1892.12.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 22

τῆς 17 Δεκεμβρίου 1892.

(Πέμπτη).

Ὥρᾳ 5 καὶ 45′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ μετά τινας παρατηρήσεις ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ σεβασμιώτατος ἀρχιεπίσκοπος Σύρου καὶ Τήνου δι’ ἐγγράφου του ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην του περὶ διαιρέσεως τῆς ἀρχιεπισκοπῆς Σύρου καὶ Τήνου καὶ ἱδρύσεως νέας ἐπισκοπῆς ἐν Τήνῳ.

§2ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἡ αἴτησις αὕτη τοῦ σεβασμιωτάτου ἀρχιεπισκόπου, καὶ δι’ αὐτοῦ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν τὸ ῥηθὲν Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔλαβε πρόνοιαν νὰ συστήσῃ πρό τινων ἡμερῶν. Θὰ συνίστων δὲ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ αἴτησις αὕτη.

§3ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἶναι διάφοροι αἱ γνῶμαι περὶ ἀρχιεπισκοπῶν καὶ ἐπισκοπῶν. Διαδίδεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκοπεῖ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ διαῤῥυθμίσεως τῶν ἀρχιεπισκοπῶν καὶ ἐπεκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας αὐτῶν καὶ τῶν ἐπισκοπῶν. Μοὶ φαίνεται ὅθεν ὀλίγον τολμηρὰ ἡ πρότασις τοῦ σεβασμιωτάτου ἐπισκόπου Σύρου καὶ Τήνου, προτείνοντος νὰ ἀποσπασθῇ ἡ Τῆνος εἰς ἰδιαιτέραν ἐπισκοπήν. Τὸ ζήτημα τοῦτο προβάλλεται καὶ διὰ τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων, ἡ ὁποία εἶναι ἐπισκοπὴ ἀρχαιοτάτη, περιώνυμος καὶ ἔνδοξος, διότι ἐκ τῆς ἐπισκοπῆς Καλαβρύτων πρωτηγωνίστησαν οἱ μεγαλείτεροι ἀρχιερεῖς κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα, τὴν δὲ σημαίαν τῆς ἐπαναστάσεως ὕψωσε πρῶτος ἐν Ἁγίᾳ Λαύρᾳ ὁ ἀείμνηστος Γερμανός. Ἐπειδὴ λοιπὸν γίνεται ἤδη σκέψις, ὅπως ἡ ἐπισκοπὴ Καλαβρύτων, ἡ ὁποία ἔχει ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν της τὰς μεγαλειτέρας Μονὰς τοῦ Κράτους, συγχωνευθῇ μετὰ τῆς ἀρχιεπισκοπῆς Πατρῶν, ὑποβάλλω ἀπὸ τοῦδε τὴν γνώμην μου καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν Βουλλήν, ὅτι εἶναι λίαν τολμηρὸν νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι δύναται νὰ συγχωνευθῇ μία ἐπισκοπὴ ἀρχαία, ἱστορική, ἔνδοξος, εἰς ἑτέραν ἀρχιεπισκοπήν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἅγιος Σύρου καὶ Τήνου ὑπέβαλε τὴν προκειμένην αἴτησιν, ἔλαβον τὸ ἐνδόσιμον νὰ ὑποδείξω καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλλήν, ὅτι σπουδαίως πρέπει νὰ σκεφθῇ περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐπεκτάσεως τῆς δικαιοσίας τῶν ἐπισκοπῶν, εἴτε τῆς συγχωνεύσεως αὐτῶν μετ’ ἄλλων. Δὲν γνωρίζω ποίους λόγους ἔχει ὁ Σύρου καὶ Τήνου πρὸς ὑποστήριξιν τῆς αἰτήσεώς του, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι, ἂν δὲν ὑφίστατο ἐπισκοπὴ Τήνου ἀπ’ ἀρχῆς, εἶναι τολμηρὸν ἤδη ν’ ἀποσπασθῇ ἡ Τῆνος ἀπὸ τῆς Σύρου. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ περὶ συμπληρώσεως τῆς ἐπισκοπικῆς ἕδρας Καλαβρύτων, ἡ ὁποία χηρεύει ἀπὸ ἐτῶν, καὶ ὅμως οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη περὶ συμπληρώσεώς της, ἐνῷ ἄλλαι ἐπισκοπαί, ὡς ἡ τῶν Πατρῶν καὶ τῆς Σπάρτης, συνεπληρώθησαν ἤδη, καίτοι πρὸ ὀλίγου χρόνου ἐχήρευσαν.

§4ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, τίνα ἰδέαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις περὶ διαιρέσεως ἐκκλησιαστικῆς νέας· ὅ,τι ὅμως θεωρῶ ἀπαραίτητον, εἶναι, ὅτι πρέπει, ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια ἄμεσος περὶ συμπληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων ἀρχιεπισκόπων, νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια περὶ τῶν ἐπισκοπικῶν ἐπιτροπῶν. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα κατάλληλος, ἵνα ποιήσωμαι λόγον περὶ τῶν γιγνομένων σκανδάλων ἐν ταῖς ἐπιτροπαῖς ταύταις, ἀλλ’ ἀφεύκτως πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια νομοθετικὴ ἄμεσος περὶ διοικήσεως τῶν χηρευουσῶν ἐπισκοπῶν.

§5ΦΩΤΗΛΑΣ. Οἱ ἀρχαῖοι κανόνες ὁρίζουσιν, ὅτι, ὅταν κενωθῇ ἕδρα ἐπισκοπική, ἀποστέλλεται εἷς ἔξαρχος πρὸς διοίκησιν τῆς ἐπισκοπῆς μέχρι συμπληρώσεώς της. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, ὅπως ληφθῇ πρόνοια νομοθετικὴ περὶ ἀποστολῆς ἐξάρχων πρὸς διοίκησιν τῶν ἐπισκοπῶν. Ἐφ’ ὅσον αὗται δὲν συμπληροῦνται, δὲν θὰ παύσωσι τὰ συμβαίνοντα σκάνδαλα καὶ τὰ ὄργια, τὰ ὁποῖα, χάριν τῆς Ἐκκλησίας καὶ χάριν αὐτῶν τῶν ἐπισκοπικῶν ἐπιτροπῶν, δὲν πρέπει νὰ τὰ ἐκθέσωμεν ἐν τῇ Βουλῇ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀποσταλῇ ἡ αἴτησις τοῦ ἀρχιεπισκόπου Σύρου καὶ Τήνου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ὁ Δημήτριος Οἰκονομόπουλος, ἐξ Ἄργους, συνιστᾷ εἰς τὴν Βουλὴν δι’ ἀναφορᾶς του τὴν κατάργησιν τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύλου κρατούμενοι κατάδικοι παραπονοῦνται δι’ ἀναφορᾶς των κατὰ τοῦ τροφοδότου τῶν φυλακῶν. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Τηλεγράφημα ἐκ Χαλκίδος πρὸς τὴν Α. Μεγαλειότητα τὸν Βασιλέα, πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, πρὸς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, πρὸς τὰς ἐφημερίδας «Πρωΐαν», «Καιροὺς», «Νέαν Ἐφημερίδα» καὶ «Παλιγγενεσίαν» καὶ πρὸς τὸν βουλευτὴν κ. Ζυγομαλᾶν. Παρακαλῶ νὰ τὸ ἀναγνώσῃ ὁ κ. Γραμματεύς.

§7ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Διοίκησις ἐπαρχίας Χαλκίδος ἀγρία. Χαλκὶς δὲν ἀποτελεῖ μέρος Ἑλληνικοῦ Κράτους, τυγχάνει πασσαλίκι Προέδρου Βουδούρη. Ἱερεὺς χωρίου Στροφυλιᾶς, μὴ στέργων προσκυνῆσαι ἐπιστάτην Βουδούρη, ἀπειλεῖται, κακοποιεῖται, συλλαμβάνεται καὶ ἀποστέλλεται Χαλκίδα ὑπὸ ἐνωμοτάρχου Σμυρλῆ, σταθμάρχου Μαντουδίου. Χωρικοὶ Στροφυλιᾶς, συζητοῦντες καὶ κατακρίνοντες Βουδούρην, διεσκορπίσθησαν καὶ κατεδάρησαν ὑπὸ ἐνωμοτάρχου Σμυρλῆ καὶ χωροφυλάκων. Ἀδελφοὶ Κατσούλη ἐκ Μετοχίου συνελήφθησαν ὑπὸ ἰδίου ἐνωμοτάρχου καὶ κατεκρατήθησαν παρανόμως. Φυλακαὶ Χαλκίδος περιλαμβάνουσι χωρικούς, συλληφθέντας ἀναιτίως πρὸ ἑξαμηνίας. Ἀνακριτικὴ ἀρχὴ δὲν περαιοῖ ἀνακρίσεις. Λῃστοφυγόδικοι Ἀγραφιώτης, Μοσχονᾶς καὶ Λαγὸς, διαπράξαντες φοβερὰν ληστείαν μετὰ φόνου, περιφέρονται ἀκαταδίωκτοι δάση Μαντουδίου, ἐμποιοῦντες τρόμον πᾶσι. Τηλεγραφεῖον ἀρνεῖται διαβιβάσαι τηλεγραφήματά μας. Ὁμόθυμος ὁ τόπος ἐξηγέρθη κατὰ δικαστηρίου Χαλκίδος. Οὐδὲν ἐγένετο πρὸς βελτίωσιν. Παρ’ ἡμῶν ἐξαιτούμεθα ταπεινῶς βελτίωσιν διοικήσεως, οὐδέποτε περιελθούσης τοσοῦτον οἰκτρὸν σημεῖον. «Ν. Ἀντωνόπουλος».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἀντιπρόεδρον νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου. (Καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ πρῶτος ἀντιπρόεδρος κ. Ἀλέξανδρος Ἀντωνόπουλος).

§9ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐλήφθη τηλεγράφημα τοῦ νομάρχου Εὐβοίας, ὅστις, λαβὼν γνῶσιν διὰ τηλεγραφήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν ἐν τῷ ἀναγνωσθέντι τηλεγραφήματι, ἀπαντᾷ, ὅτι ἅπαντα ταῦτα εἶναι ψευδῆ.

§10Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, οὐχὶ διὰ νὰ δικαιολογηθῶ, ἀλλὰ διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ ἅπαξ ἔτι, ὁποίαν ἀξίαν ἔχουσι τὰ ἀποστελλόμενα ταῦτα τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα κατακλύζουσι καθ’ ἑκάστην τὸ Κοινοβούλιον. Ὁ τηλεγραφῶν ὀνομάζεται Ν. Ἀντωνόπουλος, πάντες δὲ οἱ ἐν Ἀθήναις μένοντες θὰ τὸν ἐνθυμοῦνται, ὄντα πάντοτε ἐπὶ κεφαλῆς ὅλων τῶν ἐξ ἀγυιοπαίδων διαδηλώσεων. Οὗτος εἶναι καὶ ἀνεψιὸς τοῦ πρώην προέδρου τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς κ. Φλογαΐτου, διατρίβοντος νῦν ἐν Χαλκίδι. Ἀλλὰ τί λέγει ἐν τῷ τηλεγραφήματι; Ὅτι ἡ ἐπαρχία Χαλκίδος διοικεῖται ἀγρίως, ὅτι ἔγεινε πασσαλίκι τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Διατί; Διότι ὁ ἐνωμοτάρχης Σμυρλῆς συνέλαβε τὸν ἱερέα τοῦ χωρίου Στροφυλίας, καὶ τὸν ἔστειλεν εἰς τὰς φυλακάς. Δὲν λέγει ὅμως καὶ διατὶ τὸν συνέλαβεν. Ὁ ἱερεὺς οὗτος κατηγγέλθη εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον πρὸ δύο ἢ τριῶν μηνῶν, καὶ τὸ ἐκκλησιαστικὸν δικαστήριον τὸν κατεδίκασεν εἰς τρίμηνον φυλάκισιν μὲ ὑπερορίαν εἴς τινα μονὴν τῶν Μετεώρων. Βασιλικὸν διάταγμα ἐνετείλατο τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον ἀπέστειλε τὸ διάταγμα εἰς τὸν νομάρχην πρὸς ἐκτέλεσιν, οὗτος δὲ πρὸς τὸν μοίραρχον, καὶ ὁ μοίραρχος πρὸς τὸν ἐνωμοτάρχην, ὅστις προέβη εἰς τὴν σύλληψιν τοῦ ἱερέως. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἐν τῷ τηλεγραφήματι ἀναφέρεται, ὅτι οἱ ἀδελφοὶ Κατσούλη, ἐκ τοῦ χωρίου Μαντουδίου, συνελήφθησαν παρὰ τοῦ ἰδίου ἐνωμοτάρχου, καὶ κατεκρατήθησαν εἰς τὰς φυλακὰς παρανόμως. Τοῦτο συνδέεται πρὸς τὴν ἀναγραφεῖσαν ψευδῆ εἴδησιν πρό τινων μηνῶν, καθ’ ἣν δῆθεν ἐνεφανίσθη ὁ λήσταρχος Δράκος ἐν Εὐβοίᾳ μετὰ 20 ἄλλων, ἐγένετο συμπλοκή, φόνοι, τραυματισμοὶ κλπ. πάντα ψευδέστατα. Τί δὲ εἶχε συμβῆ; Αὐτοὶ οἱ ἀδελφοὶ Κατσούλη ἐξήρχοντο τὴν νύκτα ὁπλοφοροῦντες καὶ ἐφόβιζον τοὺς συγχωρικούς των, λέγοντες ὅτι ἀνήκουσιν εἰς ληστοσυμμορίαν, ἡ ὁποία θὰ δείξῃ καὶ θὰ κάμῃ. Νύκτα τινὰ ὅμως, ἐνεδρεῦσαν τὸ ἀπόσπασμα, τοὺς συνέλαβε μὲ τὰ ὅπλα εἰς χεῖρας, καὶ τοὺς ὡδήγησεν εἰς τὸν ἀνακριτήν. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἡ Χαλκὶς εἶναι πασσαλίκι τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς; Ὁ δὲ ἀνταποκριτὴς τῆς ἐφημερίδος, ὅστις ἐτηλεγράφησε τὰ περὶ ληστοσυμμοριῶν, καταγγελθεὶς, κατεδικάσθη, νομίζω, εἰς 15 ἡμερῶν φυλάκισιν.

§11ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τίνος ἐφημερίδος;

§12ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τῶν «Καιρῶν». Εἶναι ἀληθές, ὅτι πρὸ ἡμερῶν συνέβη μία ληστρικὴ πρᾶξις. Δύο φυγόδικοι, ὀνόματι Ἀγραφιώτης καὶ Κοκονᾶς, συνέλαβον καθ’ ὁδὸν καὶ ληστεύσαντες ἐφόνευσαν ἕνα ταχυδρόμον ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παραλαμβάνουσι τὰ χρήματα τῶν ἐν Ἑλλάδι ἐργαζομένων Μακεδόνων καὶ τὰ ἀποστέλλουσιν εἰς τὰς οἰκογενείας αὐτῶν. Ἐπὶ τῇ εἰδήσει ταύτῃ ἐγὼ πρῶτος ἐταράχθην, καὶ σπεύσας ἀμέσως εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, τὸν παρεκάλεσα νὰ διατάξῃ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποσταλῇ δ’ ἐκεῖ ἀποσπασματάρχης δραστήριος καὶ ἱκανὸς,—καὶ ὡς τοιοῦτον ὑπέδειξα τὸν ἀνθυπομοίραρχον Ζυμβρακάκην,—ἵνα καταδιώξῃ τοὺς ληστάς. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συνενοήθη μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ διετάχθη ἀμέσως ὁ κ. Ζυμβρακάκης νὰ μεταβῇ· ἀλλ’ ἐπειδὴ παρῆλθον ἔκτοτε 15 ἡμέραι, καὶ, καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας, δὲν εἶχε μεταβῆ ὁ κ. Ζυμβρακάκης, παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν πρὸ τριῶν ἡμερῶν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀμέσως τηλεγραφικῶς ἐζήτησε λόγον, διατὶ ὁ κ. Ζυμβρακάκης δὲν ἀνεχώρησεν. Αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν ἔκαμον ἐγὼ, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ τηλεγράφημα προστατεύω δῆθεν τοὺς ληστὰς, διότι περιφέρονται εἰς τὰ δάση Μαντουδίου. Αὕτη εἶναι ἡ ἀξία αὐτῶν τῶν τηλεγραφημάτων. Ἕκαστος δύναται ν’ ἀποστέλλῃ τηλεγραφήματα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ συκοφαντῇ ὅντινα θέλῃ. Ἐπαναλαμβάνω δὲ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν δίδω σημασίαν εἰς αὐτὰ, καὶ ὅτι ἀρκεῖ τὸ ὄνομα μόνον τοῦ τηλεγραφοῦντος πρὸς περιφρόνησιν αὐτοῦ. Ἀλλὰ πρέπει ἡ Βουλὴ ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ ἐννοήσῃ τὴν ἀξίαν τῶν τοιούτων καταγγελιῶν, παρὰ τοιούτων μάλιστα ἀνθρώπων προερχομένων. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν ἱερέα, περὶ οὗ ἐγένετο τόσος λόγος, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ φέρῃ ἐνταῦθα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, διὰ νὰ ἴδῃ ἡ Βουλὴ, ἐὰν πράγματι κατεδικάσθη εἰς τριῶν μηνῶν φυλάκισιν.

§13ΠΑΧΥΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι πρέπει ν’ ἀποσταλῇ τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸν Εἰσσαγγελέα, ἵνα διδάξῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, ὅτι δὲν δύνανται ἀτιμωρητεὶ νὰ συκοφαντῶσι.

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, νὰ σταλῇ.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης πρὸς ἐνέργειαν τῶν δεόντων κατὰ τοῦ τηλεγραφοῦντος. (Ἐπαναλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Πρόεδρος κ. Β. Βουδούρης).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Διευθυντὴς τῆς ἐνταῦθα Γαλλικῆς Σχολῆς κ. Ὠμὸλ ἀπέστειλε πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τὴν ἑξῆς ἐπιστολήν.

§17ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Κύριε Πρόεδρε. «Αἱ ἐφημερίδες τῆς πρωΐας μοὶ δίδουσι τὴν εἴδησιν, καθ’ ἣν ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἐψήφισε τὴν παραχώρησιν εἰς τὴν Γαλλικὴν Σχολὴν Ἀθηνῶν οἰκοπέδου, ὅπερ κανονίζει καὶ συμπληροῖ τὴν ἰδιοκτησίαν, ἣν κέκτηται ἐκ προτέρας ἐλευθεριότητος τῆς Ἑλλάδος. «Γινώσκω ὅλην τὴν ἀξίαν τῆς γενναίας ταύτης παραχωρήσεως, ὡς ἐπίσης καὶ τὴν συμπάθειαν, ἣν ἐνέχει διὰ τὴν Γαλλικὴν Σχολὴν τῶν Ἀθηνῶν. Αἰσθάνομαι βαθύτατα ὅλην τὴν εὐγνωμοσύνην, ἣν ὀφείλομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν. Ἡ πρὸς τὴν Ἑλλάδα ἀγάπη οὐ μόνον ἐν τῷ παρόντι αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παρελθόντι, εἶναι μία τῶν σταθερῶν ἡμῶν παραδόσεων, διὰ νὰ μὴ εἴπω, ὅτι αὕτη ἀποτελεῖ τὸν λόγον τῆς ὑπάρξεως ἡμῶν. Ἐμείναμεν πάντοτε ἐν τούτῳ πιστοὶ, καὶ ἐκ τούτου νομίζομεν, ὅτι ἠξιώθημεν πάντοτε τῆς εὐμενείας τῶν δημοσίων ἀρχῶν. Τὰ νέα καθήκοντα εὐγνωμοσύνης, τὰ ὁποῖα ἡ εὐμένεια αὕτη γεννᾷ παρ’ ἡμῖν, εἶναι εὐπρόσδεκτα εἰς τὸν ἡμέτερον φιλελληνισμὸν, ὡς νέοι δεσμοὶ, συνδέοντες ἡμᾶς πρὸς τὴν χώραν ταύτην. «Παρακαλῶ, ὅπως διαβιβάσητε πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων τὰ εὐχαριστήριά μου, τὰ ὁποῖα προσεχῶς, ἐλπίζω, θὰ ἀκολουθήσωσι τὰ εὐχαριστήρια τοῦ κόμητος Μοντολὼν καὶ τὰ τοῦ Προέδρου τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας, καὶ δέξασθε τὴν διαβεβαίωσιν τῆς πρὸς ὑμᾶς βαθείας μου ὑπολήψεως. Θ. Ὠμώλ.»

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§19ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Καταθέτω συντομωτάτην πληροφορίαν ἐπὶ ἐρωτήματος ὁμοίως συντόμου τοῦ ἐκ Μεσσήνης ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ. Παράπονα κατὰ τῶν κατὰ τόπους ἐπισκοπικῶν ἐπιτροπῶν ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον συνέστησε πρό τινος ἐπιτροπήν τινα ἐξ εἰδικῶν ἀνδρῶν, ἡ ὁποία ἀκαμάτως καὶ δραστηρίως ἐργάζεται ἐπὶ σοβαρῶν καὶ σπουδαιοτάτων ἀντικειμένων, ὑπαγομένων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην ὑποβάλλεται καὶ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, ὅπως ληφθῇ συντόνως προσωρινόν τι μέτρον, θέτον τέρμα εἰς τὰς διαφόρους ἀτοπίας, αἱ ὁποῖαι συμβαίνουσιν εἰς τὰς χηρευούσας ἐπισκοπάς, ὧν ἡ πλήρωσις δὲν εἶναι εὐχερὴς σήμερον.

§20Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀνήγγειλα πρὸ ἡμερῶν, ὅτι ὁ ἀπολογισμὸς τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1890 εἶχε παρασκευασθῆ καὶ παραδοθῆ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον. Ἤδη ἐξετυπώθη καὶ ὑποβάλλω αὐτὸν ἔντυπον εἰς τὴν Βουλήν.

§21ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τοῦ τύπου τῶν διαθηκῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνοδεύεται ὑπὸ ἐκτενοῦς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως· πρὸς διευκόλυνσιν δὲ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐν τῇ μελέτῃ νομοσχεδίου τόσης σπουδαιότητος, ἔκρινα χρήσιμον νὰ τυπωθῶσι μετὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου, αʹ) τὸ ψήφισμα τοῦ Κυβερνήτου, τὸ κανονίζον τὰ τῶν διαθηκῶν παρ’ ἡμῖν, ἐκτὸς τῆς Ἑπτανήσου· βʹ) ἀπόσπασμα τοῦ Ἰονίου κώδικος, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς διαθήκας, καὶ γʹ) ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχε παρασκευάσει κατὰ τὸ 1884 ἡ ἐκ νομομαθῶν ἐπιτροπή. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἢ μᾶλλον ὅ,τι ἀφορᾷ εἰς τὰς διαθήκας, ἀνάγεται, ὡς γινώσκετε, εἰς τὸ κληρονομικὸν δίκαιον, καὶ παρεσκευάσθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν διὰ βασιλικοῦ διατάγματος εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ ἀναθεώρησις τοῦ ἀστικοῦ κώδικος· ἐπειδὴ ὅμως, ὅσον ἀφορᾷ τὰς διαθήκας, ἀποτελεῖ τι τὸ αὐτοτελές, καὶ τοῦτο αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἀστικοῦ κώδικος ὡμολόγησεν, ὑπάρχει δὲ ὡμολογημένη ἡ ἀνάγκη, αἱ διατάξεις περὶ διαθηκῶν νὰ μεταῤῥυθμισθῶσιν οὕτως, ὥστε νὰ μὴ ὑφίστανται οἱ συμπολῖται ἡμῶν ὅσας σήμερον περιπετείας ἐκ τῆς πολυτελείας τῶν διατυπώσεων, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ συστήσω εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ παρασκευάσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἵνα τὸ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, διότι νομίζω, ὅτι θὰ πληρώσω ἓν κενόν, ὑφιστάμενον ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 75).

§23ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ ἐργάζεται ἐπὶ τοῦ ἀστικοῦ κώδικος, καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπεξειργάσθη μέχρι τοῦδε τὸ οἰκογενειακὸν δίκαιον, εὑρίσκεται δὲ ἤδη εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ κληρονομικοῦ δικαίου, προκειμένου περὶ διαθηκῶν, αἵτινες ὑπάγονται εἰς τὸ κληρονομικὸν δίκαιον, νὰ μᾶς εἴπῃ, ποῖος ὁ λόγος ὁ κατεπείγων νὰ ἀποσπασθῇ τὸ μέρος αὐτὸ τοῦ κληρονομικοῦ δικαίου, νὰ μὴ ἀφεθῇ δὲ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ κανονίσῃ ὁλόκληρον τὸ σύστημα, ἀφοῦ μάλιστα οὐδεμία πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ συντάραξις εἰς τὴν κοινωνίαν ἐκ τοῦ ἐν ἰσχύϊ ψηφίσματος τοῦ Κυβερνήτου.

§24ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι προκεχωρημέναι αἱ ἐργασίαι τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἀστικοῦ κώδικος ὅσον ὑπολαμβάνετε, καὶ ἐπειδὴ θὰ βραδύνωσιν ἐπὶ πολὺν χρόνον, ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ συστήσω εἰς αὐτήν, ὅπως παρασκευάσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ διαθηκῶν καὶ τὸ ὑποβάλω. Περὶ κληρονομικοῦ δὲ δικαίου ἀκόμη ἀρχὴ δὲν ἐγένετο εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν παρεσκεύασε παρὰ μόνον τὸ γενικὸν μέρος, τὸ ὁποῖον τώρα, τυπωθὲν, ἐπεξεργάζεται πάλιν, καὶ εἶναι πιθανὸν ἐν τῇ συνόδῳ ταύτῃ νὰ ὑποβληθῇ. Δὲν παρεσκεύασε δὲ ἀκόμη ἡ ἐπιτροπὴ τὸ οἰκογενειακὸν δίκαιον· τὸ ἐμπράγματον δὲ δίκαιον καὶ τὰ λοιπὰ μέρη τοῦ ἀστικοῦ κώδικος εἶναι ἀκόμη ἐκκρεμῆ ἐνώπιον αὐτῆς.

§25ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἷς τῶν κυρίων Βουλευτῶν Κορινθίας ἀπηύθυνεν ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει ἐπερώτησιν, σχετιζομένην πρὸς γέφυράν τινα ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Συκιᾶς τῆς Κορινθίας. Ἀληθῶς ἐπερατώθησαν ἀπό τινος τὰ βάθρα τῆς γεφύρας, πρὸ πολλοῦ δὲ παρηγγέλθη τὸ κατάστρωμα αὐτῆς, τὸ ὁποῖον ἤδη καὶ παρελήφθη εἰς Πάτρας, καὶ κατ’ αὐτὰς πρόκειται νὰ τοποθετηθῇ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴς ἐζήτησε νὰ καταθέσω τὸ συμβόλαιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐγκατεστάθη ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρία εἰς τὰ δικαιώματα τῆς Γαλλικῆς ἑταιρίας τῆς Κωπαΐδος. Ἐπίσης ἐζήτησε νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ποία ἡ ἕδρα τῆς ἑταιρίας ταύτης, καὶ ἐκ τίνων ἀποτελεῖται τὸ Διοικητικὸν αὐτῆς Συμβούλιον. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς εὐαρεστηθῇ νὰ ἐξετάσῃ τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» τῆς 18 Σεπτεμβρίου 1887, θὰ εὕρῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ζητεῖ. Ἡ ἕδρα τῆς ἑταιρίας εἶναι ἐν Λονδίνῳ· ἐν δὲ τῇ ἐφημερίδι, ἧς ἐμνημόνευσα, θὰ εὕρῃ καὶ τὰ ὀνόματα τῶν ἀποτελούντων τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον. Ἐπειδὴ ὅμως ἐζήτησε τὴν τύπωσιν τῶν διαφόρων ἐγγράφων, τῶν σχετιζομένων πρὸς τὴν Κωπαΐδα, διέταξα, ὅπως δημοσιευθῶσι μετ’ αὐτῶν καὶ τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας ἐζήτησε διαφόρους πληροφορίας περὶ τῶν ὁδῶν, αἵτινες συνδέουσι τὰς ἐπαρχίας Τριφυλίας καὶ Ὀλυμπίας· καὶ ἄλλας πολλὰς πληροφορίας ἐζήτησε. Καταθέτω σημείωμα καὶ σχεδιόγραμμα εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης. Ὁ ἐκ Πατρῶν κ. Βουλευτὴς ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν ὡς ἑξῆς: «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ τῆς ὑποθέσεως, περὶ ἧς ἀνεφέρθη εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγραφικῶς ὁ Ἰωάννης Ζερδεβᾶς». Καταθέτω ὑπόμνημα περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ τὰ σχετικὰ περὶ αὐτῆς, ἐτηλεγράφησα δὲ μετὰ τὴν ἐπερώτησιν εἰς τὸν Νομάρχην, ὅπως πληροφορήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης· νομίζω ὅμως, ὅτι αἱ πληροφορίαι, αἱ ἐν τοῖς ἐγγράφοις αὐτοῖς περιεχόμεναι, ἡ ἔκθεσις κυρίως τοῦ νομομηχανικοῦ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, εἶναι ἀρκοῦσαι, ὅπως παρέξωσι πᾶσαν πληροφορίαν πρὸς τὸν κ. Βουλευτήν.

§26ΧΟΪΔΑΣ. Σχεδιόγραμμα ὑπάρχει;

§27ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀκριβῶς τὸ σχεδιόγραμμα ἐζήτησα, διότι δὲν ὑπάρχει. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ νομομηχανικοῦ, πρόκειται περὶ οἰκίας, τὴν ὁποίαν ἠγόρασεν ὁ δῆμος, καὶ εἰς τὴν κατεδάφισιν τῆς ὁποίας προέβη μετὰ τὴν ἀγοράν.

§28ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχω, κύριε Πρόεδρε, ζητήσει μέχρι τοῦδε διαφόρους πληροφορίας παρὰ τῶν ἀξιοτίμων Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, Στρατιωτικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν. Πιθανὸν αἱ ἄλλαι πληροφορίαι, ὡς πολύπλοκοί πως, ν’ ἀπαιτῶσι χρόνον μακρὸν πρὸς περισυλλογήν. Μία ὅμως ἐξ αὐτῶν, ἡ ἀναγομένη εἰς τὸν σιδηρόδρομον Μύλων–Καλαμῶν, ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἠδύνατο καὶ αὐθημερὸν νὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας. Εἰ καὶ ἔχω ὅμως ζητήσει αὐτὴν ἤδη πρὸ τριῶν ἡμερῶν, οὐδὲν ἧττον καθυστερεῖ αὕτη· διὸ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ὑπενθυμίσω αὐτὴν τοῖς ἁρμοδίοις ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῖς, καὶ νὰ τοὺς παρακαλέσω, ὅπως ἐπισπεύσωσι τὴν προσαγωγὴν αὐτῆς εἰς τὴν Βουλήν.

§29ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταξὺ τῶν παντοπωλῶν καὶ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μονοπωλίων ἠγέρθη ἔρις περὶ ἑρμηνείας τῆς συμβάσεως· ἡ μὲν ἑταιρία ζητεῖ τὰς κάσας τοῦ πετρελαίου, οἱ δὲ παντοπῶλαι ζητοῦσι νὰ λαμβάνουν καὶ τὰς κάσας, διότι λέγουν, ὅτι ἡ σύμβασις ὁρίζει ποσὸν δραχμῶν τριάκοντα διὰ τὸ κιβώτιον τὸ περιέχον δύο τενεκέδες. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι δέον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν.

§30Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδόθησαν διαταγαὶ, ὅπως παραδίδωνται καὶ τὰ κιβώτια μετὰ τοῦ πωλουμένου πετρελαίου.

§31ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς τὸ ἑσπέρας κατὰ πλάνην ἀνέφερα, ὅτι ὁ προξενικὸς νόμος περὶ τοῦ γραμματέως τοῦ ἐν Παρισίοις Προξενείου εἶναι προσωπικὸς, γενόμενος διὰ τὸν κ. Καλογερόπουλον, τὸν ὁποῖον ἴσως ἐπίκρανα, μολονότι δὲν γνωρίζω τὸν ἄνθρωπον, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἴπω, ὅτι ἐγένετο διὰ τὸν κ. Λεβίδην.

§32ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ σημειωθῇ καὶ αὐτὸ εἰς τὰ πρακτικὰ (ἱλαρότης).

§33ΣΑΚΚΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ προξενικῶν ὑπαλλήλων, λαμβάνω καὶ ἐγὼ ἀφορμὴν, ὅπως παραπονεθῶ πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ πρᾶξιν ἀποδιδομένην εἰς προξενικὸν ὑπάλληλον, ἀντιπροσωπεύοντα τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἐν Βάρι τῆς Ἰταλίας. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν ἀνεκοινώθησαν παράπονα, ἔχοντα βάσιν, ὅτι πρόξενοι ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐνοσφίσθησαν πολλάκις περιουσίας ὁλοκλήρους, αἱ ὁποῖαι περιέπεσαν εἰς χεῖρας αὐτῶν, εἴτε ὡς κληρονομίαι, εἴτε ἐκ ναυαγίων πλοίων, ἢ ἐξ ἄλλων αἰτίων· ἐνθυμοῦμαι ὅτι πρὸ δέκα καὶ πλέον ἐτῶν, ὅτε διετέλουν ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, προξενικός τις ὑπάλληλος ἐσφετερίσθη τὸ ἀντίτιμον ὁλοκλήρου πλοίου ναυαγήσαντος ἐν Ἰταλίᾳ, καὶ ὅμως ὁ ὑπάλληλος οὗτος διέφυγε τῶν χειρῶν τῆς δικαιοσύνης, οὐχὶ ὅμως καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι ἀπελύθη τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἔκτοτε δὲν ἐπανῆλθεν εἰς αὐτὴν πλέον. Πλεῖστα ὅμως τοιαῦτα, μὴ τυχόντα τῆς δεούσης προσοχῆς ἐκ μέρους τῶν κατὰ καιροὺς Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐνεθάῤῥυναν πολλοὺς προξενικοὺς ὑπαλλήλους, ὥστε νὰ προβῶσιν εἰς διαφόρους καταχρήσεις καὶ ἐγκλήματα, δύναμαι νὰ εἴπω, εἰς βάρος διαφόρων ὑπηκόων Ἑλλήνων. Ὁ ἐκ Σύρου ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Σοῦτσος, λαβὼν ἀφορμὴν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προξενικοῦ νομοσχεδίου, ἀνέφερε πολλὰ τοιαῦτα, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, ἀναφέρων καὶ ἐγὼ ἄπειρα, τὰ ὁποῖα γνωρίζω. Θέλω περιορισθῆ μόνον εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον μὲ ἠνάγκασε νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα· συνιστῶ δὲ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δώσῃ τὴν δέουσαν προσοχήν. Πρὸ δύο ἐτῶν περίπου ἐν Βάρι τῆς Ἰταλίας ἐναυάγησε πλοῖον ἑλληνικὸν, τοῦ Βασιλείου Ξαρχάκου ἐκ Πεταλιδίου, πλῆρες φορτίου, ἐντὸς τοῦ λιμένος· ὁ πρόξενος,— ὅστις, νομίζω, εἶναι Ἕλλην τὴν καταγωγὴν, ἐκ Κερκύρας, ἀλλ’ ἀποκατεστημένος πρὸ ἐτῶν ἐν Βάρι, καθολικὸς δὲ τὸ θρήσκευμα,—καιροφυλακτῶν τὰς περιστάσεις, ὅπως πληρώσῃ τὸ ἴδιον βαλάντιον, καὶ ἀδιαφορῶν περὶ τῆς προστασίας τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, εὗρε τότε τὴν εὐκαιρίαν, καὶ ὑπὸ τὸ πρόσχημα δῆθεν, ὅτι θὰ παρέξῃ πᾶσαν προστασίαν εἰς τὸν εἰρημένον πλοίαρχον, ὅπως ἐπιβάλλει αὐτῷ τὸ καθῆκον, κατώρθωσε κατὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν λογαριασμῶν νὰ μὴ ἀφήσῃ ἢ ἑκατοντάδας μόνον τινὰς δραχμῶν πρὸς ὄφελος τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ πλοίου. Ὁ πλοίαρχος τοῦ πλοίου ἐκείνου ἀπηύθυνεν ἀναφορὰν καὶ πρὸς τὸν προκάτοχον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν κ. Δεληγεώργην· ὁ κ. Δεληγεώργης, εἰς τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ παρέστησα τὴν ὑπόθεσιν προφορικῶς, εἶπεν ὅτι θὰ ἐνεργήσῃ δεόντως, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔτυχε νὰ λάβῃ γνῶσιν τούτου μόλις εἰς τὸ τέλος τῆς ὑπουργίας του, δὲν ἐπρόφθασε νὰ ἐνεργήσῃ ὅ,τι ἔπρεπε, καὶ ἔκτοτε, εἴτε διότι δὲν ἔλαβον γνῶσιν, εἴτε δι’ ἄλλους λόγους, οἱ διάδοχοι αὐτοῦ δὲν ἐμερίμνησαν ὡς ἔπρεπε περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἤδη ὁ πλοίαρχος οὗτος δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργεῖον ζητεῖ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ ἐξετάσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ μεριμνήσῃ, ὅπως τῷ ἀποδοθῇ τοὐλάχιστον ὅ,τι τῷ ἀνήκει. Προσθέτω δὲ, ὅτι ἠναγκάσθη ὁ δυστυχὴς οὗτος νὰ ἀναχωρήσῃ ἐκ Βάρης διὰ συνεισφορᾶς, γενομένης ὑπό τινων ἐκ τῶν κατοίκων τοῦ τόπου ἐκείνου. Ἐπειδὴ ἐγνώριζον ἔκτοτε τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος μεταβαίνων εἰς Ἰταλίαν διῆλθον ἐκ Βάρι, ἐπωφελούμενος δὲ τῆς εὐκαιρίας τῆς ἐκεῖθεν διελεύσεώς μου καὶ τῆς ἐπί τινας ὥρας ἐκεῖ παραμονῆς μου, μετέβην ὅπως ἴδω αὐτοπροσώπως τὸν κ. Πρόξενον, ὃν ὅμως δὲν εὗρον. Ὡς ἐπληροφορήθην ἐκεῖ, ὁ κ. Πρόξενος εἶναι μεσίτης, τὰ δὲ προξενικὰ σήματα εὕρηνται ἐπὶ τῆς θύρας μιᾶς ἀποθήκης, ἐντὸς τῆς ὁποίας εὑρίσκονται διάφορα ἐμπορεύματα. Λέγω δὲ ταῦτα, ἵνα παραστήσω πόσον ἀξιοπρεπῶς ἀντιπροσωπεύεται ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐν πόλει σχετικῶς ἐκ τῶν μεγαλειτέρων τῆς Ἰταλίας! Ἐκ τούτου ὅθεν λαμβάνων ἀφορμὴν, δὲν κρίνω ἄσκοπον νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως οἱ Ἕλληνες πρόξενοι, οἱ διοριζόμενοι ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ὦσιν εὐπρόσωποι· εἶναι δὲ προτιμότερον νὰ διορίζωνται ξένοι, οἱ ὁποῖοι δέχονται εὐχαρίστως χάριν τιμῆς τὴν θέσιν ταύτην, παρὰ, ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι εἰς ἕνα τόπον εὑρίσκεται Ἕλλην τις, νὰ δίδωμεν τοιαύτην θέσιν εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα προσβάλλουσιν ἴσως τὴν ἑλληνικὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὸ ἀξίωμα αὐτῶν.

§34Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτὴς ὑπέμνησε πρὸ ὀλίγου ἐπερώτησίν τού τινα· νομίζω ὅτι ἡ ἐπερώτησις, εἰς ἣν ἀνεφέρετο ἡ ὑπόμνησίς του, εἶναι ἡ ἑπομένη (ἀναγινώσκει): «αʹ) Εἰς πόσον ἀνέρχεται τὸ ὑπόλοιπον τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, τὸ προωρισμένον εἰς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, κατὰ τὴν σχετικὴν σύμβασιν πρὸς τὴν ἑταιρίαν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου. βʹ) Ποῦ εἶναι κατατεθειμένον τὸ ὑπόλοιπον αὐτό». Περὶ τούτου ὑποβάλλω πίνακα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως δημοσιευθῇ. Κατὰ τὸν πίνακα τοῦτον, εἶναι κατατεθειμένα εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ δρ. 1,165,254.75, εἰς χρυσὸν παρὰ τοῖς ἐν Λονδίνῳ Gibbs and Sons χρεώγραφα φράγκα 505,000, μετρητὰ φράγκα 103,956.60. Ἠρώτησε προσέτι ὁ κ. Βουλευτής, διατὶ δὲν ἀνέλαβεν ἡ ἑταιρία τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἔργων τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Ἡ ἑταιρία ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἀναλάβῃ τὴν ἐξακολούθησιν. Γινώσκει ἡ Βουλὴ, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐθεωρήσαμεν καλῶς γενομένην τὴν μεταβίβασιν τῶν τοῦ σιδηροδρόμου εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἀλλ’ ἐγένετο νομίμως καὶ ἐπάγεται τὰς ὑποχρεώσεις ἀκεραίας· ὀφείλει ἄρα ἡ ἑταιρία νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἔργων, καὶ ἡ Κυβέρνησις παρακινεῖ αὐτὴν, ὅπως πράξῃ τοῦτο, ἐλπίζομεν δὲ, ὅτι θέλει τὸ πράξει.

§35ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐκ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἐννοεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐγίνωσκον κάλλιστα, ὅτι ἡ ἑταιρία τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου ἔχει ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐξακολουθήσεως καὶ ἀποπερατώσεως τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν· διὸ δὲν περιέμενον παρ’ αὐτοῦ νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐὰν αὕτη ὀφείλῃ ἢ ὄχι νὰ πράξῃ τοῦτο. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπεθύμουν νὰ μάθω παρ’ αὐτοῦ, εἶναι, διατὶ ἀναβάλλει μέχρι τοῦδε τὴν ἔναρξιν τοῦ ἔργου. Δὲν πρόκειται δὲ, κύριε Πρόεδρε, περὶ παρωνυχίδος· πρόκειται περὶ ἔργου, δι’ ὃ τὸ Δημόσιον ἐχρεώθη μὲ 30,000,000 φράγκων χρυσῶν περίπου, καὶ δι’ ὃ καταβάλλει νῦν ἐτησίως τόκους 1,440,000 φράγκων χρυσῶν. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν τὸν λόγον, δι’ ὃν δὲν πρέπει νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, ἐξ οὗ ὁπωςδήποτε ἔχομεν νὰ ἐλπίζωμεν πρόσοδόν τινα, ἐξ ἧς θὰ ἠδυνάμεθα νὰ καλύψωμεν ἔστω καὶ ἓν μέρος τῶν τόκων. Λοιπὸν ἐπὶ τούτου ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω ἀπάντησιν σαφῆ καὶ κατηγορηματικὴν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§36Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πάντοτε ἤμεθα γνώμης, ὅτι ἡ ἑταιρία δυσκόλως ἤθελεν ἀναλάβει τὴν ἐργασίαν ἤδη, ὡς Κυβέρνησις, προσπαθοῦμεν νὰ κατορθώσωμεν, ὅπως ἀναλάβῃ αὐτὴν, καὶ πᾶν τὸ ἐφ’ ἡμῖν πράττομεν, ἵνα ἐπιτευχθῇ τοῦτο, ἐλπίζω δὲ, ὅτι θέλει ἐπιτευχθῆ.

§37ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἓν πρόσκομμα, ὅτι οἱ ἐργασθέντες εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν δὲν ἀπεζημιώθησαν, καὶ ἤδη ἡ ἑταιρία δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν, διότι αὐτοὶ ἀνθίστανται, ζητοῦντες ὅπως προηγουμένως ἀποζημιωθῶσι.

§38Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ποῖος ἀνθίσταται;

§39ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Οἱ ἔχοντες λαμβάνειν.

§40Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂν ἔχωσι λαμβάνειν, ἡ ἑταιρία ὀφείλει νὰ τοὺς πληρώσῃ, ἐὰν δὲν ἔχωσι λαμβάνειν, ὀφείλει ἡ ἑταιρία νὰ ἐργασθῇ, μὴ δυναμένη νὰ παραστήσῃ τὰς ἀπαιτήσεις ὡς πρόσκομμα δικαιολογοῦν τὴν ἀναβολὴν τῆς ἀναλήψεως τῶν ἐργασιῶν. Ὑπάρχουσιν ἀναντιῤῥήτως προσκόμματα, ἐλπίζω ὅμως, ὅτι πάντα θέλουσιν ἀρθῆ.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χρηματικῶν καταθέσεων τοῦ Δημοσίου παρὰ ταῖς προνομιούχοις Τραπέζαις. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τελῶν ἀγκυροβολίας καὶ φαρικῶν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως)

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΡΚΘʹ νόμου περὶ λιμένων, προκυμαιῶν, φάρων κλπ. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§45ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «15% ἐπὶ εἰσαγωγικῶν τελῶν, λογιζόμενα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εἰσπραττομένων ἑκάστοτε».

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς εἰς χρυσὸν ἐσόδων τινῶν.

§48ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πρό τινων ἡμερῶν, Κύριοι, εἶχον ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς αἰφνιδίας καὶ ἀποτόμου ὑψώσεως τῆς ἐπικαταλλαγῆς καὶ τῆς συγκινήσεως, ἥτις κατ’ ἀκολουθίαν αὐτῆς εἶχε καταλάβει τὴν ἀγορὰν ἡμῶν. Εἶχον καταδείξει τότε, ὅτι ὑπαίτιος τῆς καταστάσεως ταύτης ἦτο ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ, καὶ ἰδίᾳ τὰ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐφαρμοσθέντα οἰκονομικὰ αὐτῆς μέτρα, διὸ παρεκάλεσα αὐτὴν ἐν τέλει νὰ φεισθῇ τῆς χώρας, καὶ νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ ἐφαρμόζουσα μέτρα, ὧν τόσον ὀλέθρια ἠλέγχοντο τ’ ἀποτελέσματα ἐν αὐτοῖς τοῖς πράγμασι. Δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθη· ἡ Κυβέρνησις, μὴ ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ τέως ἐφαρμοσθέντα μέτρα της, ἅτινα τὴν ἐπικαταλλαγὴν εἶχον ἀνυψώσει ἤδη εἰς 50–55%, ἠθέλησε νὰ προβῇ ἔτι περαιτέρω καὶ ὑπέβαλε χθὲς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ περὶ εἰσπράξεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ εἰς χρυσόν. Μόλις ὅμως τὸ νέον τοῦτο μέτρον ἐγένετο σήμερον γνωστόν, καὶ ἰδοὺ ὅτι ἡ ἐπικαταλλαγὴ ὑπέστη νέαν ὕψωσιν, ὑπερβᾶσα ἤδη τὰ 55%, τὰ χρεώγραφα καὶ αἱ διάφοροι ἀξίαι ἐξέπεσαν, ἡ δὲ κοινωνία διατελεῖ αὐτόχρημα ἀνάστατος, καταληφθεῖσα ὑπὸ πανικοῦ. Οὕτως ἐξήνεγκεν ἤδη ὁριστικὴν καὶ ἀμετάκλητον τὴν καταδικαστικήν της ψῆφον ἡ κοινὴ γνώμη περὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ὑπολείπεται δὲ νῦν νὰ ἐξενέγκῃ ψῆφον περὶ αὐτοῦ καὶ ἡ Βουλή. Ἐγώ, Κύριοι, δὲν ἐπιθυμῶ τὸ παράπαν νὰ ἐπηρεασθῇ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς ἐκ τῆς τοιᾶσδε ἢ τοιᾶσδε στάσεως τῆς κοινῆς γνώμης ἀπέναντι τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου· θὰ ἐπεθύμουν μᾶλλον ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους νὰ μορφώσῃ γνώμην αὐτοτελῆ καὶ ἀνεπηρέαστον, γνώμην καταρτιζομένην ἐκ τῆς ἐμβριθοῦς μελέτης καὶ βασάνου αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τὰς δύο αὐτοῦ ἐπόψεις, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν δημοσιονομικὴν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν οἰκονομικήν. Ὑπὸ τὰς δύο δὲ ταύτας ἐπόψεις ἀνέλαβον νὰ ἐξετάσω καὶ ἐγὼ τὸ νομοσχέδιον. Ὅτι ὑπὸ ἔποψιν δημοσιονομικὴν οὐδὲν ἀγαθὸν ἔχομεν νὰ προσδοκῶμεν ἐκ τοῦ νέου τούτου οἰκονομικοῦ μέτρου τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τούτου εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ὑπολείπηται πλέον ὁ ἐλάχιστος δισταγμὸς οὐδ’ εἰς αὐτὸν τὸν εἰσηγητήν του, τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, Κύριοι, νομίζω, ὅτι θὰ προσέκρουον εἰς τὴν ἐγνωσμένην αὐτοῦ ἀντίληψιν καὶ νοημοσύνην, ἐὰν ὑπέθετον καὶ πρὸς στιγμήν, ὅτι αὐτός, τυφλώττων πρὸ τῶν προδήλων καὶ καταφανῶν εἰς πάντας, θὰ ἠρνεῖτο ὅτι, ἐὰν ἡ ἁπλῆ ὑποβολὴ τοῦ μέτρου του εἰς τὴν Βουλὴν συνετέλεσεν εἰς ὕψωσιν καταπληκτικὴν τῆς ἐπικαταλλαγῆς, ἡ ὁριστικὴ ἐπιψήφισις τοῦ τοιούτου μέτρου δὲν θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα μείζονα ἔτι ὕψωσιν αὐτῆς. Καὶ εἶναι φυσικόν, φυσικώτατον τοῦτο. Διὰ τοῦ προκειμένου μέτρου εἶναι, ὡς ἐὰν ἔλεγε τὸ Κράτος: «Ἐπὶ ὡρισμένων εἰσπράξεων δὲν δέχομαι τὸ νόμισμα, ὅπερ ἐγὼ ἐπέβαλον εἰς τὴν χώραν καὶ ὅπερ ἀντιπροσωπεύει τὴν ἰδίαν μου πίστιν· διότι τὴν πίστιν μου ταύτην θεωρῶ πλέον ἀναξιόχρεων, κατ’ ἀκολουθίαν δὲ καὶ τὸ ἀντιπροσωπεῦον αὐτὴν νόμισμα ἀνίκανον πλέον νὰ πληρώσῃ τὰς χρηματικάς μου ἀνάγκας, τούτου δ’ ἕνεκεν ἀναγκάζομαι νὰ ζητήσω παρ’ ὑμῶν τῶν φορολογουμένων χρυσόν, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἔχω φυγαδεύσει ἤδη ἐκ τῆς χώρας, σεῖς δὲ ὀφείλετε νῦν νὰ μοὶ προμηθεύσητε ὁποθενδήποτε καὶ ὁπωσδήποτε δύνασθε.» Ἀλλ’ ὅταν τὸ Κράτος αὐτὸ ἐννοῇ νὰ ἐξευτελίσῃ οὕτω πως τὸ ἴδιον νόμισμα, τὴν ἰδίαν του πίστιν, τί θέλετε νὰ πράξῃ τότε ἡ κοινωνία; Δὲν εἶναι ἠναγκασμένη νὰ ὑποτιμήσῃ καὶ αὐτὴ τὸ νόμισμα, τὸ ὁποῖον ὑποτιμᾷ οὕτως αὐτὸς ὁ ἐκδότης του, τὸ Κράτος; Τοῦτο δὲν παρατηρεῖται, Κύριοι, νῦν τὸ πρῶτον παρ’ ἡμῖν. Παρετηρήθη πρότερον καὶ ἐν ἄλλαις χώραις, ἐν αἷς ἀσύνετοι Κυβερνήσεις εἶχον προσφύγει εἰς παραπλήσιον μέτρον πρὸς τὸ νῦν προτεινόμενον ἡμῖν. Ὅτε πρὸ δεκαεπταετίας περίπου τὸ Ὀθωμανικὸν Κράτος εἶχεν ἐκδώσει τοὺς περιφήμους καϋμέδες του, ἠρνήθη καὶ αὐτὸ νὰ δεχθῇ εἰς πληρωμὴν ἐπὶ τοῦ δασμοῦ τὸ χαρτονόμισμά του τοῦτο, ἀπαιτῆσαν ἀντ’ αὐτοῦ χρυσόν. Ποῖα ὅμως ἦσαν τ’ ἀποτελέσματα τοῦ τοιούτου μέτρου; Ἡ ὕψωσις τῆς ἐπικαταλλαγῆς κατὰ 50, 100, 200, 300 μέχρι 1000 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ἕως οὗ ἠναγκάσθη ἡ τότε ἐν χρεωκοπίᾳ διατελοῦσα Τουρκία νὰ προβῇ εἰς τὸ χείριστον τῶν χρεωκοπικῶν της διαβημάτων, εἰς τὴν ἄρνησιν τοῦ νὰ δέχηται εἰς οἱανδήποτε πληρωμὴν τοὺς ἰδίους της καϊμέδες. Μικρὸν μετὰ τὴν κατάλυσιν τῆς μοναρχίας ἐν Βραζιλίᾳ προσέφυγεν ἡ νέα δημοκρατικὴ Κυβέρνησίς της εἰς τὸ αὐτὸ μέτρον, εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς εἰς χρυσὸν εἰσπράξεως τοῦ δασμοῦ, καθ’ ὃν χρόνον ἐκράτει καὶ ἐν αὐτῇ, ὡς παρ’ ἡμῖν, ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία. Ποῖον δὲ ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαβήματός της τούτου; Ἡ ὕψωσις τῆς ἐπικαταλλαγῆς εἰς 80 ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Τοῦτ’ αὐτὸ συνέβη ἐσχάτως καὶ ἐν Παραγγουάῃ, πολιτείᾳ τῆς Νοτίου Ἀμερικῆς, τέως ἀγνώστῳ εἰς τοὺς πολλοὺς παρ’ ἡμῖν, ἀλλ’ ἣν νῦν μανθάνομεν πάντες, καὶ εἰς τὰς λοιπὰς ἀσημάντους πολιτείας τῆς ἠπείρου ἐκείνης, ἀφοῦ ἡ δεκαετὴς οἰκονομικὴ διαχείρισις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατώρθωσε νὰ συνεξομοιώσῃ ἐν πολλοῖς τὴν Ἑλλάδα πρὸς τὰς πολιτείας ἐκείνας, ὥστε ν’ ἀνευρίσκωμεν νῦν ὅρον συγκρίσεως τῶν καθ’ ἡμᾶς πραγμάτων πρὸς τὰ ἐν αὐταῖς γινόμενα! Καὶ ἐν Παραγγουάῃ, λέγω, ἠθέλησαν τελευταῖον ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας νὰ ἐπιβάλωσι τὴν εἰς χρυσὸν εἴσπραξιν τοῦ δασμοῦ, καὶ εἰς τὸ ἀπονενοημένον τοῦτο διάβημα δὲν ἐβράδυνε νὰ ἐπακολουθήσῃ καταπληκτικὴ ὕψωσις τῆς ἐπικαταλλαγῆς. Τοῦτ’ αὐτὸ ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην νὰ συμβῇ καὶ παρ’ ἡμῖν· διότι καὶ παρ’ ἡμῖν δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ὑποτιμηθῇ καταπληκτικῶς τὸ νόμισμα τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον αὐτὸ τοῦτο ἐξευτελίζει, μὴ δεχόμενον αὐτὸ εἰς πληρωμὴν ἐπὶ ὡρισμένων εἰσπράξεων· καὶ παρ’ ἡμῖν δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ὑπερτιμηθῇ καταπληκτικῶς ὁ χρυσὸς καὶ τὸ συνάλλαγμα, ὅταν τὸ Δημόσιον ἐπιβάλλῃ εἰς τοὺς ἰδιώτας ν’ ἀναζητῶσιν αὐτὸ πρὸς πληρωμήν του, ὅταν ἐντεῦθεν ἀναπτύσσηται ἀνταγωνισμὸς περὶ τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ συναλλάγματος, ἀνταγωνισμὸς ἔχων ἄφευκτον ἐπακόλουθον τὴν καταπληκτικὴν αὐτῶν ὑπερτίμησιν. Τοῦτο, Κύριοι, μᾶς διδάσκει ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ πεῖρα τῶν ἄλλων χωρῶν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ πεῖρα εἶναι διὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν βιβλίον ἐσφραγισμένον σφραγῖσιν ἑπτά. Αὐτὸς, ὡς ἐν πολλοῖς ἄλλοις, καὶ ἐν τούτῳ ἐννοεῖ νὰ τυφλώττῃ καὶ πρὸς τὴν ἐπιστήμην καὶ πρὸς τὸν ὀρθὸν λόγον καὶ πρὸς αὐτὰ τὰ διδάγματα τῆς πείρας· διὸ, ὡς ἐν πολλοῖς ἄλλοις, καὶ ἐν τούτῳ πλήρης ἀποτυχία ἀναμένει αὐτόν. Ἡ κατάστασις τῶν δημοσίων ἡμῶν οἰκονομικῶν διὰ μέτρου, οἷον τὸ προτεινόμενον, ἀδύνατον πάντη νὰ βελτιωθῇ, τοὐναντίον μάλιστα ἄφευκτος καθίσταται ἡ ἐπιδείνωσις αὐτῆς. Διότι δι’ αὐτοῦ δυνατὸν μὲν ἐν ἀρχῇ ν’ αὐξήσωσι κατά τι αἱ δημόσιαι πρόσοδοι, νὰ προσπορισθῇ δὲ τὸ Κράτος καὶ ἑκατομμύριά τινα εἰς χρυσόν· ἀλλ’ εἰς τί θὰ ὠφελήσῃ τοῦτο; Τὸ Κράτος δὲν ἔχει ἀνάγκην εἰς χρυσὸν τῶν 7 μόνον τούτων ἑκατομμυρίων. Τὸ Κράτος χρειάζεται χάριν τῆς λειτουργίας τοῦ δημοσίου ἡμῶν χρέους 31 ἑκατομμύρια καὶ ἕτερα 10 ἑκατομμύρια περίπου χάριν διαφόρων προμηθειῶν του ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Ἐγὼ ἀποδέχομαι πρὸς στιγμὴν, ὅτι κατορθοῖ αὐτὸ οὐχὶ 7, ἀλλὰ 10–11 ἑκατομμύρια νὰ προσπορισθῇ διὰ τοῦ προτεινομένου μέτρου· ὅταν ὅμως ἡ κατ’ ἀκολουθίαν τούτου ὑψουμένη ἐπικαταλλαγὴ ἀναγκάσῃ αὐτὸ πρὸς προμήθειαν τῶν ὑπολοίπων 30 ἑκατομμυρίων νὰ δαπανήσῃ 5 καὶ 10 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἐδαπάνα πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ τοιούτου μέτρου, εἰς τί θὰ τὸ ὠφέλει τότε ἡ ἐξ αὐτοῦ μέλλουσα νὰ προέλθῃ αὔξησις τῶν δημοσίων προσόδων κατὰ 1½–2 ἑκατομμύρια, ἢ ἡ ἀπόκτησις εἰς χρυσὸν 7 μόνον ἑκατομμυρίων; Δὲν ἐννοεῖτε, κ. Πρωθυπουργὲ, ὅτι οὕτω πως εἰσέρχεσθε εἰς διάλληλον κύκλον, εἰς τὸ ἀδιέξοδον, καθ’ ὃ θὰ ἦσθε ἠναγκασμένος νὰ προσφύγητε εἰς νέα βάρη, ὅπως καλύψητε τὸ ἐντεῦθεν ἀναφυησόμενον ἔλλειμμα; Δὲν ἐννοεῖτε, ὅτι οὕτω πως ὑμεῖς μὲν ἀντλεῖτε εἰς πίθον Δαναΐδων, τὸν δ’ ἀτυχῆ τοῦτον τόπον καταδικάζετε εἰς ἀληθῆ ἐργασίαν Σισύφου; Καὶ πῶς θὰ τολμήσητε πάλιν ν’ ἀποταθῆτε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ζητοῦντες νὰ ἐπιβάλητε εἰς αὐτὸν νέα βάρη, νέας θυσίας; Ἐπὶ δεκαετίαν ἤδη δὲν κάμνετε ἄλλο τι ἢ νὰ ἐπιβάλλητε εἰς αὐτὸν φόρους ἐπὶ φόρων. Καὶ ὅλοι οἱ φόροι οὗτοι, ὅλα αὐτὰ τὰ βάρη, εἰς τί ἤγαγον ἡμᾶς ἐπὶ τέλους; Εἰς τὸ χεῖλος τῆς ἀβύσσου, εἰς ὃ εὑρισκόμεθα ταύτην τὴν στιγμήν. Ὅταν λοιπὸν βλέπῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὅτι διὰ τοῦ ὀβολοῦ του, ὃν ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου του καταβάλλει, δὲν ζητεῖτε νὰ ἐπουλώσητε τὰς πληγὰς τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπαυξάνετε αὐτάς· ὅταν βλέπῃ, ὅτι διὰ τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα σήμερον τῷ ἐπιβάλλετε, παρασκευάζετε νέα τοιαῦτα διὰ τὴν αὔριον, πῶς θέλετε νὰ μὴ ἀποβάλῃ ἐπὶ τέλους τὸ θάῤῥος καὶ νὰ μὴ γονατίσῃ ὑπὸ τὰ τοιαῦτα βάρη; Διότι, Κύριοι, τὸ προτεινόμενον μέτρον δὲν εἶναι μόνον ὑπὸ ἔποψιν δημοσιονομικὴν ἄστοχον καὶ ἐπιζήμιον τὰ μάλιστα εἰς τὸ Κράτος, ὡς μέχρι τοῦδε ἀπέδειξα, εἶναι καὶ ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικὴν οὐχ ἧττον ἄστοχον καὶ ἐπιζήμιον εἰς τὸ ἔθνος ὁλόκληρον, οὗ τὴν οἰκονομίαν μέλλει νὰ συνταράξῃ ἐκ θεμελίων, ὡς μέλλω νῦν ν’ ἀποδείξω. Πάντες, Κύριοι, ὁμολογοῦμεν, ὅτι πάσχομεν δεινῶς· ἂν δ’ ἐπικρατῇ διαφωνία τις ὡς πρὸς τὴν διάγνωσιν τῆς νόσου, τῶν μὲν ὑπολαμβανόντων νομισματικὸν τὸ κατατρῦχον ἡμᾶς κακὸν, τῶν δὲ θεωρούντων τὴν νομισματικὴν αὐτοῦ ἄποψιν ἁπλοῦν φαινόμενον μόνον βαθυτέρας ὀργανικῆς νόσου, πάντες ὅμως, οἱ σωφρονοῦντες τοὐλάχιστον, συμφωνοῦσιν ὡς πρὸς τὰ μέσα τῆς θεραπείας, ἀναγνωρίζοντες ὡς τοιαῦτα ἔνθεν μὲν τὴν ἀποκατάστασιν πλήρους καὶ εὐρέος ἰσοζυγίου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους, ἔνθεν δὲ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἐγχωρίας παραγωγῆς, δι’ ἧς ἡ χώρα ἡμῶν θὰ καθίστατο ἱκανὴ, ἵνα ἐπαρκέσῃ καὶ εἰς τὰς ἰδίας καὶ εἰς τὰς τοῦ Κράτους συναλλακτικὰς ἀνάγκας πρὸς τὴν ἀλλοδαπήν. Ἔργον δὲ πρώτιστον καὶ κύριον πάσης Κυβερνήσεως, ἐχούσης συνείδησιν τῆς ἀποστολῆς αὑτῆς, ἦτο νὰ ἐπιδιώκῃ πάντοτε καὶ ἐκ παντὸς τρόπου τὰ δύο ταῦτα. Τί ἔπραξεν ὅμως πρὸς τοῦτο μέχρι τοῦδε ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις, ἡ ἐπὶ δεκαετίαν ὅλην διαχειριζομένη τὰ κοινὰ ἐν ἀπεριορίστῳ πρὸς αὐτὴν ἐμπιστοσύνῃ καὶ τοῦ Στέμματος καὶ τοῦ Κοινοβουλίου; Τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ἰσοζυγίου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους, εἴχομεν κατ’ ἔτος τὰς ὡραίας αὐτῆς ἐπαγγελίας, εἰ καὶ αὗται οὐδέποτε μέχρι τοῦδε ἐπληρώθησαν, εἰ καὶ ἐν τοῖς πράγμασι τὰ ἰσοζύγια, καὶ αὐτὰ ἔτι τὰ περισσεύματα, ἅτινα πολλάκις ἐπηγγέλλετο, μετεβάλλοντο συνήθως εἰς ἐλλείμματα μεγάλα. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἐγχωρίας παραγωγῆς, οὐδ’ ἐπαγγελίαν τινὰ ἔκαμέ ποτε. Τὴν ἐγχωρίαν παραγωγὴν ἐθεώρησεν αὐτὴ πάντοτε ἀγελάδα, ἣν ἐνόμισεν, ὅτι τῇ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἀμέλγῃ ἀφειδῶς, χωρὶς ποτὲ νὰ σκεφθῇ καὶ περὶ τροφῆς της. Εἰσέπραξεν ἤδη ἐξ αὐτῆς τῆς ἐγχωρίας παραγωγῆς κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν ἑκατοντάδας ὅλας ἑκατομμυρίων περιπλέον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶχον εἰσπράξει αἱ προκάτοχοι αὐτῆς Κυβερνήσεις κατὰ τὴν προηγουμένην δεκαετίαν· εἰσέπραξε καὶ ἐκ δανείων ἄλλας πολλὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων, δι’ ὧν ἐπεβάρυνε τὸ ἐνεστὼς καὶ τὸ μέλλον τοῦ ἀτυχοῦς τούτου τόπου, τί δ’ ἐδαπάνησε χάριν αὐτοῦ τοῦ τόπου; Δὲν ἐρωτῶ πόσα ἐδαπάνησεν ἐξ αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ναυτιλίας, τῶν πρωτίστων καὶ σπουδαιοτάτων τούτων παραγόντων τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου ἡμῶν τῶν Ἑλλήνων, ὧν τὴν χώραν προώρισεν αὐτὴ ἡ φύσις διὰ τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν ναυτιλίαν, ὑπὲρ ὧν ἐὰν δεκάδες μόνον ἑκατομμυρίων ἐδαπανῶντο μέχρι τοῦδε, θὰ ηὔξανε κατ’ ἴσον ποσὸν ἴσως ἡ ἐτησία εἰσαγωγὴ χρυσοῦ εἰς τὸν τόπον. Ἐρωτῶ ὅμως ὑμᾶς, κύριε Πρωθυπουργέ, τί ἐδαπανήσατε ἐξ ὅλων ἐκείνων τῶν ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίας παραγωγῆς; τίνα ἐνίσχυσιν, τίνα κἂν προστασίαν εἶδεν αὕτη παρ’ ὑμῶν; Ὁμιλῶν δὲ, Κύριοι, περὶ ἐγχωρίας παραγωγῆς, ἐννοῶ κυρίως τὴν μόνην ἀξίαν λόγου, τὴν μόνην πλήρη μέλλοντος παρ’ ἡμῖν, τὴν γεωργικὴν ἐν τῇ εὐρυτάτῃ ἐκδοχῇ λέξεως, τῇ περιλαμβανούσῃ τὴν καλλιεργίαν τῶν δημητριακῶν καρπῶν, τὴν κτηνοτροφίαν καὶ τὴν καλλιεργίαν τῆς ἀμπέλου καὶ σταφίδος. Ἐρωτῶ νῦν καὶ πάλιν, πόσα ἐδαπάνησεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀμέσως ὑπὲρ τῆς τοιαύτης παραγωγῆς; Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐμμέσως πως ἐδαπάνησε καὶ ὑπὲρ αὐτῆς δεκάδας τινὰς ἑκατομμυρίων, ἃς διέθεσεν ὑπὲρ τῆς κατασκευῆς ἁμαξιτῶν καὶ σιδηροδρόμων. Δὲν ἐξετάζω νῦν, ἐὰν ταῦτα πάντα διετέθησαν σκοπίμως. Ἀλλ’ ἡ πρώτη καὶ κυρία προστασία τῆς ἐγχωρίας παραγωγῆς ἔγκειται ἐν τῇ ἐνισχύσει τῆς πίστεως αὐτῆς. Τί δ’ ἔκαμεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην; Ἀντὶ νὰ προσελκύσῃ νέα δι’ αὐτὴν πιστωτικὰ κεφάλαια εἰς τὴν χώραν, περιώρισε καὶ τὰ ἤδη ὑπάρχοντα ἐν αὐτῇ, ἀφοῦ μετέβαλε καὶ αὐτὰ τὰ πιστωτικὰ ἡμῶν καθιδρύματα, ἰδίᾳ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, εἰς πιστωτικὰ καθιδρύματα τοῦ Κράτους, καὶ ἠνάγκασεν οὕτως αὐτὰ, κεφάλαια, προωρισμένα κυρίως διὰ τὴν ἐγχωρίαν παραγωγὴν, νὰ διαθέσωσι κατὰ μέγα μέρος ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ποίαν δὲ ἄλλην πρόνοιαν ἔλαβε περὶ τῆς ἐγχωρίας παραγωγῆς; Ἐσκέφθη ποτὲ περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος, οὗ ἕνεκεν αἱ γονιμώταται γαῖαι τῆς Θεσσαλίας, τῆς Φθιώτιδος καὶ τῆς Εὐβοίας μένουσι χέρσοι ἐν πολλοῖς, καὶ ἀναγκάζουσιν οὕτω τὴν Ἑλλάδα νὰ ἐξάγῃ 30–35 ἑκατομμύρια φράγκων χρυσῶν ἐτησίως εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς προμήθειαν τοῦ ἀναγκαιοῦντος εἰς αὐτὴν σίτου; Καὶ ὅμως μόνη ἡ Θεσσαλία, ἐὰν ἐλύετο προσηκόντως τὸ ἔχον δεσμευμένας τὰς χεῖρας τῶν καλλιεργητῶν της ἀγροτικὸν ζήτημα, μόνη ἡ Θεσσαλία, λέγω, θὰ ἦτο ἱκανὴ νὰ μεταβληθῇ εἰς ἀληθῆ σιτοβολῶνα τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν διατροφὴν τῶν κατοίκων της. Πότε ἐσκέφθη σπουδαίως νὰ λύσῃ καὶ τὰ διάφορα ζητήματα τῆς γεωργικῆς λεγομένης πολιτικῆς, ὡς τὰ τῆς ἀποξηράνσεως ἑλῶν, τὰ τῆς διαῤῥυθμίσεως ποταμῶν καὶ χειμάῤῥων, τὰ τῆς βελτιώσεως τῆς καλλιεργίας, καὶ τόσα ἄλλα παραπλήσια αὐτοῖς; Πότε ἐσκέφθη περὶ οἱασδήποτε ἐνισχύσεως καὶ προστασίας τῆς κτηνοτροφίας καὶ τῆς οἰνοπαραγωγῆς; Ἀλλὰ μεταβαίνω, Κύριοι, εἰς τὸ πολυτιμότατον ἡμῶν προϊὸν, εἰς τὸ προϊὸν ἐκεῖνο, εἰς ὃ κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν ὀφείλει ἡ Ἑλλὰς τὴν οἰκονομικήν της ὕπαρξιν. Εἶναι τοῦτο ἡ σταφίς. Ἐρωτῶ δὲ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ποίαν προστασίαν, ποίαν ἐνίσχυσιν ἐσκέφθη ποτὲ νὰ παράσχῃ εἰς αὐτήν;

§49ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§50ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ποῦ εἶναι τὰ πιστωτικὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα προσείλκυσε μέχρι τοῦδε χάριν αὐτῆς εἰς τὴν χώραν; Ποῦ αἱ νέαι χῶραι καὶ ἀγοραὶ καταναλώσεως, ἃς ἐξεῦρε δι’ αὐτήν; Ποῦ αἱ ἐμπορικαί του συμβάσεις, δι’ ὧν κατώρθωσεν αὐτὸς, ἵνα ἐκπέσῃ ὁ δασμὸς τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος εἰς ἄλλας χώρας, ὅπως καταστῇ αὐτὴ ἐκεῖ εὐωνοτέρα καὶ διαδοθῇ ἐπὶ μᾶλλον ἡ χρῆσίς της; Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἐσκέφθη ποτὲ περὶ τοιούτων ζητημάτων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἰδοὺ, ὅτι ἔρχεται σήμερον νὰ μᾶς ἀποδείξῃ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὅτι δὲν ἐνόει ν’ ἀφήσῃ μέχρι τέλους τὴν σταφίδα ἐκτὸς τοῦ κύκλου τῆς κυβερνητικῆς του μερίμνης. Ἰδοὺ ὅτι, ἐὰν δὲν ἐπέτυχε τῆς ἐν ἄλλαις χώραις ἐλαττώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ αὐτῆς δασμοῦ, αὐξάνει αὐτὸς τὸν ἐντεῦθεν ἐξαγωγικὸν δασμόν της. Διότι, Κύριοι, τὴν σταφίδα κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν πρόκειται νὰ πλήξῃ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διὰ τοῦτο δὲ περὶ αὐτὴν πρὸ παντὸς θ’ ἀσχοληθῶ καὶ ἐγὼ, ἐξετάζων ἐν τοῖς καθέκαστα τὸ μέτρον αὐτοῦ. Ἐφιστῶ ἐν πρώτοις τὴν προσοχὴν ὑμῶν εἰς τὰς δυσχερείας, αἵτινες θ’ ἀναφυῶσι κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς σταφίδος ἐκ τοῦ προκειμένου μέτρου. Ἡ σταφὶς, Κύριοι, δὲν ἐξάγεται διὰ μόνον τῶν λιμένων ἐκείνων, ἔνθα δύναταί τις προχείρως νὰ προμηθευθῇ καὶ χρυσὸν καὶ συνάλλαγμα πρὸς πληρωμὴν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ της· ἐξάγεται καὶ διὰ λιμένων, ἔνθα μάτην θ’ ἀνεζήτει τις καὶ ἀργυραμοιβὸν πρὸς προμήθειαν χρυσοῦ, καὶ κεντρικὸν κατάστημα καὶ ὑποκατάστημα Τραπέζης τινὸς πρὸς προμήθειαν συναλλάγματος. Τί θὰ συμβῇ λοιπὸν, ὅταν ἦναί τις ἠναγκασμένος νὰ ἐξαγάγῃ τὴν σταφίδα ἐκ λιμένων, ἔνθα δὲν θὰ ἔχῃ οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἄλλο πρόχειρον; Ἀφίνω δὲ νὰ ἐννοήσητε μόνοι, τί θὰ συμβῇ μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα καθορίσῃ διὰ Β. Διατάγματος τὰ πιστωτικὰ καθιδρύματα, ὧν τὸ συνάλλαγμα θὰ γίνηται δεκτὸν εἰς πληρωμήν. Δὲν θὰ γείνῃ κατάχρησίς τις περὶ τὴν χρῆσιν τοῦ τοιούτου δικαιώματος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως; Δὲν θὰ προέλθῃ κατάχρησίς τις ἐκ μέρους τῶν πιστωτικῶν ἐκείνων καθιδρυμάτων, εἰς ἃ θ’ ἀνέθετεν ἡ Κυβέρνησις τὸ μονοπώλιον τῆς ἐκδόσεως τοῦ συναλλάγματος, καὶ ἅτινα θὰ ἠδύναντο οὕτω νὰ ὑψόνωσιν αὐθαιρέτως τὴν ἐπικαταλλαγήν; Ταῦτα ἐν παρόδῳ μόνον ἠθέλησα νὰ ὑπαινιχθῶ· μεταβαίνω δὲ νῦν εἰς τὸ κύριον ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τοῦ φορολογικοῦ βάρους τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε προαναγγείλει κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1893, ὅτι ἐπὶ τῇ ἐπιβολῇ τῆς εἰς χρυσὸν εἰσπράξεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ θὰ ἠλάττου τοῦτον κατὰ ⅕· διαψεύδων ὅμως νῦν τὴν τότε ὑπόσχεσίν του ἐλαττοῖ τὸν δασμὸν τοῦτον μόνον κατὰ ⅙. Ποιεῖται δὲ διάκρισιν μεταξὺ τῶν προϊόντων τῆς Ἑπτανήσου καὶ τῶν προϊόντων τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, ἐπιβαρύνων μᾶλλον ταῦτα νῦν ἢ ἐκεῖνα, καθόσον εἰς τὸν ἐξαγωγικὸν δασμὸν τῶν προϊόντων τῆς Ἑπτανήσου συμπεριλαμβάνονται καὶ ὅλοι οἱ ἄμεσοι φόροι ταύτης. Καὶ ἐπὶ μὲν τῶν προϊόντων τῆς Ἑπτανήσου ἀφίνει τὰ ⅖ εἰς χαρτονόμισμα, ἐκ δὲ τῶν ἑτέρων ⅗ ἀφαιρῶν τὸ ⅙ λόγῳ ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ, ἐπιβάλλει τὴν εἴσπραξιν τοῦ λοιποῦ ποσοῦ εἰς χρυσόν. Ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος ἐλαττοῖ μόνον τὸν δασμὸν κατὰ ⅙ καὶ τὴν εἴσπραξιν τοῦ ὑπολοίπου ἐπιβάλλει εἰς χρυσόν. Ὅπως ὅμως καταστήσω τὸ πρᾶγμα καταληπτὸν τοῖς πᾶσι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω τὸν ἑξῆς λογαριασμόν. Ὁ ἔχων τὴν σήμερον ἐν Ἑπτανήσῳ νὰ πληρώσῃ 100 δραχμὰς εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἐξαγωγικὸν δασμὸν, ἐν τῷ μέλλοντι θὰ καταβάλλῃ 40 δραχ. εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, καὶ 50, εἰς ὅσον κατέρχονται αἱ ὑπόλοιποι 60 δραχ. μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ἑνὸς ἕκτου, εἰς χρυσὸν, ἃς, ὅπως προμηθευθῇ τις ὑπὸ τὴν σημερινὴν ἐπικαταλλαγὴν πρὸς 1.55½, θὰ καταβάλῃ 77½ δραχμὰς, αἵτινες ὁμοῦ μετὰ τῶν 40 ἀνέρχονται εἰς 117½ δραχμὰς· ὅ ἐστὶ τὸ φορολογικὸν βάρος διὰ τοὺς Ἑπτανησίους αὐξάνει κατὰ 17½%. Πλήττει δὲ καὶ τὸ νέον τοῦτο βάρος, ὡς καὶ ἡ ὅλη φορολογία ἐν Ἑπτανήσῳ, ὡς γνωστὸν, τοὺς παραγωγοὺς μόνους, τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς. Ὅτε πρὸ τινων μηνῶν ἐγὼ ὑπεστήριξα τὴν φορολογικὴν ἀφομοίωσιν τῆς Ἑπτανήσου πρὸς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, τὴν ὑπεστήριξα καὶ ἐν τῷ συμφέροντι αὐτῶν τῶν Ἑπτανησίων παραγωγῶν. Τότε ὅμως ἐξανέστη κατ’ ἐμοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐξανέστη ἐν τῷ δικαίῳ αὐτοῦ· διότι διὰ τῆς φορολογικῆς ἀφομοιώσεως, Κύριοι, πρόκειται ν’ ἀνακουφισθῶσί πως οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ τῆς Ἑπτανήσου, καὶ νὰ ἐπιβαρυνθῶσιν ἀναλόγως οἱ ἀστικοὶ αὐτῆς πληθυσμοὶ, οἵτινες εἶναι νῦν ἀπηλλαγμένοι πάσης φορολογίας. Καὶ πῶς ἠθέλετε νὰ μὴ ἐξαναστῇ ἐναντίον τῆς τοιαύτης προτάσεως ὁ κ. Θεοτόκης, ἀφοῦ ὁ ἴδιος κέκτηται οἰκίας ἐν Κερκύρᾳ, ἐξ ὧν εἰσπράττει μὲν ἐνοίκια, δὲν πληρόνει δὲ φόρον οἰκοδομῶν; ἀφοῦ πάντες οἱ ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ κομματάρχαι του ἔχουσιν οἰκίας καὶ ἐπιτηδεύματα μὲ εἰσοδήματα χιλιάδων καὶ μυριάδων δραχμῶν, χωρὶς νῦν νὰ ὑποβάλλωνται εἰς φόρον τινά; Καὶ νῦν δὲ οἱ Κύριοι οὗτοι μένουσι πάντη ἀφορολόγητοι, ἀντ’ αὐτῶν δὲ προστίθεται εἰς τὸ ὑπάρχον ἤδη καὶ νέον φορολογικὸν βάρος πρὸς 17½ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ πλέον εἰς τοὺς ἀγρότας παραγωγοὺς, πρὸς δόξαν καὶ τιμὴν τοῦ Ὑπουργείου τοῦ κ. Τρικούπη, οὗ μέλος ἔγκριτον εἶναι ὁ κ. Θεοτόκης! Περισσότερον ὅμως αὐξάνει, κατὰ τὸ προκείμενον μέτρον, ὁ ἐξαγωγικὸς δασμὸς διὰ τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα. Δι’ αὐτὴν ἐπὶ 100 δρ. πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν, λόγῳ ἐλαττώσεως, τὰς 16½, αἱ δὲ ὑπόλοιποι 83½ δραχμαὶ, ὅπως πληρωθῶσιν εἰς χρυσὸν κατὰ τὴν σημερινὴν ἐπικαταλλαγὴν πρὸς 155½, θ’ ἀπαιτήσωσιν 129.84¼, ἤτοι 30 περίπου τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ πλέον. Ἄξιον ἀπορίας μοὶ ἐφάνη, πῶς τὰ Λακωνικὰ προϊόντα, ἅτινα ἐπίσης ἀντιπροσωπεύουσι τοὺς ἀμέσους φόρους διὰ τὴν Λακωνίαν, δὲν ὑπήχθησαν εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν πρὸς τὰ Ἑπτανησιακὰ, ἀλλ’ ἐπεβαρύνθησαν ἐκεῖνα μὲν πρὸς 30, ταῦτα δὲ πρὸς 17½ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ πλέον. Ἢ μήπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θεωρῇ γονιμωτέραν τὴν Ἑπτάνησον τῆς Λακωνίας; Ἀλλ’ ἐκεῖνο, Κύριοι, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ πολλῷ ἐπαχθεστέραν τὴν αὔξησιν τῆς προσθέτου ταύτης φορολογίας, εἶναι τὸ γεγονὸς, καθ’ ὃ αὕτη ἐξήρτηται ὅλως ἐκ τῆς ἐπικαταλλαγῆς, μέλλουσα νὰ συναυξάνῃ μὲ τὴν ὕψωσιν ταύτης. Ἂν δηλαδὴ ἡ ἐπικαταλλαγὴ ὑψωθῇ μέχρις 60, 70 ἢ καὶ 100 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, θὰ ἐπέλθῃ ἀνάλογος αὔξησις καὶ τοῦ νῦν προσθέτου βάρους τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ, δύναται δὲ τοιουτοτρόπως τὸ βάρος τοῦτο νὰ ἐξογκωθῇ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ καταστήσῃ προβληματικὴν τὴν περαιτέρω παραγωγὴν τῶν προϊόντων ἐκείνων, ἅτινα ὑποβάλλονται εἰς τὴν προκειμένην αὔξησιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ. Δὲν ἠξεύρω, Κύριοι, ὁποῖα ἀποτελέσματα θὰ ἔχῃ ἡ εἰς χρυσὸν εἴσπραξις τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος καὶ τῶν τελῶν ἐπὶ τῶν μερισμάτων τῶν ἄλλων ἀνωνύμων ἑταιριῶν, ἂν καὶ πολλαὶ τούτων διανύουσι τὴν σήμερον κρίσιν μεγάλην, ὡς ἐκ τῆς καθόλου οἰκονομικῆς ἡμῶν καταστάσεως, καθ’ ἃ μαρτυρεῖ ἰδίᾳ ἡ καταπληκτικὴ ἔκπτωσις τῆς τιμῆς τῶν μετοχῶν. Ἠξεύρω ὅμως, ὅτι ἐπὶ μιᾶς ἑταιρίας, τῆς τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου...

§51ΠΑΧΥΣ. Ὄχι δά!

§52ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἐννοῶ, κύριε συνάδελφε, τὴν Γαλλικὴν ἑταιρίαν τοῦ Λαυρίου, τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῆς ὁποίας εἶσθε μέλος, ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Πιθανὸν ἡ ἰδική σας ἑταιρία καὶ τὸ πρόσθετον τοῦτο καὶ ἄλλα μεγαλείτερα βάρη νὰ φέρῃ εὐχαρίστως. Δὲν ἠξεύρω ὅμως, ἂν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ἑταιρίαν τοῦ Λαυρίου. Αὕτη ἔχει κλονισθῆ ἀπὸ πολλοῦ διὰ παλαιᾶς ἁμαρτίας, ὧν δὲν εἶναι πάντη ἀμέτοχος καὶ ἡ Κυβέρνησις· διότι ἐγὼ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι, ἐὰν αὕτη ἐξήσκει ἐγκαίρως τὸν νόμιμον ἔλεγχον καὶ ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἑταιρίας τοῦ Λαυρίου, ὡς καὶ ἐπὶ πολλῶν ἄλλων ἀνωνύμων ἑταιριῶν, δὲν θὰ περιήρχοντο ἴσως αὗται εἰς ἣν τὴν σήμερον εὑρίσκονται θέσιν. Ἀλλ’ ἡ θέσις ἰδίᾳ τῆς Ἑλληνικῆς ἑταιρίας τοῦ Λαυρίου εἶναι νῦν τοιαύτη, ὥστε πολὺ φοβοῦμαι, μήπως δὲν ἀντιστῇ εἰς τὸν κλονισμὸν, ὃν ἐπιφυλάττει δι’ αὐτὴν τὸ προκείμενον μέτρον· πολὺ φοβοῦμαι, μήπως τοῦτο ἦναι τὸ καίριον δι’ αὐτὴν τραῦμα. Εἶναι δὲ φοβερὰ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν τὰ ἐπακόλουθα τῆς πτώσεως ἑταιρίας, οἵα ἡ τοῦ Λαυρίου. Ἡ πτῶσις αὐτῆς θὰ συμπαρέσυρεν εἰς τὴν καταστροφὴν καὶ πολλὰς ἄλλας ἑταιρίας, θὰ ἐξεμηδένιζε τὴν περιουσίαν πολλῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, καὶ θὰ ἔῤῥιπτεν εἰς τοὺς δρόμους χιλιάδας ὑπαλλήλων καὶ ἐργατῶν, ἐξ οὗ ἡ οἰκονομικὴ θὰ ἠπείλει ἴσως νὰ λάβῃ διαστάσεις κοινωνικῆς κρίσεως. Ἀλλὰ καὶ ἂν πάντα ταῦτα παρίδωμεν, ἀδύνατον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἄλλην μεγαλειτέραν καταστροφὴν, ἥτις ἀπειλεῖται εἰς ἡμᾶς ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν μέτρου. Δι’ αὐτοῦ κινδυνεύει νὰ πληγῇ εἰς τὰ καίρια ἡ σπουδαιοτάτη ἡμῶν παραγωγὴ, ἐξ ἧς καὶ τὸ ἐνεστὼς καὶ τὸ μέλλον τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν ὑπάρξεως ἐξήρτηται. Πρόκειται, Κύριοι, νὰ καταστῇ προβληματικὴ ἐφεξῆς αὐτὴ ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος, ἀπέναντι δὲ τοιούτου κινδύνου ἀνάγκη, καὶ ἀνάγκη ἐπιτακτική, ἐπιβάλλει ἡμῖν ν’ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος πάντα κομματικὸν δεσμὸν, πᾶν κομματικὸν συμφέρον, καὶ νὰ σκεφθῶμεν μόνον περὶ τῆς σωτηρίας τοῦ τόπου. Τὸν οὑτωσὶν ἐπικρεμάμενον κίνδυνον δὲν καλοῦνται μόνοι οἱ ἐκ Πελοποννήσου Βουλευταί, οἱ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι, καθ’ ὃ ἀντιπροσωπεύοντες ἐνταῦθα τὴν κατ’ ἐξοχὴν σταφιδοφόρον ἐκείνην χώραν, ν’ ἀποσοβήσωσι νῦν διὰ τῆς ψήφου των. Τὸ αὐτὸ καθῆκον ἐπιβάλλεται καὶ εἰς πάντας ἡμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους, ἄνευ διακρίσεως ἐπαρχίας. Ἡ Πελοπόννησος, Κύριοι, ἀνεδείχθη κατὰ διαφόρους ἐποχὰς ἡ πολιτικὴ ἀκρόπολις τῆς Ἑλλάδος ὅλης. Τὴν σήμερον εἶναι αὐτὴ ἡ ἀκρόπολις καὶ τὸ προπύργιον ἡμῶν ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν. Ἡ οἰκονομικὴ πτῶσις τῆς Πελοποννήσου θὰ ἐσήμαινε νῦν τὴν οἰκονομικὴν πτῶσιν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, τὴν οἰκονομικὴν πτῶσιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους!

§53ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι Βουλευταὶ, τὴν ἀδυναμίαν μου, ὅπως ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ἔχοντα πολλὰς καὶ ποικίλας γνώσεις καὶ προσπαθήσαντα νὰ συγκινήσῃ πάντας τοὺς Βουλευτὰς, καὶ ἰδίᾳ ἡμᾶς τοὺς ἐκ Πελοποννήσου, πρὸς οὓς ἐπιβάλλεται ὁ φόρος οὗτος τῆς σταφίδος. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ ἐξετάσω τὰς αἰτίας τῆς παρούσης οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους, αἵτινες εἶναι πολλαὶ καὶ ποικίλαι. Εἶναι πολὺς ὁ ἀγὼν καὶ μακρὰ ἡ συζήτησις. Τὴν συζήτησιν ταύτην δύνανται νὰ διεξαγάγωσιν οἱ ἄριστοι ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ἄριστοι ἐν τῇ Συμπολιτεύσει. Βέβαιον εἶναι ἓν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν Κράτους εἶναι κρίσιμος, καὶ ὅτι ἀπαιτοῦνται γενναῖα φάρμακα, ἀπαιτοῦνται θυσίαι. Δὲν θέλω οὔτε δύναμαι νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ μέγα ἐκεῖνο ὕψος, εἰς ὃ ἀνῆλθεν ὁ συνάδελφος, νὰ ἐξετάσω τὰς αἰτίας τῆς καταστάσεως ταύτης. Εἶναι αἱ ἐπιστρατεύσεις; εἶναι αἱ δηλώσεις τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Καραπάνου, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ αἱ δηλώσεις αὐτοῦ ὅτε μετέβη εἰς Εὐρώπην; Δὲν γνωρίζω. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἓν ἐκ τῶν σπουδαίων αἰτίων τῆς θλιβερᾶς αὐτῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως εἶναι ἡ κατάπτωσις τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως. Τίς ἔχει τὴν εὐθύνην διὰ τὴν κατάπτωσιν ταύτην; Ἐπιθυμῶ ὅλοι οἱ Βουλευταὶ νὰ τὸ ἐξετάσουν. Τὸ πόρισμα ὅμως εἶναι, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς δυσχερεῖς οἰκονομικὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας ὅμως πρέπει ν’ ἀντιμετωπίσωμεν. Πῶς θὰ τὰς ἀντιμετωπίσωμεν; Διὰ βαρῶν, διὰ νέων θυσιῶν, ἐπιβαλλομένων εἰς τὸν λαόν. Ἀλλὰ εἰσάγεται ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου, τὸν ἀποκρούομεν· εἰσάγεται ἄλλος φορολογικὸς νόμος, τὸν ἀποκρούομεν· εἰσάγεται ἄλλος, τὸν ἀποκρούομεν. Πῶς λοιπὸν θ’ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς περιστάσεις; πῶς θ’ ἀνυψώσωμεν τὴν πίστιν τοῦ Κράτους; πῶς θὰ ἀνθέξωμεν; Εἰσάγεται σήμερον ὁ φορολογικὸς αὐτὸς νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλονται βάρη, καὶ ἰδίως εἰς τὴν Πελοπόννησον, τὸν ἀποκρούομεν. Ἂν, Κύριοι, ἐπρόκειτο νὰ ἀνορθώσωμεν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν διὰ τῶν ὑπαρχόντων βαρῶν, διὰ τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων αὐτῶν, οὓς τὸ νομοσχέδιον μεταβάλλει, διὰ τῆς πληρωμῆς, λέγω, εἰς χαρτονόμισμα, θὰ τὸ ηὐχόμεθα ὅλοι, καὶ ἰδίᾳ ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ Πελοποννήσου· ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνθέξωμεν ἄλλως, πρέπει νὰ ὑποστῶμεν θυσίας. Εἶπεν ὁ προλαλήσας: «τί ἔπραξεν ὁ Πρωθυπουργὸς ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν;» Ἀπορῶ πῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ γνωρίζων ὁλόκληρον τὴν οἰκονομικὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου,—διότι περὶ ὅλων ὡμίλησεν,—ἀπορῶ πῶς λησμονεῖ ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς συνωμολόγησε τὴν μετὰ τῆς Ἀγγλίας σύμβασιν, δι’ ἧς ὁ εἰσαγωγικὸς ἐν Ἀγγλίᾳ δασμὸς τῆς σταφίδος ἀπὸ 7 σελινίων τὸ καντάριον ἠλαττώθη εἰς 2, καὶ ἔκτοτε αἱ τιμαὶ τοῦ σταφιδοκάρπου ἐν Ἀγγλίᾳ ἀνυψώθησαν, καὶ ἡ Πελοπόννησος ἀνέλαβε ζωήν· λησμονεῖ ὁ συνάδελφος, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συνωμολόγησεν ἐπίσης σύμβασιν ἐμπορικὴν μετὰ τῆς Γερμανίας, καὶ ἠλαττώθη ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς ἐν Γερμανίᾳ· λησμονεῖ ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι, μεθ’ ὅλην τὴν ἀντίδρασιν, ἥτις ἐγεννήθη ἐν Γαλλίᾳ, διότι ἐν Γαλλίᾳ ἠθέλησαν νὰ προστατεύσωσι τὴν ἀμπελουργίαν, ἐν τούτοις κατωρθώθη νὰ συνομολογηθῇ σύμβασις, ὥστε ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀπολαύῃ τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους. Ἠδύνατο βεβαίως ὁ συνάδελφος νὰ κατακρίνῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἀρίστων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς συνωμολόγησε συμβάσεις, διὰ τῶν ὁποίων σπουδαίως ὠφέλησε τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας τῆς Πελοποννήσου. Αὐτὸ εἶναι γεγονὸς, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὁ συνάδελφος, καὶ τοιοῦτον γεγονὸς ἔχων ὑπ’ ὄψιν, δὲν ἔπρεπε νὰ ἐρωτᾷ, ποίαν πρόνοιαν ἔλαβεν ὁ Πρωθυπουργὸς ὑπὲρ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Αὐτὴ ἡ πρόνοια εἶναι μεγίστη, θὰ ηὐχόμην δὲ, ἡ Κυβέρνησις νὰ κατώρθου διὰ τῶν διαπραγματεύσεων αὐτῆς μετὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως νὰ συνωμολόγει μίαν ἐμπορικὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Γαλλίας, καὶ βεβαιῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, διότι εἶμαι ἐκ Πελοποννήσου καὶ ἔχω κτήματα καὶ ἐγὼ ὀλίγα ἐν Πελοποννήσῳ, ὅτι, ἂν κατωρθοῦτο ἐμπορική τις σύμβασις μετὰ τῆς Γαλλίας διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν σταφίδων ἐν Γαλλίᾳ, ἡ Πελοπόννησος θὰ ἠδιαφόρει διὰ τὸν ἐπιβαλλόμενον φόρον. Δὲν ἐγένετο τοῦτο, δὲν κατωρθώθη, καὶ πάλιν ἡ Πελοπόννησος, ἡ ὁποία, ὡς δικαίως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, εἶναι ἡ Ἀκρόπολις τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὑπὸ ὅλας τὰς ἐπόψεις καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν οἰκονομικὴν, ἡ Πελοπόννησος, λέγω, ἂν ἐξακολουθήσωσιν αἱ αὐταὶ τιμαὶ τῶν σταφίδων, ἂν εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης εὑρίσκῃ κατανάλωσιν τὸ προϊόν, εἶναι ἕτοιμος, χάριν τῆς τιμῆς τῆς πατρίδος, νὰ ὑποβληθῇ εἰς αὐτὴν τὴν θυσίαν. Πῶς ἄλλως νὰ πράξωμεν; Ἂς ὑποδείξῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ ὁποῖος διαχειρίζεται τὰ ζητήματα μετὰ μεγίστης ῥητορικῆς τέχνης καὶ μετὰ μεγίστης ἐπιτηδειότητος, ἂς ὑποδείξῃ ἄλλα μέσα, καὶ ἡμεῖς πρῶτοι οἱ ἐκ Πελοποννήσου Βουλευταὶ θέλομεν ἀποδεχθῆ τὰ μέτρα αὐτοῦ ἀντ’ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλει ἡ Κυβέρνησις. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς σταφίδας, ἐγὼ διαβεβαιῶ τὸν συνάδελφον, ὅτι, ἂν ἐξακολουθήσωσιν αἱ αὐταὶ τιμαὶ, ἂν καταναλίσκωνται ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Γερμανίᾳ, ἂν ἀνοιχθῇ ἡ ὁδὸς πρὸς τὰς ἀγορὰς τῆς Γαλλίας, ἂν κατορθωθῇ, ὥστε ὁ σταφιδόκαρπος νὰ καταναλίσκηται καὶ ἐν Γαλλίᾳ, βεβαιῶ, ὅτι τὸν φόρον τοῦτον δὲν τὸν αἰσθάνεται ἡ Πελοπόννησος.

§54ΡΑΛΛΗΣ. Τὸν γνωρίζετε αὐτὸν τὸν φόρον;

§55ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοῦ σταφιδοκάρπου, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω. Ἄν, Κύριοι, δὲν γίνηται κατανάλωσις τοῦ σταφιδοκάρπου ἐν Ἀγγλίᾳ, ἂν δὲν γίνηται κατανάλωσις ἐν Γερμανίᾳ, ἂν ἀποκλεισθῇ ὁ σταφιδόκαρπός μας ἀπὸ τὰς ἀγορὰς τῆς Γαλλίας, καὶ μὲ τὸν ὑπάρχοντα φόρον, καὶ μὲ τὰς αὐξήσεις τοῦ φόρου εἰς χρυσὸν, καὶ μὲ ὅλα τὰ μέσα δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπάρξωμεν οἰκονομικῶς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἄν ὑποθέσητε, ὅτι ἔχομεν μίαν καταστροφὴν εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας ἐπὶ ἓν ἢ δύο ἔτη, ἢ ὅτι ἐπιβάλλεται ὁ παλαιὸς δασμὸς ἐν Γερμανίᾳ ἢ ἐν Ἀγγλίᾳ, ἢ αὐξάνεται εἰς τὸ maximum ὁ δασμὸς ἐν Γαλλίᾳ, καὶ αὐτοῦ τοῦ φόρου διατηρουμένου εἰς χάρτινον νόμισμα, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνθέξωμεν οἰκονομικῶς. Ἡ ζωὴ ἡ οἰκονομικὴ τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὁ παραγόμενος, ὁ ἐξαγόμενος καὶ πωλούμενος σταφιδόκαρπος. Ἀλλ’ ἔκαμεν ἕνα ὑπολογισμὸν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ ἠξεύρετε ποία εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ φόρου; Εἶναι κολοσσιαία. Καὶ πῶς ὁρίζει τὸν φόρον; τὸν ὁρίζει κατὰ τὴν τρέχουσαν, κατὰ τὴν νῦν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος, ἢ, ἐπὶ τὸ Ἑλληνικώτερον, ὅπως ὑμεῖς ὠνομάσατε τὴν λέξιν, τῆς ἐπικαταλλαγῆς. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις αὐτὰ τὰ μέτρα, τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου εἰς χρυσὸν, καὶ διάφορα ἄλλα μέτρα οἰκονομικὰ, διὰ νὰ ἀνορθωθῶμεν οἰκονομικῶς, διὰ νὰ ἐκπέσῃ ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν αὐτὴν τὴν ἐπικαταλλαγήν· ἅμα δὲ ὑποθέσωμεν, ὅτι δὲν ἔχομεν αὐτὴν τὴν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος, δὲν ὑπάρχει σχεδὸν αὔξησις, ὡς ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ⅙. Ἄν ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος — καὶ ἐπ’ αὐτῇ τῇ ἐλπίδι ἐργαζόμεθα, ἄλλως πρόκειται βέβαια νὰ καταστραφῶμεν, — ἂν ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος κατέλθῃ ἀντὶ τοῦ 1,55 εἰς τὰ 1,30, δὲν ὑπάρχει κἀμμία διαφορὰ ὡς πρὸς τὸν φόρον. Ἄν, μεθ’ ὅλα τὰ μέτρα αὐτὰ τὰ οἰκονομικὰ, τὰ ὁποία εἰσάγει ἡ Κυβέρνησις, ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος προχωρῇ, δὲν ὑπάρχῃ ἐλπὶς διορθώσεως, βεβαίως τίποτε δὲν μᾶς ὠφελεῖ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια· τίποτε δὲν μᾶς ὠφελεῖ. Ἀλλ’ ἐνῷ εἰσάγονται αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, δι’ ὧν ἐλπίζομεν τὴν διόρθωσιν, καὶ θέλομεν ὅλοι τὴν διόρθωσιν, ἐν τούτοις ἀποκρούομεν τὴν διόρθωσιν, διότι οὐδὲν μέτρον ἀποδεχόμεθα. Εἶναι τῇ ἀληθείᾳ περίεργον! Πρέπει νὰ διατηρήσωμεν τὴν πίστιν τοῦ Κράτους, πρέπει νὰ ἐκπληρώσωμεν τὰς πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν ὑποχρεώσεις μας, πρέπει νὰ μὴ πτωχεύσωμεν, χάριν τῆς ὑπολήψεως, χάριν τῆς τιμῆς τοῦ Κράτους, ἀλλὰ πρέπει καὶ ὅλα νὰ τὰ ἀποκρούσωμεν!... Αὐτὴ εἶναι περίεργος καὶ πρωτότυπος λογική. Βεβαίως ἐγὼ ἐθαύμασα καὶ τὴν ῥητορικὴν δεινότητα καὶ τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ. Αὐτὸς εἶναι ὁ κύριος φόρος, ὁ ὁποῖος μεταβάλλεται εἰς χρυσόν. Ἀλλὰ διὰ τὰ μερίσματα τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν ἐγὼ θέλω μεγαλείτερον φόρον, διότι οἱ ἔχοντες μετοχὰς εἰς ἀνωνύμους ἑταιρίας εἶναι πλούσιοι· οἱ περισσότεροι ὅμως τῶν συναδέλφων Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι πλούσιοι, δὲν ἔχουσι μετοχάς. Ἴσως ὁ κ. Παχὺς, ὁ κ. Καραπάνος, 4–5 τὸ πολὺ εἶναι οἱ ἔχοντες μετοχὰς εἰς ἀνωνύμους ἑταιρίας. Ἐπίσης καὶ ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν ἀτμοπλοίων. Οἱ ταξειδεύοντες εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἐκτὸς ἐκτάκτου ἀνάγκης, καὶ αὐτοὶ εἶναι πλούσιοι. Ἂς πληρώσουν εἰς χρυσόν. Ἐπὶ τῶν μεταλλείων, ἐπὶ τῶν ὀρυχείων. Ποῖοι εἶναι οἱ ἔχοντες τὰ μεταλλεῖα καὶ τὰ ὀρυχεῖα; Οἱ πλούσιοι. Ἐρωτῶ, ἄν τις τῶν συναδέλφων ἢ καὶ ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος μᾶς ἀκούει, ἂν ἔχῃ τις μέρος ἢ μετοχὴν εἰς μεταλλεῖα ἢ ὀρυχεῖα· μόνον οἱ πλούσιοι ἔχουν· αὐτοὶ φορολογοῦνται διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, φορολογοῦνται οἱ ἔχοντες μετοχὰς εἰς τὰ μεταλλεῖα, εἰς τὰ ὀρυχεῖα, εἰς τὰς σκωρίας τοῦ Λαυρίου, εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρίας. Ὥστε δὲν ἐπιβάλλεται εἰς τὸν πτωχὸν κόσμον φόρος· ἐπιβάλλεται βεβαίως εἷς φόρος εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ἀλλ’ οἱ κάτοικοι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἐννοοῦσι νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς αὐτὸν τὸν φόρον, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχῃ ἡ ἐλπὶς καὶ ἡ πεποίθησις, ὅτι θὰ ἀνορθώσωμεν τὴν πίστιν τοῦ Κράτους, ὅτι θὰ ἐκπληρώσωμεν τὰς πρὸς τοὺς δανειστάς μας ὑποχρεώσεις μας. Ἓν μόνον θέλω νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρωθυπουργόν· διατὶ αὐτὴ ἡ διαφορὰ ὡς πρὸς τὴν Ἑπτάνησον, ἥτις θὰ πληρόνῃ μόνον τὰ ⅗ τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους; Ἐνῷ ὁ φόρος ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι, ἐν τῇ Πελοποννήσῳ ἐπιβάλλεται εἰς χρυσὸν, διατὶ εἰς τὴν Ἑπτάνησον αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις; Ἐπὶ τῇ ἐλπίδι λοιπὸν τῆς ἀνορθώσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, καὶ ἐγὼ καὶ οἱ λοιποὶ βεβαίως συνάδελφοι, οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν Κυβέρνησιν, θέλομεν ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ἄν ὑποθέσωμεν, ὅτι δὲν ἀναλαμβάνει τὸ Κράτος τὴν πίστιν του καὶ δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του, ἂν δὲν συνομολογηθῇ ἓν δάνειον πραγματικὸν, τότε, εἴτε εἰς χαρτονόμισμα εἴτε εἰς χρυσὸν πληρώσωμεν, εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ, διότι τότε ἀναμφιβόλως θέλομεν καταλήξει εἰς χρεωκοπίαν.

§56ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν ἀφοσίωσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καλαβρύτων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν πεποίθησιν αὐτοῦ ἐπὶ τὰ μέτρα αὐτῆς γνωρίζομεν πάντες, καὶ ἦτο περιττὸν νὰ θελήσῃ μίαν ἔτι φορὰν νὰ διατρανώσῃ ταύτην, ἐκδηλῶν τὴν πρὸς αὐτὴν πίστιν του. Ἡμεῖς ἐδικαιούμεθα νὰ ζητήσωμεν, καὶ ἐπεθυμοῦμεν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, κατὰ πόσον τὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰσαγόμενον φόρον εὑρίσκει ἴσον, εὑρίσκει λογικὸν, εὑρίσκει λυσιτελῆ· ἀλλ’ ἀπέφυγε νὰ μᾶς εἴπῃ τι περὶ τῶν ζητημάτων τούτων, τὰ ὁποῖα ἐγείρονται ἀναγκαίως ἐκ τῆς ἐπιβολῆς οιουδήποτε φόρου. Κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, διότι ἐπιβάλλει φόρον ἐντελῶς ἄδικον, ἐντελῶς ἀόριστον καὶ ἐντελῶς ἀλυσιτελῆ. Ἡ ἀνισότης τοῦ φόρου τοῦ εἰσαγομένου ὑπὸ δύο ἐπόψεις ἐκδηλοῦται. Ἔχομεν τῷ ὄντι ὡρισμένους παραγωγοὺς, οἵτινες θὰ ὀφείλωσι νὰ καταβάλλωσι τοὺς φόρους των εἰς χρυσὸν, ἡ δὲ τοιαύτη καταβολὴ τοῦ φόρου ἀπετιμήθη μὲν εἰς 25% κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναγγελίας τοῦ μέτρου, σήμερον δ’ ἀποτιμᾶται εἰς 27, ἢ 30, ἢ 32, καὶ αὔριον εἰς πολὺ πλέον. Ὡς ἀντισήκωμα τῆς περιπλέον ταύτης φορολογίας, ἥτις ἐπιβάλλεται εἰς ὡρισμένην τάξιν παραγωγῶν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναγγέλλων τὸ νομοθέτημα, εἶπεν, ὅτι ὑπεβίβασε τὸν μέχρι τοῦδε καταβαλλόμενον φόρον κατὰ 20%, ὥστε, ἀντὶ τῶν 45%, τὰ ὁποῖα θὰ κατέβαλλον περιπλέον διὰ τὴν διαφορὰν τοῦ χρυσοῦ, νὰ καταβάλλωσι μόνον 25% περιπλέον, ὑπολογιζομένης τῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς εἰς 45%. Ἐντεῦθεν προκύπτει ἀνισότης τελεία πρὸς τοὺς λοιποὺς φορολογουμένους, διότι ἐπιβάλλεται εἰς ὡρισμένους παραγωγοὺς μία πρόσθετος φορολογία, ἥτις ὑπελογίσθη μὲν τότε εἰς 25%, ἥτις σήμερον ὑπολογίζεται εἰς 33 ἢ 34, καὶ ἥτις αὔριον δὲν ἠξεύρω εἰς ποῖον ποσὸν θὰ ἀνέλθῃ, ἀλλ’ ὑφίσταται ἀνισότης καὶ μεταξὺ τῶν παραγωγῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα ἐξάγονται καὶ τὰ ὁποῖα ὑπόκεινται εἰς καταβολὴν ἐξαγωγικῶν τελῶν· διότι, ἐνῷ οἱ λοιποὶ φορολογούμενοι, οἱ κάτοικοι τῆς Πελοποννήσου, αἱ μεταλλευτικαὶ ἑταιρίαι, ἔχουσι νὰ καταβάλωσι φόρον 25 ἢ 30 ἢ 33%, οἱ κάτοικοι τῆς Ἑπτανήσου θὰ καταβάλωσι φόρον μόνον 17%. Ἡ ἀνισότης τῆς φορολογίας ὑπὸ τὴν διττὴν ταύτην ἔποψιν ἀποδεικνύεται πληρέστατα. Ἀλλ’ ὁ φόρος, ὅπως εἰσάγεται, ἔχει τι τὸ ἀπαίσιον, διότι οὐ μόνον εἶναι ἄνισος, ἀλλὰ καὶ ἐντελῶς ἀόριστος. Οὐδεὶς τῳόντι σήμερον δύναται νὰ γνωρίζῃ, τίς εἶναι ὁ φορολογικὸς ὅρος, τὸν ὁποῖον θὰ ὑποστῇ ἡ τάξις τῶν παραγωγῶν, εἰς οὓς ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Κατὰ τὴν ἀναγγελίαν τοῦ μέτρου ἀνήρχετο εἰς 25%, σήμερον ἀνῆλθεν εἰς 33% ἢ 34%, αὔριον βεβαίως θὰ ἦναι 38 ἢ 40%, καὶ ἂν ἐξακολουθήσῃ νὰ ἰθύνῃ τὰς τύχας τοῦ Κράτους, ἐπιβάλλων μέτρα τόσον ἀλυσιτελῆ, ὡς θέλω μετ’ ὀλίγον ἀποδείξει, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, θέλομεν φθάσει εἰς τὸ νὰ ἐπιβάλωμεν πρόσθετον φόρον 80% ἢ 100% εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Διὰ νὰ μᾶς παρηγορήσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων, εἶπεν: ἂν πρόκηται νὰ καταστραφῶμεν, μᾶς εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, τίς φόρος θὰ ἐπιβληθῇ.

§57ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς τί λέγετε;

§58ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι, ἵνα μὴ καταστραφῶμεν, πολεμοῦμεν τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως· πολεμοῦμεν δ’ αὐτὰ, ὡς φέροντα εὐθὺ πρὸς τὴν καταστροφήν. Τὸ μέτρον τοῦτο, ὅπερ ἀποδεικνύεται ἀμέσως ἐξ ἀρχῆς ἀόριστον καὶ ἄνισον καὶ ἐπαχθὲς, καὶ ὅπερ θὰ καταστῇ καὶ ἐπαχθέστερον, συντελουμένης τῆς καταστροφῆς, εἶναι καὶ ὅλως ἀλυσιτελές. Καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ μέτρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην. Τί ἐπεδίωξεν ἡ Κυβέρνησις δι’ αὐτοῦ; Ἐπεδίωξε διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῆς καταβολῆς εἰς μεταλλικὸν τῶν ἐξαγωγικῶν τελῶν νὰ ἀνεύρῃ τὸν χρυσὸν ἢ μέρος τοῦ χρυσοῦ τοῦ ἀναγκαιοῦντος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐξωτερικῶν δανείων, νὰ ἐλαττώσῃ δ’ οὕτω τὴν συναλλαγματικὴν διαφοράν. Ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι λίαν ἐπικαίρως ἀνεγράφη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, διότι τοῦτο μὲ τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ἐψηφίσθη πρὸ ὀλίγου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν, περὶ τῆς παρακαταθήκης τῶν ἐνεχυριασθέντων τραπεζικῶν γραμματίων διὰ τὸ τελευταῖον δάνειον, ἀποτελοῦσι τὰ δύο σκέλη τῆς ἐγκαινισθείσης οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἐπὶ τὰ ὁποῖα ἐστήριζε τὰς ἐπαγγελίας της περὶ βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως ἡ Κυβέρνησις. Εἰσάγων τὸν προϋπολογισμὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μᾶς ἔλεγεν ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἠθέλομεν κατορθώσει νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν κυκλοφορούντων γραμματίων, ἠθέλομεν κατορθώσει νὰ ὑποβιβάσωμεν τὴν συναλλαγματικὴν διαφοράν, καὶ ὅπως ἐπιτύχῃ τοῦτο, ἐσφράγισεν 8½ ἑκατομμύρια τραπεζικῶν γραμματίων καὶ τὰ κατέθηκεν εἰς τὸ θησαυροφυλάκιον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Τὰ 8½ ἐκεῖνα ἑκατομμύρια ἔπαυσαν ἔκτοτε νὰ κυκλοφορῶσιν. Εἰς τὸ μέτρον δ’ ἐκεῖνο, ὅπερ τόσον σωστικὸν ἐθεώρησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπήντησεν ἤδη ἡ ἀγορὰ καὶ τὸ χρηματιστήριον, καὶ ἀπήντησαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἠναγκάσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν θεωρίαν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, καὶ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ὅτι ἡ ὑπερτίμησις τοῦ χρυσοῦ ὀφείλεται εἰς ἀποκλεισμὸν οὐχὶ πολιτικόν, ἀλλὰ χρηματιστικόν. Τὸ ἓν ἐκ τῶν σκελῶν, ἐφ’ ὧν ἐστηρίζετο ἡ οἰκονομική του πολιτικὴ, ἐξέλιπεν ἀφ’ ἑαυτοῦ· τὸ μέτρον ἀπεδείχθη ἐντελῶς ἀλυσιτελὲς, χωλὸν δὲ καὶ ἀνάπηρον τὸ σύστημα καὶ ἀνίκανον νὰ στηρίξῃ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπελείπετο τὸ ἕτερον σκέλος, τὸ ἕτερον μέτρον, τὸ τῆς εἰσπράξεως εἰς χρυσὸν τῶν ἐξαγωγικῶν τελῶν. Καὶ ἀπεκρίθη ἤδη ἡ ἀγορὰ ἡμῶν καὶ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, ἀπεκρίθη διὰ νέας καταπληκτικῆς ἀληθῶς ὑψώσεως τῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς, διὰ νέας καταπληκτικῆς ἐκπτώσεως τῶν ἀξιῶν. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ ν’ ἀποκριθῇ συμφώνως μὲ ὅσα ἐδιδάχθη ἡ ἀγορὰ ἡμῶν παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅστις κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, προβαλλομένου τοιούτου μέτρου, ἔλεγεν, ὅτι δὲν ἦτο λογικὸν ν’ ἀπαιτήσωμεν ἀπὸ τοὺς φορολογουμένους τὴν καταβολὴν εἰς χρυσὸν τῶν τελωνειακῶν τελῶν, οὐδ’ ἐκ τούτου νὰ ἐλπίσωμεν τὴν ὑποτίμησιν τοῦ χρυσοῦ, διότι δὲν γεννῶσιν οὗτοι τὸν χρυσόν. Ἀπέκρουε δὲ τότε διαῤῥήδην τὴν γνώμην ἐκείνων, οἵτινες προέβαλλον ὡς μέτρον σωστικὸν τὴν εἴσπραξιν τῶν τελωνειακῶν τελῶν εἰς χρυσόν. Τοιαῦτα ἐδίδασκε τότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ καθ’ ὅσον προβαίνει ὁ χρόνος, νέαι προκύπτουσιν ἰδέαι καὶ νέαν ἀποκτᾷ πεῖραν. Εὗρε δὲ μέσην τινὰ θεωρίαν, δι’ ἧς νομίζει, ὅτι ἱκανοποιεῖται καὶ ἡ τότε διδασκαλία του, καὶ αἱ ἐπαγγελίαι του, καὶ αἱ ἀξιώσεις ἐκείνων, οἵτινες τὸν ὑποστηρίζουσι. Καὶ ἔφθασεν οὕτω εἰς τὴν θεωρίαν, καθ’ ἣν, καθ’ ὅσον ὁ παραγωγὸς εἰσπράττει χρυσὸν, ὀφείλει νὰ καταβάλλῃ εἰς χρυσὸν τὰ τέλη, διότι ἔχων πραγματικὸν νόμισμα δὲν προκαλεῖ τὸν συναγωνισμόν. Ἀλλ’ εὔκολον εἶναι νὰ πεισθῆτε, ὅτι ἡ θεωρία αὕτη δὲν εἶναι ἡ ἀκριβὴς, καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπέλθῃ ἀκριβῶς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ὑπεδείκνυε τότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἤθελεν ἐπέλθει ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τῆς εἰσπράξεως τῶν τελῶν εἰς χρυσόν. Ὁ συναγωνισμὸς ἀναγκαίως θὰ ἐξαφθῇ μεταξὺ τοῦ Δημοσίου, ἔχοντος ἀνάγκην περιπλέον χρυσοῦ, καὶ τῶν ἰδιωτῶν, τῶν ἐμπόρων· διότι οἱ ἔμποροι εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες θὰ καταβάλλωσι τὰ τελωνειακὰ τέλη· ὁ παραγωγὸς δὲν καταβάλλει τὰ τελωνειακὰ τέλη, ἢ τοὐλάχιστον ἐλάχιστοι εἶναι ἐκ τῶν παραγωγῶν οἱ καταβάλλοντες τελωνειακὰ τέλη, οὐδὲ διαφέρει ὁ ἔμπορος σταφίδος οἱουδήποτε ἄλλου ἐμπόρου. Ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ δὲ τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς ἐμπόρους, ὅστις εἶναι ἄφευκτος, θὰ προκύψωσιν ἀναγκαίως ἀποτελέσματα ὅμοια πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προέλεγε τότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὰ ὁποῖα εἴδομεν ἀπὸ τῆς χθὲς, ἡ ὕψωσις δηλ. τοῦ χρυσοῦ. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος, τὸν ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος, ἕτερος λόγος, δι’ ὃν εὐθὺ ἄγει εἰς τὴν ὑποτίμησιν τοῦ τραπεζογραμματίου τὸ μέτρον τῆς εἰσπράξεως εἰς χρυσὸν τῶν ἐξαγωγικῶν τελῶν. Διὰ τῆς εἰσπράξεως εἰς χρυσὸν τῶν τελῶν τί πράττει ἡ Κυβέρνησις; Ζητοῦσα παρὰ τῶν ἐξαγόντων νὰ καταβάλλωσιν εἰς χρυσὸν τὸ τέλος, ἀποκλείει ἀπὸ ὡρισμένην κατανάλωσιν, ἀπὸ ὡρισμένην χρῆσιν τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον· οὕτω τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον δὲν εὑρίσκει μίαν περιπλέον ἔξοδον πρὸς τὴν κυκλοφορίαν· καὶ ποῖον ἐντεῦθεν τὸ ἀποτέλεσμα; Ἀποτέλεσμα ἔσεται νέα ὑποτίμησις τοῦ γραμματίου· καὶ δὲν δύναται νὰ ἦναι ἀλλοῖον, διότι, καθ’ ὅσον ὁ κύκλος τῆς κυκλοφορίας καθίσταται στενότερος, κατὰ τοσοῦτον ὑποτιμᾶται τὸ τραπεζογραμμάτιον, ἀποδεικνυόμενον μᾶλλον πλεονάζον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πέρυσιν εὑρίσκετο ἐν τῇ ἀληθείᾳ, διδάσκων πάντας ἐκείνους, οἵτινες εἶχον τὴν ἐναντίαν γνώμην, ὅτι ἄφευκτος συνέπεια τῆς καταβολῆς τῶν τελωνειακῶν τελῶν, εἴτε εἰσαγωγικῶν, εἴτε ἐξαγωγικῶν, εἰς χρυσὸν εἶναι ἡ ὑποτίμησις τοῦ τραπεζογραμματίου, διότι τοῦτο δὲν δύναται νὰ σᾶς χρησιμεύσῃ εἰς τὸ ἑξῆς πρὸς μίαν περιπλέον χρῆσιν, καὶ περιορίζεται ἡ κυκλοφορία αὐτοῦ κατ’ ἴσον ποσὸν πρὸς τὰ εἰσπραττόμενα τελωνειακὰ τέλη. Διὰ τοῦτο δὲ εἶπον, ὅτι πρὸς τὴν ἀνισότητα, πρὸς τὸ ἀόριστον, ἐνέχει καὶ τὸ ἀλυσιτελὲς τὸ μέτρον τοῦτο, διὰ τοῦτο δὲ πολεμοῦμεν καὶ αὐτὸ, ὡς ἐπολεμήσαμεν καὶ τὰ ἄλλα μέτρα τῆς Κυβερνήσεως. Προχθὲς ἀκόμη ἠρώτων τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ἐχαρακτήριζε τὸ μέτρον τοῦ δανείου ἀντὶ ἐνεχύρου τραπεζογραμματίων σφραγιζομένων ὡς προσωρινὸν, ποῖα εἶναι τὰ ὁριστικὰ μέτρα της πρὸς ἀποσόβησιν τῆς κρίσεως; Ἰδοὺ τὰ ὁριστικὰ μέτρα της. Πρῶτον τοιοῦτον εἶναι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον· τὴν ἀξίαν αὐτοῦ γνωρίζετε ἤδη, μετ’ ὀλίγον θέλετε λάβει πεῖραν καὶ τῶν ἄλλων.

§59Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ἀγορεύσαντες κατὰ τοῦ νομοσχεδίου παρέστησαν αὐτὸ ὡς τὸ μέτρον, δι’ οὗ ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζει νὰ ἐλαττώσῃ τὴν ἐπικαταλλαγὴν, ὡσανεὶ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐλπίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ ἠλαττοῦτο ἡ ἐπικαταλλαγὴ ἐκ μέτρου ἐπιβάλλοντος τὴν πρὸς τὸ Δημόσιον καταβολὴν χρυσοῦ παρὰ τῶν κατοίκων τῆς χώρας. Ποῖος ἀγνοεῖ, ὅτι ἡ καταβολὴ χρυσοῦ πρὸς τὸ Δημόσιον παρὰ τῶν κατοίκων τῆς χώρας θ’ αὐξήσῃ τὴν ἐπικαταλλαγήν; Τὸ πρᾶγμα εἶναι τοσοῦτον καταφανὲς, ὥστε πρέπει νὰ ἐστεροῦντο οἱ κύριοι Βουλευταὶ παντὸς ἐπιχειρήματος, ἵνα ἀγορεύσωσιν ἐπὶ τοιούτου θέματος. Εἶναι βέβαιον, ὅτι, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ πληρωθῶσι τὰ 31 ἑκατομμύρια, τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, εἰς μεταλλικὸν ἄνευ ἐξαγωγῆς μεταλλικοῦ ἐκ τῆς χώρας, τὸ ζήτημα τῆς ἐπικαταλλαγῆς δὲν θὰ ὑφίστατο ὑπὸ ὀξὺν χαρακτῆρα παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ 31 ἑκατομμύρια πρέπει νὰ ἐξέλθωσιν ἐκ τῆς χώρας, ἡ ἐξαγωγὴ δ’ αὕτη τοῦ χρυσοῦ, ἡ ἀπόκτησις τοῦ χρυσοῦ, ὅπως ἐξαχθῇ ἐκ τῆς χώρας, ἐὰν γένηται ἐν τῇ χώρᾳ, δὲν δύναται ἢ νὰ φέρῃ αὔξησιν τῆς ἐπικαταλλαγῆς. Μέτρον ἑπομένως ἀφορῶν εἰς ἀπόκτησιν τοῦ χρυσοῦ ἐν τῇ χώρᾳ, καὶ οὐχὶ εἰς ἀπόκτησιν αὐτοῦ ἐκτὸς τῆς χώρας δι’ οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, καθ’ ὧν ἄλλοτε ἐξανίσταντο οἱ κύριοι Βουλευταὶ, δὲν δύναται ἢ νὰ φέρῃ αὔξησιν τῆς ἐπικαταλλαγῆς. Διατὶ δὲν εἴχομεν ἄλλοτε ηὐξημένην τὴν ἐπικαταλλαγὴν; Προδήλως διότι μετηρχόμεθα τοὺς οἰκονομικοὺς συνδυασμούς· ἐξέλιπον οἱ οἰκονομικοὶ συνδυασμοὶ, ἔχομεν ηὐξημένην τὴν ἐπικαταλλαγήν. Ἀλλὰ κατὰ τίνα τρόπον θέλει ἐπέλθει σήμερον ἡ ἐξαφάνισις τῆς ἐπικαταλλαγῆς, ὅτε πλέον οἱ οἰκονομικοὶ συνδυασμοὶ, διὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν λόγον, κατέστησαν ἀνέφικτοι, τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα, καὶ ἐν τῷ συστήματι τῶν μέτρων, δι’ ὧν ἐπιδιώκεται ἡ παῦσις, ἡ ἐξαφάνισις τῆς ἐπικαταλλαγῆς, κατέχει θέσιν καὶ τὸ μέτρον τοῦτο. Μόνον ἐξεταζόμενον τό μέτρον τοῦτο, αὐξάνει τὴν ἐπικαταλλαγήν· ὡς μέρος τοῦ ὅλου συστήματος, ἐὰν ἦναι τοῦτο ἄρτιον, συντελεῖ εἰς τὴν κατάργησιν αὐτῆς. Καὶ πῶς; Ποῖον εἶναι τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, οὗτινος μέρος ἀποτελεῖ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Τί φρονεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἀπαιτεῖται σήμερον, ἵνα παύσῃ τὸ ἔκρυθμον τῆς καταστάσεως, ἵνα δυνηθῇ τὸ Δημόσιον νὰ ἀποκτᾷ ἐν τῇ χώρᾳ, ἄνευ διαταράξεως τῆς χρηματικῆς ἀγορᾶς, τὸν χρυσὸν, ὅστις εἶναι ἀναγκαῖος πρὸς ἀπότισιν τῶν ὑποχρεώσεων ἡμῶν; Τὸ εἴπομεν ἤδη· φρονεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ μόνος τρόπος πρὸς ἀπόκτησιν τοῦ χρυσοῦ ἐν τῇ χώρᾳ εἶναι ἡ διευθέτησις τῶν νομισματικῶν πραγμάτων τῆς χώρας. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπέρχηται διευθέτησις τῶν νομισματικῶν πραγμάτων τῆς χώρας, εἶναι μάταιον νὰ ἐλπίζωμεν διὰ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ μερικοῦ μέτρου, ὅτι θέλει ἐπιτευχθῆ ἡ παροχὴ ὑπὸ τῆς χώρας τοῦ χρυσοῦ, ὅστις εἶναι ἀναγκαῖος. Ἀλλὰ εἰς τί κυρίως συνίσταται ἡ ἀνωμαλία τῶν νομισματικῶν ἐν τῇ χώρᾳ; Συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι ἔχομεν νόμισμα πλεονάζον, νόμισμα μὴ ἔχον ἐσωτερικὴν ἀξίαν, ἔχον ἀξίαν μόνον ἐκ τοῦ νόμου, καὶ μὴ δυνάμενον νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐν τῇ χώρᾳ, ὅπερ, εἰσπραττόμενον ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, προσφέρεται ἐν τῇ ἀγορᾷ παρ’ αὐτοῦ, ζητοῦντος χρυσόν. Ὁ χρυσὸς δὲν προσφέρεται προθύμως εἰς ἀνταλλαγὴν πρὸς νόμισμα πλεονάζον· ὁ χρυσὸς ἔχει ἰδίαν ἀξίαν καὶ ἐπιβάλλει ἐν τῇ ἀνταλλαγῇ τοὺς ἰδίους ὅρους εἰς τὸ νόμισμα τὸ κυκλοφοροῦν καθ’ ὑπέρβασιν τῆς ἀνάγκης καὶ ἐστερημένον ἀξίας ἀνεξαρτήτου ἀπὸ τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου παρεχομένης εἰς αὐτό· ἵνα δὲ δυνάμεθα ν’ ἀνταλλάσσωμεν τὸ νόμισμα τοῦτο, ὅπερ μόνον διαθέτει ἡ Κυβέρνησις, τὸ νόμισμα τὸ χάρτινον πρὸς τὸν χρυσὸν, πρέπει νὰ δώσωμεν ἀξίαν εἰς αὐτὸ, καὶ ἵνα δώσωμεν εἰς αὐτὸ ἀξίαν, πρέπει νὰ τὸ καταστήσωμεν ἀνάλογον πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας, διότι τὸ νόμισμα, καὶ μὴ ἔχον ἐσωτερικὴν ἀξίαν, ἀποκτᾷ αὐτὴν ἐκ τῶν ἀναγκῶν, εἰς ἃς ἀπαντᾷ. Εὐθὺς ὡς περισσεύει ἐπὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας, ὑφίσταται μείωσιν ἀξίας, καὶ προσφέρεται εἰς ἀνταλλαγὴν τοῦ χρυσοῦ ἀντὶ μεμειωμένης τιμῆς, ἂν μὴ καὶ ἀντὶ πάσης τιμῆς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐνόμισεν, ὅτι διὰ μερικῶν μέτρων θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ μείωσις τῆς ἐπικαταλλαγῆς, ὅτι, πλεοναζόντων γραμματίων 70 ἢ 80 ἑκατομμυρίων, ἤλπιζεν ἡ Κυβέρνησις, ἀφαιροῦσα ἀπὸ τῆς κυκλοφορίας 8 ἢ 9 ἑκατομμύρια, εἰσπράττουσα χρυσοῦ 7 ἢ 8 ἑκατομμύρια, νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀνωμαλίας τῆς χρηματιστικῆς ἡμῶν ἀγορᾶς. Τὸ ζήτημα δὲν περιορίζεται εἰς 8 ἢ 9 ἑκατομμύρια χαρτίου ἐπὶ πλέον τῆς ἀνάγκης κυκλοφοροῦντος ὡς νομίσματος, οὐδ’ εἰς 7 ἢ 8 ἑκατομμύρια ὑστεροῦντος χρυσοῦ· τὸ ζήτημα γεννᾶται ἐκ χαρτίνου νομίσματος, πλεονάζοντος ἐπὶ ποσῷ 70 ἕως 80 ἑκατομμυρίων, καὶ εἰς ζήτησιν παρὰ τοῦ Δημοσίου χρυσοῦ ἀξίας 31 ἑκατομμυρίων ἐτησίως χάριν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους. Ἀφαίρεσις 8 ἢ 9 ἑκατομμυρίων ἀπὸ τῶν 70 ἕως 80 εἶναί τι ὅλως ἀνεπαίσθητον· ἀνεπαρκὴς ὡσαύτως ἡ πρόνοια περὶ 7 ἢ 8 ἑκατομμυρίων χρυσοῦ ἐπὶ 31 ἑκατομμυρίων. Ἡ ὑπεροχὴ τοῦ χρυσοῦ τοῦ προσφερομένου ἀπέναντι χαρτίνου νομίσματος, πλεονάζοντος εἴτε κατὰ 80 ἑκατομμύρια, εἴτε κατὰ 70 ἑκατομμύρια, εἶναι ἡ αὐτὴ, καὶ ταύτης τῆς ὑπεροχῆς βλέπετε τὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα ἀπατῶσι τὸν κ. Βουλευτὴν, νομίζοντα ὅτι σχετίζονται ταῦτα πρὸς τοῦτο ἢ πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον. Τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβαλλόμενα εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι καλὰ ἢ κακὰ, ἐὰν τὸ ὅλον σύστημα, τὸ ὑπ’ αὐτῶν ἀπαρτιζόμενον, ἦναι καλὸν ἢ κακὸν, πᾶσαι δὲ αἱ μελέται, ἃς ἠκούσαμεν παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λοκρίδος, εἴτε τώρα, εἴτε κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, εἴτε προηγουμένως, στηριζόμεναι εἰς τὰ κατὰ μέρος μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, εἰς οὐδὲν ἄγουσι συμπέρασμα, διότι τὰ μέτρα, αὐτοτελῶς ἐξεταζόμενα, δὲν παρουσιάζουσι τὸ ζήτημα ἄρτιον. Μόνον ἐὰν τὸ σύστημα ἄρτιον δὲν ἄγῃ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ δι’ αὐτοῦ ἐπιζητούμενον, μόνον τότε πρέπει νὰ παύσωμεν ψηφίζοντες τοιαῦτα νομοσχέδια, ὡς ἐν συνόλῳ μὴ ἀπολήγοντα εἰς τὸν σκοπὸν, οὐχὶ ὡς μὴ ἀπολήγοντα εἰς τὸν σκοπὸν αὐτοτελῶς. Ἐξεταζόμενον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς αὐτοτελὲς, ἀπολήγει εἰς τὸν ἀντίθετον σκοπὸν τοῦ ἐπιδιωκομένου· καὶ ὅμως ἀπολήγει εἰς τὸν σκοπὸν τὸν ἐπιδιωκόμενον, συντελοῦν εἰς τὴν εὐόδωσιν συστήματος ἐγγυωμένου τὴν ἀποκατάστασιν τῆς νομισματικῆς ὁμαλότητος. Εἰς τοῦτο δὲ πρέπει νὰ στραφῇ ἡ συζήτησις, ἀλλὰ περὶ τούτου οὐδὲν ἠκούσαμεν, ἴσως διότι δὲν ἤθελον νὰ ὁμιλήσωσι περὶ τούτου οἱ ἀγορεύσαντες, ἀλλ’ ἴσως καὶ διότι ἐπεφυλάχθησαν νὰ ὁμιλήσωσι περὶ τούτου ἐν τῇ γενικῇ συζητήσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς ἣν πράγματι ἀνήκει τὸ θέμα. Σήμερον συνεζήτησαν περὶ τῶν μέτρων τούτων οἱ ἀγορεύσαντες, ὡς ἐὰν δι’ αὐτῶν, κεχωρισμένων ἀπὸ τῶν ἄλλων, ἐπεδιώκετο ἡ λύσις τοῦ ζητήματος. Ἰδίως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ χθὲς καὶ σήμερον παρέστησε τὴν Κυβέρνησιν παραπλανωμένην, ὅτι διὰ τῆς ἀφαιρέσεως ἀπὸ τῆς κυκλοφορίας τῶν 8,760,000 δραχμῶν ποιεῖται μέγα βῆμα εἰς τὰ πρόσω, πρὸς τὴν ἐξαφάνισιν τῆς ἐπικαταλλαγῆς· δεικνύων δὲ μὴ ἐξαφανισθεῖσαν τὴν ἐπικαταλλαγὴν, ἰδοὺ, ἔλεγε, τὰ ἀποτελέσματα τῆς πολιτικῆς ὑμῶν. Ἀπαντῶ εἰς ταῦτα ἐρωτῶν: τίνα ἔχει σχέσιν πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς πολιτικῆς ἡμῶν ἡ ἐφαρμογὴ μέτρου ἀφορῶντος εἰς τὴν ἀναπλήρωσιν προσωρινῆς ἀνάγκης, μέτρου ἔχοντος διάρκειαν 6 μηνῶν, καὶ ἀφαιροῦντος 8 ἑκατομμύρια ἐκ πλεονάσματος κυκλοφορίας 80 ἑκατομμυρίων; Τὸ ζήτημα τὸ νομισματικὸν, τὸ ζήτημα τῆς ἀφαιρέσεως ἀπὸ τῆς κυκλοφορίας νομίσματος περισσεύοντος, καὶ ἑπομένως ἐξευτελίζοντος τὴν ἀξίαν τοῦ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως εὑρισκομένου καὶ ἀνθ’ οὗ ἀποκτᾶται παρὰ τοῦ Δημοσίου ὁ χρυσὸς, τὸ ζήτημα τοῦτο ἔπρεπε νὰ μελετηθῇ, ἵνα ἐξακριβωθῇ κατὰ πόσον ἡ λύσις αὐτοῦ ἐξυπηρετεῖται διὰ τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ πόσον τὰ μέτρα ταῦτα εἶναι ἐπαρκῆ, ἢ τοὐναντίον κατὰ πόσον τὰ ῥηθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ καὶ οἱ ὑπολογισμοὶ αὐτοῦ ἔχουσιν ὑπόστασιν, ἂν στηρίζωνται ἐπὶ τῶν πραγμάτων, ἢ τοὐναντίον ἀποῤῥέωσιν ἐξ ἀνεπαρκοῦς ἀντιλήψεως τῆς αἰτίας τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο τοσοῦτον ἐπαχθὲς τὸ μέτρον, ὅσον παρεστήθη, συνετέλει ὅμως εἰς τὴν ἀφαίρεσιν ἀπὸ τῆς κυκλοφορίας τοῦ πλεονάζοντος τραπεζικοῦ γραμματίου, παντὸς ὅμως τοῦ πλεονάζοντος,— διότι, ἂν μὴ ἦναι ἀρτία ἡ πολιτικὴ αὕτη, ἐὰν μὴ φέρῃ πλῆρες τὸ ἀποτέλεσμα, εἶναι ματαία ἡ ἐπιδίωξις αὐτῆς— ἐὰν τὰ μέτρα ταῦτα, καίπερ ἐπαχθῆ, συντελοῦσιν ὅμως εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο, ἡ Βουλὴ, κατ’ ἐμὴν γνώμην, θέλει πάντως τὰ ψηφίσει. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, τὰ μέτρα δὲν ἔχουσι τὸν χαρακτῆρα, ὃν ἀπέδωκεν εἰς αὐτὰ ὁ κ. Βουλευτὴς, ἔχουσι δὲ τὸν χαρακτῆρα, ὃν ἀποδίδομεν ἡμεῖς εἰς αὐτά. Ἐκ τῶν μέτρων τούτων ἐξήρτηται ἡ πιθανότης τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ὅλου ἡμῶν συστήματος· καὶ λέγω ἡ πιθανότης, διότι ὑπάρχει ἐν τῷ συστήματι καὶ παράγων, ὅστις δὲν ἐξήρτηται ἐξ ἡμῶν. Ἐξ ἡμῶν ἐξήρτητο ν’ ἀποτελέσωμεν προϋπολογισμὸν ἄρτιον, προϋπολογισμὸν ἐπαρκοῦντα πρὸς πάσας τῆς Πολιτείας τὰς ἀνάγκας, προϋπολογισμὸν ἐπιτελοῦντα πάνθ’ ὅσα ἐπαγγέλλεται. Ὁ προϋπολογισμὸς, ὃν ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὃν ἡ Βουλὴ φαίνεται διατεθειμένη, ἵνα ἐπιψηφίσῃ, πληροῖ τοὺς ὅρους τούτους, ἀλλὰ τὸ ἄρτιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ δι’ αὐτοῦ ἐξασφάλισις πάντων, ὅσα ἡ Πολιτεία ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ, δὲν ἀρκεῖ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡμῶν καὶ μόνου νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τῆς κυκλοφορίας ποσὸν 80 ἑκατομμυρίων. Προϋπολογισμὸς ἄρτιος παρέχει τὰ πρὸς ὑπηρεσίαν κεφαλαίου δανειζομένου εἰς τὸ Κράτος πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν, καὶ ταῦτα παρέχει ὁ ὑποβληθεὶς προϋπολογισμὸς ἐπὶ ποσῷ ὑπερδιπλασίῳ. Ἵνα πραγματοποιηθῇ ὅμως τὸ δάνειον, πρέπει νὰ συναινέσωσι καὶ ἄλλοι· καὶ εἰς τοῦτο τείνουσιν αἱ ἐνέργειαι ἡμῶν, ἵνα πείσωσι τοὺς δυναμένους νὰ παράσχωσιν εἰς τὴν χώραν τὸ κεφάλαιον, ὅτι ἡ χώρα ἀναδέχεται πάσας τὰς ὑποχρεώσεις, αἵτινες εἶναι ἀναγκαῖαι, ἵνα ἐξασφαλισθῇ εἰς τὸν παρέχοντα τὸ κεφάλαιον ἡ ἀπόδοσις αὐτοῦ. Εἰς τοῦτο συντελεῖ καὶ τὸ μέτρον, περὶ οὗ ζητοῦμεν σήμερον τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Δὲν ὑπεβλήθη τὸ μέτρον πρὸς μείωσιν τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ χρυσοῦ, ὑπεβλήθη τὸ μέτρον, ἵνα συντελέσῃ καὶ τοῦτο, μετὰ τῶν ἄλλων ὑποβληθέντων, εἰς τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι ἔχει τὸ Κράτος τὴν δύναμιν ἵνα ἐξασφαλίσῃ πρὸς τοὺς χορηγήσοντας τὸ ἀναγκαῖον δάνειον, εἰς διευθέτησιν τῶν νομισματικῶν αὐτοῦ πραγμάτων, τὴν ἀπόδοσιν τῶν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου. Τὸ κεφάλαιον σήμερον δυσκόλως προσφέρεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι, διὰ λόγους, οὓς δὲν καλοῦμαι σήμερον νὰ ἐξετάσω, ἐκλονίσθη ἡ πεποίθησις τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐπιστεύθη, ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ ἡμῶν δὲν εἶναι ἄρτιοι, ἐπιστεύθη ὅτι ἡ χώρα ἡμῶν δὲν ἔχει ἀπόφασιν, ἵνα ἀποτίσῃ ὁλοσχερῶς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς· καὶ ταῦτα τὰ πιστευθέντα ἐκτὸς τῆς χώρας πρέπει ἡμεῖς νὰ ἀποδείξωμεν ἀνυπόστατα, πρέπει ἡμεῖς νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι τὰ ἐναντία ὑφίστανται παρ’ ἡμῖν, καὶ νὰ προσπαθήσωμεν εἰς αὐτὰ νὰ ἐφελκύσωμεν τὴν προσοχὴν τῶν ἔξω· διότι, ὅταν πιστωθῇ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἡμῶν εἶναι πράγματι ἄρτιος, ὅτι περιέχει πάντα, ὅσα ἀπαιτοῦνται πρὸς τὴν ἐξασφάλισιν τῶν κεφαλαίων, ὧν ἔχομεν ἀνάγκην πρὸς διευθέτησιν τῶν νομισματικῶν, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην κεφαλαίων πρὸς ἄλλον σκοπὸν, ἀλλὰ μόνον πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς διευθετήσεως τῶν νομισματικῶν, ὑπάρχει ἐλπὶς, ὅτι θέλομεν λάβει καὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ τὴν μόνην συνδρομὴν, ἣν ζητοῦμεν παρ’ αὐτοῦ, συνδρομὴν οὐχὶ εἰς ἀναπλήρωσιν ἀνεπαρκείας τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ συνδρομὴν εἰς κανονισμὸν τῶν νομισματικῶν ἡμῶν πραγμάτων, διατελούντων ἐν ἀνωμάλῳ καταστάσει. Τὸ ἀνώμαλον τῆς καταστάσεως τῶν νομισματικῶν ἡμῶν καταφαίνεται ἐν τῇ ἐπικαταλλαγῇ. Ἐφ’ ὅσον δὲν δυνηθῶμεν, νὰ συνομολογήσωμεν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ τὸ δάνειον, ὅπερ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀφαίρεσιν ἐκ τῆς ἀγορᾶς ἡμῶν τῶν ἀφορμῶν τῆς ἐπικαταλλαγῆς, ἡ συζήτησις περὶ τῶν φαινομένων ἐν τῇ ἀγορᾷ ἐπ’ ἐλάχιστον δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διευθέτησιν τῶν ἀνωμαλιῶν. Σημασίαν ἔχει μόνον ἡ συζήτησις περὶ τοῦ σκοπίμου τῶν λαμβανομένων μέτρων, ὅπως τύχωμεν τῆς συνδρομῆς τῶν κεφαλαίων πρὸς ἀφαίρεσιν ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς τοῦ αἰτίου τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου καὶ τῆς ἀντιστοίχου ὑπερτιμήσεως τοῦ χρυσοῦ. Εἰς τοῦτο ἔπρεπε νὰ περιστραφῇ ἡ συζήτησις, ἐὰν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐθεώρουν τινὲς σκόπιμον τὴν ἔγερσιν τοῦ ζητήματος. Τὸ κατ’ ἐμὲ, τὸ κατάλληλον πεδίον, ἵνα ἐγερθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, εἶναι τὸ τῆς γενικῆς συζητήσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, καὶ μόνον ἂν ἴδω ὅτι οἱ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐν τῇ Βουλῇ θέλουσιν ἐν τούτῳ τῷ θέματι νὰ ἐγείρωσι τὸ γενικὸν ζήτημα, θέλω μετάσχει τῆς συζητήσεως. Ἤδη περιορίζομαι εἰς τὸ εἰδικὸν ζήτημα, ὅπερ προκαλεῖται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου· ἐὰν τὰ ἐξ αὐτοῦ βάρη ἦναι τοιαῦτα, ὁποῖα παριστῶνται παρὰ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχῃ τὸν χαρακτῆρα, ὃν παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὡς ἐπιβαρῦνον ἀνίσως τοὺς φορολογουμένους, οὐχὶ ἐν τῇ ἀπολύτῳ τῆς λέξεως ἐννοίᾳ, διότι πάντες οἱ φορολογικοὶ νόμοι ἐπιβαρύνουσιν ἀνίσως τοὺς πολίτας, ἀλλ’ ἐν τῇ συγκεκριμένῃ ἐννοίᾳ, ὑφ’ ἣν ἐπεκρίθη ἐν διακρίσει τῆς Ἑπτανήσου καὶ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, καὶ ἂν τῷ ὄντι ὑπάρχῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τι ἔκρυθμον, ὡς ἐπιβάλλον εἰς τούτους ὑποχρεώσεις, ἐξ ὧν ἀπαλλάσσονται ἐκεῖνοι. Ἐπίσης καὶ ὁ ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτὴς ἐπέκρινε τὸ νομοσχέδιον, οὐχὶ μὲν λόγῳ τῆς ἀνίσου ἐπιπτώσεως τοῦ ἐξ αὐτοῦ βάρους, ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ ἐπαχθοῦς τοῦ βάρους, ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως, ἥτις ἐξ αὐτοῦ ἐπέρχεται εἰς τὴν φορολογίαν τὴν ἤδη τεθειμένην. Πάντα ταῦτα, ὅπως παρεστήθησαν, οὐδόλως στηρίζονται ἐπὶ τῶν πραγμάτων. Τὸ νομοσχέδιον, ἐπιβάλλον πληρωμὴν εἰς χρυσὸν, καὶ συνδυάζον τὴν πληρωμὴν ταύτην πρὸς ἐλάττωσιν φόρου, ἐὰν ἐξετασθῇ ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀρχικὴν ἔννοιαν τῶν φορολογικῶν νόμων, οὓς μεταῤῥυθμίζει, θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι οὐδὲν ἐπιβάλλει τὸ αὐξάνον τὴν ἀρχικὴν ἐπιβάρυνσιν, τοὐναντίον ἐλαττόνει αὐτήν. Τί πράττει τὸ νομοσχέδιον ὡς πρὸς τὸ παλαιὸν βασίλειον; Ὡς πρὸς τὸ παλαιὸν βασίλειον μεταβάλλει τὸν ὅρον τοῦ φόρου; Ὁ ὅρος τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος τῆς πλείστης εἶναι 18 καὶ 90/00, ἤτοι εἰς στρογγύλον ἀριθμὸν 19 δραχμαὶ τὴν χιλιάδα· 19 δραχμαὶ τὴν χιλιάδα, ἐνῷ ὁ νόμος ἀρχικῶς ἐψηφίσθη—διότι κατόπιν ἐπῆλθον αἱ αὐξήσεις—ἐπὶ ὅρῳ φόρου 15 δραχμῶν ἀρτίων, τουτέστι χρυσῶν. Ποία δὲ ἦτο ἡ πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ προϊόντος ἀναλογία τῆς τοιαύτης φορολογίας, ὅτε αὕτη ἐπεβλήθη; Ἐπὶ τῷ ὅρῳ τῶν 15 δραχμῶν ἀρτίων ἡ ἀναλογία ἐπὶ ἀξίας, ἥτις ἦτο τότε κατὰ μέσον ὅρον 150 δραχμῶν, ἦτο 10%, ἡ αὐτὴ δὲ ἀναλογία, ἡ ἀρχικῶς τεθειμένη, ὑφίσταται καὶ σήμερον ἐπὶ τῷ ὅρῳ τῶν 19 δραχμῶν, ἐὰν γένηται ἡ πληρωμὴ εἰς χρυσὸν, διότι ἡ σημερινὴ κατὰ μέσον ὅρον ἀξία τῆς σταφίδος δὲν εἶναι 150 δραχμῶν, ἀλλ’ ὑπερβαίνει τὰς 190 δραχμάς. Ἐὰν αὔριον ἡ ἐπικαταλλαγὴ ἀπὸ 55% ἀνέλθῃ, ὡς προανήγγειλον καὶ ὡς ἴσως εὔχονταί τινες, εἰς 100 ἢ εἰς 150%, ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι ὁ ὅρος τοῦ φόρου, διατηρούμενος ἀναλλοίωτος εἰς χρυσὸν, πρέπει νὰ ὑπολογίζηται ἐπηυξημένος κατὰ λόγον τῆς ὑπερτιμήσεως; Ἡ σταφὶς πωλεῖται ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἀντὶ χρυσοῦ, οὗτινος ἡ ἀξία δὲν μετεβλήθη ἀφ’ ἧς ἐπεβλήθη ὁ ἀρχικὸς φόρος, ἡ δὲ ὑποτίμησις τοῦ χαρτονομίσματος, καίτοι ἐκφράζεται ἐνίοτε ὡς ὑπερτίμησις τοῦ χρυσοῦ, δὲν ἐπαυξάνει τὴν ἀξίαν αὐτοῦ, ἑπομένως οὐδὲ καὶ τὴν ἐπιβάρυνσιν φόρου εἰς χρυσὸν καταβαλλομένου ἐπὶ τῷ αὐτῷ καὶ πρότερον ὅρῳ. Ὁ φόρος ὑπεβλήθη ἀρχῆθεν ἐπὶ ἀρτίῳ νομίσματι, ἤτοι εἰς χρυσὸν, σήμερον δὲ λέγομεν, πληρώσατε πάλιν εἰς χρυσὸν τὸν φόρον, ὅστις ἀρχικῶς εἰς χρυσὸν ἐπεβλήθη, ἐπιπροσθέτοντες μόνον τὰ δύο ἑκατοστὰ, καθορίζοντα αὐτὸν εἰς 19 δραχμὰς, ἀλλὰ πληρώσατε αὐτὸν μεμειωμένον κατὰ τὸ ἑκτημόριον, πληρώσατε τουτέστι 15 δραχμὰς καὶ 75 λεπτά. Εἴτε ἡ ἐπικαταλλαγὴ εἶναι πρὸς 20, ὡς πρό τινος χρόνου, εἴτε εἶναι πρὸς 56, ὡς σήμερον, εἴτε εἶναι πρὸς 100, ὡς ἀγγέλλεται ὑπό τινων, προλεγόντων τὰ τοῦ μέλλοντος, ἡ κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὅρου τοῦ φόρου ἐλάττωσις ἀπὸ 19 δραχμῶν εἰς δρ. 15 καὶ 75 λεπτὰ διατηρεῖται ἀναλλοίωτος ἐπὶ καταβολῇ εἰς χρυσόν. Ἀλλ’ ἡ εἰς χρυσὸν καταβολὴ στερεῖ τὸν φορολογούμενον τοῦ κέρδους ἐξ ἐπικαταλλαγῆς, ἂν εἰς χαρτονόμισμα κατεβάλλετο ὁ φόρος. Οἱ πωλοῦντες σταφίδα κερδίζουσιν ἐκ τῆς ἐπικαταλλαγῆς, ἀλλὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ κέρδος τοῦτο, τὸ ἐκ τῆς ἐπικαταλλαγῆς, θέλει γίνεσθαι εἰς τὸ ἑξῆς ἐπὶ τοῦ ὑπολοίπου τῆς ἀξίας τῆς σταφίδος μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ φόρου. Μείωσις ἄρα τοῦ ἐκ τῆς ἐπικαταλλαγῆς κέρδους ἐπὶ τῷ ποσῷ τοῦ φόρου, ἀλλὰ ζημία ἐπὶ τοῦ ἀρχικοῦ ὅρου τοῦ φόρου, ἐπὶ τῆς ἀναλογίας τοῦ φόρου πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ εἴδους τὴν εἰς χρυσὸν, οὐδεμία ὑπάρχει. Θὰ πληρώσῃ ὁ ἐξάγων τὴν σταφίδα εἰς χρυσὸν ὅ,τι ἀρχῆθεν εἰς χρυσὸν εἶχεν ἐπιβληθῆ, καὶ ἐπὶ τῇ αὐτῇ ἀναλογίᾳ πρὸς τὴν μέσην τιμὴν τοῦ προϊόντος. Ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῆς τιμῆς εἰς χρυσὸν τῆς σταφίδος ἦτο 150 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα λιτρῶν, ἔχομεν ἀναλογίαν ἐπὶ 15 δραχμῶν, εἰς ἃς ὡρίσθη ὁ φόρος τότε, 10% περίπου. 10% περίπου ἐπὶ τῇ σημερινῇ μέσῃ τιμῇ θὰ ἦναι πάντοτε ἡ ἀναλογία, ἀλλ’ ἀφαιρουμένου τοῦ ποσοῦ τοῦ φόρου εἰς χρυσὸν, στερεῖται ὁ ἐξαγαγὼν τὴν σταφίδα τοῦ ἐκ τῆς ἐπικαταλλαγῆς κέρδους ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τούτου, ἤτοι περιορίζεται τὸ ἐκ τῆς ἐπικαταλλαγῆς κέρδος ἐπὶ τοῦ ἀντιτίμου τῆς σταφίδος κατὰ 10%, ἀποτελοῦντα τὴν ἀναλογίαν τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ἀρτίας ἀξίας τῆς πωληθείσης σταφίδος. Ὅτε δὲ περὶ τῆς ἀναλογίας ταύτης ὁμιλῶν ὁ κ. Βουλευτὴς, εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει περὶ τὴν ἐκ τοῦ μέτρου ἐπιβάρυνσιν δυσαναλογία ὡς πρὸς τὴν Ἑπτάνησον, δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει πάντα ταῦτα, ἵνα παρατηρήσῃ, ὅτι ἡ δυσαναλογία ὑπάρχει κατὰ τῆς Ἑπτανήσου, ὅτι ἡ δυσαναλογία δὲν ὑπάρχει, ὡς αὐτὸς παρέστησεν, ὑπὲρ αὐτῆς· δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ φορολογία ἡ κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν εἶναι ἡ ὅλη φορολογία τῆς Ἑπτανήσου, καὶ ἑπομένως ὅτι τὰ ⅗ τῆς ὅλης φορολογίας τοῦ τμήματος ἐκείνου τοῦ Κράτους, ἐφ’ ὧν ἐφαρμόζεται ἡ ἐπιβάρυνσις, εἶναι ἴση, ἂν μὴ ἦναι καὶ ἀνωτέρα τῶν εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν ὑποβαλλομένων ὡρισμένων μόνον φόρων ἐν τῷ ἄλλῳ βασιλείῳ. Προκειμένου περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τοῦ νομοσχεδίου ἐν Ἑπτανήσῳ, ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ συστήματος ὁλοκλήρου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γένηται αὕτη ἐπὶ τῷ αὐτῷ καὶ ἐν τῷ λοιπῷ Κράτει μέτρῳ. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἐπιβαρύνει τὴν Ἑπτάνησον πλειότερον ἢ τὸ ἄλλο Κράτος, ἕνεκα τοῦ συστήματος τῆς φορολογίας, τῆς οὐχὶ ἐπὶ παγίως εἰς χρῆμα ὡρισμένῳ ποσῷ, ἀλλ’ ἐπὶ ποσοστῷ ἐπὶ τῆς ἑβδομαδιαίας ἀξίας τῆς σταφίδος. Ἡ Ἑπτάνησος ἤδη ὑφίσταται ἐν τῇ φορολογίᾳ ἐπιβάρυνσιν ἐκ τῆς ἐπικαταλλαγῆς, διότι, κανονιζομένου τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἐξαγομένου προϊόντος, προσαυξανομένης ἐκ τῆς ἐπικαταλλαγῆς, ἡ ἐπικαταλλαγὴ ἐπαυξάνει τὴν βάσιν τοῦ φόρου. Ὑποβαλλομένη ἡ Ἑπτάνησος εἰς φόρον 18% ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ εἴδους κατ’ ἐκτίμησιν, καὶ ἐκτιμωμένης τῆς ἀξίας εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἐπὶ τῇ ἐπικαταλλαγῇ τῶν 45 ἢ τῶν 50 ἢ τῶν 56%, πληρόνει σήμερον ἡ Ἑπτάνησος πλείονα ὅσων ἐπλήρονε χθὲς, καὶ χθὲς ἐπλήρονε πλείονα ὅσων ἐπλήρονε προχθὲς, κατὰ λόγον τῆς ηὐξημένης ἐπικαταλλαγῆς. Ἡ ἀρχικὴ ἀναλογία τῶν φόρων τῆς Ἑπτανήσου πρὸς τοὺς φόρους τοῦ λοιποῦ βασιλείου ἦτο ἡ τῶν 18% πρὸς 10%, διότι ὁ πάγιος φόρος τοῦ λοιποῦ βασιλείου δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀντιστοιχῶν πρὸς 10% ἐπὶ τῆς ἀξίας, ἂν μὴ καὶ πρὸς 7%. Τὴν ἀρχικὴν ὅμως ἀναλογίαν μεταβάλλει ἡ ἐπικαταλλαγή, ἐπιβαρύνουσα τὸν φόρον τῆς Ἑπτανήσου, ἐφ’ ὅσον ἐπληρόνετο οὗτος εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια. Ἡ ἐν τῷ ἄλλῳ Κράτει παγία φορολογία ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐκ 15 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα λιτρῶν ἀρχικῶς ἐπέπιπτεν ἐλαφροτέρα εἰς τὸν φορολογούμενον, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐπικαταλλαγὴ ἐμείου τὴν ἀξίαν τοῦ νομίσματος, ἐν ᾧ κατεβάλλετο ὁ φόρος· αἱ 150 δραχμαὶ τῆς ἀξίας τῆς σταφίδος εἰς χρυσὸν, καταλογιζόμεναι εἰς τὸ νόμισμα, ἐν ᾧ ἐπληρόνετο ὁ φόρος, εἶχον ἀξίαν 230 δραχμῶν καὶ πλέον, ἑπομένως ἡ ἀναλογία τοῦ φόρου κατήρχετο κάτω τῶν 7%, ἐνῷ ἐν Ἑπτανήσῳ, ὁριζομένου τοῦ φόρου ἐπὶ ποσοστῷ 18% ἐπὶ τῆς ἀξίας, τὸ ποσοστὸν ἔμενεν ἀναλλοίωτον, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἐπήρχετο αὔξησις εἰς τὴν ἀξίαν τῆς σταφίδος, ἔστω καὶ λόγῳ ἐπικαταλλαγῆς. Ἐγὼ εἶμαι ἐκ τῶν φρονούντων, ὅτι κακῶς ὑπολογίζει τὰ τοῦ ἰδίου συμφέροντος ἡ Ἑπτάνησος, θέλουσα νὰ μὴ ὑποταχθῇ εἰς τὰ γενικὰ μέτρα τῆς φορολογίας τοῦ ὅλου Κράτους, εἶμαι ὅμως καὶ ἐκ τῶν φρονούντων ὅτι, ἐφ’ ὅσον τοῦτο θέλει, δὲν πρέπει καὶ νὰ γείνῃ ἡ φορολογικὴ ἀφομοίωσις· ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν θέλει ἀφομοίωσιν, πρέπει ν’ ἀποδέχηται ἀνεξετάστως τὰς τύχας τῆς ἐλλείψεως τῆς ἀφομοιώσεως, ἄλλοτε μὲν ἐπιβαρυνομένη καὶ ἄλλοτε ὠφελουμένη. Ἐν ταύτῃ τῇ περιπτώσει ἐπιβαρύνεται, οὐδὲν δὲ δικαιοῦται ν’ ἀντιτάξῃ κατὰ τῆς ἐπιβαρύνσεως, ἀφοῦ εἶναι αὕτη συνέπεια συστήματος τῆς ἰδίας αὐτῆς ἐκλογῆς. Ἀποδεχόμενοι ὅμως ἐν τούτῳ τὸ καθεστὼς καὶ τὰς συνεπείας αὐτοῦ, δὲν δυνάμεθα, ὅταν γίνηται ἡ παρατήρησις, ὅτι φορολογεῖται ἡ Ἑπτάνησος ἐπὶ μέτρῳ ἀνίσῳ ὑπὲρ αὐτῆς, νὰ μὴ ἀπαντήσωμεν, ὅτι φορολογεῖται ἴσως ἐπὶ μέτρῳ ἀνίσῳ, ἀλλὰ κατ’ αὐτῆς, ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἀνισότης προέρχεται ἐκ τῆς ἰδίας αὐτῆς θελήσεως, δὲν ὑπάρχει λόγος μεταῤῥυθμίσεως. Τίς ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου τούτου περὶ τὰ τῆς φορολογίας εἰς χρυσόν; Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, συζητήσας κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας δικανικὰ νομοσχέδια, ἐνόμισεν, ὅτι ἐχώρει καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὸ αὐτὸ σύστημα τῆς συζητήσεως, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπικαλεσθῇ λεχθέντα κατὰ προηγουμένας συνόδους περὶ ἄλλης περιπτώσεως, νὰ παραβάλῃ αὐτὰ πρὸς τὰ νῦν προτεινόμενα ἐπὶ ἄλλης περιπτώσεως, καὶ νὰ ἀποδείξῃ ἀντίφασιν· τοῦτο δικονομικῶς ἔχει πολλάκις σημασίαν, ἠμπορεῖ ἐκ τούτου νὰ κερδηθῇ καὶ δίκη ἴσως ἐνώπιον Εἰρηνοδικείου, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ χωροῦσα συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἰμὴ μόνον ὅταν πρόκηται περὶ δικαστικῶν κλητήρων (ἱλαρότης). Ἐνταῦθα πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν δικαιολογῆται τὸ μέτρον τῆς φορολογίας εἰς χρυσὸν ὡρισμένων μόνον προσόδων. Ἄλλοτε ἀντετάχθημεν κατὰ τῆς φορολογίας εἰς χρυσὸν, οὐχὶ ἐξ εὐκαιρίας εἰσκομιζομένων προσόδων τοῦ φορολογουμένου, ἀλλ’ ἐξ εὐκαιρίας δαπανῶν αὐτοῦ· δὲν ἐπεβάλλετο ἡ προτεινομένη φορολογία, καθ’ ἧς ἀντετάχθημεν, ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τοῦ παραγωγοῦ, ἀλλ’ ἐπεβάλλετο ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς ἐμπορευμάτων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ· προετείνετο, ὅπως ὁ εἰσάγων ἐμπορεύματα καὶ ὑποχρεούμενος νὰ ἀγοράσῃ χρυσὸν διὰ τὴν ἀπότισιν τῆς τιμῆς τῶν ἐμπορευμάτων, ὑποχρεωθῇ νὰ ἀγοράσῃ καὶ ἕτερον χρυσὸν διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ δασμοῦ, ἐλέγομεν δ’ ἡμεῖς: Διατὶ νὰ ἀποταθῇ τὸ Δημόσιον, ὅπως ἀποκτήσῃ τὸν χρυσὸν, πρὸς τὸν ἤδη ἐξηντλημένον, πρὸς τὸν μὴ ἔχοντα χρυσὸν καὶ ἀναγκαζόμενον εἰς προμήθειαν αὐτοῦ ν’ ἀποτείνηται πρὸς τοὺς πωλοῦντας χρυσόν; Διατὶ νὰ μὴ ἀποταθῇ τὸ Δημόσιον εἰς προμήθειαν τοῦ ἀναγκαιοῦντος χρυσοῦ πρὸς τοὺς πωλητὰς αὐτοῦ, ἀλλὰ ν’ ἀποταθῶσι πρὸς αὐτοὺς οἱ ἔμποροι οἱ εἰσάγοντες ἐμπορεύματα; Διατὶ νὰ προκαλέσωμεν συναγωνισμὸν πρὸς ἀλλήλους παρὰ τῷ παρέχοντι τὸν χρυσὸν τῶν ὑποχρεουμένων εἰς ἀπότισιν τῶν δασμῶν εἰς χρυσὸν, καὶ νὰ μὴ προμηθεύηται τὸν χρυσὸν τοῦτον τὸ Δημόσιον ἀμέσως καὶ ἄνευ παρεμβάσεως ἄλλων, ἐκλέγον αὐτὸ τὴν ὥραν καὶ τὸν τρόπον καὶ τὰ ὄργανα τῆς συναλλαγῆς; Ἀλλ’ ἐὰν ταῦτα ἐλέγομεν περὶ προτάσεως πληρωμῆς τῶν δασμῶν εἰς χρυσὸν, ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον ν’ ἀποκτήσῃ ἡ χώρα παρὰ τῶν φορολογουμένων πάντα τὸν χρυσὸν, τὸν δυνάμενον νὰ καταβληθῇ παρ’ αὐτῶν ἄνευ ἐκτάκτου διαταράξεως τῆς ἀγορᾶς; Διατάραξις τῆς ἀγορᾶς πάντως θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῆς ἀποτίσεως φόρων εἰς χρυσὸν, διότι, ὡς εἶπον, μόνον διὰ τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, τῶν προλαμβανόντων τὴν ἐξαγωγὴν χρυσοῦ ἐκ τῆς χώρας, δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν τὴν διατάραξιν τῆς ἀγορᾶς· εὐθὺς ὡς θ’ ἀποκτήσωμεν ἐν τῇ χώρᾳ τὸν ἐξαχθησόμενον ἐξ αὐτῆς χρυσὸν, εἴτε τὸν ἀποκτήσωμεν κατερχόμενοι ὡς Δημόσιον εἰς τὴν ἀγορὰν, εἴτε τὸν ἀποκτήσωμεν παρὰ τῶν καταβαλλόντων τοὺς δασμοὺς εἰς χρυσὸν, συναγωνιζομένων πρὸς ἄλλους πρὸς τὴν ἀπόκτησιν αὐτοῦ, εἴτε τὸν ἀποκτήσωμεν προαφαιροῦντες αὐτὸν διὰ φορολογίας μὴ ἐπιτρεπούσης αὐτῷ νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν ἀγορὰν, πάντοτε ἐπηρεάζομεν τὴν ἀγοραίαν τιμὴν τοῦ χρυσοῦ, καὶ προκαλοῦμεν αὔξησιν τῆς ἐπικαταλλαγῆς. Ἡ αὔξησις τῆς ἐπικαταλλαγῆς δὲν θὰ ἐπήρχετο, μόνον ἐὰν μὴ ἐζητεῖτο ἐν τῇ χώρᾳ χρυσός· ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ζητηθῇ χρυσὸς παρὰ τοῦ Δημοσίου, ὀφείλοντος νὰ πληρόνῃ ἐτησίως, λόγῳ τοῦ δημοσίου χρέους, 31 ἑκατομμύρια εἰς χρυσόν; Δύναται διὰ συνδυασμῶν νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἀπότισιν τοῦ χρυσοῦ, ἀλλὰ δὲν δύναται τελικῶς νὰ τὴν ἀποφύγῃ· ἀφοῦ δὲ ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων ἐπέστη ἡ ὥρα πρὸς ἔναρξιν τῆς ἀποτίσεως εἰς χρυσὸν, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποφύγωμεν τὰς ἐπαχθεῖς ἐπὶ τὴν ἀγορὰν συνεπείας τῆς ἀντλήσεως τοῦ χρυσοῦ ἐν τῇ χώρᾳ, ἀλλὰ ὀλιγώτερον θὰ ἦναι ἐπαχθεῖς αἱ συνέπειαι ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τοῦ χρυσοῦ, περὶ οὗ προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, ἂν τὰ περὶ αὐτοῦ κανονισθῶσι κατὰ τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νομοσχεδίου. Λέγομεν, ζητήσατε τὸν χρυσὸν, οὐχὶ παρ’ ἐκείνου, ὅστις θὰ τὸν προμηθευθῇ ἵνα τὸν καταβάλῃ πρὸς τὸ Δημόσιον ὡς δασμὸν, ἀλλὰ παρ’ ἐκείνου, ὅστις τὸν ἀπέκτησεν ὡς ἀντίτιμον τῶν προϊόντων του καὶ ἔχει πρόχειρον αὐτὸν, ἵνα τὸν καταβάλῃ πρὸς τὸ Δημόσιον λόγῳ τοῦ ἐγγείου φόρου. Ἀντὶ ν’ ἀνταλλάξῃ οὗτος τὸν χρυσὸν ἀντὶ τραπεζικῶν γραμματίων καὶ καταβάλῃ ταῦτα πρὸς τὸ Δημόσιον λόγῳ τοῦ φόρου, ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, ὅπως καταβάλῃ πρὸς τὸ Δημόσιον αὐτούσιον τὸν χρυσὸν, ἀπαλλάττων οὕτω τὸ Δημόσιον ἀπὸ τῆς ἀνάγκης, ὅπως κατέλθῃ εἰς τὴν ἀγορὰν πρὸς προμήθειαν αὐτοῦ. Ὁ συνδυασμὸς οὗτος καθιστᾷ ὀλιγώτερον ἐπαισθητὴν ἐν τῇ ἀγορᾷ τὴν παρὰ τοῦ Δημοσίου ἀπόκτησιν τοῦ χρυσοῦ. Ἀλλὰ καίτοι ὀλιγώτερον ἐπαισθητὴ, εἶναι ὅμως ἐπαχθὴς, ὡς παρέστησαν οἱ κ. Βουλευταὶ, ἡ ἀφαίρεσις ἐκ τῆς χώρας 8 ἑκατομμυρίων χρυσοῦ, περὶ ὧν προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον. Οὐδεὶς ἀρνεῖται ὅτι θὰ ἦναι ἐπαισθητὴ καὶ ἐπαχθὴς ἡ ἀφαίρεσις ἐκ τῆς χώρας τοῦ χρυσοῦ κατὰ τὸ νομοσχέδιον· ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον κανονίζει μόνον τρόπον ἀφαιρέσεως ἧττον ἐπαισθητὸν, δὲν προκαλεῖ αὐτὸ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ χρυσοῦ. Αὕτη εἶναι συνέπεια τῆς ὀφειλῆς· ὅ,τι ὀφείλομεν θὰ τὸ πληρώσωμεν, εἴτε κατὰ τὸ νομοσχέδιον, εἴτε ἄλλως· θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν τὴν πληρωμὴν, ἐὰν ἡ πίστις παρεῖχε τὰ μέσα πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν. Ὅταν δὲν παρέχῃ τὰ μέσα ἡ δημοσία πίστις πρὸς τὴν ἀναβολὴν, φροντίς ἡμῶν πρέπει νὰ ἦναι, πῶς νὰ ἀποκτηθῇ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ὁ χρυσὸς ὀλιγώτερον ἐπαχθῶς· πρὸς τοῦτο, δὲ τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει, ὅπως καταβληθῇ χρυσὸς παρὰ τοῦ φορολογουμένου, ὅστις θὰ κατήρχετο εἰς τὴν ἀγορὰν ὡς πωλητὴς χρυσοῦ· ἐπειδὴ δὲ ἡ καταβολὴ τοῦ φόρου εἰς χρυσὸν θὰ στερήσῃ τὸν φορολογούμενον τοῦ κέρδους, ὅπερ θὰ ἠρύετο ἀνταλλάσσων τὸν χρυσὸν ἀντὶ τραπεζικῶν γραμματίων, καὶ ἀποτίνων τὸν φόρον διὰ τούτων, μειοῦται κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὁ ὅρος τοῦ φόρου, οὐχὶ πρὸς ἀναπλήρωσιν θετικῆς ζημίας, ἀλλ’ εἰς ἀντισήκωμα τοῦ κέρδους, οὗτινος ἐστερήθη. Πληρόνων ὁ φορολογούμενος ἐπὶ τοιαύτῃ μειώσει τοῦ ὅρου ἐν νομίσματι ἔχοντι ἐσωτερικὴν ἀξίαν ἀντὶ τοῦ ὑποτετιμημένου νομίσματος, ὑπέχει φορολογίαν ἐπὶ τῇ ἀναλογίᾳ τοῦ ἀρχικοῦ φόρου. Οἱ ἄλλοι φόροι, πλὴν τῶν ἐπὶ τῆς σταφίδος καὶ τῶν φόρων τῆς Ἑπτανήσου, μικρὰν σχετικῶς ἔχουσι σημασίαν. Ὑπάρχουσιν ὅμως μεταξὺ τούτων καὶ οἱ ἐπιβαρυνόμενοι διὰ τῆς πληρωμῆς εἰς χρυσόν, ἡ ἐπιβάρυνσις ὅμως θὰ ἐπεβάλλετο ἐκ λόγων φορολογικῶν καὶ ἀσχέτως πρὸς τὰ τῆς πληρωμῆς εἰς χρυσόν· εἶναι οἱ φόροι οὗτοι οἱ τῆς ἀγκυροβολίας καὶ οἱ φαρικοί, οἵτινες ἔδει ὅπως ἐπιβαρυνθῶσιν, ὡς μὴ ἐπιβεβλημένοι τέως ἐπὶ ὅρῳ ἐπαρκεῖ. Πρόκειται περὶ συναλλαγῆς πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ κατὰ πολὺ περὶ ξένης σημαίας, δὲν ἦτο δὲ δίκαιον, ἡ ξένη σημαία, ἡ ἐπὶ χρυσῷ συναλλαττομένη, νὰ μὴ φορολογῆται εἰς χρυσὸν, ἀφοῦ καὶ ἡ ἑλληνικὴ σημαία εἰς τὸ ἐξωτερικὸν φορολογεῖται εἰς χρυσόν. Ἐν τούτῳ ἄρα ἐπέρχεται μὲν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάρυνσις, ἀλλ’ εἶναι δεδικαιολογημένη, ἐν δὲ τοῖς λοιποῖς ἡ ἐπιβάρυνσις ἡ ἐκ τῆς στερήσεως κέρδους δὲν ἐπάγεται αὔξησιν τῆς ἀρχικῆς ἀναλογίας τῶν φόρων. Διὰ τοιούτων δὲ ἐλαφροτάτων ἐπιβαρύνσεων ἐπιδιώκονται ἀποτελέσματα μεγίστης σημασίας. Εἰς τὰ ἐπιδιωκόμενα ταῦτα ἀφορῶσα ἡ Βουλὴ, θέλει ψηφίσει νομοσχέδιον, προωρισμένον, ὅπως διευκολύνῃ τὴν ἐπίτευξιν τοῦ οἰκονομικοῦ μέτρου, δι’ οὗ, ἀφαιρουμένου ἀπὸ τῆς κυκλοφορίας τοῦ πλεονάζοντος χαρτονομίσματος καὶ ἀποκαθισταμένης τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας ἐν τῷ Κράτει ἐπὶ βάσεως ἀσφαλοῦς, ἀπεκδεχόμεθα τὴν διευθέτησιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν πραγμάτων.

§60ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπέδειξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ὤφειλε νὰ ἀπόσχῃ τῶν κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις γενομένων συζητήσεων ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων περὶ τῶν προσόντων τῶν δικαστικῶν κλητήρων καὶ τῶν πινακίων τῶν Εἰρηνοδικείων, καίτοι ὑπολαμβάνει τὰ θέματα ἐκεῖνα ὡς εὐτελῆ, διότι ἀπέδειξεν ἑαυτὸν δικανικώτερον τοῦ συναδέλφου του, ὅν, ἐὰν μετεῖχε τῶν συζητήσεων ἐκείνων, ἤθελε δυνηθῆ νὰ δικαιολογήσῃ διὰ τὰς ἀνακολουθίας τῶν νομοσχεδίων του, ὡς κατώρθωσε νὰ δικαιολογήσῃ τὰς ἰδίας του ἀνακολουθίας ἐν τῇ πρὸ ὀλίγου ὁμιλίᾳ του, ἀνακολουθίας οὐχὶ μόνον εἰς διαφόρους περιόδους τοῦ λόγου του, ἀλλ’ εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτήν. Τὸν ἠκούσατε τῳόντι παραδεχόμενον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου του τὴν θεωρίαν ἡμῶν ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἡ εἰς χρυσὸν καταβολὴ τῶν τελωνειακῶν τελῶν, ἀλλὰ λησμονήσας ὅ,τι ἐν ἀρχῇ ἔλεγεν, ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι δὲν θὰ ἐπήρχοντο τὰ τοιαῦτα ἀποτελέσματα, κατόπιν ὅμως πάλιν ἀνεγνώρισεν, ὅτι θὰ ἐπήρχοντο. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει ν’ ἀποφύγῃ τὴν ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς του πολιτικῆς γενικὴν συζήτησιν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον μᾶς προκαλεῖ εἰς συζήτησιν εὐρυτάτην. Εἰσῆλθε τῳόντι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν προβλέψεων τοῦ προϋπολογισμοῦ του τοῦ 1893, καὶ ἐξέθηκε τὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα προσδοκᾷ ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ συγχρόνως μᾶς ἀπέκλεισε τοῦ δικαιώματος νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ, θεωρήσας πρόωρον τὴν συζήτησιν, ἠρκέσθη δὲ λέγων λόγους κενοὺς, καὶ βεβαιώσας ἡμᾶς, ἐπὶ λόγῳ τιμῆς, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἰσοζύγιον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1893, ἐνῷ ἡμεῖς τὸν βεβαιοῦμεν, καὶ θὰ τῷ ἀποδείξωμεν, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἔλλειμμα 20,000,000. Ἐνόμισε δ’ ὅτι ἠδύνατο ν’ ἀποκρούσῃ τὴν μομφὴν, τὴν ὁποίαν διετυπώσαμεν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἀλυσιτελοῦς, παρεμβάλλων εἰς τὴν συζήτησιν νέαν θεωρίαν περὶ τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας ἐν τῇ χώρᾳ. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ νομισματικὴ κυκλοφορία ἐν τῇ χώρᾳ ᾖναι ἀνώμαλος, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ἀνώμαλον τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, ἅμα δ’ ὡς κατορθωθῇ νὰ κατασταθῶσιν ὁμαλὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἀναμφισβητήτως ἡ κυκλοφορία θὰ γείνῃ ὁμαλωτάτη. Ἀλλὰ βεβαίως διὰ τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῶν ἐπαγγελιῶν νέων τοιούτων συνδυασμῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ χειροτερεύσῃ ἡ κατάστασις, αἱ δὲ τοιαῦται ἐπαγγελίαι δίδουσιν ἡμῖν ἕνα περιπλέον λόγον, ἵνα πολεμήσωμεν τὸ νομοσχέδιον, διότι πρόκειται, ὡς εἶπε, νὰ στηρίξῃ ἐπ’ αὐτὸ νέον δάνειον. Καὶ θαυμάζω τὴν ἁπλότητα, μὲ τὴν ὁποίαν ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Νομίζει τάχα ὁ κ. Πρόεδρος, ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ ἑξῆς νὰ πραγματοποιήσῃ δάνειον οὐχὶ ὀγδοήκοντα ἑκατομμυρίων, ὅσα τῷ ἀναγκαιοῦσι διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἀλλὰ καὶ ὀκτὼ ἑκατομμυρίων; Θαυμάζω δὲ μὲ τὴν ἁπλότητα, μὲ τὴν ὁποίαν ὁμιλεῖ περὶ μέλλοντος δανείου, μετὰ τὰς ἀποτυχίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη καὶ κατὰ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον καὶ κατὰ τὸν λήγοντα Δεκέμβριον. Ὡς κύριον σκοπὸν τῆς οἰκονομικῆς του πολιτικῆς ἔθηκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν συνομολόγησιν δανείου, καὶ ἀπέτυχεν· οὐχ ἧττον νομίζει, ὅτι διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλει δυνηθῆ νὰ ἐπιτύχῃ δάνειον· ἀλλ’ ἐπὶ τίσιν ὅροις; Τάχα τὰ δάνεια ἐκεῖνα τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα σήμερον ὑποτιμῶνται κατὰ 50% καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων γίνονται πράξεις, προεξοφλοῦσαι προφανῶς τὴν παῦσιν τῶν πληρωμῶν τοῦ Κράτους, δὲν περιβάλλονται μὲ ἐγγυήσεις ἐπαρκεστέρας ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἤθελε χορηγήσει μία τοιαύτη πρόσοδος, οἵα ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰσαγομένη; Καὶ ἐὰν ᾖναι τόσον ἐξηυτελισμένη ἡ τιμὴ τῶν ὑφισταμένων δανείων, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι θὰ συνομολογηθῇ νέον δάνειον ὑπὸ κρείττονας ὅρους; Καὶ εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ τοιοῦτον δάνειον ἢ εἰς τὴν τελειοτέραν καταστροφὴν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους; Ἡμεῖς, πολεμήσαντες ἀπ’ ἀρχῆς τὴν δανειστικὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δυνάμεθα, ὄντες συνεπεῖς πρὸς ἑαυτοὺς, παρὰ νὰ πολεμήσωμεν πᾶσαν ἐπαγγελίαν, ὁμοίαν ἐκείνης, ἣν πρὸ ὀλίγου ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· ἀκριβῶς δὲ, διότι νομίζει, ὅτι δύναται νὰ στηρίξῃ ἕνα νέον οἰκονομικὸν συνδυασμὸν, ἓν νέον δάνειον ἐπὶ τῆς εἰς χρυσὸν φορολογίας, ὀφείλομεν νὰ πολεμήσωμεν αὐτήν. Τὸ δάνειον, ἔλεγε, θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἄρσιν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας· ἀλλὰ τὰ ἀποτελέσματα τοιούτου δανείου, πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν συνομολογουμένου, τὰ ἔχομεν πρόχειρα. Ἐνθυμεῖται ὁ κ. Πρόεδρος τί συνέβη κατὰ τὸ 1885, ἐλπίζω δὲ, ὅτι δὲν ἐννοεῖ εἰς τὰς καθημερινὰς καταστροφὰς νὰ σωρεύσῃ νέας, ἐξαντλῶν τὸν τόπον εἰς καταβολὴν συναλλαγματικῆς διαφορᾶς καὶ νέων ἐξωτερικῶν δανείων, ἥτις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλείψῃ, εἰμὴ ὅταν τὸ Κράτος καταστῇ ἐπαρκές. Ἐνόσῳ ὅμως δὲν ἀποδεικνύεται ἐπαρκὲς εἰς τὰς ἀνάγκας του, ἐνόσῳ ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος αὐξάνομεν τὰ βάρη, καὶ αὐξάνομεν αὐτὰ διὰ νέων δανείων καὶ διὰ νέας ἐξαντλούσης τὰς δυνάμεις τοῦ τόπου φορολογίας, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλομεν, δὲν εἶναι δυνατὸν ἤ, ἀποδεικνύοντες τὸ Κράτος ἀνεπαρκὲς πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ, νὰ αὐξάνωμεν τὴν συναλλαγματικὴν διαφοράν. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ν’ ἀνατρέξωμεν εἰς παρωχημένας ἐποχὰς, ὅπως ἀντιληφθῶμεν τῆς καταστάσεως ἡμῶν. Ἄς λάβωμεν τὸ ἔτος 1892, τὸ ὁποῖον δὲν ἔληξεν εἰσέτι· ἔχομεν κατ’ αὐτὸ δάνειον φρ. 16,500,000, ἔχομεν ἕτερον δάνειον 3,500,000, ἔχομεν δάνειον 8,500,000, καὶ ἔχομεν τέλος προεξόφλησιν δικαιώματος τοῦ Δημοσίου ἐκ τῶν κυκλοφορούντων γραμματίων 3,560,000 δρ. Ταῦτα ἀποτελοῦσι μέρος τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1892. Ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν φόρους 5,700,000, ἐπιβληθέντας παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Γόρτυνος, ἔχομεν φόρους 3,500,000, ἐπιβληθέντας ἤδη παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ φόρους 3,500,000, ζητουμένους πάλιν παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἐπίσης μέρος τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1892. Καὶ τί ἔχομεν ὡς τελικὸν ἀποτέλεσμα ὅλων αὐτῶν τῶν νέων βαρῶν; Ἀπὸ προϋπολογισμοῦ ἐξόδων 92 καὶ 94 ἑκατομμυρίων, ἔχομεν ἤδη προϋπολογισμὸν ἐξόδων 104,000,000. Καὶ ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος τῶν 104,000,000 ἀποδεικνύεται ἐκ πρώτης ὄψεως εἰκονικός· διότι ποῦ εἶναι αἱ πιστώσεις αἱ ἀναγκαῖαι διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης; Ποῦ εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος, ἥτις σήμερον διὰ τὴν ἐκ 32 ἑκατομμυρίων φράγκων ὑπηρεσίαν τῶν δανείων ἀνέρχεται εἰς 18,000,000; Ποῦ εἶναι ἡ ἐξ 9% διαφορὰ μεταξὺ τῶν βεβαιώσεων καὶ τῶν εἰσπράξεων; Ταῦτα πάντα ἀποδεικνύουσι, Κύριοι, τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ καταδεικνύουσιν ἡμῖν καὶ τὸν λόγον, δι’ ὃν ἡ συναλλαγματικὴ διαφορὰ καθ’ ἡμέραν αὐξάνει, τὸν λόγον, δι’ ὃν καθ’ ἡμέραν καταπίπτουσι τὰ χρεώγραφα τοῦ Δημοσίου· διότι ἡ τιμὴ τῶν χρεωγράφων τοῦ Δημοσίου ἀποδεικνύει τὴν πίστιν τοῦ Δημοσίου. Καὶ ὅταν τὰ μέτρα ἡμῶν ἦναι τοιαῦτα, ὁποῖα ἐν ὀλίγοις ὑπέδειξα ὑμῖν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ἡ πίστις τοῦ Δημοσίου νὰ ἐλαττῶται, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἔχωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχομεν σήμερον, νὰ προεξοφλῆται ἡ χρεωκοπία τοῦ Δημοσίου. Ὅταν δὲ προεξοφλῆται ἤδη εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης ἡ χρεωκοπία τοῦ Δημοσίου, χάρις εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν δάνειον, οὐδὲ μείωσιν τῆς ἐπικαταλλαγῆς, ἀλλ’ ἀναγκαίως αὔξησιν αὐτῆς. Ἐκεῖνοι δὲ, οἵτινες τὴν πρόοδον τοῦ τόπου καὶ τὴν ἀνακούφισίν του ἐλπίζουσιν ἐκ τῆς χρεωκοπίας, ἀποδεικνύονται μωροὶ ἢ βλάκες. Ἡ χρεωκοπία συνεπάγεται ἀμέσως τὴν μείωσιν τῆς ἀξίας τῶν δημοσίων ἀξιῶν, τῶν δημοσίων χρεωγράφων, ἡ χρεωκοπία φέρει ἀναγκαίως εἰς τὴν ὕψωσιν τῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς, διότι κλονίζει τὴν πίστιν ἐκ βάθρων καὶ ἀποκλείει τὴν εἰσαγωγὴν παντὸς ξένου κεφαλαίου. Ἐὰν δὲ σήμερον τοσοῦτον ἐπαχθὴς κατέστη ἡ ὑπηρεσία τῶν δημοσίων δανείων, τοῦτο βεβαίως ὀφείλεται οὐχὶ εἰς τὸν τόκον, τὸν ἀρχικῶς συνομολογηθέντα, ἀλλ’ εἰς τὴν διαφορὰν τὴν συναλλαγματικὴν, ἥτις ἐπιπροστίθεται εἰς τὸν τόκον. Καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελε κατορθωθῆ ὁ εὐφήμως καλούμενος συμβιβασμὸς, καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελε μειωθῆ ὁ τόκος ὁ καταβαλλόμενος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἡ συναλλαγματικὴ διαφορὰ, ἥτις ἀναγκαίως θ’ αὐξήσῃ κατὰ λόγον τῆς ὑποτιμήσεως τῶν χρεωγράφων τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ κλονισμοῦ τῆς πίστεως ἡμῶν, ἡ συναλλαγματικὴ διαφορὰ θὰ καλύψῃ καὶ θὰ ὑπερβῇ τὸ ὅριον ἐκεῖνο, καθ’ ὃ ἠθέλομεν κατορθώσει νὰ περιορίσωμεν τὰς ὑποχρεώσεις μας δι’ ἑνὸς αὐθαιρέτου καὶ ἀτιμωτικοῦ μέτρου. Δὲν πρέπει, Κύριοι, εἰς τὴν ἀκμὴν, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα, νὰ προσπαθῶμεν νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὤφειλεν ἤδη νὰ προκαλέσῃ γενικὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, αἵτινες μαστίζουσι τὸν τόπον, ἴσως καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἀκόμη καὶ ἐπὶ ὅλων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα σχετίζονται πρὸς τὴν οἰκονομικήν του πολιτικήν· ὤφειλε μάλιστα νὰ πράξῃ ἕτερόν τι ἀπὸ χρόνου μακροῦ, νὰ ἔχῃ ἀναγράψει ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸν προϋπολογισμὸν, ὅπως ἐπ’ αὐτοῦ γείνῃ πλήρης ἡ οἰκονομικὴ συζήτησις, πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν κατὰ μέρος ἐπιψήφισιν μέτρων, τὰ ὁποῖα καθ’ ἑαυτὰ ἀναγνωρίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἄμεσον ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως. Δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄμεσον ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τὸ μέτρον τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου· δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄμεσον ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τὸ μέτρον τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον κυροῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ψηφισθέντος εἰς γʹ ἀνάγνωσιν· δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄμεσον ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τὸ μέτρον τῆς καταβολῆς τῶν ἐξαγωγικῶν τελῶν εἰς χρυσόν. Καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα ἀποτελοῦσιν ἐν τούτοις τὸ σύνολον τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῶν μᾶς ἀρνοῦνται τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν συζήτησιν, καὶ ἐν τούτοις μᾶς λέγουσιν, ὅτι σφάλλομεν, μὴ προβάλλοντες τὰς ἰδίας ἡμῶν γνώμας. Ἡ γνώμη μας εἶναι μία, ὅτι τὰ μέτρα, εἴτε καθ’ ἑαυτὰ κρινόμενα καὶ κατ’ ἰδίαν, εἴτε πάντα ὁμοῦ, ἀποδεικνύουσι πλήρη ἀνεπάρκειαν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, ἀπέναντι τῶν ὁποίων εὑρίσκεται ὁ τόπος.

§61Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅτε ἀνέγνων, ὅτι ἔμελλε νὰ συζητηθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον περὶ μετατροπῆς εἰς χρυσὸν δικαιωμάτων καὶ φόρων, πληρονομένων εἰς τὸ Δημόσιον ὑπὸ ὡρισμένων τάξεων παραγωγῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ὑπέλαβον ὅτι διεφωνοῦμεν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ἄλλων θεμάτων καὶ οὐχὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὑπέλαβον ὅτι ἡμεῖς διεφωνοῦμεν, διότι φρονοῦμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξαντλήσωμεν τὴν ἐθνικὴν παραγωγὴν, ἐπιβάλλοντες αὐτῇ νέους φόρους, κατὰ προσθήκην εἰς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ὑπεῖχεν αὕτη μέχρι τοῦδε· ὅτι διεφωνοῦμεν ἔτι ὡς πρὸς τὰς αἰτίας τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος καὶ τοῦ χρυσοῦ, διότι ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι δὲν εἶναι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προβάλλει πάντοτε καὶ ἐπιμένει ἰσχυριζόμενος· ὅτι διεφωνοῦμεν ἐπὶ τῆς ἐν γένει οἰκονομικῆς πολιτικῆς αὐτοῦ· ὅτι διεφωνοῦμεν προσέτι πρὸς αὐτὸν ἐπὶ τῆς χρησιμότητος ἢ τῆς λυσιτελείας τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀποκρινόμενος εἰς τὰς αἰτιάσεις, τὰς ὁποίας ἀπηύθυναν οἱ κύριοι Βουλευταί, οἱ κατ’ αὐτοῦ ἀγορεύσαντες, ἰσχυρίσθη, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἐπιβαρύνει τοὺς φορολογουμένους, ἐξ ἐναντίας ὅτι βελτιώνει τὴν θέσιν αὐτῶν, καὶ μειώνει τὰ βάρη αὐτῶν. Ἀλλὰ μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πληροφοροῦμαι, ὅτι διαφωνοῦμεν καὶ εἰς ἄλλο τι. Ἀληθῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομίζει, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, μειοῦνται τὰ βάρη τῶν φορολογουμένων, καὶ εὐεργετοῦνται οὗτοι ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἡμεῖς δὲ φρονοῦμεν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιβαρύνονται οἱ φορολογούμενοι, καὶ ἐξαντλεῖται καὶ ἐξασθενεῖ τάξις παραγωγῶν, ἴσως ἐκείνη, τὴν ὁποίαν πρέπει πρὸ παντὸς νὰ ἐνισχύσωμεν. Πῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέλαβεν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου βελτιόνει τὴν θέσιν τῶν παραγωγῶν, καὶ μειόνει τὰ βάρη αὐτῶν, καὶ ἐλαττόνει τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ἐπλήρονον; Διότι, ὡς διϊσχυρίζεται, ὁ φόρος, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐπιβληθῆ ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐκ δραχμῶν 13 καὶ 15, ὁ ἀρχικὸς οὗτος φόρος ἐψηφίσθη καὶ προσδιωρίσθη εἰς χρυσόν, ἑπομένως δὲν ἐπιβαρύνονται, ἂν κληθῶσι νῦν νὰ πληρώσωσιν αὐτὸν εἰς χρυσὸν, θέλουσι μάλιστα ὠφεληθῆ, διότι θέλουσι πληρώσει εἰς χρυσὸν ποσὸν ὀλιγώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον νῦν πληρόνουσιν εἰς γραμμάτια. Ἀλλὰ σφάλλεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν μνήμην· διότι, ὅταν ὁ φόρος προσδιωρίσθη εἰς δραχμὰς δέκα καὶ πέντε κατὰ χιλιάδα σταφίδος, ὁ περὶ τούτου νόμος ἐψηφίσθη κατὰ τὸ 1880, πρωθυπουργοῦντος καὶ τότε τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, καθ’ ὃν χρόνον ὑπῆρχεν ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, καὶ ἑπομένως καθ’ ὃν χρόνον ὑπῆρχεν ὑπερτίμησις συναλλάγματος καὶ ὑπερτίμησις χρυσοῦ, ἤτοι τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς Λοκρίδος ὠνόμασεν ἐπικαταλλαγήν. Λοιπὸν δὲν ἐπεβλήθη ὁ φόρος εἰς χρυσὸν, ἐπεβλήθη εἰς τὸ νόμισμα, τὸ κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον ἀποδεκτὸν ἐν τῷ Κράτει, εἰς τὸ νόμισμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἦτο τότε δεκτὸν εἰς τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους, καὶ τὸ νόμισμα τοῦτο ἦτο τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον, τὸ ὁποῖον ἦτο δεκτὸν εἰς τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους. Ἑπομένως ὁ φόρος δὲν ἐπεβλήθη εἰς χρυσὸν, ἐπεβλήθη εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, εἰς τὸ νόμισμα τὸ κυκλοφοροῦν ἐν τῷ τόπῳ, καὶ τότε ἐκυκλοφόρει τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον. Ἐπίσης καὶ κατὰ τὸ 1887, ὅτε ὁ φόρος τῶν 15 δραχμῶν ηὐξήθη διὰ τῆς προσθήκης τῶν δύο δεκατημορίων, πρωθυπουργοῦντος καὶ τότε τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, διετελοῦμεν αὖθις ἐν ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, ἐν χρόνῳ, κατὰ τὸν ὁποῖον διέφερε τὰ μάλιστα ἡ τιμὴ τοῦ χρυσοῦ ἀπὸ τὴν τιμὴν τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου, καὶ τὸ συνάλλαγμα ὑπερετιμᾶτο, ὅτε ὡσαύτως τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον ἦτο ἐπίσης δεκτὸν εἰς τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους ἐπὶ τῇ τιμῇ τοῦ ἀρτίου. Ἐὰν ἤθελεν ἰσχυρισθῆ τις, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου βελτιόνει τὴν θέσιν τῶν φορολογουμένων, διότι μειόνει τὰ βάρη αὐτῶν, νομίζω ὅτι καθιστᾷ τὴν συζήτησιν ἱλαρὰν, καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἱλαρότης εἶναι ἀπηγορευμένη ἐν χρόνῳ τοσοῦτον κρισίμῳ, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸν ἔσχατον τρέχουσι κίνδυνον τὰ μεγάλα συμφέροντα τοῦ Κράτους. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπιβαρύνει τοὺς φορολογουμένους, καὶ διότι ἐπιβαρύνει αὐτοὺς, οἱ ἀγορεύσαντες μέχρι τοῦδε ἠγόρευσαν κατ’ αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ λαμβάνω τὸν λόγον, ἵνα ἀγορεύσω ὡσαύτως κατ’ αὐτοῦ. Κατὰ τί ἐπιβαρύνει τὴν τάξιν τῶν παραγωγῶν, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται; Τὴν ἐπιβαρύνει πρῶτον διότι αὐξάνει τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, δεύτερον διότι τὸ αὐξάνει εἰς ὅρον, ὅστις εἶναι ἄγνωστος καὶ διὰ τὸν ἐπιβάλλοντα τοὺς φόρους, τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, καὶ διὰ τὸν παραγωγόν. Ἡ τάξις μάλιστα τῶν καλλιεργητῶν τῆς σταφίδος μοὶ φαίνεται τάξις ἀξία μερίμνης κυβερνητικῆς. Ἐὰν αἱ γνῶμαι ἡμῶν ἦναι αἱ ὀρθαὶ γνῶμαι, ἐὰν ὀρθὸν ἦναι, ὅτι ἡ ὑπερτίμησις τοῦ συναλλάγματος, ἡ ὑπερτίμησις τοῦ χρυσοῦ δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς κυκλοφορίας περισσοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου, ἀλλ’ ἀποτέλεσμα τῆς ἀναλόγου ζητήσεως τοῦ χρυσοῦ, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἐνισχύσεως τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Δύο δ’ εἰσὶν οἱ μεγάλοι κλάδοι τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, εἶναι ἡ καλλιέργεια τῆς γῆς καὶ βιομηχανία, ἡ δὲ τάξις τῶν καλλιεργητῶν τῆς σταφίδος εἶναι ἡ πρωτεύουσα μεταξὺ τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς, εἶναι ἡ τάξις ἐκείνη, τῆς ὁποίας ἡ ἐργασία καὶ ἡ παραγωγὴ συντηρεῖ τὸ Κράτος, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν κατὰ πρῶτον λόγον πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι θέλει ἐπέλθει ἐπίκουρος εἰς τὰς κρισίμους ὥρας, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἀπειλοῦσι. Καὶ διατὶ προτείνεται ὁ νόμος οὗτος; Προτείνεται διότι θέλει μειώσει τὴν ζήτησιν τοῦ χρυσοῦ; Παντάπασι. Προτείνεται ὑπὸ φρονήματος ἐγωϊστικοῦ· διότι ἐγωϊστικὸν εἶναι νὰ ζητῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαλλάξῃ ἑαυτὴν ἀπὸ τὴν φροντίδα τῆς εὑρέσεως τοῦ χρυσοῦ, καὶ νὰ μεταφέρῃ τὴν φροντίδα ταύτην εἰς ἄλλους πολίτας, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται, ὅπως συντηρῶσι τὸ Κράτος διὰ τῆς ἐργασίας των. Τοῦτο σκοπεῖ τὸ νομοσχέδιον. Τὰ ἑπτὰ ἑκατομμύρια χρυσοῦ, ὅσα ἐλπίζει νὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τὴν τάξιν τῶν φορολογουμένων, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, τὰ ἑπτὰ ἑκατομμύρια ταῦτα δὲν θέλει ἔχει πλέον ἡ Κυβέρνησις τὴν φροντίδα νὰ τὰ εὑρίσκῃ, ἀλλὰ θέλουσι φροντίζει νὰ εὑρίσκωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ παράγωσι τὰ προϊόντα, ἐπὶ τῶν ὁποίων κανονίζεται ὁ διὰ χρυσοῦ φόρος διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δηλ. οἱ πολῖται, οἱ παραγωγοί. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντιζε νὰ ἀγοράσῃ τὸν χρυσὸν, ἡ ζήτησις τοῦ χρυσοῦ ἤθελεν εἶσθαι ἀβλαβεστέρα, διότι τὰ μέσα, τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ἤθελε ποιήσει χρῆσιν, ἵνα ἐξεύρῃ τὰ 7 ἑκατομμύρια τοῦ χρυσοῦ, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ πορισθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, θέλουσιν εἶσθαι μέσα ἐπιτηδειότερα καὶ μᾶλλον κατάλληλα, ὅπως μὴ ἐνταθῇ ἕνεκα τούτου ἡ ὑπερτίμησις, τὴν ὁποίαν ἐπάγει ἡ ζήτησις τοῦ χρυσοῦ. Ἀλλ’ ἐὰν ἀντὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπιφορτισθῶσιν ἑκατὸν, διακόσιοι, πεντακόσιοι ἢ χίλιοι πράκτορες τῆς Κυβερνήσεως, ὅσοι οἱ φορολογούμενοι, οἱ παράγοντες τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνονται διὰ τοῦ φόρου εἰς χρυσὸν, αὐτοὶ πάντες θέλουσι ζητεῖ συγχρόνως τὸν χρυσὸν, καὶ θέλει ἕνεκα τούτου παραχθῆ συναγωνισμὸς πρὸς εὕρεσιν τοῦ χρυσοῦ, ἑπομένως ἡ ὑπερτίμησις τοῦ χρυσοῦ, ἡ ὑπερτίμησις τοῦ συναλλάγματος θέλει εἶσθαι πολλῷ μεγαλειτέρα ἢ ἂν τὸν χρυσὸν τοῦτον ἐπορίζετο ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν ἰδίων αὑτῆς προσπαθειῶν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ Κυβέρνησις, κατ’ ἐμὲ, ἐπιβαρύνει τὴν τάξιν τῶν παραγωγῶν, τῶν ὁποίων τὰ προϊόντα θέλουσι φορολογεῖσθαι εἰς χρυσὸν, ἐπιβαρύνει δὲ αὐτοὺς εἰς ποσὸν ἄγνωστον, εἰς ὅριον φορολογίας ἄγνωστον, διότι τοῦτο ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν τιμὴν, τὴν ὁποίαν θέλει ἔχει ὁ χρυσὸς καὶ τὸ συνάλλαγμα κατὰ τὴν ὥραν τῆς φορολογίας. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ χρυσὸς ἔξωθεν, ὅπως ὁ ἐν τῇ χώρᾳ χρυσὸς πλεονάσῃ, ἀλλὰ θέλει ζητηθῆ ὁ χρυσὸς ἐκ τῆς χώρας διὰ πρακτόρων, διὰ τῶν παραγωγῶν, οἵτινες ἀνήκουσιν εἰς τὰς τάξεις τὰς κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐπιβαλλομένας εἰς τὸν φόρον τοῦτον. Ὁ Πρωθυπουργὸς ἐπρόβαλε παρατήρησιν, ἡ ὁποία εἶναι ὀρθή. Βεβαίως εἶναι δύσκολον νὰ προσδιορίσῃ τις, ὅταν ἀγορεύῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὰ ὅρια τὰ χωρίζοντα τὴν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ ἀπὸ τὴν συζήτησιν τὴν γενικὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡμολόγησεν, ἀποτελεῖ μέρος τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς αὐτοῦ. Ἂν θελήσητε νὰ συζητήσητε ἐπ’ αὐτοῦ εὐρύτερον, ἀναγκάζεσθε νὰ ἐπιληφθῆτε τῆς ἐξετάσεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους καὶ νὰ εἰσέλθητε εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ τὸ λάθος τοῦτο δὲν πρέπει νὰ καταλογισθῇ εἰς βάρος οὐδὲ τῶν προλαλησάντων, οὐδὲ ἐμοῦ, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς ἀναγκάζει νὰ περιπέσωμεν εἰς τὴν ἀνωμαλίαν ταύτην, ἐγὼ δὲ διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ προχθὲς ἐζήτησα νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου νομοσχεδίου. Ἐὰν ἐγίνετο ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου συζήτησις μετὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ συζήτησις ἤθελεν εἶσθαι εὐχερὴς, διότι κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἀποφήνηται τὴν τελευταίαν αὐτῆς γνώμην ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ Πρωθυπουργοῦ, πάντα δὲ τὰ ἄλλα νομοσχέδια, τὰ συναφῆ μετ’ αὐτῆς, ἤθελον ψηφισθῆ ῥαγδαίως, ὡς συνήθως ἡ πλειονοψηφία ψηφίζει τὰ ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια. Τώρα ὅμως ἀναγκάζει ἡμᾶς νὰ ἀγορεύσωμεν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἕνεκα δὲ τούτου νὰ εἰσέλθωμεν καὶ εἰς τὴν ἔρευναν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, ἐνῷ δὲν σκοποῦμεν νὰ παραιτηθῶμεν τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, καθ’ ἣν ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ὅλην οἰκονομικὴν πολιτικὴν, ἧς μέρος εἶναι καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Εἶπον ὅτι διαφωνοῦμεν πρὸς τὸν Πρωθυπουργὸν ὡς πρὸς τὰς αἰτίας τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ συναλλάγματος, ἀλλὰ διαφωνοῦμεν καὶ ὡς πρὸς τὴν λυσιτέλειαν τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, τοὺς ὁποίους ἐφήρμοσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πολλάκις ἤλεγξεν ἐμὲ, καὶ ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ τῇ Ἀντιπολιτεύσει διατελοῦντα, ὅτι δὲν ἠσπαζόμην τὸ σύστημα τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν. Ἀληθῶς οὔτε τότε οὔτε νῦν ἀσπάζομαι τὸ σύστημα τοῦτο, ἐξ ἐναντίας τὴν παροῦσαν οἰκονομικὴν ἀμηχανίαν κατὰ τὰ 9/10 ἀποδίδω εἰς τὸ σύστημα αὐτό. Οἱ οἰκονομικοὶ συνδυασμοὶ κατέστρεψαν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, διότι δι’ αὐτῶν ἐπορίζετο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς χρυσὸν, δι’ οὗ δὲν ἐπήρκει μόνον εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ τῶν χρεωλυσίων, ἀλλ’ ἐδαπάνα καὶ εἰς τὰς συνήθεις ἀνάγκας τοῦ Κράτους· ὅπως δὲ πορίζηται τὸν χρυσὸν, ὅταν ἐστείρευσαν οἱ ἄλλοι οἰκονομικοὶ συνδυασμοὶ, ἐχρησίμευσεν ἡ μετατροπὴ τῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια δανείων εἰς χρυσὸν, ηὔξησε δὲ τεραστίως τὸ ποσὸν τοῦ χρυσοῦ, τοῦ ὁποίου ἔχει νῦν τὸ Κράτος ἀνάγκην. Κατὰ τὸ 1877 τὸ Κράτος ἐπλήρονεν εἰς χρυσὸν εἰς τόκους καὶ χρεωλύσια δανείων 1,276,440 φράγκα, καὶ κατὰ τὸ 1892, ἐντὸς 15 ἐτῶν, τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ πληρώσῃ 31,000,000 εἰς χρυσὸν διὰ τόκους καὶ χρεωλύσια δανείων, δανείων παγίων καὶ χρεωλυτικῶν, δανείων προσωρινῶν καὶ κυμαινομένων. Τριάκοντα καὶ ἓν ἑκατομμύριον! Ἡ διαφορὰ συνίσταται εἰς 30,000,000. Ἀλλ’ ἐὰν κατὰ τριάκοντα ἑκατομμύρια ηὔξησε τὸ ποσὸν τοῦ χρυσοῦ, τοῦ ὁποίου σήμερον ἔχομεν ἀνάγκην, ἐν παραβολῇ πρὸς τὸ ποσὸν τοῦ χρυσοῦ, τοῦ ὁποίου εἴχομεν ἀνάγκην πρὸ 15 ἐτῶν, ηὔξησε τάχα κατὰ 30,000,000 καὶ ἡ ἐθνικὴ παραγωγὴ, ἐκείνη, ἥτις παράγει τὰ προϊόντα εἴτε τῆς φύσεως εἴτε τῆς βιομηχανίας, τὰ ὁποῖα ἐξάγομεν καὶ ἀντ’ αὐτῶν εἰσάγομεν χρυσὸν εἰς τὸ Κράτος; Ἀλλ’ ὁ Πρωθυπουργὸς ἐπιμένει εἰς τὸ σύστημά του. Κατὰ τὸν Πρωθυπουργὸν, τὸ κακὸν ἔγκειται μόνον εἰς τὴν περίσσειαν τοῦ τραπεζικοῦ γραμματίου, ἑπομένως εἰς τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, ἂν δ’ ἤθελεν εὐτυχήσει νὰ ἄρῃ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, εἶναι βέβαιος ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἤθελε φθάσει εἰς τὴν ἰσοτιμίαν τοῦ χρυσοῦ πρὸς τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον. Δὲν ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην, καὶ οὐ μόνον δὲν ἔχω τὴν γνώμην αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ φρονῶ, ὅτι ἐν ᾗ ἂν ἡμέρᾳ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος ἤθελε κατορθώσῃ νὰ ἄρῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, θέλει δημιουργήσει ἄλλην οἰκονομικὴν νόσον, ἥτις θέλει φέρει πλήρη τὴν παραλυσίαν τῆς οἰκονομικῆς δράσεως τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας. Ποῦ ἠκούσθη, ὅτι 70 ἑκατομμύρια τραπεζικὰ γραμμάτια κυκλοφοροῦσι πλέον τῆς ἀνάγκης τῶν συναλλαγῶν σήμερον; Κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1891 ἐκυκλοφόρουν τραπεζικὰ γραμμάτια εἰς λογαριασμὸν τοῦ Κράτους ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ καὶ εἰς λογαριασμὸν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης 115 ἑκατομμύρια· ἀφαιρέσατε ἐξ αὐτῶν 70 ἑκατομμύρια, ὅσα θεωρεῖ πλεονάζοντα ὁ Πρωθυπουργὸς, θέλουσιν ὑπολειφθῆ 45 ἑκατομμύρια τραπεζικῶν γραμματίων ἐν κυκλοφορίᾳ. Καὶ δύνασθε νὰ συντηρήσητε τὴν δρᾶσιν τῆς κοινωνίας πρὸς τὰς συναλλαγὰς διὰ 45 ἑκατομμυρίων ἀνταλλακτικοῦ νομίσματος; Τὸ ἐπεχειρήσατε κατὰ τὸ 1884, ἀλλ’ ἠγάγετε τὸν τόπον εἰς κρίσιν, ἥτις ἐξεῤῥάγη ἐν Πειραιεῖ, καὶ ὁ Πειραιεὺς κατεστράφη σχεδὸν, ἐπεξετάθη δὲ καὶ ἐπὶ ἄλλας ἐμπορικὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος· ἂν δὲ δὲν ἐπήρχετο ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία τοῦ 1885, ἡ ὁποία εἶχε πρόφασιν τὸ ζήτημα τῆς Φιλιππουπόλεως, ἀλλ’ ἡ ὁποία ἐπεβάλλετο ὑπὸ τῆς νομισματικῆς καταστάσεως τῆς χώρας καὶ τῆς σωτηρίας πιστωτικῶν καταστημάτων, ἐὰν δὲν ἐπήρχετο, λέγω, κατὰ τὸ 1885 ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἠθέλομεν ἔχει ἄλλην μεγίστην οἰκονομικὴν κρίσιν, ἥτις ἤθελεν ἀγάγει τὴν παραγωγικὴν κίνησιν εἰς τὴν παραλυσίαν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἄνευ ἀνάγκης ἀνέδραμεν εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς, διότι ἐπιθυμεῖ νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι αὐτὸς συνετήρησε δι’ αὐτῶν τὴν πίστιν τοῦ Κράτους. Οἱ οἰκονομικοὶ συνδυασμοὶ ὑπῆρξαν μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ὁ Πρωθυπουργὸς ἠδύνατο νὰ πορίζηται χρυσὸν, διὰ νὰ πληρόνῃ τοὺς τόκους καὶ τὰ χρεωλύσια, ἐπὶ τῷ λόγῳ δὲ τούτῳ ἐπορίζετο καὶ χρῆμα, ἵνα ἐπαρκῇ εἰς τὰ ἐλλείμματα τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ οἱ οἰκονομικοὶ συνδυασμοὶ ἦσαν τὰ μάλα ἐπιζήμιοι, αὐτοὶ δὲ παρεσκεύασαν τὴν παροῦσαν οἰκονομικὴν ἀμηχανίαν. Ὅταν ὁ Πρωθυπουργὸς, διὰ νὰ συνομολογήσῃ τὸ δάνειον τῶν 135 ἑκατομμυρίων, ἠναγκάζετο νὰ ἀφαιρέσῃ 26,000,000 ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τούτου, διὰ νὰ κατασκευάσῃ τρία θωρηκτὰ πλοῖα, ἔπραττε πρᾶξιν ὠφέλιμον εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα; Κεφάλαιον πραγματικὸν 26 ἑκατομμυρίων, ὑπολογιζόμενον πρὸς 66%, τὴν τιμὴν ἐπὶ τῇ ὁποίᾳ συνωμολογήθη τὸ δάνειον ἐκεῖνο, ἀνήρχετο εἰς 40 ἑκατομμύρια. Ἐδαπάνησε λοιπὸν 40 ἑκατομμύρια διὰ νὰ κατασκευάσῃ τρία θωρηκτὰ, τὰ δὲ 40 ταῦτα ἑκατομμύρια, πρὸς 4% τόκον, φέρουσι τόκον 1,600,000 φράγκων χρυσῶν, τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνουσι τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τῶν ἐξόδων τῆς συντηρήσεως τῶν θωρηκτῶν· βεβαίως, ἀφοῦ κατασκευάσθησαν, πρέπει νὰ δαπανήσωμεν ὅ,τι καὶ ἂν ἔχωμεν, ἵνα τὰ συντηρήσωμεν, διότι ἄλλως ἠθέλομεν ῥίψει εἰς τὴν θάλασσαν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήσαμεν δι’ αὐτά. Ἕξ μῆνας πρὸ τῆς κατασκευῆς τῶν θωρηκτῶν ἔλεγε πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρῃ δάνειον ἑκατὸν χιλιάδων δραχμῶν ἐν Εὐρώπῃ, καὶ μόλις ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ δάνειον, ἡ πρώτη φροντίς του ἦτο νὰ κατασκευάσῃ ἐξ αὐτοῦ καὶ τρία θωρηκτά. Καὶ ἦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη αὐτῶν; Ἔπρεπε πρὸ παντὸς νὰ ῥυθμίσωμεν τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, καὶ εἶτα νὰ φροντίσωμεν περὶ τῆς ἀνάγκης ταύτης. Ἀλλ’ ἐθέρμαινε τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἡ ἰδέα, ὅτι ἤθελεν ἐπιδείξει τὴν κατασκευὴν τῶν τριῶν θωρηκτῶν, ἡ ἐπίδειξις δ’ αὕτη συνεβιβάζετο μὲ τὰς ἀξιώσεις τῶν δανειστῶν, οἵτινες εὕρισκον ἐν τῇ κατασκευῇ τῶν θωρηκτῶν ἄλλα κέρδη. Ἀλλὰ μὴ ἡ τροπὴ τῶν δανείων, ἡ ὁποία ἐγένετο δι’ οἰκονομικῶν συνδυασμῶν, δὲν συνετέλεσεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀμηχανίαν; Πῶς ἐτράπησαν τὰ δάνεια; Νομίζει ὅτι εἶναι ἄγνωστον, πῶς ἠγοράσθησαν αἱ ὁμολογίαι τῶν τραπέντων δανείων, πῶς οἱ ἀγοράσαντες αὐτὰς παρεστάθησαν ὡς δανεισταὶ τῶν δανείων, δι’ ὧν μετετράπησαν, καὶ πῶς αἱ ὁμολογίαι τῶν μετατραπέντων δανείων προσηνέχθησαν ἀντὶ μετρητῶν εἰς τὴν τροπήν; Ὅλα ταῦτα ηὔξησαν τὸ κεφάλαιον τῶν δανείων τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ηὔξησαν τεραστίως καὶ τοὺς εἰς χρυσὸν πληρωτέους τόκους καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ χρυσοῦ, καὶ κατηντήσαμεν νὰ ἔχωμεν σήμερον ἀνάγκην 31 ἑκατομμυρίων εἰς χρυσὸν, ἵνα ἐκπληρώνωμεν τὰς ὑποχρεώσεις μας. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐπετίμησε τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διατὶ καὶ οὗτος παρεπονέθη, ἀποδιδοὺς τὰς ἐπελθούσας οἰκονομικὰς δυσχερείας εἰς ἀποκλεισμὸν χρηματικὸν, ὁ ὁποῖος ἐγένετο κατ’ αὐτοῦ. Ὁ Βουλευτὴς Ἀττικῆς εἶπεν, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς ἀνυψώθη εἰς τὸ ὕψος τοῦ ἰσχυρισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐγὼ εἶχον προβάλει, ἀγορεύων ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου. Ἂν ἐγὼ ὡμίλησα κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1892 περὶ χρηματικοῦ ἀποκλεισμοῦ, γενομένου κατὰ τὸν Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον τοῦ 1891 καὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1892, ὡμίλησα διότι ἐστηριζόμην εἰς ἐπίσημα ἔγγραφα, εἰς αὐθεντικὰς βεβαιώσεις, εἰς ὁμολογίαν μεγάλου τραπεζίτου τοῦ Βερολίνου, ὁ ὁποῖος διευθύνει τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας ἐκείνης. Οὗτος, ὁμιλῶν πρὸς τὸν πρέσβυν τῆς Ἑλλάδος, ὡμολόγησε πόθεν ἐπῆλθε τότε ἡ ὑποτίμησις τῶν ἑλληνικῶν ἀξιῶν. Εἰς τὸ χαρτοφυλάκιόν μου ὑπάρχουν ἐκθέσεις ἐπίσημοι ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, αἵτινες μοὶ ἔδιδον τὰς πληροφορίας ταύτας, καὶ διὰ τοῦτο εὐλόγως κατήγγειλα τακτικὴν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐνέπνεεν ὁ πατριωτισμὸς, ἀλλ’ ὠδήγει ἡ ἐμπάθεια καὶ ἡ φιλαρχία. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἦναι εἰς παραπλησίαν θέσιν ὁ Πρωθυπουργός· ἐὰν ἦναι, καλῶς παρεπονέθη κατὰ τοῦ χρηματικοῦ ἀποκλεισμοῦ, ἐὰν ὅμως δὲν ἦναι, δὲν εἶχε δίκαιον παραπονεθείς. Ἀλλὰ, καὶ ἂν εἶχε δίκαιον νὰ παραπονεθῇ, ἔπρεπε νὰ ἀναλογισθῇ, ὅτι τὴν τακτικὴν ταύτην εἶχε μετέλθη ὡς Ἀντιπολίτευσις κατὰ τὸ 1891 καὶ 1892, ἔπρεπε νὰ ἀναλογισθῇ ὅτι εἰς τὸν κλονισμὸν τῆς πίστεως τοῦ Κράτους συνετέλεσε τὰ μάλα τὸ εἶδος τοῦτο τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τὸ ὁποῖον εἶχε τότε ὀργανώσει διὰ νὰ πολεμήσῃ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ 1891. Ἐγὼ δὲν ὑποστηρίζω τὴν γνώμην τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι πρέπει οἱ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια πληρονόμενοι νῦν φόροι νὰ εἰσπράττωνται τοῦ λοιποῦ εἰς χρυσὸν, δὲν ὑποστηρίζω ὡσαύτως οὐδὲ τὴν ἄλλην γνώμην, ὅπως τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη μετατραπῶσιν εἰς χρυσὸν, ὄχι δι’ ὃν λόγον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔλεγε πρὸ μικροῦ,—διότι τοιουτοτρόπως ἤθελον ζημιωθῆ τὰ ἄτομα, ἅτινα ἤθελον ὑποβληθῆ εἰς τὴν φορολογίαν ταύτην,—ἀλλὰ δι’ ἄλλον λόγον. Τὴν γνώμην τῆς μεταβολῆς τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν εἰς χρυσὸν μοὶ ἔδωκεν αὐτόκλητος Κύριός τις, τὸν ὁποῖον ἐγὼ δὲν γνωρίζω, ὑποθέτω ὅμως, ὅτι γνωρίζει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὑποθέτω δὲ, ὅτι θὰ γνωρίζῃ ἴσως καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅστις θὰ ὀφείλῃ εἰς αὐτὸν χάριν. Τὴν γνώμην ταύτην μοὶ ἔδωκεν ὁ κ. Τσέστων. Λέγω, ὅτι ὑποθέτω ὅτι γνωρίζει αὐτὸν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, διότι ὁ κ. Τσέστων ἦτο δικηγόρος ἑταιρίας τινὸς, τῆς ὁποίας ἱδρυτὴς, πατὴρ καὶ κηδεμὼν τυγχάνει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, τῆς ἑταιρίας τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος· ὅτι ὑποθέτω ὅτι τυγχάνει γνωστὸς καὶ εἰς τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, διότι ὁ κ. Τσέστων ἐπλήρωσε τὰς ἐφημερίδας τῆς Εὐρώπης δι’ ἐπαίνων καὶ θαυμασμῶν, οἵτινες βεβαίως ἔτερψαν τὴν ψυχὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου. Ἀλλ’ ὁ κ. Τσέστων εἶχε φιλελληνισμόν, καὶ διὰ τοῦτο ἔσπευσε νὰ μὲ συμβουλεύσῃ, ἵνα προτείνω τὴν μετατροπὴν τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν εἰς χρυσόν. Τὴν γνώμην ταύτην μοὶ ἔδωκε καὶ ἄλλος, ὁ διευθυντὴς μεγάλης ἐφημερίδος ἐν Ἀγγλίᾳ, ἐφημερίδος ἀσχολουμένης καὶ περὶ τὰ οἰκονομικά. Ὁ διευθυντὴς οὗτος εἶναι ἄνθρωπος διακεκριμένος, εἶναι γνωστὸς καὶ εἰς τὸν οἰκονομικὸν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον. Δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω αὐτὸν προσωπικῶς, ἀλλ’ αὐτόκλητος καὶ οὗτος μοὶ ἔδωκε τὴν γνώμην ταύτην. Νομίζω ὅτι καὶ ὁ διευθυντὴς τῆς ἐφημερίδος ἐκείνης καὶ ὁ κ. Τσέστων ἐσφάλλοντο. Εἶχον παρακινηθῆ ἀπὸ τὸ παράδειγμα τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, καὶ τοῦτο μοὶ ἐπρόβαλον εἰς ἀπόδειξιν ὅτι, ὡς ἐκεῖναι διὰ τοῦ μέτρου τούτου ἐβελτίωσαν τὴν ἐν αὐταῖς ἐπισκήψασαν ἄλλοτε νομισματικὴν ἀνωμαλίαν, ἠθέλομεν καὶ ἡμεῖς θεραπεύσει τὴν νόσον ταύτην, ἐπισκήψασαν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ἐνόμισα προσῆκον νὰ ἔλθω εἰς συζήτησιν μετ’ αὐτῶν, διὰ νὰ ἀναιρέσω τὴν γνώμην των, ἀλλὰ δὲν ἠσπάσθην αὐτήν, διότι ἡ Ἑλλὰς πολὺ διαφέρει ἀπὸ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Ἐν τῇ Ἑλλάδι ἔχομεν ἀνάγκην χρυσοῦ, ἐνῷ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι εἶναι χρυσοφόροι, πληροῦνται χρυσοῦ, οὔτε δύνανται νὰ περιέλθωσιν εἰς ἀνησυχίαν δι’ ἔλλειψιν χρυσοῦ ἐν τῷ Κράτει αὐτῶν. Ἄν ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ ἐν τῷ σθένει αὐτῆς τὸ θάῤῥος, ὅπως μὴ συμμορφωθῇ ἐντελῶς μὲ τοὺς πόθους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ νὰ στέρξῃ εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα συζητήσωμεν αὐτὸ καὶ ψηφίσωμεν μετὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ πλειοψηφία θέλει θέσει ἑαυτὴν ἐν δέοντι καὶ ἐν τάξει. Ἄν ὅμως ἤθελεν ἐπιμείνῃ νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον κεχωρισμένον καὶ πρὸ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡμεῖς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ψηφοφορήσωμεν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ψηφοφοροῦμεν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τῆς πεποιθήσεως, ὅτι ἀρνούμεθα νὰ συμπράξωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν περαιτέρω ἐξάντλησιν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς.

§62ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἔκτασις καὶ ὁ χαρακτὴρ, ὃν ἔλαβεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς εἰς χρυσὸν ἐσόδων τινῶν, ἐπιβάλλει καὶ εἰς τὴν πλειοψηφίαν καὶ εἰς τὸν ἡγέτην αὐτῆς τὴν παραδοχὴν τῆς προταθείσης γνώμης, νὰ προταχθῇ ἡ γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ μιᾶς ἐκ τῶν κυρίων βάσεων τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ, ἥτις στηρίζεται εἰς τὸ ὅτι ὁ τόπος δύναται νὰ δώσῃ εἰς τὸ Δημόσιον τὸν χρυσὸν, οὗτινος τοῦτο ἔχει ἀνάγκην, λαμβάνει τὴν πρώτην ἐπίσημον αὐτῆς ἐφαρμογὴν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Εἶναι ἑπομένως ἀνάγκη νὰ ἴδωμεν, ἂν πράγματι τὸ σύστημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀνταποκρίνηται πρὸς τὰς ἐλπίδας καὶ τὰς προσδοκίας αὐτοῦ. Ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν ἐν πρώτοις, ἂν πράγματι ἐπέτυχε τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅπερ ἀποτελεῖ μίαν ἐκ τῶν πρωτίστων βάσεων πολιτικῆς ὑγιοῦς καὶ δυναμένης νὰ σώσῃ τὸν τόπον ἐκ τῆς κρισιμωτάτης θέσεως, εἰς ἣν εὑρίσκεται σήμερον. Ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν πράγματι δύναται νὰ δώσῃ ὁ τόπος τὸν χρυσὸν ἐκεῖνον, οὗτινος ἔχει ἀνάγκην τὸ Δημόσιον, ὅπως ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἐξωτερικὰς αὐτοῦ ὑποχρεώσεις. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν δύναται ὁ τόπος νὰ ὑποστῇ ἐπὶ πλέον βάρη πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν, ἂν δύναται δηλ. νὰ ἐξακολουθήσῃ δανειζόμενος. Καὶ ἂν εὕρωμεν, ὅτι τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ἐξησφαλισμένον, ὅτι ὁ τόπος δύναται νὰ δώσῃ τὸν χρυσὸν, οὗτινος ἔχει ἀνάγκην τὸ Δημόσιον, ἔστω καὶ μετά τινα καιρὸν, ὅτι ἡ χώρα δύναται νὰ ὑποστῇ ἕτερα βάρη καὶ δάνεια, τότε βεβαίως πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· ὀφείλομεν νὰ τὸ ψηφίσωμεν, ὄχι διότι δὲν ἐπιβάλλει βάρη ἐπὶ τοῦ τόπου, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ διότι πάντες ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν τὰ ἐπιβαλλόμενα βάρη καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ διὰ παντὸς ἄλλου, ἂν δύνανται ταῦτα πάντα νὰ σώσωσι τὸν τόπον ἐκ τῶν ἐπαπειλούντων αὐτὸν κινδύνων. Ἂν ὅμως πεισθῶμεν ἐκ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι τὰ βάρη ταῦτα δὲν δύνανται νὰ σώσωσι τὸν τόπον, ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν σοβαρώτερον· ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν οὐχὶ μόνον περὶ τοῦ παρόντος, ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος τοῦ τόπου· ὀφείλομεν τότε νὰ θέσωμεν κατὰ μέρος πᾶσαν ἀτομικὴν βλέψιν, πᾶσαν ἀτομικὴν φιλοδοξίαν, καὶ νὰ ἐμφορηθῶμεν ἀποκλειστικῶς ἐκ τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκομεν. Ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῆς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον, καὶ περὶ τῶν κινδύνων, οἵτινες τὸν ἐπαπειλοῦσιν. Οἱ κίνδυνοι δ’ οὗτοι, Κύριοι, δὲν εἶναι μικροί. Δὲν εἶναι κίνδυνοι ἀπειλοῦντες μόνον τὴν φιλοτιμίαν ἡμῶν, δὲν εἶναι κίνδυνοι στενοχωρίας τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ κίνδυνοι, οἵτινες ἀπειλοῦσι καὶ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τοῦ τόπου, καὶ δύνανται νὰ καταστήσωσιν ἀδύνατον τὴν ἀνόρθωσιν αὐτοῦ ἐν τῷ μέλλοντι. Εἶναι κίνδυνοι, οἵτινες, τολμῶ νὰ τὸ εἴπω, δύνανται νὰ θέσωσιν ἐν ἀμφιβολίᾳ καὶ τὴν ἀκεραιότητα τῶν ἐλευθεριῶν αὐτοῦ. Ἀφοῦ ἅπαξ ἤρξατο ἡ συζήτησις αὕτη, νομίζω, ὅτι καθῆκον ἐπιβάλλεται εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ παραδεχθῇ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως τῆς οἰκονομικῆς αὑτοῦ πολιτικῆς. Θὰ ἦμαι ὁ πρῶτος, ὅστις θὰ ὑποστηρίξω τὰ βάρη, ἅτινα ἡ πολιτικὴ αὕτη ἐπιβάλλει εἰς τὸν τόπον, ἂν δι’ αὐτῶν δύναται νὰ ἐξέλθῃ οὗτος τῆς θέσεως, εἰς ἣν περιῆλθε σήμερον· καὶ ἂν πεισθῶμεν περὶ τούτου, δὲν πρέπει βεβαίως νὰ ἀντιδράσωμεν εἰς τοῦτο, ἀλλὰ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὰ μέτρα ταῦτα. Εἶναι ἀναντίῤῥητον, Κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπιβάλλει βάρη ἐπὶ τοῦ τόπου, καὶ ἐπιβάλλει βάρη πιέζοντα τὴν παραγωγὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ νὰ περιφυλάττωμεν. Πιέζει τὴν παραγωγὴν ἐκείνην, ἥτις ἐξάγει προϊόντα ἑλληνικὰ, καὶ εἰσάγει χρυσὸν ξένον ἐν τῷ τόπῳ. Ἂν ἡ πίεσις αὕτη ἐλαττώσῃ κατὰ τὸ δέκατον μόνον τὴν ἐξαγωγὴν αὐτῶν, δύναται νὰ εἰσπράξῃ τότε καὶ ἐξ καὶ ἑπτὰ ἑκατομμύρια εἰς χρυσὸν τὸ Δημόσιον· ἡ ἐλάττωσις μόνον κατὰ 10% τῆς εἰσαγωγῆς χρυσοῦ ἐν τῷ τόπῳ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἡ ἐλάττωσις αὕτη θὰ καταστήσῃ τὰ ἐξ–ἑπτὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θέλει εἰσπράξει τὸ Δημόσιον, δῶρον ἄδωρον· διότι, ὅταν λείψωσι 10 ἑκατομμύρια εἰσαγομένου χρυσοῦ ἐν τῇ κοινωνίᾳ, οὐδεμίαν θέλουσι παράσχει ὠφέλειαν μήτε εἰς τὸ Δημόσιον μήτε εἰς τὴν κοινωνίαν αἱ εἰσπράξεις 6–7 ἑκατομμυρίων, αἱ προβλεπόμεναι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλονται βάρη οὐχὶ μόνον ἄμεσα ἐπὶ τῶν παραγωγῶν, ἀλλὰ καὶ ἔμμεσα ἐφ’ ὅλου τοῦ τόπου, ἂν δι’ αὐτοῦ ἐλαττωθῇ ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ ἐξαγωγή. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην δυνάμεθα νὰ τὸ συζητήσωμεν, ὡς εἶπον, ἀλλ’ ἡ ἔποψίς του αὕτη εἶναι δευτερεύουσα· πρωτεύουσα εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὸ ζήτημα, ἂν πραγματικῶς τὸ σύστημα τὸ οἰκονομικὸν, ὅπερ προτείνει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ οὗτινος μίαν τῶν κρηπίδων ἀποτελεῖ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἂν τὸ σύστημα τοῦτο δύναται νὰ ἀποσοβήσῃ τοὺς ἀπειλοῦντας ἡμᾶς κινδύνους, ἂν δύναται νὰ σώσῃ τὸν τόπον ἐκ τῆς κρίσεως, ἥτις τὸν ἐπαπειλεῖ. Ὅταν λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο, ὀλίγον θὰ συζητήσω κατ’ οὐσίαν τὸ νομοσχέδιον. Ἂν ὅμως ἡ συζήτησις τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος τῆς Κυβερνήσεως ἀποδείξῃ αὐτὸ ἐσφαλμένον, ὀφείλει τότε νὰ σκεφθῇ πρῶτος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἂν πρέπῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ. Ἴσως δυνηθῶμεν νὰ τὸν πείσωμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν σήμερον ἐφαρμόζει· ἀλλ’ ἂν δὲν θελήσῃ νὰ πεισθῇ, ὅπερ καὶ τὸ πιθανὸν, ὅπως οὐδέποτε ἠθέλησε νὰ πεισθῇ, τότε ὀφείλομεν νὰ τῷ δείξωμεν ποῦ βαδίζει καὶ ποῦ ἄγει τὸν τόπον, καὶ ἂν θέλῃ, ἂς ἐξακολουθήσῃ ἀναλαμβάνων ὅλην τὴν εὐθύνην τῆς πορείας του. Διὰ τοῦτο ἔρχομαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἰδέαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, καὶ προτείνω, ἵνα τὴν συζήτησιν τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος τῆς Κυβερνήσεως προτάξωμεν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Καθόσον ἀφορᾷ ἐμὲ, εἰμὶ πρόθυμος νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην καὶ ἀπὸ αὔριον, ἂν θέλῃ ἡ Βουλή.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προτείνετε ἀναβολὴν, κύριε Βουλευτά;

§64ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Προτείνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ τὸ ἀντιληφθῶ καὶ ἐγώ. Ἠγορεύσατε ἐπὶ μίαν ὥραν. Τί προτείνετε; ποῦ καταλήγετε;

§66ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἕν ἐκ τῶν καθηκόντων τοῦ Προέδρου εἶναι νὰ θέτῃ τὰ ζητήματα.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν προτείνετε τίποτε, καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου...

§68ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὴν ἀναβολὴν προτείνει.

§69Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέσατε ὅ,τι ζήτημα θέλετε, ἀλλ’ ἐνιστάμεθα ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ψηφοφορίας. Νομίζω, ὅτι ἔχομεν καθῆκον...

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν Κύριον, ὁ ὁποῖος ἐρητόρευσε μετὰ τοσαύτης ζωηρότητος, καὶ δὲν προτείνει τίποτε.

§71ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπρότεινα,— καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν θέλετε νὰ τὸ ἐννοήσητε...

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαιωθῆτε, ὅτι σᾶς ἐννοῶ πολὺ καλά.

§73ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. προτείνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἐπρότεινε, τὸ νὰ προτάξωμεν τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὴν συζήτησιν τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα μάλιστα. Δηλαδὴ προτείνετε τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα συζητηθῇ μετὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§75ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατὶ δὲν τὸ λέγετε τόσην ὥραν; Λοιπὸν, κύριοι Βουλευταὶ, ἠκούσατε τοῦ ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτοῦ τὴν πρότασιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§77Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἐπὶ τῷ τέλει νὰ συζητηθῇ μετὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κωνστ. Ἀργασάρη Λομβάρδου καὶ Π. Σάκκη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 130, ἐξ ὧν 23 ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ ἐξ Ἄρτης βουλευτοῦ κ. Καραπάνου καὶ 107 κατ’ αὐτῆς. Συνεπῶς ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ συζητηθὲν νομοσχέδιον «περὶ πληρωμῆς ἐσόδων τινῶν εἰς χρυσὸν», κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ συζήτησιν).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 9 καὶ 40′ μ. μ.