1892.12.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10

τῆς 3 Δεκεμβρίου 1892.

(Πέμπτη).

Ὥρᾳ 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προχθεσινῆς συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ρικάκη, εἶσθε εὐχαριστημένος τώρα;

§2ΡΙΚΑΚΗΣ. Μάλιστα· πληρέστατα.

§3ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἐγὼ δὲν εἶμαι εὐχαριστημένος. Ἐδήλωσα καὶ προχθὲς εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῶσιν ὡς ἑξῆς: «Ἔλαβε τὸν λόγον ὁ Βουλευτὴς Μαντινείας καὶ ἀνέπτυξε τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας προΐστατο, δὲν ἐθεώρησε συμφέρον νὰ προβῇ εἰς τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων». Αὐτὸ εἶναι τὸ πόρισμα τῶν δηλώσεών μου, καὶ παρακαλῶ εἰς τοῦτο νὰ περιορισθῆτε.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἂν ἐγκρίνῃ τὰ πρακτικὰ, ὡς ἀνεγνώσθησαν. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λοιπὸν τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τηλεγράφημα ἐξ Ἀγουλινίτσης πολλῶν κατοίκων Ὀλυμπίας, παρακαλούντων τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑπαγωγῆς αὐτῶν δικαστικῶς εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ἠλείας, διότι μεγάλως εὐεργετοῦνται ἐκ τούτου. Θέλει παραπεμφθῆ εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπήν. Τηλεγράφημα τοῦ Δημάρχου Καλαῤῥύτων, διαβιβάζοντος ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Καλαῤῥύτων ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ Πρωτοδικείου Ἄρτης. Οἱ ἐν Ναυπλίῳ οἰνοπῶλαι παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν δι’ ἀναφορᾶς των, ὅπως μεταβιβάσῃ τὸν ἤδη προστιθέμενον φόρον ἐπὶ τοῦ οἴνου εἰς τοὺς ἀμπελοκτηματίας.

§6ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Παρακαλῶ, ἡ ἀναφορὰ αὕτη νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπὴν, ἂν δὲν ἐπεξειργάσθη μέχρι τοῦδε τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον· ἂν δὲ ἐπεξειργάσθη αὐτὸ, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται διὰ τῆς ἀναφορᾶς.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Τηλεγράφημα πολιτῶν Λευκάδος, καταγγελλόντων τὸν αὐτόθι εἰρηνοδίκην Λοῦλον ὡς παρανομοῦντα. Ὁ ἐν Καλάμαις ἐμπορικὸς σύλλογος «Ἑρμῆς» δι’ ὑπομνήματός του ὑποβάλλει γνώμας τινὰς ἐπὶ τοῦ ὑποβληθησομένου νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς εἰς χρυσὸν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ.

§8ΣΑΚΚΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνωσθῇ;

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ μόνον.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 27). Ἀναφορὰ Ἠλία Γκότση, τελειοφοίτου Γυμνασίου, ἐξαιτουμένου νὰ ἐπιτραπῇ αὐτῷ ἡ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἐγγραφή του. Παραπέμπεται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Ἀναφορὰ τοῦ ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύργου κρατουμένου καταδίκου Ἐπαμ. Μακρῆ, καταγγέλλοντος τὸν ἐπιστάτην τῶν φυλακῶν. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§12ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ πρακτικῷ, κύριε Πρόεδρε, τῆς προτελευταίας συνεδριάσεως περιέχεται ἡ ἑξῆς περικοπὴ (ἀναγινώσκει): «... ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπαντῶν εἶπεν, ὅτι «γενομένης τῆς συζητήσεως σήμερον ἄνευ προειδοποιήσεως, λυπεῖται, ὅτι δὲν ἔχει πρόχειρα τὰ ἔγγραφα, δι’ ὧν ἀποδεικνύεται τὸ ἀνακριβὲς τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος, οὗτινος ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ διαγράψῃ πορείαν, ἀποκλείουσαν τὴν ἐνώπιον τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων παράστασιν τῆς Ἑλληνικῆς καὶ τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ προαποφασίσῃ τὴν διακοπὴν τῶν σχέσεων». Εἶχεν ἀληθῶς ὑποβάλει τοιαύτας τινὰς παρατηρήσεις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλ’ ἐφρόνουν, ὅτι τοῦτο προήρχετο ἐξ ἐσφαλμένων ἐντυπώσεων ἢ πληροφοριῶν. Ὅταν ὅμως τὸ βλέπω, Κύριοι, ἐν τῷ ἐπισήμῳ πρακτικῷ τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον μάλιστα καὶ ἐπεκυρώθη, ἀναγκάζομαι νὰ προκαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα, δι’ ὧν ἀποδεικνύει αὐτὴν τὴν μομφήν· διότι αὐτὴ, Κύριοι, ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶναι ἐντελῶς ἀνυπόστατος καὶ μὴ ἀληθής.

§13ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ μοὶ συγχωρήσητε, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ σᾶς ἀναγνώσω πάσας τὰς περικοπὰς τῶν ἐγγράφων, αἵτινες ἀνάγονται εἰς τὸ θέμα τοῦτο. Θέλω δὲ κατόπιν καταθέσει, ἵνα τυπωθῶσι, πάσας τὰς περικοπὰς ταύτας, τινὰ δὲ καὶ τῶν ἐγγράφων ἀκέραια, διότι αἱ περικοπαὶ, ἃς θέλω ἀναγνώσει, ἀνήκουσιν εἰς ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὁλόκληρα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κατατεθῶσι.

§14ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζετε ὅτι τοῦτο συμφέρει;

§15ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Συμφέρει. Καὶ ἰδοὺ διατὶ νομίζω, ὅτι τοῦτο συμφέρει· ἐνόμιζον δὲ ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ οὕτως ἀντελήφθη τὸ πρᾶγμα προχθές. Διότι ὁ ἀγὼν, τὸν ὁποῖον διεξάγομεν, τείνει εἰς τὸ νὰ ἀποδείξωμεν ἡμεῖς, ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ὑπῆρξε διαφωνία μεταξὺ τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, ἅτινα ἐκ διαδοχῆς διεξήγαγον τὸ ζήτημα. Παρακαλῶ δὲ νὰ παρατηρήσῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι ἐπιμελῶς ἀπέσχομεν νὰ καταθέσωμεν ἐνώπιον αὐτῆς ὅ,τιδήποτε, δυνάμενον νὰ περιέχῃ ἐνδείξεις τοιαύτης διαφωνίας. Ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ὅ,τιδήποτε καὶ ἂν συνέβη ἐν τῷ μεταξὺ ἰδιαίτερον, ἡ ὁριστικὴ ἀπόφασις τῶν τριῶν Ὑπουργείων, ἅτινα διεξήγαγον τὴν ὑπόθεσιν, εἶναι μία καὶ ἡ αὐτὴ, ἡ δὲ ὅλη πορεία τῶν Ὑπουργείων τούτων, ὅπως ἐνδεικνύουσι καὶ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν τὰ ἔγγραφα, εἶναι αὐτὴ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐτηρήσαμεν. Λοιπὸν, πᾶν ὅ,τι θέλω ἐνταῦθα ἀναγνώσει καὶ καταθέσει, ἀποδεικνύει, ὅτι οὐδεμία ὑπῆρξε διαφωνία μεταξὺ τῶν τριῶν Ὑπουργείων, τῶν διαχειρισθέντων τὸ ζήτημα, καὶ ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ σήμερον διαφωνία ἐνταῦθα, αὕτη ὀφείλεται εἰς τὰς ἀντιπολιτευτικὰς προθέσεις ἐκείνου, ὅστις ὅλως τοὐναντίον ἐπολιτεύετο, ὅτε κατεῖχε τὴν ἐξουσίαν.

§16ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι πρόωρος ἡ συζήτησις. Ἂν σεῖς ἐπιμείνητε νὰ ἐγείρητε πάλιν συζήτησιν περὶ τοῦ θέματος, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ κάμητέ τι, τὸ ὁποῖον εἶναι συμφέρον. Ἂν σεῖς νομίζητε ὅτι εἶναι συμφέρον...

§17ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ὁ μόνος ἁρμόδιος.

§18ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Συζήτησιν οὔτε προεκαλέσαμεν, οὔτε προκαλοῦμεν. Ἐκλήθημεν νὰ καταθέσωμεν ὡρισμένα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐν ἀρχῇ ἐνομίσαμεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ καταθέσωμεν, ἐπειδὴ δὲ ἐκλήθημεν νὰ καταθέσωμεν αὐτὰ, τὰ καταθέτω σήμερον.

§19ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ γεγονὸς θεωρεῖται τετελεσμένον.

§20ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ...

§21ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο, κύριε Βουλευτὰ, ἐγεννήθη ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ ἐντίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ἐξηκολούθησεν ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ ἐκ Μαντινείας Βουλευτοῦ, καὶ ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον, ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§22ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα εἰς τὴν Βουλήν.

§23ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα. Θὰ κατατεθῇ δὲ ἡ σχετικὴ περικοπὴ, διότι αἱ ἄλλαι εἶναι ἄσχετοι πρὸς τὸ θέμα.

§24ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι δικαίωμά σας.

§25ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἰδοὺ λοιπὸν, τί λέγει. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τελευταῖον ἀγορεύσας εἶπον, ὅτι κατ’ ἀρχὰς ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου εἶχεν ἄλλην γνώμην. Συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην ταύτην ἔδωκε τὴν ἑξῆς ἐντολὴν τῇ 18/30 Μαρτίου 1892. Μεταφράζω ἐκ τοῦ Γαλλικοῦ (ἀναγινώσκει): «Συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ πρὸς τὴν γνώμην τῶν δικαστικῶν συμβούλων, ὡς καὶ τὴν τοῦ κ. Στεφάνου, (θέλετε ἴδει τί ἀπαντᾷ ὁ κ. Στεφάνου εἰς τοῦτο) ἀρχαίου δικαστικοῦ συμβούλου, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ζητήσητε παρὰ τοῦ δικαστηρίου (τὸ τηλεγράφημα εἶναι πρὸς τὴν Πρεσβείαν) τὴν παραπομπὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου εἰς τὴν κατοχὴν τῆς κληρονομίας τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, ἥτις περιέχει ἐπίσης καὶ τὴν κληρονομίαν τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα, ἐναντίον παντὸς οἱουδήποτε, ὅστις ἤθελεν ἐγείρει τοιαύτας ἀξιώσεις. Θέλετε θεμελιώσει τὴν ὑμετέραν αἴτησιν ἐπὶ τῆς διαθήκης τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα, καὶ ἐν ἀνάγκῃ ἐπὶ τῆς τοῦ Εὐαγγέλη, προβάλλοντες τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ περιλαμβανόμενα ἐν τῷ ὑπομνήματι, (τῷ τοῦ κ. Δαμασκηνοῦ δηλαδὴ) καὶ πάντα τὰ ἄλλα, ὅσα εἶναι ὠφέλιμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν ἡμῶν.»

§26ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα καὶ τοῦ Ρωμουνικοῦ Δημοσίου;

§27ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα. Καὶ τοῦτο ἐξάγεται ἐκ τῶν ἐγγράφων κατόπιν, ὅτι περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἔννοια τῆς ἀντιδικίας κατὰ τοῦ Ρωμουνικοῦ Δημοσίου. Μετὰ τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἀναγινώσκω τηλεγράφημα τοῦ πρέσβεως τῆς 20 Μαρτίου (1 Ἀπριλίου) 1892, σταλὲν δύο ἡμέρας κατόπιν, μετὰ τὴν λῆψιν τοῦ ὑπουργικοῦ τηλεγραφήματος, ἔχον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ δίκη Εὐαγγέλη Ζάππα ἀνεβλήθη εἰς τὴν 24 Ἀπριλίου. Οἱ δικηγόροι, μετὰ ὥριμον ἐξέτασιν, ἀρνοῦνται νὰ δεχθῶσι τὸ σύστημα τῆς ὑπερασπίσεως, τὸ παραδεχθὲν ὑπὸ τῶν δικαστικῶν συμβούλων, ὑποστηρίζοντες, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ λάθος ἀνεπανόρθωτον.»

§28ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τίνος ἦτο ἡ δίκη ἐκκρεμὴς τότε;

§29ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατὰ τῶν κληρονόμων, κατὰ τῶν συγγενῶν, καὶ πρὸ τοῦ θανάτου ἔτι τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα.

§30ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· εἶναι νέα δίκη αὐτή. Τώρα θὰ τὰ εἴπω ἐγὼ ὅλα.

§31ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐδῶ παρεμβάλλεται τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Στεφάνου, ὅστις, μαθὼν ὅτι ἀπεστέλλετο εἰς Ρωμουνίαν τὸ ἀποφασισθὲν ἐν τῷ συμβουλίῳ, ὡς προϊὸν καὶ τῆς γνώμης αὐτοῦ, ἐνόμισεν ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῇ, καὶ ἀπετάθη εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις, φιλοδικαίως καὶ ἐντίμως φερόμενος, ἀνεγνώρισεν εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ καταχωρηθῇ ἡ γνώμη του, καὶ ἐδέχθη τὴν πρὸς αὐτὸν καλλιστὶ συντεταγμένην ἀναφορὰν, ἣν παρέπεμψεν εἰς τὴν ἐν Βουκουρεστίῳ Πρεσβείαν, ὅπως ἐκεῖ ὑπάρχῃ καὶ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ κ. Στεφάνου τὴν 20 Μαρτίου (ἀναγινώσκει): «Κύριε Ὑπουργέ. Ἀνέγνων τὰς ὁδηγίας σας, τὰς ὁποίας διετυπώσατε κατόπιν τοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον συνεκροτήθη ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀναφορικῶς πρὸς τὴν ὑπόθεσιν Ζάππα. Ἀναγνωρίζω, ὅτι ἐν τῷ ὑμετέρῳ ἐγγράφῳ, τῷ ἀποσταλέντι πρὸς τὴν ἡμετέραν ἐν Βουκουρεστίῳ Πρεσβείαν, λίαν ἀκριβῶς ἀπεδώκατε τὴν ἔννοιαν τῶν ἀποφάσεων τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Συμβουλίου· ἀλλ’ ἐπειδὴ, ὅπως ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι θέλετε ἀναγνωρίσει, ἤμην ὁ μόνος, ὅστις διεφώνησα ἐν τῷ συμβουλίῳ τούτῳ, σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγράψω ἐνταῦθα τὴν γνώμην μου, ὅπως ἀποφύγωμεν πᾶσαν ἀμφιβολίαν. Ἐξέθηκα προφορικῶς καὶ διὰ μακρῶν τοὺς λόγους, οἵτινες μὲ ἀναγκάζουσι νὰ παραδεχθῶ ἐντελῶς τὸν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι τοῦ κ. Δαμασκηνοῦ (τοῦ ἀπεσταλμένου τῆς πρώην Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὑπόθεσιν εἰς Βουκουρέστιον). Διὸ νομίζω, ὅτι ἐν τῇ ὑποθέσει ἡμῶν μετὰ τῆς Ρωμουνικῆς Κυβερνήσεως ὀφείλομεν νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν διπλωματικὴν ὁδὸν, μέχρι τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν μᾶλλον ἄκρων, ἐπιφυλάσσοντες πάντοτε τὴν δικαστικὴν ὁδὸν, ὡς ἐπικουρικήν. Ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου, διότι εἶμαι γνώμης, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ ἤθελε πλάσει εἰς ἡμᾶς ἀπαράδεκτον, ἂν κατόπιν ἠθέλομεν νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν διπλωματικὴν ὁδόν.» Μετὰ τοῦτο ὑπάρχει ἔκθεσις μακρὰ, ἐξηγοῦσα τὴν ἔννοιαν τῶν ἐν τῷ συμβουλίῳ λεχθέντων καὶ διὰ τοῦ τηλεγραφήματος παραγγελθέντων, ἥτις ἐπέμφθη ὑπὸ τοῦ τότε ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ εἰς τὴν ἐν Ρωμουνίᾳ Πρεσβείαν ἑλληνιστὶ, ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν θέλω καταθέσει καὶ ἥτις θέλει τυπωθῆ. Ἐγένετο δὲ ἡ ἔκθεσις μετὰ τὴν λῆψιν τῆς ἀρνητικῆς ἐκ Βουκουρεστίου ἀπαντήσεως, εἰς δικαιολογίαν διατὶ ἐλήφθη ἡ ἀποκρουσθεῖσα ἀπόφασις. Ἔρχεται τώρα ἐπιστολὴ τοῦ πρώτου τῶν ἡμετέρων δικηγόρων ἐν Ρωμουνίᾳ, τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Δικαίου καὶ διακεκριμένου νομομαθοῦς κ. Βοερέσκου, ὑπὸ χρονολογίαν 3 Νοεμβρίου, ἐξηγοῦσα τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἐπετρέπετο ἐκεῖ νὰ ἀκολουθήσωσι τὸ σύστημα τῆς ὑπερασπίσεως, ὅπερ ἐντεῦθεν τοῖς ἐπεβάλλετο, ἐπιστολὴ ἀπευθυνομένη πρὸς τὸν κ. Δαμασκηνὸν καὶ κατατεθεῖσα εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου (ἀναγινώσκει): «Κατόπιν τοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον συνεκροτήσαμεν, συνέταξα τὴν αἴτησιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἔδει νὰ εἰσαχθῇ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, σχετικῶς πρὸς τὴν περιουσίαν Εὐαγγέλη Ζάππα. Θέλετε δὲ εὕρει συνημμένην τὴν μετάφρασιν, ὅπως ἀναφέρετε περὶ αὐτῆς. Δὲν δύναμαι ἐπαρκῶς νὰ ἐπιμένω, δηλ. ὀφείλω διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐνδιατρίψω ἐπὶ τῆς ἀνάγκης νὰ μὴ συγχέωμεν τὸ διπλοῦν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ δίκῃ. Ἔχετε ἀφ’ ἑνὸς τὰς ἀξιώσεις τῶν κληρονόμων, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰς ἀξιώσεις τοῦ Ρωμουνικοῦ Κράτους νὰ πολεμήσητε. Αἱ πρῶται πρέπει κατ’ ἀνάγκην νὰ διέλθωσι διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ, καὶ ὅταν ἔτι ξένων Κρατῶν δικαιώματα ἦναι ἐμπεπλεγμένα ἐν αὐταῖς. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰς δευτέρας, νομίζω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον δύο Κράτη νὰ συνάψωσιν ἀγῶνα περὶ τῶν ἰδιωτικῶν αὐτῶν συμφερόντων ἐπὶ τοῦ δικαστικοῦ ἐδάφους, δηλαδὴ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων τοῦ ἑτέρου αὐτῶν. Ἐν τῇ τελευταίᾳ ταύτῃ περιπτώσει τὰ δύο ταῦτα Κράτη ὀφείλουσι νὰ προσπαθήσωσι νὰ φθάσωσιν εἰς συνεννόησιν φιλικῶς· καὶ ἂν δὲν κατορθώσωσι τὴν συνεννόησιν, δύνανται νὰ ὑποβάλωσι τὴν διαφορὰν αὐτῶν ἐνώπιον τρίτης Δυνάμεως. Διὸ δὲν ἐννοῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τις ἄλλο σύστημα, καὶ νὰ κλείσῃ αὐτὸς εἰς ἑαυτὸν τὴν διπλωματικὴν ὁδὸν, ἐκλέγων τὴν δικαστικήν. Ὑπάρχει καὶ τελευταία παράγραφος, μικροῦ διαφόρου. Μεσολαβοῦσιν ἄλλα ἔγγραφα, ἄχρηστα εἰς τὴν σημερινὴν ὑπόθεσιν, καὶ μετὰ ταῦτα ἕτερον τηλεγράφημα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τῆς 11 Ἀπριλίου, ὅπερ ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον σημεῖον τῆς ἀνακλήσεως τῶν ἤδη δεδομένων ὁδηγιῶν, διότι ὑπεχώρησαν ἐπὶ τέλους, ὅπως εἶπον ὑμῖν προχθές, εἰς τὰς συμβουλὰς καὶ τοῦ κ. Δαμασκηνοῦ καὶ τοῦ κ. Στεφάνου καὶ τῶν τριῶν δικηγόρων τῶν ἐν Βουκουρεστίῳ. Ἰδοὺ λοιπὸν τὸ μέρος τὸ σχετικὸν (ἀναγινώσκει): «Κατόπιν τῶν τηλεγραφημάτων ὑμῶν τῆς 1, 6, 7 καὶ 8 Ἀπριλίου (πρὸς τὴν Πρεσβείαν τηλεγραφεῖ ὁ Ὑπουργὸς) καὶ τῶν ἐκθέσεων ὑμῶν, ὑπ’ ἀριθ. 347, 348, 349, 350,351 καὶ 354, ἐξητάσαμεν ἐκ νέου ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Δαμασκηνοῦ τὴν ὑπόθεσιν Ζάππα, καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὰ ἑπόμενα συμπεράσματα». (Καὶ τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσω, εἶναι τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ὑπόθεσιν). «Πρῶτον· ἐγκρίνομεν τὸ σύστημα τῆς ὑπερασπίσεως, τὸ περιλαμβανόμενον ἐν τῇ ἐπιστολῇ τοῦ κ. Βοερέσκου πρὸς τὸν κ. Δαμασκηνόν, τῆς 20 Μαρτίου» (αὐτῇ ἐκείνῃ τὴν ὁποίαν πρὸ μικροῦ σᾶς ἀνέγνωσα.) «καὶ τὴν αἴτησιν περὶ παραπομπῆς εἰς τὴν κατοχήν, τὴν ὑπογεγραμμένην παρὰ τοῦ δικηγόρου Γκανέσκου καὶ συνημμένην εἰς τὴν εἰρημένην ἐπιστολήν.» Ὀπίσω δὲ, ἐν ἄλλῳ τινὶ θέματι, ἀναγομένῳ εἰς τὴν ὑπόθεσιν Κωνσταντίνου Ζάππα...

§32ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δικόγραφον αὐτὸ τὸ ἔχετε;

§33ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα, τὸ ἔχω· καὶ δύναμαι νὰ τὸ φέρω, ἂν θέλητε. Αὔριον θὰ τὰ φέρω ἀντιγεγραμμένα.

§34ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καλὸν ἦτο νὰ τὰ ὑποβάλητε ὅλα πρότερον, καὶ κατόπιν νὰ δικαιολογηθῆτε.

§35ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αἱ ἐπιθυμίαι σας βεβαίως ἀποδεικνύονται ἀντικείμεναι πρὸς τὴν τῶν πραγμάτων ἀλήθειαν, καὶ στενοχωρεῖσθε.

§36ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὀφείλετε νὰ ἀκολουθήσητε τὸ καθῆκόν σας.

§37ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις», λέγει ἐδῶ, «πρέπει νὰ ζητήσῃ τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν κατοχὴν τῆς κληρονομίας Κωνσταντίνου Ζάππα ἐνώπιον τῶν δύο δικαστηρίων Βουκουρεστίου καὶ Καλαρασίου, ἂν ἀμφότερα ἐπιληφθῶσι τῆς ὑποθέσεως, εἴτε τῇ αἰτήσει τοῦ Ρωμουνικοῦ Δημοσίου, εἴτε τῇ αἰτήσει δῆθεν κληρονόμων ἐξ ἀδιαθέτου, ὑποβαλλόντων αἰτήσεις παραπομπῆς εἰς τὴν κατοχὴν τῆς περιουσίας Κωνσταντίνου Ζάππα. Ἀλλ’ ἡ αἴτησις ὑμῶν περὶ παραπομπῆς εἰς τὴν κατοχὴν τῆς κληρονομίας Κωνσταντίνου Ζάππα, ὅπως καὶ ἡ αἴτησις, ἡ ἀναφερομένη εἰς τὴν κληρονομίαν Εὐαγγέλη Ζάππα, δὲν πρέπει νὰ δεχθῇ τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τοῦ Ρωμουνικοῦ Δημοσίου ἐνώπιον τῶν Ρωμουνικῶν δικαστηρίων.» Καὶ ἐνταῦθα, Κύριοι, περατοῦται τὸ πρῶτον κεφάλαιον τῶν ἀναιρέσεων, τὰς ὁποίας εἶχον ἀπόλυτον ἀνάγκην, εἶχον καὶ καθῆκον, εἶχον καὶ δικαίωμα νὰ ὑποβάλω προχθές, ὅτε ἤκουσα τὸν πρώην Πρωθυπουργὸν ὑποστηρίζοντα τὰ ἄντικρυς ἐναντία ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπρέσβευεν. Ἀλλ’ ἔρχεται τὸ δεύτερον κεφάλαιον, τὸ δεόμενον ὡσαύτως ἀναιρέσεως, τὸ ὁποῖον καὶ προχείρως ἀνῃρέθη ὑπ’ ἐμοῦ προχθές. Ὑπεστήριξεν ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργός, ὅτι αὐτὸς δὲν ἐσκόπει νὰ φθάσῃ εἰς διακοπὴν τῶν σχέσεων καὶ ὅτι οὐδὲν ἔπραξε τὸ δυνάμενον νὰ ὑποδηλώσῃ, ὅτι εἶχε πρόθεσιν νὰ τραπῇ τὴν ὀλεθρίαν ταύτην ὁδόν. Θέλω ἀναγνώσει ὅμως ἔγγραφον, ἀποσταλὲν πρὸς πάσας τὰς Πρεσβείας, (εἶναι ἐγκύκλιος τοῦ κ. Μελετοπούλου, πρώην ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ,) φέρον δὲ ἀριθμὸν 4407 καὶ χρονολογίαν 16 Ἀπριλίου, ἐκ τοῦ ὁποίου θέλετε ἴδει, ὅτι τὴν 16 Ἀπριλίου, δηλ. δύο περίπου μῆνας πρὸ τῆς εἰσόδου ἡμῶν εἰς τὰ πράγματα, καὶ τέσσαρας καὶ πλέον προσέτι μῆνας πρὸ τῶν ἀλλεπαλλήλων ἐκείνων πρὸς ἡμᾶς ἀρνήσεων καὶ τῶν ἀκάμπτων διαβεβαιώσεων τῶν Ρωμούνων Ὑπουργῶν, ὅτι οὐχὶ μόνον δὲν δέχονται νὰ ὑποβάλωσι τὴν ὑπόθεσιν, ἔξω τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ, εἰς οἰανδήποτε διαιτησίαν, ἢ εἰς οἰανδήποτε φιλικὴν συζήτησιν, ἀλλὰ καὶ ἂν ἐκδοθῇ ἀπόφασις, (ὅπως εἴδετε ἐν τοῖς δημοσιευθεῖσιν ἐγγράφοις ὅτι εἶπέ τις τῶν Ρωμούνων Ὑπουργῶν, ὁ ἁρμόδιος,) θέλουσιν ἀρνηθῆ νὰ ἐκτελέσωσι τὴν ἀπόφασιν, ἐν ᾗ περιπτώσει τὰ δικαστήρια ἀπέδιδον δίκαιον εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Πρὶν ἢ συμβῶσι πάντα ταῦτα, λέγω, καὶ πρὸ τόσων μηνῶν ἐγράφοντο ἐν τῷ ἐγγράφῳ τούτῳ τὰ ἑπόμενα (ἀναγινώσκει): «Μεγάλης σπουδαιότητος ζήτημα ὑφίσταται ἀπό τινος ἐκκρεμὲς μεταξὺ τῆς Ρωμουνικῆς καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀφορῶν εἰς τὰς καταλειφθείσας εἰς τὸ ἔθνος ὑπὸ τοῦ Εὐαγγέλη καὶ τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα περιουσίας. Ἡ Ρωμουνικὴ Κυβέρνησις, εἰς οὐδὲν λογιζομένη καὶ τὰς στοιχειωδεστέρας καὶ παρ’ ὅλων τῶν πεπολιτισμένων ἐθνῶν παραδεδεγμένας ἀρχὰς τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου, μυρία παρεμβάλλει προσκόμματα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, ὅπως περιέλθῃ εἰς τὴν διακατοχὴν τῶν περιουσιῶν τούτων. Δὲν περιορίζεται δὲ μόνον εἰς τὰς ἐκνόμους ταύτας ἐνεργείας, ἀλλὰ προβάλλουσα λόγους ἐστερημένους πάσης ὑποστάσεως, ζητεῖ νῦν δι’ αἰτήσεων, ἀπ’ εὐθείας ὑπ’ αὐτῆς ὑποβληθεισῶν εἰς τὰ Ρωμουνικὰ δικαστήρια, νὰ σφετερισθῇ τὰ ἡμέτερα δικαιώματα καὶ λάβῃ κατοχὴν καὶ τῶν δύο εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος ἀνηκουσῶν περιουσιῶν. Ἡ Β. Κυβέρνησις θέλει ἐξακολουθήσει πράττουσα τὸ ἑαυτῆς καθῆκον πρὸς ἀποτροπὴν τοῦ ἐπαπειλοῦντος τὰ συμφέροντα αὐτῆς κινδύνου· δὲν ἀποκρύπτομεν δ’ ἀφ’ ὑμῶν, Κύριε πρεσβευτά, ὅτι πρὸς περιφρούρησιν τῶν ἡμετέρων δικαιωμάτων θέλομεν χωρήσει εἰς τὰ ἄκρα, διακόπτοντες τὰς διπλωματικὰς μετὰ τῆς Ρωμουνίας σχέσεις καὶ ἀνακαλοῦντες τὸν ἐν Βουκουρεστίῳ ἀντιπρόσωπον ἡμῶν...» Καὶ σημειώσατε, Κύριοι, ὅτι ταῦτα ἔγραφεν ὁ τότε ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, καὶ ὀρθῶς ἔγραφεν, ἡμέρας τινὰς, ἀφ’ ἧς ἐν συνομιλίᾳ πρὸς τὸν τότε πρέσβυν τῆς Ρωμουνίας κ. Οὐλανέσκον εἶχεν ἤδη ἀπειλήσει διακοπὴν τῶν σχέσεων. (Ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων): «Ἡ Βασιλικὴ Κυβέρνησις ἐπεθύμει ν’ ἀποφύγῃ τὸ ἔσχατον τοῦτο μέτρον, καὶ πρὸς τοῦτο πᾶσαν προσπάθειαν καταβάλλει, ἀλλὰ τὰ διακυβευόμενα ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ μεγάλα συμφέροντα τῇ ἐπιβάλλουσι τὴν λῆψιν τοῦ περὶ οῦ πρόκειται μέτρου, ὅταν, ἐξαντλουμένων πασῶν τῶν ὁδῶν τῆς νομιμότητος, καταδειχθῇ πλέον, ὅτι δὲν ὑφίσταται ἄλλο μέσον πρὸς διάσωσιν αὐτῶν.» Τοιαῦτα ἔγραφε τότε ὁ κύριος Μελετόπουλος ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ δὲ κύριος Μελετόπουλος, οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι, ἂν ἐνταῦθα παρίστατο, ὄχι μόνον ἤθελεν ὑποστηρίξει τὴν ἰδίαν αὑτοῦ ἐνέργειαν, ἀλλ’ ἤθελε λάβει καὶ τὸν λόγον, ἵνα φανερῶς διαφωνήσῃ ἐνταῦθα πρὸς ὅσα ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργὸς ἠθέλησεν ἀγορεύσας νὰ ὑποστηρίξῃ ἐν ζητήματι, εἰς τὸ ὁποῖον ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ὤφειλε νὰ παρασταθῇ ὁμοφρονοῦσα.

§38Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅσα σκοπῶ νὰ εἴπω δὲν ἐνέχουσιν ἔννοιαν ἐπικρίσεως οὐδετέρου τῶν συναδέλφων, οὐδὲ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, οὐδὲ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς 18 Φεβρουαρίου, Βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας· ὅσα θέλω εἴπει, ἀφορῶσι τὴν ἐμὴν εὐθύνην, μόνον δὲ περὶ ταύτης ἀμύνομαι κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην. Ὡς γνωρίζει ἡ Βουλή, ἐγὼ εἶχον τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ἐξέτασις, ἐὰν πᾶσαι καὶ αἱ τρεῖς Κυβερνήσεις ἔκριναν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἢ οὔ, χρησιμεύει πρὸς ἀπόκρουσιν αἰτιάσεων, ἀπευθυνθεισῶν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς ἀναίρεσιν ἐπικρίσεων τῶν πράξεων ἢ τῶν ἐνεργειῶν αὐτῆς, ὅπως καλύψῃ τὴν εὐθύνην τῶν νῦν κυβερνώντων, ὅτι δὲ δὲν ἐξυπηρετεῖ παντάπασι τὸν ἄλλον ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος διεξάγεται ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐν ὀνόματι τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὑπὸ τῆς Ῥωμουνικῆς Κυβερνήσεως ἐν ὀνόματι τοῦ Κράτους ἐκείνου. Διὰ τοῦτο συνέστησα εἰς πάντας τοὺς συναδέλφους νὰ ἀπόσχωσι συζητήσεως καὶ ἐρεύνης, ἥτις οὐ μόνον δὲν ἐξυπηρετεῖ τὸν εἰρημένον ἀγῶνα, ἀλλὰ παραβλάπτει αὐτὸν, καὶ ἐνδέχεται νὰ ἀπολήξῃ εἰς ζημίαν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὅμως δὲν εἶχε τὴν γνώμην ταύτην, παρασυρόμενος ὑπὸ τοῦ ἐσωτερικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, διότι ἐν αὐτῷ ἐπικρατεῖ τὸ συμφέρον νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι πᾶσαι καὶ αἱ τρεῖς κατὰ συνέχειαν Κυβερνήσεις τὴν αὐτὴν εἶχον γνώμην, καὶ ὅτι δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς αἱ αἰτιάσεις, τὰς ὁποίας ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς 18 Φεβρουαρίου ἀπηύθυνε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως κατά τινα τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος εἶχε τὴν προαίρεσιν, δι’ ὧν εἶπε, νὰ ἐπικρίνῃ τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ἐξ ἄλλου ὡρμήθη σκοποῦ. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχῃ τοιαύτην γνώμην, ἔχει αὐτὴν ὑπὸ ἰδίαν εὐθύνην, ἐγὼ δὲ δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ κρίνω περὶ αὐτοῦ σήμερον, ὡς δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐπικρίνω τὸν κ. Κωνσταντόπουλον, ἐὰν, προκαλούμενος ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἢ ἀναιρούμενος ὑπ’ αὐτοῦ, ἐπιμείνῃ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι κακῶς ἀναιρεῖται. Μὲ ἀναγκάζει ὅμως ὁ κ. Δραγούμης, δι’ ὧν εἶπε, νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι, ἂν σιωπῶ, ἂν οὐδὲν εἶπον περὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν πράττω τοῦτο διότι οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω, ἀλλὰ διότι κρίνω, ὅτι δὲν ὀφείλω νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, καὶ ὅτι διὰ τοῦτο ἀπέχω νὰ ἀμφισβητήσω καὶ ὅσα εἶπε περὶ τῆς γνώμης, ἣν εἶπεν, ὅτι εἶχε τὸ Ὑπουργεῖον, τοῦ ὁποίου προϊστάμην. Ἐπιφυλασσόμενος ἑπομένως τὸ δικαίωμα νὰ συζητήσω περὶ τούτων, ὅταν τὸ ἐπιτρέψωσι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, οὐδὲ ἀναιρῶ οὐδὲ βεβαιῶ σήμερον ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§39ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, προκαλούμενος, ὀφείλω νὰ δώσω ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσε, καὶ ἂν ὑπάρχωσι καὶ ἄλλα σχετικά, καὶ ταῦτα νὰ προσαγάγῃ. Ἰδίως παρακαλῶ αὐτὸν νὰ καταθέσῃ τὸ δικόγραφον, περὶ οὗ ὡμίλησε, κατόπιν δ’ ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ἀποδείξω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ὅσα εἶπον εἶναι ἡ μόνη ἀλήθεια.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ἔγγραφα τὰ κατατεθέντα ὑπάρχουσιν εἰς χεῖρας τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Γραφείου, καὶ δύνασθε νὰ λάβητε γνῶσιν αὐτῶν.

§41ΣΑΚΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψιν ὑμῶν, ὅσοι ἀναγινώσκετε τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» τακτικῶς, ὅτι εἰς ἐπανειλημμένα φύλλα αὐτῆς ἐδημοσιεύθησαν ἀπολύσεις δημοτικῶν εἰσπρακτόρων, καὶ ἀνετέθησαν τὰ καθήκοντα αὐτῶν εἰς ὑποταμίας. Ὡς ἐνθυμοῦμαι, ὁ περὶ συστάσεως τῶν ὑποταμείων νόμος ΑΥΙΔʹ τῆς 1 Ἀπριλίου 1887 δὲν ἰσχύει ὡς πρὸς τοὺς δημοτικοὺς εἰσπράκτορας, διότι διὰ τοῦ ΑϠΙϚʹ νόμου, τοῦ ψηφισθέντος τὴν 7 Μαρτίου 1891, δι’ οὗ ἐτροποποιοῦντο διατάξεις τινὲς τοῦ νόμου περὶ δήμων, κατηργήθησαν πᾶσαι αἱ ἀντικείμεναι εἰς τὸν νεώτερον τοῦτον νόμον διατάξεις. Τὸ ἄρθρον δὲ 5 τοῦ νόμου τούτου τῆς 7 Μαρτίου 1891 μᾶς ὑποδεικνύει ῥητῶς, ὅτι δὲν ἰσχύει ἡ διάταξις τοῦ νόμου ΑΥΙΔʹ, δι’ ἧς ἀνετίθεντο εἰς τοὺς ὑποταμίας τὰ καθήκοντα δημοτικοῦ εἰσπράκτορος, καθόσον ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου, θέλοντος διὰ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ΑϠΙϚʹ νόμου νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον τοῦ διορισμοῦ καὶ τῆς ἀπολύσεως τῶν δημοτικῶν εἰσπρακτόρων, τοῦτο ἐνόει, δηλαδή, ὅτι ἡ εἰρημένη διάταξις ἦτο ἄντικρυς ἀντικειμένη, καὶ ἐπομένως, ὡς τοιαύτη, ἐτύγχανε καταργητέα. Ἔχοντες λοιπὸν ἤδη ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 5 τοῦ ΑϠΙϚʹ νόμου, γνωρίζετε, πῶς διορίζονται καὶ πῶς ἀπολύονται δυνάμει τοῦ νόμου τούτου οἱ δημοτικοὶ εἰσπράκτορες. Φρονῶ ὅθεν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρέβη τὸν νόμον, διατάξας τὴν ἀπόλυσιν δημοτικῶν εἰσπρακτόρων, καὶ ἀναθέσας τὰ καθήκοντα αὐτῶν εἰς ὑποταμίας. Ἐπερωτῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τούτου, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐπανῆλθεν ἐν ἰσχύϊ ἡ διάταξις τοῦ νόμου ἐκείνου περὶ ὑποταμείων, καὶ ν’ ἀπαντήσῃ εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν περὶ τούτου.

§42ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Μπίσιας τοῦ δήμου Περαχωριτῶν παραπονοῦνται κατὰ τοῦ οἰκονομ. ἐφόρου Κορινθίας, ὅτι δὲν ἐκδίδει αὐτοῖς ἀδείας πρὸς ξύλευσιν καὶ ἀνθράκευσιν, ἐὰν δὲν παρουσιάσωσιν αὐτῷ ἄδειαν ἐπιτηδεύματος. Νομίζω ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ξυλεύεσθαι ἢ ἀνθρακεύεσθαι εἶναι ἐντελῶς διάφορον τοῦ ἐπαγγέλματος, διότι δύναμαι νὰ λάβω ἄδειαν πρὸς ξύλευσιν ἢ ἀνθράκευσιν, χωρὶς νὰ ἦμαι ἀνθρακοπώλης ἢ ἐπιτηδευματίας· καὶ τοιαύτη εἶναι βεβαίως καὶ ἡ ἔννοια τοῦ νόμου. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν τοιαύτην ἔχῃ γνώμην, νὰ εὐαρεστηθῇ καὶ διατάξῃ τὸν κ. οἰκονομικὸν ἔφορον Κορινθίας, ὅπως συμμορφωθῇ πρὸς τὸν νόμον, καὶ παύσῃ πιέζων ἀδίκως τοὺς πολίτας. Ὑποβάλλω δὲ διὰ τοῦ Προεδρείου τὴν σχετικὴν ἀναφορὰν τῶν εἰρημένων κατοίκων.

§43Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ὅλα αὐτὰ χρησιμεύουσιν εἰς ἀπόδειξιν, ὅτι ὁ κ. Καραπάνος, γενόμενος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προέθετο νὰ λαμπρύνῃ τὴν ἐποχήν του, ἐκτείνων τὰς κτήσεις του καὶ τὴν πολιτογράφησίν του καὶ πέραν τοῦ Ἰσθμοῦ, κατὰ τὴν Κορινθίαν. Δὲν γνωρίζω πῶς κατώρθωσε νὰ πιστεύσῃ, ὅτι κατέλαβε καὶ κατέχει ἔτι καὶ νῦν περὶ τὰς 30,000 στρεμμάτων δασώδεις γαίας ἐν Ἰσθμίᾳ, καὶ διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰς κτήσεις του αὐτὰς, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐξέδωκεν ἐγκύκλιον πρὸς τοὺς οἰκονομικοὺς ἐφόρους, δι’ ἧς παρήγγειλεν, ὅτι πᾶς ὁ θέλων νὰ κατασκευάσῃ ἄνθρακας, ἢ νὰ κόψῃ καυσόξυλα ἐκ ξηρῶν δένδρων ἢ χαμοκλάδων πρὸς χρῆσίν του ἢ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπισκευῆς ἐργαλείων τῆς γεωργίας, δὲν θὰ λαμβάνῃ ἄδειαν πρὸς ξύλευσιν ἢ ἀνθράκευσιν, ἐὰν προηγουμένως δὲν πληρώσῃ φόρον ἐπιτηδεύματος, καὶ ὥρισε τὸν φόρον τοῦτον εἰς δραχμὰς 21, ἐν ᾧ ἀξίας 21 δραχ. ἄνθρακας ἢ καυσόξυλα σπανίως ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀνθρακεύσῃ ἢ ξυλεύσῃ τις. Ἐντεῦθεν ἐπήγασαν τὰ παράπονα. Ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι ὀφείλουσιν οἱ μετερχόμενοι τὸν ἀνθρακέα νὰ ἔχωσιν ἄδειαν, ἀλλ’ ἐννοεῖ τοὺς ἔχοντας σύνηθες ἐπάγγελμα τὸ τοῦ ἀνθρακέως ἢ τὸ τῆς ξυλεύσεως, μὴ ἐπιτρέπων εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ δημιουργῇ αὐθαιρέτως ἐπιτηδευματίας. Παρακαλεῖται λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ ἐφόρου πληροφορίας, καὶ νὰ ἄρῃ τὴν ἀπαγόρευσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν φόρων ἐπιτηδεύματος ἐξ ὑλοτομίας, τὴν γιγνομένην ἐναντίον τῶν νόμων τῆς χώρας.

§44ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ἀναγκαῖον, μόνον μίαν πληροφορίαν νὰ δώσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον· ὅτι ἡ ἐγκύκλιος ἐκείνη, τῆς ὁποίας δὲν ἔχω ἐνώπιόν μου τὸ κείμενον, ἀφεώρα εἰς τὸ νὰ παρεμποδίσῃ τὴν καταστροφὴν τῶν δασῶν οὐ μόνον ἐν Κορινθίᾳ, ἀλλ’ ἁπανταχοῦ τοῦ Κράτους. Εἶχον δὲ ἰδέαν τότε, ἣν ἔχω καὶ σήμερον, καὶ τὴν ὁποίαν λυποῦμαι βλέπων τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον ἀποκρούοντα, ὅτι ἡ ὕπαρξις δασῶν ἐν Ἑλλάδι εἶναι ὠφελιμωτέρα ἀπὸ τὴν κατασκευὴν τῶν ὀλίγων ἀνθράκων, τοὺς ὁποίους θέλουσι νὰ κατασκευάζωσιν οἱ ὑπ’ αὐτοῦ εὐνοούμενοι χωρικοί. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἐκ τῶν ὀλίγων δένδρων, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἐπὶ τοῦ Ἰσθμοῦ ἔχω, ἔκοψε ποτέ τις, ἢ δὲν ἔκοψε· τὸν διαβεβαιῶ, ὅτι οὐδεμίαν ἔχω ἰδέαν περὶ τούτου, καὶ ὅτι δὲν ἐνδιαφέρομαι παντελῶς διὰ τὰ ὀλίγα ἐκεῖνα πευκόδενδρα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. συνάδελφος ἐζήλευσεν. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔχῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ δίδηται πλήρης ἐλευθερία εἰς τὴν ἐκ τῶν δασῶν ξύλευσιν, τοῦτο εἶναι ζήτημα διάφορον, καὶ δύναται νὰ φέρῃ πρότασιν τοιαύτην, ἵνα συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῆς· ἀλλὰ τὸν παρακαλῶ νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἡ ἐγκύκλιος ἐκείνη δὲν εἶχε τὸν σκοπὸν, ὃν ἀνέφερε.

§45Α. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ἡ ἐγκύκλιος ἐκείνη ἦτο γενικὴ, ἀλλ’ εἶχεν ἐλατήριον τὴν προστασίαν καὶ τῶν δασῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα, ἰσχυρίζεται ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ἠγόρασε καὶ κατέχει νομίμως. Ἐπειδὴ δὲ μὲ προκαλεῖ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασιν τῶν γαιῶν, ἃς ἠγόρασεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀπὸ τοῦ 1882 μέχρι σήμερον ἐν Κορινθίᾳ, νὰ ὑποβάλῃ κατάλογον, πόσα ἀπέκτησεν ἐκ πωλήσεων γαιῶν τοιούτων· διότι, κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας ἤκουσα ἐν Κορίνθῳ θαυμαστάς τινας τοῦ κ. Καραπάνου, οἱ ὁποῖοι διετείνοντο, ὅτι ἔλαβε 30,000 δραχμὰς διὰ γαίας ἀνηκούσας εἰς τὸ Δημόσιον καὶ μὴ δυναμένας νὰ γείνωσι πώποτε ἰδιωτικὴ κτῆσις, κατὰ τὸν περὶ διακρίσεως κτημάτων νόμον. Προσθέτω δὲ, ὅτι πρὸ τοῦ 1827 ἔτους διεκωμῳδοῦντο παρόμοιαι κτήσεις διὰ τῆς ῥήτρας «Βουλευταὶ καὶ ἐκτελεσταὶ, ἀγορασταὶ καὶ πωληταί!» (ἱλαρότης). Τὴν ἐπερώτησίν μου ὑποβάλλω καὶ ἐγγράφως.

§46ΔΑΛΛΑΣ. Εἰς τὰς συστάσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐκ Κορινθίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πίεσιν, ἥτις ἀσκεῖται παρὰ τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων ἐπὶ τῶν ζητούντων ἄδειαν ὑλοτομίας, νομίζω ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου. Ἡ ἐγκύκλιος, ἡ ἐκδοθεῖσα δι’ ὅλους τοὺς οἰκονομικοὺς ἐφόρους, ὑποχρεοῖ τούτους, ἵνα, πρὶν ἢ ἐκδώσωσιν ἄδειαν ὑλοτομίας, ἀναγκάζωσι τοὺς αἰτοῦντας τοιαύτην νὰ πληρώσωσι τὸ ἐπιτήδευμα· ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος Ἀγυιᾶς ἐνόμισε μάλιστα, ὅτι εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἀπαιτῇ τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος ὁλοκλήρου τοῦ ἔτους. Ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ νόμου δὲν πιστεύω νὰ εὕρῃ τις, ὅτι ὁ ζητῶν ἄδειαν ὑλοτομίας εἶναι καὶ ἐπιτηδευματίας, καὶ ὅτι συνεπῶς ὀφείλει νὰ πληρώσῃ καὶ ἐπιτήδευμα. Φρονῶ ὅτι ἡ ἐγκύκλιος παρηρμήνευσε τὸν νόμον, καὶ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θέλει σπεύσει νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ γενόμενον ἄδικον.

§47ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα μεταξὺ τοῦ κ. Δημητριάδου καὶ τοῦ κ. Καραπάνου, ὅσον ἀφορᾷ δηλαδὴ ἐὰν θὰ δυνηθῇ ὁ κ. Καραπάνος νὰ πλεύσῃ εἰς Κόρινθον ἢ ὄχι, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι· τὰ τῆς ὑποθέσεως δέονται διευκρινήσεως. Ὅταν προκληθῇ ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῆς εὐθύνης τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, θέλω εἴπει τὴν γνώμην μου, ἀφοῦ ὑποβληθῶσι πάντα τὰ σχετικά. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ βεβαιώσω, εἶναι, ὅτι ἡ ἐγκύκλιος τοῦ κ. Καραπάνου, μεθ’ ὅλην τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν, ἣν ἐβεβαίωσεν ὁ ἴδιος, ὅτι εἶχε, συντάττων αὐτὴν, μεγάλας δυσχερείας ἔφερεν εἰς πολλοὺς πληθυσμοὺς τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἐγκύκλιος ἐκείνη δύο ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι δύσκολον νὰ ἐκτελεσθῶσιν, ἢ σχεδὸν ἀδύνατον. Τὴν ὑποχρέωσιν πρῶτον πτωχῶν χωρικῶν, θελόντων νὰ ἀνθρακεύσωσιν, εἴτε νὰ ὑλοτομήσωσιν, ὅπως πληρώσωσι φόρον ἐπιτηδεύματος, ὅπερ εἶναι ἄδικον καὶ παράνομον, διότι ὁ χωρικὸς, ὁ ὑλοτομῶν ἢ ἀνθρακεύων ἅπαξ τοῦ ἔτους δι’ ἰδίαν χρῆσιν, δὲν πρέπει νὰ πληρόνῃ ἴδιον φόρον, ὡς ἐξ ἐπαγγέλματος ἀνθρακεὺς ἢ ὑλοτόμος. Ἀλλὰ συγχρόνως ἐνέχει ἡ ἐγκύκλιος αὕτη καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως, πρὶν ἢ λάβῃ ὁ πολίτης ἢ ὁ χωρικὸς τὴν ἄδειαν παρὰ τοῦ ἐφόρου, ὑποβάλῃ ἐν ἀντιγράφῳ τοὺς τίτλους τῆς ἰδιοκτησίας αὐτοῦ. Γνωρίζετε πάντες, πῶς ἔχει ἡ ἰδιοκτησία ἐν Ἑλλάδι· πλεῖστοι τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ ἅπασαι σχεδὸν αἱ κοινότητες δὲν ἔχουσι τίτλους ἐγγράφους τῶν ἰδιοκτησιῶν αὐτῶν, ἀλλ’ ἔχουσι τὴν μακροχρόνιον παραγραφήν. Κατὰ τὸν νόμον, προβλέψαντα περὶ τούτου, ὁ αἰτῶν τὴν ἄδειαν ὤφειλε νὰ προσάγῃ πιστοποιητικὸν τοῦ Δημάρχου, ὅτι ἡ περιφέρεια, ἔνθα θὰ ὑλοτομήσῃ ὁ αἰτῶν, εἶναι ἰδιόκτητος, καὶ οὕτως ἐδίδετο ἡ ἄδεια· ἤδη ἀπαιτεῖται νὰ φέρῃ τίτλον περὶ τῆς ἰδιοκτησίας του, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχει. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὁ νῦν Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ θελήσῃ νὰ ἐγκύψῃ εἰς τὴν ἔρευναν καὶ μελέτην τῆς ἐγκυκλίου ταύτης, καὶ θὰ μεταβάλῃ τὰς διατάξεις αὐτῆς, ὅπως δύνωνται πάντες οἱ πολῖται νὰ ἀπολαμβάνωσι τῶν εὐεργετημάτων τοῦ νόμου περὶ δασῶν, διότι πάντων τῶν ὠφελημάτων ἐκ τῶν δασῶν ἀποκλείονται διὰ τῆς ἐγκυκλίου ταύτης οἱ μικροὶ ἰδιοκτῆται οἱ ἐντόπιοι, οἱ πρὸ αἰώνων κεκτημένοι δικαιώματα ἰδιοκτησίας, καὶ αἱ κοινότητες τῆς Ἑλλάδος.

§48ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἀπηύθυνον καὶ ἐγὼ σύστασίν τινα πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν. Ὡς ἤκουσα, παρασκευάζεται νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν παροῦσαν τῆς Βουλῆς σύνοδον νομοσχέδιον περὶ δασῶν, δι’ οὗ πρόκειται νὰ εἰσαχθῶσι διάφοροι μεταῤῥυθμίσεις τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου. Μίαν τῶν ἀναγκαιοτάτων μεταῤῥυθμίσεων τοῦ νόμου τούτου θεωρῶ ἐγὼ ἐκείνην, καθ’ ἣν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως ἀδείας πρὸς ὑλοτομίαν θὰ ἐπεξετείνετο καὶ εἰς τοὺς ἑκασταχοῦ εἰρηνοδίκας. Τὸ νῦν κρατοῦν σύστημα, καθ’ ὃ εἰς μόνους τοὺς οἰκονομικοὺς ἐφόρους ἐπιτρέπεται νὰ ἐκδίδωσι τὰς περὶ ὧν ὁ λόγος ἀδείας, ἀπεδείχθη ἐν τῇ πείρᾳ ὀχληρότατον μὲν εἰς τοὺς πολίτας, ἐπιζημιώτατον δὲ εἰς τὸ Δημόσιον. Ὁ ἐξ ἐπαγγέλματος ὑλοτόμος, ὁ ἔχων νὰ ξυλευθῇ μεγάλην ποσότητα, δύναται εὐκόλως νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἕδραν τοῦ ἐφόρου, ὅσον μακρὰν καὶ ἂν κῆται αὕτη, μὴ φειδόμενος δαπάνης χρόνου καὶ χρημάτων πρὸς τοῦτο, ἀπέναντι τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον προσδοκᾷ ἐκ τοῦ ἔργου του. Ἄλλως ὅμως ἔχει τὸ πρᾶγμα διὰ τὸν θέλοντα νὰ ὑλοτομήσῃ πρὸς ἰδίαν του χρῆσιν, καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ πλεῖστοι τῶν ὑλοτομούντων ἐν Ἑλλάδι. Φαντασθῆτε ἕνα ἀγρότην, οἰκοῦντα δέκα ἕως δώδεκα καὶ ἐπέκεινα ὥρας μακρὰν τῆς ἕδρας τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου. Ὅταν οὗτος ἔχῃ ἀνάγκην νὰ ὑλοτομήσῃ πασσάλους τινὰς, ἢ μίαν δοκὸν, πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἑτοιμοῤῥόπου καλύβης του, ἢ καὶ ἓν ἄροτρον, ἀντικείμενον δηλαδὴ ἀξίας 2–3 δραχμῶν, ὀφείλει, κατὰ τὸ νῦν ἐν ἰσχύϊ σύστημα, νὰ ὑποστῇ τοὐλάχιστον τρεῖς ἡμεραργίας, ὅπως ἀπέλθῃ εἰς τὴν ἕδραν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, προμηθευθῇ τὴν ἄδειαν τῆς ὑλοτομίας καὶ ἐπανακάμψῃ εἰς τὰ ἴδια. Δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰ ἄλλα ἔξοδά του, οὐδὲ τὰ ἀπαραίτητα συνήθως φιλοδωρήματα διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἐφορίας· νομίζω ὅμως, ὅτι ἀρκοῦσιν αὐταὶ αἱ τρεῖς ἡμεραργίαι, ἵνα ἀποδείξωσιν, ὅτι πρόκειται νὰ ὑποστῇ τις ζημίαν τριπλασίαν τῆς ἀξίας τοῦ ἀντικειμένου, δι’ ὃ μέλλει νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν. Ἐνταῦθα ἔγκειται, κύριε Πρόεδρε, ἡ πρώτη πηγὴ τῶν καταχρήσεων, τῆς καταστροφῆς τῶν δασῶν καὶ τῆς ζημίας τοῦ Δημοσίου. Ὁ ἀγρότης δηλαδὴ, ὅπως ἀποφύγῃ καὶ τὰς ἡμεραργίας καὶ τὰς ἄλλας δαπάνας καὶ ἐνοχλήσεις, προτιμᾷ νὰ ἔλθῃ εἰς ἰδιαιτέρας συμφωνίας πρὸς τοὺς ἑκασταχοῦ δασοφύλακας, οἵτινες ἀντὶ ἰδιαιτέρας ἀθεμίτου ἀμοιβῆς ἐπιτρέπουσι τὴν παράνομον ὑλοτομίαν. Τὸ κακὸν ἄρχεται οὕτως ἐκ μικρῶν, καὶ καταλήγει εἰς μεγάλα, ἐπὶ ἐξοικειώσει τῶν πολιτῶν πρὸς τὴν παράνομον ὑλοτομίαν, ἐπὶ φθορᾷ τῶν δασῶν καὶ βλάβῃ τῶν δημοσίων συμφερόντων. Τὸ κακὸν θὰ περιεστέλλετο, νομίζω, μεγάλως, ἐὰν ἤρετο ἐκ τοῦ μέσου ἡ ἀφορμὴ τῶν καταχρήσεων, ἐὰν παρείχετο εἰς τὸν ἀγρότην ἡ εὐκαιρία, ὅπως λαμβάνῃ τὴν ἄδειαν παρὰ τοῦ εἰρηνοδίκου τῆς περιφερείας του, ἀνετίθετο δὲ εἰς τοῦτον καὶ ἐποπτεία τις καὶ ἔλεγχος ἐπὶ τῶν δασῶν τῆς περιφερείας του καὶ τῶν φυλάκων αὐτῶν. Ἰδοὺ ἡ σύστασις, ἣν εἶχον ν’ ἀπευθύνω πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἣν εὔχομαι νὰ λάβῃ οὗτος ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νέου περὶ δασῶν νομοσχεδίου του.

§49ΖΩΤΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ τὴν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν, ἂν αἱ ἐγκύκλιοι, αἱ ἀφορῶσαι τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, τοὺς ἐκ τοῦ Προπαρασκευαστικοῦ Σχολείου ἀποφοιτήσαντας μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, περὶ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν, τῶν καθηκόντων των, καὶ τῆς ποινικῆς δικαιοδοσίας, ἣν ἔχουσιν ἐπ’ αὐτῶν αἱ διάφοροι στρατιωτικαὶ ἀρχαί, ἐξετελέσθησαν καὶ παρὰ τῆς διοικήσεως τοῦ Αʹ πεζικοῦ συντάγματος διὰ τοὺς εἰς αὐτὸ ὑπηρετοῦντας ἐφέδρους ἀξιωματικούς.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§51Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἡ προτεινομένη τροποποίησις καὶ αἱ οἰκονομίαι, αἵτινες προτείνονται διὰ τῆς προτάσεως ταύτης, ἀφορῶσιν ἰδίως εἰς τὸ προσωπικὸν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς Βιβλιοθήκης. Νομίζω ἑπομένως καλὸν νὰ παρίσταται κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ ὁ Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης· ἐπειδὴ δὲ οὗτος ἀπουσιάζει, ἕνεκεν ἰδιωτικῆς ὑποθέσεως, φρονῶ ὅτι εἶναι καλὸν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως ταύτης καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐμὲ παρεκάλεσεν ὁ κ. Ἔφορος νὰ ζητήσω ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως ταύτης.

§53ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ν’ ἀναβληθῇ.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπὸν δι’ αὔριον. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ ͵ΒΚΗʹ νόμου τῆς 20 Ἰουλίου ἔ. ἔ. περὶ δικαστηρίου Κακουργιοδικῶν.

§55ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔχετε ἀνὰ χεῖρας τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ἐξ αἰσθήματος δικαιοσύνης, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὄντως εἰργάσθη εὐσυνειδήτως καὶ εἰς αὐτὸ καὶ εἰς τ’ ἄλλα νομοσχέδια. Ὑποβάλλεται δ’ ὑπ’ αὐτῆς ἡ τροποποίησις τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ ἐν ἰσχύϊ περὶ Κακουργιοδικῶν νόμου. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως νομίζει τις ὅτι πρόκειται περὶ προσθήκης ἄρθρων· ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἢ περὶ προσθήκης παραγράφου. Προτείνει δὲ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ προστεθῇ καὶ ἡ ἐξαίρεσις, ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ Εἰσαγγελέως, τοῦ ἰδιώτου κατηγόρου, τοῦ πολιτικῶς ἐνάγοντος καὶ τοῦ κατηγορουμένου, ἡ ἐξαίρεσις ἐκείνου τοῦ ἐνόρκου, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς σχέσιν συγγενείας κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν ἢ ἐκ πλαγίου μέχρι τετάρτου βαθμοῦ πρὸς τὸν κατηγορούμενον, ἢ τὸν ἰδιώτην κατήγορον, ἢ τὸν πολιτικῶς ἐνάγοντα, ἢ τὸν πληρεξούσιον ἢ συνήγορον αὐτῶν. Εὑρίσκω τὴν παρατήρησιν ταύτην τῆς ἐπιτροπῆς πολὺ ὀρθὴν καὶ δικαίαν, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποδεχθῇ αὐτήν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως ταύτῃ, τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Αἰγιαλείας κ. Βουλευτοῦ. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐν τῇ χθεσινῇ συνεδριάσει, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴς προέβαλε διάφορα ἐρωτήματα. Τὸ πρῶτον ἔχει ὡς ἑξῆς: «Πόσαι ὑποθέσεις παραμένουσιν ἐκκρεμεῖς παρὰ τοῖς δικαστηρίοις» Ἐρωτῶ, τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν, ἐὰν ὁμιλῇ περὶ ὑποθέσεων ποινικῶν...

§56ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὄχι· περὶ πολιτικῶν.

§57ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. .. Διότι, ἐὰν πρόκηται περὶ ποινικῶν ὑποθέσεων, δι’ αὐτὰς δὲν τηροῦνται πινάκια.

§58ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Θέλω νὰ πιστεύσω, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς παρακωλύει τὴν λειτουργίαν τῆς πολιτικῆς δικαιοσύνης, καὶ θὰ καταστῇ πάντως πρόξενος μεγάλης ζημίας εἰς τοὺς πολίτας.

§59ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο ἐπεθύμουν ν’ ἀκούσω παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Αἰγιαλείας. Ἤθελον ἐρωτήσει τὸν ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι πρέπει κατὰ προτίμησιν αἱ πολιτικαὶ ὑποθέσεις νὰ δικάζωνται ἢ αἱ ποινικαὶ. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι οὐδεμία ἐξ αὐτῶν πρέπει νὰ προτιμᾶται. Ἐκ τοῦ ἤδη κρατοῦντος νόμου οὐδεμία ἐπῆλθε μεταβολὴ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ εἰς τὰ τῆς πολιτικῆς δικαιοσύνης, ἐπῆλθε μόνον διαφορὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων. Ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ζητεῖ, εἶναι δύσκολον νὰ προσκομισθῶσι, διότι πρέπει νὰ παρέλθῃ τοὐλάχιστον μὴν, ὅπως ληφθῶσι πληροφορίαι παρ’ ὅλων τῶν δικαστηρίων. Τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, ἀφορᾷ μόνον εἰς τὴν μεταβολὴν διατάξεών τινων, δὲν συζητοῦμεν δὲ σήμερον τὴν σύστασιν τῶν Κακουργιοδικείων, ὡς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον· σήμερον σκοπὸν ἔχει ἡ μεταβολὴ νὰ εὐκολύνῃ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς δικαιοσύνης, καὶ οὐδὲν ἕτερον. Τὸ δεύτερον ἐρώτημα εἶναι: «Πόσαι ὑποθέσεις συνεζητήθησαν ἐνώπιον ὅλων τῶν Πρωτοδικείων καὶ Ἐφετείων». Ὑποθέτω ὅτι πάλιν ὁμιλεῖ περὶ ὑποθέσεων πολιτικῶν.

§60ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Βεβαίως.

§61ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς γινώσκει ἡ Βουλὴ, ὁ νέος περὶ συστάσεως τῶν Κακουργιοδικείων νόμος ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν ἀπὸ 1 παρελθόντος Ὀκτωβρίου· ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὰς πληροφορίας αὐτὰς εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους. Ἕτερον ἐρώτημα εἶναι: «Πόσα ἐδαπανήθησαν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου αὐτοῦ (τοῦ ͵ΒΚΗʹ), καὶ πόσα εἶχον δαπανηθῆ κατὰ τὸ σύστημα τὸ προηγούμενον». Γινώσκετε πάντες, ὅτι ὑπὸ τὸ σύστημα τὸ κρατοῦν οὐδὲν δαπανᾶται χάριν τῶν ἐνόρκων. Ἐὰν ὅμως ἐννοῇ ὁ κ. Βουλευτὴς πόσα ἐδαπανήθησαν χάριν τῶν μαρτύρων, δὲν εἶναι δυνατὸν ἀκόμη νὰ ἔχω αὐτὰς τὰς πληροφορίας· ἐν ὅμως εἶναι βέβαιον, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν σύστημα ἐδαπανῶντο πλέον τῶν τριακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, σήμερον δὲ ἡ αὔξησις δι’ ἔξοδα μαρτύρων δὲν θὰ ἦναι ἀνωτέρα τῶν δέκα χιλιάδων δραχμῶν, διότι καὶ ὑπὸ τὸ παλαιὸν σύστημα σπανίως προσδιωρίζετο ὑπόθεσις εἰς Κακουργιοδικεῖον, ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ ὁποίου κατῴκει ὁ κατηγορούμενος, ἀλλὰ πάντοτε εἰς ἄλλην περιφέρειαν· ἑπομένως, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι προσετέθη ποσόν τι δαπάνης, τοῦτο δὲν θὰ ἦναι ὑπέρτερον τῶν δέκα χιλιάδων δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ἕτερον ἐρώτημα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἔχει ὡς ἑξῆς: «Πόσαι ὑποθέσεις ἐξεδικάσθησαν ὑπὸ τὸ κρατοῦν νῦν σύστημα κατὰ σύγκρισιν πρὸς τὸ καταργηθέν». Ἐνταῦθα ἐλησμόνησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ σύγκρισις· διότι κατὰ τὸ προηγούμενον σύστημα δὶς τοῦ ἔτους συνιστῶντο Κακουργιοδικεῖα, ταῦτα δὲ εἰργάζοντο ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχον ὑποθέσεις· κατὰ τὸ ἰσχῦον νῦν σύστημα, ἔχομεν Κακουργιοδικεῖα ἅπαξ τοῦ μηνὸς, ἤτοι σχεδὸν διαρκῶς, πλὴν τριῶν μηνῶν, ταῦτα δὲ ἐργάζονται 20 ἡμέρας κατὰ μῆνα, ὥστε δὲν ὑπάρχει ὅρος συγκρίσεως, διὰ νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν, ὅπως τὴν ζητεῖ. Τελευταῖον ζητεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν «ἐὰν ὑπὸ τὸ κρατοῦν σύστημα ἐγένοντο, καὶ πόσαι, καταδίκαι ἢ ἀθωώσεις σκανδαλώδεις, ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ προηγούμενον». Δύναμαι νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι οὐδεμία εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑπάρχει ἐκ μέρους Εἰσαγγελέως τινὸς καταγγελία περὶ καταδίκης ἢ ἀθωώσεως σκανδαλώδους. Μεταξὺ τῶν παρακολουθούντων τὰς ἐργασίας τῶν Κακουργιοδικείων δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη, ὅτι ὁ ἰσχύων νόμος εὐδοκίμως λειτουργεῖ ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, ἔχει δὲ τὸ μέγα πλεονέκτημα, ὅτι μετά τινα χρόνον δὲ θέλει ὑφίστασθαι ἐκεῖνο τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα, νὰ μένωσιν ἐν ταῖς φυλακαῖς οἱ ὑπόδικοι μέχρις οὗ συστηθῶσι τὰ Κακουργιοδικεῖα. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου καὶ ἐκεῖθεν, ὁσάκις ὑπόθεσις γίνεται ὥριμος, θὰ εἰσάγηται ἀμέσως, μετ’ ὀλίγον δὲ δὲν θὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ ἐργάζωνται τὰ Κακουργιοδικεῖα οὔτε τὰς 20 ἡμέρας κατὰ μῆνα. Γνωρίζω δὲ, ὅτι οὐδέποτε εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην οἱ διευθύνοντες τὰ Κακουργιοδικεῖα, λόγῳ φόβου διὰ τὴν τὴν ἐκδοθησομένην ἀπόφασιν, νὰ καταφύγωσιν εἰς τὸ μέσον τῆς ἀναβολῆς, ἐνῷ πρότερον πολλάκις εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην, καὶ διὰ τῶν ἀναβολῶν ἐπεβάλλοντο μέγισται ζημίαι εἰς τὸ Δημόσιον, σήμερον δ’ ἔχουσι πεποίθησιν εἰς τοὺς ἐνόρκους, οἱ ὁποῖοι, στρατολογούμενοι μεταξὺ τῶν ἀνωτάτων κοινωνικῶν τάξεων, ἐκπληροῦσι τὸ ἑαυτῶν καθῆκον εὐσυνειδήτως.

§62ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ κρατοῦντος ἤδη νόμου ὡς πρὸς τὰ Κακουργιοδικεῖα, ὑπέβαλον ἐρωτήσεις, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἀποδείξω τὸ λίαν ἐλαττωματικὸν τοῦ ψηφισθέντος νόμου, καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν ἰδίως νὰ ἀναχαιτίσω τὴν μεγάλην ὁρμὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ἀνατρέψῃ ἄρδην ἄνευ μελέτης πολλὰ καλῶς κείμενα νομοθετήματα. Φρονῶ, ὅτι ὁ εἰρημένος νόμος εἶναι ἐλαττωματικὸς, διότι τὰ Πρωτοδικεῖα καὶ τὰ Ἐφετεῖα παρακωλύονται εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων, ἀπασχολούμενα εἰς τὴν συνεχῆ συγκρότησιν τῶν Κακουργιοδικείων. Γνωρίζετε καλῶς, ὅτι ἡ πολιτικὴ δικαιοσύνη βραδυπορεῖ, καὶ φθάνουσι πολλάκις οἱ πολῖται εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ ἐγκαταλιμπάνουν τὰς δίκας των. Τοιαύτης οὔσης τῆς πολιτικῆς δικαιοσύνης, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις ἀπερισκέπτως καὶ προβαίνει εἰς νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα καὶ τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην δὲν βελτιόνουσι σπουδαίως, καὶ τὴν πολιτικὴν δικαιοσύνην ἔτι περισσότερον παραλύουσιν. Ἐζήτησα νὰ πληροφορηθῶ, ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῶν πινακίων τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ταῦτα ἔχουσι πολὺ περισσότερον ἀριθμὸν συζητητέων ὑποθέσεων ἢ ὅσον εἶχον τὴν πρώτην Δεκεμβρίου 1861. Ἐζήτησα πληροφορίας, πόσαι ἐξεδικάσθησαν ὑποθέσεις ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου νόμου μέχρι πρώτης Δεκεμβρίου, καὶ πόσαι εἶχον ἐκδικασθῆ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἵνα ἀποδειχθῇ, ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον χρονικὸν διάστημα ἐξεδικάσθησαν πολὺ περισσότεραι ὑποθέσεις ἢ κατὰ τὸ δεύτερον· ἐζήτησα προσέτι πληροφορίας περὶ τῆς γενομένης δαπάνης ὑπὸ τὸ νέον σύστημα, ὅπως ἀποδειχθῇ, ὅτι, παρὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐδαπανήθησαν περισσότερα ἢ ὅσα ὑποθέτει. Λοιπὸν διὰ μικρὰν οἰκονομίαν παραλύει τὴν πολιτικὴν δικαιοσύνην, πρὸς μεγάλην ζημίαν τῆς Πολιτείας· διότι, ναὶ μὲν δὲν πρέπει νὰ μένωμεν ἀδιάφοροι πρὸς τοὺς κατηγορουμένους, ἀλλὰ πρέπει νὰ φροντίζωμεν πολὺ περισσότερον περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σέβονται τοὺς νόμους καὶ ζητοῦσι δικαιοσύνην. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει δικαστήριον χωρὶς νὰ ὑποστῇ τὰς μεταθέσεις τῶν δικαστῶν, καὶ ἕνεκα τούτου νέας συζητήσεις, προσθέτουν καὶ αὐτὸ τὸ βάρος ἀκόμη εἰς τοὺς δικαστὰς, ὥστε φέρουν τὴν δικαιοσύνην εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀδυναμίαν τοῦ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της. Καὶ ταρασσόμεθα διὰ τὰ πολλὰ ἐγκλήματα, καὶ ταρασσόμεθα, ὅτι ἡ αὐτοδικία κατέκλυσε τὸν τόπον! Ἀλλ’ ὅλα ταῦτα εἶναι ἀποτελέσματα τῆς κακῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, διότι εἰς τίποτε ἄλλο δὲν κατέγειναν, παρὰ εἰς τὸ παύειν καὶ διορίζειν, πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ κόμματος. Ἐὰν δὲ διὰ τοῦτο παραλύουν τὰ πάντα, ἐὰν δικαιοσύνη δὲν ὑπάρχῃ, ἐὰν οἱ ἄνθρωποι καταφεύγουν εἰς τὴν αὐτοδικίαν, αὐτὸ εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς οὐκ ἔστιν ἀντικείμενον φροντίδος, καὶ διὰ τοῦτο παρέλυσε τὸ Κράτος, καὶ διὰ τοῦτο αἱ εἰσπράξεις ἠλαττώθησαν καὶ ἡ χρεωκοπία ἐνέσκηψεν εἰς τόπον, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀκόμη ἀκμαίας τὰς δυνάμεις. Δὲν παίζω ἐγὼ, ὅταν κάμνω ἐπερωτήσεις. Αἱ ἐπερωτήσεις μου ἔχουν πολιτικὸν σκοπόν· θέλω ν’ ἀποδείξω, ὅτι ἡ κακοδιοίκησις ἔλαβε τοιαύτην ἀνάπτυξιν, ὥστε τίποτε δὲν κρύπτεται καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ περιβόλου τούτου, εἰμὴ πρὸς σκοπὸν κομματικόν. Λοιπὸν ψηφίσατε καὶ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ φθάσωμεν τέλος πάντων ἐκεῖ, ὅπου βεβαίως, ὑπὸ τοιοῦτον σύστημα διοικήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ φθάσωμεν, εἰς τὸ ἀδιοίκητον. Ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν, οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐγηράσαμεν ὑπηρετοῦντες τὸν τόπον, οἱ ὁποῖοι διήλθομεν τόσους κινδύνους, νὰ μὴ ῥήξωμεν φωνὴν λυπηρὰν, διότι χάριν τῆς ἐξουσίας κατεδικάσατε τὸν τόπον εἰς τὸ ἀδιοίκητον. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς αʹ συζήτησιν). (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Ἀλέξ. Ἀντωνόπουλος.)

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς τῶν φόρων ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ δήμου Ἀθηναίων.

§64ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν συμφωνεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, ὅπως τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν;

§65Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν, ἀλλὰ δὲν φρονοῦμεν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἐργασθῇ. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἦναι εὐδιάθετος, ὅπως ἐργασθῇ, ἔχει καλῶς· ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἀπέδειξε τοιαύτην διάθεσιν, νομίζω, ὅτι κατὰ τὸ σύστημα, ὅπερ παρεδέχθημεν, εἶναι ὀρθότερον νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον τὸ ἀντικείμενον εἶναι ἐπεῖγον. Ἐγὼ ἐπεθύμουν ὅλα τὰ νομοσχέδια νὰ ἐπεξειργάζοντο ἐν ταῖς ἐπιτροπαῖς, γινώσκομεν ὅμως πάντες, ὅτι τοῦτο δὲν γίνεται, ἑπομένως θὰ ἔχωμεν μόνον ἀπώλειαν χρόνου.

§66ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ περὶ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ τὸ συζητήσωμεν, ἀλλὰ τὰ μετ’ αὐτὸ πρέπει νὰ μελετηθῶσι παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχῃ διάθεσιν νὰ ἐργασθῇ, τότε θὰ ἦτο καλὸν νὰ παραδεχθῆτε τὸν σχηματισμὸν ἄλλης ἐπιτροπῆς εἰδικῆς, ἐχούσης διάθεσιν πρὸς τοῦτο. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θὰ ἀρνηθῇ νὰ ἐργασθῇ, διότι τὰ νομοσχέδια αὐτὰ εἰσάγουσι σπουδαίας μεταῤῥυθμίσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι καλὸν νὰ μὴ ἔλθωσιν ἐξαπίνης εἰς τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς.

§67Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐξαπίνης δὲν ἔρχονται, διότι σχετίζονται πρὸς νομοθεσίαν, περὶ ἧς μακραὶ ἐγένοντο συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ. Ἡ παραπομπὴ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας, οὐδὲν θὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα, καὶ ἐὰν παρ’ αὐτῆς ὑποβληθῇ ἔκθεσις, θὰ συνταχθῇ κατὰ τύπον. Ἐὰν ἐβλέπομεν ὑπάρχουσαν διάθεσιν, ὅπως ἐπεξεργασθῇ ἡ ἐπιτροπὴ σπουδαίως τὸ νομοθέτημα, δὲν θὰ ἠναντιούμεθα εἰς τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ ἐὰν προβαίνοντες κρίνωμεν ἀναγκαίαν τὴν παραπομπὴν, ἀποφασίζομεν αὐτὴν τότε.

§68ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅλα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλετε, ὡς τὸ περὶ δασμολογίου, ὑμεῖς παρεπέμψατε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, τὴν ὁποίαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν θεωρεῖτε ὡς μὴ ὑφισταμένην. Διὰ τοῦτο ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐνόμιζον, ὅτι δὲν θὰ συζητηθῶσι, παρὰ μετὰ δύο ἢ μετὰ τρεῖς ἡμέρας· ἑπομένως, ἐὰν δὲν δέχησθε τὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν παραπομπήν των, πρέπει νὰ παραδεχθῆτε τὴν ἐπὶ μίαν ἢ δύο ἡμέρας ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως αὐτῶν, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ μελετήσωμεν αὐτά.

§69ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν προτίθεμαι βεβαίως νὰ ἀναιρέσω πάντας τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὡς πρὸς τὴν ἱκανότητα τῶν λοιπῶν ἐπιτροπῶν, πλὴν τῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία, ὡς ἐκ τοῦ παρελθόντος αὐτῆς, ἀπέδειξεν, ὅτι ἔκαμεν ἐργασίαν σπουδαίαν. Ἐὰν οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀφορῶσιν εἰς τὸ παρελθὸν, δὲν ἔχω βεβαίως νὰ ἀντείπω· διότι τῷ ὄντι αἱ ἐπιτροπαὶ τοῦ παρελθόντος ἀπέδειξαν, ὅτι δὲν θέλουν νὰ ἐργασθῶσιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ παραπονεθῇ κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς σημερινῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι τὰ μέλη αὐτῆς ἔχουσιν ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ ἐργασθῶσι σπουδαίως. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξερχώμεθα τῶν κεκανονισμένων, καὶ ὅτι πρέπει πάντα τὰ ἐγγεγραμμένα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν οἰκονομικὰ νομοσχέδια νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, πλὴν βεβαίως ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἐπιτηδεύματα, λόγῳ τοῦ κατεπείγοντος. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα, δύναται ἡ Βουλὴ νὰ προσδιορίσῃ μίαν προθεσμίαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, μέχρι τῆς Δευτέρας τὸ βραδύτερον, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσίν της.

§70Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ, Κύριοι, ἔλαβον τὴν πληροφορίαν, ὅτι δὲν ἐπετεύχθη ἡ συγκρότησις ἀπαρτίας τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ δὲν ἐπεξειργάσθη αὕτη ἄλλα νομοσχέδια, παραπεμφθέντα εἰς αὐτήν. Τοῦτο μὲ ἔπεισε νὰ μὴ ζητήσω τὴν παραπομπὴν τῶν μετ’ ἐκεῖνα ὑποβληθέντων νομοσχεδίων εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ τούτου ἕνεκα φρονῶ, ὅτι εἶναι πάντως πρέπον, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἀφορῶν εἰς τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων, νὰ συζητηθῇ ἤδη, νὰ ἐπιληφθῶμεν δὲ τῆς συζητήσεως καὶ τοῦ ἀμέσως κατόπιν. Τὰ ἄλλα δυνάμεθα νὰ παραπέμψωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα διευκρινισθῇ, ἐὰν αὕτη ἐργάζηται. Ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ἀπεδεικνύετο, ὅτι ἐργάζεται, δύνανται νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς αὐτὴν καὶ τ’ ἄλλα, ὧν ἐγένετο ἀρχὴ συζητήσεως, διότι σήμερον πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν.

§71ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂς ὁρίσωμεν προθεσμίαν 24 ἢ 48 ὡρῶν.

§72Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐντὸς 24 ἢ 48 ὡρῶν δὲν δύναται νὰ γένηται ἔλεγχος σπουδαῖος νομοσχεδίων, ἐφ’ ὧν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ εἰργάσθημεν ἐπὶ τρεῖς μῆνας. Οἱ χαρακτηρίζοντες τὸ ἀποτέλεσμα τριμήνου νομοθετικῆς ἐργασίας ὡς ἀτελὲς ἀπεκδέχονται ἀποτέλεσμα τέλειον ἐξ ἐπεξεργασίας 24 ὡρῶν!

§73ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλὰ νομίζω συνάμα, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐντὸς 24 ὡρῶν δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ τὰ νομοσχέδια ταῦτα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐχρειάσθησαν τρεῖς μῆνες εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§74Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τοῦτο συμφωνοῦμεν, καὶ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ πράξωμεν πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς εὐόδωσιν τῆς ἐπαγγελίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ὀλυμπίας, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ἧς εἶναι μέλος, θὰ ἐργασθῇ καὶ θὰ φέρῃ ἀποτελέσματα.

§75ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμὲ προσωπικῶς· ἐφ’ ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν, τὴν ὁποίαν ὑμεῖς διευθύνετε, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἀναλάβω κἀμμίαν εὐθύνην.

§76Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ κατ’ ἐμὲ, οὐδεμίαν ἀναλαμβάνω εὐθύνην περὶ ἐργασίας ἐπιτροπῆς, μηδεμίαν ποιούμενος διάκρισιν πλειονοψηφίας ἢ μειονοψηφίας. Τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν ἔχουσι τὴν ἱκανότητα, ὅπως τελεσφόρως ἐργασθῶσιν, ἀλλ’ ὁ θεσμὸς τῶν ἐπιτροπῶν δὲν λειτουργεῖ· ὑπάρχει, ὡς φαίνεται, ἐν τῇ ὑποστάσει αὐτῶν τὸ ἐλάττωμα. Ὁπωσδήποτε ἡ Βουλὴ ἂς ἀποφασίσῃ ὅ,τι αὐτὴ φρονεῖ. Ἐὰν νομίζῃ συντελεστικὴν τὴν ἀναβολὴν ἐπὶ 24 ὥρας, ὅπως δοκιμάσωμεν ἅπαξ ἔτι, ἔχει καλῶς· ἄλλως ἐπιλαμβανόμεθα εὐθὺς τοῦ θέματος.

§77Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως ἡ Βουλὴ θέλει ἀποδεχθῆ ὅ,τι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει προτείνῃ. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπιμείνῃ νὰ προβῇ τάχιστα ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων τῶν φορολογικῶν, βεβαίως τοῦτο θέλει γείνῃ ἀποδεκτὸν· ἀλλ’ ἡμεῖς ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῶμεν καὶ ν’ ἀποδείξωμεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὅτι δὲν ἐγένετο ἀπαρτία τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ νὰ δοκιμασθῇ, ἐὰν ἐγένετο ἢ δὲν ἐγένετο ἀπαρτία, ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ πρόσκλησις τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ὑπὸ τοῦ Προέδρου. Ἕν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, ὁ κ. Χριστόπουλος, μὲ βεβαιοῖ, ὅτι οὐδέποτε προσεκλήθη (εἶναι παρών). Δὲν εὑρίσκω δὲ, ὅτι ὑπάρχει πλημμέλειά τις ἐν τῷ ὀργανισμῷ τῶν ἐπιτροπῶν, ἀφοῦ ἑκάστη τῶν ἐπιτροπῶν σύγκειται ἐξ ἐννέα μελῶν, ἡ δὲ ἀπαρτία αὐτῶν ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕξ, τὰ ἕξ δὲ ταῦτα μέλη προέρχονται ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς, ἐκ τῆς πλειονοψηφίας, ἑπομένως δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλει ἐπικρατήσει ἡ δυστροπία τυχὸν τῆς μειονοψηφίας, ὅπως παρατείνῃ τὴν βάσανον τῶν νομοσχεδίων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ζητεῖ νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τάχιστα ὁ νόμος περὶ φορολογίας ἐπὶ τῶν οἴνων· ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἔχομεν δικαίωμα νὰ εἴπωμεν: δοκιμάσατε, ὅπως ἐξετασθῇ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἂν αὕτη δὲν φέρῃ μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας τὴν ἔκθεσίν της, προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν ἀπ’ εὐθείας. Τοῦτο ἐγένετο πάντοτε, ὁσάκις αἱ ἐπιτροπαὶ δὲν ἔσπευσαν νὰ ὑποβάλωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐκθέσεις των.

§78ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι προσεκλήθην ἅπαξ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ τότε, ὅτε προσεκλήθην, ἐπρόκειτο περὶ τῶν ἀρχαιρεσιῶν αὐτῆς. Ἀνακριβὲς λοιπὸν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις συνειθίζει, ὁσάκις ἦναι ἡττημένος, νὰ μεταχειρίζηται στροφὰς καὶ περιστροφὰς, διὰ νὰ συγχύζῃ τοὺς ἀκροατάς του. Τί εἶπεν; εἶπεν ὅτι προσεκλήθημεν ἑξάκις. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διατάξητε τὸ Γραφεῖον, ὅπως προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ πιστοποιηθῇ, ἂν προσεκλήθην ἑξάκις.

§79ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ ἐπιτροπή· ὄχι σεῖς.

§80Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε ἡ ἐπιτροπή· διότι δὲν εἴχετε ὑποβάλει τὰ νομοσχέδια.

§81Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ δασμολόγιον καὶ τὰ νομοσχέδια, ὧν ἐζήτησα εἰδικῶς τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτὴν, συνέστησα δὲ ἐπανειλημμένως τὴν σύγκλησιν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἔλαβον τέλος τὴν πληροφορίαν ἐκ τοῦ Προεδρείου, ὅτι ἑξάκις προσεκλήθη ἡ ἐπιτροπὴ ἄνευ ἀποτελέσματος.

§82Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν προσεκλήθην.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν αὐτὴν πληροφορίαν, περὶ ἧς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἔχει καὶ τὸ Προεδρεῖον ἐκ τοῦ Γραφείου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον «περὶ πληρωμῆς τῶν φόρων ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ δήμου Ἀθηναίων», εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§84Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν συναινῇ καὶ ἡ Βουλὴ, προτείνω, ὅπως πάντα τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια, τὰ ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὡς καὶ τὸ μὴ ἀναγεγραμμένον, περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ χαρτοσήμου, παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπὴν, εἰς ἣν νὰ δοθῇ διορία λίαν βραχεῖα, μεθ’ ἣν, εἴτε γενομένης τῆς προεπεξεργασίας, εἴτε μὴ, νὰ ἐπιληφθῇ ἀμέσως ἡ Βουλὴ τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων.

§85ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁρίσατε ὑμεῖς μίαν προθεσμίαν.

§86ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μέχρι τῆς Δευτέρας.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν περὶ ὁρισμοῦ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν προθεσμίας μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας;

§88ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων τινῶν τῶν νόμων περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων.

§90ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑπάρχει μία ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Δικαιοσύνης, ἡ ὁποία φέρει πολλὰς μεταβολὰς εἰς τὸ νομοσχέδιον. Παρακαλῶ, ἐπειδὴ ἡ ἔκθεσις διενεμήθη σήμερον βραδέως, νὰ μὴ ἐπιμείνωσι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὴν συζήτησιν τῶν μεταβολῶν σήμερον, ἀλλ’ αἱ τροποποιήσεις τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§91ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν.

§92ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ νὰ ἀναβάλωμεν; Πρὸς ἀπώλειαν χρόνου; (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§94ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι δίκαιον, ἤθελεν εἶσθαι, ἂν θέλητε, καὶ μία ἐκτίμησις τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας οἱ Δήμαρχοι προσφέρουν εἰς τὴν κοινωνίαν, ἐὰν τὸ προσὸν τοῦ νὰ ἦναί τις συμβολαιογράφος, ἀνεγνωρίζετο καὶ εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἐπὶ μίαν ἢ ἐπὶ δύο περιόδους Δήμαρχος, ἐνῷ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τοῦ νομοσχεδίου ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσι τὴν πολιτείαν ὡς Δήμαρχοι, τοὺς ἀποκλείομεν ἀπὸ ὅλα τὰ δημόσια ἀξιώματα.

§95ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὰ καθήκοντα τοῦ συμβολαιογράφου, ὅπως πάντες γινώσκετε, εἶναι σπουδαιότατα· διὰ νὰ ἦναί τις καλὸς συμβολαιογράφος, πρέπει νὰ ἔχῃ δικαστικὰς γνώσεις ἐπαρκεῖς, πρέπει νὰ ἔχῃ πεῖραν τῶν καθηκόντων καὶ ὑποχρεώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τὸν συμβολαιογράφον. Δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὁ διατελέσας εἰς θέσιν Δημάρχου ἀντελήφθη τῶν καθηκόντων καὶ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ συμβολαιογράφου. Ἂν συμβῇ, μεταξὺ τῶν Δημάρχων νὰ ὑπάρχωσί τινες, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν αὐτὰ τὰ προσόντα, τότε ἐξ αὐτῶν δύνανται νὰ διορισθῶσι συμβολαιογράφοι, ἀλλὰ μόνον διότι ὑπῆρξέ τις Δήμαρχος, νὰ δύναται νὰ διορισθῇ συμβολαιογράφος, εἶναι, νομίζω, πολὺ ἐπικίνδυνον διὰ τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον ἀντικείμενον πρὸς συζήτησιν δὲν ὑπάρχει. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 6 καὶ 20′ μ. μ.