα, ἵνα ἀπολογηθῇ. Καὶ ἐὰν ἦτο ἐνταῦθα ἡ ἑταιρία, Κύριοι, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι θὰ διέψευδε καὶ θ’ ἀπεστόμονε πάραυτα τὸν κ. Πρωθυπουργόν· διότι θὰ τῷ ἔλεγε: «καὶ πῶς τολμᾶτε νὰ ἐπιῤῥίψητε εἰς ἐμὲ τὴν εὐθύνην, ἀφοῦ δὲν παρεδώκατε κἂν εἰς ἐμὲ τὸ ἔργον ἀκόμη;» Καθ’ ἃς δηλαδὴ ἔχω πληροφορίας, ἡ ἑταιρία πολλάκις μέχρι τοῦδε ἀπηύθυνεν ἔγγραφα πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, παρακαλοῦσα αὐτὸ, ὅπως τῇ παραδώσῃ τὴν γραμμήν, ἵνα ἀναλάβῃ καὶ ἀποπερατώσῃ ὡς τάχιστα τὸ ἔργον· διότι τοῦτο εἶναι τὸ συμφέρον αὐτῆς, ἀφοῦ ἔχει δανεισθῆ ἤδη εἰς χρυσὸν 45,000,000, δι’ ἃ πληρόνει νῦν τόκους, χωρὶς νὰ προσδοκᾷ ταχέως πρόσοδόν τινα ἐκ τοῦ ἔργου, δι’ ὃ ἔχει συνομολογήσει τὸ δάνειον. Ἀρκετὰς ἀσχημίας, Κύριοι, ἐγκλείει ἡ θλιβερὰ ὑπόθεσις τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, δὲν ἔπρεπε δὲ, νομίζω, εἰς ταύτας νὰ προστεθῇ καὶ ἡ τελευταία αὕτη, καθ’ ἣν ζητεῖ ἀδίκως καὶ ἄνευ λόγου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐπιῤῥίψῃ τὴν εὐθύνην εἰς τοὺς ἀνευθύνους.

§17ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἀπήντησα χθὲς εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, καθόσον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλαβεν ἀφορμὴν ἐξ ἑτέρας ἐρωτήσεως, σχετιζομένης πρὸς τὸ αὐτὸ θέμα, καὶ προσέθηκεν ὀλίγας λέξεις εἰς ἀπάντησιν τῆς πρὸς ἐμὲ ἐρωτήσεως. Περιττὸν ὅλως ἐνόμισα νὰ προσθέσω τι εἰς τὰ παρ’ αὐτοῦ τοσοῦτον εὐκρινῶς λεχθέντα. Ὁ κ. Βουλευτὴς παραπονεῖται σήμερον, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατεδίκασεν ἀποῦσαν τὴν ἑταιρίαν. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἤκουσα καταδίκην, ἐξενεχθεῖσαν παρὰ τοῦ κ. Προέδρου. Ἀπήντησε μόνον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καταβάλλει πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως ἀναγκάσῃ τὴν ἑταιρίαν, ἵνα ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβε. Παραπονεῖται ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι δὲν ἐγένετο παράδοσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἑταιρίαν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι ἐγένετο παράδοσις εἰς τὴν ἑταιρίαν, καὶ ἑπομένως, ὅτι αἱ ὑποχρεώσεις τῆς ἑταιρίας δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσι, καὶ ὅτι ἤρχισε τρέχουσα ἡ προθεσμία πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων τούτων ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἐγένετο καθ’ ἡμᾶς ἡ παράδοσις.

§18ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, παρεδέχθην, πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι οὗτος ἀπέφυγεν ἐπίτηδες νὰ δώσῃ τὰς ἐξηγήσεις ἐκείνας, ἃς ἔδωκε χθὲς ἀντ’ αὐτοῦ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Νῦν ἀναλαμβάνει αὐτὸς τὴν εὐθύνην τῶν λόγων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ μὴ τὸν συγχαρῶ διὰ τοῦτο. Ὁ κ. Θεοτόκης εἶπεν, ὅτι οὐδεμίαν καταδίκην ἤκουσε παρὰ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ ἐκφερομένην ἐναντίον τῆς ἑταιρίας τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου. Καὶ δύναται, Κύριοι, νὰ ὑπάρξῃ μεγαλειτέρα καταδίκη ἐκείνης, τὴν ὁποίαν χθὲς ἠκούσαμεν παρ’ αὐτοῦ ἐκφερομένην κατὰ τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ἑταιρίας, ἀφοῦ ἰσχυρίσθη, ὅτι αὐτὴ ἡ κατασκευάσασα μέχρι τοῦδε ἑκατοντάδας χιλιομέτρων σιδηροδρόμου ἦτο ἀνίκανος, κατὰ τὴν γνώμην του, ὅπως συντελέσῃ τὸν σιδηρόδρομον Μύλων–Καλαμῶν; Δύναται νὰ ὑπάρξῃ μεγαλειτέρα ταύτης καταδίκη, ἥτις ἐκφέρεται ἐναντίον τῆς πίστεως μιᾶς ἑταιρίας; Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν λέγει, ὅτι παρεπονέθην ἐγὼ ἀδίκως, ὅτι ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπέφυγε νὰ εἴπῃ ἀκριβῶς, τί συμβαίνει ἐν τῇ προκειμένῃ ὑποθέσει· ἀλλ’ ἐγὼ τῷ ἀπαντῶ, ὅτι οὐδ’ αὐτὸς εἶπε σήμερον τὸ ἀκριβές. Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον. Ὅταν ἡ ἑταιρία ἀναβάλῃ ἀφ’ ἑαυτῆς καὶ ἄνευ λόγου ἀποχρῶντος τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ σιδηροδρόμου καὶ τὴν ἀποπεράτωσιν αὐτοῦ, ἔχετε τὰ μέσα νὰ τὴν ἐξαναγκάσητε πρὸς τοῦτο, κηρύττοντες αὐτὴν ἐν ἀνάγκῃ ἔκπτωτον τῶν δικαιωμάτων της. Διατὶ δὲν πράττετε τοῦτο; Διότι δὲν εἶσθε ἐν τῷ δικαίῳ, δὲν εἶσθε ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Ἐν τῷ δικαίῳ καὶ τῇ ἀληθείᾳ εἶναι ἡ ἑταιρία, ἥτις μάτην ἐπὶ μῆνας ἤδη ζητεῖ τὴν παράδοσιν τῶν ἡμιτελῶν ἔργων, τῶν ἔργων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα στοιχίζουσιν ἑκατομμύρια πολλὰ εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ μένοντα ἡμιτελῆ κινδυνεύουσι νὰ καταστραφῶσι, καὶ νὰ ὑποστῶμεν ἐντεῦθεν ζημίαν ἀνυπολόγιστον. Καὶ ἡ ἑταιρία ἐπιμένει εἰς τὴν παράδοσιν τοῦ σιδηροδρόμου, ὅπως ἐξακολουθήσῃ καὶ ἀποπερατώσῃ τὴν κατασκευὴν αὐτοῦ, διότι τοῦτο ὑπαγορεύει τὸ συμφέρον της, ὅπερ συμπίπτει καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, κατ’ αὐτὴν, ἀρνεῖται τὴν παράδοσιν καὶ παρεμβάλλει μυρία πρὸς τοῦτο προσκόμματα· διατί; διὰ λόγους ἀγνώστους εἰς ἐμὲ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅλην. Διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ὤφειλε νὰ ἔχῃ τὴν εἰλικρίνειαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξηγήσῃ ἐνταῦθα πρὸς φωτισμὸν ἡμῶν. Διότι δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ παρωνυχίδος. Πρόκειται περὶ ἔργου, τὸ ὁποῖον στοιχίζει, χάρις εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, χάρις εἰς τοὺς περιλαλήτους αὐτοῦ οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς, περὶ τὰ 33 ἑκατομμύρια, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος ἡμῶν πληρόνει καὶ θὰ πληρόνῃ εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα — διότι πρόκειται περὶ παγίου δανείου — 1,440,000 δραχμῶν· ἐνῷ ἦτο δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος σιδηρόδρομος, ὡς τόσοι ἄλλοι σιδηρόδρομοι τῆς χώρας, μὲ ἐπιχορήγησιν τοῦ Δημοσίου, ἡ ὁποία ἐπὶ 180 χιλιομέτρων θὰ ἀνήρχετο μόλις εἰς 3,500,000 μέχρι 4,000,000, δι’ ἃ θὰ ἐπληρόνομεν σήμερον τόκον μόλις καὶ μετὰ βίας 200,000 δραχμῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δηλαδὴ εἶχε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀνάγκην 10,000,000 φράγκων χρυσῶν, ὅπως πληρώσῃ τοκοχρεωλύσια ληξιπρόθεσμα, στερούμενος δὲ τοῦ ποσοῦ τούτου, ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς αὐτὸν τὸν οἰκονομικὸν συνδυασμὸν, χάριν τοῦ ὁποίου ἡ στενὴ γραμμὴ Μύλων–Καλαμῶν ἡ ἡμιτελὴς ἔτι μένουσα, μᾶς στοιχίζει 33 ὅλα ἑκατομμύρια εἰς χρυσὸν, ἤτοι πολὺ ἀκριβωτέρα ἀπὸ ὅ,τι μᾶς στοιχίζει ἡ εὐρεῖα γραμμὴ τοῦ διεθνοῦς σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης. Καὶ ὅταν, Κύριοι, ἀναβάλληται ἡ συντέλεσις τοιούτου ἔργου, ἐξ οὗ ὁπωσδήποτε ἐλπίζει τὸ Κράτος νὰ εἰσπράξῃ τι πρὸς κάλυψιν τῶν τόκων τοῦ ὑπερόγκου χρέους, ὅπερ χάριν αὐτοῦ ἀνέλαβε, νομίζετε, ὅτι σᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀποφεύγητε τὴν ῥητὴν καὶ σαφῆ δήλωσιν, νομίζετε, ὅτι δὲν ἔχομεν ἡμεῖς τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ σᾶς ἐρωτήσωμεν νὰ μᾶς εἴπητε καθαρὰ, τί συμβαίνει; Νομίζετε δὲ ὅτι δικαιολογεῖσθε, θέλοντες νὰ ἐπιῤῥίψητε τὴν εὐθύνην εἰς τὴν ἑταιρίαν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Πελοποννήσου; Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ γεγονὸς, ὅτι δὲν κάμνετε χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου ἀπέναντι τῆς ἑταιρίας, ἀρκεῖ ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι εἶσθε ἐν τῷ ἀδίκῳ, ὅτι δὲν λέγετε ἀκριβῆ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§19ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε, λέγομεν πρὸς τὴν Βουλὴν ἀκριβῆ, ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς περιέπεσε προφανῶς εἰς τρεῖς ἀνακριβείας. Πρῶτον εἶπεν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατεδίκασε τὴν ἑταιρίαν, θεωρήσας αὐτὴν ἀνίκανον πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἀνέλαβεν. Οὐδὲν τοιοῦτον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Δευτέρα ἀνακρίβεια, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρεμβάλλει προσκόμματα εἰς τὴν ἑταιρίαν. Οὐδὲν καὶ τούτου ἀνακριβέστερον· οὐδεμίαν δὲ ἀπόδειξιν ἔφερεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς περὶ τῶν προσκομμάτων, τὰ ὁποῖα δῆθεν ἡ Κυβέρνησις παρεμβάλλει εἰς τὴν ἑταιρίαν. Τρίτη ἀνακρίβεια· εἶπεν, ὅτι ἐσπαταλήθησαν χρήματα πολλὰ πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἔπρεπεν ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ συζητῆται, ἀλλ’ ἐκ τῶν προτέρων, ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι ἐπὶ πολλὰ ἔτη προσπάθειαι πολλαὶ ἐγένοντο πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου τούτου, καὶ δὲν εὑρίσκετο κἀνεὶς, ἵνα ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι, ὅτε ἡ Κυβέρνησις ἀνήγγειλεν, ὅτι πρόκειται νὰ κατασκευασθῇ ὁ σιδηρόδρομος ἐκεῖνος, πάντες ἐξεῤῥάγησαν εἰς γέλωτα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία τότε ἐθεώρει, ὅτι ἦτο ἀδύνατος ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου.

§20ΡΑΛΛΗΣ. Ὅπερ καὶ ἀπεδείχθη.

§21ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λαμβάνω ὑπὸ σημείωσιν τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καθ’ ἣν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶπεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ὅλοι χθὲς ἀντελήφθημεν ἐνταῦθα, καὶ θεωρῶ τὴν δήλωσιν ταύτην ὡς ἀνάκλησιν τῶν χθὲς λεχθέντων περὶ τῆς ἑταιρίας. Ὡς πρὸς τὸν ἕτερον ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καθ’ ὃν ἡ Κυβέρνησις δῆθεν οὐδὲν πρόσκομμα παρεμβάλλει εἰς τὴν ἑταιρίαν πρὸς ἀνάληψιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ σιδηροδρόμου, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸν διαψεύδει τὸ γεγονὸς, καθ’ ὅ ἡ Κυβέρνησις ἀπέφυγε μέχρι τοῦδε νὰ ἐξαναγκάσῃ, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα ἐκ τῆς συμβάσεως, τὴν ἑταιρίαν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών της. Ὡς πρὸς τὸν τρίτον ἰσχυρισμόν του, δὲν ἔχω ἐγὼ νὰ προσθέσω τι, ἀφοῦ τὸν διαψεύδουσι διαῤῥήδην τὰ πράγματα αὐτά. Τὰ πράγματα μαρτυροῦσιν, ὅτι ὁ στενὸς σιδηρόδρομος Μύλων–Καλαμῶν κινδυνεύει νὰ μᾶς στοιχίσῃ πρὸς 200,000 φράγκων κατὰ χιλιόμετρον, ἤτοι πρὸς 60,000 φράγκων ἀκριβώτερα τοῦ εὐρέος σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, ἐνῷ ἠδύνατο νὰ στοιχίσῃ, ἐὰν ἐξεδίδετο εἰς μειοδοσίαν, τὸ πολὺ πολὺ 80,000 κατὰ χιλιόμετρον. Δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς, ὅτι δὲν ἐζήτησε τὴν ἐκχώρησιν αὐτοῦ ἄλλη τις ἑταιρία μὲ ἐπιχορήγησιν μόνον, ἥτις θὰ ἐπεβάρυνε τὸ Κράτος μὲ 3,500,000–4,000,000, ἐνῷ τὴν σήμερον μᾶς στοιχίζει 33 ὅλα ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ ἡ ἑταιρία, ἥτις ἐζήτει τὴν ἐκχώρησιν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν ὑπὸ τόσον εὐνοϊκοὺς ὅρους, δὲν ἠδύνατο νὰ ὑποβοηθήσῃ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν εἰς τὸν οἰκονομικὸν συνδυασμὸν τῆς ἐξευρέσεως τῶν 10,000,000 φράγκων, ὧν τόσην ἀνάγκην εἶχε τότε. Ἦτο δὲ αὕτη ἡ ἑταιρία τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν– Πελοποννήσου, πρὸς ἣν ἀκόμη καὶ τὴν σήμερον δὲν ἀποκρύπτει ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς τὴν ἰδιαιτέραν αὑτοῦ ἀντιπάθειαν. Ἔχω δ’ ἐν τέλει νὰ δώσω μίαν συμβουλὴν εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν ἑξῆς. Τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως, ἧς εἶναι μέλος, τῷ ὑπαγορεύει νὰ μὴ ἀνακινῇ τόσον εὐκόλως ὑπόθεσιν, ἥτις εἶναι ἐν πολλοῖς μικρογραφία τῆς γνωστῆς ὑποθέσεως τοῦ Παναμᾶ, τῆς συγκινούσης τὴν σήμερον τὴν Γαλλίαν καὶ ὁλόκληρον τὸν πεπολιτισμένον κόσμον.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, θὰ κάμω μίαν γενικὴν παρατήρησιν. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ τοῦ ἄρθρου 24.

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποίαν διάταξιν, κύριε Πρόεδρε;

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ διάταξις, κύριε Βουλευτὰ, εἶναι, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἰδίου ἀντικειμένου δὶς μόνον δύναταί τις νὰ ὁμιλήσῃ, περισσότερον δὲ μόνον τῇ ἀδείᾳ τῆς Βουλῆς. Δὲν ἀποτείνομαι ὡρισμένως πρός τινα τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Ἀποτείνομαι πρὸς πάντας ἐν γένει. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκποιήσεως κινητῶν καὶ ἀκινήτων ἐθνικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων, κειμένων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ.

§25ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάλογον τῶν κτημάτων, περὶ τῆς ἐκποιήσεως τῶν ὁποίων πρόκειται.

§26Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δυνάμεθα νὰ καταθέσωμεν κατάλογον ἐκποιηθησομένων κτημάτων, διότι ὁ νόμος εἶναι διαρκὴς, καὶ θὰ λαμβάνωνται ἀποφάσεις περὶ ἐκποιήσεως ἑκάστοτε. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω, ποῦ ἔχει τὸ Δημόσιον κτήματα. Ἡ ἀφορμὴ πρὸς τὴν αἴτησιν, ὅπως ψηφισθῇ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον, δίδεται ἐξ Αἰγύπτου, ὡς ἐκ τῆς κληρονομίας Βασσάνη. Ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ ἄλλαι κληροδοσίαι· ὑπάρχει κληροδοσία Πασχάλη ἐν Κωνσταντινουπόλει, ὑπάρχει κληροδοσία Καρδαρᾶ, τοῦ ποτὲ συναδέλφου ἡμῶν ἐν τῇ Βουλῇ· ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι μικρότεραι. Ἀλλ’ ἡ ἄμεσος ἀφορμὴ ἐδόθη ἐκ τῆς κληροδοσίας Βασσάνη.

§27ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δύναται νὰ δοθῇ κατάλογος τῶν κτήσεων τοῦ Δημοσίου ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν τοὐλάχιστον, τίνα εἶναι τὰ κτήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἦναι δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νομοσχεδίου;

§28ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ κατατεθῇ κατάλογος πασῶν τῶν κτήσεων τοῦ Δημοσίου, διότι ὑπάρχουσι καὶ κτήσεις ἐπ’ ὀνόματι ἰδιωτῶν, ἀνήκουσαι ὅμως εἰς τὸ Δημόσιον.

§29ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αἱ κτήσεις αἱ ἐπ’ ὀνόματι τῶν ἰδιωτῶν ἂς μὴ περιληφθῶσιν ἐν τῷ καταλόγῳ. Ἂς δοθῇ κατάλογος τῶν κτημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσι σήμερον εἰς τὸ Δημόσιον.

§30ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶναι δυνατόν.

§31Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐνίσταμαι ἰδίως κατὰ τῆς γενικότητος τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου. Κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην, παρέχεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκποιῇ πᾶν ἀκίνητον κτῆμα τοῦ Κράτους ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, καὶ πᾶν ὡσαύτως ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ κινητὸν, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἡ γενικότης τῆς διατάξεως δὲν ἔγκειται μόνον ἐν τῇ ἐλλείψει παντὸς προσδιορισμοῦ τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν θέλει ἰσχύει, οὐδ’ ἔγκειται μόνον ἐν τῷ μὴ προσδιορισμῷ τῶν κτημάτων ἢ τῶν κινητῶν, τῶν ὁποίων πρόκειται ἡ ἐκποίησις, ἀλλ’ ἔγκειται καὶ ἐν τῷ τρόπῳ, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ γείνῃ ἡ ἐκποίησις. Κατὰ τίνα τρόπον θέλει γείνῃ ἡ ἐκποίησις τῶν ἀκινήτων κτημάτων ἢ τῶν κινητῶν, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐκποιηθῶσιν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ; Τὸ νομοσχέδιον οὐδὲν ἀναφέρει. Καὶ δύναται μὲν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς νὰ παραπέμψῃ ἡμᾶς εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἐκποίησις παντὸς ὑλικοῦ γίνεται διὰ δημοπρασίας ἐπὶ πλειοδοσίᾳ· ἀλλ’ αἱ διατάξεις αὗται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν διεξαγωγὴν καὶ τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἐκποιήσεως κινητῶν ἢ κτημάτων ἀκινήτων, κειμένων ἐν πάσαις τῆς χώρας τῆς ἀλλοδαπῆς. Εἶναι ἐνδεχόμενον εἰδικοῦ τινος κινητοῦ ἢ εἰδικοῦ τινος ἀκινήτου ἡ ἐκποίησις νὰ ἀποβαίνῃ ἀδύνατον νὰ πραγματοποιηθῇ διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Ἀναγκαῖον ἑπομένως ἦτο, ἀντὶ γενικοῦ τοιούτου νομοσχεδίου, νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν εἰδικὸν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ζητηθῇ ἡ ἄδεια τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας πρὸς ἐκποίησιν ὡρισμένου κτήματος ἢ ὡρισμένης κατηγορίας κτημάτων ἐν ὡρισμένῃ χώρᾳ κειμένων, νὰ κανονίζηται δὲ συγχρόνως ὁ τρόπος τῆς ἐκποιήσεως, ἐὰν αἱ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ ἰσχύουσαι νομοθετικαὶ διατάξεις δὲν ἐπήρκουν εἰς τὴν διεξαγωγὴν καὶ πραγματοποίησιν τῆς ἐκποιήσεως. Ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καταχώρησις εἰδικῶν διατάξεων τοιούτων ἀπέβαινεν ἀναπόφευκτος, ἵνα κατασταθῇ ἐφικτὴ ἡ ἐκποίησις ἄνευ κινδύνου τινὸς τῶν δημοσίων συμφερόντων.

§32Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐθεωρήθη πρέπον νὰ εἰδικεύσωμεν τὰ περὶ τῶν κτημάτων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν, καὶ μάλιστα περὶ κτημάτων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, νὰ καθορίσωμεν ἐκ προοιμίων τίνα τὰ ἐκποιητέα, μηδὲ νὰ κατέχωμεν πάσας τὰς πληροφορίας, αἵτινες ἤθελον καθοδηγήσει ἡμᾶς εἰς καθορισμὸν τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ γείνῃ ἡ ἐκποίησις. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο παρατηρῶ ὅτι πρέπει νὰ προστεθῶσιν ἐν ἄρθρῳ 1 αἱ λέξεις «τὸν τρόπον», εἰς ἄρσιν ἐνδεχομένης ἀμφιβολίας, διότι ἐν τῇ τελευταίᾳ γραμμῇ ἀναγινώσκομεν «καὶ ὁρίζοντος τὰ ἐκποιητέα ἀκίνητα καὶ κινητὰ, τὸν χρόνον καὶ τὸν τόπον τῆς ἐκποιήσεως». Ἡ παρεμβολὴ τῶν λέξεων «τὸν τρόπον» φαίνεται ἀναγκαία. Νομίζομεν ὅτι εἶναι πρέπον νὰ δοθῇ ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν τὸ δικαίωμα, ὅπως αὕτη καὶ ἄλλως ἢ κατὰ τὰ ἐν τῷ λογιστικῷ νόμῳ προβαίνῃ εἰς ἐκποίησιν, προκειμένου περὶ κτημάτων ἐν ξένῃ χώρᾳ. Τὰ ἐν ξένῃ χώρᾳ ἐκτελούμενα καθορίζονται κατὰ τὸ πλεῖστον ἐκ τῶν συνηθειῶν τῆς χώρας, ὅπου διεξάγονται. Ἔν τινι χώρᾳ δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσι τὰ τοῦ λογιστικοῦ ἡμῶν νόμου εὐρύτερον, ἐν ἄλλῃ δὲ χώρᾳ δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσι μᾶλλον περιωρισμένως, ἢ διόλου· εἶναι δυνατὸν ἔν τινι χώρᾳ νὰ συμφέρῃ μᾶλλον ἡ ἐκτέλεσις κατὰ τρόπον μὴ ἀναγνωριζόμενον ὑπὸ τοῦ λογιστικοῦ νόμου, ἢ νὰ μὴ ὑπάρχῃ λόγος, ἵνα ἀπομακρυνθῶμεν ἐν αὐτῇ ἐκ τοῦ λογιστικοῦ νόμου. Ἐνταῦθα, ὡς πρὸς τὴν ὑπόθεσιν τὴν ἀμέσως δοῦσαν ἀφορμὴν εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, βλέπομεν, ὅτι ἡ ἀρχὴ, ἡ προτείνασα εἰς ἡμᾶς, ὅπως ζητήσωμεν ἄδειαν νομοθετικὴν πρὸς κανονισμὸν τῶν περὶ τούτου, ἐνδεικνύει, ὅτι πρέπει νὰ παρέχηται ἐλευθερία εἰς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τὸν καθορισμὸν τοῦ τρόπου τῆς ἐκποιήσεως, διότι ἐνδέχεται νὰ συμφέρῃ, ἵνα γένηται ἡ ἐκποίησις καὶ δι’ ἰδιαιτέρας συμφωνίας. Ἰδού. Ἀναφέρει ἡ ἀρχὴ αὕτη ἐξ Αἰγύπτου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν (ἀναγινώσκει): «Δὲν δυνάμεθα ἐκ περισσοῦ νὰ γνωρίζωμεν ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτῆς ἔσται ὑπὲρ τῆς ἐκποιήσεως καὶ οὐχὶ ὑπὲρ τῆς αὐτουσίου διανομῆς, ὁπότε καὶ ἀφοῦ ὑποστῶμεν τὰς βαρείας ταύτας δαπάνας, θὰ ἔχωμεν πάλιν ἀνάγκην νόμου, ἐπιτρέποντος τὴν ἐκποίησιν τῶν εἰς τὸ Δημόσιον περιελευσομένων ἀκινήτων. Τούτου ἕνεκα φρονῶ λυσιτελέστερον νὰ προκληθῇ νόμος εἰδικός, ἵνα δυνάμει αὐτοῦ προβῶμεν δι’ ἑκουσίου πάντως ἐνώπιον τῶν μικτῶν δικαστηρίων γενησομένου πλειστηριασμοῦ, ἤτοι δικαστικοῦ, εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν ἀκινήτων. Καὶ ἐπειδὴ καὶ τοῦτο δὲν ἀσφαλίζει ἀπολύτως τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, διότι ἐνδέχεται νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ συμπαιγνίας.... φρονῶ, ὅτι ἐν τῷ συνταχθησομένῳ νομοσχεδίῳ δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ ἐπιτραπῇ καὶ ἡ δι’ ἰδιωτικῆς ὁδοῦ καὶ δι’ ἐνσφραγίστων προσφορῶν ἐκποίησις τῶν ἀκινήτων ὑπὸ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἀπαρτιζομένης ἐκ προσώπων τῆς τε ὑπηρεσίας καὶ ἐκ τῶν ἐνταῦθα ἐγκρίτων καὶ ἀξίων πάσης πίστεως ὁμογενῶν, ὁριζομένων διὰ Β. Διατάγματος». Βλέπετε πόσαι περιστάσεις δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν ἑκάστοτε, ὑπαγορεύουσαι, ὅπως τοῦτο μᾶλλον ληφθῇ τὸ μέτρον ἢ ἐκεῖνο. Δὲν πρόκειται δὲ μόνον, ὡς εἶπον, περὶ ἐκποιήσεως τῶν κτημάτων τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, περὶ ὧν ἡ ἀναφορά, ἧς ἀνέγνων ἀπόσπασμα, ἀλλὰ πρόκειται καὶ περὶ ἄλλων κτημάτων. Τινὰ μάλιστα πρὸ πολλοῦ ἔπρεπε νὰ εἶχον ἐκποιηθῆ, καὶ δὲν ἐξεποιοῦντο διὰ τὴν ἔλλειψιν τοιούτου νόμου. Ἡ κληροδοσία Πασχάλη περιλαμβάνει ἱκανὰ τοιαῦτα κτήματα, ὧν πρέπει νὰ γένηται ἐκποίησις. Ἀδύνατον εἶναι νὰ εἴπωμεν ἐκ τῶν προτέρων, ὑπὸ ποίους ὅρους δύναται νὰ γένηται λυσιτελῶς ἡ ἐκποίησις αὕτη. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι θὰ ἦναι λυσιτελὲς νὰ ἐμπιστευθῇ ἡ Βουλὴ τὰ περὶ τούτου εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἀπαιτοῦσα, ὅπως διὰ Βασ. Διατάγματος κανονισθῶσι πάντα ταῦτα ἐπὶ τὸ συμφερώτερον.

§33ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ὡρισμένων κτημάτων, ἡ αἴτησις τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἦτο δικαία καὶ λογική· διότι βεβαίως δὲν δύνανται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ὅλαι αἱ διατυπώσεις τοῦ λογιστικοῦ ἡμῶν νόμου πρὸς πώλησιν κτημάτων. Ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ γενικῆς ἀδείας, διδομένης ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν ἐκτελεστικήν, νομίζω, ὅτι ἡ ἀπαίτησις τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τι τὸ ὑπερβολικόν. Ἐὰν διὰ τὴν ἐκποίησιν κτημάτων ἐλαχίστης ἀξίας ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νομίζῃ πάντοτε, ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ περιορίσῃ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ νὰ ἐπιβάλῃ εὐθύνην εἰς αὐτὴν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐκποιήσεως τούτων, ἐὰν, λέγω, περὶ μικροτάτων κτημάτων νομίζῃ ἀναγκαῖον, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ περιορίσῃ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκτελεστικῆς, θὰ ἦτο ἄτοπον νὰ ἐξέλθῃ τῆς φυσικῆς ταύτης δυσπιστίας, ἡ ὁποία πάντοτε ὑπάρχει ἐν τοῖς κοινοβουλευτικοῖς πολιτεύμασι μεταξὺ νομοθετικῆς καὶ ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ ἐξέλθῃ αὐτῆς δίδουσα ἀπόλυτον ἐξουσίαν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐκποιῇ ὅπως ἂν αὐτὴ θέλῃ καὶ καθ’ ὃν ἂν τρόπον αὕτη νομίζῃ καλλίτερον κτήματα κείμενα εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐνδέχεται νὰ παρουσιασθῶσι κτήματα πολλῆς σημασίας καὶ πολλῆς σπουδαιότητος, καὶ ἐνδέχεται νὰ ὑπάρχῃ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, ἥτις δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ θέλῃ νὰ εὐκολύνῃ τὴν ἐκποίησιν αὐτῶν. Τοῦτο εἶναι ἡ ἀφορμὴ τῆς ὑφισταμένης φύσει δυσπιστίας πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Διὰ τοῦτο καὶ ἀπ’ ἀρχῆς ἠρώτησα περὶ τίνων κτημάτων πρόκειται. Ἐὰν πρόκηται περὶ τῶν κτημάτων τῶν ἐν Αἰγύπτῳ, ἐὰν πρόκηται περὶ τῶν κτημάτων τῶν ἄλλων κληρονομιῶν, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νὰ δώσωμεν τὴν αἰτουμένην ἄδειαν, καὶ ἂν αὔριον παρουσιασθῇ ἄλλη ἀνάγκη, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν πρόκειται νὰ ἐκλείψῃ, θὰ ὑπάρχῃ, καὶ ἡ Κυβέρνησις δύναται, ὅπως διάφορα ζητήματα ὑπηρεσίας λύει διὰ νομοθετημάτων ψηφιζομένων παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, νὰ λύῃ καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς ἑκάστην παρουσιαζομένην ἀνάγκην. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς ὡρισμένα κτήματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ πωληθῶσι, καὶ νὰ ὁρισθῇ μάλιστα ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι πρέπει νὰ ἐκτελῶνται τύποι τινὲς, ἐξασφαλίζοντες τὴν εὐθύνην τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας πρὸς τὴν νομοθετικήν.

§34Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν προέβαλον, εἶχεν εὐχάριστον ἀποτέλεσμα. Κατέδειξεν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀτελὲς, καὶ ἑπομένως ἐζήτησεν οὗτος διὰ τῆς τροποποιήσεως, ἣν ἐπρότεινε, νὰ συμπληρώσῃ αὐτό. Ἀλλ’ ἡ συμπλήρωσις ἐγένετο ἐπὶ ζημίᾳ τῆς ἐξουσίας, ἥτις εἶναι ἐμπεπιστευμένη εἰς τὸ Κοινοβούλιον· διότι, ἐνῷ πρότερον, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἐπρόκειτο ἡ ἐκποίησις νὰ γένηται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ἡ παρατήρησις ἐμοῦ ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι αἱ διατάξεις αὗται δὲν ἐφαρμόζονται, νὰ ζητήσῃ ὅμως νὰ προστεθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θέλουν ἰσχύει οὐδὲ αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ἵνα κανονίζωσι τὸν τρόπον τῆς ἐκποιήσεως, καὶ καθ’ ἣν θέλει προσδιορίζεσθαι ἑκάστοτε ὁ τρόπος διὰ Β. Διατάγματος. Ἀλλ’ ὁ τρόπος, ὁ ὁποῖος θέλει προσδιορίζεσθαι διὰ Β. Διατάγματος, θέλει κανονίζεσθαι συνεπείᾳ τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας οἱ πρόξενοι ἡμῶν, οἱ εἰς τὰ διάφορα μέρη τῆς ἀλλοδαπῆς εὑρισκόμενοι, θέλουσι προτείνει εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ὡς τρόπον ἀναγκαῖον ἢ ἀναπόφευκτον. Τὰ ζητήματα τῆς πολιτικῆς ἐμπιστοσύνης διαφέρουσιν ἀπὸ τὰ ζητήματα τῆς διοικήσεως, σήμερον δὲ πρόκειται περὶ ζητήματος καθαρῶς διοικητικοῦ, οὐχὶ δὲ περὶ ἐμπιστοσύνης πολιτικῆς. Τὸ διοικητικὸν τοῦτο ζήτημα θέλει κανονίζεσθαι, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, δι’ ἑνὸς διατάγματος, τὸ δὲ διάταγμα τοῦτο θέλει συντάττεσθαι κατὰ τὴν γνώμην τοῦ προξένου τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι ὄντως εὐκταῖον οἱ πρόξενοι τῆς Ἑλλάδος νὰ ἦναι ἄνθρωποι ὑπέρτεροι πάσης ὑπονοίας καὶ παντὸς δισταγμοῦ· ἀλλ’ ἡ ἀνθρωπίνη φύσις εἶναι ἀτελὴς, ἐνδέχεται δὲ νὰ ἐπιφανῇ που πρόξενος, ὁ ὁποῖος νὰ προτείνῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν γνώμας, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γνωμῶν τούτων νὰ ἐκδοθῇ διάταγμα, τὸ ὁποῖον νὰ κανονίσῃ τρόπον ἐκποιήσεως, ἕνεκα τοῦ ὁποίου νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς κίνδυνον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Διὰ τοῦτο γνωμοδοτῶ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν γνώμην του. Ἐὰν νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ κανονίζηται διὰ διατάγματος ὁ τρόπος τῆς ἐκποιήσεως τῶν ἀκινήτων κτημάτων τῆς περιουσίας τοῦ Βασσάνη ἐν Τάντᾳ, δύναται νὰ περιλάβῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοιαύτην διάταξιν, ἡμεῖς δὲ δὲν ἀντιλέγομεν νὰ διαῤῥυθμίσῃ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τρόπον τοιοῦτον· ἀλλ’ ἐὰν ζητήσῃ ἀπολύτως καὶ γενικῶς ἑτέραν ἐξουσίαν, ἡμεῖς ἔχομεν καθῆκον νὰ διστάσωμεν, ἵνα τὴν δώσωμεν. Ἀπόδειξιν περαιτέρω προσάγω αὐτὴν ταύτην τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὁ πολιτικὸς πράκτωρ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ὑπέβαλεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἔλεγεν οὗτος, ὅτι οὐδ’ αὐτὸς ὁ πλειστηριασμὸς ἐνώπιον τῶν μικτῶν δικαστηρίων ἐξασφαλίζει τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, διότι δύνανται νὰ διακινδυνεύσωσι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ἐν περιστάσει λοιπόν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι τοσοῦτον δύσκολον νὰ ἐξασφαλισθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, δὲν εἶναι βεβαίως προσῆκον νὰ στέρξωμεν νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παρέχει ἀπόλυτον καὶ γενικὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, παρατηρῶ, ὅτι καὶ ἡ διάταξις ἡ περὶ ἐκποιήσεως κινητῶν μοὶ φαίνεται πολὺ γενική. Ἰδίως τὰ κινητά εἰσιν ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα δὲν μένουσι προσκεκολλημένα ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, ἀλλὰ μεταφέρονται ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον εἶναι κινητὸν σήμερον ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ἐνδεχόμενον νὰ ἦτο χθὲς κινητὸν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, καὶ νὰ ἐγένετο κινητὸν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διότι μετηνέχθη ἐκεῖ. Διὰ τοῦτο ἔχομεν καθῆκον νὰ ἐπιθυμῶμεν νὰ γνωρίζωμεν, τί ψηφίζομεν, ἰδίως δὲ πρέπει νὰ ζητήσωμεν, ἵνα ἡ περὶ ἐκποιήσεως κινητῶν διάταξις ἦναι εἰδικὴ περὶ ὡρισμένων κινητῶν, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἀναγράφεσθαι ἐν καταλόγῳ, ἢ τὰ ὁποῖα εἰσι γνωστὰ, ὅτι ἀνήκουσιν εἰς ὡρισμένην περιουσίαν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§36Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Προτείνω, ὅπως μετὰ τὰς λέξεις «τὸν χρόνον» προστεθῶσιν αἱ λέξεις «τὸν τρόπον». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως δωρεὰν ἐθνικοῦ οἰκοπέδου εἰς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν πρὸς ἐπέκτασιν τοῦ καταστήματος τῆς Γαλλικῆς Σχολῆς. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τελῶν ἀγκυροβολίας καὶ φαρικῶν.

§39ΣΤΑΗΣ. Εἴς τινα παρατήρησιν, γενομένην χθὲς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, ὅτι τὰ τέλη ἀγκυροβολίας καὶ τὰ φαρικὰ εἶναι βαρέα, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπήντησεν, ὡς νομίζω, ὅτι βεβαίως θὰ ἦσαν τοιαῦτα, ἐὰν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν ὑπῆρχον τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4, ἅτινα περιορίζουσιν εἰς 6 ἢ 4 δραχμὰς κατὰ τόννον καὶ κατ’ ἔτος τὴν δαπάνην. Ἐὰν βεβαίως τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4 εἶχον ἐφαρμογὴν, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν ἐν Πειραιεῖ, βεβαίως θὰ ἦτο δικαία ἡ ἐπιβολὴ τῶν τοιούτων τελῶν ἀγκυροβολίας καὶ φαρικῶν. Ἀλλὰ τὰ ἄρθρα ταῦτα δὲν ἔχουσιν ἐφαρμογὴν σήμερον, ὡς ἔχουσιν, ἐπαναλαμβάνω, τὰ δρομολόγια τῶν ἑταιριῶν· διότι ἐκ τῶν 104 λ. χ. ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας Φραισσινὲ, τῶν προσεγγιζόντων εἰς Πειραιᾶ, κατὰ μέγιστον ὅρον μόνον 24 προσεγγίζουσι πλέον ἢ ἑξάκις εἰς Πειραιᾶ, τὰ δὲ λοιπὰ 80 πλησιάζουσι σχεδὸν μόνον ἅπαξ κατ’ ἔτος, ἕνεκα τῶν μακρῶν πλόων, τοὺς ὁποίους ἐκτελοῦσιν· ἑπομένως ἐπὶ τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ῥηθείσης ἑταιρίας, τὰ ὁποῖα κατὰ μέσον ὅρον ἔχουσι χωρητικότητα 900 τόννων, ἐπιβάλλεται φορολογία, ἀνερχομένη εἰς 176 χιλιάδας δραχμῶν περίπου κατ’ ἔτος, ὅπερ καθίστησιν ἀδύνατον τὴν ἐξακολούθησιν τῶν εἰς Πειραιᾶ κατάπλων αὐτῆς, καὶ ὅπερ βεβαίως σπουδαίως θέλει ζημιώσει τὸν τόπον ἡμῶν. Ἐπίσης καὶ ἐκ τῶν ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας Messageries προσεγγίζουσιν εἰς Πειραιᾶ 104 κατ’ ἔτος· ἐξ αὐτῶν μόνον 19 προσεγγίζουσι πλέον ἢ ἑξάκις τῆς ἑβδομάδος, τὰ δὲ 85 ἅπαξ ἢ δὶς ἢ τρὶς τοῦ ἔτους· ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὰ 104 νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ 3ον ἄρθρον, καὶ οὕτω τὰ τέλη, ἅτινα θὰ καταβάλλῃ καὶ ἡ ἑταιρία αὕτη, εἶναι τοιαῦτα, ὥστε ἀδύνατον νὰ ἐξακολουθήσῃ τοὺς πλόας αὐτῆς. Τὰ αὐτὰ λέγω καὶ περὶ ὅλων τῶν ἄλλων ξένων ἑταιριῶν. Καὶ ἂν σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου ἦναι νὰ εἰσπράξωμεν περισσότερα τῶν νῦν εἰσπραττομένων, ἀναμφιβόλως δὲν θὰ εἰσπράξωμεν οὔτε τὰ νῦν εἰσπραττόμενα. Δὲν θέλω δὲ νὰ ὑπολογίσω τὴν ζημίαν ἐκ τῆς μὴ προσεγγίσεως τῶν ἀτμοπλοίων τούτων, ἕκαστον τῶν ὁποίων ἀνὰ πᾶσαν προσέγγισιν ἐν Πειραιεῖ καταλείπει πολλὰς ἑκατοντάδας δραχμῶν. Ἂν λοιπὸν ἀναγκασθῶσι νὰ καταβάλλωσιν ἓν φράγκον κατὰ τόννον, θὰ διακοπῇ ἡ συγκοινωνία μετὰ τῆς Εὐρώπης, ἣν δὲν δυνάμεθα ν’ ἀντικαταστήσωμεν δι’ ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων. Ὡς ἐκ τούτου συνῆλθον κατ’ ἐπανάληψιν οἱ πράκτορες τῶν διαφόρων ξένων ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν ἐν Πειραιεῖ, ἔλαβον δὲ καὶ ἐπιστολὴν αὐτῶν, δι’ ἧς παρακαλοῦσι νὰ ἀνακοινώσω ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλέσω, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου μέχρι τῆς αὔριον, ὅτε θὰ ὑποβάλωσι πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὑπόμνημα αὐτῶν, καταδεικνύον ἀτελείας τινὰς τοῦ νομοσχεδίου.

§40Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι βέβαιον, ὅτι αἱ ἑταιρίαι θέλουσιν ὑποβληθῆ εἰς μεγαλύτερα τέλη τῶν μέχρι τοῦδε, καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἐν μέρει καὶ οὗτος, διότι ἐπέτυχον αἱ ξένης σημαίας ἑταιρίαι, ὅπως διὰ συνδυασμοῦ περιστάσεων ἀποφεύγωσι τὴν πληρωμὴν τῶν λιμενικῶν τελῶν, καὶ ἐπί τινα χρόνον μάλιστα καὶ τῶν φαρικῶν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑποβάλλονται τὰ πλοῖα ξένης σημαίας εἰς τὰ τέλη ἀγκυροβολίας, εἰς ἃ δὲν ὑπεβάλλοντο μέχρι τοῦδε· τὸ τέλος δὲν εἶναι βαρὺ, ἡ δ’ ἐπιβολὴ αὐτοῦ δικαία. Ἀλλὰ παριστῶσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ξένων ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν, ὅτι θέλουσιν ἐπιβαρυνθῆ οὐ μόνον κατὰ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ περὶ τὸ μέτρον τῶν φαρικῶν τελῶν. Ὡς πρὸς τοῦτο ἔχομεν σημειώσεις, ἐξ ὧν καταφαίνεται, ὅτι θὰ ἐπιβαρυνθῶσιν αὗται οὐχὶ πολὺ σπουδαίως, ὅτι ὑπάρχουσι μάλιστα καὶ περιστάσεις, καθ’ ἃς θέλουσιν ἀπολαύει ἀνακουφίσεως ἐκ τοῦ νόμου. Οὕτω π.χ. ἡ ἑταιρία Κεδιβιὲ, ἥτις ἔχει συχνοτάτας προσεγγίσεις διὰ τοῦ αὐτοῦ ἀτμοπλοίου εἰς ἑλληνικοὺς λιμένας, θέλει ἀπολαύσει μείωσιν τῶν φαρικῶν τελῶν, ἐν συνόλῳ ὅμως θέλει ὑποβληθῆ εἰς πλείονα τέλη, διότι πλὴν τῶν φαρικῶν θέλει πληρώσει καὶ τὰ τέλη ἀγκυροβολίας. Ὥστε θὰ ὑπάρξῃ μὲν ὠφέλεια τοῦ Δημοσίου ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ θὰ ὑπάρξῃ διότι προστίθενται τὰ δικαιώματα τῆς ἀγκυροβολίας. Ὡς πρὸς τὰ φαρικὰ, διὰ τὴν ἑταιρίαν Κεδιβιὲ θὰ ὑπάρξῃ ὠφέλεια, θὰ ὑπάρξῃ μείωσις τελῶν· ὡς πρὸς ἄλλας ἑταιρίας, ὑπάρχει αὔξησις, ἀλλ’ οὐχὶ τοσαύτη, ὥστε νὰ φοβώμεθα, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ διακοπὴ ἢ μείωσις προσεγγίσεων, τοὐναντίον πιστεύομεν, ὅτι ἕνεκα τοῦ συστήματος τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐμψυχοῦται ὁ πολλαπλασιασμὸς προσεγγίσεων, διότι εὐθὺς ὡς ἑταιρία τις προσεγγίζει εἰς ἑλληνικοὺς λιμένας διὰ τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῆς, ἐφ’ ὅσον συχνότερον προσεγγίζουσι ταῦτα εἰς αὐτοὺς, κατὰ τοσοῦτον μειοῦται ὁ ὅρος τῆς φορολογίας, τῆς φορολογίας μὴ ὑπερβαινούσης τὴν τῶν τεσσάρων προσεγγίσεων. Ἐνῷ τὰ ἄλλα ἀτμόπλοια εἰς ἀνώτατον ὅρον καταβολῆς τέλους ὑποβάλλονται τὸν τῶν ἓξ προσεγγίσεων, τὰ ἐκτελοῦντα τακτικὸν δρομολόγιον ὑποβάλλονται εἰς καταβολὴν τέλους κατ’ ἀνώτατον ὅρον τεσσάρων προσεγγίσεων· διὰ τὰς τέσσαρας προσεγγίσεις πληρόνουσι τέλος, εἴτε τέσσαρας εἴτε πλείονας τῶν τεσσάρων ἔχουσι προσεγγίσεις· ὑπάρχουσι δὲ ἀτμόπλοια τῶν ἑταιριῶν, καταπλέοντα δὶς τοῦ μηνὸς εἰς ἑλληνικοὺς λιμένας, ὑπάρχουσι δὲ καὶ τὰ προσεγγίζοντα εἰς ἑλληνικοὺς λιμένας ὀκτάκις τοῦ μηνός. Τὰ προσεγγίζοντα δὶς τοῦ μηνὸς ἐπὶ εἴκοσι τεσσάρων ἐτησίων προσεγγίσεων καταβάλλουσι κατὰ τὸ νομοσχέδιον μόνον τὸ τέλος τῶν τεσσάρων. Ἐφ’ ὅσον προσεγγίζουσι πλέον ἢ τετράκις τὰ ἀτμόπλοια, οὐδὲν πληρόνουσι, διότι ἀνώτατος ὅρος φόρου εἶναι ὁ τῶν τεσσάρων προσεγγίσεων, ἤτοι τῶν τεσσάρων δραχμῶν κατὰ τόννον, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἀνήκουσιν εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν τῆς φορολογίας, δηλ. τὴν τῶν ἐπιβιβαζόντων καὶ ἀποβιβαζόντων ἐμπορεύματα. Ἐλάβομεν πᾶσαν πρόνοιαν, ὅπως μὴ ἐπιβαρυνθῶσι τὰ ἀτμόπλοια τὰ ἔχοντα τακτικὴν προσέγγισιν εἰς ἑλληνικοὺς λιμένας, διότι, καίτοι ταῦτα εἶναι ὑπὸ ξένην σημαίαν καὶ πρέπει νὰ ἐπιβαρυνθῶσιν ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν, εἶναι ὅμως πρέπον νὰ εὐνοηθῶσιν, ὡς παρέχοντα σπουδαίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Κράτος συγκοινωνίας ὅσον ἔνεστι συχνοτέρας πρὸς τὸ ἐξωτερικόν. Τὸ σύστημα δὲ, ὅπερ παρεδέχθημεν, ἔχει τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο, διότι μόνον ἂν τέσσαρας πλοῦς ἢ κάτω τεσσάρων πλόων ἐκτελῇ ἐντὸς τοῦ ἔτους τὸ ἀτμόπλοιον, μόνον τότε πληρόνει ἀκέραιον τὸ τέλος· εὐθὺς ὡς ὑπερβῇ τὸν ἀριθμὸν τοῦτον, εἶναι ἐντελῶς ἀσύδοτον. Ὥστε ἔχει συμφέρον, ἵνα πολλαπλασιάσῃ τὰς γραμμάς. Ἡ συγκοινωνία μεταξὺ Βρενδησίου καὶ Πατρῶν ἐξυπηρετεῖται ὑπὸ ἀτμοπλοίων, ἅτινα πολλάκις τοῦ μηνὸς τὰ αὐτὰ προσεγγίζουσιν εἰς τὸν ἑλληνικὸν λιμένα, ταῦτα δὲ καὶ δι’ ἑξήκοντα προσεγγίσεις, ἃς ἐκτελοῦσι κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους, θέλουσι πληρόνει τὰ τέλη τεσσάρων μόνον προσεγγίσεων, ἑπομένως ἐμψυχοῦνται πρὸς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν προσεγγίσεων. Ἐπίσης ἡ συγκοινωνία τῆς Τεργέστης μετὰ τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐκείνη ἐκτελεῖται ὑπὸ ἀτμοπλοίων προσεγγιζόντων πολλάκις τοῦ μηνὸς, ὁπωσδήποτε πολλάκις τοῦ ἔτους. Ἀλλὰ ὑποβάλλονται παρατηρήσεις, ὅτι ὡρισμέναι ἑταιρίαι ἔχουσιν ἀτμόπλοια, ἅτινα, ὡς ἠκούσαμεν πρὸ ὀλίγου, κατὰ μέσον ὅρον ἐκτελοῦσιν ἓξ ἢ ὀκτὼ προσεγγίσεις· ἀλλὰ καὶ ἓξ καὶ ὀκτὼ προσεγγίσεις ἂν ἐκτελῶσι, πάλιν πληρόνουσι τὸ ἥμισυ ἢ τὰ τρία τέταρτα τοῦ τέλους. Οὐδὲν ὅμως ἐμποδίζει τὰς ἑταιρίας ταύτας, ὅπως μεταβάλωσι τὸν κανονισμὸν τῶν ἀτμοπλοίων τῶν προσεγγιζόντων εἰς τοὺς ἑλληνικοὺς λιμένας, καὶ κατορθώσωσι νὰ αὐξήσωσι τὰς διὰ τῶν αὐτῶν ἀτμοπλοίων προσεγγίσεις καὶ ἐπιτύχωσιν οὕτω μείζονα μείωσιν. Δὲν βλέπω λοιπὸν ἀνάγκην ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου· τοὐναντίον φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν εἰς ψήφισιν αὐτοῦ, διότι θέλομεν δι’ αὐτοῦ ἐπιτύχει, ὅπως παύσῃ ζημία προσγινομένη εἰς τὸ Δημόσιον ἐπὶ χρόνον παραταθέντα πλέον τοῦ δέοντος.

§41ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀφορμὴν νὰ ζητήσω εἴτε τὴν ἀναβολὴν εἴτε τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου· νομίζω ὅμως, ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἐκ Κυθήρων Βουλευτοῦ ἔχουσι σπουδαιότητα, ἣν δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὅταν αἱ ἑταιρίαι δηλῶσί τι, ὅπερ πάντες, ὅσοι ταξειδεύομεν, ἀντιλαμβανόμεθα, ὅτι ἀτμόπλοιά τινα προσεγγίζουσιν εἰς τοὺς ἑλληνικοὺς λιμένας οὐχὶ ὀκτάκις, ἀλλ’ ἐνίοτε καὶ δὶς καὶ τρὶς μόνον, ποιούμενα μεγαλειτέρους πλόας, τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα βεβαίως θέλουσιν ἐπιβαρυνθῆ πολὺ πλειότερον ἐκείνων, μὲ τὰ ὁποῖα τὸ νομοσχέδιον σκοπεῖ νὰ τὰ ἐπιβαρύνῃ. Φοβοῦμαι δὲ, μήπως ἐκ τῆς τοιαύτης ἐπιβαρύνσεως αἱ ἑταιρίαι αὗται, αἱ ἐκτελοῦσαι τακτικοὺς πλόας, ἀναγκασθῶσι νὰ περιορίσωσιν αὐτοὺς εἰς τὸν ἀριθμὸν ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον κάμνουσιν ὡρισμένα αὐτῶν ἀτμόπλοια, ὅπως τὰ ὡρισμένα ταῦτα ἀτμόπλοια ποιῶσι 18 ἢ 20 πλόας καὶ ἐπωφελῶνται τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ γεννηθῶσι δυσκολίαι εἰς τὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ λιμένων ἑλληνικῶν καὶ λιμένων τῆς Ἑσπερίας. Καὶ ἄλλαι δυσκολίαι θὰ παρουσιασθῶσιν, ὅτι αἱ ἑταιρίαι αὗται, θέλουσαι νὰ ἐπωφεληθῶσι τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, θὰ προσδιορίσωσι τὰ ἀτμόπλοια ἐκεῖνα, ἅτινα ἕνεκα τοῦ μεγέθους των δὲν θὰ δύνανται νὰ κάμωσι τοὺς μεγαλειτέρους πλόας, καὶ θὰ προσδιορίσωσι τὰ χείριστα αὑτῶν ἀτμόπλοια. Διὰ τοῦτο καλὸν εἶναι νὰ μελετηθῶσιν αἱ παρατηρήσεις αὗται, καὶ νὰ ληφθῇ φροντὶς, ὥστε νὰ μὴ παραβλαφθῶσιν αἱ γραμμαὶ, ὅπως σήμερον ἐκτελοῦνται, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας νὰ βελτιωθῶσι. Δὲν βλέπω δὲ, ὅτι δύναται νὰ ἐπέλθῃ βλάβη τις ἐκ τῆς ἀναβολῆς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ ἐφαρμοσθῇ ταχέως ὁ νόμος, ἂς θέσῃ διάταξιν, καθ’ ἣν νὰ ἰσχύῃ ἀμέσως, ἅμα τῇ δημοσιεύσει αὐτοῦ ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως».

§42ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εὑρίσκω τὸν φόρον ὑπερβολικὸν καὶ ἐπιβλαβῆ εἰς τὴν ναυτιλίαν καὶ τὸ ἐμπόριον. Πρὸ μικροῦ ἔλαβον τηλεγράφημα ἀπὸ ὅλους τοὺς ἐν Σύρῳ πράκτορας τῶν ξένων ἑταιριῶν, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται ἢ ὅτι βαρεῖα φορολογία θὰ ἐμποδίσῃ τὰς προσεγγίσεις τῶν ἀτμοπλοίων εἰς τοὺς ἑλληνικοὺς λιμένας, αἱ ὁποῖαι γίνονται, ἀποβιβαζομένων σχεδὸν πάντοτε ὀλίγων τόννων ἐμπορευμάτων, ἐνίοτε δὲ καὶ ὀλίγων μόνον ἐπιβατῶν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυθήρων εἶναι δικαία, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, καὶ νὰ ἐλαττώσῃ τὰ τέλη τοὐλάχιστον διὰ τὰ φορτία, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς περιωρισμένον ἀριθμὸν τόννων, διὰ νὰ μὴ φορολογῆται τὸ ἀτμόπλοιον τὸ ἀποβιβάζον τετρακοσίων τόννων ἐμπορεύματα ὁμοιομόρφως μὲ τὸ ἀτμόπλοιον, ὅπερ θ’ ἀποβιβάσῃ ἑκατὸν τόννους· διότι ἄλλως βεβαίως θὰ γείνῃ διακοπὴ συγκοινωνίας, ἢ θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ ἐμπόριον μὲ τὰ ὑπέρογκα τέλη.

§43ΣΤΑΗΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὀρθότατα, ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 4 δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τὰ πλεῖστα τῶν εἰς Πειραιᾶ προσεγγιζόντων ἀτμοπλοίων. Ἐκ τῶν ἑκατὸν τεσσάρων ἀτμοπλοίων τῆς ἑταιρίας Φραισσινὲ, ἐπὶ παραδείγματι, τὰ 80 προσεγγίζουσι μόνον δὶς ἢ τρὶς τοῦ ἔτους, καὶ τὰ καταβλητέα τέλη ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι τοιαῦτα, ὥστε ἀδύνατον νὰ προσεγγίσωσιν εἰς Πειραιᾶ. Τὰ ἀτμόπλοια Λόϋδ π. χ. θὰ καταβάλωσι 1000 φράγκα, προσεγγίζοντα εἰς Κύθηρα, καὶ σχεδὸν οὐδὲν θὰ εἰσπράξωσιν ἐκεῖθεν, ἑπομένως θὰ διακοπῶσιν οἱ πλόες αὐτῶν. Ἔχω στατιστικὴν, ἐκ τῆς ὁποίας ἐμφαίνεται, ὅτι ἐκ τῶν 104 ἀτμοπλοίων τῶν κατ’ ἔτος προσεγγιζόντων εἰς Πειραιᾶ τῆς ἑταιρίας Messageries τὰ 85 προσεγγίζουν μόνον ἅπαξ, τὰ δὲ ἄλλα τετράκις, πεντάκις καὶ ἑπτάκις. Ἡ πρόσοδος δὲ, τὴν ὁποίαν εὑρίσκομεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἀνέρχεται εἰς 350 χιλιάδας δραχμῶν. Ἀλλὰ καὶ εἰς 30 μόνον λεπτὰ κατὰ τόννον ἐὰν κανονισθῇ ὁ φόρος, πάλιν θὰ εἰσπράξωμεν ποσὸν μεῖζον τῶν 350 χιλιάδων δραχμῶν· διότι τότε δὲν θ’ ἀναγκασθῶσι τὰ ἀτμόπλοια νὰ διακόψωσι τοὺς πλόας αὐτῶν. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας, ὡς εἶπον πρὸ μικροῦ, προτίθενται οἱ πράκτορες τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν νὰ ὑποβάλωσιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ θὰ ἀναπτύξω κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν βεβαίως ὁ κύριος Πρόεδρος θ’ ἀναβάλῃ δι’ αὔριον, ἢ δι’ ἄλλην τινὰ ἡμέραν.

§44Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ περιμείνῃ, μέχρις ὅτου μελετηθῇ κάλλιον τὸ νομοσχέδιον, ν’ ἀναβάλῃ δὲ τὴν ἐπιψήφισιν διὰ τὴν αὔριον, βέβαιος ὤν, ὅτι ἐκ τῆς ἀναβολῆς ταύτης θὰ ἐπέλθῃ ὠφέλεια.

§45ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα (ἀναγινώσκει): «Ναυτικοὶ καὶ ἔμποροι εὑρίσκουσι καταστρεπτικὸν τὸ νομοσχέδιον ἀγκυροβολίας. Παρακαλεῖσθε παρὰ συμπολιτῶν μας ναυτικῶν ἐπιδιῶξαι βελτίωσιν αὐτοῦ.» Ἐὰν ἐγνώριζον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐσκόπει νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν διὰ τὴν αὔριον, ἤθελον ὑποβάλει γενικὰς μόνον παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου· ἐὰν ὅμως ἡ συζήτησις δὲν θ’ ἀναβληθῇ, τότε εἶμαι ὑποχρεωμένος κατ’ ἄρθρον νὰ φέρω τὰς δεούσας παρατηρήσεις. Ἐλέχθησαν πολλὰ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου· ἐγὼ εὑρίσκω, ὅτι οὐδεμία γίνεται διάκρισις ἐν τῷ πρώτῳ καὶ δευτέρῳ ἄρθρῳ μεταξὺ ἑλληνικῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ ξένης ναυτιλίας...

§46Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται νὰ γείνῃ.

§47ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ταῦτα στηρίζονται ἐπὶ συνθηκῶν καὶ συμβάσεων, ἀλλ’ ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα πληρόνουσιν εἰς Εὐρώπην τριπλάσια καὶ τετραπλάσια τέλη παρὰ τὰ ξένα εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§48ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ αὐτὰ τέλη πληρόνουσιν εἰς τὴν Εὐρώπην τὰ πάσης σημαίας ἀτμόπλοια, ἀλλ’ εἶναι βαρύτερα τὰ τέλη ἐκεῖ.

§49ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Θὰ ὑποβάλω καὶ ἄλλας παρατηρήσεις εἰς τὰ οἰκεῖα ἄρθρα, ἐὰν δὲν ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου.

§50Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀναβολὴ εἰς τὴν αὔριον καὶ εἰς τὴν μεθαύριον οὐδεμίαν παρουσιάζει δυσκολίαν· διότι, ὅπως ὑπεμείναμεν ἐπὶ ἔτη πολλά, ἀνεχόμενοι νὰ μὴ πληρόνωσιν οἱ ξένοι ἐνταῦθα, ἐνῷ ἡμεῖς πληρόνομεν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, δυνάμεθα νὰ ὑπομείνωμεν καὶ 24 ὥρας καὶ 48, καὶ ἡμέρας τινὰς ἀκόμη καὶ ἑβδομάδας. Ὥστε περὶ τούτου δὲν πρόκειται, οὐδ’ ὑπάρχει ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς ἀναβολῆς, ἐὰν νομίζῃ τις, ὅτι δύναται νὰ παρουσιάσῃ αὔριον πληροφορίας, ἃς δὲν ἔχει προχείρους σήμερον· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι πᾶσαι αἱ πληροφορίαι εἶναι συγκεντρωμέναι ἐνταῦθα, καὶ συνᾴδουσι πρὸς τὰς πρότερον δοθείσας· εἶναι δὲ ἴσως χρήσιμον νὰ παρουσιάσω ἀριθμούς τινας, ἵνα μὴ διατελῇ ἡ Βουλὴ ὑπὸ τὰς ἐντυπώσεις πεπλανημένων ἀνακοινώσεων. Οὕτως ἐῤῥήθη, ὅτι ἡ ἑταιρία ἡ κυριωδέστερον ζημιουμένη θὰ ἦναι ἡ τῶν Γενικῶν Διαπορθμεύσεων. Καὶ τῷ ὄντι ἐκείνη θὰ ἦναι ἡ μᾶλλον ζημιουμένη· ἀλλ’ ἔχω ἐνταῦθα τὸν κατάλογον τῶν ἀτμοπλοίων αὐτῆς, τῶν προσεγγιζόντων εἰς ἑλληνικοὺς λιμένας. Ἐκ τῶν ἐν τῷ καταλόγῳ προσεγγίζουσι, τὸ πρῶτον πεντάκις, τὸ δεύτερον ἑξάκις, τὸ τρίτον ἑξάκις, τὸ τέταρτον ἑπτάκις, τὸ πέμπτον ὀκτάκις, τὸ ἕκτον δεκάκις, τὸ ἕβδομον δεκάκις, τὸ ὄγδοον ἑνδεκάκις, καὶ οὕτω καθεξῆς. Βλέπετε, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῶν προσεγγίσεων εἶναι 8 ἕως 9, ἐφ’ ὧν θὰ πληρόνωνται τέλη τεσσάρων, τουτέστι τὸ ἥμισυ τοῦ φορολογικοῦ ὅρου, ἢ καὶ ὀλιγώτερα τοῦ ἡμίσεως. Τώρα λαμβάνω ἄλλην σημαίαν, τὴν Ἰταλικὴν ἑταιρίαν (ἀναγινώσκει): «Ἔχομεν τῆς ἑταιρίας Φλώριο τῆς Ἰταλικῆς, προσεγγίσεις 14, 35, 15, 1, 1, 17, 24, 21, 2, 14, 1, 1, 12, 21, 10, 6, 23»· ὥστε ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἤθελε παρέχει εἰς τὴν ἑταιρίαν ταύτην τὴν ὠφέλειαν τοῦ τέλους ἀπὸ τῶν τεσσάρων μέχρι τῶν 35 προσεγγίσεων ἔχομεν τῆς ἑταιρίας Λόϋδ, ἥτις προσεγγίζει διὰ πλειόνων ἢ αἱ ἄλλαι ἀτμοπλοίων, ὁμοίους ἀριθμοὺς, δηλαδὴ 5, 15, 5, 9, 36, 8, 11, 8. Ὥστε δὲν εἶναι ἀκριβεῖς αἱ ἀναλογίαι, αἱ ἀνακοινωθεῖσαι. Καὶ βεβαίως οὐδεμία προσέγγισις θὰ καταργηθῇ, ἀλλὰ θὰ γείνῃ ἴσως διάταξις ἄλλη τῶν προσεγγίσεων, πρὸς μείωσιν τῶν καταβαλλομένων τελῶν. Ταῦτα ὡς πρὸς τὰ καταβαλλόμενα τέλη. Ὡς πρὸς δὲ τὴν παράστασιν, ὅτι ἐκ τῆς ἐπιβολῆς αὐτῶν προσγίνεται ἀδίκημα εἰς τὴν ξένην σημαίαν, ἀναντιῤῥήτως ἁπανταχοῦ τὰ τέλη τὰ φαρικὰ καὶ τὰ τῆς ἀγκυροβολίας εἶναι βαρύτερα τῶν προτεινομένων διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Τοῦτο, κατ’ ἐμὲ, δὲν θὰ ἦτο λόγος, ἵνα ἐπιμείνωμεν καὶ ἡμεῖς, ὅπως θέσωμεν τὰ αὐτὰ τέλη, ἢ ἔστω καὶ ὀλίγῳ κατώτερα. Ἡμεῖς πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἡμετέρου συμφέροντος, καὶ ἐὰν βλέπωμεν, ὅτι διὰ τελῶν ἔστω καὶ ἐπὶ τῷ ἡμίσει ἢ τῷ τρίτῳ τῶν ἐπιβαλλομένων εἰς τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν ἀλλαχοῦ, περιορίζομεν τὴν ταχυδρομικὴν συγκοινωνίαν, πρέπει νὰ μὴ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν παρ’ ἡμῖν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου, μόνον καὶ μόνον, ἵνα κανονίσωμεν τὰ πράγματα ἐπὶ ὅροις προσεγγίζουσιν εἰς τὴν ἰσότητα. Ἡμεῖς πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἰδίου ἡμῶν συμφέροντος, ἄνευ ὅμως ἀδικήματος πρὸς ἄλλους· ἂν δὲ προσκρούῃ εἰς τὸ ἴδιον ἡμῶν συμφέρον φορολογία τῆς ξένης σημαίας ἐνταῦθα ἐπὶ τῷ αὐτῷ ὅρῳ τῆς φορολογίας τῆς ἑλληνικῆς σημαίας ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, οὐδὲν τὸ ἀναγκάζον ἡμᾶς, ὅπως ἐπιδιώξωμεν τὴν ἰσότητα· ἀδίκημα δὲ πρὸς ἄλλους οὐδὲν προσγίνεται, ἀφοῦ τὰ προτεινόμενα τέλη εἶναι πολὺ κατώτερα τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καταβαλλομένων. Τὰ συμφέροντα ἡμῶν, κατὰ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἐν τῷ πίνακι, δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσι παραβλαπτόμενα ἐκ τῶν τοιούτων μέτρων, διότι οὐδὲν ἀτμόπλοιον θὰ παύσῃ προσεγγίζον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἕνεκα αὐτοῦ. Οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὰς ξένας ἑταιρίας δὲν θὰ παύσωσιν, ἕως οὗ ψηφισθῇ ὁ νόμος, προβαίνοντες εἰς διαβήματα πρὸς μεταῤῥύθμισιν τῶν ὅρων τοῦ νομοσχεδίου, ἢ καὶ πρὸς πρόληψιν τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ· καὶ ἐὰν ἀναβάλωμεν ἐπὶ δέκα ἢ δεκαπέντε ἡμέρας τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, θὰ ἐξακολουθήσωσιν ἐνεργοῦντες, διότι τοῦτο ἀπαιτεῖ τὸ καθῆκον αὐτῶν, ὡς ἀντιπροσώπων τῶν ἑταιριῶν τούτων· ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι καὶ ἡμεῖς θὰ ἐξακολουθήσωμεν ἐμμένοντες ἐν τῇ γνώμῃ, ἣν βασανίσαντες τὸ θέμα ἐσχηματίσαμεν.

§51ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν συμφέρον νὰ μὴ ἀναγκάσωμεν τὰς ἑταιρίας νὰ περιορίσωσι τὸν ἀριθμὸν τῶν προσεγγίσεων εἰς τοὺς λιμένας, οὐδὲ νὰ περιορίσωσι τοὺς πλόας των εἰς τὰ χειρότερα τῶν ἀτμοπλοίων. Νομίζω, ὅτι τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ παραχωρηθῇ τὸ δικαίωμα κατ’ ἀποκοπὴν (par abonnement).

§52ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ κάμνομεν.

§53ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ αὐτὸ, ὅπερ κάμνετε, θὰ στέλλωσιν αἱ ἑταιρίαι τὰ χειρότερα τῶν ἀτμοπλοίων των εἰς τοὺς λιμένας ἡμῶν, ἵνα ὠφεληθῶσι· καὶ τούτου παράδειγμα ἔχομεν τὴν Ἰταλικὴν ἑταιρίαν.

§54ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι δὲν θεωρῶ δίκαιον νὰ φορολογῆται τὸ ἀτμόπλοιον, τὸ ὁποῖον ἐπιβιβάζει 100 ἐπιβάτας, ὁμοίως μὲ τὸ ἀτμόπλοιον, τὸ ὁποῖον ἐπιβιβάζει μόνον δύο. Ἐν Σύρῳ π. χ. ἔρχονται ἀπὸ Κυκλάδων διάφοροι νησιῶται, οἱ ὁποῖοι, θέλοντες νὰ μεταβῶσιν εἰς Σμύρνην ἢ Ἀλεξάνδρειαν, ἐπιβιβάζονται εἰς τὰ ἀγγλικὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἐκεῖ, συνήθως δὲ τοιοῦτοι ἐπιβάται τῶν ἀγγλικῶν ἀτμοπλοίων εἶναι δύο ἢ τρεῖς· δὲν θεωρῶ λοιπὸν δίκαιον νὰ φορολογηθῶσι τὰ ἀτμόπλοια ταῦτα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσι τοὺς δύο ἢ τρεῖς τούτους ἐπιβάτας, μὲ τὴν βαρεῖαν ταύτην φορολογίαν.

§55Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς ἀναλογίας ἐλήφθη παρ’ ἡμῶν ὑπ’ ὄψει ἐν ἐπιτροπῇ, καὶ ἐκρίθη, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν Ἑλλάδι, ὅπως ἔχουσι τὰ τῆς ὑπηρεσίας, νὰ γένηται ἐφαρμογὴ τοιούτου μέτρου. Δύναται νὰ καθιερωθῇ, ὅτι, ἐὰν τὸ πλοῖον ἀποβιβάζῃ φορτίον ἕως τοῦ πεμπτημορίου ἢ τοῦ δεκατημορίου τῆς χωρητικότητός του, θ’ ἀποτίνῃ φόρον ἐλάσσονα· ἀλλ’ ὡς ἔχουσι παρ’ ἡμῖν τὰ τῆς ὑπηρεσίας, θὰ ὑπῆρχε μέγας κίνδυνος καταχρήσεων, ἐὰν ἐπὶ κλίμακι καθωρίζετο ἡ φορολογία. Ἡ φορολογία παρ’ ἡμῖν πρέπει νὰ ἔχῃ κανόνας σταθεροὺς καὶ μὴ ἐξαρτωμένους ἐκ προσωπικῆς ἐκτιμήσεως· εὐθὺς ὡς ἀφήσωμεν τὸν κανονισμὸν αὐτῆς εἰς δεδομένα μὴ στηριζόμενα ἐπὶ πραγματικῶν ἐνδείξεων καθωρισμένων, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν τὸ προϊὸν τοῦ φόρου, ἐὰν μὴ ἐξαφανιζόμενον, σπουδαίως ὅμως ἐλαττούμενον, καὶ διὰ τοῦ χείρονος τρόπου, τοῦ τῆς καταχρήσεως. Τοῦτο ἐμποδίζει νὰ δεχθῶμεν τὸ προτεινόμενον σύστημα. Ἐὰν πρόκηται περὶ συγκοινωνίας δι’ ἀτμοπλοίων ἐξυπηρετούντων διὰ τακτικοῦ δρομολογίου τὴν συγκοινωνίαν, τὸ ζήτημα δὲν παρουσιάζεται, διότι τὸ ἀτμόπλοιον τοῦτο θὰ πληρώσῃ ἅπαξ διὰ τοὺς τέσσαρας κατάπλους, καὶ ἔπειτα, εἴτε ἐπιβιβάζει εἴτε ἀποβιβάζει φορτίον ὁλόκληρον ἢ μέρος μόνον φορτίου, εἶναι ἀδιάφορον, διότι θὰ ἦναι ἀτελεῖς οἱ λοιποὶ κατάπλοι· ἐὰν δὲ πάλιν πρόκηται περὶ ἀτμοπλοίου ἐφ’ ἅπαξ προσεγγίζοντος, ὅπως παραλάβῃ ἢ ἀποβιβάσῃ ἐπιβάτας καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἐκτελέσῃ καί τινα φόρτωσιν ἢ ἐκφόρτωσιν, δὲν ἔχει τὸ ζήτημα μεγάλην σημασίαν.

§56ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα ἐν γένει καὶ ἰδίως τὰ ἀτμόπλοια θὰ πληρόνωσι τέλη εἰς τὰ Προξενεῖα ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, καὶ ὁποῖα;

§57Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ προξενικῶν τελῶν. Τὰ περὶ προξενικῶν τελῶν κανονίζονται ἐν τῷ προξενικῷ νόμῳ, ὅστις δὲν θίγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου· πρόκειται περὶ τῶν ἐν Ἑλλάδι φαρικῶν τελῶν καὶ τελῶν ἀγκυροβολίας. Τὰ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ συμβαίνοντα δὲν ἀφορῶσιν εἰς τὸν παρόντα νόμον, ἀφορῶσιν εἰς τὸν νόμον περὶ προξενικῶν τελῶν.

§58ΡΑΛΛΗΣ. Καλὸν εἶναι, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν, ὅπως κατατεθῶσι καὶ αἱ αἰτηθεῖσαι πληροφορίαι καὶ προσέτι σημείωσις τῶν ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦσι τακτικοὺς πλόας ὑπὸ σημαίαν ἑλληνικὴν ἢ ἄλλην ἐν Ἑλλάδι.

§59Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Συμφωνῶ.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπὸν ἡ τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν προσεχῆ Δευτέραν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΡΚΘʹ νόμου περὶ λιμένων, προκυμαιῶν, φάρων κλπ.

§61ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι καὶ τούτου τοῦ νομοσχεδίου ἡ συζήτησις πρέπει νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Δευτέραν, διότι συνέχεται μὲ τὸ ἕτερον. Ἐν τούτοις καταθέτω πληροφορίας τινὰς, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν εἷς τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Λυποῦμαι, ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ φέρω ἀπάντησιν καὶ εἰς τὴν τελευταίαν ἐρώτησιν, διότι δὲν ἔλαβον εἰσέτι τὴν πληροφορίαν, ἐπί τισιν ὅροις εἰσπράττουσι τὰ διάφορα λιμενικὰ ταμεῖα, ἀλλ’ ἐλπίζω, ὅτι μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας θέλομεν ἔχει καὶ ταύτην.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται καὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ συζήτησις εἰς τὴν προσεχῆ Δευτέραν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς εἰς χρυσὸν ἐσόδων τινῶν. Ὁ κ. Μεσσηνέζης ἔχει τὸν λόγον.

§63ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, οἱ τεταγμένοι εἰς τὴν πλευρὰν ταύτην (δεικνύει τὴν δεξιὰν) ἀδικεῖτε μεγάλως τοὺς ἀγωνιζομένους τουτονὶ τὸν ἀντιπολιτευτικὸν ἀγῶνα κατὰ τῶν μέτρων τῶν φορολογικῶν τῆς Κυβερνήσεως, νομίζοντες—καὶ δυστυχῶς νομίζετε ὅτι οἱ πλεῖστοι— ὅτι ἀγόμεθα εἰς αὐτὸν ἐξ αἰσθήματος πολιτικῆς ἐμπαθείας ἢ φιλαρχίας, ἀδιαφοροῦντες πρὸς τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους διατρέχει ἡ τιμὴ τῆς Ἑλλάδος, τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Κύριοι Βουλευταί, κηδόμεθα τῆς τιμῆς τῆς Ἑλλάδος, ὅσον καὶ ὑμεῖς αὐτοί, ἐσμὲν ἕτοιμοι νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς πᾶσαν θυσίαν, καὶ πᾶσαν νὰ παρέξωμεν τὴν συνδρομὴν ἡμῶν εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πειθόμεθα ὅτι δύνανται νὰ συντελέσωσιν εἰς τὰ ὅσα ἐπαγγέλλεται ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἀλλὰ δυσπιστοῦμεν πρὸς τὰς ἐπαγγελίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι πεῖρα μακρὰ καὶ σκληρὰ ἀπέδειξεν, ὅτι ἐπαγγέλλεται πάντοτε τὰ χρηστὰ καὶ καλὰ καὶ χρήσιμα, ἀλλὰ τὰ πράγματα διαψεύδουσι καὶ διέψευσαν ἀείποτε τὰς ἐπαγγελίας αὐτοῦ. Δὲν ἀνατρέχω εἰς τὸ παρελθὸν, ὅπως καταδείξω τὴν ἀλήθειαν τοῦ λόγου τούτου· τὰ πράγματα βοῶσι, καὶ αὐτὴ ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων εἶναι τρανὸν μαρτύριον τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου. Δυσπιστοῦμεν δὲ πρὸς τὰ ὑποβαλλόμενα μέτρα, διότι ὑποβαλλόμενα ταῦτα εἰς τὸν ἔλεγχον ἀποδεικνύονται ὄχι μόνον ἀλυσιτελῆ πρὸς τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ζητοῦνται, ἀλλὰ καὶ ἄγοντα τὸν τόπον εἰς τὴν χρεωκοπίαν· διότι σήμερον διατελοῦμεν, οὕτως εἰπεῖν, ἐν χρεωκοπίᾳ τοῦ Κράτους, καὶ τὰ μέτρα αὐτὰ ἄγουσιν εἰς τὴν χρεωκοπίαν καὶ τὴν κοινωνίαν αὐτήν, καὶ τὴν ἄγουσι καὶ εἰς τὴν ἀποσύνθεσιν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐκλήθη εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἐπαγγελλόμενος τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων, τῆς ἐξουσίας εὑρισκομένης εἰς τὰς χεῖρας ἄλλου, καὶ ἐκλήθη καὶ ἐπεβλήθη, ἐπαγγελλόμενος, ὅτι ἅμα τῇ ἀνόδῳ του εἰς τὴν ἐξουσίαν ἤθελεν ἀνορθώσει τὰ οἰκονομικὰ τῆς Ἑλλάδος, καὶ κατέλαβε τὴν ἐξουσίαν καὶ ἔτυχε γενναίας τῆς συνδρομῆς. Ἀφοῦ ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὅπως ἐπεζήτησεν αὐτήν, ἀφοῦ ἐγνώριζε τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν διετέλει ὁ τόπος, ὤφειλε νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι δὲν παίζει, ἐπιζητῶν τὴν ἐξουσίαν, ἀλλ’ ὅτι τὴν ἐπεζήτει, ὅπως προσφέρῃ ἀναλόγους τοῦ πόθου, μετὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει τὴν ἐξουσίαν, ὑπηρεσίας· ὤφειλε, λέγω, νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ τόπου, νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μὲ πλῆρες σύστημα ἀνορθώσεως τῶν κοινῶν. Ἀλλὰ κατέλαβε τὴν ἐξουσίαν πρὸ πέντε μηνῶν, ὑπέβαλε τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων δῆθεν ἠδύνατο νὰ ἀνορθώσῃ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι ἐδεινώθη ἡ κατάστασις αὕτη, καὶ ὅτι τὴν σήμερον ἡ κοινωνία διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ ὑποστῇ καταστροφὰς ἀνεπανορθώτους. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἀντετάχθησαν κατὰ τῶν μέτρων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, λέγοντες αὐτῷ: «Τὰ μέτρα δὲν εἶναι ἀνάλογα πρὸς τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους διατρέχει ὁ τόπος· δὲν εἶσαι γενναῖος εἰς τὰς οἰκονομίας, δὲν εἶσαι γενναῖος εἰς τὴν ἐπιβολὴν νέων βαρῶν· δὲν δύνασθε νὰ καταφύγητε εἰς ἄλλο τι, δὲν ἔχετε πρωτοβουλίαν, δὲν ἔχετε πρωτοτυπίαν, δὲν παρουσιάζετε τίποτε ἄλλο, παρὰ τὰ αὐτὰ τοῖς αὐτοῖς, τοὺς αὐτοὺς φόρους τοὺς διπλασιάζετε, τοὺς τριπλασιάζετε.» Ἀλλὰ τὰ μέτρα ἐπεψηφίσθησαν, οἱ νόμοι του ἐξετελέσθησαν καὶ, ἐπαναλαμβάνω, ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων εἶναι ὁποίαν τὴν γνωρίζομεν ὅλοι. Καὶ λυπούμεθα, καὶ ὁ τόπος θρηνεῖ· εἶναι πολλοί, οἱ ὁποῖοι κλαίουν, διότι κατεστράφησαν ἀνεπανορθώτως. Καὶ ἐνῷ ἐκεῖνοι καταστρέφονται, ἡμεῖς παίζομεν, νομοθετοῦντες τὰ νομοσχέδια τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης! Ἐπεψηφίσαμεν τὸν νόμον περὶ τοῦ χαρτοσήμου, καὶ κατεστήσαμεν ἀπρόσιτον σχεδὸν τὴν δικαιοσύνην εἰς τὸν λαὸν, καὶ νομίζομεν, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου θὰ ἀνορθώσωμεν τὰ οἰκονομικὰ, ἐνῷ θὰ προκαλέσωμεν τὴν ἀσέβειαν πρὸς τοὺς νόμους, θὰ ὁδηγήσωμεν τὸν τόπον εἰς τὴν πλήρη σχεδὸν ἀναρχίαν, διότι οὐδεὶς πλέον θὰ προσέρχηται εἰς τὴν δικαιοσύνην, ἡ χειροδικία θὰ ἰσχύῃ. Δὲν παύετε ἐπαγγελλόμενοι, ὅτι διὰ τοιούτων μέτρων θὰ σώσητε τὸν τόπον, διατρέχοντα τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον διατρέχει· φθάνετε δὲ καὶ εἰς τὸ σημεῖον νὰ ζητήσητε διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου νὰ καταστρέψητε τὰς τάξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐργάζονται νυχθημερὸν, καὶ αἱ ὁποῖαι παρέχουσιν εἰς ἡμᾶς τὰ μέσα τῆς ὑπάρξεως. Καὶ τίνι τρόπῳ ζητεῖτε τὴν σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ ἀνορθώσητε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν; Ὅ,τι σεῖς οἱ κατέχοντες τὴν ἐξουσίαν καὶ ἔχοντες ὅλα τὰ μέσα δὲν δύνασθε νὰ ἐπιτύχητε, τὸ ζητεῖτε ἀπὸ ἐμὲ τὸν φορολογούμενον, ἀπὸ ἐμὲ τὸν κτηματίαν. Ἐγὼ θὰ σᾶς προπορίσω τὸν χρυσὸν, τὸν ὁποῖον ἀπεδιώξατε διὰ τῆς πολιτικῆς σας ἀπὸ τὸν τόπον αὐτόν; Καὶ ποῦ θὰ τὸν εὕρω; καὶ πῶς θὰ τὸν οἰκονομήσω; Καὶ νομίζετε, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ φέρητε τὸν χρυσὸν, καὶ θ’ ἀνορθώσητε τὰ οἰκονομικά μας; Εἶσθε εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ νὰ φέρητε τὸν χρυσὸν, δέον νὰ ἐνισχύσητε τὸν τόπον δι’ ὅλων τῶν μέσων, καὶ τὸ νόμισμα τοῦ τόπου νὰ τὸ καταστήσητε ἰσάξιον μὲ τὸν χρυσὸν, ἀντὶ νὰ ζητῆτε τοῦτο δι’ αὐτῶν τῶν μέσων τῶν καταθλιπτικῶν· πᾶσαν ἐνέργειαν νὰ μετέλθητε, πᾶσαν παράκλησιν πρὸς τοὺς χρηματιστὰς, οἱ ὁποῖοι σᾶς περιστοιχίζουσιν, ὅπως δεχθῶσι νὰ πληρόνωνται τὰ τοκομερίδια διὰ τοῦ νομίσματος τοῦ τόπου τοῦ ἰσχύοντος, τοῦ νομίσματος τὸ ὁποῖον ἴσχυεν ὅτε συνωμολογήθησαν τὰ δάνεια, καὶ συνωμολογήθησαν ὑπὸ τόκους ὄχι ἐλαφροὺς, καὶ ἐγνώριζον καλῶς, ὅτι τὸ νόμισμα τοῦ τόπου ἦτο τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον, τὸ διατελοῦν ὑπὸ βιαίαν κυκλοφορίαν. Λοιπὸν πρέπει νὰ προσπαθήσητε δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ πείσητε τοὺς ἐπαγγελλομένους, ὅτι σώζουν τὸν τόπον, διότι παρέχουν δάνεια ὑπὸ βαρυτάτους ὅρους, νὰ τοὺς πείσητε νὰ μὴ παρέχουν τὰ δάνεια ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους, ἀλλὰ νὰ τὰ παρέχουν ἐνισχύοντες τὸ νόμισμα τοῦ τόπου· καὶ εἰς τοῦτο ἂν γείνουν μερικὰ βήματα, τότε λύεται τὸ ζήτημα τὸ νομισματικὸν, τότε δύναται νὰ φθάσῃ τὸ κυκλοφοροῦν νόμισμα εἰς ἴσην ἀξίαν πρὸς τὸν χρυσόν. Διότι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως· τὴν Ἑλλάδα τὴν ἄγουσιν εἰς αὐτὴν τὴν κρίσιμον οἰκονομικὴν κατάστασιν αὐτοὶ οἱ χρηματισταὶ, αὐτοὶ, ἄπληστοι ὄντες, μὴ εὐχαριστούμενοι εἰς τὰ κέρδη τὰ τακτικὰ, ἀλλὰ διὰ τῶν χρηματιστηρίων ὑψοῦντες τὸ συνάλλαγμα εἰς σημεῖον, ὥστε νὰ φθάνωμεν εἰς τὸ ἀνοικονόμητον. Ζητεῖτε διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου, ὅπως ὁ φορολογούμενος παρέξῃ ὑμῖν τὸν χρυσόν. Ἀλλὰ ποῦ ἄγει ἡ τοιαύτη ὑποχρέωσις τὸν φορολογούμενον; Νομίζετε, ὅτι οἱ σταφιδοκτηματίαι εἶναι εἰς τοιαύτην λαμπρὰν κατάστασιν, ὥστε νὰ ὑποστῶσι τὴν ζημίαν, ἡ ὁποία ἐπέρχεται ἐξ αὐτοῦ τοῦ νόμου, νὰ πληρώσουν δηλ. 50% περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πληρόνουν τὴν σήμερον; Εἶσθε πολὺ λανθασμένοι, ἂν νομίζητε, ὅτι εἶναι τοιαύτη ἡ κατάστασις τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἡ Ἠλεία ὑπέστη μεγάλην ζημίαν, ἡ Ἠλεία τὴν σήμερον δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν οὔτε τὸν σημερινὸν φόρον νὰ ἀποτίσῃ, δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ καλλιεργήσῃ τὰ κτήματά της· δὲν ἐγένετο οὐδόλως ἐκποίησις τοῦ καρποῦ. Ἡ Γαλλία δὲν ζητεῖ τὴν σήμερον καρπὸν, διὰ τοῦτο ὁ τόπος ὁ σταφιδοφόρος διατελεῖ εἰς μίαν δεινὴν κρίσιν οἰκονομικήν. Τί νομίζετε ὅτι καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ὠφελήθησαν οἱ πολλοὶ τῶν κτηματιῶν; Εἰς τὴν Αἰγιάλειαν, τῆς ὁποίας ὁ καρπὸς ἐπωλήθη εἰς καλὴν τιμὴν, εἶναι ἐλαχίστη ἡ ὠφέλεια· ἐγὼ αὐτὸς θὰ σᾶς εἴπω, τί παρήγαγον τὰ κτήματά μου, τί ὠφελήθην καὶ τί ἐπλήρωσα εἰς τὸ Δημόσιον. Καλλιεργῶ 70 στρέμματα σταφιδαμπέλου τῆς ποιότητος τῶν περισσοτέρων κτημάτων, καὶ περὶ τὰ 25 στρέμματα ἀμπέλου· παρήγαγε τὸ κτῆμά μου 27 χιλιάδας μόνον, ἐξέπεσε κατὰ 40 χιλιάδας, τὸ ἐπώλησα πρὸς 320 δραχμὰς, ἔλαβον 8,640, καὶ 1200 ἀπὸ τὴν ἄμπελόν μου, γίνονται 9,840· ἐδαπάνησα 6,000 δραχμὰς, ἐπλήρωσα 120 δραχμὰς διὰ τὸν φόρον τῶν ἀμπέλων, καὶ μοὶ ἔμειναν 3,540· προσθέσατε καὶ τὸν τόκον, τὸν ὁποῖον ἐπλήρωσα, διότι ἐδανείσθην 3,000 δραχμὰς διὰ νὰ περατώσω τὴν καλλιέργειαν, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπλήρωσα ἐπὶ τῶν 27 χιλιάδων, εἶναι πολὺ, σχεδὸν 700 δραχμαὶ, καὶ 700 δραχμαὶ εἰς τὸ εἰσόδημα τῶν 3 χιλιάδων ἀναλογοῦν πρὸς περισσότερον τῶν 25% καὶ τὸ κτῆμά μου εἶναι τῆς ποιότητος, τῆς ὁποίας εἶναι τὰ περισσότερα κτήματα, διότι τῆς πρώτης ποιότητος εἶναι πολὺ ὀλίγα κτήματα. Ἀφοῦ λοιπὸν πληρόνομεν 25%, εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ ὑποστῶμεν μεγαλειτέραν καὶ ἀόριστον φορολογίαν; Δὲν ἐννοεῖτε, ὅτι θὰ μᾶς φέρητε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων μας, καὶ οὕτω θὰ στειρεύσητε τὸν δημόσιον πλοῦτον; Οἱ καλλιεργηταὶ δὲ τῶν κτημάτων ἀνήκουσιν εἰς τὰς τάξεις τῶν ἀνθρώπων τῶν ἐργαζομένων, καὶ παραγόντων χάριν ὑμῶν αὐτῶν. Κύριοι, τοιοῦτον μέτρον δὲν δύναταί τις νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ εὐλόγως, καὶ ἐπαγγελλόμενον ὅτι δι’ αὐτοῦ δύνανται ν’ ἀνορθωθῶσι τὰ οἰκονομικά. Δὲν ἀνορθοῦνται τὰ κοινὰ, ὅταν πιέζητε τὸν λαὸν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε νὰ τὸν φέρητε εἰς τὴν ἀδυναμίαν τοῦ νὰ ἦναι χρηστὸς πολίτης καὶ νὰ ὑποβάλληται εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν νομίμων ὑποχρεώσεών του! Καταδικάζετε τοὺς ἀνθρώπους νὰ ἦναι ἀπειθεῖς πρὸς τοὺς νόμους, νὰ ἦναι ὅλοι λαθρέμποροι. Ἂν ἐπιβάλητε τὸν φόρον, σᾶς προλέγω ἐγὼ, ὅτι τὸ μεγαλείτερον μέρος θὰ ἐξέλθῃ λαθρεμπορικῶς· διότι, ὅταν οἱ φόροι ἦναι ἄδικοι, ἀποδεικνύεται ὅτι οἱ κυβερνῶντες δὲν ἀποβλέπουν ἢ εἰς τὸ νὰ ἱκανοποιήσουν τὰ πάθη των καὶ τὰς ὀρέξεις των. Δὲν προέβην, Κύριοι, εἰς τὰς παρατηρήσεις ταύτας καὶ τὰς διαμαρτυρίας ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι ἠμπορῶ νὰ κλονίσω τὴν ἀπόφασίν σας. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν παύω ἀπὸ τοῦ νὰ ζητῶ τὴν σωτηρίαν τοῦ τόπου ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κάθηνται εἰς τὴν πλευρὰν ταύτην (δεικνύει τὴν δεξιὰν), διότι διορῶ, ὅτι πνεῦμα ἀνεξαρτησίας ἐγκρύπτεται εἰς τὰς τάξεις αὐτῶν, καὶ προσδοκῶ ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν τὴν ἔκρηξιν ἐκείνην, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ ἡ σωτηρία τοῦ τόπου. Ὑμεῖς δὲ, κύριοι Ὑπουργοὶ, προχωρεῖτε εἰς τὸ ἔργον, ἵνα φθάσητε ἐκεῖ, ὅπου εἶσθε ἀποφασισμένοι νὰ φθάσητε, ἴσως οὐχὶ ἐν ἐπιγνώσει, ἀλλ’ ὅπου τὸ πολιτικὸν πάθος σᾶς ὠθεῖ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι, βαδίζοντες τὴν ὁδὸν ταύτην, θὰ φέρητε τὸν τόπον εἰς τὴν χρεωκοπίαν καὶ τὴν ἀποσύνθεσιν.

§64Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν προτίθεμαι, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀπαντήσω εἰς τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαβρύτων βουλευτοῦ καὶ φίλου μου κ. Φωτήλα, διότι ἡ ἀγόρευσίς του ἐκείνη, περιβεβλημένη μὲ ὑψηλὰς οἰκονομολογικὰς ἰδέας, δὲν δύναται βεβαίως νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὸν ἐμὸν ἔλεγχον, ἀλλ’ ἐν ὀλίγοις θὰ φροντίσω νὰ δικαιολογήσω τὴν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐμὴν ψῆφον. Ἀφ’ ἧς ἐγνώρισα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἤκουον αὐτοῦ λέγοντος, ὅτι ὑπ’ ὄψιν εἶχεν οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς, δι’ ὧν ἤθελε φέρει τὸ ἰσοζύγιον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, καὶ θὰ ὤθει τὸ ἔθνος εἰς τὴν πρόοδον καὶ τὴν εὐημερίαν, διότι «ἡ Ἑλλὰς προώρισται νὰ ζήσῃ καὶ θὰ ζήσῃ». Ὁμολογῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὰ ἔθνη εὐκόλως δὲν θνήσκουσι, καὶ μάλιστα ἡ Ἑλλὰς, ζῶσιν ὅμως ὡς τεθνεῶτα, ὑπὸ διοίκησιν, ἥτις ἐν Ἑλλάδι ἀπεγοήτευσε τοὺς πάντας, καὶ τοῦ ἔθνους τὴν ὑπόληψιν εἰς τὸν ἐξευτελισμὸν ὠθεῖ. Οἱ οἰκονομικοὶ συνδυασμοὶ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐστηρίζοντο καὶ στηρίζονται ἐπὶ τῆς συνομολογήσεως μεγάλων δανείων, ἐπὶ τῆς αὐξήσεως τῶν φόρων τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, ἅτινα βαρύνουσιν ἰδίως τὰς κτηματικὰς ἀπόρους καὶ ἐργατικὰς τάξεις, καὶ ἐπὶ τῆς ἀδικαιολογήτου αὐξήσεως τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους· διὰ τῆς πολιτείας δὲ ταύτης ἐπὶ δεκαετίαν ὅλην παρήγαγε δυστυχῶς τὴν παροῦσαν λυπηρὰν κατάστασιν ἐν τῷ ἔθνει, καὶ ὠθεῖ τὸν λαὸν εἰς τὴν ἀπογοήτευσιν. Ἀφοῦ δὲ ἤδη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διέγνωσεν, ὅτι τέλεον ἀπέτυχον οἱ οἰκονομικοὶ συνδυασμοί του, καὶ ἀπειλοῦσι δι’ ἐξευτελισμοῦ τὸ Κράτος, ἤρξατο, ἀκολουθῶν τὴν παλαιὰν σκολιὰν ὁδὸν, νὰ ἐπιπίπτῃ βαρὺς κατὰ βαρέως φορολογουμένης τάξεως, τουτέστι κατὰ τῶν σταφιδοκτημόνων καὶ συκοκτημόνων, οὐδόλως ἐνοχλῶν τοὺς πλουσίους καὶ κυρίους ἀπεράντων γαιῶν· καὶ τοῦτο πράττει, ἀγνοῶν ὅτι ἡ τάξις αὕτη εἶναι βεβαρημένη σφόδρα ὑπὸ τοῦ νῦν ἰσχύοντος φορολογικοῦ συστήματος· διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν δὲ νομοσχεδίου σπεύδει νὰ ἐξαντλήσῃ τοὺς δυστυχεῖς σταφιδοκτήμονας καὶ συκοκτήμονας, οἵτινες καὶ ἕνεκα τῆς αὐξήσεως τῶν τροφίμων, ἐπελθούσης διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, οὐδόλως ὠφελοῦνται ἐκ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ. Τὸ κακὸν δὲ εἶναι, ὅτι ὁ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπιβαλλόμενος φόρος βαρύνει τοὺς Πελοποννησίους· διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως φρονεῖ, ὅτι οἱ Πελοποννήσιοι ἐξαιρετικῶς δέον νὰ βαρύνωνται δι’ αὐξήσεως φόρων, ὅπως διὰ τούτων ἐπέλθῃ αὔξησις τῶν εἰσοδημάτων τοῦ Κράτους. Καὶ ὅμως εὑρέθησάν τινες, οἵτινες ἰσχυρίσθησαν, ὅτι οὐδόλως ἐνοχλεῖται ὁ σταφιδοκτήμων καὶ ὁ συκοκτήμων ὑπὸ τῆς τοιαύτης αὐξήσεως τοῦ φόρου, ἀρκεῖ νὰ χορηγηθῶσιν αὐτοῖς ἄλλα ἀγαθά· μάλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προέβη καὶ περαιτέρω, τουτέστιν ἰσχυρίσθη, ὅτι οὐδόλως διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου αὐξάνει ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου, ἀλλ’ ἐπανέρχεται ἐν ἰσχύϊ ὁ πρώην νόμος, δι’ οὗ εἰς χρυσὸν κατεβάλλετο ὁ φόρος. Ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος τοῦ κ. Προέδρου δὲν εἶναι ἀληθής· ἀλλὰ καὶ ἄν οἱ ἔμποροι πάλαι ποτὲ κατέβαλλον τῷ δημοσίῳ ταμείῳ τοὺς φόρους εἰς χρυσὸν, καὶ οἱ παραγωγοὶ τότε τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ τῶν σύκων τὴν ἀξίαν εἰς χρυσὸν ἐλάμβανον· ἀλλ’ ἀφ’ ὅτου ἐπῆλθεν ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ὁ φόρος πρὸς τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους εἰς χαρτίον κατεβάλλετο, καὶ ἡ ἀξία τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος καὶ τῶν σύκων πρὸς τοὺς παραγωγοὺς εἰς χαρτίον ἐπληρόνετο. Οἱ ἰσχυρισθέντες, ὅτι δὲν βαρύνονται οἱ σταφιδοκτήμονες καὶ συκοκτήμονες κατ’ ἐξαίρεσιν ὑπὸ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, δι’ οὗ αὐξάνει ὁ φόρος κατὰ 30%, πλανῶνται πλάνην μεγάλην. Ἂν ἐγνώριζον, ὅτι ἡ ὀκᾶ τῆς σταφίδος ἐν τῇ ἀποθήκῃ τοῦ παραγωγοῦ εἶναι βεβαρημένη μὲ ἀξίαν πλέον τῶν 30 λεπτῶν, ἂν ἐλάμβανον μάλιστα ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, θὰ ἐπείθοντο, ὅτι ἡ ὀκᾶ τῆς σταφίδος θὰ τιμᾶται πλέον τῶν 40 λεπτῶν ἐν τῇ ἀποθήκῃ τοῦ παραγωγοῦ, ἕκαστος δὲ δύναται νὰ φαντασθῇ, τί ὑπόλοιπον παρουσιάζει διὰ τὸ κεφάλαιον καὶ τὴν ἐπιστασίαν τοῦ κτήματος εἰς τὸν δυστυχῆ παραγωγὸν ὁ σταφιδόκαρπος. Οἱ δυστυχεῖς σταφιδοκτήμονες καὶ συκοκτήμονες δὲν βαρύνονται μόνον ὑπὸ τοῦ νέου φόρου, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῆς αὐξήσεως, ὡς ἐλέχθη, τῆς ἀξίας τῶν τροφίμων, ὀρυζίου καὶ λοιπῶν, ὧν ἀπόλυτον ἀνάγκην ἔχει ὁ παραγωγὸς πρὸς καλλιέργειαν τοῦ κτήματός του. Κατ’ ἀκολουθίαν ὁ νόμος οὗτος ἀπειλεῖ δήμευσιν τῆς ἰδιωτικῆς περιουσίας. Ὁ παραγωγὸς, κύριε Πρόεδρε, οὕτω πιεζόμενος, θ’ ἀναγκασθῇ νὰ προβῇ, ἂν τῷ ἦναι δυνατὸν, εἰς τὴν ἄρνησιν τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου, ἢ θὰ παύσῃ καλλιεργῶν τὴν σταφιδάμπελόν του, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀντὶ νὰ βελτιωθῶσι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, θὰ χειροτερεύσωσιν, ὡς εἶναι βέβαιον. Δι’ ὅλους τοὺς λόγους τούτους φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, οὐδ’ ὠφέλιμον νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§66ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁρίσῃ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου μετὰ παρέλευσιν χρόνου τινὸς, ἢ διὰ διατάγματος, διότι ὑπάρχει σταφιδόκαρπος πολὺς, ἕνεκα δὲ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου εἰς χρυσὸν θὰ σπεύσωσι νὰ τὸν ἐξαγάγωσι πολλοὶ, ἐκ τούτου δὲ ἡ τιμὴ θέλει ὑποτιμηθῆ, καὶ θὰ ἐπέλθωσι ζημίαι.

§67Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν βλέπω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία. Ἡ μετάβασις ἀπὸ καταστάσεως εἰς κατάστασιν φέρει ἀνωμαλίας, καὶ ὠφελείας καὶ ζημίας. Ὁ καθορισμὸς τοῦ χρόνου τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου διὰ βασιλικοῦ διατάγματος δὲν νομίζω, ὅτι προλαμβάνει τὰς ἀνωμαλίας.

§68ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἂς ὁρισθῇ χρόνος μακρός. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει· ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου καὶ προσόντων τοῦ προσωπικοῦ τῆς τε κεντρικῆς καὶ τῆς πρεσβευτικῆς ὑπηρεσίας.

§70ΑΛΕΞ. Γ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προχθὲς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς μᾶς ὑπέδειξεν, ὁπόση ἡ ἀνάγκη ἀποστολῆς εἰς τὴν δημιουργουμένην θέσιν ἐν Παρισίοις ἐμμίσθου ὑπαλλήλου, καὶ ὅτι ὁ ὑπάλληλος οὗτος θὰ ληφθῇ ἐκ τῶν καλλιτέρων τῆς ἐμμίσθου ὑπηρεσίας· ἀλλ’ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ βλέπομεν περιοριστικὰς διατάξεις διὰ τοὺς ἐν Εὐρώπῃ ὑπηρετοῦντας. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγκάζητε τὸν ὑπάλληλον νὰ ὑπηρετῇ ἐν Εὐρώπῃ καὶ ν’ ἀποκτᾷ τ’ ἀπαιτούμενα προσόντα ἐν Τουρκίᾳ; Καὶ ὑπὸ γενικὴν ἔποψιν ἐξεταζόμενον τοῦτο, ἄλλως ἔδει νὰ ἔχῃ. Ὅπως καταστήσωμεν προσιτὸν τὸν προξενικὸν κλάδον, ἠλαττώσαμεν τὸν χρόνον τῆς προαγωγῆς τῶν διπλωματῶν, καὶ εὐκολωτέραν κατεστήσαμεν τὴν εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς εἴσοδον αὐτῶν· ἀλλὰ τὸ πνεῦμα τῶν νόμων ΧΝΖʹ καὶ ΧΝϚʹ ἦτο, ὅπως οἱ καλούμενοι καὶ δυνάμενοι ἐπὶ τόπου περισσοτέρους βαθμοὺς ν’ ἀποκτήσωσιν ἐν τῇ διπλωματίᾳ, διέλθωσι τρία τοὐλάχιστον ἔτη ἐν Ἀνατολῇ, ἔνθα ἡ πρόθεσις τοῦ δημιουργήσαντος τὴν διάταξιν ταύτην τότε Ὑπουργοῦ καὶ νῦν κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἦτο, ὅπως οὗτοι γνωρίσωσι τὰ ἀληθῆ ἡμῶν συμφέροντα ἐκ τοῦ σύνεγγυς· ἀφαιρουμένης ὅμως καὶ τῆς διατάξεως ταύτης, δὲν εἶναι πλέον δίκαιον νὰ ἀπαιτῆτε—καὶ τοῦτο ἀπαιτεῖτε διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου—πολυετῆ ὑπηρεσίαν, ἢ μᾶλλον τριπλασίαν ὑπηρεσίαν καὶ αὐτοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου πρὸς προαγωγὴν ἐν τῷ βαθμῷ ἐκείνῳ χρόνου· ἐν τῇ πράξει, εἶναι ὡσεὶ νὰ ζητῆτε τὰ ἐναντία.

§71ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀπαντήσω. Ἐπὶ δὲ τοῦ πρώτου παρατηρῶ, ὅτι διὰ τῆς ἀπαιτήσεως ὑπηρεσίας «ἐν Τουρκίᾳ», δὲν ἀποκλείονται οἱ γραμματεῖς τῶν Γενικῶν Προξενείων. Ἡ διάταξις αὕτη, ἡ ἀπαιτοῦσα ὑπηρεσίαν ἐν Τουρκίᾳ, ἐν πᾶσι τοῖς ἄρθροις ἀφορᾷ εἰς τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν Προξενείοις ἢ Ὑποπροξενείοις, εἰς τοὺς γενικοὺς προξένους καὶ ὑποπροξένους.

§72ΑΛΕΞ. Γ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἀλλὰ τίς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἀνάγκη, παρουσιαζομένη τὴν σήμερον διὰ τὸν γραμματέα Γενικοῦ Προξενείου, δὲν θὰ παρουσιασθῇ αὔριον δι’ ὑπάλληλον ἀνωτέρου βαθμοῦ; Ἐκεῖνον δὲ, τὸν ὁποῖον ὑμεῖς ἀποστέλλετε, καὶ ὅστις ὀφείλει νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του, τὸν ἀποκλείετε μετὰ ταῦτα τοῦ σκοποῦ, οὗτινος προτίθεσθε, διὰ νόμου. Συγχωνεύετε τὴν προξενικὴν μὲ τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ τῷ λέγετε, ὅτι ἐν Τουρκίᾳ πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ ὁ προξενικὸς ὑπάλληλος, ἀλλ’ ἀλλαχοῦ τῇ διαταγῇ ὑμῶν νὰ μεταβῇ.

§73ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ γραμματεὺς Γενικοῦ Προξενείου θεωρεῖται ὡς ἔχων τὴν ἱκανότητα. Μόνον εἰς τοὺς ὑποπροξένους καὶ προξένους, τοὺς μὴ ὑπηρετήσαντας ἐν Τουρκίᾳ, δι’ ἐκείνους ὑπάρχει φραγμὸς, καὶ λίαν εὐλόγως, διότι ὁ ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπηρετῶν ἐν Γιουργέβῳ λ. χ. πρόξενος δὲν ἀποκτᾷ διὰ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης τὰ προσόντα ἐκεῖνα, ἅτινα ἐπιτρέπουσι νὰ εἰσαχθῇ ἐπωφελῶς εἰς τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν ἢ τὴν κεντρικήν· ἀλλ’ ἐν Τουρκίᾳ εὑρίσκεται ἐν σταδίῳ διπλωματικῷ ἐν πολλοῖς σπουδαιοτέρῳ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ διατρέξῃ ἐν Πρεσβείᾳ.

§74Α. Γ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὅτι ἔχομεν συμφέροντα ἐν Ἀνατολῇ, ἀναμφισβήτητον· ἀλλ’ ὁ ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος θὰ ἦναι ἐν Ρωμουνίᾳ ἢ ἀλλαχοῦ, θεωρεῖται ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι εἶναι χρήσιμος ἐκεῖ, καὶ συνεπῶς τὸν ἀποκλείετε τῶν λοιπῶν. Ἀλλὰ διατί; Τίνι τρόπῳ ἐπιζητεῖτε συγχώνευσιν προξενικοῦ καὶ διπλωματικοῦ κλάδου;

§75ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀδύνατον νὰ μένῃ πάντοτε ἐκεῖ· θὰ περιέλθῃ καὶ εἰς ἄλλας θέσεις.

§76Α. Γ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ἑπομένως ἂς μείνῃ τὸ «ἐν συνόλῳ ὑπηρεσίαν», καὶ ἂς διαγραφῇ τὸ «ἐν Τουρκίᾳ» διὰ τοὺς ἀνωτέρους. Ὡς νῦν ἔχει ἡ διάταξις, θεωρῶ αὐτὴν πολὺ ἄδικον.

§77ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀγνοῶ, Κύριοι, ἐὰν τὸ προκείμενον ἦναι τὸ εἰκοστὸν ἢ εἰκοστὸν πρῶτον, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σύρου συναδέλφου, νομοσχέδιον, ὅπερ μέλλει τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ ψηφισθῇ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν καὶ νὰ καταστῇ ὅσον οὔπω νόμος τοῦ Κράτους, ὡς καὶ πάντα τὰ προηγούμενα αὐτοῦ νομοθετήματα, τὰ ἀφορῶντα ὡσαύτως εἰς τὴν διαῤῥύθμισιν τῆς ἐξωτερικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ γινώσκω καλῶς καὶ πᾶς τις ἄλλος, ἔχων ἔννοιάν τινα τῆς ἐξωτερικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας, δὲν θ’ ἀγνοῇ βεβαίως, εἶναι τὸ γεγονὸς, καθ’ ὅ, μεθ’ ὅλα τὰ προσόντα, μεθ’ ὅλα τὰ πλεονεκτήματα, δι’ ὧν οἱ εἰσηγηταὶ τῶν τοιούτου εἴδους νομοσχεδίων ἐζήτησαν νὰ περιβάλωσι καὶ ἐξασφαλίσωσι τὴν ἐξωτερικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν, δὲν ἐπῆλθον ἀκόμη τὰ ἐξ αὐτῶν προσδοκώμενα ἀποτελέσματα. Τουναντίον μάλιστα, ἀφ’ οὗ χρόνου ἤρξατο νὰ κατακλύζηται ἡ Βουλὴ διὰ τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος νομοσχεδίων, οὐ μόνον βελτίωσίς τις δὲν ἐπῆλθεν, ἀλλὰ καὶ χειροτέρευσις ἐπαισθητὴ παρατηρεῖται ἐν τῇ ἐξωτερικῇ ἡμῶν ὑπηρεσίᾳ. Εἶναι καιρὸς, νομίζω, τὸ γεγονὸς τοῦτο νὰ ἐφελκύσῃ τὴν ἰδιαιτέραν τῆς Βουλῆς προσοχὴν, καθ’ ἣν στιγμὴν καλεῖται αὕτη διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου νὰ θέσῃ τὸ ἐπιστέγασμα, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὴν ὅλην μέχρι τοῦδε νομοθεσίαν τοῦ ἐξωτερικοῦ ἡμῶν κλάδου. Εἶναι καιρὸς νὰ ἐξετάσωμεν δι’ ὀλίγων τὰ αἴτια, ἐξ ὧν προέκυψεν ἡ σημερινὴ θλιβερὰ ὁμολογουμένως κατάστασις αὐτοῦ. Ἡ πρώτη καὶ κυρία πηγὴ τοῦ κακοῦ ἔγκειται, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἐν αὐτοῖς τοῖς ὀργανικοῖς ἡμῶν νόμοις, δι’ ὧν τὸ πρῶτον καθωρίσθησαν τὰ προσόντα ἐν τῇ ἐξωτερικῇ ἡμῶν ὑπηρεσίᾳ. Συνέβη δηλαδὴ καὶ ἐπ’ αὐτῶν ὅ,τι καὶ ἐπὶ τῶν ὀργανικῶν νόμων, δι’ ὧν καθωρίσθησαν τὰ προσόντα καὶ ἐν τῇ ἐσωτερικῇ ἡμῶν ὑπηρεσίᾳ. Καὶ ἐν ἐκείνοις καὶ ἐν τούτοις ἀφέθη ἀνοικτὴ θυρίς τις, δι’ ἧς ἠδύνατο νὰ εἰσχωρήσῃ πᾶσα καταστρατήγησις καὶ καταδολίευσις τῶν ἄλλως ἀγαθῶν προθέσεων τοῦ νομοθέτου. Ἐπετράπη ἡ διατήρησις ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ πάντων τῶν διατελούντων ἐν αὐτῇ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν περὶ προσόντων νόμων. Καὶ ἐνῷ ὁ νομοθέτης ἐπεδίωκεν οὕτω πως τὴν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ διατήρησιν μόνον τῶν εὐδοκιμησάντων ἐν αὐτῇ ὑπαλλήλων, τί συνέβη κατ’ αὐτὴν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων; Οἱ ἐκτελέσαντες τοὺς περὶ προσόντων νόμους ἐφρόντισαν κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐκτελέσεως ταύτης, τὸ συμφέρον τοῦ κόμματος ἔχοντες ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὑπ’ ὄψιν, ν’ ἀπομακρύνωσι μὲν τῆς ὑπηρεσίας πολλοὺς χρηστοὺς καὶ ἱκανοὺς ὑπαλλήλους, νὰ πληρώσωσι δ’ αὐτὴν ἐκ τῶν εὐνοουμένων, ἐκ τοῦ διορισμοῦ τῶν ὁποίων ἠδύναντο νὰ ἐλπίσωσιν ἐνίσχυσιν τῆς ἰδίας φατρίας. Τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας, ἧς χάριν κυρίως ἐγένοντο οἱ νόμοι ἐκεῖνοι, ἐτέθη, ὡς παρατηρεῖτε, ἐν δευτέρᾳ, ἐν ἥττονι μοίρᾳ, καὶ ἀπεδείχθη οὕτως, ὅτι οἱ περὶ προσόντων νόμοι, ἀντὶ νὰ ἐκκαθάρωσι τὴν ὑπηρεσίαν ἐκ τῶν ἀχρήστων καὶ ἀνικάνων στοιχείων, τοὐναντίον ἐπλήρωσαν αὐτὴν ἔτι μᾶλλον τοιούτων, καὶ ἐξησφάλισαν μάλιστα ταῦτα, κατὰ τὸ δυνατὸν, ἐν αὐτῇ, οὕτω δὲ ἀντὶ βελτιώσεως χειροτέρευσις ἐπῆλθεν εἰς αὐτήν. Ἰδού, Κύριοι, ἡ πρώτη καὶ ἡ κυρία πηγὴ τοῦ κακοῦ. Ἑτέραν τοῦ κακοῦ πηγὴν, οὐχ ἧττον σπουδαίαν, ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀνευρίσκω τὴν ἑξῆς: Ἀφ’ οὗ χρόνου ἤρξαντο ἐφαρμοζόμενοι οἱ περὶ προσόντων νόμοι, καὶ καθιερώθη ἡ δι’ αὐτῶν καὶ τοῦ διαγωνισμοῦ εἴσοδος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, οἱ προϊστάμενοι ταύτης ἐπανεπαύθησαν ἐν τούτῳ καὶ μόνῳ, νομίσαντες ὅτι οὐδὲν ἄλλο καθῆκον πλέον ἐπεβάλλετο εἰς αὐτοὺς πρὸς προαγωγὴν τοῦ διαπεπιστευμένου αὐτοῖς κλάδου. Τί συνέβη ὅμως; Ἔκτοτε καὶ οἱ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ διατηρηθέντες ἐκ τῶν πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν περὶ προσόντων νόμων διωρισμένων ὑπαλλήλων καὶ οἱ μετὰ ταῦτα διὰ τῆς θύρας τῶν προσόντων καὶ τοῦ διαγωνισμοῦ εἰσελθόντες εἰς αὐτὴν, ἐνόμισαν ὅτι δὲν ὑπελείπετο πλέον ἄλλο τι εἰς αὐτοὺς ἢ πῶς, προσδεθέντες ἅπαξ εἰς τὴν φάτνην τῆς μονιμότητος, νὰ περιέπωσι καὶ ἐξευμενίζωσι πρὸς ἑαυτοὺς τοὺς ἑκάστοτε κρατοῦντας, ὅπως τῇ προστασίᾳ τούτων, εἴτε διὰ νόμων εἰδικῶν, εἴτε καὶ διὰ Β. Διαταγμάτων προάγωνται ὁσημέραι εἰς ἀνώτερα ἀξιώματα. Δὲν ἠξεύρω, Κύριοι, πόσοι ἐκ τῶν οὕτω πως ἐξασφαλισθέντων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐφρόντισαν νὰ γείνωσιν ἔκτοτε ἀνώτεροι ἑαυτῶν· ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχῃ νὰ μᾶς ὑποδείξῃ πολλοὺς τοιούτους, θὰ τὸν παρεκάλουν νὰ πράξῃ τοῦτο. Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι εὐαρίθμους πάνυ ἐξαιρέσεις ἔχω ν’ ἀναφέρω, αἵτινες ὅμως δὲν ἀρκοῦσι ν’ ἀναιρέσωσι τὸ γενικὸν κῦρος τοῦ κανόνος, κατά τινα ἀρχαῖον γραμματικόν. Καὶ ὁ γενικὸς οὗτος κανὼν εἶναι καὶ μένει πάντοτε, ὅτι οὐ μόνον οἱ ἄνευ προσόντων διατηρηθέντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ οἱ διὰ τῶν προσόντων καὶ τοῦ διαγωνισμοῦ εἰσελθόντες εἰς αὐτὴν λαμβάνουσι διαζύγιον συνήθως πρὸς πᾶσαν μελέτην καὶ περαιτέρω ἀνάπτυξιν, πρὸς πᾶσαν πιστὴν καὶ εὔορκον τοῦ καθήκοντος ἐπιτέλεσιν. Καὶ ἵνα παραλίπω τοὺς ἄλλους, ἀρκοῦμαι εἰς αὐτοὺς τοὺς τῶν προσόντων ὑπαλλήλους, τοὺς «οὐλεμάδας», οὕτως εἰπεῖν, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Οὗτοι ψελλίζουσι συνήθως ὀλίγα γαλλικά, ἐνδύονται δὲ κατὰ τὸν τελευταῖον συρμὸν τῶν Παρισίων, ἐξοικειοῦνται κατὰ μικρὸν πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν μόνον ἐθιμοτυπίαν, ἣν ἐπιδεικνύουσιν εἰς ὅλας τὰς ἑσπερίδας καὶ τοὺς χορούς, εἰς οὓς φοιτῶσι τακτικώτατα· εἶτα καταβάλλουσι πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως περικοσμήσωσι τὰ στήθη των διά τινων παρασήμων, ἐφ’ οἷς, δίκην ταώ, ἐναβρύνονται ἀκολούθως, καὶ ὅπως τύχωσι τῆς εὐνοίας τῶν ἑκάστοτε κρατούντων· ἅμα δὲ τοῦτο κατορθώσαντες, νομίζουσιν, ὅτι περὶ οὐδενὸς ἄλλου ἔχουσι πλέον νὰ φροντίσωσιν ἢ πῶς νὰ προαχθῶσιν εἰς ἀνωτέραν θέσιν, ἀφοῦ ἐν τῇ πρώτῃ αὐτῶν θέσει συνείθισαν τυπικῶς μόνον νὰ ἐκπληρῶσι τὸ ἀπαραιτήτως ἐπιβαλλόμενον εἰς αὐτοὺς καθῆκον. Πλησιάσατε, Κύριοι, ἕνα τῶν τοιούτων οὐλεμάδων, καὶ θὰ πεισθῆτε πληρέστατα περὶ τῆς ἀληθείας τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου. Θὰ εὕρητε αὐτὸν, μικρὸν μετὰ τὴν εἴσοδόν του εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, λησμονοῦντα καὶ ὅ,τι εἶχε πρὶν διδαχθῇ, καὶ ὅ,τι ἦτο ἠναγκασμένος νὰ μελετήσῃ, ὅπως ὑποστῇ τὸν διαγωνισμόν. Θὰ εὕρητε αὐτὸν ξένον πάσης πνευματικῆς κινήσεως, καὶ αὐτῆς ἔτι τῆς κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὸν ἰδιαίτατον αὐτοῦ κλάδον ἀναφερομένης. Δὲν παρακολουθεῖ συνήθως οὔτε τὰ παρ’ ἡμῖν οὔτε τὰ ἀλλαχοῦ ἀνακινούμενα πολιτικὰ καὶ διεθνῆ τῆς ἡμέρας ζητήματα. Πάντα τὰ σχετικὰ συγγράμματα, πάντα τὰ σχετικὰ περιοδικὰ τῷ εἶναι ἄγνωστα, καὶ αὐταὶ αἱ ἐφημερίδες, αἱ πραγματευόμεναι σοβαρώτατα ζητήματα, μένουσιν ὡς ἐπὶ τῷ πολὺ ἀπρόσιτοι εἰς αὐτόν. Οὐδὲν θαῦμα τότε, ἂν οὕτω πως ἐξέρχηται τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν πολλῷ χείρων ἢ ὅτε εἰσῆλθε τὸ πρῶτον εἰς αὐτό. Οὐδὲν θαῦμα, ἐὰν καὶ εἰς ἣν ἀπέρχεται νέαν θέσιν ἐπιδεικνύῃ τὴν αὐτὴν ἀδιαφορίαν καὶ πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ πρὸς πᾶσαν πνευματικὴν κίνησιν, ἐὰν καὶ ἐκεῖ, ὁσάκις μάλιστα ἔχῃ προϊστάμενον ἐξ ἐκείνων, οἵτινες δὲν εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διὰ τῆς θύρας τῶν προσόντων καὶ τοῦ διαγωνισμοῦ, φέρηται πρὸς αὐτοὺς μὲ οἴησιν καὶ τύφον, ἀνατρέποντα ἄρδην πᾶσαν πειθαρχίαν. Ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπιτροπῆς, ὅστις ἐπὶ εἰκοσαετίαν καὶ ἐπέκεινα ἐχρημάτισεν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἡμῶν κλάδῳ, προαχθεὶς μάλιστα ἐν αὐτῷ ἐπαξίως πάνυ — ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τοῦτο πρὸς τιμήν του — μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ γενικοῦ προξένου, θὰ ἠδύνατο νὰ μᾶς ἀναφέρῃ, ἐξ ἰδίας πείρας, πολλὰ ἴσως παραδείγματα, εἰς πίστωσιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου τούτου. Θὰ ἠδύνατο νὰ μᾶς ἀναφέρῃ σὺν ἄλλοις καὶ τὸ παράδειγμα ἐκεῖνο, καθ’ ὃ εἷς τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος οὐλεμάδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, προαχθεὶς εἰς γραμματέα Προξενείου ὑπ’ αὐτὸν, ἐπεδείκνυε μὲν ἐπιμελῶς τὰ γαλλικά του καὶ ἣν ἔφερε πάντοτε ἐνδυμασίαν τοῦ νεωτάτου συρμοῦ, ἐφοίτα δὲ τακτικώτατα εἰς τὰς ἑσπερίδας καὶ τοὺς χορούς, περικοσμούμενος ὑπὸ τῶν παρασήμων του, ἀλλ’ ὑπὸ ἔποψιν ὑπηρεσίας, ὑπὸ ἔποψιν ζήλου καὶ ἀφοσιώσεως εἰς τὸ καθῆκον, ὑπὸ ἔποψιν ἐνδιαφέροντος ὑπὲρ τοῦ κλάδου, εἰς ὃν ἀνῆκεν, ἦτο τόσον ἀνίκανος καὶ ἄχρηστος, ὥστε ἠνάγκασέ ποτε τὸν προϊστάμενον ν’ ἀναφωνήσῃ: «Ἐπὶ τέλους κάμετέ τον καὶ πρέσβυν, ἀλλ’ ἀπαλλάξατε αὐτοῦ ἐμὲ καὶ τὴν διαπεπιστευμένην εἰς ἐμὲ ὑπηρεσίαν!» Καὶ ὁ πόθος οὗτος τοῦ ἀξιοτίμου ἡμῶν συναδέλφου δὲν ἐβράδυνε νὰ πληρωθῇ· διότι τῳόντι ἀπηλλάγη μὲν τὸ ἐμπορικὸν γραφεῖον τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας ταχέως τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ὑπαλλήλου, ἀλλ’ ὅπως οὗτος προαχθῇ εἰς ἐπιτετραμμένον ἔν τινι τῶν πρώτων ἡμῶν Πρεσβειῶν ἀνὰ τὴν Ἑσπερίαν! Καὶ ἔχετε, Κύριοι, ἐν τούτῳ τὴν τρίτην τοῦ κακοῦ πηγήν, ἐπὶ τὴν ὁποίαν θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ φέρω τὸν λόγον νῦν. Προκειμένου περὶ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν ἐν Παρισίοις προξενικὴν ὑπηρεσίαν, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σύρου συνάδελφος κατέδειξε τὴν φαγέδαιναν ταύτην τῆς ἐξωτερικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας. Μᾶς εἶπεν, ὅτι καὶ διὰ νόμων προσωπικῶν καὶ διὰ βασιλικῶν διαταγμάτων ἀμείβονται καὶ προάγονται συνήθως εἰς ἀνώτερα ἀξιώματα οἱ ἄχρηστοι καὶ ἀνίκανοι τῶν ὑπαλλήλων, οἱ διατελοῦντες ὑπὸ τὸ βάρος διαφόρων καταγγελιῶν ἐπὶ παραβάσει καθήκοντος, οἱ φέροντες ἐνίοτε εἰς τὴν ῥάχιν των καὶ ἐκθέσεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν προξενικῶν ἀρχῶν, δι’ ὧν ἀποδεικνύεται ἡ ἐνοχή των, ἐνῷ τοὐναντίον παραγκωνίζονται, καταπατουμένης ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καὶ τῆς ἀρχαιότητός των, οἱ ἱκανοὶ καὶ χρηστοὶ ὑπάλληλοι, οἱ ἔχοντες νὰ ἐπιδείξωσιν ὑπηρεσίαν ἄμεμπτον, ζῆλον καὶ ἀφοσίωσιν παραδειγματικὴν εἰς τὸ καθῆκον. Καὶ τοῦτο συμβαίνει, διότι καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἡμῶν κλάδῳ, ὡς μὴ ὤφελεν, ἔχει εἰσχωρήσει ἡ διάκρισις εἰς εὐνοουμένους καὶ μὴ εὐνοουμένους. Τὰ ἐπακόλουθα τῆς τοιαύτης διακρίσεως καὶ προτιμήσεως ἔχουσι γείνῃ ἤδη καταφανῆ. Τὸ παράδειγμα τῶν παρ’ ἀξίαν προαγομένων, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἐπιθαῤῥύνει τὴν ἀνικανότητα, ἀπογοητεύει ἀφ’ ἑτέρου πᾶσαν ἱκανότητα. Ὀλίγοι παραμένουσιν ἔτι πιστοὶ στρατιῶται εἰς τὰς τάξεις των· οἱ πολλοὶ ἀδιαφοροῦσιν, ἢ καὶ ὀλιγωροῦσιν ὅλως τῆς ὑπηρεσίας, ἀφοῦ τίποτε ἢ ἐλάχιστα ἔχουσιν ἐξ αὐτῆς νὰ ἐλπίζωσι, πᾶσαν δὲ τὴν προσοχὴν αὑτῶν στρέφουσιν εἰς τὴν ἀπόκτησιν τῆς εὐνοίας τῶν ἑκάστοτε κρατούντων, ἐξ ἧς τὰ πάντα ἔχουσι νὰ προσδοκῶσιν. Εἶναι ἀλήθειαι πικραὶ αὗται, Κύριοι, τὰς ὁποίας μετὰ τόσης εἰλικρινείας καὶ πεποιθήσεως κατήγγειλεν ἐνταῦθα ὁ κ. Σοῦτσος, χωρὶς νὰ τολμήσῃ νὰ ἀντείπῃ τὸ παράπαν εἰς αὐτὰς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Καὶ τί εἶχε νὰ προβάλῃ οὗτος, ὅταν τὰ πράγματα, μόνον οὐχὶ φωνὴν ἀφιέντα, μαρτυρῶσιν, ὅτι ἡ ἐξωτερικὴ ἡμῶν ὑπηρεσία, ἀντὶ νὰ προάγηται καὶ ἐπιδίδῃ, τοὐναντίον καταπίπτει ὁσημέραι, μεθ’ ὅλα τὰ προσόντα, δι’ ὧν ἐξησφαλίσαμεν αὐτὴν, μεθ’ ὅλα τὰ πλεονεκτήματα καὶ τῆς μονιμότητος καὶ τῆς ἀνωτέρας μισθοδοσίας καὶ τῶν ἐξαιρετικῶν τιμῶν, δι’ ὧν περιεβάλομεν αὐτήν; Ὑπῆρξεν ἐποχή, Κύριοι, καθ’ ἣν οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀντιπρόσωποι ἡμῶν ἐπαύοντο καὶ διωρίζοντο ἄνευ προσόντων καὶ διαγωνισμοῦ, καθ’ ἣν ὁ κλάδος οὗτος δὲν ἦτο περιβεβλημένος δι’ ὧν τὴν σήμερον πλεονεκτημάτων. Καὶ ὅμως σᾶς βεβαιῶ ἐξ ἰδίας πείρας, διότι διέτριψα τότε ἐπὶ ἔτη πολλὰ ἐν Τουρκίᾳ, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ τὰ καθόλου καὶ τὰ κατ’ ἰδίαν συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων ἐτύγχανον μείζονος ἐπιμελείας ὑπὸ τῶν διαπεπιστευμένων αὐτὰ ὑπαλλήλων. Τότε πᾶσα προσπάθεια κατεβάλλετο, ὅπως πάντα τὰ διεθνῆ ζητήματα, τὰ ἀναφυόμενα μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, λύωνται ὡς τάχιστα καὶ κατ’ εὐχήν. Τότε καὶ αἱ ἰδιωτικαὶ ὑποθέσεις τῶν ἐν τῷ γείτονι Κράτει ἐγκατεστημένων, ἢ παρεπιδημούντων Ἑλλήνων δὲν ἐλύοντο πάντοτε κατ’ αὐτῶν, οὐδὲ διῃωνίζοντο, λαμβανομένης ἑκάστοτε παρὰ τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν τῆς παροιμιώδους πλέον καταστάσης ἀπαντήσεως «γιάριν μπακαλούμ». Τότε τὸ γόητρον τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἦτο ἀκμαῖον, ἕκαστος δὲ τῶν Ἑλλήνων ἐσεμνύνετο ἐπὶ τῷ ἐθνισμῷ του. Ὁπόσον ὅμως ἤλλαξαν ἔκτοτε τὰ πράγματα! Ἀπέλθετε, Κύριοι, νῦν εἰς τὴν Ἀνατολὴν, ὅπως πεισθῆτε ἐξ ἰδίας αὐτοψίας, ἢ ἐρωτήσατε τὸν πρῶτον ἐκεῖθεν ἀφικνούμενον ὁμογενῆ, καὶ θὰ μάθητε, ὁπόσον ἠμαυρώθη ἔκτοτε ἐκεῖ τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν γόητρον, ὁπόσον ἔχει ταπεινωθῆ καὶ ἐξευτελισθῆ ὁ Ἕλλην τὴν σήμερον ἐν τῇ γείτονι χώρᾳ! Πάντα σχεδὸν τὰ ἀπὸ δεκαετίας ἀναφυέντα διεθνῆ ζητήματα μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας ἔχουσι λυθῆ ἤδη καθ’ ἡμῶν, ἢ ἔχουσι παραπεμφθῆ ad calendas Graecas. Οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι σπανιώτατα εὑρίσκουσι δίκαιον ἐνώπιον τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν, καὶ ὅταν ἔτι ἐγείρωσι τὰς δικαιοτάτας τῶν ἀξιώσεων, ἔχουσι δ’ ἐξομοιωθῆ ἤδη ἐν πολλοῖς πρὸς τοὺς Πέρσας, ἔν τισι δὲ τίθενται ἐν ἥττονι μοίρᾳ καὶ αὐτῶν τῶν ῥαγιάδων. Καὶ ταῦτα πάντα συμβαίνουσιν ἀφ’ οὗ χρόνου ἤρξαντο λειτουργοῦντα τὰ προσόντα καὶ ὁ διαγωνισμὸς, ἀφ’ οὗ χρόνου ὁ ἐξωτερικὸς ἡμῶν κλάδος περιεβλήθη δι’ ὅλων τῶν πλεονεκτημάτων ἐκείνων, ὧν πρὸ μικροῦ ἐμνημόνευσα. Ἰδοὺ, Κύριοι, τ’ ἀποτελέσματα, ἰδοὺ οἱ καρποὶ τῆς μέχρι τοῦδε νομοθεσίας, ἣν μέλλει νῦν νὰ ἐπιστέψῃ ὡς κορωνὶς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Μὴ νομίσητε, δὲ ὅτι ἐγὼ εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τῶν προσόντων καὶ τοῦ διαγωνισμοῦ, ἐναντίος τῶν πλεονεκτημάτων ἐκείνων, ἅτινα διὰ τῆς μέχρι τοῦδε νομοθετικῆς ἡμῶν ἐργασίας ἀπενείμαμεν εἰς τὸν ἐξωτερικὸν κλάδον· πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Ταῦτα πάντα εἶναι καὶ κατ’ ἐμὲ ἄριστα καὶ κάλλιστα, ἀλλὰ δὲν ἀρκοῦσιν αὐτὰ καὶ μόνα, ὅπως ἀνυψώσωσι τὴν ἐξωτερικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῇ περιωπήν. Ἔπρεπε πρὸ παντὸς ἡ κεντρικὴ ἐξουσία νὰ μὴ ἐπαναπαυθῇ εἰς μόνα τὰ νομοθετήματα, ἅτινα ἐψήφισε κατ’ εἰσήγησίν της ἡ Βουλή· ἔπρεπε νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ἐπεβάλλοντο καὶ εἰς αὐτήν, ὡς ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, καθήκοντα, καὶ καθήκοντα σπουδαιότατα, ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ μόνη ἁρμοδία καὶ τὰ νομοθετήματα ἐκεῖνα νὰ ἐφαρμόσῃ ὡς δεῖ, καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ αὐτὰ ἐν πολλοῖς νεκρὸν γράμμα· ἔπρεπε νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι αὐτὴ πρὸ παντὸς κέκληται καὶ εἰς τοὺς νόμους νὰ δώσῃ ζωὴν καὶ τὴν ὅλην ἐξωτερικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν νὰ ἐξαγάγῃ ἐκ τῆς νῦν ἀδρανείας, ἐκ τοῦ νῦν μαρασμοῦ, ἐκ τῆς νῦν σηπεδόνος της. Ἀλλὰ πρόκειται οὕτω, Κύριοι, περὶ ἐνεργείας, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς νόμος, οὐδὲν Β. Διάταγμα δύναται νὰ διαγράψῃ καὶ καθορίσῃ ἐκ τοῦ προτέρου, καὶ ἧς ἄνευ ἐν τούτοις καὶ αὐτοὶ οἱ ψηφισθέντες νόμοι καὶ τὸ νῦν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ἡμῶν προκείμενον νομοσχέδιον, ἀντὶ ἀγαθοῦ, μᾶλλον κακοῦ πρόξενοι δύνανται νὰ γείνωσι. Δὲν ἠξεύρω ὁποίαν ἐντύπωσιν θὰ ἐμποιήσωσιν αἱ παρατηρήσεις μου αὗται εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργόν. Τὸν διαβεβαιῶ ὅμως, ὅτι οὐδένα ἀπολύτως πλάγιον σκοπὸν ἐνέχουσιν αὗται, ὑπηγορεύθησαν δ’ ἐκ τῶν εἰλικρινεστέρων διαθέσεων ὑπὲρ τῆς ἐξωτερικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας, εἰς ἣν τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα συμφέροντα εἶναι διαπεπιστευμένα, καὶ χάριν τῆς ὁποίας θὰ ηὐχόμην ἐκ καρδίας, ὅπως ἡ κεντρικὴ ἐξουσία μὴ παρίδῃ τὰς τοιαύτας παρατηρήσεις μου. Μετὰ τὰ καθόλου ταῦτα, Κύριοι, ἔρχομαι νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ καὶ εἰδικώτερον ἐν ἀναφορᾷ πρὸς τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Δι’ αὐτοῦ ἐπιδιώκεται κυρίως ἡ πλήρης καὶ τελεία ἀφομοίωσις τοῦ προξενικοῦ πρὸς τὸν διπλωματικὸν ἡμῶν κλάδον, ὑπὲρ ἧς καὶ ἄλλοι ἔχουσι συνηγορήσει ἤδη, καὶ ἐγὼ αὐτὸς ἔχω κηρυχθῆ ἐπ’ ἄλλη εὐκαιρίᾳ διὰ λόγους, οὓς περιττὸν κρίνω νὰ ἐπαναλάβω νῦν. Εἰς τὴν ἀφομοίωσιν ὅμως ταύτην νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ὁ διερμηνευτικὸς ἡμῶν κλάδος. Οἱ διερμηνεῖς εἶναι κάτοχοι ξένων γλωσσῶν, ἰδίᾳ τῶν ἐγχωρίων, αἵτινες εἶναι ἀπαραίτητον στοιχεῖον τὴν σήμερον εἰς πάντα προξενικὸν καὶ διπλωματικὸν ὑπάλληλον. Οἱ διερμηνεῖς εἶναι εἰδήμονες τῆς νομοθεσίας τῆς χώρας, ἐν ᾗ ὑπηρετοῦσιν, ἔχουσι δὲ γνῶσιν καὶ πεῖραν τῶν ἐν αὐτῇ προσώπων καὶ πραγμάτων, ἥτις θεωρεῖται ἓν τῶν ἀπαραιτήτων ἐφοδίων τὴν σήμερον ἰδίᾳ διὰ τοὺς ἐν τῇ Ἀνατολῇ τοποθετημένους ἀντιπροσώπους τῶν ξένων Δυνάμεων. Οἱ διερμηνεῖς, ὡς ἐκ τῆς καθημερινῆς των ἐνασχολήσεως, διότι δι’ αὐτῶν συνήθως διεξάγεται πᾶσα ἐνέργεια πρὸς τὰς ἐγχωρίους ἀρχὰς, καὶ πολιτικὰς καὶ στρατιωτικὰς καὶ δικαστικὰς, καθίστανται ἐντριβέστατοι ὅλης τῆς ὑπηρεσίας, ὅλων τῶν ἑκάστοτε ἀναφυομένων ζητημάτων, τοῦ τε δημοσίου καὶ τοῦ ἰδιωτικοῦ διεθνοῦς δικαίου. Ὡς τοιοῦτοι οἱ διερμηνεῖς δὲν ἔπρεπε, νομίζω, ν’ ἀποκλείωνται, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπιζητῶνται κατὰ προτίμησιν μάλιστα διὰ τὸ διπλωματικὸν καὶ προξενικὸν στάδιον. Τοῦτο ἔχουσι κατανοήσει ἤδη καὶ ἄλλαι Δυνάμεις, καὶ εἰσάγουσι διερμηνεῖς οὐ μόνον εἰς τὸν προξενικόν των, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν διπλωματικόν των κλάδον. Σᾶς ἀναφέρω πρὸς πίστωσιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου τούτου ἐκ τῶν πολλῶν τὰ ἑξῆς παραδείγματα. Ὁ ἐνταῦθα πρεσβευτὴς τῆς Αὐστρουγγαρίας κ. Κόσζεκ ἐκ τοῦ διερμηνευτικοῦ εἰσῆλθεν εἰς τὸν διπλωματικὸν κλάδον. Ὁ ἐπίσης ἐνταῦθα πρεσβευτὴς τῆς Ρωσσίας κ. Ὀνοῦ ἐκ τοῦ αὐτοῦ διερμηνευτικοῦ κλάδου εἰσῆλθεν εἰς τὸν διπλωματικόν. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς, Κύριοι, τοιαῦτα προηγούμενα, δι’ ἃ βεβαίως οὐδεμίαν μεταμέλειαν συναισθάνεται ἡ ὑπηρεσία. Σᾶς ἀναφέρω ἐπὶ παραδείγματι τὸν νῦν γενικὸν γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, κ. Ραζῆν, ὅστις, εἰσελθὼν ἐκ τοῦ διερμηνευτικοῦ εἰς τὸν διπλωματικὸν κλάδον, ηὐδοκίμησε καὶ διεκρίθη ἐν τούτῳ. Ἀφοῦ λοιπὸν τοσοῦτοι λόγοι καὶ τοσαῦτα προηγούμενα συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς ἀφομοιώσεως τοῦ διερμηνευτικοῦ πρὸς τὸν προξενικὸν καὶ διπλωματικὸν κλάδον, διατὶ νὰ μὴ προβῶμεν εἰς αὐτήν; Ἐγὼ μάλιστα θὰ ἤμην τῆς γνώμης καθ’ ἣν ἔπρεπεν οἱ μετὰ διαγωνισμὸν εἰσερχόμενοι εἰς τὸν διερμηνευτικὸν κλάδον καὶ εὐδοκιμοῦντες ἐν αὐτῷ, τοὐλάχιστον διὰ τὴν ἐν τῇ Ἀνατολῇ προξενικὴν ὑπηρεσίαν, νὰ προτιμῶνται τῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀκολούθων. Καὶ περὶ ἄλλου τινὸς θὰ ἐπεθύμουν νὰ ληφθῇ πρόνοια, προκειμένου περὶ νομοσχεδίου ὀργανικοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου, οἷον τὸ ὑπὸ συζήτησιν. Εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον νὰ συστήσωμεν ἐν αὐτῷ τμῆμα πολιτικῶν ὑποθέσεων ἀποκλειστικῶς. Δυνατὸν καὶ ἓν τῶν ὑφισταμένων τμημάτων νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἀνάγκη πᾶσα ν’ ἀπαλλαγῇ αὐτὸ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πάσης ἄλλης ὑπηρεσίας. Τὸ τμῆμα τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων ἐννοῶ ἐγὼ κατὰ τὸ πρότυπον τοῦ ἐν τῷ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείῳ τῆς Ρωσσίας τμήματος τῶν Ἀσιατικῶν ὑποθέσεων. Εἰς τὸ τμῆμα δ’ αὐτὸ ἐπάναγκες νομίζω νὰ διορισθῇ ἀνὴρ, ἐγκαταβιώσας ἐπὶ μακρὸν ἐν τῇ Ἀνατολῇ, γνώστης τῶν ἐκεῖ πραγμάτων καὶ δυνάμενος νὰ παρακολουθήσῃ βῆμα πρὸς βῆμα πάντα τὰ ἐπὶ τῆς Ἰλλυρικῆς χερσονήσου ἰδίᾳ συμβαίνοντα. Ὁ τοιοῦτος δύναται νὰ προσληφθῇ καὶ ἐκ τοῦ προξενικοῦ καὶ ἐκ τοῦ διπλωματικοῦ κλάδου, καὶ ἐκτὸς τοῦ σταδίου, ἀρκεῖ μόνον νὰ παρέχῃ πάντα τὰ ἐχέγγυα, τ’ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος θέσιν. Βεβαίως ὁ μέλλων νὰ προστῇ τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος τμήματος πρέπει νὰ ᾖναι πρὸ παντὸς μόνιμος ἐν τῷ τμήματι τούτῳ, ὅπως μὴ διὰ συνεχῶν ἀντικαταστάσεων διακόπτηται ἢ μεταβάλληται τὸ παράπαν ἡ ἐνέργεια τοῦ τμήματος, ἥτις ὀφείλει νὰ ᾖναι κατ’ ἐξοχὴν ἑνιαία καὶ νὰ χειραγωγῇ καὶ τὸν ἑκάστοτε Ὑπουργὸν εἰς τὰ δέοντα γενέσθαι. Εἰς τὸ τμῆμα τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων πρέπει πρώτιστα πάντων νὰ ὑπαχθῇ ἡ ἐκπαιδευτικὴ ἐκείνη ἐνέργεια, δι’ ἣν τὸ Κράτος τὴν σήμερον δαπανᾷ ἐκ τοῦ ὑστερήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἑκατοστύας χιλιάδων δραχμῶν. Ἡ ἐνέργεια αὕτη εἶναι νῦν ἀνατεθειμένη εἰς ἐπιτροπὴν, ἧς τὰ μέλη εἶναι ἄλλως ἀξιότιμα ἐν πᾶσιν, ἀλλ’ ἔχουσι τοῦτο τὸ μειονέκτημα, ὅτι οὐδὲν σχεδὸν ἐξ αὐτῶν ἐχρημάτισεν ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ, δι’ ἣν ἡ τοιαύτη ἐνέργεια εἶναι προωρισμένη, οὐδ’ ἔχει γνῶσίν τινα τῶν κατ’ αὐτήν. Ἄλλως τε δύναται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ὑφίσταται καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ὡς συμβουλευτικὸν σῶμα, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ τμηματάρχου τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων. Εἰς τὸ αὐτὸ τμῆμα πρέπει νὰ ὑπαχθῇ καὶ πᾶσα ἄλλη ἐνέργεια ἐθνικὴ, ἀφορῶσα εἰς τὴν ἀπόκρουσιν τῶν ἐθνικῶν ἐπιβουλῶν κατὰ τοῦ νῦν ἐθνολογικοῦ καθεστῶτος ἐν τῇ γείτονι χώρᾳ, δι’ ὧν κυρίως ἐπιδιώκεται ἡ ἐξουθένωσις τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν αὐτῇ. Δὲν ἀγνοεῖτε βεβαίως, Κύριοι, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον περιστοιχίζεται τὴν σήμερον ἐπὶ τῆς Ἰλλυρικῆς χερσονήσου ὑπὸ πολλῶν καὶ ποικίλων ἐχθρῶν, ἐκ τοῦ φανεροῦ ἢ ἀφανοῦς ἐνεργούντων πρὸς ἔξωσιν ἢ ἐξαφάνισιν αὐτοῦ καὶ ἐξ ἐκείνων ἔτι τῶν χωρῶν, ἃς ἀπὸ αἰώνων ἢ μᾶλλον ἀπὸ χιλιετηρίδων ἤδη κατέχει, καὶ ἐξ ὧν δὲν ἐξέωσαν, οὐδ’ ἐξηφάνισαν αὐτὸ πᾶσαι αἱ μέχρι τοῦδε βαρβαρικαὶ ἐπιδρομαὶ, πᾶσαι αἱ μακραίωνες ὑποδουλώσεις. Ὁ Ἑλληνισμὸς διέρχεται οὕτω κρισιμωτάτας στιγμὰς, ἔχει νὰ διεξαγάγῃ ἀγῶνα περὶ τῶν ὅλων, ἀγῶνα περὶ ἐθνικῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ ὑπάρξεως. Καὶ ἐν τῷ ἀγῶνι τούτῳ δυστυχῶς καθυστεροῦμεν μέχρι τοῦδε. Μαρτυρεῖ τοῦτο τρανῶς τὸ γεγονὸς, καθ’ ὃ ὁσημέραι, ἀντὶ νὰ κερδίζωμεν, ἀντὶ τουλάχιστον νὰ διατηρῶμεν τὰ ἤδη κεκτημένα, τοὐναντίον χάνομεν ἔδαφος. Ναὶ, Κύριοι, εἶναι ἀλήθεια πικρὰ, ἣν πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ἅπαξ καὶ ἐν αὐτῷ ἔτι τῷ Κοινοβουλίῳ ἡμῶν. Χάρις εἰς τὴν μέχρι τοῦδε ἀσυστηματοποίητον ἐνέργειαν ἡμῶν, κατώρθωσεν ὁ ἐχθρὸς νὰ κυριεύσῃ πολλὰς ἐπάλξεις, αἵτινες τέως ἐθεωροῦντο προπύργια τοῦ ἐθνισμοῦ ἡμῶν κατὰ τῶν ἐφόδων τῶν ἀλλοφύλων. Καὶ ἄλλα βεβαίως πρέπει νὰ γείνωσιν πρὸς ἀποσόβησιν τοῦ ἐπαπειλοῦντος ἡμᾶς κινδύνου, περὶ ὧν δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ὁμιλήσω· ἀλλὰ τὸ κυριώτατον πάντων εἶναι τὸ νὰ συστηματοποιήσωμεν τὴν ἐνέργειαν ἡμῶν, συγκεντροῦντες καὶ καθιστῶντες αὐτὴν ἑνιαίαν. Ἰδοὺ διατὶ θὰ ηὐχόμην καὶ ἡ τοιαύτη ἐνέργεια ν’ ἀνατεθῇ εἰς τὸ τμῆμα τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων. Καὶ ἄλλην τινὰ ἐνέργειαν ἔπρεπε ν’ ἀναθέσωμεν εἰς τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος τμῆμα. Ἡ ἐνέργεια αὕτη εἶναι ἡ συγκράτησις τῶν ἁπανταχοῦ ἐγκατεσπαρμένων ἑλληνικῶν ἀποικιῶν. Πάλαι ποτὲ, Κύριοι, ἤνθουν ἑλληνικαὶ κοινότητες πολλαχοῦ τῆς Ἀνατολῆς καὶ τῆς Ἑσπερίας, αἵτινες, διασώζουσαι ἀκμαῖα τὰ ζώπυρα τοῦ ἐθνισμοῦ, ἐξεδήλουν ἐμπράκτως ἐν πάσῃ εὐκαιρίᾳ τὰ ὑπὲρ τοῦ Γένους καὶ τῆς κοινῆς πατρίδος ἀκραιφνῆ αἰσθήματά των. Ἀπὸ πολλοῦ ὅμως, μείνασαι ἄνευ συνδέσμου τινὸς πρὸς τὸ κέντρον, ἐκτεθειμέναι εἰς τὴν ἐπήρειαν τῶν ξένων ἠθῶν καὶ ἐθίμων, ἤρξαντο ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἀποβάλλουσαι σὺν τῇ μητρικῇ γλώσσῃ καὶ πᾶσαν ἐθνικὴν παράδοσιν. Οὕτως ἐξέλιπον σὺν τῷ χρόνῳ πλεῖσται ὅσαι κοινότητες, πρὶν πλήρεις ζωῆς καὶ ἀκμῆς. Ἐνθυμοῦμαι ταύτην τὴν στιγμὴν, ὁπόσον θλιβερὰν ἐντύπωσιν μοὶ ἔκαμέ ποτε ἡ ἀφήγησις ἑνὸς γηραιοῦ συνταξιούχου γενικοῦ προξένου τῆς Πρωσσίας ἐν Βελιγραδίῳ καὶ ἐπιφανοῦς ἱστοριογράφου, ὅτε μοὶ ἔλεγεν, ὅτι αὐτὸς ἐν τῇ νεότητί του προέφθασε πλείστας ὅσας ἑλληνικὰς κοινότητας ἐν Σερβίᾳ, ἃς ὅμως μετὰ δεκαετηρίδας μάτην ἀνεζήτησεν ἐν αὐτῇ, κατέληξε δὲ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες ἐκφυλιζόμεθα εὐκολώτερον παντὸς ἄλλου λαοῦ! Πλὴν πόσαι ἄλλαι ἑλληνικαὶ κοινότητες ἀκμαῖαι δὲν ὑπῆρχον πάλαι ποτὲ καὶ ἐν Αὐστροουγγαρίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, ὧν οὐδὲ ἴχνος ὑπολείπεται τὴν σήμερον; Καὶ αἱ ὑπολειπόμεναι δὲ, Κύριοι, διατρέχουσι νῦν τὸν κίνδυνον τῆς ἀπωλείας, ἂν μὴ ἐγκαίρως ληφθῇ πρόνοια περὶ συγκρατήσεως αὐτῶν. Ἀνάγκη βεβαίως νὰ ἐπέλθῃ εἰς τοῦτο ἐπίκουρος καὶ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἡ Παιδεία, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐκκλησιαστικὴ καὶ ἡ ἐκπαιδευτικὴ καὶ ἡ κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὴ ἐνέργεια πρέπει νὰ ᾖναι ἑνιαία καὶ νὰ γίνηται διὰ τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος τμήματος. Εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, νὰ ληφθῇ ὡς τάχιστα πρόνοια περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἂν δὲν θέλωμεν μετ’ ὀλίγον νὰ ἴδωμεν ἀνεπιστρεπτεὶ ἐκλειπούσας καὶ ἄλλας ἑλληνικὰς κοινότητας ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, μόλις συγκρατουμένας νῦν. Εἶναι λυπηρὸν, ὅτι πᾶσαι αἱ ἑλληνικαὶ ἀποικίαι συνετηροῦντο καὶ ἤκμαζον καὶ ἦσαν ἐν πάσῃ ἀνάγκῃ τὰ κυριώτατα ἐρείσματα τοῦ Γένους, καθ’ ὃν χρόνον τοῦτο διετέλει ὑπὸ τὴν δουλείαν, φθίνουσι δὲ καὶ ἐκλείπουσι νῦν, ὅτε ἠλευθερώθη ἔστω καὶ μία γωνία τῆς ἑλληνικῆς γῆς, ἥτις ὤφειλε νὰ ἦναι τὸ συνεκτικὸν αὐτῶν κέντρον. Ἀλλ’ ἡ ἐλευθέρα Ἑλλὰς δὲν ἐνόησεν, οὐδ’ ἐσκέφθη ποτὲ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν τοιαύτην ἀποστολήν της. Ἴσως εἴπῃ τις, ὅτι εἶναι ἀργὰ νὰ πράξῃ τοῦτο νῦν· ἀλλὰ «κάλλιον ἀργὰ παρὰ ποτέ». Καὶ νῦν ἔχομεν νὰ σώσωμεν πολλὰ, ἀρκεῖ μόνον νὰ κατανοήσωμεν καὶ ν’ ἀποφασίσωμεν νὰ ἐκπληρώσωμεν ἀμελλητὶ τὸ ἐπιβαλλόμενον ἡμῖν καθῆκον. Ἰδοὺ, Κύριοι, πῶς ἐννοοῦμεν ἡμεῖς τὴν ἐξωτερικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν καὶ ἐν τοῖς καθόλου καὶ ἐν τοῖς καθέκαστα αὐτῆς. Ἐννοοῦμεν αὐτὴν οὐχὶ περιοριζομένην μόνον εἰς τύπους, εἰς προσόντα, εἰς διαγωνισμοὺς καὶ εἰς βαθμούς. Ἐννοοῦμεν αὐτὴν ζῶσαν καὶ δρῶσαν. Ἐννοοῦμεν αὐτὴν ἔχουσαν συνείδησιν τῆς ὑψηλῆς ἀποστολῆς, ἣν καὶ πρὶν, μάλιστα δὲ νῦν, ἔχει νὰ ἐκπληρώσῃ. Ἐννοοῦμεν αὐτὴν, ἐν μιᾷ λέξει, ἐστερνιζομένην τοὺς πόθους τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους καὶ νυχθήμερον ἀγωνιζομένην πρὸς ἐκπλήρωσιν αὐτῶν.

§78ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Θέλω περιορισθῆ εἰς μόνα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, διότι πολλὰ εἶπεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος, τὰ ὁποῖα, καθ’ ὅσον μὲν ἀφορῶσιν εἰς ζητήματα ὑπηρεσιακὰ, ἀνάγονται εἰς τὸ θέμα τοῦ προξενικοῦ νόμου, καθ’ ὅσον δ’ ἀφορῶσιν εἰς ζητήματα πολιτικὰ καὶ ἐθνικὰ, δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀνήκουσιν εἰς τὸν κύκλον τῆς παρούσης συζητήσεως. Θὰ παρατηρήσω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τείνει εἰς ἀνακάθαρσιν καὶ συγχώνευσιν τῆς παλαιοτέρας νομοθεσίας περὶ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, ἀποκαθαίρει τὸν ὀργανισμὸν ἀπὸ τῶν μεταβατικῶν διατάξεων τῶν νόμων ἐκείνων, διατάξεων ἀναγκαίων κατὰ τὴν πρώτην νομοθέτησιν τοῦ ὀργανισμοῦ τούτου, καὶ ἀπὸ ἑτέρων διατάξεων, ἀφορωσῶν εἰς τάξιν ἰδίαν ὑπαλλήλων, ἔξω τοῦ σταδίου τεθειμένων, οἵτινες, ἐθεωρήθη ὅτι, ὡς διετάχθησαν τὰ καθ’ ἑαυτοὺς, δὲν παρέχουσι τὴν προσήκουσαν καὶ ἐν ἀρχῇ προσδοκηθεῖσαν χρησιμότητα, καὶ δύνανται ἐπωφελῶς ν’ ἀντικατασταθῶσι δι’ ὑπαλλήλων τοῦ σταδίου. Τοιαύτης ἀφορμῆς δοθείσης, ἐπεβάλλετο ὑπὸ τῶν πραγμάτων ἡ συγχώνευσις πασῶν τῶν διατάξεων, τῶν κανονιζουσῶν τὰ τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς μίαν, καταρτίζουσαν ἑνιαῖον κορμὸν δι’ εἰσόδου κοινῆς εἰς πᾶσαν τὴν ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν, ἐνῷ, ὡς εἶναι γνωστὸν, μέχρι τοῦδε οἱ εἰσερχόμενοι εἰς τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὑπαγομένας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἰσήγοντο διὰ δύο διακεκριμένων θυρῶν. Σήμερον αἱ περὶ προσόντων ἱκανότητος πρὸς εἰσαγωγὴν εἰς τὴν ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν διατάξεις ἐλειτούργησαν ἐφ’ ἱκανὸν χρόνον, ὥστε νὰ ἔχωσιν ἐνδεδειγμένον τί πρέπει νὰ πραχθῇ ὁριστικῶς. Καὶ τοῦτο τὸ ἐνδεδειγμένον ἐρχόμεθα σήμερον νὰ ἐκτελέσωμεν. Εἶναι ἄδικον νὰ λέγηται, ὅτι ὁ νόμος ὁ ὀργανικὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπέστη ἀλλεπαλλήλους μεταβολάς. Οὐδεμίαν μεταβολὴν ὑπέστη μέχρι τοῦδε, διότι πλὴν τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἀρχικῶν μεταβατικῶν διατάξεων, ἃς περιεῖχε, καὶ τῆς προσθήκης ἑνὸς ἢ δύο μικρῶν μεταβατικῶν ὡσαύτως ὁρισμῶν, καὶ μιᾶς διατάξεως, ἧς ἐμνημόνευσεν ὁ ἔντιμος ἐκ Σύρου συνάδελφος, τῆς περὶ συνυπολογισμοῦ τοῦ χρόνου τῶν ὑπηρεσιῶν, οὐδεμίαν ἄλλην μεταβολὴν ὑπέστη ὁ ἀρχικὸς ὀργανισμός. Ὁ νόμος ἐλειτούργησεν ἀπαρεγκλίτως, κανονικώτατα, ἀπὸ τοῦ 1887, καὶ ἀπέδειξε τελεσφόρους τὰς περὶ προσόντων διατάξεις, ὅταν λειτουργήσωσι κανονικῶς, ὅτι ὁ διαγωνισμὸς καὶ παρ’ ἡμῖν δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἀνεπηρεάστως καὶ δικαίως, ὅτι τὸ προσωπικὸν, τὸ παραγόμενον διὰ τῆς μηχανῆς τῶν προσόντων, εἶναι πολὺ ἀνώτερον καὶ καταλληλότερον τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐκλεγομένου αὐθαιρέτως. Βεβαίως εἰς πάντα κανόνα δὲν δύνανται νὰ μὴ ὑπάρχωσι καὶ ἐξαιρέσεις...

§79ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε, κύριε Ὑπουργέ; Δύνασθε νὰ μοὶ ὀνομάσητε ἐκ τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ ἕνα Βυζάντιον, ἕνα Γρυπάρην, ἕνα Δάτσικαν, ἕνα Νικολάου;

§80ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εὑρίσκεσθε εἰς τὴν εὐάρεστον θέσιν νὰ μοὶ ὀνομάσητε τέσσαρας ἐκ τῶν ἔξωθεν προσληφθέντων. Ἀλλὰ δυνατὸν καὶ εἰς ἐμὲ νὰ ὀνομάσω τέσσαρας καὶ περισσοτέρους ἔτι ἐκ τῶν εἰσελθόντων διὰ τῆς θύρας τῶν προσόντων. Ἡ πεῖρα, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησα, ἐφ’ ἱκανὸν διευθύνας τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, μὲ ἐδίδαξεν, ὅτι τὸ προσωπικὸν τῆς ἐν γένει ὑπηρεσίας εἶναι σήμερον πολὺ βέλτιον ἢ προτοῦ, ἀπεκτήθη δὲ καὶ τὸ μέγα καλὸν, ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν οὐδὲν ἄλλο ἰσχύει πρὸς εἰσαγωγὴν ἢ ἡ λειτουργία τῆς μηχανῆς· διὰ τῆς μηχανῆς εἰσάγονται, διὰ τῆς μηχανῆς ὑπηρετοῦντες ἱκανῶς προάγονται οἱ μὴ ἀποδειχθέντες ἀνάξιοι.

§81ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ καλλίτερον.

§82ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐκεῖ, ὅπου ὁ νομοθέτης ἔκρινεν ὅτι εἶναι ὀρθὸν (ὤφειλε δὲ κατ’ ἐξαίρεσιν νὰ πράξῃ καὶ τοῦτο) νὰ ὑπάρχῃ ἐλευθέρα ἐκλογὴ ἔξω τοῦ κύκλου τῶν διὰ τῶν προσόντων εἰσαγομένων, ἐκεῖ ἀφῆκε τὴν ἐκλογὴν εἰς τὸν Ὑπουργόν. Εἰς τὰς θέσεις ἐκείνας, ὧν ἡ σημασία καὶ τὸ ὕψος ὑπηγόρευε νὰ ἔχωσι τὴν πρὸς αὐτὰς ἄγουσαν θύραν ἀνοικτὴν, ἀφέθη αὕτη ἀνοικτὴ, καὶ διὰ τῆς θύρας ἐκείνης εἰσῆλθεν ὁ μακαρίτης Βυζάντιος καὶ ὁ ἐν Αἰγύπτῳ διπλωματικὸς πράκτωρ, ὧν πρὸ μικροῦ ἐμνημονεύσατε, καὶ ἐπέτυχον. Ἀλλὰ διὰ τῆς θύρας ἐκείνης ἀτυχῶς εἰσῆλθον καὶ ἄλλοι, οἵτινες δὲν ἐπέτυχον. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὰ τῶν προσόντων, περὶ ὧν ἐκ τῶν ὑστέρων σήμερον, καίτοι ἐγὼ προσωπικῶς καὶ κατὰ θεωρίαν ἐξ ἀρχῆς ἤμην ὑπὲρ αὐτῶν, ἐκ τῶν ὑστέρων δηλῶ, ὅτι ὑπῆρξαν εὐεργετικὰ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βουλευτής. Ὑπέβαλε πρότασιν, δηλώσας ὅμως καὶ αὐτὸς, ὅτι αὕτη δὲν ἀνήκει ἐνταῦθα, ζητῶν, ὅπως καὶ οἱ διερμηνεῖς εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν κοινὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, μὴ μένοντες ἀποκεκλεισμένοι καὶ περιωρισμένοι ἐντὸς μόνου τοῦ σταδίου τοῦ διερμηνευτικοῦ. Ὁ κ. συνάδελφος, ὅστις ἀσχολεῖται περὶ τὰ ἀναγόμενα εἰς τὸν κλάδον τῶν ἐξωτερικῶν ὑπαλλήλων, γνωρίζει, ὅτι ἐγένετο ἤδη ἀπόπειρα ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως τοῦ κ. Δηλιγιάννη εἰσαγωγῆς τῶν διερμηνέων εἰς τὸ στάδιον τῆς κοινῆς ταύτης ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἀπόπειρα ἀτελής. Κατ’ ἀρχὴν φρονῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι ἐπέστη ἡ ὥρα νὰ μεριμνήσωμεν, ὅπως ἀνοιχθῇ ἡ θύρα καὶ εἰς τοὺς διερμηνεῖς. Ἀλλὰ τὰ περὶ τούτου ἀποτελοῦσιν ἄλλο θέμα· ἐλπίζω δὲ, ὅτι θέλει μοὶ δοθῇ ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν εἰδικὸν περὶ διερμηνέων νομοσχέδιον. Ἐπιλαμβανόμενος δὲ τοῦ ἑτέρου θέματος, ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. συνάδελφος, ὅστις δικαίως ἐξεδήλωσε πεποίθησιν ἐπὶ τὴν ἱκανότητα τοῦ γενικοῦ γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, πῶς, ἐνῷ περὶ αὐτοῦ διὰ μακρῶν ὡμίλησεν, ἐλησμόνησεν ὅτι αὐτὸς οὗτος ὁ γενικὸς γραμματεὺς εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ πολιτικοῦ τμήματος, τὸ ὁποῖον σήμερον ἐζήτησεν ὁ συνάδελφος νὰ ἱδρύσωμεν. Τὸ πολιτικὸν τμῆμα ὑφίσταται· μὴ νομίσωμεν δὲ, ὅτι δι’ ὀνομάτων νέων δυνάμεθα νὰ πλάσωμέν τι.

§83ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Γνωρίζω πολὺ καλὰ, ποία εἶναι ἡ θέσις ἡ πολιτικὴ τοῦ γενικοῦ γραμματέως, καὶ ποία ἡ ἐνέργεια. Ἐγὼ ἐννοῶ νὰ συμπεριληφθῶσιν ἐν αὐτῇ καὶ ἄλλαι τινὲς ἐνέργειαι, τὰς ὁποίας δὲν θὰ μὲ ἀναγκάσητε βεβαίως νὰ ἀναφέρω.

§84ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι αἱ ἐνέργειαι αὗται, τὰς ὁποίας ὑποδεικνύετε, εἶναι περιειλημμέναι ἐν ταῖς προβλέψεσι τοῦ ὀργανισμοῦ, ἡ δὲ περὶ αὐτῶν φροντὶς γίνεται λίαν ἐπιμελὴς, δὲν ὑπάρχει δὲ ὑπηρεσία ἐν τῷ Ὑπουργείῳ μᾶλλον ταύτης ἀνεπτυγμένη, οὐδεμία ὑπηρεσία οἱουδήποτε κλάδου. Διότι, μὴ θέλων νὰ ἀναφέρω ὀνόματα, λέγω ὅτι σπανίως εὑρίσκεται ὁπουδήποτε ὑπάλληλος τοιαύτης ἱκανότητος καὶ ἐπιμελείας, ὁποίας ὁ ἐργαζόμενος σήμερον εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο. Πᾶσα ὅμως ὑπηρεσία εἶναι ἐπιδεκτικὴ βελτιώσεως, καὶ εἰς ταύτην καταγίνεται ἤδη τὸ Ὑπουργεῖον· ἀλλὰ προσθήκη ὑπαλλήλων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι βεβαίως πολυτέλεια περιττὴ καὶ ἀσύγγνωστος, εἰς τοιαύτας μάλιστα περιστάσεις οἰκονομικῶν ἀνωμαλιῶν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, ὡς ἔχουσι, τὰ ἄρθρα 1–4).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται.)

§86Α. Γ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Ὁ πρῶτος συλλαβὼν τὴν ἰδέαν τῆς ἐν τῇ Ἀνατολῇ ὑπηρεσίας εἶναι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Δὲν ἠδυνήθην δυστυχῶς νὰ εὕρω τὴν ἔκθεσιν τὴν εἰσηγητικὴν τοῦ νόμου ΧΝΖʹ, ὅπως δι’ αὐτῆς πιστοποιήσω τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου καὶ τὴν χρησιμότητα τῆς διατάξεως ταύτης εἰς τοὺς μικροὺς βαθμούς· ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος, καίτοι οὐδέποτε ἀνέπτυξε τὸ θέμα τοῦτο, ὑποθέτω ὅτι θὰ ἤθελεν, ὅπως οἱ πρὸς ὑπηρεσίαν ἐν τῇ Δύσει καλούμενοι ὑπάλληλοι ἡμῶν ἔχωσι πρότερον ὑπηρετήσει ἐν τῇ Ἀνατολῇ, καὶ πρὸ πάντων οἱ διπλωματικοί· τοῦτο δὲ δὲν χρήζει κἄν ἀναπτύξεως. Ἀφ’ ἑτέρου ἤδη ἀναφαίνεται ἡ ἀνάγκη, ὅπως ἔχωμεν προξενικοὺς ὑπαλλήλους ἱκανοὺς, τόσον ἐν Ἀνατολῇ, ὅσον καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Δύσει· καὶ πρὸς τοῦτο προέβλεψαν κἄπως οἱ τῆς παρελθούσης συνόδου νόμοι, ὅπως ἐκ τῆς πρεσβευτικῆς ὑπηρεσίας εἰσάγωνται οἱ ὑπάλληλοι εἰς τὴν προξενικήν· ἐν ἄλλοις λόγοις, ὅπως ἐπιτευχθῇ τοῦτο, ἐνομίσθη καλὸν, ὅπως ἐντελῶς ἀφομοιωθῶσιν ἀμφότεροι οἱ κλάδοι. Ἑπομένως μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ «ἐν Τουρκίᾳ», ἐὰν ἔπρεπε νὰ τεθῇ που, μᾶλλον εἰς τοὺς πρώτους βαθμοὺς ἔπρεπε νὰ τεθῇ, καὶ οὐχὶ κατὰ τὸ τελευταῖον στάδιον, καὶ μάλιστα εἰς ὡρισμένον βαθμὸν καὶ χρόνον. Ἀναγινώσκων τις τοὺς δύο νόμους, διαβλέπει εἰς τὰ μεταξὺ τῶν γραμμῶν, ὅτι ἡ τριετὴς ὑπηρεσία γραμματέως Προξενείου, ἢ διπλωματικὴ διετής, ὤφειλε νὰ ἦναι ἐν τῇ Ἀνατολῇ, διότι τοῦτο δὲν θὰ ἠμπόδιζε τοὺς μὲν προξενικοὺς ὑπαλλήλους νὰ ὑπηρετῶσι καὶ ἐν τῇ Δύσει καλουμένους εἶτα ἐν Ἀνατολῇ, ἐνῷ οἱ διπλωματικοὶ θὰ ἠδύναντο νὰ ὑπηρετῶσι καὶ ἐν τῇ Ἀνατολῇ, καλούμενοι, ὡς ἐκ τοῦ σταδίου των, ἐν τῇ Δύσει. Ἑπομένως μοὶ φαίνεται ὅτι ἐνταῦθα μᾶλλον πρέπει νὰ τεθῇ τὸ «ἐν τῇ Ἀνατολῇ» διὰ τοὺς διπλωματικούς. Μὴ παραδεχόμενος δὲ, ὅπως τὸ «ἐν Τουρκίᾳ» τεθῇ εἰς τοὺς μικροὺς βαθμοὺς, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι λίαν ἄδικον, τιθέμενον εἰς τοὺς ἀνωτέρους.

§87ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν παλαιὸν νόμον.

§88Α. Γ. ΣΟΥΤΣΟΣ. Εἶναι γνωστὸν πλέον, ὅτι ἡ διάταξις ἐκείνη, ἡ ἐμποδίζουσα τὴν εἰς τοὺς ἀνωτάτους βαθμοὺς τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας εἴσοδον, ἐτέθη καὶ ἀφώρα εἰς ὡρισμένα πρόσωπα· καὶ τοῦτο δὲ ἄτοπον.

§89ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν παρετήρησε βεβαίως, ὅτι, προκειμένου περὶ γραμματέων, οὐδέποτε γίνεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάκρισις· ἡ διάκρισις ἐτέθη ἐν πᾶσι τοῖς ἄρθροις, μόνον προκειμένου περὶ προξένων καὶ ὑποπροξένων· ἐθεωρήθη, ὅτι οἱ ἐν ὑπηρεσίᾳ γραμματέων Προξενείων εἶναι ἐκ τῆς ἐν τοῖς Προξενείοις ὑπηρεσίας αὐτῶν ἀρκούντως παρεσκευασμένοι, ὥστε μετὰ τὴν πάροδον τοῦ τεταγμένου χρόνου νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ κατόπιν δι’ αὐτῆς νὰ προαχθῶσιν εἰς τὴν προξενικὴν, καὶ κατόπιν ἐκεῖθεν πάλιν εἰς τὴν κεντρικὴν καὶ τὴν διπλωματικήν. Προκειμένου δὲ περὶ θέματος τοιούτου, εἶναι καλὸν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν γραμματέων τῶν Προξενείων εἶναι σημασίας μηδαμινῆς, διότι δὲν ἔχομεν Προξενεῖα ἐν Εὐρώπῃ μετὰ γραμματέων προξενικῶν. Ὑπάρχουσιν Ὑποπροξενεῖα ἐν Εὐρώπῃ, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, προκειμένου νὰ ἀποφανθῇ τις ἐπὶ τοῦ θέματος, ἀλλὰ καὶ ταῦτα σήμερον εἶναι μόνον δύο ἐν Ρωμυλίᾳ καὶ δύο ἐν Ρωμουνίᾳ. Οἱ διοριζόμενοι ἐν Σουλινᾷ καὶ Γιουργέβῳ εἶναι ἀπίθανον νὰ μὴ ἔχωσι διέλθῃ πρὸ τούτου δι’ ἄλλων Ὑποπροξενείων, καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ μὴ διέλθωσι κατόπιν δι’ ἄλλων Ὑποπροξενείων· τὰ δὲ Ὑποπροξενεῖα τὰ ἐν Ἀνατολικῇ Ρωμυλίᾳ, ὡς τὰ ἐν Αἰγύπτῳ, θεωροῦνται Προξενεῖα ἐν Τουρκίᾳ.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 9 μ. μ.