1892.07.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45

τῆς 20 Ἰουλίου 1892.

(Δευτέρα).

Ὥρᾳ 11 π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: Περὶ φορολογίας τῶν ζώων, τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τῆς ῥητίνης διὰ τὸ ἔτος 1892. Περὶ μεταβολῶν ἐν τῷ τελωνειακῷ δασμολογίῳ· καὶ Περὶ μεταῤῥυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου ΑΥΚʹ τῆς 12 Ἀπριλίου 1887 περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Ὡσαύτως ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων «περὶ καταστάσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπαγομένων ὑπηρεσιῶν», καὶ «περὶ ἐκτελέσεως ἐργασιῶν ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ Ἀθηνῶν πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων». Ἅπασαι αἱ ἐκθέσεις αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 275–279).

§2ΡΑΛΛΗΣ. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἤδη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, δὲν φρονεῖτε, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν νὰ ὁρισθῇ ἡ ὥρα τῆς ἐνάρξεως τῶν συνεδριάσεων; Χάνομεν τὸν καιρόν μας· εἶναι ἑνδεκάτη ἤδη ἡ ὥρα, καὶ ἡμεῖς ἀπὸ τῆς ἐννάτης περιφερόμεθα εἰς τοὺς διαδρόμους. Ἐὰν συνηρχόμεθα τὴν ἐννάτην, θὰ ἠδυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν τὴν μετὰ μεσημβρίαν συνεδρίασιν. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἀσχολίας, ἂς ὁρίσῃ τοὐλάχιστον μόνον τὴν μεταμεσημβρίαν.

§3ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁπωσδήποτε ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα τῆς τάξεως, καὶ νὰ προσέρχηται τὴν ὡρισμένην ὥραν εἰς τὰς συνεδριάσεις.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τηλεγραφήματός των οἱ κάτοικοι Λευκάδος εὐχαριστοῦσι τὴν Βουλὴν διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατασκευῆς λιμένος ἐν Λευκάδι. Κάτοικοι τῆς πόλεως Λαμίας καὶ ὁλοκλήρου τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος διαμαρτύρονται τηλεγραφικῶς κατὰ τοῦ αὐτόθι διορισμοῦ τοῦ πρώην ταμίου Παπανικολάου καὶ παρακαλοῦσι νὰ μείνῃ ὁ ἤδη ὑπάρχων. Ὁ Πλάτων Β. Κομματᾶς ἐξαιτεῖται δι’ ἀναφορᾶς του νὰ ἀναλάβῃ τὴν προμήθειαν τοῦ ἀναγκαιοῦντος χάρτου πρὸς ἐκτύπωσιν τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως ἀντὶ τιμήματος δραχ. 13.50 τὴν δεσμίδα. Κάτοικοι Ἀρεουπόλεως παρακαλοῦσι δι’ ἀναφορᾶς των νὰ μὴ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Ἡ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: Περὶ διοργανισμοῦ τῶν σχολείων τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως καὶ καταργήσεως τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Περὶ Ὑποδιδασκαλείων, καὶ Περὶ ἱδρύσεως Διδασκαλείου ἐν Κορίνθῳ καὶ τῆς καταργήσεως τῶν ὑπαρχόντων Διδασκαλείων. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 280–282).

§5Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ προσεχῶς θὰ λήξωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν θὰ ἦναι αὕτη παροῦσα, ὅταν προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς οἰκονομικὰς πράξεις πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος αὐτῆς, εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἄδεια, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων, συμπληρουμένων κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς περιστάσεως, δύνηται νὰ ἐργασθῇ καὶ ἀπούσης τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἦτο παροῦσα, κανονικώτερον θὰ ἦτο νὰ ἔβαινεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς οἰκονομικὰς ταύτας πράξεις, καὶ νὰ ζητήσῃ κατόπιν τὴν κύρωσιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἦναι παροῦσα, καὶ ὅμως αἱ οἰκονομικαὶ αὗται πράξεις εἶναι ἀναγκαῖαι, καλὸν εἶναι ἐκ τῶν προτέρων νὰ ληφθῇ περὶ τούτου πρόνοια, παρεχομένης ἐξουσίας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐνεργήσῃ τὰ εἰκότα. Ἔχει ἀδείας ἡ Κυβέρνησις ἐκ διαφόρων νόμων, ὅπως προβῇ εἰς τοιαύτας πράξεις· ἔχει αὐτὰς ἐκ τῶν νόμων ΑΨʹ καὶ ΑΨΠΑʹ καὶ ἐκ νόμου τῇ προκλήσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ὡς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ δέονται συμπληρώσεων οἱ νόμοι ἐκεῖνοι, ἵνα ὦσιν ἐπαρκεῖς πρὸς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, διότι ἐν ταῖς σημεριναῖς περιστάσεσι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοῖς ὅροις τῶν νόμων ἐκείνων, καὶ ἰδίως ἐπὶ τῷ ὅρῳ τοῦ τόκου, νὰ ἐπιτευχθῇ τις συμφωνία. Ὁ ὅρος τοῦ τόκου, ὁ ἐν τοῖς νόμοις ἐκείνοις, εἶναι 6% σήμερον δὲ, ἵνα ἡ ἄδεια ἀποβῇ τελεσφόρος, πρέπει ὁ ὅρος τοῦ τόκου, ὁ ἐπιτρεπόμενος, νὰ ἐξικνῆται μέχρι καὶ τοῦ 8%. Ἀπαιτεῖται προσέτι νὰ μεταδοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐξουσία καὶ περὶ ἄλλων τινῶν, περὶ ὧν δὲν ὑπῆρχε πρότερον ἀνάγκη προνοίας· εἰδικώτερον δέον νὰ δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἄδεια, ὅπως κανονίσῃ ἐν τῇ διαπραγματεύσει δανείων τὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ἐξ αὐτῶν κεφαλαίων εἰς περιορισμὸν τῆς κυκλοφορίας τῆς ἀναγκαστικῆς τῶν τραπεζικῶν γραμματίων. Τοῦτο ἄνευ εἰδικῆς ἀδείας δὲν δύναται νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις. Δύναται νὰ τὸ πράξῃ αὕτη, ἀλλὰ θὰ ἦναι ἐλευθέρα, ὅπως μεταβάλῃ κατόπιν τὴν ἀπόφασιν. Ἵνα ᾖ ἡ πρᾶξις ὑποχρεωτικὴ ἀπέναντι τῶν παρεχόντων τὸ δάνειον, ἀνάγκη ἵνα ἔχῃ πρὸς διάπραξιν τοιαύτης συμφωνίας ἄδειαν εἰδικὴν ἡ Κυβέρνησις. Περὶ τούτων ἄρα, ὡς καὶ περὶ ἄλλων τινῶν ἐλάσσονος σημασίας, περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν, διατάξεις μεταῤῥυθμιζούσας καὶ συμπληρούσας τὰς τῶν νόμων ΑΨʹ, ΑΨΠΑʹ ᾼϠΜΔʹ. Εἶχε ψηφισθῆ ὑπὸ τῆς παρελθούσης Βουλῆς καὶ κυρωθῆ καὶ δημοσιευθῆ νόμος περὶ ἐπιβολῆς εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ εἰδῶν τινων, παραγομένων ἐν τοῖς παρὰ τῇ μεθορίῳ γραμμῇ διαμερίσμασι καὶ διὰ ξηρᾶς εἰσαγομένων. Ὁ νόμος οὗτος εἰσέτι δὲν ἐφηρμόσθη, διότι ἔδει νὰ ἐκδοθῇ Β. Διάταγμα περὶ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ, ὅπερ εἰσέτι δὲν ἐξεδόθη. Ἀλλ’ ἤδη, προκειμένου περὶ κανονισμοῦ τῶν τῆς ἐφαρμογῆς, παρουσιάζονται περί τινα δυσχέρειαι, διότι τινὰ τῶν εἰδῶν δυσκόλως δύνανται νὰ διακριθῶσιν ἀπὸ ἄλλων εἰδῶν τοῦ γενικοῦ δασμολογίου, ὧν ὁ δασμὸς εἶναι διάφορος τοῦ ἐν τῷ εἰδικῷ τούτῳ νόμῳ. Πρὸς ἄρσιν τῶν δυσχερειῶν τούτων ἐνδείκνυται ἡ ἀφομοίωσις δασμῶν τινων, καὶ περὶ τούτου προνοεῖ νομοσχέδιον ὑποβαλλόμενον ὧδε. Ἐπελήφθη ἤδη ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς τῆς ἐξετάσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ εἶχον ὑποβάλει πρό τινων ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς παγιώσεως τῶν ἐπετείων νόμων περὶ ἐγγείου φορολογίας καὶ τοῦ φόρου τῶν ζώων. Ἡ παγίωσις αὕτη τῶν ἐπετείων νόμων, τῶν εἰδικῶς εἰς τοὺς ἐγγείους φόρους καὶ εἰς τοὺς φόρους τῶν ζώων ἀφορώντων, δὲν περιλαμβάνει, ὡς εἰκός, διατάξεις τινὰς αὐτῶν, μὴ ἀναγομένας εἰς τὰ τῶν φορολογιῶν τούτων, διότι ἐν τῷ ἐπετείῳ περὶ ἐγγείου φορολογίας καὶ περὶ φόρου τῶν ζώων νόμῳ ἀπὸ τοῦ 1874, ἤτοι ἀφ’ ὅτου ἐπεκράτησε τὸ σύστημα τῆς διὰ παραπομπῆς εἰς τὸν προηγούμενον νόμον ψηφίσεως τῶν τῆς φορολογίας τοῦ ἔτους, παρεισήγοντο διατάξεις, ἀφορῶσαι εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας. Ἐκλείποντος ἤδη τοῦ ἐπετείου νόμου, ἐν ᾧ περιελαμβάνοντο αἱ διατάξεις αὗται, ἀφορῶσαι εἰς τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ εἰς τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν καὶ εἰς τὸν φόρον τῶν δασικῶν προϊόντων, δέον ἵνα ληφθῇ εἰδικὴ περὶ αὐτῶν νομοθετικὴ πρόνοια. Συνάμα δὲ μετὰ τούτου ἀνάγκη προνοίας νομοθετικῆς καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν διατάξεως τοῦ νόμου περὶ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ 1867, ἥτις παρημελήθη. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1867 περὶ φόρου ἐπιτηδευμάτων, ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, ὁσάκις ἐπιτήδευμά τι ἤθελαν ἀποδειχθῆ μὴ ὑπαγόμενον εἴς τινα τῶν κατηγοριῶν, τῶν ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1867 ἀναγραφομένων, κατατάσσει αὐτὴ διὰ Β. Διατάγματος τὸ ἐπιτήδευμα τοῦτο εἰς τὴν κλάσιν τὴν μᾶλλον προσεγγίζουσαν· ἀλλ’ ἡ κατάταξις, ἡ οὕτω διὰ διατάγματος γινομένη, χρήζει ἐντὸς τριετίας τῆς κυρώσεως τῆς Βουλῆς. Ταύτην τὴν κύρωσιν παρημέλησαν αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις, καὶ ἀνάγκη ἤδη, ὅτε λαμβάνεται πρόνοια περὶ τούτου, νὰ κυρωθῇ ὁ πίναξ τῶν διὰ διαταγμάτων γενομένων κατατάξεων εἰς κατηγορίας ἐπιτηδευμάτων τινῶν. Προνοεῖ ἄρα καὶ περὶ τούτου τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν. Περιέλαβον δὲ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ καὶ τρεῖς ἄλλας διατάξεις, ἀφορώσας εἰς βελτιώσεις τῶν τοῦ νόμου περὶ φόρου ἐπιτηδευμάτων καὶ περὶ φόρου οἰκοδομῶν. Γινώσκετε, ὅτι ἐψηφίσθη νόμος ὑπὸ τῆς παρελθούσης Βουλῆς, ἐπιτρέπων ἐργασίας δοκιμαστικὰς περὶ βαρυτίνης. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ἐκείνου ἐγένοντό τινες ἐργασίαι μέχρι τοῦδε, ἐδημοσιεύθησαν δὲ καὶ ἐκθέσεις, περιγράφουσαι τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐργασιῶν τούτων, αἵτινες καὶ ἐξακολουθοῦσιν. Ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μετακαλέσῃ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ πεπειραμένον μεταλλευτὴν ἐκ τῶν ἐν τῇ δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ ξένου Κράτους, ἔχοντος μεταλλεῖα καὶ ἰδίως ἀργυρεῖα, ὅπως μελετήσῃ ἐπὶ τόπου τὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς βαρυτίνης καὶ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν δέον νὰ διεξαχθῇ αὕτη. Ἀπετάθη δὲ περὶ τούτου ἤδη πρὸς ξένην Κυβέρνησιν, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι θὰ γένηται δεκτὴ ἡ αἴτησις αὐτῆς περὶ ἀποστολῆς προσώπου, μεγάλην ἔχοντος πεῖραν ἐκ τῶν ἀνωτέρων αὐτῆς ὑπαλλήλων, τῶν εἰδικῶς εἰς τὰ τῶν μεταλλείων ἀσχολουμένων. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ, καὶ ἰδίᾳ ἀφοῦ ὁ ὑπάλληλος οὗτος ἔλθῃ, — περὶ τῆς μετακλήσεως δ’ αὐτοῦ δὲν ἀπαιτεῖται εἰδικὴ ἄδεια, διότι ὁ νόμος, ὁ ψηφισθεὶς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, εἶναι πρὸς τοῦτο ἐπαρκής, — ἰδίως ὅμως τότε, ἴσως δὲ καὶ πρότερον, θὰ δεήσῃ νὰ ἐξακολουθήσωσιν αἱ μέχρι τοῦδε γενόμεναι ἐργασίαι, καὶ κρίνεται ὡς χρήσιμος εἰς τὰς δοκιμαστικὰς ἐργασίας καὶ συντελεστικὴ ἐπίσης εἰς τὴν ἀνακούφισιν τοῦ Δημοσίου περὶ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τούτων ἡ παροχὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀδείας πωλήσεως ἐπὶ δημοπρασίᾳ τοῦ προϊόντος τῆς ἐξορύξεως.

§6ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τῆς δοκιμαστικῆς ἐξορύξεως;

§7Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐξορύξεως οἱασδήποτε, γινομένης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἴτε δοκιμαστικῶς, εἴτε ἐπὶ διαστάσεων, αἵτινες δύνανται νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ὑπερβαίνουσαι τὸ μέτρον τῆς δοκιμῆς. Νομίζομεν δ’ ὅτι εἶναι συμφέρον νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις, ἵνα ἐκποιῇ τὸ ἐξορυσσόμενον προϊόν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ περιεχομένου ἀργύρου, ἀλλ’ ἐπὶ δημοπρασίᾳ πάντοτε καὶ μετ’ ἀπόφασιν ἐπιτροπῆς, — τῆς ἐπιτροπῆς, περὶ ἧς προνοεῖ ὁ νόμος περὶ διαθέσεως τῆς σμύριδος, — ἵνα τὸ προϊόν τῆς πωλήσεως χρησιμεύῃ εἰς τὰς δαπάνας τῆς περαιτέρω ἐξορύξεως. Περὶ τούτων ζητεῖται ἡ ἄδεια τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου.

§8ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἰς τὰς γενομένας ἐξορύξεις ἐδαπανήθη μέγα ποσόν;

§9Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. 35,000 δραχμῶν, νομίζω, μέχρι τοῦδε. Ἡ ἄδεια εἶναι δι’ 100,000 δραχμῶν· ὥστε ὑπάρχει ἔτι ποσὸν διαθέσιμον, καὶ δὲν ὑφίσταται ἀνάγκη, ἵνα ζητήσωμέν τι ἐπὶ πλέον, ἀλλὰ θὰ προστεθῇ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο καὶ τὸ προϊόν τῶν πωλήσεων, ἐφ’ ὅσον ἐπιτευχθῶσι· διότι τὸ ὀρυκτὸν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἐκμεταλλεύσεως ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, εὑρίσκει πάντως ἀγοραστὰς, ἀλλ’ ἡ ἐν ἐξωτερικῷ πώλησις ἐξήρτηται ἐκ τοῦ ποσοῦ τοῦ περιεχομένου ἀργύρου· διότι, ἐὰν τοῦτο ᾖναι μικρὸν, δὲν καλύπτονται τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς τοῦ ὀρυκτοῦ. Ὑποβάλλω προσέτι καὶ νομοσχέδιον ἀτελείας πρώτων ὑλῶν πρὸς παραγωγὴν στιλβώματος ὑποδημάτων, βιομηχανίας, ἥτις ἐσχάτως ἔλαβεν ἀνάπτυξιν ἐν τῇ χώρᾳ, καὶ ἥτις ποιεῖται χρῆσιν τῆς μελάσσης, ἐφ’ ᾗ ἀποτίνει τὸν δασμὸν τῆς ζακχάρεως. Τῆς μελάσσης, τῆς εἰς τοιαύτην παραγωγὴν προωρισμένης, ἐπιτρέπεται κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀτελὴς ἡ εἰσαγωγὴ, ἀφοῦ διὰ μετουσιώσεως καταστῇ ἀνεπιτηδεία πρὸς οἱανδήποτε ἄλλην χρῆσιν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 283–285 καὶ 287–288). Ὁ κ. Καΐρης, βουλευτὴς Ἄνδρου, παρακαλεῖ τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ὑπουργὸν νὰ τὸν πληροφορήσῃ εἰς ποῖα Πρωτοδικεῖα ὑπάρχουσι δικασταὶ 7 καὶ ἄνω.

§11ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Παρεκλήθην νὰ ὑποβάλω ἀναφορὰν κατοίκων τινῶν τοῦ Γυθείου, παραπονουμένων διὰ τὴν μεροληπτικὴν ἐνέργειαν τοῦ Εἰρηνοδίκου Γυθείου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως Σπάρτης, προκειμένου περὶ πράξεων ἐγκληματικῶν, λαβουσῶν χώραν ἐν Γυθείῳ. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τριακονταμελὴς ἐπιτροπή, ἡ συστᾶσα πρὸς ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζώων, συνῆλθε καὶ προέβη εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας της, ἐκλέξασα πρόεδρον τὸν κ. Καράπαυλον. Παρακαλοῦνται τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς νὰ συνέλθωσι τὴν 4ην μ. μ., ὅπως ἐργασθῶσι.

§13ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ εἰς τὰ μέλη εἷς τῶν συναδέλφων ἐκ Λακωνίας καὶ εἷς ἐκ τῶν τῆς ἐπαρχίας Θήρας, διότι τὸ νομοσχέδιον μεταῤῥυθμίζει τὸ ἰσχῦον σύστημα εἰς αὐτὰς ἰδίως τὰς ἐπαρχίας.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νομικὸς καὶ ὁ κ. Πικουλάκης παρακαλοῦνται νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὡς μέλη.

§15Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐψηφίσθη νόμος ὑπὸ τῆς παρελθούσης Βουλῆς, ὑφ’ οὗ πάντες οἱ ὑπάλληλοι ὑπεχρεώθησαν, ἵνα μετέχωσι τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Ὁ νόμος οὗτος ἀπέβη, ὡς ἐκ προοιμίων εἶχεν ἐκφρασθῆ γνώμη, λίαν καταθλιπτικὸς εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, καὶ ἀπεδείχθη πάντη ἀπρόσφορος. Νομίζω δίκαιον ν’ ἀποδοθῇ ἡ ἐλευθερία εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, ἵνα μετέχωσιν ἢ μὴ μετέχωσι τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου τῶν ὑπαλλήλων, κατὰ τὴν ἰδίαν κρίσιν περὶ τοῦ ἰδίου συμφέροντος. Περὶ τούτου ὑποβάλλω νομοσχέδιον. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περιλαμβάνονται καὶ διατάξεις, ἀφορῶσαι εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου, οἵτινες, κατὰ τὸν κείμενον νόμον, ὑπήχθησαν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ συντάξεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐπιβαρυνθέντος τοῦ Δημοσίου δι’ ὑποχρεώσεων πρὸς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους αὐτὸ δὲν διορίζει, καὶ ὧν τὰς θέσεις κανονίζει ἐντὸς ὁρίου τὸ Συμβούλιον τοῦ ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Ἐπειδὴ καταργεῖται καὶ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ κειμένου νόμου, λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ὑποβάλλω, ὅπως ἀποδίδηται εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τούτους, ὧν τὸ πρὸς ἀπόκτησιν συντάξεως δικαίωμα καταργεῖται, ὅ,τι τυχὸν κατέβαλον μέχρι τοῦδε ἐκ κρατήσεων. Ἐν τῷ καταργουμένῳ νόμῳ δύο ὑπάρχουσι διατάξεις, αἵτινες νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ διατηρηθῶσιν, ἡ διάταξις ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν ὑπαγόρευσιν τῶν ἐκχωρήσεων καὶ τῶν κατασχέσεων τῶν περιθάλψεων, τῶν ὑπὸ τοῦ ταμείου τοῦ Μετοχικοῦ καταβαλλομένων πρὸς τοὺς μετόχους αὐτοῦ, καὶ ἡ διάταξις περὶ ἀτελείας τῶν διὰ τοῦ ταχυδρομείου ἀποστελλομένων ἐγγράφων, τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου. Ἑπομένως ἐπαναλαμβάνονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ αἱ δύο αὗται διατάξεις τοῦ κειμένου καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καταργουμένου νόμου.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 286).

§17ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Συμφώνως πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, καθ’ ἣν κατ’ ἔτος ὀφείλει ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ καταθέτῃ πίνακα τῶν εἰσπράξεων τῶν ἐμμίσθων προξενικῶν ἀρχῶν, καταθέτω τὸν πίνακα τοῦτον τοῦ ἔτους 1891 καὶ τῶν πρὸ αὐτοῦ ἐτῶν 1889–1890, ἔχοντα παρηρτημένον καὶ κατ’ ἀνακεφαλαίωσιν συγκριτικὸν πίνακα τῶν ἀπὸ τοῦ 1883 μέχρι τοῦ 1889 εἰσπράξεων, ἐξ οὗ δύναται νὰ σχηματίσῃ εὐκρινεστέραν ἰδέαν ἡ Βουλὴ περὶ τῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τῆς νῦν κρατούσης προξενικῆς νομοθεσίας κατ’ ἔτος γενομένων εἰσπράξεων.

§18ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἡ καπνεμπορία ἀποτελεῖ σπουδαιότατον κλάδον τοῦ ἐμπορίου τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνικῶν παροικιῶν, αἵτινες, ὡς γνωστόν, χρησιμώταται πλειστάκις ἀπέβησαν καὶ χρήζουσι πάσης προστασίας καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς. Ἡ καπνεμπορία σχεδὸν ἀποκλειστικῶς ἐν Αἰγύπτῳ ἐνεργεῖται παρ’ Ἑλλήνων, δι’ ὧν καὶ ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς εἰσάγεται εἰς τὴν Αἴγυπτον πρὸ καιροῦ. Ἔπαυσεν ἀτυχῶς ἰσχύουσα ἡ μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως σύμβασις, καὶ οἱ ἑλληνικοὶ καπνοὶ δὲν δύνανται νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς Αἴγυπτον, ἀτυχῶς δὲ καὶ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἀπειλεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ διάταγμα ἐπὶ τῆς καπνεμπορίας, δι’ οὗ καθίσταται ἀδύνατος πλέον αὕτη. Ἐκ τῶν διατυπώσεων, ἃς ἀπαιτεῖ διὰ τὴν πώλησιν καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, τὸ διάταγμα τοῦτο ἀντίκειται εἰς προνόμια ἀνεγνωρισμένα ἐν Αἰγύπτῳ τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί ἐνήργησε πρὸς θεραπείαν τῶν δικαίων παραπόνων τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλλήνων καπνεμπόρων. Θὰ ἐπανέλθω δὲ, ἐν ἀνάγκῃ, ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§19ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα, ἐξέδωκε κανονισμὸν περὶ τῆς ἐντὸς τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Κράτους κινήσεως τῶν καπνῶν, καὶ τοῦ ἐλέγχου αὐτῶν, κατὰ τὴν μεταφορὰν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἀπὸ τόπου εἰς τόπον. Ἐν τῷ διατάγματι τούτῳ ὑπάρχουσι καὶ διατάξεις, αἵτινες προσβάλλουσι, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, κεκτημένα δικαιώματα Ἑλλήνων ὑπηκόων. Ἐλήφθη δὲ πρόνοια, ὥστε τὸ πρᾶγμα νὰ κατασταθῇ γνωστὸν εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν διὰ παραστάσεων, ἐνδεικνυουσῶν πρὸς αὐτήν, ὅτι τοιαῦται διαταγαὶ δὲν θ’ ἀναγνωρισθῶσιν ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲ δὲν θὰ παρασχεθῇ, κατὰ τὰς ἑκάστοτε περιπτώσεις, οὐδεμία συνδρομὴ τῶν προξενικῶν Ἑλληνικῶν ἀρχῶν πρὸς ἐνέργειαν τῶν ἐρευνῶν, αἵτινες προβλέπονται ἐν τοῖς σχετικοῖς ἄρθροις τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος κανονισμοῦ. Ἐν Αἰγύπτῳ σχεδὸν ὁλόκληρον τὸ ἐμπόριον τῶν καπνῶν γίνεται ὑπὸ Ἑλλήνων, τό τε ἐμπόριον τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν, καὶ τὸ ἐμπόριον τῶν ἐκ τῆς Τουρκίας εἰσαγομένων. Πᾶν ἄρα μέτρον, λαμβανόμενον περὶ τοῦ καπνοῦ ἐκεῖ, μοιραίως θίγει ὑπὲρ πάντας τοὺς ἄλλους τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων καπνεμπόρων. Ἀλλὰ τὰ συμφέροντα ταῦτα εὑρίσκονται ἐν ζημίᾳ, ὅσον ἀφορᾷ ἰδίως τοὺς ἐμπορευομένους τοὺς καπνοὺς τῆς Ἑλλάδος, ἕνεκα ἐλλείψεως συμβάσεως, ἀπὸ τῆς ἐκπνεύσεως τῆς προγενεστέρως ἰσχυούσης, διότι ἔκτοτε δὲν συνωμολογήθη νέα, ἕνεκα διαφωνίας μεταξὺ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑλληνικῆς. Ἔχομεν λόγους νὰ πιστεύωμεν, ὅτι πλησιάζει ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν θέλομεν δυνηθῆ νὰ προβῶμεν εἰς λυσιτελεστέρας διαπραγματεύσεις περὶ τούτου.

§20ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρεκλήθην τηλεγραφικῶς ἐκ Φαρσάλων, ὅπως ἐπερωτήσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, διατὶ ὁ ἐκεῖ ἀστυνόμος, καίτοι ἐδημοσιεύθη ἡ παῦσίς του πρὸ δέκα ἡμερῶν, ἂν ὄχι πλέον, ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», ἀκόμη ἐξακολουθεῖ ἀσκῶν τὰ ἀστυνομικὰ αὐτοῦ δικαιώματα. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ἔχῃ γνῶσιν τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀναφορᾶς τῶν Λαμιέων καὶ Φθιωτῶν κατὰ τοῦ ταμίου αὐτῶν, θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν φάκελλόν τινα δικογραφίας, ἀναφερόμενον εἰς τὸν ταμίαν, τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος. Εἶχε γείνῃ καταγγελία κατ’ αὐτοῦ, ὅτε διετέλει ταμίας ἐν Λοκρίδι, καὶ διετάχθησαν καὶ διεξήχθησαν ἀνακρίσεις κατ’ αὐτοῦ, αἱ ὁποῖαι σπουδαίως ἐπεβάρυνον αὐτὸν, καὶ ὅμως διατηρεῖται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ ἐνῷ τελευταῖον εἶχε παυθῆ, νῦν ἀναδιωρίσθη, ἐναντίον τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα ἀπηύθυναν οἱ κάτοικοι Λαμίας καὶ Φθιώτιδος, τὰ ὁποῖα ὅμως φαίνεται, ὅτι ἔφθασαν ἐνταῦθα κατόπιν ἑορτῆς.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐλέγχου τοῦ ἐμπορίου σταφίδος.

§22ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Προχθὲς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴς κ. Στεφάνου ὑπέβαλε τροποποιήσεις τινὰς εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐμπορίου τῆς σταφίδος, ἐνόμισα δὲ, ὅτι δὲν ἤθελε παραλείψει νὰ διορθώσῃ δύο ἐλαττώματα καταφανῆ τοῦ νομοσχεδίου, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἀναποφεύκτως δώσει χώραν εἰς καταχρήσεις. Τὸ πρῶτον ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι δίδονται εἰς τὰς τελωνειακὰς ἀρχὰς δικαιώματα ἀνακριτικὰ, ἤτοι τὰ δικαιώματα τοῦ ἄρθρου 157 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ τοῦτο, ὅτι δύνανται νὰ προβῶσιν εἰς κατάσχεσιν τῆς πρὸς ἐξαγωγὴν σταφίδος. Ἄλλοτε, ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἡ ὁποία συνῆλθεν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶχε γείνῃ, νομίζω, λόγος, ὥστε νὰ τεθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ φόρτωσις, ἢ καὶ ἐν γένει ἡ μεταφορὰ ἢ ἐξαγωγὴ, λόγῳ τῶν ἀνακριτικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα τυχὸν ἤθελον ληφθῆ, νὰ μὴ ἐμποδίζηται. Τοῦτο δὲν τὸ ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον. Καὶ δὲν ἔχω μὲν ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ τελώνης τῶν Πατρῶν, ἢ ἄλλης μεγάλης πόλεως, δὲν θὰ προβῇ εἰς μέτρα δίδοντα χώραν εἰς καταχρήσεις, ἀλλὰ βεβαίως οἱ τελωνοσταθμάρχαι μικροτέρων μερῶν καὶ οἱ τελωνοφύλακες αὐτοὶ δὲν παρέχουσι τὰς αὐτὰς ἐγγυήσεις. Ἐὰν ὑποθέσωμεν μάλιστα δύο ἐμπόρους ἀνταγωνιζομένους, — καὶ γνωρίζετε εἰς τὰ μικρὰ μέρη τί δύναται νὰ γείνῃ, — ἀναμφιβόλως, μέχρις ὅτου ὁ κύριος τελωνοσταθμάρχης ἐνεργήσῃ τὰς διατυπώσεις τοῦ ἄρθρου 157 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, δύναται ὁ ἄλλος ἔμπορος νὰ ἀποστείλῃ καὶ νὰ φορτώσῃ τὸν σταφιδόκαρπον, ἐπὶ προφανεῖ ζημίᾳ τοῦ πρώτου. Πρέπει λοιπὸν νὰ τεθῇ ὅρος, ὅτι κατ’ οὐδεμίαν περίπτωσιν ἐπιτρέπεται νὰ παρακωλυθῇ ἡ φόρτωσις, ἢ ἐξαγωγὴ καὶ μεταφορὰ τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἐὰν θέλῃ ὁ τελώνης νὰ κρατήσῃ πειστήρια, δύναται νὰ κρατήσῃ ποσόν τι, πέντε π. χ. ὀκάδας. Καὶ σημειώσατε, ὅτι αἱ φορτώσεις τῶν σταφίδων δὲν γίνονται ὅλαι ἐκ τῶν λιμένων, γίνονται καὶ εἰς μέρη ἀλίμενα, ἔνθα ὁ ἔμπορος εὑρίσκεται εἰς πολὺ δυσάρεστον θέσιν πολλάκις. Τὸ δεύτερον ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον παρετήρησα εἰς τὸ νομοσχέδιον, εἶναι, ὅτι ἄνευ σκοποῦ ὁρίζεται, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἀνακοπή. Φαντασθῆτε, ὅτι πρόκειται περὶ 5,000 δραχμῶν προστίμου καὶ ἓξ μηνῶν φυλακίσεως! Γνωρίζετε δὲ, πῶς γίνονται αἱ κοινοποιήσεις τῶν ποινικῶν ἀποφάσεων. Αἱ κοινοποιήσεις τῶν ἀποφάσεων τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων εἶναι διάφοροι τῶν ποινικῶν. Ὅταν πρόκηται νὰ γείνῃ κοινοποίησις πολιτικῆς τινος κλήσεως, αὕτη ἐπιδίδεται εἰς τὸ πρόσωπον, παρὰ τοῦ ὁποίου λαμβάνεται ἡ ὑπογραφὴ αὐτοῦ ἢ τῶν συνοίκων του· ἀλλ’ εἰς τὰ ποινικὰ ὑπογράφεται μόνον ὑπὸ τοῦ κλητῆρος, καὶ ἐπειδὴ γνωρίζομεν τὴν ποιότητα τῶν κλητήρων, καλὸν εἶναι νὰ μὴ δώσωμεν τόσην ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτούς. Ἄλλως τε, ἀφοῦ κατὰ τὸν νόμον ἡ ἀνακοπὴ ὀφείλει νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν, δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ νὰ στερήσωμεν τὸν ἔμπορον τοῦ μέσου τῆς ἀνακοπῆς, καὶ νὰ περιορίσωμεν ταύτην διὰ τῆς ἀποδείξεως τῆς ἀνωτέρας βίας. Ταύτας τὰς δύο τροποποιήσεις ἐνόμισα ἀναγκαίας διὰ τὰς ἀπειλουμένας καταχρήσεις.

§23ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς πρώτης παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Βουλευτής, ἔγεινε λόγος ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἐλέχθη, ὅτι δὲν θὰ παρεμποδίζηται ἡ ἐξαγωγή. Ἐὰν λοιπὸν μείνωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἰδέαν, καλὸν εἶναι βεβαίως νὰ προστεθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον· διότι, ὅπως εἶναι συντεταγμένον, μένει κενὸν πράγματι, καὶ δύναται ἡ ἀνακριτικὴ ἀρχὴ νὰ ἐμποδίζῃ τὴν ἐξαγωγήν.

§24ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νομίζω ὅτι, ἂν σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἐπιτρέπεται ἡ παρεμπόδισις τῆς φορτώσεως, εἶναι ἀρκετόν.

§25ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καλλίτερον νὰ τεθῇ εἰς τὸν νόμον.

§26ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀλλὰ ἡ πρώτη τροποποίησις ἀνάγεται εἰς τὸ ἄρθρον 4, ἐνῷ ἤδη εἴμεθα ἀκόμη εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§28Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Νὰ γείνῃ μία διάκρισις, εἰ δυνατὸν, ὡς πρὸς τὸν σταφιδόκαρπον τῆς παλαιᾶς ἐσοδείας. Ἡ ἐξαγωγὴ αὐτοῦ νὰ ἐπιτρέπηται καὶ πρὸ τῆς 16 Αὐγούστου.

§29ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγει τὸ ἄρθρον· «νέας ἐσοδείας». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§31ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ μιᾶς δηλώσεως. Μοὶ ἐδηλώθη ἐξ Αἰγίου, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος, ὁ προερχόμενος ἐκ τοῦ δήμου Ἐριννεῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι δῆμος τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν, καὶ ἐκ τῆς θέσεως Πλάτανος, ἡ ὁποία θέσις ἀνήκει εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων, παρεμβαίνει δὲ κατὰ τὴν παραλίαν μεταξὺ τῆς Αἰγιαλείας, ὁ σταφιδόκαρπος, ὁ προερχόμενος ἐκ τῶν δύο αὐτῶν μερῶν, εἶναι ἴσης καὶ ἀνωτέρας ποιότητος ἀπὸ τῆς τοῦ Αἰγίου καὶ φορτόνεται εἰς τὸ Αἴγιον. Ζητοῦσι λοιπὸν νὰ ὁρισθῇ, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος οὗτος δύναται νὰ ἐξάγηται μὲ τὴν ἐπισήμανσιν τῆς Αἰγιαλείας. Ἐὰν εἰς τὰ πρακτικὰ σημειωθῇ τοῦτο, νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετόν. «Ὁ σταφιδόκαρπος ὁ προερχόμενος ἐκ τοῦ δήμου Ἐριννεῶν καὶ ἐκ τῆς θέσεως Πλάτανος δύναται νὰ ἐπισημαίνηται ὡς σταφιδόκαρπος Αἰγιαλείας.»

§32ΧΟΪΔΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Τὴν διάταξιν τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νόμου, τὴν περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς φορτώσεως, εὑρίσκω ὀρθὴν βεβαίως, καὶ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος καὶ τοῦ σταφιδοκάρπου τῶν μερῶν ἐκείνων, εἰς τὰ ὁποῖα παράγεται σταφιδόκαρπος κοινῆς ποιότητος, διότι δὲν θὰ σπεύδουν πλέον οἱ κτηματίαι οὔτε νὰ κόπτωσιν ἄωρον τὸν καρπὸν, οὔτε νὰ συλλέγωσι τοῦτον ἐκ τοῦ ἁλωνίου, πρὶν ἢ καλῶς ἀποξηρανθῇ. Ἀποφεύγει δὲ καὶ τὸ ἐμπόριον τὰς συνήθεις ζημίας ἐκ τῶν πριμαρολίων. Ἐπίσης ἐπωφελέσταταί εἰσι καὶ αἱ κατὰ τῆς νοθείας τοῦ προϊόντος ποιναί. Τὴν περὶ σημάνσεως ὅμως τῶν δοχείων τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2 εὑρίσκω ἄσκοπον, διότι αὕτη ἔχει σκοπὸν νὰ προφυλάξῃ τοὺς ἐν Ἀγγλίᾳ ἀγοραστὰς ἐκ τῆς ἀπάτης, εἰς ἣν ὑποτίθεται, ὅτι περιπίπτουσιν, ἀγοράζοντες σταφιδόκαρπον π. χ. Αἰγίου ἀντὶ ἄλλου τόπου παραγωγῆς. Ἀλλὰ, Κύριοι, εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ οἱ ἀγορασταὶ οὐδέποτε κανονίζουσι τὴν τιμὴν τοῦ σταφιδοκάρπου, ὃν ἀγοράζουσιν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σήματος, ἀλλὰ πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει δείγματος, εἶναι δὲ ἐπίσης γνωστὸν καὶ ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑπάρχουν τόσον καλοὶ γνῶσται τῆς σταφίδος, ὅπως ἐν Ἀγγλίᾳ.

§33Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι κάλλιστοι ἐν Ἀγγλίᾳ οἱ γνῶσται τοῦ σταφιδοκάρπου, ἀλλὰ δὲν εἶναι πάντες γνῶσται, οἱ δὲ μὴ ὄντες γνῶσται βεβαίως ἀπατῶνται.

§34ΧΟΪΔΑΣ. Παρακαλῶ. Οἱ πρῶτοι ἀγοράζοντες τὸν σταφιδόκαρπον εἶναι οἱ καλοὶ γνῶσται ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν εἶναι ἐξησκημένοι, εἶναι οἱ πρὸς οὓς μεταπωλεῖται ἐκεῖ ὁ σταφιδόκαρπος· διὰ νὰ ἀπατηθῶσιν αὐτοὶ, δὲν θὰ ἐμποδίσῃ ὁ νόμος νὰ τεθῇ ἐκεῖ παρὰ τοῦ πρώτου ἀγοραστοῦ σήμανσις ὁποιουδήποτε μέρους παραγωγῆς. Ἐκτὸς ὅμως τούτου εἶναι καὶ ἀπραγματοποίητος ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ ἐναποταμιεύηται σταφιδόκαρπος τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν ἐμπορευομένων ἐν Αἰγίῳ, καὶ, εἴτε ἀμιγὴς, εἴτε ἀνάμικτος μὲ σταφίδας Αἰγίου, θὰ σημαίνηται ὡς σταφιδόκαρπος παραγωγῆς Αἰγίου.

§35ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ὄχι δὲν ἐπιτρέπεται τοῦτο.

§36ΧΟΪΔΑΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται τοῦτο, ὅταν διακρίνηται ὡς σταφὶς τοῦ Κόλπου· ἀλλ’ ἀκριβῶς αὐτὸ λέγω, ὅτι δὲν θὰ ἦναι δυνατὴ ἡ διάκρισις. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ περὶ σημάνσεως διάταξις τοῦ ἄρθρου εἶναι ὄχι μόνον περιττὴ, ἀλλὰ θὰ δώσῃ ἀφορμὴν καὶ εἰς καταχρήσεις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§38ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐδῶ δύναται νὰ γείνῃ ἡ προσθήκη.

§39ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Μετὰ τὰς λέξεις «κατὰ τὸ ἄρθρον 157 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας» νὰ τεθῇ: «μὴ ἐπιτρεπομένης κατασχέσεως τῆς πρὸς ἐξαγωγὴν σταφίδος».

§40ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νὰ τεθῇ «κατασχέσεως παρεμποδιζούσης τὴν φόρτωσιν»· διότι, ἐὰν πρόκηται νὰ γείνῃ κατάσχεσις τριῶν κιβωτίων, δὲν παρακωλύεται ἡ φόρτωσις.

§41ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Νὰ τεθῇ «μὴ ἐπιτρεπομένης παρακωλύσεως τῆς φορτώσεως λόγῳ κατασχέσεως.»

§42ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 μετὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης τοῦ κ. Στεφάνου).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§44ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 5, νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι ὀρθότερον νὰ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς, καὶ νὰ ἀφήσωμεν εἰς τοὺς ἀνακριτικοὺς ὑπαλλήλους τὸν προσδιορισμὸν τῶν πραγματογνωμόνων. Παρακαλῶ, προσέξατε εἰς τὸ ἄρθρον· διότι νομίζω, ὅτι, ἐὰν ἐπιψηφισθῇ τοῦτο, ὁλόκληρος ἡ οἰκονομία τοῦ νόμου πίπτει, καὶ οὐδεμία τῶν ἀξιοποίνων πράξεων θὰ βεβαιωθῇ. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου, ἵνα βεβαιωθῇ ἡ ἀξιόποινος πρᾶξις, ἡ ἀναφερομένη ἐν τῷ νόμῳ, τί ἀπαιτεῖται; Ἀπαιτεῖται, ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν ἑκάστης περιφερείας νὰ διορίζῃ ἐμπειροτέχνας δι’ ἕκαστον τελωνεῖον ἢ ὑποτελωνεῖον πέντε σταφιδεμπόρους καὶ πέντε σταφιδοκτήμονας, κατοικοῦντας ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ τελωνείου ἢ ὑποτελωνείου. Δεύτερον ἀπαιτεῖται, οἱ πραγματογνώμονες, οἱ διοριζόμενοι ἀπὸ τὸν Πρόεδρον, νὰ μεταβαίνωσι καὶ ὁρκίζωνται ἐνώπιον τοῦ Προέδρου, εἴτε ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδίκου τῆς κατοικίας των. Τρίτον, ἀπαιτεῖται νὰ σταλῶσιν ἀντίγραφα τῶν καταρτισθέντων καταλόγων δι’ ἕκαστον τελωνεῖον ἢ ὑποτελωνεῖον πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα καὶ τοὺς τελώνας ἢ ὑποτελώνας τῆς περιφερείας τοῦ νομοῦ. Ἐὰν δὲ δὲν γείνωσιν ὅλα ταῦτα, ἐννοεῖται ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν πραγματογνώμονας, καὶ δὲν θὰ βεβαιῶνται αἱ νοθεύσεις τῆς σταφίδος. Ἐγὼ, πρακτικότερον ἐξετάζων τὰ πράγματα, λέγω ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν Προέδρων θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν ἀδυναμίαν νὰ εὑρίσκωσιν ἀνθρώπους ἁρμοδίους εἰς τὰ τελωνεῖα, ὑποτελωνεῖα καὶ τοὺς ὅρμους. Ἀφ’ ἑτέρου οἱ διοριζόμενοι, κατὰ τὸ πλεῖστον δὲν θὰ δέχωνται, καὶ, ὡς σᾶς εἶπον προχθές, οὔτε θ’ ἀποδεχθῶσιν, οὔτε θὰ ὁρκισθῶσιν, ὁ δὲ Πρόεδρος θὰ ἀγνοῇ, ἐὰν οὗτοι ὡρκίσθησαν, καὶ ἐπὶ τέλους οὐδεὶς θὰ διορισθῇ πραγματογνώμων κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου τούτου, καὶ οὐδεμία πρᾶξις πραγματογνωμοσύνης θὰ γείνῃ. Ἐγὼ λοιπὸν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν εἰς τοὺς τελώνας τὸ δικαίωμα, ἵνα διορίζωσιν ἀπὸ τὸν τόπον πραγματογνώμονας, διότι ἔχετε τοὺς τελώνας ὡς ἀνακριτικοὺς ὑπαλλήλους, οὗτοι δὲ γνωρίζουσι, ποίους θὰ διορίζωσιν ἑκάστοτε πραγματογνώμονας.

§45ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ συνεζητήθη καὶ προχθὲς κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγὼ ἐξέφρασα τὴν γνώμην μου· εἶμαι ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ ἄρθρου· συνεπείᾳ ὅμως τῶν παρατηρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὴς ἀριθμὸς καταλλήλων προσώπων, ὅπως ληφθῶσι τοιοῦτοι πραγματογνώμονες εἰς τοὺς ὅρμους, διετύπωσα μίαν προσθήκην, ἡ ὁποία νομίζω, ὅτι συμβιβάζεται μὲ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν σας (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν ἐν τοῖς ὑποτελωνείοις ἢ ὅρμοις»—διότι περὶ τῶν τελωνείων δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία—«ἐὰν ἐν «τοῖς ὑποτελωνείοις ἢ ὅρμοις δὲν ὑπάρχῃ ἐπαρκὴς ἀριθμὸς «σταφιδοκτημόνων ἢ σταφιδεμπόρων, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐμπειροτεχνῶν δύναται νὰ περιορισθῇ εἰς ὀλιγωτέρους, ἐν ἐλλείψει δὲ ἢ ἀνεπαρκείᾳ τούτων, ἐφαρμόζονται αἱ κοιναὶ διατάξεις.»

§46ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νὰ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς τὸ ἄρθρον.

§47ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι μία ἐγγύησις τὸ ἄρθρον 5.

§48ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὑπάρχει μεγαλειτέρα ἐγγύησις, ἐὰν ὁ τελώνης ἔχῃ τὸ δικαίωμα, ὅταν κατάσχηται ἡ σταφίς, καὶ βλέπῃ ὅτι εἶναι νενοθευμένη, νὰ διορίζῃ τοὺς πραγματογνώμονας. Καὶ εἰς τὰ τελωνεῖα δὲ, ὅταν δεχθῶμεν νὰ διορίζωνται μόνον ὑπὸ τοῦ Προέδρου, δύναται νὰ μὴ ὑπάρχωσι πέντε σταφιδέμποροι, καὶ δύναται οἱ ὑπάρχοντες νὰ ἦναι ἀπόντες, ἢ νὰ ἦναι συγγενεῖς τοῦ φορτωτοῦ, καὶ συνεπῶς ἐξαιροῦνται.

§49ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τότε νὰ τεθῇ «καὶ ἐν τοῖς τελωνείοις».

§50ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μία ἄλλη παρατήρησις συντακτική. Ἐπαναλαμβάνεται δὶς τὸ «τῆς σταφιδοφόρου ἐπαρχίας». Τὸ πρῶτον νὰ διαγραφῇ. (Διάλογοι).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, Κύριοι! Νὰ τελειώσωμεν τοὐλάχιστον τὸ περὶ σταφίδος.

§52ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐσταφιδιάσαμεν! (ἱλαρότης).

§53ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ περιλαμβάνεται διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἐμπειροτέχναι λαμβάνονται ἐκ καταλόγου, περιέχοντος τὰ ὀνόματα σταφιδοκτημόνων καὶ σταφιδεμπόρων, κατοικούντων ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ τελωνείου, ὑποτελωνείου ἢ ὅρμου· συμπίπτει ὅμως εἴς τινα τελωνεῖα, καὶ κυρίως εἰς τὰ ὑποτελωνεῖα καὶ τοὺς ὅρμους, νὰ μὴ ὑπάρχωσι κάτοικοι ἱκανοὶ, ἐξ ὧν νὰ προσληφθῶσιν οἱ πραγματογνώμονες. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συμπληρωθῇ τὸ ἄρθρον αὐτό. Μετὰ τὰς λέξεις «κατοικούντων ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ τελωνείου, ὑποτελωνείου καὶ ὅρμου» νὰ προστεθῇ: «καὶ μὴ ὑπαρχόντων τοιούτων ἐν ταύτῃ, νὰ προσλαμβάνωνται ἐκ τῆς πλησιεστέρας πρωτευούσης τοῦ δήμου.»

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Στεφάνου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§55ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 φέρω τὰς ἑξῆς τροποποιήσεις. Συνεπείᾳ τῶν παρατηρήσεων, τῶν γενομένων ὑπὸ τοῦ ἐκ Μαντινείας κ. Βουλευτοῦ, ἵνα ἀρθῇ πᾶσα ἀμφιβολία, νὰ προστεθῇ εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον: «Ὁ Εἰσαγγελεὺς ὀφείλει νὰ εἰσαγάγῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ ἀκροατήριον ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν, ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη ἡ σχετικὴ δικογραφία, ἢ ἐντὸς μηνὸς, ἀφ’ ἧς ἐπελήφθη οὗτος τῆς ἀνακρίσεως», λέγει τὸ ἄρθρον. Ἀντὶ τῆς «ἀνακρίσεως» νὰ τεθῇ ἡ λέξις «καταδιώξεως». Νὰ προστεθῇ δὲ κατόπιν: «ἐὰν ὅμως θεωρῇ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ πρὸς κατηγορίαν, εἰσάγει τὴν ὑπόθεσιν, ἐντὸς πάντοτε τῆς αὐτῆς διορίας, εἰς τὸ Συμβούλιον, ὅπερ ἀποφαίνεται κατὰ τὸ ἄρθρον 251 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας».

§56ΡΙΚΑΚΗΣ. Διατὶ ὅλη ἡ πολυλογία αὕτη; Ἐὰν τὸ «γενομένης καταδιώξεως» κάμωμεν σαφέστερον, ἀρκεῖ. Ἀναλύσατε τὰς δύο λέξεις αὐτάς. Ὅλα αὐτὰ ὑποτίθενται. Ἡ ἀπορία εἶναι ἡ ἑξῆς· ὅτι ἡ καταδίωξις δύναται νὰ θεωρηθῇ δοθείσης τῆς μηνύσεως, καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ μήνυσις δύναται νὰ μὴ ἔχῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς εἰς δίκην εἰσαγωγῆς, καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀφορμὴ καταδιώξεως. Ἡμεῖς φρονοῦμεν,—καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος παρεδέχθη,—ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ ἄρθρου εἶναι ν’ ἀποφασισθῇ ἡ περαιτέρω καταδίωξις, δηλαδὴ ἡ εἰσαγωγὴ ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου· τοῦτο δὲ γίνεται διὰ τῆς προτεινομένης τροπολογίας σαφέστερον.

§57ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐὰν δὲν ἀποδεικνύηται ἡ πρᾶξις;

§58ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ νόμος λέγει, τί γίνεται· εἰσάγεται εἰς τὸ Συμβούλιον, καὶ ἀπολύεται διὰ βουλεύματος. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ τὸ ὁρίσητε ἐδῶ.

§59ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ὅμως πρέπει νὰ τεθῇ προθεσμία.

§60ΡΙΚΑΚΗΣ. Πολὺ καλά· θέσατε προθεσμίαν.

§61ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Διὰ τοῦτο γίνεται ἡ διάταξις· ἐντὸς τῶν αὐτῶν προθεσμιῶν θὰ εἰσαχθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Συμβούλιον, ἵνα λάβῃ πέρας. Παρελείφθη δὲ εἰς τὸ ἄρθρον ἡ παρατήρησις περὶ τοῦ ὀνόματος τοῦ ἀνακαλύψαντος ἢ καταγγείλαντος, ὅτι θέλει γίνεσθαι μνεία ἐν τῇ ἀποφάσει. Παρακαλῶ δὲ νὰ προστεθῇ. Προτείνω δὲ καὶ ἑτέραν, οὐχὶ προσθήκην, ἀλλὰ κατάταξιν τῶν ἄρθρων. Τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 ἔρχονται φυσικώτερον μετὰ τὸ ἄρθρον 4.

§62ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Διατὶ τώρα ὅλα αὐτά; Δὲν εἶναι τίποτε.

§63ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Εἶναι μία μετάθεσις τῶν ἄρθρων, κύριε Μεσσηνέζη. Διότι ἐκεῖ διαγράφονται τὰ περὶ ἀνακρίσεως, ἔρχονται τὰ τῆς διαδικασίας, τὰ δὲ περὶ πραγματογνωμοσύνης ἔρχονται τελευταῖα.

§64ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ τῆς ἀνακρίσεως ὑπάγονται καὶ αὐτά.

§65ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ ἔλθῃ τὸ ἄρθρον 6 μετὰ τὸ ἄρθρον 4.

§66ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ προσόντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ κάμωσι τὴν καταδίωξιν. Νομίζω ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ πεῖρα εἶναι καλή. Ἡ κυρία ἀνακριτικὴ πρᾶξις εἶναι ἡ πραγματογνωμοσύνη.

§67ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νὰ τεθῇ μόνον, ὅτι ὀφείλει νὰ εἰσάγῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ ἀκροατήριον ἢ εἰς τὸ Συμβούλιον ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς καταγγελίας.

§68ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ Συμβούλια ὅμως, μὲ τὴν προσθήκην αὐτὴν, ἀφίνουσιν ἐλεύθερον τὸν Εἰσαγγελέα νὰ εἰσάγῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ Συμβούλιον, καὶ ὅταν ἀκόμη ἔχῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ καταδιωχθῇ ὁ παραβάτης τοῦ νόμου.

§69ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἐκ Κορίνθου κ. Βουλευτὴς, νομίζω ὅτι δίδει ἀφορμὴν νὰ προσθέσωμεν κἄτι τι εἰς τὸ ἄρθρον 6. Εἶπεν ὅτι αἱ κλήσεις ἐπιδίδονται εἰς τὴν κατοικίαν· ὁ κλητὴρ ἀφίνει τὴν κλῆσιν, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ καμίαν ἀπόδειξιν· ὥστε πιθανὸν νὰ μὴ περιέλθῃ εἰς χεῖρας τοῦ κλητευομένου. Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπιδίδεται καὶ ἡ ἐρήμην ἀπόφασις, καὶ ἑπομένως δύναται νὰ μείνῃ τελεσίδικος, ἐνῷ ἐπιβάλλει ἓξ μηνῶν φυλάκισιν καὶ 5000 δραχμῶν πρόστιμον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ἀφοῦ δὲν ἐπιτρέπεται τὸ μέσον τῆς ἀνακοπῆς, καλὸν εἶναι νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐπίδοσιν, καὶ νὰ προστεθῇ «ἐπὶ ἐρημοδικίας ἀνακοπὴ δὲν ἐπιτρέπεται κτλ., ἐὰν ὑπάρχῃ ἔγγραφος ἀπόδειξις τοῦ καταδικασθέντος περὶ τῆς παραλαβῆς τῆς ἐρήμην ἀποφάσεως».

§70ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Διατὶ νὰ μεταβάλωμεν τὰς κειμένας διατάξεις;

§71ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὰς μεταβάλλετε σεῖς, κύριε Στεφάνου, ἀφαιροῦντες τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς.

§72ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νὰ διαγραφῇ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον· νὰ μείνωμεν εἰς τὸ κοινὸν δίκαιον.

§73ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ διαγραφῇ κύριε Πρόεδρε, τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 6.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, κύριοι Βουλευταὶ, ἀκούσατε. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 ἐγένοντο αἱ ἑξῆς τροποποιήσεις. Αἱ λέξεις: «Γενομένης καταδιώξεως» ἀπηλείφθησαν. Ἐν τέλει δὲ τῆς πρώτης παραγράφου ἡ λέξις «ἀνακρίσεως» ἀντικατεστάθη διὰ τῆς λέξεως «καταδιώξεως», προσετέθησαν δὲ αἱ λέξεις: «ἐὰν ὅμως θεωρῇ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀφορμὴ πρὸς κατηγορίαν, εἰσάγει τὴν ὑπόθεσιν, ἐντὸς πάντοτε τῆς αὐτῆς διορίας, εἰς τὸ Συμβούλιον, ὅπερ ἀποφαίνεται κατὰ τὸ ἄρθρον 251 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». Ἐκ τοῦ τέλους τῆς δευτέρας παραγράφου ἀπηλείφθησαν αἱ λέξεις: «Ἐπὶ ἐρημοδικίας ἀνακοπὴ δὲν ἐπιτρέπεται, εἰμὴ ἐν περιπτώσει ἀνωτέρας βίας, ἀποχρώντως βεβαιουμένης»· προσετέθησαν δὲ αἱ λέξεις: «Περὶ τοῦ ὀνόματος τοῦ ἀνακαλύψαντος ἢ τοῦ καταγγείλαντος θέλει γίνεσθαι μνεία ἐν τῇ ἀποφάσει». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§75ΡΑΛΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Πρόεδρε. Ἐὰν δὲν ἔχω σταφίδας, ἔχω δίκας, καὶ ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἐὰν τὸ τελευταῖον ἐδάφιον μένῃ ἢ διαγράφηται.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται.

§77ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάγονται λοιπὸν εἰς τὰς κοινὰς διατάξεις.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς γʹ συζήτησιν. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ παροχῆς εἰδικοῦ πετρελαίου τῶν φάρων καὶ φανῶν καὶ πετρελαίου πρὸς καταστροφὴν ἀκρίδος ἐπὶ τῷ τμήματι αὐτῶν).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοχετεύσεως ὕδατος ἀπὸ τῶν ἐκτὸς τῆς πόλεως Βονίτσης δεξαμενῶν μέχρι τῆς προκυμαίας Ζαβέρδας.

§80ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐζητήθη ὑπὸ τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων τῶν σχετικῶν· ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀνεύρω τὰ ἔγγραφα ταῦτα, διότι, ὅτε ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὸ 1890, ὑπεβλήθησαν ὅλα τὰ ψηφίσματα καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα· ἐζήτησα δὲ ταῦτα παρὰ τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τὰ εὕρωσι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον δὲν κατετέθησαν. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι τοσοῦτον γνωστὴ εἰς ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς τὴν προπαρελθοῦσαν περίοδον τῆς Βουλῆς, ὥστε ἐκ τῆς καταθέσεως τῶν ἐγγράφων οὐδὲν νέον θὰ προκύψῃ, καὶ δὲν πιστεύω, ὅτι ὑπάρχει λόγος ν’ ἀναβληθῇ ἡ δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου διὰ τοῦτο. Ἐὰν μέχρι τῆς τρίτης συζητήσεως εὑρεθῶσι, βεβαίως θὰ τὰ καταθέσω.

§81ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως διατάξῃ νὰ γείνῃ ἔρευνα ἐπισταμένη, ἵνα ἔχωμεν τὰ ἔγγραφα τοὐλάχιστον εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: Περὶ φορολογίας τῶν ζώων, ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ῥητίνης διὰ τὸ ἔτος 1892. Περὶ τελωνειακῶν ὑπελεγκτῶν καὶ περιορισμοῦ τῆς δυνάμεως τοῦ σώματος τῆς τελωνοφυλακῆς).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ΑΥΚʹ τῆς 12 Ἀπριλίου 1887 περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§84ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ περὶ ἐγγυήσεως διάταξις εἶναι ἀρκετὰ ἀσαφὴς, καὶ δύναται νὰ παράσχῃ ἀφορμὴν εἰς πολλὰς καταχρήσεις. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο «ἡ ἀνωτέρω ἄδεια ἐκδίδεται ἐπὶ παροχῇ ἀξιοχρέου ἐγγυήσεως»· ἀλλὰ δὲν προσδιορίζεται διόλου, τίς κρίνει περὶ τοῦ ἀξιοχρέου· τὴν ἐγγύησιν αὐτὴν θὰ ὁρίζῃ ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ἀφ’ ἑαυτοῦ, ἢ ἄλλος τις οἰκονομικὸς ὑπάλληλος;

§85Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖνος, ὅστις θὰ ἐκδώσῃ αὐτήν.

§86ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρέχεται ὅμως ἀφορμὴ εἰς καταχρήσεις· διότι δύναται ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ὑπάλληλος παρὰ τοῦ ἑνὸς νὰ ἀποδεχθῇ ἀναξίαν λόγου ἐγγύησιν, παρὰ δὲ τοῦ ἄλλου ν’ ἀπαιτήσῃ πολὺ μεγάλην ἐγγύησιν, τοιαύτην, ὁποίαν νὰ μὴ δύναται οὗτος νὰ καταβάλῃ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἐξασφαλίζεται τὸ Δημόσιον διὰ τοιαύτης ἀορίστου διατάξεως, διότι δύναται ὁ ἔφορος ν’ ἀπατηθῇ καὶ νὰ δεχθῇ ἐγγύησιν χιλίων δραχμῶν, καὶ νὰ γείνῃ λαθρεμπόριον δέκα χιλιάδων δραχμῶν.

§87Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ ἐγγύησις ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου, καὶ δὲν δύναται ὁ ἔφορος νὰ δεχθῇ μικροτέραν ἐγγύησιν τοῦ ποσοῦ τοῦ φόρου· ἄλλως παραβαίνει τὸ καθῆκόν του.

§88ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑποθέσατε, ὅτι ὁ ἔμπορος Α ζητεῖ νὰ ἐξαγάγῃ καπνὸν 10 χιλιάδων ὀκάδων· παρουσιάζει τὸν ἐγγυητὴν Β, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ποσῶς ἀξιόχρεως, ὁ ἔφορος ὅμως, εἴτε ἐν γνώσει, εἴτε ἀπατηθεὶς, τὸν δέχεται, λέγων ὅτι τὸν ἐνόμιζεν ἀξιόχρεων, γίνεται δὲ ἡ κατάχρησις, καὶ τὸ Δημόσιον δὲν εὑρίσκει τίποτε εἰς τὸν Β πρὸς ἐξασφάλισίν του.

§89ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὥστε συζητεῖτε περὶ τοῦ ἀξιοχρέου τοῦ ἐγγυητοῦ, ὄχι καὶ περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς ἐγγυήσεως.

§90ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ περὶ τοῦ ἑνὸς καὶ περὶ τοῦ ἄλλου· ζητῶ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου.

§91Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλουσι κανονισθῆ ταῦτα διὰ βασιλικοῦ διατάγματος, περὶ οὗ τὸ ἄρθρον 18. Ἀλλ’ ἐὰν νομίζητε, ὅτι δυνάμεθα νὰ περιλάβωμεν καὶ ἐν τῷ νόμῳ τινὰ, παρακαλῶ νὰ διατυπώσητε τὴν γνώμην ὑμῶν, καὶ θέλομεν σκεφθῆ περὶ τοῦ ἀποδεκτοῦ αὐτῆς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 1–10).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§93ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 11 ἀναφέρεται, ὅτι ἐπιτρέπεται διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον μέχρι 5% ἐπὶ καπνοῦ ἢ τουμπεκίου ὄχι μόνον τῶν ἀγοραστῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν παραγωγῶν. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ ποσὸν ἐκ τῶν προτέρων ὡρισμένον, δυνάμενον νὰ ἀφήσῃ φύραν, ἡ ὁποία ὁρίζεται εἰς ἀνώτατον ὅριον μέχρι 5%, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἔλεγχός τις· πρόκειται ἑπομένως νὰ γείνῃ ἔλεγχος καὶ ἐπὶ τῶν παραγωγῶν, νὰ γείνῃ ἡ ζύγισις τοῦ καπνοῦ, καὶ ἄνευ τοῦ μέτρου τούτου...

§94Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλονται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ νόμου τούτου οὐχὶ οἱ μεταφέροντες καπνὸν ἐντὸς τοῦ δήμου, ἀλλ’ οἱ μεταφέροντες καπνὸν ἀπὸ ἐπαρχίας εἰς ἐπαρχίαν, εἴτε οὗτοι εἶναι ἔμποροι, εἴτε παραγωγοί· ἑπομένως πρόκειται ἐνταῦθα περὶ τῶν παραγωγῶν τούτων, τῶν ἀπὸ ἐπαρχίας εἰς ἐπαρχίαν μεταφερόντων τὸν καπνὸν, ἀναφέρει δὲ καὶ τούτους ἡ παράγραφος διὰ τὸ ἄρτιον, διότι οἱ πρῶτοι ἀγορασταὶ καὶ οἱ παραγωγοὶ ἀποτελοῦσι τὰς δύο κατηγορίας τῶν εἰς τὴν διάταξιν ὑποκειμένων...

§95ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ.....

§96Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Σχετίζεται πρὸς τὴν ἄλλην διάταξιν τοῦ νόμου, καθ’ ἣν καὶ ὁ παραγωγὸς ὑποβάλλεται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, ὅταν μεταφέρῃ καπνὸν ἀπὸ ἐπαρχίας εἰς ἐπαρχίαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§97ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου ἔχω μίαν παρατήρησιν. Κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 1, ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ἀπαγορεύεται ἡ ἄνευ ἀδείας τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου κατοχὴ καπνοῦ· ἀλλὰ δὲν βλέπω κἀμμίαν διάταξιν μεταβατικὴν, ἡ ὁποία νὰ ἀφορᾷ εἰς τὸν καπνὸν τὸν ἤδη ἐναποτεταμιευμένον, διότι ὑπάρχουσι καὶ ἰδιῶται, οἱ ὁποῖοι κατέχουσι καπνόν. Μέχρι τοῦδε εἰς δήλωσιν ὑποχρεοῦτο μόνον ὁ ἀποστολεὺς, ὁ κάτοχος δὲν ὑπεχρεοῦτο, καὶ ὁ ἀποστολεὺς, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἤθελε δοθῇ ἐγκαίρως ἡ δήλωσις ἐκ μέρους τοῦ εἰς ὃν ἀπεστέλλετο, ὑποβάλλεται κατὰ τὸν νῦν ἰσχύοντα νόμον εἰς ποινὴν, ἀλλ’ ὁ πρὸς ὃν ἀποστέλλεται δὲν ὑποβάλλεται. Δυνατὸν λοιπὸν νὰ ὑπάρχωσι κάτοχοι καπνοῦ, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ ἐφρόντισαν νὰ δηλώσουν τὸν ἀποστέλλοντα πρὸς αὐτοὺς τὸν καπνόν. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ περιληφθῇ διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς κατέχοντας τοιοῦτον καπνὸν, μὴ δηλωθέντα ἤδη, νὰ τὸν δηλώσουν.

§98Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ τὸ ἐξετάσω. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως. Εἶτα γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῶν ἐν τῷ τελωνειακῷ δασμολογίῳ).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταστάσεως τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 1–13).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§101ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, κάμνω γενικὴν παρατήρησιν. Γίνεται λόγος εἰς τόσα ἄρθρα περὶ προσόντος διπλώματος τοῦ Ἐθνικοῦ ἢ καὶ ἄλλου ὁμοταγοῦς Πανεπιστημίου. Ἐννοεῖτε οἱασδήποτε Σχολῆς καὶ ἂν ἦναι τὸ δίπλωμα αὐτό;

§102Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§103ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὥστε καὶ τῆς Θεολογίας;

§104Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δίπλωμα Πανεπιστημίου, οἱασδήποτε Σχολῆς, εἶναι τεκμήριον μορφώσεως ἀποχρώσης πρὸς εἴσοδον εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν· δὲν νομίζω, ὅτι ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ σταδίου ἀπαιτεῖται εἰδικότης· ἡ εἰδικότης ἔχει χρησιμότητα κατὰ τὰ μετέπειτα στάδια τῆς ὑπηρεσίας, ἀποκτωμένη ἐν αὐτῇ· ἐν τῇ ἀρχῇ ἀπαιτεῖται γενικὴ μόρφωσις, καὶ περὶ ταύτης μαρτυρεῖ τὸ δίπλωμα τῆς Ἰατρικῆς, ὅσον καὶ τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς καὶ τῆς Φιλολογίας. Νομίζω, ὅτι ὁ καλῶς καταρτισθεὶς ὡς φιλόλογος ἢ ὡς ἰατρὸς εἶναι ἐπίσης ἱκανός, ἵνα ἀναλάβῃ τὰ καθήκοντα τὰ ἐκ τοῦ νόμου, ὡς καὶ ὁ ἔχων τὴν εἰδικότητα, ἣν πιστοποιεῖ τὸ δίπλωμα τῆς Νομικῆς. Γινώσκω, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ οἱ τ’ ἀντίθετα πρεσβεύοντες, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ πολλὰ δύνανται νὰ ῥηθῶσιν ὑπὲρ τῆς ἰδέας, πρὸς ἣν ἀποκλίνω.

§105ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ὁπωσδήποτε νομίζω, ὅτι καταλληλότεροι θὰ ἦναι οἱ διδάκτορες τῆς Νομικῆς Σχολῆς ἢ μιᾶς Σχολῆς πολιτικῶν ἐπιστημῶν. Προκειμένου ἀκριβῶς περὶ ὑπαλλήλων τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου, πρέπει νὰ ἀξιοῖ τις παρ’ αὐτῶν, ὅπως ἔχωσι στοιχειώδεις τινὰς γνώσεις, τοὐλάχιστον τῶν πολιτικῶν καὶ οἰκονομολογικῶν ἐπιστημῶν, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην νομίζω, ὅτι αὐτοὶ θὰ ἦσαν προτιμότεροι τῶν ἰατρῶν, τῶν φιλολόγων, τῶν θεολόγων καὶ τῶν φαρμακοποιῶν.

§106Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ θὰ ὑποβάλω τινὰς τροπολογίας, καλὸν νομίζω νὰ τὰς εἴπω ἀπὸ τοῦδε ἐν συνεχείᾳ, ἀντὶ νὰ διακόπτω τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ οἰκείου ἄρθρου πρὸς ἀνακοίνωσιν ἑκάστης, αὐτοτελοῦς ἄλλως. Θέλουσι πᾶσαι τυπωθῆ διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 11 περὶ προσόντων τοῦ προαγομένου εἰς γραμματέα Οἰκονομικῆς Ἐφορίας αʹ τάξεως προτείνω, ὅπως εἰς τὸν ἐπὶ διετίαν διατελέσαντα γραμματέα Οἰκονομικῆς Ἐφορίας βʹ, γʹ ἢ δʹ τάξεως προστεθῇ ὡς κεκτημένος τὸ προσὸν καὶ ὁ ἐπὶ τριετίαν διατελέσας γραφεὺς αʹ τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ καὶ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ· ἐπίσης καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 17 νὰ προστεθῇ καὶ ὁ ἐπὶ τριετίαν διατελέσας γραφεὺς αʹ τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ καὶ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ· ταῦτα δὲ πρὸς εὔρυνσιν τοῦ φυτωρίου, διότι εἶναι κίνδυνος, μὴ ἀποδειχθῇ ἀνεπαρκὲς τὸ προσωπικόν.

§107ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶχον κάμει προχθὲς παρατήρησιν περὶ τούτου.

§108Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκ ταύτης τῆς ἀφορμῆς ἐξήτασα, πῶς δυνάμεθα νὰ εὐρύνωμεν τὸν κύκλον τῆς ἐκλογῆς, καὶ κατέληξα εἰς τὰ προτεινόμενα. Ἐγένετο ὡσαύτως παρατήρησις περὶ τῶν μαθητευομένων, καὶ ἐζητήθη ἐξήγησις περὶ τούτου, ἀπήντησα δὲ, ὅτι ὁ θεσμὸς ἐλειτούργει ἐν τῇ τελωνειακῇ ὑπηρεσίᾳ ἄλλοτε, καὶ κατὰ ταῦτα πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἤδη καὶ εἰς τὰς τρεῖς ὑπηρεσίας, τὴν τελωνειακὴν, τὴν ταμειακὴν καὶ τὴν ἐφοριακὴν, ἀλλ’ ἐκ ταύτης τῆς ἀφορμῆς ἀναθεωρήσας τὰ περὶ τούτου, νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθότερον, ἀντὶ μαθητείας κανονικῆς, νὰ διεξάγωνται τὰ τῆς δοκιμασίας ταύτης γινομένου τοῦ διορισμοῦ εἰς κενὴν θέσιν διὰ τοῦ προσόντος τοῦ διπλώματος, ἀλλὰ μὴ κτωμένου τοῦ οὕτω διορισθέντος δικαίωμα εἰς τήρησιν τῆς θέσεως, εἰμὴ ἐὰν, μετὰ παρέλευσιν 9 μηνῶν καὶ πρὸ τῆς παρελεύσεως ἔτους ζητήσῃ ἵνα ὑποβληθῇ εἰς ἐξέτασιν, ἧς τὸ ἀποτέλεσμα ἀποφασίζει, ἂν θὰ διαμείνῃ οὗτος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὡς μόνιμος ὑπάλληλος, ἐπιτυγχάνων, ἢ ἂν θὰ ἀποχωρήσῃ ἐξ αὐτῆς, ἀποτυγχάνων.

§109ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τί θὰ γείνῃ τὸ ταμεῖον; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τίς θὰ διευθύνῃ τὸ ταμεῖον;

§110Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ διορισθησόμενος ἀντ’ αὐτοῦ.

§111ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τρίτης τάξεως ταμίας.

§112Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διορίζεται ἄλλος ἀντ’ αὐτοῦ ταμίας τρίτης τάξεως, ἂν ἀποτύχῃ ἐν τῇ ἐξετάσει, ἂν δ’ ἐπιτύχῃ, μένει αὐτὸς μονίμως ἐν κατοχῇ τῆς θέσεως.

§113ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λέγετε νὰ δώσητε προθεσμίαν ἐννέα μηνῶν. Ἀλλὰ κατὰ τοὺς ἐννέα αὐτοὺς μῆνας τὸ ταμεῖον τρίτης τάξεως, νομίζω ὅτι ἀντελήφθην.

§114Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ταμίας τρίτης τάξεως εἶναι αὐτός· κατέχει αὐτὸς τὴν θέσιν καθ’ ὅλα, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ ταμίαι, πλὴν τῆς μονιμότητος.

§115ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸς διευθύνει;

§116Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Αὐτός. Ὁ ἔχων δίπλωμα διορίζεται ἄνευ προηγουμένης μαθητεύσεως, ἀλλ’ ἄνευ μονιμότητος· διορίζεται ἐπὶ τῷ ὅρῳ, ὅπως προκαλέσῃ αὐτὸς ἐξέτασιν μετὰ παρέλευσιν ἐννέα μηνῶν καὶ πρὸ τῆς παρελεύσεως ἔτους, ἡ δὲ ἐξέτασις ἀποφασίζει, ἂν θ’ ἀποχωρήσῃ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας.

§117ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπὶ ἐννεάμηνον διεύθυνσις ἑνὸς ταμείου, ἔστω καὶ τρίτης τάξεως, παρὰ προσώπου μεμορφωμένου μὲν ἐπιστημονικῶς, ἀλλ’ ἀγνοοῦντος καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν, ἥτις ἐμπεριέχει εἰδικότητά τινα, δὲν εἶναι νόμιμος, διότι τὸ ταμεῖον αὐτὸ κακῶς βεβαίως θέλει διευθυνθῆ παρὰ προσώπου μὴ ἔχοντος γνώσεις ταμιακάς. Εἶναι προτιμότερον νὰ εὕρητε ἕνα ἄλλον τρόπον εὐκολώτερον προηγουμένης εὐγυμνάσεως.

§118Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοιοῦτον εὕρομεν τὴν μαθητείαν.

§119ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀντιλέγω.

§120Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. Ἀλλὰ τῆς μαθητείας τὰ μειονεκτήματα ἐξεδηλώθησαν κατὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ θεσμοῦ, ἐν ᾧ ἡ ἀντίῤῥησις κατὰ τοῦ προτεινομένου συστήματος ἀφορᾷ μόνον εἰς τὴν θέσιν ταμίου τρίτης τάξεως, δὲν ἀφορᾷ δὲ εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἐλεγκτοῦ ταμείου.

§121ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ ἴδωμεν τὰς τροπολογίας.

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ τούτων εὐρύτερον, ὅτε πάντες θὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς τροπολογίας, ἃς ἁπλῶς ὑποβάλλω ἤδη, ἐξηγῶν τὸ περιεχόμενον αὐτῶν.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 308). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 15–31).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 32 (ἀναγινώσκεται).

§125ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον εἰς τὴν δευτέραν αὐτοῦ παράγραφον εἶναι ὑπερβολικὸν, δεσμεύει τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ἡ παράγραφος αὕτη ἀναθέτει εἰς ἐπιτροπὴν, συγκειμένην, ὁτὲ μὲν, διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἀνωτέρους, ἐκ τοῦ Προέδρου καὶ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ τοῦ Δικαστικοῦ Συμβούλου, ὁτὲ δὲ ἐκ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τοῦ νομοῦ, ἢ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν κ.τ.λ., τὴν ἀπόφασιν περὶ τῆς παύσεως ἢ μὴ ἑνὸς ὑπαλλήλου, ἔστω καὶ τοῦ γραφέως. Τοῦτο δεσμεύει πολὺ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, καὶ δύναται ἐν τῷ μέλλοντι νὰ γεννήσῃ ἀνυπερβλήτους δυσκολίας.

§126Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδαμῶς.

§127ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως. Πᾶς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ δύναται νὰ παύῃ κακοὺς ὑπαλλήλους, εὐνοουμένους ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§128Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ εἰσαχθῇ καὶ ἐνταῦθα ἡ ἀρχὴ, ἡ κρατοῦσα παρ’ ἅπασι τοῖς ἄλλοις Κράτεσιν, ὅτι ὁ ὑπάλληλος δὲν παύεται, ἂν μὴ παρεκτραπῇ. Περὶ τῆς παρεκτροπῆς τοῦ ὑπαλλήλου, ἢ περὶ τῶν ἄλλων περιπτώσεων τῶν προκαλουσῶν τὴν ἀπόλυσιν, ἢ καὶ περὶ τῶν συνεπειῶν δικαστικῆς κατ’ αὐτοῦ ἀποφάσεως, περὶ τούτων ἀποφαίνεται μόνη ἡ ἐπιτροπή. Δὲν εἶναι πρέπον ἐκ τοιούτων ἀφορμῶν νὰ προκαλῇ τὴν ἀπόλυσιν ὁ Ὑπουργὸς ἄνευ τῆς συμπράξεως ἐπιτροπῆς, ἐγγυωμένης ἐκ τοῦ καταρτισμοῦ αὐτῆς, ὅτι δὲν θέλει ἐπηρεασθῆ περὶ τὴν ἐκτίμησιν ἐκ προσωπικῶν λόγων. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν περιπτώσεων, ἃς ἀναγράφει ὁ νόμος, οὐδεὶς φαίνεται ὑπάρχων κίνδυνος, μή ποτε ἡ ἐπιτροπὴ παρακωλύσῃ τὴν παῦσιν ὑπαλλήλου παρὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου. Κατά τινα ὅμως τῶν παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν, δὲν θ’ ἀποφαίνηται ἡ ἐπιτροπή, ἐν ᾗ περιπτώσει προκαλεῖται ἡ ἀπόλυσις ἐκ τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἑβδομηκοστοῦ ἔτους τῆς ἡλικίας, διότι τοῦτο εἶναι γεγονὸς, οὗτινος ἡ βεβαίωσις δὲν ἀνήκει εἰς αὐτοὺς, κανονιζομένη κατὰ τὰ κείμενα.

§129ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἀντιλέγω, ὅτι αἱ ἐγγυήσεις τῆς μὴ εὐκόλου παύσεως τῶν ὑπαλλήλων εἶναί τι παραδεδεγμένον παρὰ τῶν πεπολιτισμένων ἐθνῶν. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ εὕρητε εἰς τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἢ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐφετείου, ἢ ἐν γένει τοὺς δικαστικούς, ἀναμεμιγμένους καὶ προσκαλουμένους, ὅπως ἀποφασίζωσι περὶ διορισμοῦ ἢ παύσεως τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων. Τὰ δικαστήρια τὰ ἐπεφορτίσαμεν νῦν μετὰ πολλῶν ἐργασιῶν. Δὲν νομίζω ὅτι, καὶ τὴν ἐργασίαν ταύτην πρέπει νὰ τὴν ἀναθέσωμεν εἰς αὐτά. Σχηματίσατε κἄτι τι διοικητικὸν, ἐμπνέον πλήρη ἐμπιστοσύνην, καὶ τὸ ὁποῖον νὰ ἐξελέγχῃ τὰς περιπτώσεις τῆς παύσεως, καὶ ν’ ἀποφασίζῃ, ἂν αὗται πρέπῃ νὰ ἐφαρμοσθῶσιν, ἢ ὄχι, κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἄλλως μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἴμεθα ἐν συμφωνίᾳ πρὸς ὅσα ἐφαρμόζονται ἐν τοῖς πεπολιτισμένοις ἔθνεσι. Ταῦτα εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐπικλήσεως ταύτης. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐν τῇ Εὐρώπῃ ἀκόμη κατώτεροι ὑπάλληλοι...

§130Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν παύονται.

§131ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως παύονται, μετὰ γνωμοδότησιν Συμβουλίου, συγκειμένου ἐκ τμηματαρχῶν.

§132Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ κανόνα γραπτὸν ἢ ἄγραφον, ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὁ ὑπάλληλος παύεται μόνον ἐπὶ διαγωγῇ, ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἢ ἐκτὸς αὐτῆς, ἀσυμβιβάστῳ πρὸς τὸν χαρακτῆρα τοῦ δημοσίου λειτουργοῦ. Ἐπὶ τῇ ἐκτιμήσει τοῦ προϊσταμένου αὐτοῦ, ὅτι ἄλλος θὰ ἦτο καταλληλότερος εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν καθηκόντων τῆς θέσεως, δὲν παύεται ὁ ὑπάλληλος. Εἰς τὸν κανόνα τοῦτον ἀφορῶντες, ἐθεωρήσαμεν, ὅτι ἔπρεπε τὴν ἐπιτροπὴν νὰ καταρτίσωμεν διὰ τρόπου, καθιστῶντος καταφανὲς ὅτι εἶναι ἀνεξάρτητος ἀπὸ τοῦ προϊσταμένου Ὑπουργοῦ, καὶ ὡς καταρτίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι παρέχει περὶ τούτου τὰ πιστά. Δὲν πρέπει δι’ ἀστόχου τροποποιήσεως νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν πεποίθησιν τῆς κοινωνίας ἐπὶ τὸ προσωπικὸν τῆς ἐπιτροπῆς.

§133ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἂν κατωρθοῦτο καὶ παρ’ ἡμῖν ἡ μονιμότης τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἡ μὴ παῦσις αὐτῶν ἐν πάσῃ ἐποχῇ· δυστυχῶς ὅμως, ἀντίθετοι ἕξεις ἐπεκράτησαν, καὶ οἱ διοριζόμενοι ὑπάλληλοι, ὡς ἐκ τούτου, ἠναγκάσθησαν νὰ προσκολληθῶσιν οἱ μὲν εἰς μίαν πολιτικὴν μερίδα, οἱ δὲ εἰς ἄλλην, ἐξ αὐτῆς προσδοκῶντες τὴν διατήρησιν ἢ τὴν ἐπάνοδόν των εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Καὶ εἰς τοσοῦτον προέβη αὐτὴ ἡ προσκόλλησις, ὥστε εἶναι ἀδύνατον, ἓν κόμμα, ἐρχόμενον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ συμπράξῃ μετὰ τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε ἡ διάδοχος Κυβέρνησις νὰ δύναται νὰ ἀπολύῃ τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους, μετὰ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἠμπορῇ νὰ συμπράξῃ; Θὰ ἔλθῃ Κυβέρνησις νὰ μεταβάλῃ τὸν νόμον, διὰ νὰ παύσῃ τοὺς ὑπαλλήλους.

§134ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὴν ἐξασφάλισίν των νὰ τὴν θέσητε ἀμερολήπτως (ἱλαρότης). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 32, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 33).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 34 (ἀναγινώσκεται).

§136ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσιν οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι εἰς τὸν αὐτὸν κλάδον, καὶ νὰ μὴ γίνηται μετάθεσις;

§137Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μόνον ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἐχόντων βαθμὸν γραφέως βʹ ἢ γʹ τάξεως ἐπιτρέπεται, ἀποφαινομένης τῆς ἐπιτροπῆς, τοιαύτη μετάθεσις. Ἐν τῷ ἀρχικῷ σχεδίῳ ἐπετρέπετο μετ’ ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων ἡ μετάθεσις, ἀλλὰ βασανίσαντες ἐπιμελέστερον τὸ ζήτημα, ἐλπίζομεν, ὅτι δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ προσωπικὸν ἑκάστου κλάδου εἰς τὰ τῆς ἰδίας ὑπηρεσίας. Ἂν ὅμως ἡ ἐφαρμογὴ ἤθελε διαψεύσει τὴν ἐλπίδα ταύτην, ἥτις ἐνομίσαμεν ὅτι ἐδικαιολόγει τὸ ἀμετάθετον ἀπὸ κλάδου εἰς κλάδον τῶν ὑπαλλήλων βαθμοῦ ἀνωτέρου τοῦ γραφέως βʹ τάξεως, βεβαίως θὰ δεήσῃ, ὅπως ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ ὑπαλλήλους βαθμοῦ ἀνωτέρου ἡ διάταξις αὕτη περὶ ἀδείας μεταθέσεως αὐτῶν μετὰ γνωμοδότησιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§138ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αἱ τοιαῦται δεσμεύσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι θεωρητικῶς τι τὸ καλὸν, δὲν δύνανται παρὰ νὰ ἔχωσιν ἀποτελέσματα ἐπιβλαβῆ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας. Τοῦτο εἶναι ἀποτέλεσμα οὐχὶ θεωρητικὸν, ἀλλὰ τῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων καὶ τῆς καταστάσεως τοῦ προσωπικοῦ ἡμῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 34, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 35–40).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 41 (ἀναγινώσκεται).

§140ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον θὰ γείνῃ δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ποσοστὰ εἰσπραττόμενα μετὰ παρέλευσιν χρόνου πρόκειται νὰ διανεμηθῶσιν εἰς ὑπαλλήλους τῆς Ἐφορίας. Οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἐφορίας ἐν τῷ μεταξὺ αὐτῶν θὰ μεταβληθῶσι, θὰ μετατεθῶσι, θὰ παυθῶσι, θὰ ἀποχωρήσωσι τῆς ὑπηρεσίας. Ὁ ταμίας θὰ κρατήσῃ τὸ ὑπόλοιπον τῶν ποσοστῶν αὐτῶν, τῶν διατεθειμένων ὑπὲρ τῶν ἐφορειακῶν ὑπαλλήλων, ἵνα τὸ διανείμῃ αὐτὸς, ἢ θὰ τὸ ἀποστείλῃ εἰς τὸν ἔφορον; Πῶς θὰ πραγματοποιηθῇ αὐτὴ ἡ διανομὴ μεταξὺ προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ὡρισμένα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ; Ὁ ταμίας θὰ πληρόνῃ αὐτὰ τὰ πρόσωπα, ἢ ὁ ἔφορος θὰ κάμνῃ τὴν διανομὴν; Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μία ἀσάφεια.

§141Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ κατὰ τοῦτο θέλουσι κανονισθῆ διὰ Β. Διατάγματος.

§142ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἦναι καὶ πολὺ ἐνθαῤῥυντικὸν διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορίας, ὅπως ἐργάζωνται ἐπωφελέστερον, τὸ νὰ παραχωρήσωμεν εἰς αὐτοὺς ποσοστὰ καὶ ἐπὶ τῶν διαθέσεων τῶν ἐθνικῶν γαιῶν. Τὰ ποσοστὰ ταῦτα θέλουσι τοὺς ἐξαναγκάσει νὰ μὴ ἐργάζωνται ἐπωφελέστερον ἐν τῷ μέλλοντι· διότι ἐν ὅσῳ ἠξεύρουσιν, ὅτι θὰ ἔχωσι ποσοστὰ μεγαλείτερα, μὴ μεταβαλλομένων τῶν προσωρινῶν δόσεων εἰς παγίας, δὲν θέλουσι φροντίσει ποτὲ νὰ γείνῃ ἡ ἐκκαθάρισις τῶν δόσεων, καθ’ ἣν αἱ προσωριναὶ θὰ καθίσταντο πάγιαι δόσεις. Ἴσα–ἴσα ἕνεκα τούτου μέχρι τοῦδε μένουσιν αὗται ἀνεκκαθάριστοι.

§143ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ἄρθρον 41 προνοεῖ περὶ αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων.

§144ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐνόσῳ λαμβάνουσι ποσοστὰ οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἐφορίας, δὲν θὰ προθυμοποιῶνται νὰ προβαίνωσιν ὅσον οἷόν τε τάχιον εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν δόσεων· διότι ἡ ἐκκαθάρισις ἐπιφέρει τὴν μετατροπὴν αὐτῶν ἀπὸ προσωρινῶν εἰς παγίας. Ὅπως ἔχωσι λοιπὸν μεγαλεῖτερα ποσοστὰ, δὲν θὰ ἐπιμεληθῶσι τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν δόσεων, ὡς μέχρι τοῦδε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 41, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 42–46).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 47 (ἀναγινώσκεται).

§146ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν θὰ ἐπιφέρῃ τὴν γνώμην του περὶ κεκτημένων δικαιωμάτων.

§147Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐξήτασα τὸ ζήτημα, καὶ ἐπείσθην, ὅτι οὐδὲν ὑπάρχει κεκτημένον δικαίωμα· ἐπείσθην, ὅτι διὰ νόμου δύναται νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ ὑπὸ νόμου παρεσχημένον, τοῦτο δὲ ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ τῶν ἡμετέρων δικαστηρίων. Οὕτως ἐν τῇ στρατιωτικῇ ἡμῶν νομοθεσίᾳ εἰσήχθησαν διατάξεις περὶ ὁρίου ἡλικίας, καὶ δὲν ἐγένετο κἀμμία ἀντίῤῥησις, ὅτι τὸν ἀξιωματικόν, τὸν κεκτημένον τὴν μονιμότητα ἐκ τοῦ νόμου, δὲν ἠδύνατο νὰ στερήσῃ τῶν πλεονεκτημάτων τῆς καταστάσεως, ἧς τέως ἀπήλαυε, νόμος μεταγενέστερος, ἐξαιρῶν αὐτὸν ἐν ὡρισμέναις περιπτώσεσιν ἀπὸ τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ εἰδικὰς ἀποφάσεις, ἀκριβῶς ἐφαρμοζομένας εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἔχομεν ἐπὶ τῶν θητειῶν, τῶν ἐν τῷ νόμῳ περὶ τελωνοφυλάκων καὶ τηλεγραφοφυλάκων, παρουσιασθὲν τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, καὶ ἅπαντα τὰ δικαστήρια ἀναγνωρίσαντα, ὅτι ὑπὸ τοῦ νόμου δύναται νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ θητεία ἀπὸ τοῦ ἐπὶ ταύτῃ διορισθέντος. Ἐγεννήθη μόνον ἀμφισβήτησις, περιορισθέντος διὰ νόμου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατατεταγμένων, τίνες θὰ ἦναι οἱ ὑπαχθησόμενοι εἰς τὴν κατάργησιν, ἂν οἱ παλαιότεροι ἢ οἱ νεώτεροι, καὶ ἀπεφασίσθη τελικῶς, ὅτι θὰ ἦναι οἱ νεώτεροι. Ἔχομεν ἐπίσης τὸ ζήτημα, λυθὲν δικαστικῶς, καὶ ἐπὶ ἐλαττώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ἐπὶ θητείᾳ ὑπηρετούντων, ἀναγνωρισθέντος ὅτι ἡ ἐλάττωσις τοῦ μισθοῦ ἐγκύρως ἐγένετο. Δὲν χωρεῖ ἀμφιβολία, ὅτι, ἂν μὴ ὑπάρχῃ προσωπικὴ σύμβασις, ὁ κατὰ τὰ κεκανονισμένα ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων περὶ διαρκείας τῆς ὑπηρεσίας διοριζόμενος εἰς αὐτὴν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀπαιτῇ μόνον, ὅπως ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία σέβηται τὸν νόμον καὶ μὴ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τοῦ παρ’ αὐτῆς διορισθέντος τὴν νόμιμον κατοχὴν τῆς θέσεως, οὐδὲν ὅμως ἔχει δικαίωμα ν’ ἀπαιτῇ, ὅπως ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐμμείνῃ εἰς τὰ κεκανονισμένα ἐν τῷ μέλλοντι. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἐνόσῳ οὐδεμία ἐπὶ νομοθετικῇ ἀδείᾳ ἀνελήφθη ὑποχρέωσις διὰ συμβάσεως, οὐδαμῶς δεσμεύεται περὶ τῆς ἐν τῷ μέλλοντι ἐνεργείας αὐτῆς ἐκ τῶν τέως ἐνεργηθέντων, διότι ὑποχρεώσεις αὐτὴ πρὸς ἑαυτὴν δὲν ἀναλαμβάνει. Ἀλλ’ ἐνταῦθα περὶ συμβάσεως οὐδεὶς λόγος· ὁ νόμος κανονίζει τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς θέσεις τινὲς κατέχονται ὑπὸ τῶν διοριζομένων ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Οὐδὲν τὸ κωλῦον τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ὅπως αὕτη θέσῃ τέρμα εἰς τὴν ἰσχὺν τοῦ κειμένου νόμου. Τῆς καταργήσεως τοῦ νόμου τὰς συνεπείας κανονίζουσιν αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ τοῦ δικαίου, μηδεμιᾶς δὲ ὑπαρχούσης ὑποχρεώσεως ἐκ συμβάσεως, οὐδεμία χωρεῖ προσωρινὴ διάταξις ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ περὶ κεκτημένων δικαιωμάτων, διότι κεκτημένα δικαιώματα δὲν ὑφίστανται.

§148ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ἡ ἀναλογία, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, τῶν τελωνοφυλάκων, δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐνταῦθα. Κατὰ τὸν νόμον περὶ θητειῶν, κατὰ πάντας τοὺς νόμους, τοὺς ὁρίζοντας θητείαν, ὑπάρχει πάντοτε ἡ διάταξις, ὅτι, καταργουμένης θέσεως, βεβαίως παύεται ὁ διορισμός. Ἐκεῖ, εἰς τὴν ἐλάττωσιν τελωνοφυλάκων, ὑπάρχει κατάργησις θέσεως καὶ ἑπομένως πρέπει, εἴτε κατὰ διάκρισιν, εἴτε οἱ κατόπιν ἐρχόμενοι, νὰ παυθῶσιν ἄνευ δικαιώματός τινος. Ἐνταῦθα ὅμως νομίζω, ὅτι ὑπάρχει σύμβασις σιωπηρά, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον πρόκειται καὶ περὶ ἡλικίας, τὴν ὁποίαν ἐκέκτητο κατὰ τὸν διορισμόν του ὁ σήμερον κατέχων τὴν θέσιν.

§149Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ νῦν δικαστικὸς σύμβουλος, ὡς μοὶ ἀνηνέχθη,—καίτοι δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλῶμεν εἰδικῶς περὶ προσώπων,—κατὰ τὴν δήλωσιν αὑτοῦ πρὸς ἀπόκτησιν συντάξεως, ἔκλεισε τὸ 75ον ἔτος τῆς ἡλικίας τὸν παρελθόντα Μάϊον· ὅτε ἄρα διωρίσθη, δὲν εἶχεν ὑπερβῆ τὸ ὅριον.

§150ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἑβδομηκοστὸν λέγετε ἐδῶ, ἐν τῷ νόμῳ.

§151Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐχὶ τὸ 70ὸν κατὰ τὸ ἄρθρον 32, ἀλλὰ τὸ 75ον, ὅπερ εἶναι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τοῦ Ἀρεοπαγίτου, κατὰ τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ. Εἶναι τὸ 70ὸν ἐπὶ ὑπαλλήλων τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας ἐν γένει. Ἐδῶ, ἐν ἄρθρῳ 47, πρόκειται περὶ τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου καὶ τῶν νομικῶν συμβούλων, οἵτινες ὑπάγονται εἰς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν Ἀρεοπαγιτῶν.

§152ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε, ἂν θελήσωμεν νὰ δώσωμεν καὶ ὀλίγην ἀναδρομικὴν δύναμιν εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, δυνάμεθα νὰ τὸν θεωρήσωμεν παυθέντα καὶ πρὸ πολλῶν μηνῶν.

§153Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν δώσητε εἰς τὸν νόμον ἀναδρομικὴν δύναμιν, θὰ ἔχητε καὶ ἀναδρομικὰ ἀποτελέσματα. (Γέλωτες.)

§154ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἂν παραδεχθῶμεν ὡς ὀρθὴν τὴν θεωρίαν, ἣν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέπτυξεν, ὅτι, προκειμένου περὶ θητειῶν, δύναται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ νομοθετήσῃ ἄλλως ἢ ὅ,τι πρότερον εἶχε νομοθετήσει, ὁ δὲ νόμος, ὡς νόμος τοῦ Κράτους, εἶναι ὑποχρεωτικός, βεβαίως καὶ τὰ δικαστήρια ὀφείλουσι νὰ τὸν σεβασθῶσι. Τοῦτο παραδέχομαι, ὅτι οὕτως ἔχει. Ἀλλὰ δὲν ἐπιβάλλεται ἆρά γε εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν τὸ καθῆκον νὰ μὴ ἐκδίδῃ νόμους, διὰ τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ προξενήσῃ μίαν μεγάλην ἀδικίαν εἰς πολίτας, οἱ ὁποῖοι δυνάμει προηγουμένων νόμων ἀπέκτησαν δικαιώματα; Τοιοῦτο καθῆκον νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς πᾶσαν ἐξουσίαν. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ καταστρέψω δικαιώματα ἀνθρώπων· ἕπεται ὅτι δύναμαι ἄνευ λόγου, ἄνευ ἀνάγκης τινὸς κοινωνικῆς, νὰ προβῶ εἰς τοιαῦτα μέτρα; Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ μεταβάλλῃ αὐθαιρέτως πράγματα, διὰ τῶν ὁποίων προσβάλλονται δικαιώματα ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔδωκαν κἀμμίαν ἀφορμήν, ὥστε νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τοιαύτην μεταβολήν. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ μεταβάλλῃ πράγματα, δι’ ὧν προσβάλλονται δικαιώματα ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔδωσαν ἀφορμήν, ὥστε νὰ προβῶμεν εἰς τοιαύτην μεταβολήν. Τὰ πρόσωπα, περὶ ὧν πρόκειται, εἶναι ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἔσχον ἔργον, ἐξ οὗ ἀπελάμβανον ἱκανὰ, ἔλαβον δὲ τὴν νέαν θέσιν ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι τὸ Κράτος ἤθελε σεβασθῆ τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς ἀνελάμβανεν. Ἡμεῖς δὲ δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ προβῶμεν εἰς ἐπιβλαβῆ αὐτῶν μεταβολήν. Τοῦτο δὲν εἶναι οὔτε τακτικὸν οὔτε πρέπον. Ἂς νομοθετήσωμεν περὶ τοῦ μέλλοντος, ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν τοὺς ὑπάρχοντας.

§155Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται νὰ ἐκτιμήσωμεν κατ’ οὐσίαν τὸ ζήτημα. Δὲν πρόκειται ἤδη περὶ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐκτελεστικῆς, διοριζούσης πρόσωπα ἔχοντα ἡλικίαν 75 ἐτῶν. Ἀναντιῤῥήτως ὁ ὑπάλληλος πρέπει νὰ ἀποχωρῇ τῆς ὑπηρεσίας, ὅταν ἐπέρχηται ἀνεπάρκεια· ὁ νόμος ὑποθέτει ταύτην ἐπερχομένην ἐν ἡλικίᾳ 70 ἐτῶν, ἀλλὰ καὶ ἐν ἡλικίᾳ 75 ἐτῶν ἐξαιρετικῶς. Ἐπὶ ὑπαλλήλου, εἰσελθόντος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἐξαιρετικοῦ τούτου ὁρίου, καὶ μάλιστα ἐπὶ θητείᾳ ἐπαγομένῃ διαμονὴν ἐν αὐτῇ μέχρι τοῦ 81 ἔτους τῆς ἡλικίας, νομίζω ὅτι δὲν δύναται εὐλόγως νὰ προσαφθῇ εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ὅτι παραβλάπτει δικαιώματά τινος, μεταῤῥυθμίζουσα τὸν νόμον· διότι ὁ μὴ ἀποκλεισμὸς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ στερουμένου τῆς ἀναγκαίας εὐρωστίας πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τοῦ ὑπαλλήλου δὲν δύναται ν’ ἀπαιτηθῇ παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἐπὶ τῷ λόγῳ ἐνεργείας οἱασδήποτε τῆς ἐκτελεστικῆς. Τοιαύτη μάλιστα ἐνέργεια τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἀποδεικνύει πόσον εἶναι ἀναγκαία ἡ διάταξις αὕτη.

§156ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἡλικία δὲν εἶναι ὁ διαῤῥεύσας χρόνος, εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ χρόνου ἐπὶ τοῦ προσώπου, ἐφ’ οὗ διέῤῥευσεν. Ὑπάρχουσιν ἄνδρες ἑξήκοντα ἐτῶν, οἵτινες ἔχουσιν ἀπαιτήσεις νεότητος, καὶ εἶναι ἄνδρες 50 ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι γεγηρακότες. Ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν ἄνδρας πεπειραμένους, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ ἡλικία τῶν 70 ἐτῶν δὲν ἐπέφερεν ἀποτελέσματα ἐξασθενήσεως, ὁρίζεται διὰ νόμου· καὶ 80 ἐτῶν ἐὰν ἦναί τις, ἂν διατηρῇ ἀκμαίας τὰς δυνάμεις του, δύναται νὰ γνωρίζῃ πολὺ περισσότερα ἄλλων νεωτέρων, ὅπως φωτίζῃ τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς περὶ διαφόρων νομικῶν ζητημάτων. Ὁ δικαστικὸς σύμβουλος δὲν πρόκειται οὔτε νὰ μεταφέρῃ βάρη, οὔτε ν’ ἀντιγράψῃ ἔγγραφα, ἢ νὰ κάμῃ ἄλλας ἐργασίας, ἀπαιτούσας σφρῖγος νεανικόν· ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ πεῖραν καὶ γνώσεις, αἵτινες δὲν ἀποκτῶνται ἄνευ τῆς ἡλικίας. Ὁ διορισθεὶς δὲν ἔχει βεβαίως σφρῖγος νέου, ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι δύναται νὰ ἐργασθῇ ἐπὶ τῶν ἀνατεθέντων αὐτῷ ζητημάτων. Δὲν πρόκειται νὰ κρίνωμεν μήτε τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως διατάξεως ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν, μήτε τὴν δύναμιν προσώπου ὡρισμένου, τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι κέκτηται δυνάμεις, ἀλλὰ πρόκειται διὰ τοῦ νόμου τούτου νὰ καταργήσωμεν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἀπεκτήθησαν δικαιώματα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνατρέπει, οὕτω σκεπτόμενος, τὴν θεμελιώδη ἀρχὴν τῆς συντάξεως τῶν νόμων, οἵτινες συντάσσονται, ὅπως μένωσι διαρκεῖς, καὶ μόνον, ὅταν παρουσιάζηται ἀνάγκη, νὰ τροποποιῶνται. Τοιοῦτος εἶναι ὁ λογικὸς σκοπὸς τοῦ νομοθετεῖν· σήμερον ἡμεῖς θεωροῦμεν τοὺς νόμους οὐχὶ προωρισμένους νὰ διαρκέσωσιν, ἀλλὰ προωρισμένους νὰ μεταβληθῶσιν εἰς πᾶσαν βουλευτικὴν σύνοδον, καὶ ἔχομεν παράδειγμα τὴν σύνοδον ταύτην· ἐργαζόμεθα κατεπειγόντως καὶ βεβιασμένως καὶ μετὰ δυσκολίας, χάριν τῆς ψηφίσεως τῶν ἀναγκαίων φορολογικῶν νόμων, τὴν περίστασιν δὲ ταύτην ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισαν ἁρμοδίαν ἕνεκα ψυχολογικῶν λόγων, ἵνα εἰσαγάγῃ οὐχὶ τὰ μέτρα, τὰ ἀποκλειστικῶς συνᾴδοντα μὲ τὰς οἰκονομικὰς τοῦ τόπου ἀνάγκας, ἀλλὰ τὴν ἀνατροπὴν ὅλης τῆς νομοθεσίας. Οὕτω σκεπτόμενος ὁ κ. Πρωθυπρυργὸς, καταλήγει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὸ Κράτος πρὸς πρόσωπα διορισθέντα εἰς θέσιν ἔχουσαν θητείαν, δὲν ὑφίσταται διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν· διακρίνει οὕτω τὰς πρὸς τρίτους ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους εἰς ὑποχρεώσεις ληφθείσας παρὰ τῆς ἐκτελεστικῆς καὶ ὑποχρεώσεις ληφθείσας παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας· ὥστε κατὰ τὴν ἰδέαν του ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, διαπραγματευομένη συμφωνίας κατὰ τὴν ἐντολήν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, δὲν ἀντιπροσωπεύει ὁλόκληρον τὸ Κράτος, δὲν ἀναλαμβάνει ἀρτίας ὑποχρεώσεις. Ἐὰν τοιαύτην ἀρχὴν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δύναται νὰ ἀναιρῇ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἡ ἐκτελεστικὴ ἀνέλαβε διὰ νόμου, δὲν ἠξεύρω, ποία ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ.

§157Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν παρέσχεν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία διὰ τοῦ διορισμοῦ τὴν θητείαν. Οὐδεὶς γίνεται λόγος περὶ θητείας ἐν τῇ πράξει τοῦ διορισμοῦ, ὑπαγομένου εἰς τοὺς ὅρους τοῦ νόμου· ἐὰν ὁ νόμος μεταβληθῇ, παρέπεται καὶ ἡ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νέου νόμου μεταβολὴ τῶν ὅρων, εἰς οὓς ὑπάγεται ὁ διορισμός. Ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἀναλαμβάνει ὑποχρεώσεις πρὸς τοὺς διοριζομένους, διότι οὐδεὶς νόμος παρέχει πρὸς αὐτὴν τὸ δικαίωμα τοῦτο· ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ὑπέχει ὑποχρέωσιν πρὸς τὴν νομοθετικήν, ἵνα μηδὲν ἐκτελέσῃ τὸ ἀπαγορευόμενον ὑπὸ τοῦ νόμου, ἑπομένως καὶ ἵνα μηδὲν ἐνεργήσῃ τὸ προσκροῦον εἰς τὴν περὶ θητείας διάταξιν, ἐνόσῳ αὕτη ἰσχύει. Καταλυομένης δὲ διὰ νεωτέρου νόμου τῆς ἰσχύος τῆς διατάξεως ταύτης, οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς ἐνεργεῖ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, συμμεταβάλλονται, παρεπόμενοι εἰς τὸν νεώτερον νόμον.

§158ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέθηκεν, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελεν ὑπάρχει σύμβασις, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ τὰ κείμενα. Ἐὰν ὅμως δὲν ὑπάρχῃ, δύναται νὰ τὰ μεταβάλῃ. Οἱ ὅροι ὅμως, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐτάχθη τις εἰς ὡρισμένην θέσιν μετὰ θητείας, ἐμφαίνουσιν, ὅτι ὑπάρχει σύμβασις. Ἡ σύμβασις δὲν λαμβάνει τὴν ὕπαρξίν της ἐκ τῆς ὑπογραφῆς αὐτῆς μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ὑπαλλήλου, ἀλλὰ δυνάμει τοῦ νόμου· ὁ νόμος λέγει, ὅτι ἡ θέσις τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου ἔχει θητείαν 5 ἕως 6 ἐτῶν· αὐτοὶ εἶναι οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ διορισθῇ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐνταῦθα νὰ ὑπογραφῇ σύμβασις ἔγγραφος, πρὸς τοῦτο ἀρκεῖ ὁ διορισμός. Ἐὰν τὰ πράγματα ἀλλοιωθῶσι, τὸ Δημόσιον ἐκτίθεται εἰς ἀποζημιώσεις. Ἡ νομολογία, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, οὔτε κατ’ ἐλάχιστον δύναται νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ ζήτημα· εἶναι μάλιστα ἐναντία τῆς γνώμης του, διότι ἐπὶ τῶν τελωνοφυλάκων τὰ δικαστήρια ἀπεφάνθησαν, ὅτι ὁ ὁρισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν δὲν δύναται νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῶν τελωνοφυλάκων τῶν διορισθέντων πρὸ τοῦ νόμου· ἀπεφάνθησαν δὲ, ὅτι, ἐπειδὴ οἱ τελωνοφύλακες ἀπολύονται ἐν περιπτώσει καταργήσεως θέσεως, ὤφειλεν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία νὰ ἀπολύσῃ τῆς ὑπηρεσίας τοὺς τελευταίους, δὲν ἠδύνατο ὅμως νὰ ἀπολύσῃ κατ’ ἐκλογὴν, καὶ διὰ τοῦτο εἴδομεν τελωνοφύλακας μετὰ τὴν ἀπόλυσίν των ἐπανερχομένους εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ λαμβάνοντας ὅλους τοὺς μισθοὺς, οἱ ὁποῖοι τοῖς καθυστεροῦντο ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἀπολύσεώς των. Ὅλη ἐκείνη ἡ θεωρία, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τοῦ δικαιώματος τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας τοῦ ἀνατρέπειν τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβεν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Κράτους, εἶναι ἐντελῶς ἀνυπόστατος. Ἠθέλησεν ὅμως νὰ πραγματευθῇ τὸ ζήτημα καὶ κατ’ οὐσίαν, καὶ ἠρώτησεν, ἂν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ διορίσῃ ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ὑπερέβη τὸ 75 ἔτος. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει περιορισμός· ἐὰν ὑπάρχῃ τὸ τεκμήριον, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ καθήκοντά του, δὲν ὑπάρχει τεκμήριον, ἐνόσῳ ὁ νόμος δὲν ἔθηκεν ὅριον· δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀνικανότης, καὶ διὰ τοῦτο ὁ νόμος περὶ ἀποχωρήσεως καὶ τῶν ἰσοβίων δικαστῶν καὶ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν προβλέπει δύο περιπτώσεις, τὴν περίπτωσιν τῆς ἀποχωρήσεως, ἡ ὁποία εἰσάγεται σήμερον διὰ τοὺς νομικοὺς συμβούλους, ἐκ τῆς ὁποίας συνάγεται τὸ τεκμήριον, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του ὁ ὑπερβὰς τὸ ὅριον ἐκεῖνο, καὶ τὴν περίπτωσιν λόγῳ ἀνικανότητος. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι οἱοςδήποτε ἐκ τῶν ὑπαρχόντων νομικῶν συμβούλων ὑφίσταται τοιαύτην ἀνικανότητα, ὀφείλετε νὰ ἐκτελέσητε τὸν νόμον περὶ ἀνικανότητος· ἀλλὰ δὲν δύναται τὸ Κράτος διὰ τοιαύτης διατάξεως νὰ ἀθετήσῃ σύμβασιν, συνομολογηθεῖσαν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ ἰδιώτου, ὁ ὁποῖος διωρίσθη ὑπάλληλος.

§159Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς λύει ἄλλως τὸ ζήτημα· λέγει, ὅτι, ἐπειδὴ ὑφίσταται σύμβασις, δὲν δύνασθε νὰ λάβητε μέτρον, ἀκυροῦν τὴν ὑφισταμένην σύμβασιν· ἀλλ’ ἀκριβῶς τοῦτο ἀρνούμεθα ἡμεῖς, καὶ τοῦτο θὰ ἀρνηθῇ ἡ Βουλή, ψηφίζουσα τὸν νόμον· ἡ Βουλὴ φρονεῖ, ὅτι δὲν ὑπάρχει σύμβασις περὶ τῆς θητείας, μεταξὺ νομοθετικῆς ἐξουσίας καὶ ὑπαλλήλου. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία κανονίζει τὰ τῆς θητείας οὐχὶ πρὸς ἀναγνώρισιν δικαιώματος ὑπὲρ τοῦ ὑπαλλήλου, ἀλλὰ χάριν τῆς ὑπηρεσίας, τὰ τοῦ κανονισμοῦ δὲ τούτου διατηρεῖ ἢ μεταβάλλει, εἰς οὐδένα περὶ τὴν ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος αὑτῆς τούτου ὑποκειμένη περιορισμόν.

§160ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ὀφείλει νὰ μὴ παραβαίνῃ τὸ καθῆκόν της καὶ νὰ μὴ ἀφαιρῇ δικαιώματα κεκτημένα. Ἀληθῶς ἐν τῷ Συντάγματι δὲν ὑπάρχει διάταξις, καθιεροῦσα τὸ μὴ ἀναδρομικὸν τῶν νόμων· ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται, ὅτι καταργοῦνται αἱ συμβάσεις. Ποία ἐνταῦθα εἶναι ἡ σύμβασις; Εἶναι ἡ θητεία. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι αὕτη, τὴν ὁποίαν ἀνέγραψεν ὁ νόμος, δὲν ἀποτελεῖ σύμβασιν. Σύμβασις ὑφίσταται, καὶ θέλετε τὸ ἴδει· μὴ νομίζετε δὲ, ὅτι ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων θὰ πιέσητε τὴν πλειονοψηφίαν τῶν δικαστηρίων.

§161Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία κυροῖ συμβάσεις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ ἐπιτρέπει εἰς ταύτην τὴν συνομολόγησιν συμβάσεων· ὅταν τοῦτο πράττῃ, ἀναλαμβάνει ὑποχρεώσεις· ἀλλ’ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ οὐδεμίαν σύμβασιν αὕτη ἐκύρωσεν, οὐδ’ ἐπέτρεψεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ διαπράξῃ σύμβασιν. Ἑπομένως περὶ συμβάσεως δὲν πρόκειται· πρόκειται περὶ ἐνασκήσεως δικαιώματος τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, καὶ ὅπως πρότερον ἐνήσκησεν αὕτη δικαίωμα, ἀπονείμασα εἰς τὴν θέσιν τὴν θητείαν, οὕτω σήμερον, ἐνασκοῦσα τὸ αὐτὸ δικαίωμα, ὅπερ διατηρεῖ ἀπαραμείωτον, κανονίζει ἄλλως τὰ περὶ τούτου.

§162ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, κυροῦσα συμβάσεις, δὲν ἐκπροσωπεῖ τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δύναται νὰ λάβῃ ἐντολὴν πρὸς συνομολόγησιν οἱασδήποτε συμβάσεως· τὴν ἐντολὴν δὲ ἔλαβεν ἐκ τοῦ νόμου, ὅστις διαγράφει τὴν θητείαν, ὑπὸ τὴν ἐντολὴν δὲ ταύτην ἀνέλαβον ὑπηρεσίαν οἱ νομικοὶ σύμβουλοι. Ἡ ἐντολὴ αὕτη σήμερον ἀνακαλεῖται μερικῶς, διότι τίθενται νέα ὅρια, τὰ ὁποῖα δὲν περιελαμβάνοντο εἰς τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν, θὰ προσκόψητε δὲ οὕτω κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 47. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 47, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπέβαλε τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων: 1) «Περὶ κυρώσεως ἐκτάκτων πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 2,157,912 τῆς χρήσεως 1892. 2) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων τῆς χρήσεως 1891 ἐκ δραχμῶν 263,433· καὶ 3) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως τῆς χρήσεως 1891, ἐκ δραχμῶν 31,591.27. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 290–292).

§164ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν εἶναι ἀναγεγραμμένα νομοσχέδια, τῶν ὁποίων σήμερον ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις. Πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν αὔριον, ὅπως λάβωμεν γνῶσιν.

§165Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ τύπωσις τῆς ἐκθέσεως δὲν ἀπαιτεῖται, ἵνα ἀναγραφῇ τὸ νομοσχέδιον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ὁ κανονισμὸς οὐδὲν τοιοῦτον ἀπαιτεῖ· ἄλλως τε πρόκειται σήμερον περὶ πρώτης ἀναγνώσεως. Κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θὰ ἦναι τυπωμένη ἡ ἔκθεσις.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 1 καὶ 30′ μ. μ.). (Περὶ ὥραν 6 καὶ 40′ μ. μ. ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου καὶ εὑρεθέντων παρόντων 129 Βουλευτῶν, ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις).

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτελέσεως ἐργασιῶν ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ Ἀθηνῶν πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, ὡς ἔχουσι, τὰ ἄρθρα 1–2).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§169ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐν στίχῳ δευτέρῳ, ἀντὶ «τοῦ Προέδρου τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου» παρακαλῶ νὰ τεθῇ «τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 μετὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, ὡς ἔχουσι, τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταστάσεως τοῦ προσωπικοῦ τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπαγομένων ὑπηρεσιῶν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§172ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἂν ἐφηρμόσθησαν ποτὲ αἱ διατάξεις περὶ διαγωνισμῶν ἐν τοῖς Ὑπουργείοις, καὶ ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν.

§173ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπέτυχε τὸ σύστημα τοῦτο τῶν διαγωνισμῶν.

§174Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅσοι διὰ διαγωνισμοῦ εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐθεωροῦντο οἱ ἄριστοι τῶν γραφέων, οἱ δὲ προϊστάμενοι τῶν ὑπηρεσιῶν, ὁσάκις εἶχον ἀνάγκην βοηθητικοῦ προσωπικοῦ, πάντοτε τοὺς διὰ διαγωνισμοῦ καταταχθέντας ἐζήτουν, καὶ ἐν γένει αὐτοὺς ἐθεώρουν ὡς τοὺς ἀρίστους. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§176ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω, ὅτι, προκειμένου καὶ περὶ ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἦτο καλὸν νὰ μὴ καθορισθῇ πτυχίον ἰδιαιτέρας Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ νὰ ὁρισθῇ γενικῶς δίπλωμα Πανεπιστημίου, ὡς ἐγένετο καὶ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν.

§177ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποθέτω, ὅτι, προκειμένου περὶ διοικητικῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ γνώσεις νομικὰς, καλὸν εἶναι νὰ ἔχῃ ὁ διοριζόμενος δίπλωμα τῆς Νομικῆς Σχολῆς.

§178ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀφοῦ τὰ 9/10 τῶν διοικητικῶν ἡμῶν ὑπαλλήλων δὲν ἔχουσι πτυχίον, καὶ ὅμως μέχρι τοῦδε δὲν προσέκρουσεν ἡ διοικητικὴ ἡμῶν ὑπηρεσία, ἀφοῦ εἶναι παραδεδεγμένον κατ’ ἀρχὴν, ὅτι διὰ τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν, δι’ ἣν εἶναι ἀναγκαῖαι εἰδικαὶ γνώσεις, δὲν ἀπητήσαμεν εἰδικῆς Σχολῆς δίπλωμα, ἀλλ’ ἀπεδέχθημεν, ὅτι καὶ εἷς θεολόγος δύναται νὰ γείνῃ ταμίας ἄνευ καταρτισμοῦ εἰδικοῦ, πολὺ ὀλιγώτερον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαιτήσωμεν τοιαύτας εἰδικὰς γνώσεις διὰ τὸν μέλλοντα νὰ γείνῃ γραμματεὺς Νομαρχίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 3–9).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§180ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, διατὶ ἐθεώρησεν ἀναγκαίαν τὴν ἐκ νέου κύρωσιν ὅλων αὐτῶν τῶν νόμων, ἀφοῦ κατὰ τὸν νόμον τοῦτον πρόκειται νὰ γείνωσιν οἱ διορισμοὶ αὐτοί.

§181ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἐθεώρησα, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ νέα κύρωσις τῶν νόμων τούτων, ἀλλ’ ἐθεώρησα, ὅτι εἶναι καλὸν ἐν νεωτέρῳ νόμῳ περὶ προσόντων νὰ εὑρίσκῃ τις ἅπαντας τοὺς ἰσχύοντας προγενεστέρους νόμους. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§183ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον 11 περιέχει τροποποίησιν τοῦ τελευταῖον ψηφισθέντος νόμου;

§184ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Οὐδεμίαν τροποποίησιν περιέχει, ἀλλὰ μόνον κανονίζει, τί πρέπει νὰ γείνῃ κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ἐκείνου.

§185ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δηλαδὴ εἰς νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πρὸ 10 ἡμερῶν, πρόκειται νὰ εἰσαγάγωμεν σήμερον μεταῤῥυθμίσεις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 12–16).

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκεται).

§187ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, διατὶ περιορίζετε μόνον εἰς τὴν ἐν Παρισίοις ἀνωτέραν Τηλεγραφικὴν Σχολὴν τὸ προσὸν τοῦ διορισμοῦ τηλεγραφητοῦ αʹ καὶ βʹ τάξεως; Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι Σχολαί, καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν ἄλλοις Κράτεσιν, εἰς τὰς ὁποίας δύνανται Ἕλληνες νὰ σπουδάσωσι.

§188ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ τὸ μελετήσωμεν αὐτό. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§190ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀφοῦ ἐγένετο δεκτὸν νὰ ὑπόκηται εἰς προσόντα ὁ διορισμὸς τοῦ γενικοῦ γραμματέως, νομίζω, ὅτι ἤθελεν εἶναι καλὸν νὰ ὑπαγάγωμεν καὶ τοὺς Νομάρχας εἰς προσόντα καὶ ἐξαγάγωμεν αὐτοὺς ἀπὸ τῆς πολιτικῆς. Πολὺ ὀλιγωτέραν ὠφέλειαν θὰ φέρῃ ὁ τοιοῦτος διορισμὸς γενικοῦ γραμματέως, ὁ ὁποῖος καὶ κακόν τι δὲν δύναται νὰ φέρῃ, γινόμενος ἄνευ προσόντων, ἀφ’ ὅ,τι φέρει ὁ διορισμὸς ἄνευ προσόντων τῶν Νομαρχῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι καὶ οὗτοι ἕνα τῶν κρίκων τῆς διοικήσεως. Διατί ν’ ἀποφεύγωμεν τὴν σπουδαιοτάτην ταύτην βελτίωσιν τῆς ὑπηρεσίας;

§191ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Οἱ Νομάρχαι ἐθεωρήθησαν πάντοτε ὡς πολιτικὰ πρόσωπα, ὡς πρόσωπα τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διορίζει αὐτούς, καὶ δὲν ἐθεωρήθη πρέπον ν’ ἀπαιτηθῶσι προσόντα παρ’ αὐτῶν· θὰ ἦτο δὲ ἀντίθεσις μεγάλη νὰ βλέπητε ἕνα Νομάρχην πολεμοῦντα τὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ εἶναι προωρισμένος νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς ἰδέας αὐτῆς.

§192ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ Νομάρχης εἶναι ὁ προωρισμένος νὰ κυβερνήσῃ κατὰ δεύτερον λόγον ἓν τμῆμα τοῦ Κράτους· ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ ἐκτίμησις τῆς ἱκανότητος αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ εἰς προσόντα.

§193ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἰδέα αὐτὴ δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐφ’ ὅλων τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, καὶ ἰδίως ἐπὶ τῶν γενικῶν γραμματέων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 18, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 19–31).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 32 (ἀναγινώσκεται).

§195ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Συνηθίζεται πάντοτε, ὅταν πρόκειται περὶ παύσεως ἕνεκα πειθαρχικῶν ποινῶν, νὰ ὁρίζηται καὶ τὸ χρονικὸν διάστημα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἐπεβλήθησαν αἱ ποιναί. Διότι, ὑποθέσωμεν ὅτι μία ποινὴ ἐπεβλήθη σήμερον καὶ ἄλλη μετὰ 5 ἔτη· δὲν πιστεύω αἱ ποιναὶ αὗται νὰ δικαιολογῶσι τὴν παῦσιν.

§196ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διατὶ νὰ προσδιορίσωμεν τὸ ἔτος;

§197ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Θέσατε δύο ἔτη, ἀλλὰ θέσατε ἓν χρονικὸν διάστημα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἐπεβλήθησαν αἱ ποιναί· εἰς ὅλους τοὺς νόμους καὶ εἰς τὸν οἰκονομικὸν νόμον ἐθέσαμεν χρονικὸν διάστημα.

§198ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν βλέπομεν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 32, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, εἰς αʹ συζήτησιν).

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν προξενικῶν νόμων.

§200ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι πρὸ παντὸς τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ παντὸς νομοσχεδίου, ἀφορῶντος εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐξωτερικοῦ κλάδου, διότι καὶ τὰ ἐξωτερικὰ ἡμῶν ζητήματα καὶ ἡ κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἀποτελεσματικὴ προστασία τῶν συμφερόντων τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ συνδέονται στενώτατα μετὰ τῶν τοιούτου εἴδους νομοσχεδίων. Προκειμένου δὲ, Κύριοι, περὶ ἐξωτερικῶν ζητημάτων, δὲν πρέπει νὰ ἐξετάζωμεν αὐτὰ μόνον ἀπὸ πατριωτικῆς ἀπόψεως. Τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα εἶναι πρακτικώτατα ζητήματα, καὶ διὰ τοῦτο ἐξετάζονται σήμερον παρὰ πᾶσιν, ἰδίως δὲ πρέπει νὰ ἐξετάζωνται παρ’ ἡμῖν, ἀπὸ πρακτικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἀπόψεως μᾶλλον, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως π. χ. τῆς ἐπιῤῥοῆς τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ τῶν διεθνῶν συμβάσεων εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς προστασίας τοῦ ἐμπορίου, τῆς ναυτιλίας καὶ τῶν συμφερόντων τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ συμπολιτῶν ἡμῶν. Καθ’ ἁπάσας δὲ τὰς περιστάσεις ταύτας οἱ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀντιπροσωπεύοντες ὑμᾶς ὑπάλληλοι ἐξασκοῦσι μεγίστην καὶ πολυειδῆ ἐπίδρασιν. Εἰκότως ἑπομένως τὰ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐξωτερικοῦ κλάδου ἀφορῶντα νομοσχέδια δέον νὰ ἐπισύρωσι τὴν ἰδιαιτέραν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Πρόχειρον δὲ παράδειγμα τῆς ἐπιδράσεως τῶν ἐξωτερικῶν ὑπαλλήλων εἰς τὴν διακανόνισιν τῶν διαφόρων ἐθνικῶν ζητημάτων ἔχομεν, κατ’ ἐμὲ, τὸ ἐν τῇ Ρωμουνίᾳ ζήτημα τῆς περιουσίας τῶν ἀειμνήστων ἀδελφῶν Ζάππα. Ὑπηρετήσας ἄλλοτε ἐπὶ πολὺ ἐν Ρωμουνίᾳ, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἐὰν ἐν καιρῷ (δὲν ὁρίζω τὴν ἐποχὴν) ἄλλη ἦτο ἡ ἐκεῖ ἀντιπροσωπεία ἡμῶν, τὸ ζήτημα τῆς περιουσίας τοῦ Ζάππα ἤθελε διακανονισθῆ κατ’ ἄλλον τρόπον. Καὶ ἄλλα δὲ πολλὰ ἐθνικὰ ζητήματα ἤθελον λυθῆ αἰσίως, ἐὰν ἄλλη ἦτο ἡ ἐθνικὴ ἐξωτερικὴ ἡμῶν ἀντιπροσωπεία. Γινώσκετε δὲ πάντες ὑμεῖς, εἴτε ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, εἴτε ἐκ πληροφοριῶν τῶν συμπολιτῶν ὑμῶν, τὰ παράπονα αὐτῶν κατὰ τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἀντιπροσώπων ἡμῶν. Τὰ παράπονα ταῦτα δυνατὸν ἐν πολλοῖς νὰ ἦναι ὑπερβολικά, πολλάκις δὲ καὶ ἐντελῶς ἀνυπόστατα, βεβαιωθῆτε ὅμως, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι κατώτερα τῆς πραγματικότητος. Ἀδύνατον νὰ φαντασθῆτε, πόσα ἐθνικὰ ἐχάθησαν ζητήματα, πόσα ἰδιωτικὰ διεκυβεύθησαν συμφέροντα, πόσον κατέπεσε πολλάκις καὶ πολλαχοῦ ἡ Ἑλληνικὴ ἀρχή, ἕνεκα τῆς καταστάσεως τῆς τοιαύτης ἀντιπροσωπείας. Πολλαὶ δὲ ἐκ τῶν περιστάσεων τούτων εἶναι ἄγνωστοι καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον, διότι καὶ οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἔχουσι τὸ συμφέρον νὰ ἀποκρύπτωσιν αὐτάς, καὶ οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ Ἕλληνες, εἴτε συνεθίσαντες εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην, εἴτε φοβούμενοι τοὺς τοιούτους ὑπαλλήλους, εἴτε θεωροῦντες ἀθεράπευτον τὸ κακόν, ἀναλγήτως σιωπῶσιν. Ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐξετάσασα τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, εὗρεν αὐτό, κατὰ τὸ πλεῖστον, συντελεστικὸν εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐξωτερικοῦ κλάδου. Οὕτω π. χ. διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τίθενται περιορισμοί τινες εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας προαγομένων γενικῶν προξένων. Κατ’ ἐμὲ μάλιστα, — ὁμιλῶ δὲ ἤδη ἀτομικῶς καὶ ὄχι ἐν ὀνόματι τῆς ἐπιτροπῆς — ἧς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω, ἡ ἐνάσκησις τῆς διακριτικῆς ταύτης ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ. Δὲν ἀγνοῶ, ὅτι ἔν τισι περιστάσεσιν ἐνησκήθη ἡ διακριτικὴ αὕτη ἐξουσία τοῦ Ὑπουργοῦ (κυρίως ὑπὸ τοῦ καὶ νῦν Ὑπουργοῦ) πρὸς πραγματικὸν ὄφελος τῆς ὑπηρεσίας, καὶ διωρίσθησαν οὕτω, ἄνευ προσόντων, γενικοὶ πρόξενοι, οἵτινες εἶναι ἀληθῶς τὸ κόσμημα τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας. Δὲν νομίζω δὲ ἄσκοπον νὰ ἀναφέρω ἐνταῦθα τὸν ἀείμνηστον πράγματι Βυζάντιον, ὁ ὁποῖος ἀπέδειξε, τί δύναται νὰ κατορθώσῃ ἐξωτερικὸς ὑπάλληλος, ἔστω καὶ ἀντιπροσωπεύων ἀσθενὲς Κράτος, ὅταν ἔχῃ τὰ χαρίσματα καὶ τὰ προσόντα τοῦ Βυζαντίου. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ διακριτικὴ ἐξουσία τοῦ Ὑπουργοῦ ἐνησκήθη ἐνίοτε πρὸς ὄφελος τῆς ὑπηρεσίας, ἐνησκήθη ὅμως δυστυχῶς ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ κατὰ τρόπον ἐπιβάλλοντα τὴν ἄρσιν αὐτῆς. Κατὰ τῆς τοιαύτης δὲ ἐνασκήσεως τῆς διακριτικῆς ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ πρέπει νὰ τεθῶσι μεγαλείτεροι φραγμοί, εἴτε προσλαμβανομένων τῶν γενικῶν προξένων ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, εἴτε καὶ κανονιζομένων τάξεών τινων, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἠδύνατο νὰ ἐνασκήσῃ τὴν διακριτικήν του ἐξουσίαν.

§201ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ποίων τάξεων;

§202ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς λεπτομερείας, ὁμιλῶ γενικῶς, ἀλλὰ δύνανται νὰ κανονισθῶσι διάφοροι τάξεις. Ὁπωσδήποτε θεωρῶ τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἓν βῆμα πρὸς τὸν περιορισμὸν τῆς διακριτικῆς ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ. Ὡς πρὸς τὰ ἄρθρα 3–9, ἡ ἐπιτροπὴ οὐδὲν ἔχει νὰ παρατηρήσῃ. Ἀπ’ ἐναντίας θεωρεῖ αὐτὰ ἐν μέρει μὲν ἐμπνεόμενα ἐκ πνεύματος οἰκονομίας ἄνευ βλάβης τῆς ὑπηρεσίας, ἐν μέρει δὲ καὶ πρὸς πραγματικὸν ὄφελος αὐτῆς. Ἴσως θὰ ἠδύνατό τις νὰ παρατηρήσῃ, (ὡς καὶ παρετήρησεν ἓν μέλος τῆς ἐπιτροπῆς) ὅτι τὸ ἐν Σκόδρᾳ Γενικὸν Προξενεῖον δὲν ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ. Ὑπηρετήσας ἄλλοτε ἐπὶ πολὺ ἐκεῖ, ἐθεώρουν τότε ἀναγκαιοτάτην τὴν διατήρησιν τοῦ Προξενείου τούτου. Ἀλλ’ ἔκτοτε παρῆλθον δώδεκα ἔτη· ἐπῆλθον δὲ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο τὰ ἀποτελέσματα τῶν μεγάλων γεγονότων τοῦ 1876–1878, ἅτινα πολλὰς ἐπήνεγκον μεταβολάς. Μόνος δ’ ὁ κύριος Ὑπουργός, ἔχων ἐν χερσὶν ἅπαντα τὰ στοιχεῖα, δύναται νὰ γινώσκῃ κατὰ πόσον, ὡς ἐκ τῶν τοιούτων μεταβολῶν, Προξενεῖόν τι πρέπει νὰ διατηρηθῇ ἢ νέον τι νὰ συστηθῇ. Ὡς ἀτομικήν μου δὲ γνώμην, καὶ ὄχι ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ὑποστηρίζω ὡσαύτως, ὅτι ἡ κατάργησις τῶν ἀμίσθων Πρακτορείων ἐν Αἰγύπτῳ ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ πανταχοῦ· διότι δὲν δύνασθε νὰ φαντασθῆτε ποῖαι προκύπτουσιν ἀσχημίαι ἐκ τῶν ἀμίσθων τούτων πρακτόρων, τοὺς ὁποίους ἀποστέλλομεν πανταχοῦ. Δυοῖν θἄτερον· ἢ ὑπάρχουσι Πρακτορεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν εἰσοδήματα, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ μεταβληθῶσιν εἰς ἔμμισθα Ὑποπροξενεῖα, ἢ δὲν ἔχουσιν εἰσοδήματα, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀποστέλλωνται πράκτορες, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ζήσουν. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως ἔσχε διάφορον γνώμην πρὸς τὸν Ὑπουργὸν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ 2ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Πρὸς ἀνάπτυξιν δὲ τῆς γνώμης ταύτης τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπάναγκες καθίσταται νὰ προτάξω τὰ ἑξῆς: Ἄλλοτε ὁ προξενικὸς καὶ ὁ διπλωματικὸς κλάδος διεχωρίζοντο δι’ ἀνυπερβλήτων φραγμῶν. Ἀπὸ τῶν ἀρχῶν ὅμως τοῦ αἰῶνος τούτου, οἱ φραγμοὶ οὗτοι ἤρχισαν νὰ τίθενται ἐκποδών. Αἱ γενόμενοι συμβάσεις μεταξὺ τῆς Τουρκίας καὶ τῶν διαφόρων Δυνάμεων, πρὸ παντὸς δὲ αἱ μετὰ τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ῥωσσίας, αἱ γνωσταὶ ὑπὸ τὸ ὄνομα capitulations, ῥιζοβολήσασαι βαθμηδὸν, περιέβαλον τοὺς προξένους κατὰ τὴν Ἀνατολὴν μὲ καθαρὸν καὶ ἀνεγνωρισμένον διπλωματικὸν χαρακτῆρα. Μετὰ δὲ τοὺς πολέμους τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως καὶ τοῦ Μεγάλου Ναπολέοντον, ἐπῆλθε κάματος, καὶ οἱ λαοὶ ἐδίψων ὑλικῆς εὐημερίας, ἐμπορικῶν σχέσεων καὶ τῶν τοιούτων. Ἐπελθούσης δὲ κατόπιν καὶ τῆς ἀνακαλύψεως τοῦ ἀτμοῦ καὶ τῶν τηλεγράφων, ἕνεκα τῆς μεγάλης ἀναπτύξεως τῆς συγκοινωνίας καὶ τῆς ἐμπορικῆς ἐπιμιξίας μεταξὺ τῶν ἐθνῶν, ηὐξήθη μὲν βαθμηδὸν ἡ σημασία τῶν Προξενείων, ἡ δὲ διπλωματικὴ ὑπηρεσία ἀπώλεσε μέγα μέρος τῆς σπουδαιότητός της, δι’ ὃ καὶ οἱ διπλωμάται ἐτράπησαν εἰς μελέτας οἰκονομολογικάς, πρὸς καταρτισμὸν ἐμπορικῶν συμβάσεων, καὶ εἰς ἄλλας ἐργασίας, αἵτινες ἄλλοτε ἀνῆκον εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν προξένων. Οὕτω δὲ ἀνεπτύχθη βαθμηδὸν καὶ ἡ τάσις, τὸ πρῶτον μὲν τῆς προσεγγίσεως, κατόπιν δὲ καὶ τῆς ἐντελοῦς τῶν δύο κλάδων συγχωνεύσεως, ἥτις καὶ ἐπετελέσθη ἤδη ἐν τοῖς πλείστοις τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, τείνουσα ὁσημέραι νὰ ἐπεκταθῇ πανταχοῦ. Ἵνα δὲ ἔτι μᾶλλον κατανοηθῇ ἡ σημερινὴ σπουδαιότης τῶν Προξενείων καὶ ἡ ἀνάγκη συνάμα τῆς συγχωνεύσεως τῶν δύο κλάδων, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω περικοπάς τινας νεωτάτου συγγράμματος διασήμου συγγραφέως, τοῦ Lehr. Οὗτος, ἀρχαῖος διπλωμάτης καὶ ἀρχαῖος συνάμα καθηγητὴς τοῦ διεθνοῦς δικαίου, ἐδημοσίευσεν ἐσχάτως βιβλίον τι, τὸ ὁποῖον, ὑπὸ τὸν μετριόφρονα τίτλον «ἐγχειρίδιον θεωρητικὸν καὶ πρακτικὸν πρὸς χρῆσιν τῶν διπλωματῶν καὶ τῶν προξένων», ἐπῃνέθη πολὺ καὶ περιλαμβάνει ὄχι μόνον πρωτοτύπους καὶ σπουδαίας γνώμας, ἀλλὰ καὶ διαφόρους διατάξεις καὶ κανονισμοὺς, καταστάν οὕτω χρησιμώτατον ὄχι μόνον εἰς τοὺς διπλωμάτας καὶ τοὺς προξένους, ἀλλὰ καὶ εἰς πάντα ἄλλον. Ὁ συγγραφεὺς λοιπὸν οὗτος, ἂν καὶ ἀρχαῖος διπλωμάτης, ἐκφράζεται οὐχ ἧττον ὑπὲρ τῆς συγχωνεύσεως τῶν δύο κλάδων οὑτωσὶ· (ἀναγινώσκει). «Ἐν Γαλλίᾳ, ἀπὸ τοῦ 1836, ἡ ἐκλογὴ, ἡ κατάταξις καὶ ἡ μισθοδοσία τοῦ προσωπικοῦ τῶν Προξενείων ἐγένετο τὸ ἀντικείμενον σειρᾶς σπουδαίων νομοθετημάτων, ὧν ὁ σπουδαιότερος χαρακτὴρ συνίσταται εἰς τὴν πλήρη ἀφομοίωσιν τοῦ προξενικοῦ πρὸς τὸν διπλωματικὸν κλάδον. Ἐὰν οἱ δύο οὗτοι κλάδοι ἐνασκῶσι διάφορα καθήκοντα καὶ ἀνάλογα τῆς ἰδιαιτέρας φύσεως τῆς ἀποστολῆς ἑκάστου αὐτῶν, ὁπωσδήποτε ὅμως ἀποτελοῦσι μέρος τοῦ αὐτοῦ σώματος, στρατολογοῦνται κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ μεταβαίνουσι, κατὰ τὰς διαφόρους ἀνάγκας, ἐκ τῆς μιᾶς εἰς τὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν, ὑπαρχούσης πληρεστάτης ἀναλογίας μεταξὺ τῶν διαφόρων βαθμῶν ἀμφοτέρων τῶν ἱεραρχιῶν». Κατὰ δὲ τῶν γνωμῶν περὶ ἀπολύτου χωρισμοῦ τῶν δύο κλάδων ὁ Lehr ἀναφέρει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «... Κατὰ τῶν τοιούτων ἰδεῶν προὐτάθη, ὅτι ἡ εἴσοδος εἰς τὸν προξενικὸν κλάδον ἐξαρτᾶται ἐκ συνθηκῶν ἱκανότητος αὐστηροτέρων, παρὰ ἡ εἰς τὸν διπλωματικόν· ὅτι αἱ Κυβερνήσεις παρέχουσι διηνεκῶς σήμερον εἰς τοὺς προξένους ἀποστολὰς πολιτικῆς φύσεως, καὶ ζητοῦσι παρ’ αὐτῶν ἐκθέσεις περὶ τῶν κατὰ τὴν δικαιοδοσίαν των πολιτικῶν γεγονότων· ὅτι ἐπὶ τέλους ἡ ἐνασκουμένη ἐπὶ τῶν Προξενείων ἐπίβλεψις ὑπὸ τῶν διπλωματικῶν ἀποστολῶν εἶναι πολλάκις φαινομενική. «Πρὸς ὑποστήριξιν δὲ τῶν λόγων τούτων, θὰ ἠδύνατό τις νὰ ἀναμνησθῇ τὸ γνωστὸν λόγιον τοῦ Talleyrand: «Καὶ ὅταν ὑπῆρξέ τις καλὸς διπλωμάτης, πόσα πρέπει νὰ προστεθῶσιν εἰς τὴν ἱκανότητά του, διὰ νὰ ἦναι καὶ καλὸς πρόξενος;» «Ἀλλ’ ἐὰν ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν ἀρχῶν καὶ τῆς σημερινῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, ἡ λύσις δὲν θὰ ἦτο ἀμφίβολος. Ὡς λίαν καλῶς παρατηρεῖ ὁ de Martens «ἡ διεθνὴς διοίκησις εἶναι μία καὶ ἀδιαίρετος, ὡς καὶ ἡ ὑπερτάτη ἐξουσία τοῦ Κράτους. Τὰ ὄργανα ἑπομένως τῆς μόνης καὶ ἑνιαίας ταύτης ἐξουσίας δὲν δύνανται νὰ ὦσιν οὐσιωδῶς ἀπ’ ἀλλήλων κεχωρισμένα. Ὀφείλουσι τοὐναντίον νὰ εὑρίσκωνται τοποθετημένα κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἐπενεργῶσι τὰ μὲν ἐπὶ τῶν δὲ καὶ νὰ ἐμπνέωνται ὑπὸ τῆς ἰδέας, ὅτι ὀφείλουσι νὰ ἐπασχολῶνται ἀπὸ κοινοῦ περὶ τῶν συμφερόντων τῆς Κυβερνήσεώς των καὶ τῶν σκοπῶν, πρὸς οὓς αὕτη ἀποβλέπει. Ἀντὶ νὰ παρίστανται ὡς ἀνταγωνισταί, ἢ νὰ διαχωρίζωνται δι’ ἀνυπερβλήτων φραγμῶν, οἱ πράκτορες τῶν δύο κλάδων δέον νὰ δύνανται νὰ ἀναπληρῶσιν ἀλλήλους, καὶ νὰ μεταβαίνωσιν ἐκ τοῦ ἑνὸς εἰς τὸν ἄλλον. Θὰ ἦτο μάλιστα ἐπιθυμητόν, ὅπως οἱ διπλωματικοὶ πράκτορες, οἱ εἰδικῶς ἐπιφορτισμένοι τὰ πολιτικὰ καὶ δημόσια συμφέροντα τοῦ ἔθνους των, μεταβαίνωσι πάντοτε, ἐπὶ χρόνον τινὰ, εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐξασκῶνται οὕτως ἐν αὐτῇ περισσότερον, παρὰ ἐν ταῖς λεγομέναις Πρεσβείαις, μετὰ τῶν πολλαπλῶν ἰδιωτικῶν συμφερόντων τοῦ ἔθνους των ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Οἱ πρόξενοι ἰδίως προΐστανται σήμερον τῶν κοινωνικῶν, διανοητικῶν καὶ οἰκονομικῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν ἐθνῶν, καὶ ἑπομένως εἰς τὴν διατήρησιν τῆς παγκοσμίου κοινῆς ἁρμονίας. Διὰ νὰ κάμῃ τις καλὴν πολιτικὴν διεθνῆ, πρέπει κατὰ βάθος νὰ γινώσκῃ τὰς τοιαύτας ἀνάγκας καὶ τὰ τοιαῦτα ἰδιωτικὰ συμφέροντα· μόνον δὲ ἐν τοῖς Προξενείοις δύναταί τις νὰ σπουδάσῃ αὐτά». «Αἱ ὑπὸ τοῦ σοφοῦ τούτου καθηγητοῦ καὶ διπλωμάτου Ρώσσου ἀναπτυχθεῖσαι θεωρίαι αὗται εὗρον ἀπήχησιν. Καὶ, ὡς ἐλέγομεν, ἡ συγχώνευσις τῶν δύο κλάδων, ὑπὲρ ἧς τοσούτῳ θερμῶς συνηγόρει πρὸ 20 ἐτῶν ὁ de Martens, ἐπραγματοποιήθη σήμερον εἰς μέγα μέρος τῆς Εὐρώπης «καὶ ἰδίως ἐν Γαλλίᾳ.» Κατὰ τὴν τοιαύτην δὲ πρὸς συγχώνευσιν τῶν δύο κλάδων πανταχοῦ τάσιν, ὤφειλε παντὸς ἄλλου νὰ προηγηθῇ ἡ Ἑλλὰς, πρῶτον διότι μεταξὺ τῶν 90 περίπου ἐμμίσθων, προξενικῶν θέσεων, τὰς ὁποίας ἔχομεν, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν γραμματέων, αἱ πέντε μόνον εὑρίσκονται ἐν Εὐρώπῃ, αἱ δὲ ἄλλαι ἐν Ἀνατολῇ, ἔνθα, ὡς ἐῤῥέθη, ἡ διπλωματικὴ ἀποστολὴ τῶν προξένων εἶναι καθαρῶς καὶ γενικῶς ἀνεγνωρισμένη, καὶ δεύτερον διότι τὰ ὑλικὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος, ἕνεκα τῆς ναυτιλίας της καὶ τῆς πληθύος τῶν Ἑλλήνων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, εἶναι δυσανάλογα πρὸς τὴν ἀσθένειάν της· δι’ ὃ καὶ κατὰ τὰ ἐννέα δέκατα αἱ διπλωματικαί της ἐνέργειαι ἀποῤῥοφῶνται ὑπὸ ὑπηρεσίας καθαρῶς προξενικῆς, ἢ μᾶλλον ὑπὸ τῆς προστασίας τῶν συμφερόντων τῶν Ἑλλήνων καὶ τῆς ναυτιλίας, ἀδυνατούσης ἄλλως τῆς ὑπηρεσίας, ὡς ἐκ τῆς ἀσθενείας ἡμῶν καὶ ὡς ἐκ τῆς ποιότητός της συνάμα, νὰ ἐκπληρώσῃ ἄλλην τινὰ διπλωματικὴν ἀποστολήν. Καὶ ὁ νομοθέτης δὲ τῶν διεπόντων ἡμᾶς νόμων ΧΝΣʹ καὶ ΧΝΖʹ, ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἐμπνεόμενος ἀρχῶν, καθιέρωσε τὴν αὐτὴν βαθμολογίαν εἰς ἀμφοτέρους τοὺς κλάδους, καὶ ἐπέτρεψε τὴν μετάθεσιν ἐκ τοῦ ἑνὸς κλάδου εἰς τὸν ἕτερον. Ἀλλ’ ἀγνοῶ, πῶς διατάξεις τινὲς τοῦ ΧΝΖʹ νόμου συνετάχθησαν δυστυχῶς ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν ἀδικαιολογήτου ἀποκλειστικότητος, ὅλως ἀντιστρατευομένης πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νομοθέτου. Καθιερώθησαν δὲ οὕτω κανόνες τινὲς ἀπαγορευτικοὶ περίπου καὶ προνόμια ὑπὲρ τῶν διπλωματικῶν ὑπαλλήλων, καθιστῶντα δυσχερεστάτην, ἂν ὄχι ἀδύνατον, τὴν ἐκ τῆς προξενικῆς εἰς τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν μετάβασιν. Οὕτω λ. χ. ἐνῷ ἡ ἱεραρχία εἰς ἀμφοτέρους τοὺς κλάδους εἶναι ἡ αὐτή, ὑπάρχει δὲ διάταξις εἰς ἀμφοτέρους τοὺς νόμους, κατὰ τὴν ὁποίαν «δὲν θεωρεῖται ὡς ὑποβιβασμὸς ἡ μετάθεσις ἀπὸ ἰσοβάθμου εἰς ἰσόβαθμον θέσιν ἐν τῇ κεντρικῇ, τῇ πρεσβευτικῇ καὶ τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ», ἐν τούτοις ὁ πρόξενος πρώτης τάξεως, ὅπως μετατεθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, εἰς τὴν ἰσόβαθμον θέσιν τοῦ τμηματάρχου αʹ τάξεως, πρέπει νὰ ἔχῃ δωδεκαετῆ ὑπηρεσίαν ὡς πρόξενος αʹ τάξεως· ὁ γενικὸς πρόξενος, ἔχων βαθμὸν γενικοῦ γραμματέως, διὰ νὰ μετατεθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὡς τοιοῦτος, πρέπει νὰ ἔχῃ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν ὡς γενικὸς πρόξενος· τὸ περιεργότερον δὲ εἶναι, ὅτι ὁ γενικὸς πρόξενος, ἐνῷ ἔχει βαθμὸν γενικοῦ γραμματέως, καὶ εἰς τὴν ὑποδεεστέραν τοῦ τμηματάρχου αʹ τάξεως θέσιν ἐὰν θελήσῃ νὰ ὑποβιβασθῇ, ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἤδη ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν ὡς γενικὸς πρόξενος! Οὕτω δὲ ἀδύνατον νὰ στρατολογηθῶσιν ἱκανοὶ ὑπάλληλοι μεταξὺ τῶν προξένων, διὰ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ προφανῶς ἀντιστρατεύονται αἱ διατάξεις αὗται πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς συγχωνεύσεως τῶν δύο κλάδων. Δεύτερον, τὸ διαγραφόμενον ἐν τῷ νόμῳ χρονικὸν διάστημα, καθ’ ὃ οἱ ὑπάλληλοι ἀμφοτέρων τῶν κλάδων ὀφείλουσι νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ, ὅπως προβιβασθῶσιν, ἐν μὲν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐφαρμόζεται δυνητικῶς πάντοτε, ὡς εἶναι καὶ πράγματι δυνητικὴ ἡ διάταξις ἐν τῷ νόμῳ, ἀλλ’ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ οὐδέποτε προεβιβάσθη πρόξενος εἰς ἀνώτερον βαθμὸν, μόλις διανύσας τὸν ἀπαιτούμενον πρὸς προβιβασμὸν χρόνον. Τοὐναντίον, ὑπάρχουσι πρόξενοι, οἵτινες 10 καὶ 15 ἔτη μένουσιν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν· εἰς δὲ τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν ἡ διάταξις αὕτη κατήντησεν ἐπιτακτική, καὶ μόλις ὁ διπλωματικὸς ὑπάλληλος διανύσῃ τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον ὑπὸ τοῦ νόμου, προβιβάζεται ἀμέσως. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω λόγων, ὡς ἐκ τῶν ὁποίων ἐπιβάλλεται ἡ συγχώνευσις τῶν δύο κλάδων, καὶ αὐτὴ ἡ ποιότης τῶν προσώπων ἀμφοτέρων τῶν κλάδων ἐπέβαλλε τὴν συγχώνευσιν ταύτην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐμπνεόμενος καὶ οὗτος, φρονῶ, ὑπὸ πνεύματος συγχωνεύσεως, ἢ ἀναγνωρίζων τὴν ὑπερέχουσαν χρησιμότητα, ὡς καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει του ἀναφέρει, τοῦ προξενικοῦ κλάδου, εἶχε λάβει ἄλλοτε τὸ μέτρον, νὰ μεταθέσῃ διπλωματικοὺς ὑπαλλήλους ἀνωτέρου βαθμοῦ, ἢ καὶ νὰ προβιβάσῃ τοιούτους εἰς ἀνωτέρας προξενικὰς θέσεις· οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι, ἢ τινὲς ἐξ αὐτῶν τοὐλάχιστον, ἐθεωροῦντο ἐκ τῶν ἱκανωτέρων, ἂν καὶ οὐδέποτε εἶχον λάβει τὴν περίστασιν νὰ χρησιμοποιήσωσι τὴν ἱκανότητά των ταύτην· ἡ προξενικὴ ὑπηρεσία ἐν τούτοις ὑπῆρξεν ἡ λυδία λίθος τῆς ἱκανότητός των, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔλαβεν ἀρκούντως λυπηρὰν πεῖραν τῆς δράσεως καὶ ἱκανότητος τῶν ὑπαλλήλων τούτων κατὰ τὰ νέα, ἀλλὰ πραγματικά, διπλωματικὰ καὶ προξενικὰ καθήκοντά των. Δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται δυστυχῶς νὰ ἀποκαλύψω μυστήρια τῆς ὑπηρεσίας, ἅτινα, ὡς πρώην ὑπάλληλος, κατέχω, οὔτε νὰ φέρω τὸν λόγον περὶ προσώπων· ἄλλως, διὰ πολλῶν καὶ νοστίμων ἐπεισοδίων θὰ κατεδείκνυον, ὅτι καὶ ὡς ἐκ τῆς ποιότητος τῶν προσώπων ἐπεβάλλετο παρ’ ἡμῖν ἡ συγχώνευσις ἀμφοτέρων τῶν κλάδων τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας. Παρὰ πάντα οὐχ ἧττον τὰ ἐκτεθέντα, ἀντὶ νὰ ἐπιδιώκηται ἡ πλήρης τῶν δύο κλάδων συγχώνευσις, καθιεροῦνται διὰ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου νέα προνόμια ὑπὲρ τοιούτων διπλωματικῶν ὑπαλλήλων. Δι’ ὃ καὶ λαμβάνω τὴν ἐλευθερίαν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, οὗτινος εἴπερ τις καὶ ἄλλος ἀναγνωρίζω τὰ περὶ τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα φῶτα καὶ τὸν πόθον του πρὸς ἀνόρθωσιν τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου τούτου. Θὰ παρακαλέσω δὲ πρὸς τούτοις αὐτὸν, ἵνα φροντίσῃ μὲν, ὡς οἷόν τε τάχιον, νὰ καθαρισθῶσιν ὡς οἷόν τε οἱ δύο κλάδοι, παρασκευάσῃ δὲ συνάμα καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ἐρχομένην Σύνοδον, ἢ καὶ ἤδη, ἂν ἦναι δυνατὸν, νομοσχέδιον, τροποποιοῦν ἐπαισθητῶς τὰς διατάξεις ἐκείνας τοῦ ΧΝΖʹ νόμου συμφώνως πρὸς τὰς ἐκτεθείσας ἀρχὰς περὶ πλήρους συγχωνεύσεως τῶν δύο κλάδων, καὶ τοποθετήσῃ τότε τὰ διάφορα πρόσωπα εἰς ἀμφοτέρους τοὺς κλάδους, ἀναλόγως τῆς εἰδικότητος καὶ τῆς παιδείας ἑκάστου. Ὁπωσδήποτε, Κύριοι, ἡ κατάστασις τοῦ ἐξωτερικοῦ κλάδου νομίζω ὅτι σπουδαίως πρέπει νὰ ἐπασχολήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Παρὰ τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν κατάστασιν, ὅταν, ὡς εἶπον, καθαρισθῇ ἡ ὑπηρεσία, πᾶσα δαπάνη, γιγνομένη τυχὸν ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ κλάδου, ἔσεται οὐσιωδῶς καρποφόρος, ὑπό τε ἠθικὴν καὶ ὑπὸ ὑλικὴν ἔποψιν. Ἄλλως, ἐὰν ἡ ἐξωτερικὴ ὑπηρεσία ἐξακολουθῇ λειτουργοῦσα καθ’ ὃν σήμερον λειτουργεῖ τρόπον, εὐλόγως δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ περὶ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας γνώμη τῶν πολλῶν, ἤτοι, ὅτι οὐδεμία αὕτη ἔχει ἀποστολὴν, συντελοῦσα μόνον εἰς ἐξοικονόμησιν προσώπων· δι’ ὃ καὶ προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ ἐπεκταθῶσιν ἢ μᾶλλον νὰ ἄρξωνται αἱ ἐπιβαλλόμεναι τὴν σήμερον οἰκονομίαι ἀπὸ τοῦ ἐξωτερικοῦ κλάδου, καταργουμένου μεγάλου μέρους τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ.

§203ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Κατ’ ἀρχὴν, ἐπὶ πάντων τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἐντίμου συναδέλφου εἶμαι σύμφωνος, καὶ νομίζω περιττὸν νὰ εἴπω πολλὰ περὶ αὐτῆς, διότι καὶ αὐτὸς οὗτος, δι’ ὅσων εἶπε, προϋπεδήλωσε συμφωνίαν τοιαύτην. Εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος, ὅτι ἐν τῇ κεντρικῇ καὶ τῇ προξενικῇ καὶ τῇ διπλωματικῇ ὑπηρεσίᾳ πρέπει νὰ γίνηται διαρκῶς ἀνάμιξις καὶ περιφορὰ τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐνταῦθα δὲν δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τελείαν συμφωνίαν, καθόσον πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς τῶν λεχθέντων ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις εἶναι καὶ γνώμη τοῦ προαγορεύσαντος, τρία τὰ τρωτὰ ἔχει τὸ νομοσχέδιον· πρῶτον, ὅτι ἐν τῇ μεταῤῥυθμίσει τοῦ ἄρθρου 42 τοῦ νόμου τοῦ προξενικοῦ, ἥτις γίνεται ἐν τῷ δευτέρῳ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου, ἐλαττοῦται εἰς δύο ἔτη ἡ ὑπηρεσία τῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἢ ἐν ταῖς Πρεσβείαις ὑπηρετούντων ἀκολούθων, ἵνα μεταβῶσιν οὗτοι εἰς ἀνωτέραν θέσιν. Ἡ δευτέρα παρατήρησις εἶναι, ὅτι κακῶς διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ νομοσχεδίου ἄρθρου 42 ἐπιτρέπεται εἰς τὸν τμηματάρχην πρώτης τάξεως, εὐθὺς ὡς ὀνομασθῇ τμηματάρχης πρώτης τάξεως, νὰ ἀποκτήσῃ τὸ προσὸν πρὸς διορισμὸν εἰς θέσιν γενικοῦ προξένου. Τρίτη δὲ παρατήρησις εἶναι, ὅτι καλῶς ἤθελεν ἔχει τὸ ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ νομοσχεδίου τροποποιηθὲν κείμενον τοῦ ἄρθρου 45 μετὰ τῆς προσθήκης, ὅτι ἡ ὑπηρεσία δέον νὰ ᾖ πραγματικὴ ἐν τῇ θέσει. Παρατηρῶ, ὅτι αἱ τροποποιήσεις αἱ διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινόμεναι, εἶναι ἀλληλένδετοι. Ἐὰν δέ τις ἐγείρῃ τὸ παράπονον, ὅτι διὰ τῆς ἐλαττώσεως ἀπὸ δύο ἐτῶν εἰς ἕν ἔτος ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 42 τοῦ πρὸς προαγωγὴν χρόνου τῶν ὑπαλλήλων τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς διπλωματικῆς ἐπιτυγχάνεται ταχύτερον ἡ προαγωγὴ αὐτῶν καὶ πέραν τῆς ἐπιθυμίας τοῦ ἄλλα φρονοῦντος περὶ τῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ταύτῃ, ἐν ταὐτῷ ὅμως παρατηρητέον, ὅτι ταχύνεται καὶ ἡ προαγωγὴ τῶν ἐν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ διὰ τῆς ἐν τῷ νέῳ κειμένῳ τοῦ ἄρθρου 45 ἐλαττώσεως εἰς διετῆ τῆς ὑπηρεσίας, τῆς ἀπαιτουμένης ὅπως προαχθῇ ὁ γραμματεὺς Προξενείου εἰς γραμματέα Γενικοῦ Προξενείου ἢ ὑποπρόξενον. Ἐὰν δὲ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ἢ ἐν τῇ διπλωματικῇ ὑπηρεσίᾳ τμηματάρχην αʹ τάξεως, τὸν κατὰ τὰς ἀρχικὰς διατάξεις τοῦ νόμου ἀναβάντα εἰς τὴν θέσιν ταύτην διὰ πασῶν τῶν βαθμίδων τῆς ὑπηρεσιακῆς κλίμακος, ἐὰν, λέγω, τοῦτο ἐπιτρέπηται ἐκεῖ, καὶ, οὕτως εἰπεῖν, ἐπιτυγχάνηται ἡ σχεδὸν ταυτόχρονος εἰς θέσιν γενικοῦ προξένου ἄνοδος τοῦ εἰς θέσιν τμηματάρχου πρώτης τάξεως προαχθέντος, ἀντίστοιχος ὑπάρχει διάταξις, ἐλαττοῦσα εἰς ἕν ἔτος τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ προξένου πρώτης τάξεως, ὅπως οὗτος ἔχῃ δικαίωμα νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς θέσιν γενικοῦ προξένου. Διὰ τῆς τοιαύτης διευθετήσεως τῶν πραγμάτων ἐν τοῖς τρισὶ κλάδοις τῆς ὑπηρεσίας κατωρθώθη νὰ τηρηθῇ ἡ ἀναλογία, ἡ τέως ὑπάρχουσα, καθ’ ἣν ἐν ἰσοχρόνῳ περίπου διαστήματι εἰσάγονται πάντες εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς, μενόντων μάλιστα τῶν ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ εἰς ἥττονα κατά τι θέσιν. Διὰ νὰ ἦναί τις ἐντελῶς δίκαιος, προκειμένου νὰ κρίνῃ τὴν διάταξιν ταύτην, πρέπει πάντως νὰ ἐξετάσῃ, τί ἐπεζήτησεν ὁ ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον. Προκειμένου περὶ γενικῶν προξένων, ἠθελήσαμεν νὰ μὴ καταργήσωμεν, καίπερ διστάσαντες ἐν τούτῳ, τὴν ἐλευθερίαν τῆς προσλήψεως γενικῶν προξένων ἐξ ὑπαλλήλων ἄλλων κλάδων τῆς ὑπηρεσίας, ἢ καὶ ὅλως ἔξω τῆς ὑπηρεσίας. Μετὰ πολὺν δισταγμὸν ἐκρίναμεν, ὅτι, προκειμένου περὶ τοιούτου ἀξιώματος, δὲν ἔπρεπε νὰ κλεισθῇ παντελῶς ἡ θύρα εἰς τὰς ἔξω τῆς ὑπηρεσίας ἱκανότητας, αἵτινες ἀπεδείχθησαν πλέον ἢ ἅπαξ χρησιμώταται εἰς τὴν ἀνωτάτην ταύτην προξενικὴν ὑπηρεσίαν. Καίτοι δὲ πολλοὺς εἴχομεν λόγους νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἐγένετο κατάχρησις τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου ἐλευθερίας, ὅπως πρὸς τοῖς ὀλίγοις ἱκανοῖς εἰσαχθῶσι καὶ πολλοὶ ἐντελῶς ἀπροσφυεῖς εἰς διεξαγωγὴν τῶν σπουδαίων καθηκόντων τῆς ἀνωτάτης ταύτης προξενικῆς ὑπηρεσίας, οὐχ ἧττον προετιμήθη νὰ ἀφεθῇ ὁ κίνδυνος τῆς κακῆς ἐκλογῆς ὑφιστάμενος, ἵνα μὴ ἀπολέσωμεν τὸ ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἱκανοτήτων κέρδος, ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ ἐκρίθη ὀρθὸν, οὗτοι, οἱ ἔξω τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν λαμβανόμενοι, συμφώνως πρὸς τὰ νομοθετηθέντα ὑπὸ τῆς πρὸ ἡμῶν Κυβερνήσεως, νὰ μείνωσιν ἔξω τῆς μονιμότητος. Διότι, προσλαμβανόμενοι κατ’ ἐκλογὴν ἐλευθέραν τοῦ ἑκάστοτε Ὑπουργοῦ, καὶ ἔχοντες, οὕτως εἰπεῖν, πολιτικὸν χαρακτῆρα, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ περιβάλλωνται διὰ τῆς μονιμότητος, ἥτις δέον νὰ καλύπτῃ μόνον ἐκείνους, οἵτινες ἐκ τῆς κατωτάτης ὑπηρεσιακῆς βαθμίδος προαγόμενοι μετὰ μακροὺς κόπους καὶ μόχθους ἀναβιβάζονται ἱεραρχικῶς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ γενικοῦ προξένου. Ἔχομεν εἰδικὴν διάταξιν, ὅτι οἱ γενικοὶ πρόξενοι λαμβάνονται καὶ ἐκ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐξ ἄλλων ὑπηρεσιῶν καὶ ἔξωθεν. Ἀλλ’ ὁ κείμενος νόμος δὲν εἶχε κανονίσει τὰ τῆς ἀνόδου τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸν ἐξωτερικὸν κλάδον εἰς τὴν ἀνωτάτην προξενικὴν θέσιν, σταματήσας εἰς τὴν θέσιν τοῦ προξένου πρώτης τάξεως. Ὑπῆρχεν ἐκ τούτου ὁ κίνδυνος, — κίνδυνος εὐτυχῶς μὴ πραγματοποιηθείς, διότι, καθ’ ὅσον γινώσκω, οὐδέποτε ἐδόθη ἀφορμὴ κατακρίσεως τοιαύτης σκανδαλώδους κυβερνητικῆς πράξεως, — μήπως Ὑπουργός τις, παραλαμβάνων ἐξ αὐτῆς τῆς κατωτάτης βαθμίδος τῆς ὑπηρεσίας ὑπάλληλον, διορίσῃ αὐτὸν ἀμέσως γενικὸν πρόξενον. Ἀπέναντι τοιούτου κινδύνου πρόδηλον, ὅτι ἡ περὶ μονιμότητος διάταξις τοῦ νόμου δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον εἰσάγει ἀπ’ εὐθείας καὶ διὰ μιᾶς ὁ Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἀνωτάτην θέσιν, ἀλλὰ νὰ ἰσχύῃ μόνον ὑπὲρ τοῦ διελθόντος τὴν ἱεραρχικὴν κλίμακα, ὅπως φθάσῃ εἰς τὸ ἀνώτατον ἀξίωμα, διοριζόμενος γενικὸς πρόξενος. Κατὰ ταῦτα, ἐὰν καθ’ ὑπόθεσιν ἐκ συμπαιγνίας παρῃτήθη ὑπάλληλός τις τῆς προξενικῆς, τῆς διπλωματικῆς ἢ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ἀπὸ κατωτέρου βαθμοῦ καὶ τὴν ἐπιοῦσαν διωρίσθη γενικὸς πρόξενος, οὗτος, καίπερ ἀνήκων τέως εἰς τὴν ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν, δὲν ἀποκτᾷ ὡς γενικὸς πρόξενος τὴν μονιμότητα, τὴν ὁρισθεῖσαν ὑπὲρ μόνων τῶν ἱεραρχικῶς ἀναβαινόντων εἰς τὸ ἀξίωμα, ἀλλὰ θεωρεῖται ὑπαγόμενος εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἔξωθεν προσλαμβανομένων. Τούτων οὕτως ἐχόντων, νομίζω, ὅτι ὁ κανονισμὸς ὁ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἔχει καθ’ ὅλα καλῶς. Ὑπάρχει μὲν τοῦτο, τὸ κατ’ ἐπίφασιν ἀντιφατικόν, ὅτι ὁ τμηματάρχης πρώτης τάξεως διορίζεται ἀμέσως γενικὸς πρόξενος, ἐνῷ ὁ πρόξενος πρώτης τάξεως, ὅστις ἔχει βαθμὸν τμηματάρχου πρώτης τάξεως, ἀπαιτεῖται νὰ ὑπηρετήσῃ καὶ ἓν ἔτος ἐπὶ πλέον, ὅπως ἀναβιβασθῇ εἰς θέσιν γενικοῦ προξένου. Ἀλλὰ, πλὴν τῆς παρατηρήσεως, ὅτι ἤδη ἐβελτιώθη ἡ θέσις τῶν ἐν τῷ προξενικῷ κλάδῳ, διότι ἀπὸ τριῶν ἐτῶν, ὅσα ἀπαιτεῖ ὁ κείμενος νόμος, κατεβιβάσαμεν εἰς δύο ἔτη τὸν χρόνον τὸν ἀπαιτούμενον πρὸς προαγωγὴν ἀπὸ γραμματέως προξενείου εἰς ὑποπρόξενον, παρατηρῶ τοῦτο, ὅτι, ὡς ἐκ τῆς οἰκονομίας ἑτέρου νόμου, τοῦ περὶ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, ὁ τμηματάρχης πρώτης τάξεως, καίτοι ἄλλως ἰσόβαθμος, ἔχει ὅμως ἀνωτέραν ἠθικῶς θέσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἢ ὁ πρόξενος πρώτης τάξεως· καὶ ἀπόδειξις ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὑπὲρ τῶν ἰσχυρισμῶν αὑτοῦ ὁ ἔντιμος προαγορεύσας, ὅτι, κατὰ τὸν νόμον περὶ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, διὰ νὰ διορισθῇ τις τμηματάρχης πρώτης τάξεως ἐκ τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπηρεσίαν γενικοῦ προξένου ἓξ ἐτῶν, ἢ προξένου πρώτης τάξεως ὀκτὼ ἐτῶν. Καὶ τοῦτο μὲν φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως ἀντιφατικὸν καὶ παράλογον καὶ παρακωλῦον τὴν εὐχερῆ κίνησιν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς εἰς τὸν ἄλλον κλάδον τῆς αὐτῆς ὑπηρεσίας, ἣν ὀρθῶς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπιθυμεῖ μεγαλειτέραν. Ἀλλ’ ἐτέθη ἐλλόγως ἡ διάταξις, διότι αἱ θέσεις τῶν τμηματαρχῶν καὶ τοῦ γενικοῦ γραμματέως, διὰ τὸ εἰδικὸν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν, ἀπαιτούσης καὶ γνώσεις πολλὰς καὶ μακρὰν πεῖραν, εἶναι τοσοῦτον σπουδαῖαι, ὥστε ἀπῄτησεν ὁ νομοθέτης νὰ διέλθῃ τις ἐπὶ μακρὸν χρόνον, καὶ εἰς ἀνωτέρους ἔτι βαθμοὺς, — ἅπαν τὸ στάδιον τῆς ὑπηρεσίας, ὅπως ἐπανελθὼν χρησιμοποιηθῇ εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν ἀρκεῖ, ὅτι ὑπηρέτησέ τις ὀλίγον χρόνον ὡς πρόξενος, ὅπως θεωρηθῇ ὅτι ἀπέκτησεν τὰ προσόντα γενικοῦ τμηματάρχου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Τοιοῦτος λόγος ὑπηγόρευσε τὴν περιοριστικὴν διάταξιν τοῦ νόμου. Καὶ πιθανὸν μὲν νὰ ᾖναι ὑπερβολικὴ ἡ ἐν αὐτῇ ὁριζομένη διαφορὰ τοῦ πρὸς προαγωγὴν χρόνου, καὶ ἴσως πρέπει διὰ τροποποιήσεως, εἰσαγομένης ὅμως εἰς τὸν νόμον περὶ κεντρικῆς ὑπηρεσίας, νὰ ἐλαττωθῇ ὁ χρόνος οὗτος, ἀλλὰ νὰ ἐκλείψῃ ἐντελῶς, βεβαίως εἶναι ἄτοπον καὶ ἐπιβλαβὲς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ταύτην τὴν γνώμην ἔχων, ἐνόμισα, ὅτι οὐδὲν προέτεινα τὸ μὴ σύμφωνον πρὸς τὸν κείμενον ὀργανισμόν, ὁρίζων ὅτι, διὰ ν’ ἀναβιβασθῇ μέν τις εἰς τὴν θέσιν γενικοῦ προξένου ἀπὸ προξένου πρώτης τάξεως, πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ ἓν ἔτος ὡς πρόξενος πρώτης τάξεως, ἀλλὰ διὰ ν’ ἀναβιβασθῇ τις ἀπὸ τμηματάρχου πρώτης τάξεως εἰς τὴν θέσιν γενικοῦ προξένου, δὲν ἀπαιτεῖται τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα. Ταῦτα δὲ οὕτω διευθετήσας, ἐκινούμην ὑπὸ τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἔδαφος εὐρύτερον εἰς τοὺς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας προσλαμβανομένους διὰ τὰς θέσεις γενικῶν προξένων. Διότι τότε ἔχομεν καὶ ἐκλογὴν εὐκολωτέραν καὶ μείζονας ἐλπίδας ἐπιτυχίας περὶ τὴν ἐκλογήν. Οὗτος ἦν ὁ λόγος, δι’ ὃν τὸ ἄρθρον 42 συνετάχθη ὡς ἔχει, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς γενικοὺς προξένους. Μένει νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἑτέραν ἐπίκρισιν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸ διαῤῥυθμιζόμενον ἄρθρον 45, ἐν τῷ ὁποίῳ τὴν τριετῆ ὑπηρεσίαν τοῦ γραμματέως Προξενείου, ὅπως προαχθῇ εἰς γραμματέα γενικοῦ Προξενείου ἢ ὑποπρόξενον, ἐλαττοῦμεν εἰς δύο ἔτη. Τελευταία ἀφορμή, ἥτις ἔδωκε χώραν εἰς τὰς περὶ μεταῤῥυθμίσεως σκέψεις, εἶναι ὅτι, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ πράγματα, ὑπαρχουσῶν κενῶν θέσεων ὑποπροξένων καὶ ἐπικειμένων καὶ ἄλλων κενῶν, δὲν ἔχομεν τοὺς πληρώσοντας αὐτά. Καὶ δὲν ἔχομεν τοὺς πληρώσοντας, καίτοι ἐκ τῆς ὑπηρεσίας εἶναι γνωστοὶ οἱ ἱκανοί. Ἐὰν δ’ εἰς τούτους ἐπιτραπῇ ἡ πρὸ τῆς παρελεύσεως ἑνὸς ἔτι ἔτους προαγωγή, θέλομεν δυνηθῆ νὰ πληρώσωμεν λυσιτελέστατα τὸ ὑπάρχον κενόν, τὸ ὁποῖον ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ πληρωθῇ ἢ ἐν ἐλαχίστῳ μέρει, διότι μόνον ἐν μέρει δυνάμεθα ἐκ τῶν ἐχόντων παλαιὰς ὑπηρεσίας νὰ πληρώσωμέν τινας τῶν θέσεων τούτων. Καίτοι τὰ πρόσωπα δὲν παρέχουσι τὸ ἄξιον προσοχῆς, προκειμένου περὶ νομοθετήσεως, οὐχ ἧττον ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ χρόνου, ὃν ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, θέλομεν εἰσαγάγει εἰς τὰς κενὰς θέσεις πρόσωπα πολλῷ κρείττονα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ ὑπηρεσία μέχρι πρὸ μικροῦ ἐδέχετο. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ τις, ὁμιλῶν περὶ τοῦ προξενικοῦ νόμου ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου, ὅτι εὑρισκόμεθα ἔτι ἐν μεταβατικῇ καταστάσει, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ προσωπικὸν τελείως ἐκκαθαρισμένον διὰ τῶν προσόντων. Τὰ προσόντα, διὰ νὰ φέρωσι πλήρεις τοὺς καρπούς, ἀπαιτεῖται περίπου δεκαπενταετία, διότι οἱ νόμοι περὶ προσόντων διετήρησαν τοὺς προϋπάρχοντας ὑπαλλήλους, οὗτοι δὲ δὲν ἦσαν πάντες προπαρεσκευασμένοι ἐπιστημονικῶς, οὐδὲ κεκοσμημένοι δι’ ἐκείνων τῶν ἄλλων προσόντων, τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς ἐπαρκῆ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὑπηρεσίαν. Αὗται ἦσαν αἱ παρατηρήσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἰδίως ἐπέστησε τὴν προσοχὴν αὐτοῦ ὁ κ. Βουλευτὴς Βονίτσης, καὶ τῶν ὁποίων τὸ ἔδαφος εὑρίσκεται ἅπαν ἐντὸς τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ ἰδίας γνώμης, μᾶλλον ἢ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, κατέκρινε τὴν κατάργησιν τοῦ ἐν Σκόδρᾳ Γενικοῦ Προξενείου. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐδήλωσεν, ὅτι τὸ Προξενεῖον πρὸ δωδεκαετίας ἐγνώριζεν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, καὶ ὅτι ἔκτοτε παντοῖαι μεταβολαὶ ἐπῆλθον εἰς τὰ πράγματα τῆς Εὐρώπης, ἰδίως εἰς τὰ Ἀνατολικά. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ βεβαιώσω, εἶναι, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐν Βερολίνῳ συναφθείσης συνθήκης ἐντελῶς μετεβλήθησαν τὰ πράγματα, τὰ ἐν τῇ Ἄνω Ἀλβανίᾳ. Δὲν δύναται δέ τις νὰ εἴπῃ, ὅτι σήμερον ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἐκεῖ συμφέροντα, οἷα πρότερον, συμφέροντα, λέγω, πολιτικά, — διότι ἐμπορικὰ δὲν εἶχε ποτὲ, — ὥστε νὰ δικαιολογηθῇ δαπάνη πρὸς συντήρησιν Προξενείου, ὅπερ σήμερον ἐλαχίστας παρέχει ὑπηρεσίας. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἐν τοῖς κειμένοις νόμοις διάταξις, ἥτις, ἐάν ποτε φανῇ ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην τῆς θέσεως ἐκείνης, διευκολύνει εἰς ἡμᾶς τὴν τότε ἀποστολὴν εἰς τὰ ἐκεῖ τοῦ καταλλήλου προσώπου. Εἶναι μάταιον νὰ δαπανῶμεν ἄνευ ἀποκομίσεως οὐδενὸς κέρδους ἐκ τῆς θέσεως ταύτης. Ἐμπορικῶς ἡ σημασία τῆς Σκόδρας εἶναι τοιαύτη εἰς ἡμᾶς, ὥστε ἰδέαν πλήρη παρέχουσι μόνον τὰ πορίσματα τὰ ἐκ τῶν πινάκων τῶν προξενικῶν εἰσπράξεων. Αἱ προξενικαὶ εἰσπράξεις ἐν Σκόδρᾳ εἶναι 60 ἢ 80 δραχμαὶ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος.

§204ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν εἶναι οἰκονομικὸν τὸ νομοσχέδιον;

§205ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως, διότι ὁπωσδήποτε ἔχομεν οἰκονομίαν 15 χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ἕτερον κέρδος 20 χιλιάδων δραχμῶν, ὥστε στρέφεται τὸ ὄφελος τὸ οἰκονομικὸν τοῦ Κράτους περὶ τὰς 35 χιλιάδας δραχμῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐν παρόδῳ καὶ ὡς ἰδίαν αὐτοῦ γνώμην εἶπέ τι, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύο λέξεις, διὰ νὰ συμφωνήσω: διότι εἶναι ἀνάγκη ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ, ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι ἴσως καὶ κατώτερα τῆς ἀληθείας. Ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς κατὰ τῶν ἀμίσθων προξενικῶν ἀρχῶν, καὶ ἰδίως τῶν πρακτορείων τῶν ἐν Τουρκίᾳ. Νομίζω, ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ οὐδεὶς θὰ ὑπάρξῃ ἔχων ἐναντίαν γνώμην. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι τῶν συναδέλφων τις, τῶν καθημένων εἰς τὴν ἄλλην πτέρυγα, ἐν προγενεστέρᾳ περιόδῳ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου διὰ μακρῶν ὡμίλησε, καὶ τὰς αὐτὰς ἐξήνεγκεν ἰδέας, ἃς καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Βονίτσης. Διὰ παντὸς ἄρα τρόπου, καὶ ὅσον δυνηθῶμεν, πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν κατάργησιν τῶν προξενικῶν πρακτορείων. Ἀλλὰ εἷς μόνον τρόπος ὑπάρχει σήμερον, ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα ἐν Τουρκίᾳ, ἕνεκα τῆς μεγάλης καὶ εἰς μέγαν ἀριθμὸν διασπορᾶς τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν καθ’ ὅλην τὴν παραλίαν. Ὁ τρόπος οὗτος εἶναι τὸ νὰ ἔχωσι τοσαῦτα εἰσοδήματα τὰ πρακτορεῖα ταῦτα, ὥστε νὰ καλύπτωσιν ἢ περίπου νὰ καλύπτωσιν τὴν πρὸς ἵδρυσιν Ὑποπροξενείων δαπάνην. Μέχρι τοῦδε τὰ πρακτορεῖα τῆς παραλίας τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ τῆς Συρίας δὲν ἔδωκαν εἰς ἡμᾶς ἀπόδειξιν, ὅτι δυνάμεθα νὰ μετατρέψωμεν αὐτὰ εἰς Προξενεῖα, ἢ Ὑποπροξενεῖα, διότι αἱ εἰσπράξεις αὐτῶν εἶναι εὐτελεῖς. Καὶ ὅμως ἀναζητοῦνται ὑπὸ ἀνθρώπων, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐντίμων, πλανωμένων περὶ τὴν σημασίαν τῶν θέσεων τούτων, καὶ νομιζόντων, ὅτι, ἐὰν διορισθῶσι πράκτορες, ἐντίμως ὑπηρετοῦντες, δύνανται, ἐξασκοῦντες ἐν ταὐτῷ καὶ τὸ ἰδιαίτερον αὐτῶν ἐπάγγελμα, τὸ τοῦ ἰατροῦ π. χ. — διότι πολλοὶ τούτων εἶναι ἰατροί, — νὰ ἀνοίξωσιν ἐντίμως ἐπικερδὲς στάδιον. Ὑπῆρξάν τινες, δαπανήσαντες ὅ,τι εἶχον ἐπὶ τοιούτῳ σκοπῷ, καὶ μόλις δυνηθέντες νὰ οἰκονομήσωσι τὰ ἔξοδα τῆς ἐπιστροφῆς. Ὑπάρχουσιν ὅμως δυστυχῶς καὶ πολλοί, οἵτινες τὰ πρακτορεῖα ταῦτα θεωροῦσιν ὡς τόπον κατάλληλον πρὸς ἐξάσκησιν τῆς ἐπαιτείας, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτής, καὶ ἐπιδιώκουσι μετὰ ζήλου τὴν ἀπόκτησιν αὐτῶν. Οὗτοι εἶναι οἱ λόγοι, οἵτινες ἔπεισαν ἡμᾶς σήμερον νὰ προτείνωμεν τὴν κατάργησιν πάντων τῶν ὑπολειφθέντων ἐν Αἰγύπτῳ πρακτορείων, μετὰ τὴν ἀπόφασιν, ἥτις ἐλήφθη ἐν προγενεστέρᾳ περιόδῳ. Ἄλλοτε ἐγὼ αὐτὸς προέτεινα καὶ ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὴν κατάργησιν τῶν κυριωτέρων ἐν Αἰγύπτῳ πρακτορείων, καὶ τὴν ἀντικατάστασιν εἰς αὐτὰ τεσσάρων Προξενείων· ἡ δὲ μεταβολὴ ἔφερεν ἀρίστους καρπούς. Σήμερον πρόκειται περὶ καταργήσεως καὶ τῶν ὑπολοίπων πρακτορείων ἐν τόπῳ, ἐν ᾧ μεγίστη εἶναι ἡ διασπορὰ πολιτῶν Ἑλλήνων καὶ μεγίστη ἡ εὐκολία τῆς καταχρήσεως καὶ τῆς πιέσεως αὐτῶν. Συγκεντροῦμεν οὕτω πάντα τὰ πρακτορεῖα εἰς πέντε Ὑποπροξενεῖα, τῶν ὁποίων ἡ πρὸς τοὺς Ἕλληνας πολίτας ἀντίληψις εἶναι καὶ ἄλλως τελειοτέρα ἢ ἡ ὑπὸ ἁπλῶν πρακτορείων παρεχομένη. Εἰς ὁμοίαν θέσιν εὑρέθημεν ἀπέναντι τῶν Βρυούλων. Τὰ Βρύουλα εἶναι πόλις τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, κατοικουμένη ὑπὸ τεσσάρων περίπου χιλιάδων πολιτῶν Ἑλλήνων, κατὰ τὴν ἀπογραφήν. Ἀληθῶς φθάνουσιν εἰς ἓξ χιλιάδας, ἡ δὲ ἀπογραφὴ τῆς περιφερείας ὅλης φθάνει ἴσως καὶ αὐτὴ εἰς ἓξ χιλιάδας. Οὕτως ἔχομεν περὶ τὰς 12 χιλιάδας πολιτῶν Ἑλλήνων. Τὸ Ὑποπροξενεῖον ἐκεῖ, ἐκτὸς ὅτι οὐδὲν θὰ στοιχίσῃ εἰς τὸ Κράτος, πλεοναζόντων μάλιστα καὶ ἐσόδων, θέλει παρέξει βεβαίως καὶ προστασίαν ἀποτελεσματικὴν εἰς τοὺς Ἕλληνας πολίτας. Ταῦτα εἶχον νὰ παρατηρήσω εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἐντίμου Βουλευτοῦ.

§206ΡΙΚΑΚΗΣ. Προκειμένου περὶ προξενικῶν ὑπαλλήλων, νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς κατάλληλος νὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ περιστάσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀποδοθῇ ἰδιαιτέρα προσοχή. Ἡ τροποποίησις τῶν προσόντων δύναται βεβαίως νὰ βελτιώσῃ τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι θεραπεύει τὸ κυριώτερον κακόν· ἰδίως εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα καταδιώκεται ὁ Ἑλληνισμός, δὲν δίδεται ἡ δέουσα προσοχὴ οὔτε εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων, οὔτε εἰς τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα πρέπει τὸ Κράτος νὰ διαθέτῃ ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Ἐὰν ὁ προξενικὸς κλάδος εἶχεν ἀποστολὴν ἁπλῶς νὰ προστατεύῃ τὰ ἐμπορικὰ συμφέροντα τῶν ὑπηκόων Ἑλλήνων, συμφωνῶ, ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐλήφθησαν, ἠδύναντο νὰ θεωρηθῶσιν ἐπαρκῆ. Ἀλλ’ ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς μέρη τινὰ ὁ Ἑλληνισμὸς δὲν παλαίει ἀπέναντι μόνον τοῦ Τουρκικοῦ στοιχείου, ἀλλ’ ἀπέναντι καὶ ξένων στοιχείων, τὰ ὁποῖα διὰ μεγάλων θυσιῶν πολεμοῦσι τὸν Ἑλληνισμόν, ἐκεῖ πρέπει νὰ ἔχωμεν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ν’ ἀνταποκρίνωνται ὑπὸ γενικωτέραν ἔποψιν εἰς τὴν ἐπιβαλλομένην ἀνάγκην· ἐκεῖ δὲν πρέπει νὰ ἀρκώμεθα εἰς τὴν συνήθη ἀντιμισθίαν, ἡ ὁποία ἀποδίδεται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ προξένου, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς ἐξαιρετικὰς δαπάνας λόγῳ παραστάσεως. Ἐὰν ἐπιστήσητε τὴν προσοχήν σας ἐν Μακεδονίᾳ, θέλετε ἴδει, ὅτι ἐν Θεσσαλονίκῃ ξένα Προξενεῖα ἀποτελοῦσιν ὁλοκλήρους Πρεσβείας, θέλετε ἴδει νὰ διευθύνωσι ταῦτα πρόσωπα διακεκριμένης διπλωματικῆς ἱκανότητος μὲ 30 καὶ 40 χιλιάδων φράγκων μισθὸν κατ’ ἔτος καὶ μὲ ἄλλα ποσὰ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦσιν αἱ ξέναι Δυνάμεις. Συνιστῶ λοιπόν, καὶ παρακαλῶ, σὺν τῇ φροντίδι τοῦ κανονισμοῦ τῶν προσόντων, νὰ δοθῇ μεγαλειτέρα προσοχὴ ἐκεῖ, ὅπου εἶναι μεγαλειτέρα ἀνάγκη· καὶ ἐὰν ἀπαιτῆται δαπάνη ἀνωτέρα τῆς συνήθους καὶ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν, πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὰ προξενικὰ τέλη ἐν Τουρκίᾳ, τὰ ὁποῖα, ἐὰν παραβάλητε πρὸς τὴν διατίμησιν τῶν ξένων ἐθνῶν, θέλετε ἴδει, ὅτι εἶναι ἐλάχιστα, ἐνῷ ἡ ἑλληνικὴ διατίμησις ἔπρεπε νὰ ἦναι ἡ μεγαλειτέρα πασῶν διότι ἡ Ἑλλὰς ἔχει τὰ μεγαλείτερα συμφέροντα, καὶ ἡ Ἑλλὰς ἔπρεπε νὰ καταβάλλῃ τὰς μεγαλειτέρας δαπάνας. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὁμογενεῖς καὶ οἱ ὑπήκοοι Ἕλληνες δὲν θὰ ἴδωσι μετὰ δυσαρεσκείας τὴν αὔξησιν τῶν τελῶν, ὅταν ἴδωσιν, ὅτι τὰ τέλη ταῦτα θὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐθνικῶν ἀναγκῶν. Ἔπειτα, Κύριοι, διατὶ καθ’ ἑκάστην αὐξάνομεν τοὺς φόρους ἐν τῷ ἐσωτερικῷ; διατὶ οἱ ἐν Ἑλλάδι διαμένοντες, ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ ὅτι θὰ ἐξυπηρετηθῶσιν αἱ ἀνάγκαι αἱ ἐθνικαὶ καὶ συγχρόνως, ὅτι θὰ κρατηθῇ τὸ γόητρον τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὑψηλά, ὑποβάλλονται εἰς τοσαύτας ὑποχρεώσεις; Καὶ νομίζετε ὅτι οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντες Ἕλληνες ὑπήκοοι θὰ δυσανασχετήσωσιν, ἐὰν αὐξήσωμεν τὰ ἐλάχιστα ταῦτα τέλη, τὰ ὁποῖα τοῖς ἐπιβάλλονται, ἐνῷ δὲν ἐπιβάλλονται εἰς αὐτοὺς ἄλλαι φορολογίαι; Αὐξήσατε λοιπὸν τὰ προξενικὰ τέλη δαπανήσατε ἐκεῖ, ὅπου πρέπει· ἐκλέξατε τὰ κατάλληλα πρόσωπα, καὶ τότε νομίζω, ὅτι ἐκπληροῦμεν τὸν προορισμόν μας, μὴ ἀρκούμενοι εἰς τὸν νόμον περὶ μεταβολῆς τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα εἶναι γεγραμμένα ἐπὶ τοῦ χάρτου, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἐφαρμόζονται.

§207ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λυποῦμαι, Κύριοι, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω πρὸς ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς εἶπε, συνιστῶν τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν προξενικῶν ἡμῶν ὑπαλλήλων ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικήν........

§208ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐπρότεινα αὔξησιν ἐξόδων παραστάσεως μόνον.

§209ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἐλάβετε κατὰ τοῦτο, ὡς ὅρον συγκρίσεως, τὰ ἔξοδα παραστάσεως τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων τῶν Μεγάλων Δυνάμεων. Ἀλλὰ καὶ τὰ ἔξοδα ταῦτα οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχουσι βεβαίως ἢ τὴν βελτίωσιν τῆς οἰκονομικῆς θέσεως τῶν προξενικῶν ἡμῶν ὑπαλλήλων. Τὴν πολυτέλειαν ὅμως, ἣν ἐπιτρέπουσιν εἰς ἑαυτὰ τὰ μεγάλα Κράτη, ἀδύνατον νὰ συγχωρήσῃ εἰς ἑαυτὴν ἡ μικρὰ Ἑλλάς, ἐκτὸς ἐὰν θέλῃ νὰ πάθῃ τὸ τοῦ βατράχου τοῦ μύθου, ὅστις ἐκινδύνευσε νὰ διαῤῥαγῇ, θέλων νὰ φουσκώσῃ, ἕως οὗ ἐξισωθῇ πρὸς βοῦν. Ἐγὼ ὅμως νομίζω, ὅτι οἱ προξενικοὶ ὑπάλληλοι, ἀναλόγως τῶν μέσων ἡμῶν, δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι κἀνὲν παράπονον. Λαμβάνουσι πολλάκις διπλάσιον μισθὸν τῶν ἐν Ἑλλάδι ὁμοιοβάθμων ὑπαλλήλων. Οὕτω ὁ γενικὸς πρόξενος ἔχει μισθὸν 800–1000 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἐνῷ ὁ ὁμοιόβαθμος αὐτῷ γενικὸς γραμματεὺς Ὑπουργείου λαμβάνει μόλις 480 δραχμάς. Καὶ ἄλλως δὲ ἡ παροῦσα οἰκονομικὴ ἡμῶν κατάστασις δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ σκεφθῶμεν τὴν σήμερον περὶ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ, ἢ καὶ περὶ χορηγήσεως ἐξόδων παραστάσεως εἰς τοὺς προξενικοὺς ἡμῶν ὑπαλλήλους.

§210ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐπρότεινα καὶ αὔξησιν προξενικῶν τελῶν.

§211ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ νομίζετε, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπιβαρύνωμεν τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἕλληνας μὲ προξενικὰ τέλη ἀκόμη περισσότερον ἀφ’ ὅ,τι τοὺς ἔχομεν ἤδη ἐπιβαρύνει; Ἡ παρελθοῦσα Βουλὴ ἐψήφισε μικράν τινα αὔξησιν αὐτῶν, καὶ ὅμως ἡ αὔξησις ἐκείνη ἤγειρεν ἀληθῆ γογγυσμὸν μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων. Ἂν δὲν ἀποκρούω, Κύριοι, τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Πατρῶν, δὲν πρέπει νὰ νομίσητε, ὅτι ἀρνοῦμαι τὴν σημασίαν καὶ σπουδαιότητα τοῦ προξενικοῦ ἡμῶν κλάδου. Τουναντίον μάλιστα, ἐγὼ ἀναγνωρίζω, εἴπερ τις καὶ ἄλλος, ὅτι ὁ κλάδος οὗτος ἔχει τὴν σήμερον νὰ ἐκπληρώσῃ ὑψηλοτέραν ἀποστολὴν καὶ αὐτοῦ τοῦ διπλωματικοῦ ἡμῶν κλάδου, ὅστις, πλὴν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, δὲν ἠξεύρω, ποῦ ἀλλοῦ δύναται νὰ ἔχῃ τὴν σημασίαν ἐκείνην, ἣν κέκτηται ὁ προξενικὸς κλάδος, ἰδίᾳ ἐν Τουρκίᾳ καὶ καθ’ ἅπασαν τὴν Ἀνατολήν. Ὁ προξενικὸς ὑπάλληλος ἔχει δικαστικὴν δικαιοδοσίαν ἐπὶ τῶν ὑπηκόων του καθ’ ἑαυτοὺς, καὶ ὁσάκις οὗτοι ἐνάγωνται ὑπὸ τῶν ὑπηκόων ἄλλων Δυνάμεων, ἔχει νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα αὐτῶν ἀπέναντι τῶν ἐγχωρίων ἀρχῶν. Ἐπὶ πᾶσι δὲ τούτοις ἔχει καὶ αὐτὸς νὰ ἐκπληρώσῃ πολιτικὴν ἀποστολὴν, καὶ νὰ διαπραγματευθῇ πολλάκις λεπτότατα ἐθνικὰ ζητήματα καὶ πρὸς τὰς ἐγχωρίους ἀρχὰς καὶ πρὸς τὰ ἄλλα Προξενεῖα, ἀντεπεξερχόμενος συνήθως πρὸς τὰς πολλὰς καὶ ποικίλας ἐνεργείας τῶν παντοίων προπαγανδῶν. Ἐγὼ τουλάχιστον ἀμφιβάλλω, ἐὰν οἱοσδήποτε ἄλλος πρεσβευτὴς ἡμῶν, πλὴν τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἔχῃ νὰ διεξαγάγῃ τόσον λεπτὰ καὶ πολύπλοκα ζητήματα, ὡς ὁ ἐν Μακεδονίᾳ πρόξενος. Καὶ δὲν νομίζετε, ὅτι τοιοῦτος κλάδος χρήζει τῆς ἰδιαιτέρας ἡμῶν συνδρομῆς καὶ ἀντιλήψεως, ἐνισχυόμενος καὶ ἀνυψούμενος εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῷ περιωπήν; Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βονίτσης Βουλευτὴς συνηγόρησε θερμῶς ὑπὲρ τῆς ἀνυψώσεως τοῦ προξενικοῦ ἡμῶν κλάδου, καὶ συνέστησε τὴν συγχώνευσιν αὐτοῦ πρὸς τὸν διπλωματικὸν κλάδον, πρὸς ἣν εἶπεν, ὅτι καὶ ἄλλα Κράτη τείνουσι τὴν σήμερον. Ἡ συγχώνευσις τῶν δύο κλάδων ἐπεδιώχθη καὶ παρ’ ἡμῖν μέχρι τοῦδε, ἐπιδιώκεται δὲ καὶ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, πλὴν οὐχὶ πρὸς ὄφελος τοῦ προξενικοῦ κλάδου, ἀλλὰ πρὸς ζημίαν αὐτοῦ καὶ πρὸς ὄφελος μόνον τοῦ διπλωματικοῦ κλάδου. Τοῦτο καταφαίνεται ἰδίᾳ ἐκ τοῦ ἄρθρου 2, ὅπερ καὶ ὁ κ. Μαυρομμάτης, ἀπέκρουσεν ἐντόνως, χωρὶς τὰ ἐπιχειρήματά του νὰ ἀναιρέσῃ ἐπαρκῶς ὁ μετ’ αὐτὸν λαβὼν τὸν λόγον ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐγὼ συμφωνῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Βονίτσης, ἀποδεχόμενος, ὅτι διὰ τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ἄρθρου νέα δικαιώματα πρόκειται ν’ ἀποκτήσωσιν οἱ ἐκ τῆς κεντρικῆς τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας, ἐπὶ ζημίᾳ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες τίθενται οὕτως ἐν ἥττονι μοίρᾳ ἀπέναντι ἐκείνων. Διότι τί ἄλλο σημαίνουσιν αἱ διατάξεις, καθ’ ἃς οἱ ἀκόλουθοι, οἱ γραμματεῖς ἢ οἱ τμηματάρχαι βʹ τάξεως τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου δύνανται νὰ διορισθῶσιν εἰς θέσιν τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας καθ’ ἕνα βαθμὸν ἀνωτέραν, οἱ δὲ τμηματάρχαι αʹ τάξεως δύνανται, εὐθὺς ἅμα προαγόμενοι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦτον, νὰ διορισθῶσιν εἰς θέσιν γενικοῦ προξένου; Τί ἄλλο σημαίνουσιν αἱ ἤδη ἐν ἰσχύϊ διατάξεις, καθ’ ἃς οἱ γενικοὶ πρόξενοι δικαιοῦνται μόλις μετὰ ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν νὰ ὑποβιβασθῶσιν εἰς θέσιν τμηματάρχου αʹ τάξεως ἐν τῇ κεντρικῇ καὶ διπλωματικῇ ὑπηρεσίᾳ, μετὰ δὲ ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν τὸ πρῶτον νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν γενικοῦ γραμματέως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν; Καὶ ὅμως ἔπρεπε, νομίζω, ν’ ἀποδώσωμεν μείζονα δικαιώματα εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως ἐξασφαλίσωμεν τὴν εἰς αὐτὴν εἴσοδον τῶν ἱκανωτέρων ὑπαλλήλων, τῶν θελόντων ν’ ἀφοσιωθῶσιν εἰς τὴν ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡμεῖς τὴν σήμερον ἔχομεν κατ’ ἐξοχὴν ἀνάγκην καλῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων. Δὲν δύναμαι νὰ ἐπιδοκιμάσω καὶ τὴν εἰσαγομένην διὰ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου ἐλάττωσιν τῶν ἐτῶν τῆς ὑπηρεσίας, τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς προαγωγὴν, εὐνοοῦσαν ἰδίως τοὺς ἐκ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ὁρμωμένους. Κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ, Κύριοι, δύναταί τις, νεώτατος εἰσελθὼν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, νὰ προαχθῇ ἐντὸς δεκαετίας εἰς γενικὸν πρόξενον. Ὡς ἀκόλουθος δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μὲ ἡλικίαν 19 ἢ 20 ἐτῶν· ὡς ἐκ τούτου μάλιστα ἠγέρθησαν ἄλλοτε παράπονα καὶ ἐνστάσεις κατὰ τινος, μήπω ἐκπληρώσαντος τὴν στρατιωτικὴν θητείαν...

§212ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Προκειμένου περὶ γραφέων, συνέβη τοῦτο.

§213ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πόσων ἐτῶν πρέπει νὰ ἦναί τις, ὅπως γείνῃ γραφεύς;

§214ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἴκοσι.

§215ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ δὲ ἀκόλουθος;

§216ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἴκοσι συμπεπληρωμένων ὡσαύτως.

§217ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰσερχόμενός τις λοιπὸν εἰκοσαέτης εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν ὡς ἀκόλουθος, προάγεται μετὰ διετίαν εἰς γραμματέα Προξενείου βʹ τάξεως, μετ’ ἄλλην δὲ διετίαν εἰς τοιοῦτον αʹ τάξεως, ἢ εἰς ὑποπρόξενον, μετὰ δὲ τριετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῇ θέσει ταύτῃ εἰς πρόξενον βʹ τάξεως, μετὰ μίαν ἀκόμη τριετίαν εἰς πρόξενον αʹ τάξεως, καὶ τέλος μετὰ ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους ἐν τῇ θέσει ταύτῃ εἰς γενικὸν πρόξενον.

§218ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὥστε ἀπαιτοῦνται ἕνδεκα ἔτη.

§219ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα. Δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν οὕτω νὰ προαχθῇ τις ἐν ἡλικίᾳ οὐχὶ τόσον ὡρίμῳ εἰς τὸ ἀνώτατον προξενικὸν ἀξίωμα;

§220ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν τῇ πράξει εἴδετέ τινα νὰ γείνῃ; Εἶναι δυσκολώτατον πρᾶγμα νὰ ἀναβῇ τις. Θέλει 15–16 ἔτη, ἵνα φθάσῃ ἕως ἐκεῖ.

§221ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν, κύριε Ὑπουργέ, τί δύναται νὰ γείνῃ κατὰ νόμον, μετὰ τὴν νῦν μάλιστα εἰσαγομένην μεταῤῥύθμισιν, δι’ ἧς ἐλαττοῦται ὁ διάμεσος χρόνος τῆς ὑπηρεσίας.

§222ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οὐδεὶς δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο. Λάβετε τὸ μητρῷον, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι παλαιότατοι ὑπάλληλοι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ φθάσωσιν εἰς τὴν ἀνωτάτην ταύτην θέσιν.

§223ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πλὴν ὅ,τι δὲν ἔγεινεν ἐν τῷ παρελθόντι δὲν ἀποκλείεται ὅμως καὶ διὰ τὸ μέλλον, ἀφοῦ ὁ νόμος ἐπιτρέπει αὐτό. Καὶ πιθανὸν μὲν ὑμεῖς νὰ μὴ ἐφαρμόσητε οὕτω τὸν νόμον· ἐγγυᾶσθε ὅμως εἰς ἡμᾶς, ὅτι τὸ παράδειγμά σας θὰ μιμηθῶσι καὶ οἱ διάδοχοι ὑμῶν; Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου, ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν ἰδιαιτέραν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς ἓν ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλοῦ συμβαίνει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀκόλουθοί τινες, προαγόμενοι εἰς γραμματεῖς Προξενείου βʹ τάξεως, παραμένουσιν ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ καθ’ ὅλην τὴν διετίαν, τὴν ἀπαιτουμένην πρὸς προαγωγὴν εἰς ἀνωτέραν θέσιν.

§224ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο εἶναι ὀρθόν.

§225ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλὰ γίνεται ἐπὶ ζημίᾳ τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας, ἥτις ἀποκτᾷ οὕτω γραμματεῖς αʹ τάξεως, μὴ ἔχοντας τὴν προαπαιτουμένην πεῖραν.

§226ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο δὲν συμβαίνει γενικῶς· κατ’ ἐξαίρεσιν συνέβη.

§227ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οὐδ’ ἐγὼ ἰσχυρίσθην, ὅτι συμβαίνει εἰς ὅλους· ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ὀλίγων συμβαῖνον, δὲν παύει ἀπὸ τοῦ νὰ ἦναι ἄτοπον.

§228ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως δὲν πρέπει νὰ συμβαίνῃ τὸ ἄτοπον τοῦτο.

§229ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν θέλω ν’ ἀναφέρω ἐνταῦθα ὀνόματα. Ἠξεύρω ὅμως ἀκόλουθον, προαχθέντα εἰς γραμματέα Προξενείου βʹ τάξεως, ὅστις, ἐπὶ διετίαν ὁλόκληρον παραμείνας εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν προσκεκολλημένος, προήχθη εἰς γραμματέα αʹ τάξεως Γενικοῦ τινος Προξενείου, ἐν ᾧ ὅμως ἀπεδείχθη ἄχρηστος σχεδὸν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Μαυρομμάτης εἶναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσῃ ἀκριβεστέρας πληροφορίας περὶ τούτου. Ἰδοὺ διατὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλίπῃ τὸ ἄτοπον αὐτὸ, καὶ ἐφεξῆς πᾶς προαγόγενος ἀπὸ ἀκολούθου εἰς γραμματέα Προξενείου βʹ. τάξεως ν’ ἀπέρχηται πάραυτα εἰς τὴν θέσιν του, ὅπως ἐν αὐτῇ ἀποκτᾷ τὴν ἀπαιτουμένην πεῖραν διὰ τὸν προξενικὸν κλάδον καὶ οὕτω προάγηται εἰς ἀνωτέραν θέσιν. Διαφωνῶ τὸν πρὸς κ. Ὑπουργὸν οὐχ ἧττον ἢ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Βονίτσης, ὡς πρὸς τὴν κατάργησιν τοῦ ἐν Σκόδρᾳ Γενικοῦ ἡμῶν Προξενείου. Ἀμφότεροι εἶπον, ὅτι ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς Ἄνω Ἀλβανίας δὲν ἔχομεν νὰ ἐξυπηρετήσωμεν ἐμπορικὰ συμφέροντα, οὐδ’ Ἕλληνας ὑπηκόους πολλοὺς νὰ προστατεύσωμεν. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι λόγοι, δυνάμενοι νὰ ἐπιβάλωσι τὴν διατήρησιν Γενικοῦ Προξενείου, λόγοι καθαρῶς πολιτικοί, οἱ ὁποῖοι συντρέχουσι κατ’ ἐξοχὴν ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει. Τὸ ἐν Σκόδρᾳ Γενικὸν Προξενεῖον, Κύριοι, ἔχει νὰ ἐξυπηρετήσῃ πολιτικὰ συμφέροντα ὑψίστης σημασίας. Ἐὰν ὑπάρχῃ λαὸς ἐν τῇ Ἑλληνικῇ χερσονήσῳ, πρὸς τὸν ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἔλθωμεν εἰς συνεννόησιν, καὶ νὰ ἐλπίσωμεν σύμπραξιν ἐν τῷ μέλλοντι· λαὸς, πρὸς τὸν ὁποῖον νὰ συνδεώμεθα οὐ μόνον διὰ φυλετικῆς συγγενείας, ἀλλὰ καὶ διὰ συμβιώσεως καὶ ἐπιμιξίας ἀπὸ τοσούτων αἰώνων· λαὸς, πρὸς τὸν ὁποῖον νὰ συνταυτίζηται ἐν πολλοῖς ἡ τύχη ἡμῶν, λαὸς τοιοῦτος εἶναι μόνος ὁ Ἀλβανικός. Καθ’ ὃν δὲ χρόνον διατηροῦμεν τοσαῦτα Προξενεῖα ἐν τῇ Κάτω Ἀλβανίᾳ, οὐχὶ τόσον χάριν ἐμπορικῶν συμφερόντων, ὅσον χάριν πολιτικῶν λόγων, νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλίπωμεν ὅλως ἐκτὸς τῆς σφαίρας τῆς πολιτικῆς ἡμῶν ἐνεργείας τὴν Ἄνω Ἀλβανίαν. Ἐγὼ μάλιστα, Κύριοι, εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι ὀφείλομεν νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας κατ’ ἐξοχὴν πρὸς τοὺς βορείους Ἀλβανούς. Κατὰ τὴν μακρὰν διαμονήν μου ἐν Μακεδονίᾳ, συνῆψα σχέσεις καὶ ἀνεστράφην καὶ πρὸς τοὺς νοτίους καὶ πρὸς τοὺς βορείους Ἀλβανοὺς, καὶ πρὸς Τόσκηδες καὶ πρὸς Γκέκηδες, ὁμολογῶ δὲ, ὅτι ἔλαβον ἀφορμὴν πολλάκις νὰ ἐκτιμήσω τὸν χαρακτῆρα καὶ τὰ αἰσθήματα τῶν τελευταίων τούτων. Οἱ Γκέκηδες εἶναι ὁ μᾶλλον θετικὸς λαὸς, καὶ διαφέρουσιν ἀκριβῶς κατὰ τοῦτο τῶν νοτίων Ἀλβανῶν· ὅσον ἐπιτήδειοι πολύτροποι καὶ ἀσταθεῖς εἶναι οἱ Τόσκηδες, τόσον ἁπλοῖ, εὐθεῖς καὶ εὐσταθεῖς εἶναι αὐτοί. Καὶ εἶναι μὲν δυσκολώτερον νὰ προσοικειωθῇ τις τοὺς Γκέκηδες ἢ τοὺς Τόσκηδες, πλὴν ὅταν κατορθώσῃ νὰ ἔλθῃ ἅπαξ εἰς συνεννόησιν πρὸς αὐτοὺς καὶ νὰ κερδήσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην των, τότε δύναται νὰ στηριχθῇ πάντοτε εἰς αὐτούς· ἐνῷ πᾶν τοὐναντίον συμβαίνει συνήθως, προκειμένου περὶ τῶν νοτίων Ἀλβανῶν. Τὸ ζήτημα τὸ μέγα δι’ ἡμᾶς εἶναι νὰ ἐξευρεθῇ τὸ κατάλληλον πρόσωπον διὰ τὸ ἀξίωμα τοῦ γενικοῦ προξένου ἐν Σκόδρᾳ· νομίζω δὲ, ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν ἐδόθη ἡ ἀπαιτουμένη προσοχὴ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐκεῖσε ἀποσταλέντων γενικῶν προξένων μας. Πιθανὸν οὗτοι νὰ εἶχον πάντα τὰ προσόντα, ἅτινα ἠδύναντο ν’ ἀναδείξωσιν αὐτοὺς ἱκανοὺς καὶ διὰ τὸ ἀξίωμα τοῦ πρεσβευτοῦ, ἀλλ’ ὅμως ἦσαν ἀκατάλληλοι διὰ τὸ ἔργον τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς Ἄνω Ἀλβανίας. Ἐντεῦθεν προῆλθεν ἡ ἀποτυχία των, ἣν δὲν ἐπιτρέπεται βεβαίως νὰ παρεξηγῶμεν, καὶ νὰ ἐξάγωμεν ἐντεῦθεν τὸ συμπέρασμα, καθ’ ὃ εἶναι δῆθεν ἄσκοπος ἡ διατήρησις τοῦ Γενικοῦ ἡμῶν Προξενείου ἐν Σκόδρᾳ. Διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἐν τῇ Ἄνω Ἀλβανίᾳ προσώπου δὲν ἔπρεπε νὰ περιορισθῶμεν ἐντὸς τοῦ στενοῦ κύκλου τῆς ὑπηρεσίας, οὐδὲ εἰς τὰς ὡρισμένας ἐκείνας τάξεις, τὰς ὁποίας ὑπηνίχθη μὲν ὁ ἐκ Βονίτσης ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ἀπέφυγε δὲ νὰ ὀνομάσῃ, καίπερ προκληθεὶς ὑπ’ ἐμοῦ. Ἔπρεπε νὰ μὴ τεθῇ τὸ παράπαν ὅριον εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ νὰ ἀφεθῇ οὗτος ἐλεύθερος, ὅπως ἐξεύρῃ ἄνδρα νοήμονα, σοβαρὸν, ἀξιοπρεπῆ καὶ δραστήριον, πρὸ πάντων δὲ ἀλβανόφωνον, καὶ τοῦτον νὰ περιβάλῃ μὲ τὸ ἀξίωμα τοῦ γενικοῦ προξένου ἐν Σκόδρᾳ. Ἐγὼ μάλιστα εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι ἔπρεπεν εἰς πάντα τὰ ἐν Ἀλβανίᾳ Προξενεῖα ἡμῶν νὰ διορίζωνται ἀλβανόφωνοι. Ἀδύνατον, Κύριοι, νὰ φαντασθῆτε, ὁπόσον θὰ ἐξῳκειοῦτο καὶ θὰ ἐσαγήνευε τοὺς Ἀλβανοὺς ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος, ὁμιλῶν πρὸς αὐτοὺς τὴν γλῶσσάν των, καὶ δίδων εἰς αὐτοὺς νὰ ἐννοήσωσιν, ὅτι ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν οἰκοῦσιν ἀδελφοί των, ὧν ἡ καρδία πάλλει ὑπὲρ αὐτῶν. Ὀφείλω δυστυχῶς νὰ μὴ ἐπιδοκιμάσω καὶ τοὺς προτεινομένους διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ὑποβιβασμοὺς διαφόρων Γενικῶν Προξενείων καὶ ἄλλων Προξενείων. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἤμην ὑπὲρ τῆς προαγωγῆς αὐτῶν, ἠγόρευσα δὲ κατ’ αὐτῆς, ὅτε πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους προὐτάθη εἰς τὴν Βουλὴν· ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ ἐγένετο, νομίζω ὅτι ἐκτιθέμεθα ἀπέναντι τῶν ξένων, ἐπὶ ζημίᾳ τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν ἀξιοπρεπείας, προβαίνοντες νῦν εἰς ὑποβιβασμὸν τῶν μόλις πρὸ μηνῶν προαχθέντων Προξενείων. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι ἐπέρχεται ἐντεῦθεν πολλοῦ λόγου ἀξία οἰκονομία εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους. Ὡς πρὸς τὸ 6 ἄρθρον, δὲν δύναμαι ἢ νὰ συγχαρῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν, διότι ἀπεφάσισεν ἐπὶ τέλους νὰ κάμῃ καλὴν ἀρχὴν ἐν τῇ μετατροπῇ τῶν ἀμίσθων εἰς ἔμμισθα Προξενεῖα. Τὴν ἀνάγκην ταύτην ὑπέδειξα ἐγὼ κατὰ τὴν προηγουμένην βουλευτικὴν περίοδον, καὶ ἀνέπτυξα διὰ μακρῶν, ὑποστηρίξας, ὅτι ἔπρεπε νὰ περιορίσωμεν, ὅσον ἔνεστι, τὸν ἀριθμὸν τῶν προξενικῶν πρακτορείων. Τὰ ἄμισθα Προξενεῖα, Κύριοι, εἶναι ἀληθὴς πληγὴ διὰ τὴν ἐν Τουρκίᾳ ἰδίᾳ προξενικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν. Ὑπ’ αὐτὰ ἀδύνατον νὰ τύχωσιν οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι τῆς δεούσης προστασίας, ἀδύνατον νὰ τηρήσωμεν ἀμείωτον καὶ τὸ γόητρον τοῦ ἐθνισμοῦ ἡμῶν. Οἱ προξενικοὶ πράκτορες στρατολογοῦνται συνήθως ἢ ἐξ ἐντοπίων, οἵτινες, ἔχοντες συμφέροντα ἴδια νὰ ὑποστηρίξωσιν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀπέναντι τῶν ἀρχῶν, δὲν δύνανται νὰ ἐπιδείξωσι τὸ ἀπαιτούμενον πρὸς αὐτὰς σθένος, προκειμένου περὶ ἄλλων συμφερόντων, ἢ ἐκ κατοίκων τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, οἵτινες, ἐλλείψει προσόντων, ἐπιδιώκουσι τὰ ἄμισθα Προξενεῖα ἐπὶ τῷ μόνῳ σκοπῷ τοῦ νὰ ἐκμεταλλευθῶσιν αὐτὰ κατὰ θεμιτὸν καὶ ἀθέμιτον τρόπον, κατὰ τρόπον παραβλάπτοντα μεγάλως τὰ διαπεπιστευμένα εἰς αὐτοὺς συμφέροντα, καὶ ἀμαυροῦντα τὸ γόητρον τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν δύναμαι ἢ νὰ συγχαρῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ἀπεφάσισε νὰ κάμῃ ἔναρξιν διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου τῆς μετατροπῆς τῶν τοιούτων προξενικῶν πρακτορείων εἰς ἔμμισθα Προξενεῖα. Ἔχω δὲ δι’ ἐλπίδος, ὅτι δὲν θ’ ἀρκεσθῇ μόνον εἰς τὸ πρῶτον τοῦτο βῆμα, ἀλλὰ θὰ προχωρήσῃ καὶ περαιτέρω, καὶ θὰ μετατρέψῃ καὶ ἄλλα προξενικὰ ἡμῶν πρακτορεῖα, καὶ ἐν τῇ Ἀνατολῇ καὶ ἀλλαχοῦ, εἰς ἔμμισθα Προξενεῖα, ὅπου αὐτὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρηθῶσιν ἐξ ἰδίων ἐσόδων, ἢ τοὐλάχιστον νὰ μὴ ἐπιβαρύνωσι πολὺ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους.

§230ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Γίνεται μελέτη πλήρης περὶ τούτου.

§231ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ καλὸν, νομίζω, θὰ ἦτο, ἂν ἔχητε πληροφορίας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας,—νομίζω δὲ, ὅτι τοιαύτας ἔχει συλλέξει καὶ ὑποβάλει εἰς τὸ ὑφ’ ὑμᾶς Ὑπουργεῖον ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν Προξενείων,—νὰ τὰς προσαγάγητε εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως λάβωμεν καὶ ἡμεῖς αὐτῶν γνῶσιν.

§232ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Περὶ τῶν πρακτορείων, περὶ ὧν πρόκειται ἐνταῦθα, ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις.

§233ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Περὶ τούτου δὲν ἀμφιβάλλω διόλου, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, πλὴν αὐτῶν, δύνανται καὶ πολλὰ ἄλλα Πρακτορεῖα νὰ μετατραπῶσιν εἰς ἔμμισθα Προξενεῖα.

§234ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπάρχουσι βεβαίως καὶ ἄλλα, δὲν ἠξεύρω πόσα, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα Προξενεῖα καὶ Ὑποπροξενεῖα, τῶν ὁποίων αἱ εἰσπράξεις, νομίζω ὅτι θ’ ἀποδειχθῇ θετικῶς, καλύπτουσι τὰ ἔξοδα αὐτῶν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ προβαίνωμεν ἀσφαλῶς εἰς τὰς τοιαύτας μεταβολὰς, καὶ διὰ τοῦτο προέτεινα προτάσεις, αἵτινες κατὰ πᾶν συμφωνοῦσι πρὸς ἐκείνας, τὰς ὁποίας ὑμεῖς ὑπεβάλετε εἰς προηγουμένην περίοδον τῆς Βουλῆς.

§235ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Περιττὸν θεωρῶ νὰ ἐπαναλάβω τώρα τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ἄλλοτε ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν· ἀλλὰ, νομίζω, ὅτι, τό γε νῦν ἔχον, θὰ ἠδυνάμεθα κάλλιστα νὰ προβῶμεν εἰς σύστασιν Προξενείων καὶ εἰς δύο ἄλλας πόλεις, εἰς Βερδιάνσκαν καὶ εἰς Μάλταν. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, τὰ ἐτήσια εἰσοδήματα τῶν δύο αὐτῶν ἀμίσθων Προξενείων θὰ ἀνέρχωνται εἰς 8–10 χιλιάδας φράγκων, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο ὑπεραρκεῖ βεβαίως εἰς συντήρησιν ἐμμίσθων Προξενείων. Ἐκ τῶν ἐκθέσεων δὲ, τὰς ὁποίας θὰ εὐηρεστεῖτο νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς, θὰ καθωδηγούμεθα καὶ ποῦ ἀλλοῦ δυνάμεθα νὰ κάμωμεν τὸ αὐτό.

§236ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν τὰς ἔχω προχείρους· θὰ ζητήσω πληροφορίας διὰ τὰ μέρη ταῦτα.

§237ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ ἐκθέσεων καὶ περὶ ἐπιθεωρητοῦ τῶν Προξενείων, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, πόσας ἐκθέσεις ἔχει οὗτος ὑποβάλει μέχρι τοῦδε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον κατὰ προξενικῶν ὑπαλλήλων, καὶ πόσαι ἐξ αὐτῶν ἐξετελέσθησαν ἤδη. Διότι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, Κύριοι, πλεῖσται ὅσαι ἐκθέσεις τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ἐπιθεωρητοῦ, ἂν ὄχι πᾶσαι...

§238ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐφέτος;

§239ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι· εἰς προγενεστέραν ἐποχήν... δὲν ἐλήφθησαν διόλου ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλὰ τότε τίς ἡ ἀνάγκη ἐπιθεωρητοῦ, ἁδρῶς μισθοδοτουμένου καὶ ἔτι ἁδρότερον ἀποζημιουμένου μὲ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα, ἀφοῦ τοιουτοτρόπως ματαιοῦται ὁ κύριος σκοπὸς τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ; Ἐγὼ δὲν θέλω ν’ ἀπευθύνω ἐπὶ τούτω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἰδιαιτέρως μομφήν τινα. Λέγω μόνον, ὅτι ὑπάρχουσι δυστυχῶς πολλαὶ ἐκθέσεις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἐφ’ ὧν οὐδὲν ἀπολύτως ἐνηργήθη. Τοὐναντίον μάλιστα, προξενικοί τινες ὑπάλληλοι, καθ’ ὧν ὑπεβλήθησαν τοιαῦται ἐκθέσεις, καταγγέλλουσαι βαρύτατα αὐτῶν ἐγκλήματα, οὐ μόνον δὲν ἀπελύθησαν, οὐ μόνον δὲν παρεπέμφθησαν εἰς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην, ἀλλὰ καὶ προήχθησαν εἰς ἀνωτέρους βαθμοὺς ἐπὶ καταπατήσει τῆς ἀρχαιότητος ἄλλων χρηστοτέρων καὶ ἱκανωτέρων ὑπαλλήλων.

§240ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖοι εἶναι αὐτοί;

§241ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατὰ ποῖον ἔτος, παρακαλῶ;

§242ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν εἶμαι ὑπόχρεως ν’ ἀναφέρω ἐνταῦθα ὀνόματα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται νὰ μάθῃ, τίνας ἐννοῶ, ἀναζητῶν τὰς σχετικὰς ἐκθέσεις ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.

§243ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐφ’ ὅσον ἄλλοτε χρόνον διηύθυνον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅσας ἔλαβον προτάσεις ἐναντίον προξενικῶν ὑπαλλήλων, συνιστώσας τὴν ἀπόλυσιν αὐτῶν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας διὰ λόγους συμπεριφορᾶς ἀσυμβιβάστου πρὸς τὰ καθήκοντα τῆς ὑπηρεσίας, ἐξετέλεσα πάσας· πάσας τὰς προτάσεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, τὰς προταθείσας ἀπὸ τοῦ 1886 μέχρι τοῦ 1890, πάσας, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως, ἐξετέλεσα. Τί ἐγένετο μετὰ ταῦτα, δὲν γνωρίζω. Ἠξεύρω, ὅτι ταύτην τὴν στιγμὴν ἔχομεν ἐκκρεμεῖς προτάσεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, τὰς ὁποίας δὲν ἠδυνήθην ἀκόμη νὰ ἐξετάσω, εὑρισκομένας ἐκκρεμεῖς πρὸ τῆς εἰσόδου ἡμῶν εἰς τὰ πράγματα. Θέλω βεβαίως ἐξετάσει καὶ ταύτας, καὶ ἂν ὑπάρχῃ τις, ἥτις νὰ προκαλῇ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, ἔστε βέβαιος, ὅτι δὲν θέλει παραλειφθῆ.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται ἐπίσης δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–4 τοῦ νομοσχεδίου).

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§246ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου. Κατὰ τὸ φαινόμενον ὁ διερμηνεὺς τοῦ ἐν Πρεβέζῃ Προξενείου ἔχει μισθὸν ἀνώτερον τοῦ διερμηνέως τοῦ ἐν Ἀργυροκάστρῳ, πράγματι ὅμως συμβαίνει τὸ ἐναντίον. Ὁ διερμηνεὺς δηλ. τοῦ ἐν Ἀργυροκάστρῳ Προξενείου λαμβάνει τὸν μισθόν του εἰς χρυσὸν, ἑπομένως κατὰ τὴν τρέχουσαν τιμὴν τοῦ συναλλάγματος σήμερον ἔχει μισθὸν 280 δραχμῶν, ἐνῷ τοῦ ἐν Πρεβέζῃ διερμηνέως εἶναι 250.

§247ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀκριβὲς εἶναι τοῦτο, τὸ ὁποῖον παρετηρήσατε καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς παρελθούσης περιόδου, ὅπως ἀκριβῶς συμβαίνει καὶ εἰς τὸν μισθὸν τοῦ διερμηνέως τοῦ ἐν Σέῤῥῥαις Προξενείου. Ἀλλὰ δυστυχῶς οὕτως εἶναι νομοθετημένον. Ἡ δὲ μεταβολὴ τῆς διαφορᾶς τοῦ συναλλάγματος δύναται νὰ φέρῃ βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν λαμβανόντων ἀνώτερον μισθόν.

§248ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπειδὴ ὅμως τοῦτο δὲν ἐλπίζεται προσεχῶς, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ προστεθῶσι 50 δραχμαὶ εἰς τὸν μισθὸν τοῦ ἐν Πρεβέζῃ διερμηνέως.

§249ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὔξησιν δαπάνης ὄχι.

§250ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τουλάχιστον νὰ τὸν ἐξισώσητε πρὸς τὸν ἐν Ἀργυροκάστρῳ, ὁπότε θὰ ἔχωμεν ἐλάττωσιν δαπάνης.

§251ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι. Εἶναι βέβαιον, ὅτι, ἐὰν προτείνητε εἰς αὐτὸν νὰ ἐλαττώσητε τὸν μισθόν του κατὰ 50 δραχμάς, ὅπως λαμβάνῃ τὸν μισθόν εἰς χρυσὸν, δὲν θὰ τὸ ἀποδεχθῇ, καίπερ ζημιούμενος, διότι ἀποβλέπει εἰς τὸ μέλλον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§253ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον, ἀντὶ «Κρήτης», διορθωτέον «Κρήνης».

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διωρθώθη.

§255ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ εἰς τὴν τρίτην παράγραφον παρακαλῶ νὰ γείνῃ ἡ ἑξῆς τροποποίησις· «καὶ ἐπὶ τὰς διοικητικὰς περιφερείας Μινίας, Βενισουὲφ καὶ Φαγιούμ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, ὡς ἔχουσι, τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοργανισμοῦ τῶν σχολείων τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως καὶ καταργήσεως τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§257ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅτε κατετέθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶχον ζητήσει παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡς ἀντιπροσωπεύοντος τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, τὴν κατάθεσιν πληροφοριῶν τινων, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνεισφορὰν ἑκάστου δήμου, καὶ τὰς δι’ ἕκαστον δῆμον ἐνεργουμένας δαπάνας, αἵτινες πρέπει ν’ ἀποτελῶσι προσάρτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892. Παρακαλῶ, ἂν ἦναι δυνατόν, νὰ κατατεθῶσιν αὗται, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ἐννοήσωμεν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ τοιούτου νομοσχεδίου.

§258Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ πληροφορίαι, ἃς ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτής, εὕρηνται ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», καὶ νομίζω, ὅτι παραπομπὴ εἰς τὸ φύλλον τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» ἀρκεῖ, διότι ἡ δημοσίευσις ἤδη θ’ ἀπήτει χρόνον. Οὕτως ἔχομεν ἐν τῷ φύλλῳ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» τῆς 22 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. ὑπ’ ἀριθ. 52 τὰ περὶ ἐγκρίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐνταῦθα δὲ εὕρηνται πολλαὶ πληροφορίαι· ἔχομεν καὶ ἐν τῷ φύλλῳ τῆς 31 Αὐγούστου τοῦ 1891, ὑπ’ ἀριθ. 243, τὰ περὶ εἰσφορῶν τῶν δήμων διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, φέροντα καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης· φέρω δ’ ἐνταῦθα αὐτὸ τὸ φύλλον, συμπεπληρωμένον κατὰ τοῦτο, ὅτι πλὴν τῆς εἰσφορᾶς ἀναγράφει ἐν χειρογράφῳ στήλῃ τὰ δαπανώμενα ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως παρ’ ἑκάστου δήμου· τοῦτο δύναται νὰ δοθῇ εἰς τύπωσιν, ἀλλὰ θὰ ἀπαιτήσῃ αὕτη χρόνον.

§259ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἐπεθύμουν ὅμως νὰ συμπληρωθῶσιν αὐταὶ αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας εὐηρεστήθητε νὰ καταθέσητε. Ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω, ποῖον θὰ ἦναι τὸ σύνολον τῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι ἀναγράφονται ἐν δευτέρῳ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ δεύτερον ἄρθρον ὁρίζει ὡς πόρους ὑπὲρ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, ἐκτὸς τῆς εἰσφορᾶς τῶν δήμων καὶ τῆς εἰσφορᾶς τῶν Μονῶν, καὶ τὰ περισσεύματα τῶν κληροδοτημάτων καὶ δωρεῶν.

§260Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἐλάχιστα, 50,000 δραχμαί· ὥστε δὲν εἶναι σπουδαῖον στοιχεῖον τῆς δαπάνης. Τὰ τῶν εἰσφορῶν ὅμως εὕρηνται ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», ἀλλ’ ὡς εἶχον κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἡ εἰσφορὰ εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν δαπάνην, τὴν προκύπτουσαν ἐκ τῶν διατάξεων αὐτοῦ· ὥστε περὶ τούτου...

§261ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως τὰ τῆς εἰσφορᾶς συμφώνως μὲ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον δυνάμεθα νὰ τὰ εὕρωμεν, συγκρίνοντες τὰς παλαιὰς εἰσφοράς.

§262Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἄλλη ἡ βάσις.

§263ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς διότι τὴν βάσιν αὐτὴν εὑρίσκω κἆπως ἐλαττωματικήν, ἐπιφυλάττομαι νὰ φέρω τὴν γνώμην μου περὶ αὐτῆς.

§264Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι εἰσφορὰ ἴση πρὸς τὴν δαπάνην, πλὴν μόνον τῶν περιορισμῶν ὑπὲρ τῶν ἀπόρων δήμων. Κατὰ τἆλλα ἡ δαπάνη μεταφράζεται εἰς εἰσφοράν. Τὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προηγουμένου νόμου εὕρηνται ἐν τῷ φύλλῳ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» τῆς 31 Αὐγούστου 1891, ὑπ’ ἀριθ. 243. Ἔχομεν προσέτι ἐν τῷ φύλλῳ τῆς 15 Νοεμβρίου 1891, ὑπ’ ἀριθ. 322, τὰ περὶ συνδρομῶν τῶν ἱερῶν Μονῶν ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§265ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ δῆμον;

§266Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ ταμεῖα. Εἶναι κατὰ ταμεῖα ἐνταῦθα, διότι τὸ Γενικὸν Λογιστήριον οὕτω κατατάσσει. Τὰ τῶν ἐξόδων κατὰ δῆμον εἶναι σημειωμένα χειρογράφως ἐν τῷ φύλλῳ τούτῳ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» τῆς 31 Αὐγούστου 1891.

§267ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς τὸ δώσητε;

§268Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ καταθέτω, καὶ τὸ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψει. Φέρω προσέτι καὶ πίνακα τῶν εἰσπράξεων κατὰ ταμεῖα, ὅπερ εἶναι ἀπολογισμὸς, διότι τ’ ἄλλα εἶναι προϋπολογισμὸς, καὶ πίνακα λογαριασμοῦ τῆς ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Οὗτος δύναται ἴσως νὰ τυπωθῇ.

§269ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τίνα ἀποτελέσματα καταλήγει ὁ λογαριασμός;

§270Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι μέχρι τοῦδε τὸ ταμεῖον ἀφῆκε καθυστέρημα, μετὰ τὴν καταβολὴν ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου τῶν εἰσφορῶν αὐτοῦ, 4,073,000.

§271ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν διαστήματι τεσσάρων ἐτῶν;

§272Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς λειτουργίας αὐτοῦ καὶ μέχρι τέλους Μαΐου 1892. Δύναται νὰ τυπωθῇ καὶ ὁ πίναξ, ὁ φέρων τὴν πρόσθετον στήλην τῶν δαπανῶν.

§273ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τῶν κατὰ δῆμον δαπανῶν;

§274Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, σελ. 172–174)

§276ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δεινὸν πάσχομεν πάθημα ἀπό τινων ἐτῶν, πάθημα τῆς νομομανίας, καὶ δὴ, ὑπολαμβάνοντες κατὰ πλάνην οἰκτρὰν, ὅτι τὰ πάντα θεραπεύονται διὰ καινῶν νόμων καὶ αὐτὴ ἡ περὶ τὸ πράττειν ἀνικανότης ἢ ἀδυναμία ἡμῶν, νομοθετοῦμεν κατὰ πᾶσαν βουλευτικὴν σύνοδον ἑκατοστύας καινῶν νομοθετημάτων, μεταβάλλοντες τὸ Κοινοβούλιον διὰ τοῦ κομματισμοῦ εἰς νομοποιητικὴν ἀτμοκίνητον μηχανήν. Χωλαίνει τό γε νῦν ἡ διοίκησις; Νομοθέτημα, διὰ τοῦ ὁποίου ἄρδην ἀνατρέπονται τὰ ἀπὸ αἰώνων ἰσχύσαντα καὶ πᾶν τὸ μετ’ αὐτῶν συνδεόμενον, καὶ ἡ διοίκησις κατέστη ἀρτία, καταργηθείσης πάσης διοικήσεως ἐν ταῖς ἐπαρχίαις! Πάσχει ὁ στρατός; Νομοθετήματα ἐπὶ νομοθετημάτων, καὶ ἐπὶ πᾶσι τὸ λεπτεπίλεπτον ἐκεῖνο νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου (ἐκ Θηβῶν Βουλευτοῦ, καὶ ὁ στρατὸς ἀνέῤῥωσε καὶ κατέστη πρότυπον στρατοῦ καλῶς συντεταγμένου καὶ ἄριστα πειθαρχουμένου! Δεινὴ ἐνέσκηψεν οἰκονομικὴ κρίσις; Νομοθετήματα περὶ οἰκονομικῶν μὴ λελογισμένων, περὶ φόρων καταθλιπτικῶν καὶ ἀλυσιτελῶν, περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, δημευομένης τῆς δημοτικῆς περιουσίας, καὶ ἡ κρίσις ἀπεσοβήθη καὶ χρυσὸς ἄφθονος εἰσρέει ἐν τῷ τόπῳ πανταχόθεν! Ἡ φυγοδικία κατέκλυσε τὴν Ἑλλάδα, οἱ πολλοὶ τῶν φυγοδίκων συζῶσι μεθ’ ἡμῶν ἡσύχως, οἱ ἄλλοι κυριαρχοῦσι πολλαχοῦ τῇ ἀνοχῇ ἡμῶν; Νομοθέτημα εἴπερ τι καὶ ἄλλο ἔκτροπον, καὶ ἡ φυγοδικία διελύθη ὡς ἱστὸς ἀράχνης! Ἡ ἐκπαίδευσις κατέστη ἀπαιδευσία; Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, τὸ ἀλόγιστον ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους καὶ ἀνεπίδεκτον ἐκτελέσεως, καὶ ἡ ἐκπαίδευσις ἀνεστηλώθη, καὶ τὰ γράμματα ἀναγεννῶνται ἐν τῇ κοιτίδι αὐτῶν! Περὶ δὲ διοικήσεως τοῦ τόπου ἐνδελεχοῦς καὶ δραστηρίας, περὶ ὅλων προνοούσης ἐν δικαιοσύνῃ, περὶ αὐστηρᾶς καὶ ἀμερολήπτου ἐκτελέσεως τῶν νόμων, περὶ συντόνου καὶ ἐντόνου καταδιώξεως τῶν πρὸς τοὺς νόμους ἀπειθούντων, οὐ φροντὶς ἡμῖν, ἀρκουμένοις καὶ πιστεύουσιν εἰς τὴν παντοδυναμίαν τῶν νομοθετηθέντων νομοθετημάτων. Καὶ ἐὰν ταῦτα ἀποδειχθῶσιν ἀλυσιτελῆ, ἐὰν ναυαγήσωσι; Μικρὸν τὸ ἐκ τούτου κακόν· κατὰ τὴν ἑπομένην βουλευτικὴν σύνοδον ὅλα κάτω, νέα κενὰ νομοθετήματα, καὶ τότε ἐσώθημεν! Δυστυχῶς ὅμως, κύριε Πρόεδρε, δὲν σωζόμεθα διὰ τοιαύτης πολιτείας, ὡς τὰ πράγματα μαρτυροῦσι τοῦτο, ἀλλὰ περιαγόμεθα εἰς νομοθετικὸν κυκεῶνα, εἰς πλήρη ἀνομίαν καὶ σχεδὸν ἀναρχίαν, καὶ εἰς ἐσχάτην πρὸς τοὺς νόμους ἀπείθειαν, καὶ τοῦτο, διότι κατὰ τὸν σοφὸν τῶν σοφῶν, ἐκ τῶν διαταγμάτων τοῦ ὁποίου ἄλλοι λαοὶ ὠφελοῦνται καὶ προάγονται, οὐχὶ καὶ ἡμεῖς, «ὁ γὰρ νόμος ἰσχὺν οὐδεμίαν ἔχει πρὸς τὸ πείθεσθαι, πλὴν παρὰ τὸ ἔθος, τοῦτο δ’ οὐ γίνεται εἰμὴ διὰ χρόνου πλῆθος, ὥστε τὸ ῥᾳδίως μεταβάλλειν ἐπὶ τῶν ἰσχυόντων νόμων εἰς ἑτέρους νόμους καινοὺς, ἀσθενῆ ἐστὶ ποιεῖν τὴν τῶν νόμων δύναμιν.» Ἵνα, κύριε Πρόεδρε, ἀνορθώσωμεν τὸ καταπεσὸν κράτος τῶν κειμένων νόμων, ἐπαρκῶν ὄντων, — καὶ ἐν τούτω κεῖται ἡ σωτηρία ἡμῶν, — παύσωμεν καινοὺς κενῶς ἀπαύστως νομοθετοῦντες νόμους, ἡ δὲ Κυβέρνησις τραπήτω ἐπὶ τὸ κύριον αὑτῆς μέλημα, τὴν ἐνδελεχῆ διοίκησιν, τὴν αὐστηρὰν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, καὶ τὴν δραστηρίαν καταδίωξιν τῶν ἀπειθούντων πρὸς τοὺς νόμους, ἡμῖν δὲ ἐπιτραπήτω μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν μετ’ αὐτοῦ στενῶς συνδεομένων νομοσχεδίων νὰ τραπῶμεν ἐπὶ τὰ ἴδια, μερίμνης δεόμενα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§278ΡΑΛΛΗΣ. Καταργεῖται λοιπὸν τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ διατὶ ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου περὶ ταμείου δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, δὲν ἐτήρησε τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν, ὅτε κατήργησε τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας. Ἐκεῖ ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἐκκαθαρίσεως, καὶ ἀνέγραψεν ἐν τῷ σχετικῷ νομοσχεδίῳ, τῷ ἤδη ψηφισθέντι, διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων ἐξεκαθαρίζετο ὁριστικῶς ἡ ληψοδοσία τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας· μάλιστα προέβλεψε καὶ περὶ ἑνὸς δανείου, διὰ τοῦ ὁποίου ἤθελον ἀποδοθῆ εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν καὶ τὴν δημοτικὴν ὁδοποιΐαν ὅσα εἶχον δαπανηθῆ περιπλέον ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Ἐνταῦθα ὅμως τοιαύτη τις πρόνοια δὲν λαμβάνεται, ἔχει δὲ τὸ Δημόσιον νὰ λάβῃ, κατὰ τοὺς ἀριθμοὺς, τοὺς ὁποίους ἔδωκε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὲρ τὰ 4 ἑκατομμύρια. Αὐτὰ τὰ 4 ἑκατομμύρια ποῦ κατελογίσθησαν;

§279Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου θὰ καταλογισθῶσι.

§280ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν φέρονται.

§281Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ συγχώνευσις τὰ φέρει.

§282ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ 4 αὐτὰ ἑκατομμύρια κατεβλήθησαν ἤδη παρὰ τοῦ Δημοσίου πρὸς ἐξόφλησιν τῶν ὀφειλῶν τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλ’ οὐδαμοῦ εὑρίσκονται ἀναγεγραμμένα, εἰς οὐδένα ἀπολογισμόν, νομίζω δὲ, ὅτι, διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἴδωμεν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρισκόμεθα οἰκονομικῶς, ἡ τάξις ὤφειλε νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὅπως τηρήσῃ τὴν διαδικασίαν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἐπὶ τῆς καταργήσεως τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας ἔγεινε μία ἐκκαθάρισις, σήμερον δὲν διαγράφεται τοιαύτη ἐκκαθάρισις εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καίτοι καταργοῦμεν αὐτό.

§283Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμία ἀνάγκη ὑπάρχει ἐκκαθαρίσεως ἐνταῦθα διότι, ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὰς ὀφειλὰς τῶν δήμων ἐξ εἰσφορῶν, ἐκεῖναι ὑφίστανται, διότι τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν ἐκλείπει, ἀλλὰ συγχωνεύεται ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ· τὸ ἐνεργητικὸν ἄρα αὐτοῦ, τουτέστιν αἱ ὀφειλαὶ τῶν δήμων, θ’ ἀποτελέσῃ ἐνεργητικὸν τοῦ δημοσίου ταμείου, ἐνῷ μέχρι τοῦδε ἀνῆκον αἱ ὀφειλαὶ αὗται εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὸ δὲ παθητικὸν ἐπίσης θὰ μετενεχθῇ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ ἀφοῦ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ παθητικοῦ καὶ τοῦ ἐνεργητικοῦ εἶναι 4 ἑκατομμύρια, ἕπεται ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ ἐπιβαρυνθῇ διὰ τῶν τεσσάρων τούτων ἑκατομμυρίων. Αὕτη εἶναι ἡ ἐκκαθάρισις, ἡ ἀμέσως παρεπομένη εἰς τὴν συγχώνευσιν τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως μετὰ τοῦ δημοσίου ταμείου· διότι τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὑφίσταται ἐν τῷ ταμείῳ τῷ δημοσίῳ, ὑφίσταται καὶ ὡς ἐνεργητικόν, ὑφίσταται καὶ ὡς παθητικόν, οἱ δὲ λογαριασμοὶ αὐτοῦ θὰ τραπῶσιν εἰς λογαριασμοὺς τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ ἑπομένως ἐκεῖ θὰ ἐκκαθαρισθῶσι μετὰ τῶν γενικῶν λογαριασμῶν τοῦ Κράτους.

§284ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑφίσταται πλέον τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· τὸ ταμεῖον τοῦτο συγχωνεύεται ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ, καὶ οἱ μὲν πόροι αὐτοῦ εἰσέρχονται ὡς ἔσοδον τοῦ Κράτους εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων, αἱ δὲ δαπάναι θὰ ἀναγράφωνται ὡς ἔξοδον τοῦ Κράτους εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων. Αὐτὴ εἶναι ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν διαγράφει τὸ νομοσχέδιόν σας. Ὑπολείπεται νὰ μάθωμεν, τί θέλει γείνῃ ὡς πρὸς τὰ καθυστερούμενα 4 ἑκατομμύρια, ποῦ θὰ ἀναγραφῶσιν αὐτά· διότι μέχρι τοῦδε, ἐκ τοῦ ὅτι τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἦτο ὅλως ἀνεξάρτητον τοῦ ταμείου τοῦ Κράτους, δὲν ἀνεγράφοντο εἰς βάρος τῶν ἀπολογισμῶν μιᾶς ἑκάστης χρήσεως ἐκεῖνα τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἠναγκάσθη τὸ δημόσιον ταμεῖον νὰ καταβάλῃ πρὸς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἔχομεν μίαν καθυστέρησιν, ὡς ἀνεφέρετε πρὸ ὀλίγου, τεσσάρων ἑκατομμυρίων· αὐτὴ ἡ καθυστέρησις ποῦ θὰ ἀναγραφῇ; Ἐὰν διετηρεῖτο ἡ αὐτοτέλεια τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τότε ὁ λογαριασμὸς μεταξὺ τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως θὰ ἐξηκολούθει, καὶ θ’ ἀνεγράφοντο πάντοτε ὡς ὀφειλαὶ πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὰ καθυστερούμενα αὐτά· ἀλλὰ σήμερον δὲν γνωρίζομεν, ποῖα μέτρα λαμβάνονται εἴτε πρὸς ἀπάλειψιν τῶν τεσσάρων ἑκατομμυρίων τῶν καθυστερήσεων τῶν δήμων, εἴτε τέλος πάντων καὶ περὶ τῆς ὁριστικῆς ἐκκαθαρίσεως διὰ δωρεᾶς ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου ταμείου.

§285Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον 13 ἀπαντᾷ εἰς ὅλας τὰς ἐρωτήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ· τὸ ἀναγινώσκω δὲ, ἵνα καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ ἡ Βουλὴ ἴδωσιν, ὅτι οὐδὲν ἔχομεν νὰ πράξωμεν (ἀναγινώσκει): «Τὰ καθυστεροῦντα ἐκ τῶν δήμων καὶ λοιπὰ ἔσοδα τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν εἰσφορῶν τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους, ὡς καὶ τὰ ἐφεξῆς σχετικὰ πρὸς τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν ἔσοδα, θέλουσι καταλογίζεσθαι εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, οὗτινος τὰ ἔξοδα θέλει ἐπιβαρύνει τὸ εἰς χρέωσιν τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὑπόλοιπον, καὶ τὰ ἐφεξῆς ἔξοδα τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως». Πάντα ἄρα ἐδῶ καθορίζονται, εἴτε εἰς τὸ ἐνεργητικὸν, εἴτε εἰς τὸ παθητικὸν τοῦ δημοσίου ταμείου.

§286ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν ἐννοεῖτε, ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς τὸ δημόσιον ταμεῖον δὲν ἔχει νὰ ζητήσῃ παρὰ τῶν δήμων τὴν πληρωμὴν τῶν καθυστερήσεων αὐτῶν;

§287Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πῶς δύναται νὰ ζητήσῃ παρὰ τῶν δήμων ὅσα οὗτοι δὲν ὀφείλουσιν; Οὗτοι ὀφείλουσι μόνον τὰς εἰσφορὰς αὐτῶν· ἐφ’ ὅσον δὲν κατέβαλον τὰς εἰσφορὰς, ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ Δημόσιον νὰ τὰς ζητήσῃ· ἐφ’ ὅσον ὅμως ὑπάρχει ἔλλειμμα τοῦ ταμείου ὑπὲρ τὸ καθυστέρημα τῶν εἰσφορῶν,—διότι τοῦτο πολλάκις ἐπανελάβομεν, ὅτι ὑπάρχει τοιοῦτον ἔλλειμμα, ἔλλειμμα μὴ ἐξαλειφόμενον οὔτε ἐκ τῶν εἰσφορῶν τῶν δήμων, οὔτε ἐκ τῶν εἰσφορῶν τῶν Μονῶν, οὔτε ἐκ τοῦ πλεονάσματος τῶν κληροδοτημάτων,—τοῦτο ἀποτελεῖ ὑπόλοιπον, ἐπιβαρῦνον τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§288ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ εἰς τὴν χρῆσιν τίνος ἔτους θέλει καταλογισθῆ αὐτό;

§289Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἀνήκει τοῦτο εἰς τὴν χρῆσιν, ἀνήκει εἰς τὴν διαχείρισιν, διότι δὲν ἀνεγράφησαν ἐν τοῖς ἐξόδοις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους αἱ προκαταβολαί. Ἡ διαχείρισις τοῦ Κράτους ἐπιβαρύνεται δι’ αὐτῶν. Ἐὰν εἰς ἀπότισιν τῆς προκαταβολῆς ἀρυσθῶμεν ἔσοδον, τοῦτο θέλει καταλογισθῆ εἰς τὴν χρῆσιν, τὰ δὲ ἀποτιθησόμενα εἰς ἐξόφλησιν τῶν βαρυνουσῶν τὴν διαχείρισιν προκαταβολῶν θέλουσι καταλογισθῆ εἰς τὰ ἔξοδα τῆς χρήσεως.

§290ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν δὲν γνωρίζομεν εἰς τίνα χρῆσιν θὰ καταλογισθῶσι.

§291Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ θὰ γείνῃ ὁ καταλογισμὸς τῶν προκαταβολῶν εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους.

§292ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχουσιν ἤδη καταβληθῆ ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου ταμείου, διότι τὸ δημόσιον ταμεῖον ἦτο ἠναγκασμένον, καθ’ ὅσον αἱ εἰσφοραὶ τῶν δήμων δὲν ἦσαν ἐπαρκεῖς πρὸς τὴν πληρωμὴν τῶν διδασκάλων, νὰ προκαταβάλλῃ· ἔχουσι λοιπὸν καταβληθῆ 4 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα σήμερον καταλογίζετε εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου. Εἰς τίνα ἀπολογισμὸν καὶ εἰς τίνα χρῆσιν θὰ καταλογισθῶσι ταῦτα;

§293Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ταῦτα ἀποτελοῦσιν ἔλλειμμα τῆς διαχειρίσεως. Ἐν τῇ διαχειρίσει σήμερον κέκτηται τὸ Δημόσιον περιουσίαν κατὰ 4 ἑκατομμύρια ἐλάσσονα τῆς προτέρας, οὐχὶ ὡς ἀποτῖσαν ταῦτα σήμερον, —τὸ χρῆμα εἶχε καταβληθῆ πρὸ καιροῦ,—ἀλλ’ ἐκέκτητο τὸ Δημόσιον ἕως τῆς σήμερον τὸ ἰδανικὸν δικαίωμα, ὅπως ἀναλάβῃ τὰ καταβλητέα παρὰ τοῦ μηδεμίαν κεκτημένου περιουσίαν καὶ μηδεμίαν ἐκ προσόδου ἐπάρκειαν πρὸς ἀπότισιν ὀφειλῶν ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· τοῦτο τὸ κατ’ οὐσίαν ἰδανικὸν, λογιστικῶς ὅμως ὑπαρκτὸν δικαίωμα τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τὰ 4 ἑκατομμύρια ἐξαφανίζεται ἤδη, ὡς ἐκ τῆς συγχωνεύσεως τῶν ταμείων τοῦ ὀφειλέτου καὶ τοῦ πιστωτοῦ· ὅταν δὲ κανονισθῶσι κατὰ τοῦτο τὰ τῆς διαχειρίσεως, θέλουσι καταλογισθῆ τὰ 4 ἑκατομμύρια εἰς τὰ ἔξοδα τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ γενήσεται ἡ ἐκκαθάρισις.

§294ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται, ὅτι ἐγένετο δαπάνη τοῦ Κράτους, ἀνερχομένη εἰς 4 ἑκατομμύρια. Ἡ δαπάνη αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, εἰμὴ τῇ ἀδείᾳ τῆς Βουλῆς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἢ διὰ πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ παρασχεθῶσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Λοιπὸν, διὰ νὰ νομιμοποιηθῇ ἡ δαπάνη αὕτη, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ζητηθῇ ἤδη ἀπὸ τὴν Βουλὴν μία πίστωσις, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ καταλογισθῇ ὅλον αὐτὸ τὸ ἔξοδον. Ἡ διαχείρισις δὲν ἀποτελεῖ ἰδιαιτέραν περιουσίαν τοῦ Κράτους, προβαίνουσα εἰς δαπάνας ἀνεξαρτήτως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ προϋπολογισμὸς κανονίζει πᾶν ἔξοδον καὶ ἔσοδον, ἑπομένως, ἀφοῦ 4 ἑκατομμύρια ἐδαπανήθησαν, εἶναι ἀνάγκη νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους· ἄλλως θὰ ὑπάρχῃ μία λογιστικὴ ἀταξία.

§295Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει, ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη ἐγένετο ἄνευ νόμου. Ἡ δαπάνη ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει νόμου, ἐπιτρέποντος προκαταβολὴν, ἐγένετο διὰ προκαταβολῆς ὑπὲρ τῶν δαπανῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐγένετο διὰ προκαταβολῆς ἐπὶ ἀποδόσει ἐκ τῶν εἰσφερομένων εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὑπὸ τῶν δήμων, ὑπὸ τῶν Μονῶν, ἐκ τοῦ περισσεύματος τῶν κληροδοτημάτων καὶ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου. Ἐφ’ ὅσον αἱ προκαταβολαὶ δὲν ἀποδίδονται, διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τοῦ ὀφείλοντος, ὑπάρχει ἔλλειμμα ἐν τῇ διαχειρίσει, ὑφ’ ἧς ἐγένετο ἡ προκαταβολὴ, ἀναπληρωθησόμενον ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ὅταν ἐκκαθαρισθῶσιν ἐν τῇ διαχειρίσει τὰ τοῦ κεφαλαίου τῶν ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως προκαταβολῶν.

§296ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχομεν περιπλέον, εἶναι ἀπολογισμοὶ, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποδεικνύωσιν ἀκριβῶς τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἐξῆλθον ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἐξῆλθον ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου 4,000,000 ὡς προκαταβολαί. Ἀνεγράφησαν αὐτὰ εἰς οἱονδήποτε ἀπολογισμόν;

§297Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀνεγράφησαν ἐν τοῖς λογαριασμοῖς τῆς διαχειρίσεως, ὑπὸ τὸ κεφάλαιον τῶν προκαταβολῶν, καὶ ἐκεῖ θὰ μένωσιν ἀναγεγραμμένα, ἕως οὗ, ἐκκαθαρισθέντα ὁριστικῶς, ἀναγραφῶσιν ὡς ἔξοδον τοῦ Κράτους ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, διαγραφόμενα ὡς προκαταβολαὶ ἐν τῷ γενικῷ λογαριασμῷ τοῦ Κράτους. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἀναγράφονται ἐν τοῖς ἐξόδοις τοῦ προϋπολογισμοῦ, μένουσιν ἐν τοῖς λογαριασμοῖς τῆς διαχειρίσεως, ὑπὸ τὸ κεφάλαιον μάλιστα «προκαταβολαὶ καὶ δάνεια». Οὗτος εἶναι ἐπὶ λέξει ὁ τίτλος τοῦ κεφαλαίου, ἐν ᾧ εὕρηνται ἀναγεγραμμένα.

§298ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν μᾶς λέγετε τοὐλάχιστον, ἐκ τίνων πόρων ἐπληρώθησαν αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια;

§299Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκ τῶν περισσευμάτων τῶν εἰσπράξεων ἐκ δανείων.

§300ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἆ! ἀπὸ περισσεύματα ἐπληρώσατε;

§301Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως δὲν ἐπληρώθησαν ἐκ τῶν τακτικῶν προσόδων τοῦ Κράτους· ἐξ ἐκτάκτων ἄρα εἰσπράξεων ἐπληρώθησαν, ἀφοῦ ἐπληρώθησαν, ἔκτακτοι δὲ εἰσπράξεις παρ’ ἡμῖν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἶναι αἱ ἐκ τῶν δανείων.

§302ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἆ! ἐκ τῶν δανείων;

§303Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκ τῶν δανείων διετέθησαν κεφάλαια καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐπὶ ποσῷ σπουδαίῳ, λόγῳ προκαταβολῶν ἐπὶ τῇ βάσει νόμου καὶ ἐξ ὑποχρεώσεως ἐκ νόμου.

§304ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀτυχέστερον σύστημα ἀπὸ τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν ὑπῆρξε. Τὸ ἵδρυμα αὐτὸ ἀπέληξεν εἰς τὸ νὰ εἰσπράττηται μόνον καὶ μόνον ἡ εἰσφορὰ ἀπὸ τοὺς δήμους τοὺς εὐπόρους. Ὁ δῆμος τοῦ Αἰγίου ἠναγκάσθη ἐντὸς ἑνὸς ἔτους νὰ πληρώσῃ 30,000, ὅλοι δὲ οἱ δῆμοι οἱ ἄποροι δὲν κατέβαλον τίποτε. Αἱ πληρωμαὶ τῶν διδασκάλων ἐγίνοντο ἀτάκτως, καὶ διὰ τοῦτο παρέλυσε καθ’ ὁλοκληρίαν ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις. Ἡ εἰσφορά, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τὰς Μονὰς, εἶναι ἄδικος. Αἱ Μοναὶ νὰ εἰσφέρωσιν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ κλήρου, καὶ ὄχι διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις εἶναι καθῆκον τῆς Πολιτείας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν δήμων ἀφ’ ἑτέρου, ἡ δὲ περιουσία τῶν Μονῶν ἔπρεπε νὰ διατίθηται κατὰ μέγα μέρος διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τοῦ κατωτέρου κλήρου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου λοιπὸν αὐτοῦ προτείνεται ἡ κατάργησις τοῦ δημοτικοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νὰ περιορισθῶμεν εἰς αὐτὴν καὶ νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν ἄλλων διατάξεων, διότι αἱ διατάξεις αὗται δὲν θέλουσιν ἔχει ἄλλο τι ἀποτέλεσμα ἢ νὰ παρατείνωσιν αὐτὴν τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, νὰ μὴ εἰσπράττῃ τίποτε τὸ Δημόσιον καὶ νὰ μὴ ἠξεύρῃ οὔτε πῶς νὰ κανονίσῃ τὴν λογιστικότητα τοῦ Δημοσίου, καὶ ἀποτελέσματα νὰ μὴ ἔχωμεν. Διὰ τοῦτο λυποῦμαι, ὅτι δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν οἱ λόγοι μου. Ἀλλὰ βεβαίως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ πράξωμεν συμφώνως μὲ τὸ συμφέρον καὶ μὲ τὸ δίκαιον, εἶναι νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸ πρώην καθεστώς.

§305Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖον;

§306ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Οἱ δῆμοι νὰ πράττωσιν ὅ,τι δύνανται· νὰ ἀφήσωμεν τοὺς δήμους ἐλευθέρους, καὶ καθ’ ὅσον θέλῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ προσέρχηται εἰς ἀρωγὴν τῶν δήμων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄποροι. Οἱ εὔποροι δῆμοι νὰ διαχειρίζωνται μόνοι των τὸ προϊὸν τῶν προσόδων των καὶ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν· καὶ μὴ ἔχετε κἀμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι οἱ δῆμοι οἱ εὔποροι, ὅτι οἱ δῆμοι, οἱ διοικούμενοι ἀπὸ Δημάρχους φιλοτίμους, θὰ παράγωσι καρποὺς, ἐνῷ τώρα δὲν ἔχετε εἰς κἀνένα δῆμον, εἰς κἀνὲν μέρος τοῦ Κράτους δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, κύριε Ὑπουργέ. Τί ζητεῖτε δι’ ὅλων αὐτῶν τῶν ἀλογίστων νομοσχεδίων; Εἶναι σχέδια, τὰ ὁποῖα ὤθησαν τὸν τόπον εἰς τὴν ἀπόλυτον παραλυσίαν.

§307Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς παραδέχεται τὴν συγχώνευσιν τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως...

§308ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὴν κατάργησιν καθ’ ὁλοκληρίαν.

§309Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὴν κατάργησιν διὰ τῆς συγχωνεύσεως.

§310ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὄχι. Νὰ μένωσι τὰ χρήματα εἰς τοὺς δήμους, νὰ τὰ διαχειρίζωνται οἱ δῆμοι, ὅπως καὶ πρίν.

§311ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Καὶ νὰ μὴ πληρόνηται ποτὲ κἀνεὶς διδάσκαλος!

§312Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς θέλει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρώην καθεστώς. Ποῖον εἶναι τὸ πρώην καθεστώς; Εἶναι ἐτήσιον καθυστέρημα 650,000 μετὰ ἐψηφισμένην εἰσφορὰν τοῦ Δημοσίου ἐκ 300, 400 ἢ 500 χιλιάδων δραχμῶν. Ἐν τῷ πρώην καθεστῶτι, πλὴν τῆς εἰσφορᾶς ταύτης, ἡ διαχείρισις τοῦ Δημοσίου προκατέβαλλεν 650,000 κατ’ ἔτος, ἃς οὐδεμίαν ἔχει ἐλπίδα νὰ ἀναλάβῃ παρὰ τῶν δήμων. Ταύτην τὴν ἀνωμαλίαν ἐζητήσαμεν νὰ ἄρωμεν διὰ ταμείου εἰδικοῦ, διαχειριζομένου τὰς προσόδους τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἡ ἐν εἰδικῷ ταμείῳ συγκέντρωσις τῶν εἰσπράξεων καὶ τῶν δαπανῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως προωρίζετο κυρίως εἰς ἐξακρίβωσιν τῶν τῆς δαπάνης καὶ τοῦ μέτρου τῆς ἐπαρκείας τῶν δήμων εἰς ἀπάντησιν αὐτῆς, ὅπως περὶ τοῦ ὑπολοίπου ληφθῇ πρόνοια ὑπὸ τῆς Πολιτείας. Ἐκ τῆς λειτουργίας δὲ τοῦ ταμείου ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ εἰσφορὰ τῶν δήμων ἐν τῷ κεκανονισμένῳ ὅρῳ δὲν εἶναι ἐπαρκὴς πρὸς τὸ ἰσοζύγιον τῶν ἐσόδων καὶ τῶν δαπανῶν, καίτοι τὰ ἔσοδα περιλαμβάνουσι καὶ ἄλλας εἰσφοράς. Τὸ πρώην καθυστέρημα περιωρίσθη ἀπὸ 800,000 δραχμῶν εἰς 400,000 κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος, ἀλλ’ ἐδέησε πρὸς τοῦτο, ὅπως ἡ κανονικὴ εἰσφορὰ τοῦ Δημοσίου ὁρισθῇ εἰς 500,000 δραχμῶν. Τί τοῦτο ἀποδεικνύει; Οὐδὲν ἄλλο ἢ τὴν ἀνάγκην μείζονος εἰσφορᾶς εἴτε τοῦ Δημοσίου, ὁριζομένης εἰς 900,000 δραχμῶν ἢ 1,000,000, εἴτε τῶν δήμων, ἐπὶ ὅρῳ μιᾶς δραχμῆς καὶ 20/00 ἢ καὶ 30/00 καθ’ ἕκαστον κάτοικον, ἢ ἐπὶ κατωτάτῳ ὅρῳ 20 ἢ 25 ἑκατοστῶν τῶν ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων εἰσπράξεων, ἀντὶ τῶν τέως 15 ἑκατοστῶν. Ἂν θέλωμεν, ὅπως τὰ ποσά, τὰ τέως προκαταβαλλόμενα ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ μὴ ἀποδιδόμενα, εἰσφέρωνται κανονικῶς, ὁ κανονισμὸς τῆς εἰσφορᾶς ταύτης, τῆς τέως ἐκθέσμως ἐπιπιπτούσης εἰς τὸ Δημόσιον, θέλει πάντως ἐπιβαρύνει εἴτε τοὺς δήμους εἴτε τὸ Δημόσιον, εἴτε καὶ τοῦτο καὶ ἐκείνους. Τὸ περὶ τούτου σύστημα τοῦ νομοσχεδίου ἐλπίζομεν, ὅτι ἐπάγεται ὁριστικὸν κανονισμόν, διότι κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο δὲν κανονίζεται ἐκ τῶν προτέρων ἡ εἰσφορὰ τῶν δήμων ἐπὶ ὡρισμένῳ ποσῷ, ἀλλὰ κανονίζεται κατὰ τὸν λόγον τῆς δαπάνης τῆς παρεχομένης εἰς ἕκαστον ἐκπαιδεύσεως. Ἐξαίρεσις τοῦ κανόνος τούτου γίνεται μόνον ὑπὲρ τῶν ἀπόρων δήμων, οὐδ’ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ γένηται ἡ διάκρισις. Ὁ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴς ἔλεγεν, ὅτι ἡ ἐξαίρεσις αὕτη εἶναι τὸ μόνον αἴτιον τοῦ ὑπάρχοντος ἐλλείμματος. Καὶ βεβαίως εἶναι τὸ αἴτιον τοῦ ὑπάρχοντος ἐλλείμματος, διότι οἱ ἄποροι δῆμοι δὲν δύνανται νὰ δαπανήσωσιν ὑπὲρ τῆς ἰδίας ἐκπαιδεύσεως, ἀφοῦ δὲ ἡ ἐκπαίδευσις εἶναι ὑποχρεωτική, πρέπει ἡ Πολιτεία νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς δαπάνης. Ἐπιβάλλεται δαπάνη εἰς ὅλους τοὺς δήμους ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὅση ἡ δαπάνη τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ δήμου· ἀλλ’ οἱ ἄποροι δῆμοι δὲν δαπανῶσι, δὲν ἀποδίδουσι πᾶν τὸ δαπανώμενον, καὶ ἐνίοτε οὐδὲν ἀποδίδουσι. Ταύτην τὴν παρὰ τῶν δήμων μὴ ἀποδιδομένην δαπάνην ποῖος θὰ ἀποδώσῃ; Θὰ τὴν ἀποδώσωσιν αἱ Μοναί, θὰ τὴν ἀποδώσωσι τὰ κληροδοτήματα, καὶ διὰ τὸ περιπλέον θὰ τὴν ἀποδώσῃ τὸ Δημόσιον. Ἤδη, μετὰ τὴν νέαν διαῤῥύθμισιν, τὸ περιπλέον τοῦτο ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ἦναι μᾶλλον περιωρισμένον ἢ ἐν τῷ παρελθόντι, δὲν θ’ ἀποδίδηται δὲ ὑπὸ τὸν διπλοῦν τύπον κανονικῶν εἰσφορῶν καὶ προκαταβολῶν, ἀλλὰ θ’ ἀποδίδηται ὑπὸ τύπον ἑνιαῖον καὶ κανονικὸν, διότι ὁ νόμος ἀναγράφει ὡς ἀποδιδόμενον ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου πᾶν τὸ ἐλλεῖπον μετὰ τὴν καταβολὴν ὑπὸ τῶν δήμων τῆς εἰσφορᾶς αὐτῶν, μετὰ τὴν καταβολὴν ὑπὸ τῶν Μονῶν τῆς εἰς αὐτὰς ἐπιβαλλομένης συμβολῆς, καὶ μετὰ τὴν καταβολὴν τοῦ πλεονάσματος τῶν κληροδοτημάτων.

§313ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κατὰ τὸ σύστημα, Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον ἴσχυε πρὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὸ Δημόσιον, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐρχόμενον ἀρωγὸν εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, κατέβαλλεν 600,000. Ἤδη βλέπετε, ὅτι ἡ θυσία, εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλεται τὸ Δημόσιον, ἀνέρχεται εἰς ἓν ἑκατομμύριον.

§314ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Περισσότερα ἦσαν τότε.

§315ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἄρα τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν ἀπέβη συντελεστικὸν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν θυσιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ὑποβάλληται τὸ Δημόσιον χάριν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐπῆλθε δὲ ἐκ τοῦ μέτρου αὐτοῦ βελτίωσις περὶ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν; Οὐδόλως, κύριε Πρόεδρε. Οὐδέποτε, ἰσχύοντος τοῦ προτέρου συστήματος, ἡ ἐκπαίδευσις εἶχε περιέλθει εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον τὴν σήμερον διατελεῖ ἕνεκα τοῦ νομοθετήματος ἐκείνου. Ἂν λοιπὸν θέλωμεν κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ διατηρήσωμεν τὸ σύστημα ἐκεῖνο, ἂν θέλωμεν νὰ πατάξωμεν τὴν αὐτοδιοίκησιν τῶν δήμων,—πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον βλάπτει σπουδαίως τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου,— ἂν θέλωμεν πάλιν νὰ διατηρήσωμεν αὐτὸ τὸ σύστημα καὶ νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τοὺς δήμους τὴν διαχείρισιν τῆς δημοτικῆς ἐξουσίας καὶ περιουσίας, θὰ βλάψωμεν, θὰ μεταμεληθῶμεν πικρῶς. Τὸ μόνον σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ πνεῦμα τὸ Ἑλληνικὸν, τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον διδάσκει τὸν λαὸν νὰ ἐργάζηται φιλοτίμως, καὶ νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς βελτιώσεως αὐτοῦ, εἶναι τὸ σύστημα τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν δήμων. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐκπαίδευσις εἶναι ἐκείνη, εἰς τὴν ὁποίαν περισσότερον ἀποβλέπουσιν οἱ Ἕλληνες, διότι ἐννοοῦσιν ὅτι διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς δημοτικῆς ἠμπορεῖ νὰ φθάσουν εἰς τὸν προορισμόν των, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει πρότερον, καὶ νὰ μὴ θελήσωμεν νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τοὺς δήμους τὴν διαχείρισιν τῶν προσόδων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν προϋπολογισμόν των εἶναι διατεθειμέναι διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Καθ’ ὅσον δὲ ἀποβλέπει τοὺς δήμους τοὺς πενομένους, τοὺς μὴ ἔχοντας προσόδους, ὅπως προσήρχετο πρότερον ἡ Κυβέρνησις ἀρωγὸς, ἂς προέρχηται καὶ τώρα, καὶ ἂς ἤμεθα βέβαιοι, ὅτι καλλίτερον θὰ βαδίζῃ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις κατὰ τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν δήμων, παρὰ κατὰ τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς συγκεντρώσεως, τὸ ἐλεεινὸν, ὅπου πολλάκις οἱ πτωχοὶ δημοδιδάσκαλοι μένουν ἐπὶ 5 καὶ 6 μῆνας χωρὶς νὰ λαμβάνουν τὸν μισθόν των, καὶ φθάνουν εἰς τὸ νὰ ἦναι ἐπαῖται, καὶ ἀφίνουν τὰ σχολεῖα νὰ περιέρχωνται εἰς τὴν μεγαλειτέραν παραλυσίαν. Λοιπὸν τὸ νὰ ἐμμείνωμεν, Κύριοι, εἰς ἓν σύστημα συγκεντρώσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει τοιαῦτα ἀποτελέσματα,—μὲ συγχωρεῖτε,—νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι λογικὸν καὶ δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ πρὸς τὸν τόπον αὐτὸν καθῆκον ἡμῶν, ὅταν μάλιστα τὸν διοικῶμεν.

§316ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἱστορία τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως δύναται νὰ ἀναχθῇ εἰς τρεῖς ἐποχάς. Ἡ πρώτη εἶναι ἡ ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ δῆμοι, συνεισφέροντος καὶ τοῦ Δημοσίου, ἐκανόνιζον τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ κατέβαλλον πρὸς τοὺς δημοδιδασκάλους. Ἡ ἐποχὴ ἐκείνη ἀπέδειξεν, ὅτι ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἐκανονίζοντο τότε τὰ τῆς πληρωμῆς τῶν δημοδιδασκάλων, βεβαίως δὲν ἦτο ὁ κατάλληλος, διότι ἀληθῶς εἶχε παραλύσει μέχρι τοιούτου σημείου ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις, ὥστε ἠναγκάσθη τὸν Δημόσιον νὰ προκαταβάλλῃ εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους τὸν μηνιαῖον μισθὸν αὐτῶν. Καὶ ἔκτοτε ἤρξατο ἡ δευτέρα περίοδος. Ἡ περίοδος αὕτη ἀφῆκεν ἓν καθυστέρημα, μετὰ τὴν λειτουργίαν τῆς τοιαύτης καταβολῆς τοῦ μισθοῦ, ἐκ 4,000,000, διότι τὸ ὅλον καθυστέρημα τῶν δήμων πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀπέναντι προκαταβολῶν διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἀνέρχεται εἰς 8,000,000 καὶ τόσας χιλιάδας. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν τρίτην περίοδον, ἡ ὁποία ἄρχεται ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἡ τρίτη αὕτη περίοδος διήρκεσεν ἀπὸ τοῦ 1887 μέχρι τοῦ Μαΐου τοῦ 1892, μέχρι σήμερον, κυρίως δὲ ἔχομεν τοὺς λογαριασμοὺς μέχρι τοῦ Μαΐου τοῦ 1892. Κατὰ τοὺς λογαριασμοὺς αὐτοὺς, τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἀποδεικνύεται ὀφειλέτης πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον 4,000,000 καὶ πλέον δραχμῶν. Τὴν καθυστέρησιν αὐτὴν ἀποδεικνύουσιν αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀποδεικνύουσι καί τι περιπλέον, ὅτι αὐτὰ τὰ 4 ἑκατομμύρια κατωρθώσαμεν νὰ πληρώσωμεν ἐκ πλεονασμάτων, καίτοι οἱ ἀπολογισμοί μας ἀπὸ τοῦ 1887 καὶ ἐντεῦθεν καταλήγουσιν εἰς ἐλλείμματα. Ἀλλ’ ἐνοήσαμεν— διότι τὸ ἐξήγησε—ποῖα ἦσαν τὰ πλεονάσματα· τὰ πλεονάσματα αὐτὰ ἦσαν τὰ δάνεια, καὶ παραδόξως εἰς τοὺς λογαριασμοὺς καὶ τοὺς πολυποικίλους πίνακας, τοὺς ὁποίους ἀπὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἐτῶν ηὐτύχησε νὰ ἴδῃ ἡ Βουλή, ποτὲ δὲν εἶδεν ἀναγραφόμενον τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 4 ἑκατομμυρίων, καθόσον ἠδύνατο νὰ περιορισθῇ εἰς μίαν τῶν παρελθουσῶν χρήσεων τῶν 4–5 ἐτῶν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται περὶ τοῦ τίνα ἔσονται τὰ ἀποτελέσματα συνεπείᾳ τοῦ ἤδη ψηφισθέντος νομοσχεδίου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἐκτὸς τῶν πόρων, οἵτινες διετίθεντο μέχρι σήμερον ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, προστίθενται καὶ πόροι τῶν κληροδοτημάτων, οἵτινες ἀνέρχονται εἰς 50,000 κατ’ ἔτος. Λοιπὸν ἐκ τῶν 50,000 αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καλυφθῇ ἡ πλεονάζουσα δαπάνη μετὰ τὴν εἰσφορὰν τῶν δήμων καὶ μετὰ τὴν εἰσφορὰν τῶν Μονῶν, διότι ἡ πλεονάζουσα αὕτη δαπάνη, καὶ ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ τελευταῖον ἔτος, ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 700,000. Δὲν ἔχει οὕτω;

§317Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§318ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν θὰ ἔχωμεν τοὐλάχιστον, ἂν οὐχὶ περιπλέον, μίαν πλεονάζουσαν δαπάνην, ἡ ὁποία θὰ καταβληθῇ ἀναγκαίως ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου ταμείου, ἐκ 350,000.

§319Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ τὴν ἔχωμεν, ἂν ἐμμείνωμεν εἰς τὸ καθεστώς, ἐνῷ τὸ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νέον καθεστώς, ἐγὼ δὲ εἶπον, ὅσα εἶπον, περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐφαρμογῆς τῶν κειμένων, διὰ τοῦτο δὲ ἀκριβῶς, ὅτι τοιαῦτα τὰ ἀποτελέσματα τοῦ καθεστῶτος, μεταῤῥυθμίζομεν τὰ κείμενα.

§320ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζετε ἑπομένως, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγετε, εἶναι οἰκονομικώτερον;

§321Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οἰκονομικώτερον, ναί, ἀλλὰ καὶ θὰ εἰσπράττωμεν κατ’ αὐτὸ πλειότερα, δαπανῶντες ὀλιγώτερα, καὶ οὕτω θὰ καλυφθῇ τὸ ἔλλειμμα.

§322ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχετε ἕτοιμον ὑπολογισμόν;

§323Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως· εἶναι δὲ πρόχειρος, διότι θὰ εἰσπράττωμεν παρὰ τῶν δήμων, ὅ,τι δαπανῶμεν ὑπὲρ αὐτῶν. Δὲν θὰ εἰσπράττωμεν κατὰ λόγον ἐκ τῶν προτέρων ὡρισμένον, ἀλλὰ θὰ εἰσπράττωμεν ἐκ τῶν ὑστέρων, τουτέστι τὰ ἐπαρκῆ. Μένουσιν ἄρα δεόμεναι προνοίας αἱ ἐκπαιδευτικαὶ δαπάναι τῶν ἀπόρων δήμων, ἤτοι τῶν μηδὲν ἢ ἐλάσσω τῶν δαπανῶν εἰσφερόντων. Εἰς ταύτας ἀφορᾷ ἡ εἰσφορὰ τῶν Μονῶν καὶ ἡ καταβολὴ τοῦ πλεονάσματος τῶν κληροδοτημάτων, ἀλλὰ προσέτι καὶ τὸ χορήγημα τοῦ Κράτους. Οὕτω κανονιζομένων τῶν ἐσόδων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ οὕτω περιοριζομένης τῆς ἀνάγκης τοῦ χορηγήματος, ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ποσοῦ αὐτῆς εἶναι κατὰ προσέγγισιν ἐνδεδειγμένος, θὰ προκύπτῃ δὲ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ἀντιστοιχούσης πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφησομένης πιστώσεως, καὶ διὰ τοῦτο θεωροῦμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς ἀῤῥήκτως συνδεδεμένον μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ δι’ αὐτοῦ θὰ ἐπιτευχθῇ, τοῦτο μὲν ἡ κατάργησις τῶν ἐπέκεινα τῶν πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ προκαταβολῶν, τοῦτο δὲ καὶ ἡ περιστολὴ τῆς εἰσφορᾶς τοῦ Δημοσίου, τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἐντὸς ὁρίων στενῶν καὶ σταθερῶν.

§324ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω αὐτὴν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀῤῥήκτως συνδέεται μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, συνδέεται δέ, διότι ἀποδεικνύει τοὺς ἀναγραφέντας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἀριθμοὺς ὡς ὅλως ψευδεῖς· διότι, ἐνῷ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγε πρὸ ἑνὸς δευτερολέπτου, ὅτι δὲν ἀπεδείχθη ἐπαρκὲς τὸ ποσὸν τῶν 500,000 πρὸς συνδρομὴν τῶν δήμων, ἀναγράφεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας μόνον ποσὸν 250,000. Εἰς αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ἀποτέλεσμα καὶ εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν. Θέλω νὰ ἀποδείξω, ὅτι καὶ τὰ σχέδια ταῦτα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐντελῶς ἕωλα, ὅτι ὅλοι οἱ ἀριθμοὶ, ἐπὶ τῶν ὁποίων δῆθεν στηρίζομεν τὰς ἐλπίδας μας, δὲν ἔχουσι τίποτε τὸ θετικὸν καὶ τὸ ἀκριβὲς, ὅτι αὔριον θὰ εὑρεθῶμεν πάλιν ἀπέναντι ἐλλειμμάτων ἑκατομμυρίων, ἀπέναντι δαπανῶν καὶ προκαταβολῶν τοῦ Δημοσίου ἑκατομμυρίων, αἱ ὁποῖαι εὐτυχῶς θὰ καλύπτωνται πάντοτε ἀπὸ τὰ πλεονάσματα, δηλαδὴ ἀπὸ τὰ δάνεια, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι οὐχ ἧττον δὲν θ’ ἀναγράφωνται εἰς κανένα λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, ὅπως δὲν ἀναγράφονται.

§325Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναγράφονται.

§326ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι διέλαθον καὶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Σιμοπούλου τὰ 4 αὐτὰ ἑκατομύρια ὅτε συνέταττε τοὺς πίνακας.

§327Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς ὑποβάλλομεν κανονικῶς τοὺς λογαριασμοὺς τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους, ἐν οἷς πάντοτε ἀναγεγραμμένα εὑρίσκονται ταῦτα, συντελοῦντα εἰς τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα, τὸ ἐπὶ πλέον ἢ ἐπὶ ἔλαττον· ἐλήφθησαν δὲ ταῦτα ὑπ’ ὄψει καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐν τοῖς πίναξιν αὐτοῦ.

§328ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Σιμόπουλος εἶχε συντάξει ἀκριβεῖς πίνακας, ὅπως τότε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τοὺς ἀπεκάλεσε, περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν δανείων ὅλων...

§329ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί σχέσιν ἔχουν αὐτά;

§330ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὴν ἑσπέραν ταύτην μᾶς εἶπεν, ὅτι ἐκ τῶν δανείων διετέθησαν 4,000,000 εἰς κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Εἰς τοὺς πίνακας ὅμως ἐκείνους ἐγὼ οὐδόλως οὐδαμοῦ ἀνεῦρον ἀναγραφόμενον τοιοῦτον κέρδος.

§331ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ εὕρητε· τὸ δαπανηθὲν εἰς λογαριασμὸν τῶν δήμων θὰ τὸ εὕρητε.

§332ΡΑΛΛΗΣ. Τέλος πάντων ἀποδεικνυόμεθα ἀπόψε κατὰ 4,000,000 πλουσιώτεροι!

§333ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς ἐλπίζετε νὰ ἔχητε μικροτέραν καθυστέρησιν τὴν σήμερον ἀπὸ τοὺς δήμους κατ’ αὐτὸ τὸ σύστημα, ἀφοῦ κατὰ τὸ σύστημα τὸ πρότερον εἴχετε καθυστέρησιν 4,000,000. Εἰς τὸν αὐτὸν παρονομαστὴν θὰ φθάσωμεν.

§334Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς εἶπον, διὰ δύο λόγους· διὰ τὴν ἐπιτυγχανομένην οἰκονομίαν, ἀφοῦ κατὰ τὸ νομοσχέδιον κανονίζεται ἡ ἀναλογία τῶν διδασκάλων ἐπὶ βάσεων ἧττον δαπανηρῶν, καὶ διὰ τὴν ηὐξημένην πρόσοδον, ἀφοῦ κατὰ τὸ νομοσχέδιον πάντες οἱ μὴ ἄποροι δῆμοι θὰ ἀποδίδωσι πᾶν τὸ ὑπὲρ τῆς στοιχειώδους παιδεύσεως ἐν αὐτοῖς καταβαλλόμενον. Ἐπὶ τῶν ἀρχῶν τούτων στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον.

§335ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νὰ γυμνώσητε τοὺς εὐπόρους χάριν τῶν ἀπόρων.

§336ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀλλὰ τοὺς ἀπόρους χάριν τῶν εὐπόρων!

§337ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον· οἱ μὲν εὔποροι δῆμοι θὰ δαπανῶσιν ἐξ ἰδίων ὑπὲρ τῆς ὅλης δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, πρὸς δὲ τοὺς ἀπόρους θὰ ἔρχηται εἰς συνδρομὴν τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ οἱ εὔποροι σήμερον εἶναι ἠναγκασμένοι, εἴτε νὰ αὐξήσωσι τὰ ἔσοδά των διὰ προσθέτων φορολογιῶν, εἴτε νὰ περιορίσωσιν ἔξοδα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναποφεύκτως ἀναγκαῖα, καὶ διὰ τοῦτο ἀνεγράφησαν.

§338Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐχὶ ἀναγκαῖα· τὸ ἀπέδειξα ὡς πρὸς τὰς ἐκπαιδευτικὰς δαπάνας. Ὑπέβαλον προχθὲς πίνακας, ἀποδεικνύοντας, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Ἀθηναίων ἐδαπανῶντο εἰς τὰ τῆς στοιχειώδους παιδείας τὰ διπλάσια καὶ πλέον τοῦ διπλασίου τῶν ἀναγκαίων. Καὶ διατί; Διότι δυστυχῶς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας διώριζε διδασκάλους πέντε ἢ δέκα ὅπου ἀνελόγουν τρεῖς. Τοῦτο εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα ἐπιβάρυνσιν τοῦ δήμου Ἀθηναίων ἐπὶ πλέον τῶν προβλέψεων, ἡ δὲ τοιαύτη ἐπιβάρυνσις τὴν μὴ πληρωμὴν παρ’ αὐτοῦ ἁπάντων τῶν ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου καταβληθέντων. Ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου προλαμβάνεται πᾶσα τοιαύτη ὑπερβασία, ὁριζομένης τῆς ἐκπαιδευτικῆς δαπάνης τοῦ δήμου ἐπὶ τῇ βάσει κανονισμοῦ ἐν αὐτῷ τῷ νομοσχεδίῳ διαγραφομένου, καὶ οὔσης τῆς δαπάνης ἴσης πρὸς τὴν ἐκ τοῦ κανονισμοῦ προκύπτουσαν.

§339ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν εἰς τὸ ἑξῆς θὰ ἔχωμεν μόνον ὡς βέβαιον, ὅτι τὰ παραπτώματα τῶν Ὑπουργῶν θὰ βαρύνωσι τοὺς δήμους. Αὐτὸ θὰ γίνεται. Δὲν θὰ βαρύνηται ποτὲ τὸ Δημόσιον.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§341ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ προχωρήσωμεν πλέον.

§342ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπέρασεν ἡ ὥρα.

§343ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν αὐτοῦ μόνον τοῦ νομοσχεδίου.

§344Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τούτου καὶ τοῦ περὶ Ὑποδιδασκαλείων.

§345ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι! ὄχι!

§346Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι, εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ Ὑποδιδασκαλείων δὲν ὑπάρχουσιν οἱ ἀντιλέγοντες. Δὲν λέγω περὶ τῶν ἄλλων, εἰς ἃ ὑπάρχουσιν οἱ ἀντιλέγοντες, ἀλλ’ ὅλοι ἀναγνωρίζομεν τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν γραμματοδιδασκάλων ὑπὸ διδασκάλων παρεσκευασμένων ὁπωσοῦν, δεδιδαγμένων ὁπωσοῦν. Περὶ τῆς ἀναπληρώσεως τῆς ἀνάγκης ταύτης προνοεῖ τὸ περὶ Ὑποδιδασκαλείων νομοσχέδιον, καὶ ἀφοῦ, ὡς ὑποθέτω, εἰς τοῦτο οὐδεὶς ἀντιλέγει, διὰ τὸ πανθομολογούμενον τοῦ ἐπείγοντος, φρονῶ, ὅτι δυνάμεθα ἤδη νὰ ἀναγνώσωμεν τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια, καὶ παρακαλῶ εἰς ταῦτα νὰ ἀρκεσθῶμεν.

§347ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον αὐτὰ, εἶναι καὶ τὸ περὶ ἱδρύσεως Διδασκαλείου ἐν Κορίνθῳ καὶ καταργήσεως τῶν ὑπαρχόντων Διδασκαλείων· καὶ τὰ τρία αὐτὰ συνδέονται ἀῤῥήκτως.

§348Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Συνδέονται, ἀλλὰ εἴπομεν, ὅτι συναινοῦμεν, ὅπως εἰς τῶν δύο τούτων τὴν ἀνάγνωσιν περιορισθῶμεν ἤδη, ἀφοῦ εἶναι τὰ μᾶλλον κατεπείγοντα. Τὸ συζητούμενον συνδέεται ἀῤῥήκτως μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὸ ἄλλο ἀφορᾷ εἰς παρασκευὴν διδασκάλων διὰ τὰ μικρότερα χωρία, διδασκάλων, ὧν ἐπείγει ἡ παρασκευὴ, πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν σήμερον διδασκόντων γραμματοδιδασκάλων. Τοῦτο παρ’ οὐδενὸς ἤκουσα ἀποκρουόμενον, καὶ φαίνεται ὅτι θὰ διεξαχθῶσιν ἄνευ μεγάλης χρονοτριβῆς αἱ συζητήσεις· νομίζω δὲ, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τῶν δύο τούτων νομοσχεδίων τὴν διεκπεραίωσιν.

§349ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν· ἔχομεν πολλὰ νὰ εἴπωμεν.

§350Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ δικαίωμα τῆς συζητήσεως μένει πάντοτε ἀπεριόριστον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 2–4).

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§352ΡΑΛΛΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν, παρακαλῶ, ἢ μᾶλλον μίαν πληροφορίαν. Κατὰ τὴν δευτέραν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 5, «ἐνεργεῖται διοικητικῶς κατάσχεσις ἀναλόγου μέρους τῶν λοιπῶν δημοτικῶν ἐσόδων τοῦ οἰκείου δήμου, μὴ λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν ὁρισμῶν τῶν ἄρθρων 2 καὶ 3 τοῦ ἀπὸ 21 Ἰανουαρίου 1852 περὶ ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν τῶν δήμων νόμου ΡΠΘʹ». Αὐτὸ ὁρίζει ἡ διάταξις· ἐν περιπτώσει καθυστερήσεως κατάσχονται ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ δήμου τὰ πρὸς τοῦτο ἀναγκαῖα διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς ὀφειλῆς πρὸς τὸ Δημόσιον, μὴ λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ πεμπτημορίων. Ἀλλ’ ἐννοεῖτε, ὅτι κατάσχονται καὶ τὰ 50 ἑκατοστά;

§353Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ μνεία τοῦ νόμου τοῦ 1852 γίνεται εἰς καθορισμὸν, ὅτι ἐνεργεῖται ἡ κατάσχεσις καὶ παρὰ τὰς ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ διαγεγραμμένας διατυπώσεις. Οὐδεμία ὅμως κατάσχεσις δύναται νὰ γείνῃ ἐπὶ προσόδων ἐπέκεινα τῶν 50 ἑκατοστῶν τῶν ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων εἰσπράξεων τοῦ δήμου ἢ μὴ καταλείπουσα ὑπὲρ τοῦ δήμου ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τούτων 2,000 δραχμάς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7).

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§355ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§356Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς δεικνύουσι πόσον εἶναι ἀναγκαῖον, μετὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, νὰ ψηφίσωμεν καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ὑποδιδασκαλείων· διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως τὸ ταχύτερον ἀναπληρωθῶσιν οἱ γραμματοδιδάσκαλοι ὑπὸ τῶν ἐξερχομένων ἐκ τῶν Ὑποδιδασκαλείων. Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἠρνήθη, ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν λειτουργοῦσι τὰ Ὑποδιδασκαλεῖα, ἢ πρέπει νὰ μείνωσι κεναὶ 2500 θέσεις Ὑποδιδασκάλων, ἢ πρέπει νὰ πληρωθῶσιν ὑπὸ γραμματοδιδασκάλων. Εἶπεν, ὅτι ἀντὶ γραμματοδιδασκάλων δύνανται νὰ σταλῶσι διδασκάλισσαι· ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐδοκιμάσθη, ἀπεδείχθη δὲ, ὅτι δύναται νὰ ἐπιτύχῃ μόνον ἐπὶ ὀλίγου ἀριθμοῦ, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ ἐπὶ διαστάσεων ἱκανῶν, ὥστε νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι εὑρίσκομεν ἐν αὐτῷ τὴν λύσιν, εἴτε ἐν ὅλῳ εἴτε ἐν μέρει, τῆς δυσχερείας. Ἡ δυσχέρεια εἶναι αὕτη, ὅτι πλὴν τῶν θέσεων, αἵτινες ἀπαιτοῦσι δημοδιδασκάλους, καὶ αἵτινες εἶναι, κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, 1528 περίπου, ἔχομεν καὶ 2500 θέσεις, αἵτινες δὲν χρήζουσι δημοδιδασκάλων, καὶ δι’ ἃς δὲν ὑπάρχουσι δημοδιδάσκαλοι. Τὸ νομοσχέδιον λαμβάνει πρόνοιαν περὶ τούτου, ὁρίζον ὅτι προσωρινῶς καὶ μέχρι τῆς ἐν τοῖς Ὑποδιδασκαλείοις μορφώσεως γραμματοδιδασκάλων ἐπιτρέπεται νὰ διορίζωνται καὶ κατωτέρου βαθμοῦ γραμματισταὶ εἰς θέσιν ἀνωτέραν. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ὀλίγον θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῶν 2500 θέσεων. Τί ἄρα τὸ πρακτέον; Τὸ πρώτιστον εἶναι ἡ ψήφισις τοῦ νόμου περὶ Ὑποδιδασκαλείων, ὅπως διὰ τούτου τὸ ταχύτερον ἀναπληρωθῇ τὸ κενόν. Ἀλλ’ ἕως οὗ ἀναπληρωθῇ τὸ κενὸν, τί γενήσεται; Ὁ συνδυασμὸς τῶν δύο νομοσχεδίων ἄγει τελικῶς εἰς τὴν διὰ τῶν γραμματιστῶν, τουτέστι διὰ τῶν ἀποφοίτων τῶν Ὑποδιδασκαλείων, ἀναπλήρωσιν τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 23 κενῶν· ἀλλ’ ἕως οὗ τοῦτο γένηται, θ’ ἀναπληρῶνται τὰ κενὰ διὰ τῶν γραμματοδιδασκάλων...

§357ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ ἐξακολουθῇ ἡ ἀποβαρβάρωσις.

§358Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἂν μὴ διορισθῶσιν οἱ γραμματοδιδάσκαλοι, ἡ ἀποβαρβάρωσις θὰ ἐξακολουθήσῃ. Ἡ ἀποβαρβάρωσις θὰ ἀνακοπῇ διὰ τῆς μορφώσεως ὅσον ἔνεστι καλῶν ὑποδιδασκάλων, καλῶν γραμματιστῶν, οἵτινες ν’ ἀναπληρώσωσι τὰ κενά· ἀλλ’ ἕως οὗ μορφωθῶσιν οὗτοι, ἢ θὰ μένωσιν ἐν τῷ σκότει τὰ χωρία, ἢ θέλει δοθῆ εἰς αὐτὰ ποιά τις μόνον ἐκπαίδευσις. Ὁ συνδυασμὸς ἄρα τῶν διατάξεων τῶν δύο νομοσχεδίων ἔχει οὕτω· κατὰ τὸν κανόνα τὸν ἐν τῷ ἄρθρῳ, ὅπερ ἤδη ἀνέγνωσα, θὰ καταλαμβάνωσι τὰς κενὰς θέσεις οἱ ἐκ τῶν Ὑποδιδασκαλείων ἐξερχόμενοι γραμματισταί, ἀντικαθιστῶντες ἐν τοῖς χωρίοις τοὺς γραμματοδιδασκάλους, διατηρουμένους ἐξ ἀνάγκης ἐν αὐτοῖς, ἕως οὗ μορφωθῶσι γραμματισταί, εἰς ἀναπλήρωσιν αὐτῶν. Νομίζω, ὅτι μόνον σύστημα, δυνάμενον νὰ λειτουργήσῃ, εἶναι τὸ διὰ τοῦ συνδυασμοῦ τούτου.

§359ΡΑΛΛΗΣ. Σημειώσατε ὅμως, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τῶν γραμματοδιδασκάλων θ’ ἀπαιτήσῃ δαπάνας, τὰς ὁποίας τὸ Δημόσιον δὲν ὑφίστατο μέχρι τοῦδε, λειτουργοῦντος τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· ὅλοι οἱ γραμματοδιδάσκαλοι μέχρι σήμερον ἐπληρόνοντο ἀπὸ τὰ δημοτικὰ ταμεῖα.

§360Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδαμῶς! Δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι περὶ γραμματιστῶν ἐλαμβάνετο πρόνοια παρὰ τῶν διαχειριζομένων τὸ ταμεῖον, κανονισάντων καὶ τὰ τοῦ μισθοῦ των λίαν γλίσχρως, πολλῆς μάλιστα γενομένης συζητήσεως, ἐὰν διὰ τοιούτου μισθοῦ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν γραμματοδιδασκάλους, ἐπαρκῶς ἐκπληροῦντας ἔστω καὶ τὸ ἀτελὲς τοῦτο καθῆκον. Ὅπως δήποτε ὅμως, πάντα τὰ εἰς τὸν διορισμὸν τῶν γραμματοδιδασκάλων ἀναγόμενα ἐκανονίζοντο καὶ διεξήγοντο ὑπὸ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§361ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διατὶ δὲν δέχεσθε τοὺς μαθητὰς τῶν Γυμνασίων ἀντὶ τῶν τελειοφοίτων; Σᾶς βεβαιῶ, κύριε Πρωθυπουργὲ, ὅτι θὰ ἔχητε ὑπεραρίθμους μάλιστα μαθητὰς Γυμνασίων, οἵτινες θὰ δεχθοῦν. Μετὰ τὴν ἐπιβολὴν μάλιστα τῶν διδάκτρων, ἀμφιβάλλω ἂν οἱ ἡμίσεις τῶν μαθητῶν τῶν Γυμνασίων θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ ἐξακολουθήσωσι τὰς σπουδάς των. Δεχθῆτε λοιπὸν τοὐλάχιστον τοὺς μαθητὰς τῶν Γυμνασίων.

§362ΡΑΛΛΗΣ. Δύναται νὰ γείνῃ τὸ ἑξῆς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι οὐδεὶς θὰ προσέλθῃ πρὸς τὴν πλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ἐκ τῶν ἐχόντων τὸ προσὸν τοῦ ἐνδεικτικοῦ τῆς Αʹ τάξεως τοῦ Γυμνασίου, δύναται νὰ γείνῃ μία διαβάθμισις· νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς μία προτίμησις, ἵνα διορίζωνται πρῶτοι οἱ ἔχοντες ἐνδεικτικὸν Γυμνασίου.

§363Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ λάβωμεν καὶ τοῦτο ὑπ’ ὄψει· ἐὰν δὲ ἡ ὑπηρεσία ἔχῃ λόγους, ἵνα φρονῇ, ὅτι δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν ἀναπληρωταὶ καὶ ἐπὶ τῷ προσόντι τούτῳ, ἐν τῇ ἄλλῃ ἀναγνώσει περιλαμβάνομεν διάταξιν, κανονίζουσαν τὰ τοῦ προσόντος τούτου.

§364ΡΑΛΛΗΣ. Ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἀναγραφῇ τοῦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ ἔχῃ τὴν ἐλευθερίαν νὰ διορίζῃ ἢ νὰ μὴ διορίζῃ, θὰ ἔχῃ τὸ ἐκλεκτικὸν δικαίωμα νὰ διορίζῃ καὶ τοὺς ἔχοντας πλέον τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ οὐχ ἧττον θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ καὶ τοὺς ἔχοντας μόνον τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον. Περὶ τούτου πρόκειται· νὰ μὴ λάβῃ τὴν ἐλευθερίαν νὰ διορίζῃ γραμμοτοδιδασκάλους τοὺς ἔχοντας ἀπολυτήριον Ἑλληνικοῦ σχολείου, εἰμὴ καθ’ ὅσον ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι οἱ ἔχοντες ἐνδεικτικὸν Γυμνασίου δὲν ἤθελον εἶσθαι ἐπαρκεῖς.

§365Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ πρόκειται περὶ πληρώσεως 2500 θέσεων, δὲν ὑπάρχει ζήτημα περὶ ἐπαρκείας· ὑπάρχει τόπος ἐκεῖ καὶ διὰ τοὺς μαθητὰς τοῦ Γυμνασίου, ἐὰν τοιοῦτοι παρουσιασθῶσι, καὶ διὰ τοὺς ἀποφοίτους τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου, μεθ’ ὧν τὴν κατάταξιν καὶ πάλιν θὰ μείνωσι θέσεις δεόμεναι πληρώσεως.

§366ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει τόπος καὶ τόπος καὶ οἱ μὲν ἔχοντες τὸ προσὸν τοῦ ἀπολυτηρίου τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου, ἢ τοῦ ἀπολυτηρίου τῆς Ἱερατικῆς Σχολῆς, θὰ ὑποδειχθῶσι καὶ θὰ καταλάβωσι τὰς καλλιτέρας θέσεις, οἱ δὲ ἄλλοι θὰ ἀποσταλῶσι ἐκεῖ, ὅπου δὲν θὰ δέχωνται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§368ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ καταβολὴ αὕτη τῶν 150,000 δραχμῶν θὰ ἦναι ὑπὲρ τὸ 50% ἢ ὑπὸ τὸ 50%;

§369Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδέποτε δῆμος θὰ καταβάλῃ ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ποσὸν, ὑπερβαῖνον τὰ 50 ἑκατοστὰ τῶν εἰσπράξεων αὐτοῦ ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, ἢ περιορίζον τὰ ἐκ τῶν αὐτῶν εἰσπράξεων μένοντα διαθέσιμα ὑπὲρ τοῦ δήμου κάτω τῶν δισχιλίων δραχμῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§371ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω, κατὰ πόσον ὁ καθηγητὴς τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου θὰ δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν καλὴν τοποθέτησιν τῶν δημοδιδασκάλων καὶ τῶν γραμματοδιδασκάλων· νομίζω ὅτι δωρεὰν θ’ ἀπασχολῆται. Καλλίτερον εἶναι νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἄλλην ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἔναρξιν ἑκάστου σχολικοῦ ἔτους νὰ τοποθετῇ τοὺς δημοδιδασκάλους καὶ γραμματοδιδασκάλους. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τοποθετήσεων· κατὰ πόσον δὲ ὁ καθηγητὴς τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ, ποῦ μᾶλλον πρέπει νὰ τοποθετηθῇ δημοδιδάσκαλος ἢ γραμματοδιδάσκαλος, δὲν ἠξεύρω, νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ παρουσία του.

§372Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ πάσης ἐνεργείας, καὶ περὶ παύσεως καὶ περὶ διορισμοῦ καὶ περὶ μεταθέσεως Σκοπὸς τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον ἦτο ἡ παροχὴ ὅσον ἔνεστι πλειοτέρων ἐγγυήσεων, ὅτι τὰ περὶ τούτου θέλουσιν ἐκτελεσθῆ ἀσχέτως πρὸς ἐξωτερικὰς ἐπιδράσεις, ἐφ’ ᾧ ἐπεδιώχθη τὸ ἀνεξάρτητον τῆς ἐπιτροπῆς.

§373ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὁρίζεται διαδικασία, δὲν ὁρίζεται, ὅτι πρέπει διὰ τὴν παῦσιν οἱουδήποτε δημοδιδασκάλου νὰ ὑπάρχῃ ἔκθεσις ἐπιθεωρητοῦ ἢ τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις νὰ γνωμοδοτῇ περὶ τῆς τοποθετήσεως, μεταθέσεως, παύσεως καὶ διορισμοῦ· ἡ παρουσία λοιπὸν τοῦ καθηγητοῦ τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς βεβαίως οὔτε κατ’ ἐλάχιστον θέλει συντελέσει εἰς τὴν καλὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐνεργειῶν τούτων.

§374Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Ὑπουργὸς περιορίζεται κατὰ τοῦτο, ὅτι δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὰ ἐν τῷ ἄρθρῳ, εἰμὴ μετὰ ὁμόφωνον γνωμοδότησιν τοιαύτης ἐπιτροπῆς, περιλαμβανούσης ἐν ἄλλοις καὶ καθηγητὴν τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου, εἰς ἐπίῤῥωσιν τῶν ἐπιδιωκομένων ἐγγυήσεων.

§375ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει μία διάταξις ἐν τῷ ἄρθρῳ, ἡ ὁποία βεβαίως θέλει παράσχει δυσχερείας εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ νομοθετήματος, διότι λέγει «μετὰ τὴν ὁμόφωνον γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐκπαιδεύσεως». Ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε διαφωνήσει τις, τί θὰ γίνηται;

§376Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδὲν θὰ γίνηται· τὸ πρόσωπον, περὶ οὗ ἐζητήθη ἡ γνωμοδότησις, θὰ διατηρῇ τὴν θέσιν του, δὲν θὰ διορίζηται, δὲν θὰ μετατίθηται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§377ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§378ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν τὴν συνοδεύουσαν τὸ νομοσχέδιον, ὑπάρχουσι περισσεύοντες δημοδιδάσκαλοι τριτοβάθμιοι 415. Περὶ τούτων λαμβάνεται μόνον πρόνοια διὰ τοῦ ἄρθρου 12, ὅτι προσωρινῶς, ἕως ὅτου δημιουργηθῶσιν Ὑποδιδασκαλεῖα, γραμματισταὶ ἐν σχολείοις μὲ 35 μαθητὰς θὰ δύνανται νὰ τοποθετηθῶσιν αὐτοί· ἀλλὰ μετὰ τὴν λειτουργίαν τῶν Ὑποδιδασκαλείων, ὁπότε θὰ ἔχωμεν ἀρκετοὺς γραμματιστάς, ποία πρόνοια θέλει ληφθῆ περὶ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων; Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ διάταξις συμπληρωματική, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ τριτοβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι νὰ προτιμῶνται, ἢ νὰ ἔχωσι τοὐλάχιστον τὰ αὐτὰ προσόντα μὲ τοὺς γραμματιστάς.

§379Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι ὀρθή, ἀλλὰ θέλει παρουσιασθῆ ἡ περίπτωσις μόνον ὅταν αἱ 2500 θέσεις πληρωθῶσιν ὑπὸ γραμματιστῶν· θὰ παρέλθῃ ἄρα πολὺς χρόνος, πρὶν ἢ τὰ συνιστώμενα Ὑποδιδασκαλεῖα ἀποδώσωσι τὸν ἀριθμὸν τῶν γραμματιστῶν, ὅστις θὰ καταστήσῃ ἐπίκαιρον τὴν νομοθετικὴν πρόνοιαν, εἰς ἣν ἀφορᾷ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§380ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§381ΡΑΛΛΗΣ. Ἀφίχθημεν εἰς τὸ ἄρθρον, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἠρχίσαμεν. Ἠρχίσαμεν ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 13· διότι, ὅταν σᾶς ἔκαμα τὴν παρατήρησιν περὶ τῶν τεσσάρων ἑκατομμυρίων, εἴπετε ὅτι τὸ ἄρθρον 13 προβλέπει ὅλα· καὶ ὅμως οὐδὲν προβλέπει περὶ τούτου. Τὸ ἄρθρον 13 προβλέπει περὶ τῶν μελλόντων ἐσόδων, προβλέπει περὶ τῶν μελλόντων ἐξόδων, προβλέπει δὲ καὶ περὶ τῶν καθυστερούντων παρὰ τῶν δήμων, ἀλλὰ δὲν προβλέπει περὶ τῶν τεσσάρων ἑκατομμυρίων.

§382Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Λέγει «ὑπόλοιπον» ἐν τῇ προτελευταίᾳ γραμμῇ· τοῦτο δὲν ὀφείλεται ὑπὸ τῶν δήμων· τὸ ὑπόλοιπον εἶναι τὰ 4 ἑκατομμύρια.

§383ΡΑΛΛΗΣ. Ἐννοεῖτε λοιπόν, ὅτι ἐκεῖ καταλογίζονται τὰ 4 ἑκατομμύρια;

§384Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκεῖ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς αʹ συζήτησιν).

§385ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ὑποδιδασκαλείων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτά, ὡς ἔχουσι, τὰ ἄρθρα 1–25).

§386ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 26 (ἀναγινώσκεται).

§387ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρέπει νὰ περιληφθῶσι καὶ τὰ περὶ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν Ὑποδιδασκαλείων, διότι βεβαίως θὰ χρειασθῶσι καταστήματα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 26, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς αʹ συζήτησιν).

§388ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 10 καὶ 30′ μ. μ.