1892.06.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 21

τῆς 19 Ἰουνίου 1892.

(Παρασκευή).

Ὥρᾳ 10 π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτελῶν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, διεβίβασα εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ ἀποβιώσαντος συναδέλφου Καίσαρος Ρώμα τὰ συλλυπητήρια τῆς Βουλῆς. Ἡ χήρα τοῦ μακαρίτου, ἀπαντῶσα εἰς τὴν ἐπιστολήν μου, εὐχαριστεῖ τὴν Βουλὴν, καὶ μὲ παρακαλεῖ νὰ ἀνακοινώσω πρὸς αὐτὴν τὴν ἐπιστολήν της. Ὁ κ. Γραμματεὺς θ’ ἀναγνώσῃ ὑμῖν ἀμφοτέρας τὰς ἐπιστολάς.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Πρὸς τὴν εὐγενεστάτην κυρίαν Μαρίαν χήραν Καίσαρος Ρώμα. «Ἐπὶ τῇ ἐπισήμῳ ἐν τῇ σημερινῇ συνεδριάσει ἀνακοινώσει τοῦ θανάτου τοῦ πολυτίμου ὑμῶν συζύγου καὶ διαπρεποῦς βουλευτοῦ Ζακύνθου Καίσαρος Ρώμα, ἡ Βουλὴ ἐνετείλατό μοι ὁμοψήφως, ἵνα διαβιβάσω ὑμῖν καὶ τῇ πενθούσῃ οἰκογενείᾳ, πρὸς ταῖς ἀπονεμηθείσαις ἐξαιρετικαῖς ἐν ὀνόματι αὐτοῦ τιμαῖς εἰς τὸν νεκρὸν τοῦ ἀειμνήστου, καὶ τὰ βαθέα αὐτῆς συλλυπητήρια. Ἐπιτελῶν τὴν θλιβερὰν ἐντολὴν, εὔχομαι, ἵνα ὁ Ὕψιστος γένηται ὑμῖν παρήγορος ἐπὶ τῇ συμφορᾷ, ἣν ζωηρῶς συνεμερίσθη ἡ Βουλή, ἐκτιμῶσα τὰς ὑψηλὰς ἀρετὰς τοῦ πολυτίμου ἀνδρὸς, οὗτινος θρηνοῦμεν τὴν πρόωρον ἀπώλειαν. «Ὁ Πρόεδρος «Β. Βουδούρης.» «Κύριε Πρόεδρε. «Εὐγνωμόνως καὶ ἐν συγκινήσει ἀνέγνων τὴν ἐπιστολὴν, ἣν εὐηρεστήθητε νὰ μοὶ γράψητε, καὶ δι’ ἧς μοὶ γνωρίζετε τὰς ὑπὲρ τῆς μνήμης τοῦ ἀποβιώσαντος προσφιλοῦς συζύγου μου Καίσαρος Ρώμα ἐκφράσεις λύπης τοῦ σεβαστοῦ τῆς Βουλῆς Σώματος, οὗτινος ἐπαξίως προεδρεύετε, μοὶ ὑπομιμνήσκετε δὲ τὰς τιμὰς, ἃς ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε ν’ ἀποδώσῃ, καὶ ἀπέδωκεν αὐτῷ, κατὰ τὴν κηδείαν τοῦ νεκροῦ του. «Δὲν εὑρίσκω λόγους ἐπαρκεῖς, ὅπως ἐκδηλώσω τὰ αἰσθήματα, ἅτινα ἐν τῇ ψυχῇ μου διήγειρεν ἡ εἰλικρινὴς καὶ πρόθυμος ἔκφρασις τῶν ἐν τῷ Ἐθνικῷ Συνεδρίῳ συναδέλφων τοῦ συζύγου μου. «Ἡ ἔκφρασις αὕτη εἶναι παρηγορία ἐπὶ τῇ στερήσει ἀνδρὸς, ὅστις μίαν εἶχεν εὐχὴν, ταύτην, νὰ δυνηθῇ καὶ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας αὑτοῦ ὑπὲρ τῆς Πατρίδος, συμπράττων μετὰ συναδέλφων, ὧν ἀείποτε ἐξετίμησε καὶ ἐξῆρε τὰ πατριωτικὰ φρονήματα, καὶ οἵτινες ἐν ἱερᾷ στιγμῇ ἐμαρτύρησαν, ὅτι ἐτίμων καὶ ἠγάπων αὐτὸν ἐπίσης. «Παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ἵνα εὐαρεστούμενος ὑποβάλητε τοῖς συναδέλφοις Βουλευταῖς τοῦ ἀποβιώσαντος συζύγου μου τὴν ἔκφρασιν τῆς βαθυτάτης εὐγνωμοσύνης ἐμοῦ καὶ ὁλοκλήρου τῆς οἰκογενείας μου, ἐπὶ τῇ εἰλικρινεῖ ἐκδηλώσει τῶν ἀγαπητῶν αἰσθημάτων, ἅτινα ἐπεδείξαντο ἐπὶ τῇ ἐπισκηψάσῃ μου ἀνεπανορθώτῳ συμφορᾷ, νὰ δεχθῆτε δὲ, προσωπικῶς ὑμεῖς, τὴν διαβεβαίωσιν τῶν βαθυτάτων εὐχαριστιῶν μοι ἐπὶ τῷ ἐπιδειχθέντι ἐνδιαφέροντι κατὰ τὰς θλιβερὰς στιγμὰς τῶν ἡμερῶν τούτων. «Διατελῶ μετὰ τῆς προσηκούσης ὑπολήψεως ἐσαεὶ εὐγνωμονοῦσα. «Μαρία Καίσαρος Ρώμα».

§3ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀπευθύνω ἐπερώτησίν τινα πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν. Χθὲς ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ τοῦ δήμου Οἰχαλίας, ἀπευθυνόμενον καὶ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον μὲ ἀναγκάζει νὰ ἀνέλθω ἐπὶ τὸ βῆμα, καὶ τὸ ὁποῖον ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει μοὶ ἐπιτρέψει ν’ ἀναγνώσω. Ἰδοὺ αὐτὸ (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ σχεδὸν συντετελεσμένης ὁδοῦ Τσαοῦσι–Λουτροῦ διετάχθη παῦσις περαιτέρω ἐργασίας. Μετὰ συντέλεσιν ἐργασίας, μετὰ ἐκτίμησιν καταληφθέντων κτημάτων ὑπὸ ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς καὶ μετὰ ἐκκοπὴν συκοδένδρων καὶ ἐλαιοδένδρων τῶν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ καὶ ἀνόρυξιν θεμελίων γεφυρῶν, ἐστάλη ἐργοδηγὸς χωροσταθμῆσαι ἄλλην γραμμὴν ἐν μέρει ἐπισφαλεστάτῳ, ἐπὶ χειμάῤῥου στερουμένου μονίμου κοίτης, οὗτινος γεφύρωσις καθίσταται ἀνέφικτος, καὶ ἐντὸς ἀμπέλων καὶ ἄλλων κτημάτων βαρυτίμων. Μὴ παρέχετε πίστιν εἰς ψευδεῖς ἀναφορὰς, ὑφ’ ἃς ὑπέγραψαν πλαστῶς καὶ εἰκονικῶς πολλὰ ὀνόματα, ὅτι ὁδὸς δὲν συνετελέσθη καὶ ὑπάρχει δῆθεν καὶ πεπατημένη, διότι αἱ ζημίαι τοῦ Δημοσίου θέλουσιν εἶσθαι βαρύταται. Διαταχθήτω, παρακαλῶ, συντέλεσις ὑπολειπομένης ἐργασίας, διότι ἀρκετὰ προσκόμματα παρενεβλήθησαν πρὸς ματαίωσιν κοινωφελεστάτου ἔργου ἐκ τῶν εἰθισμένων νὰ βυθίζωνται ἀνυπόδητοι ἐν τῇ ἀργίλῳ. Δημοσθένης Γυφτάκης». Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι τὸ τηλεγράφημα τοῦτο δὲν φέρει ὅσας τυχὸν φέρουσιν ὑπογραφὰς αἱ πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἀπευθυνθεῖσαι ἀναφοραὶ, φέρει ὅμως τὴν ὑπογραφὴν ἑνὸς τῶν ἐντιμοτέρων ἐμπόρων Οἰχαλίας, ἥτις ἔχει τοῦτο τὸ πλεονέκτημα, ὅτι δὲν εἶναι πλαστή. Τὸ γεγονὸς, τὸ ἀναγγελλόμενον διὰ τοῦ τηλεγραφήματος, εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νομίζω, ὅτι δικαίως θέλει ἐφελκύσει ἀκεραίαν καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως τὴν προσοχήν. Μεταξὺ τῶν χωρίων Οἰχαλίας, Λουτροῦ καὶ Τσαοῦσι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Δηλιγιάννη εἶχε κατασκευασθῆ ὁδὸς διὰ δημοσίων χρημάτων, εἶχον δὲ ἤδη ἀνοιχθῆ οἱ χάνδακες ἑκατέρωθεν τῆς ὁδοῦ, εἶχε γείνῃ ἡ ἐπιχωμάτωσις καὶ εἶχον ἀνορυχθῆ τὰ θεμέλια τῶν ἀπαιτουμένων γεφυρῶν, ἐξετιμήθησαν δὲ ἐσχάτως καὶ ἀπεκόπησαν τὰ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ ἰδιόκτητα συκόδενδρα καὶ ἐλαιόδενδρα, καὶ δὲν ὑπελείπετο πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, εἰμὴ ἡ ἐπιχαλίκωσις τῆς ὁδοῦ. Ἐσχάτως ἐν τούτοις, τῇ παραγγελίᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διετάχθη ἡ παῦσις πάσης περαιτέρω ἐργασίας, καὶ ἐργοδηγὸς μετέβη ἐπὶ τόπου, ἵνα χαράξῃ νέαν ὁδὸν, καὶ δὴ, τὸ χείριστον, ἐπὶ ἐδάφους διαβρεχομένου ὑπὸ χειμάῤῥου, μὴ ἔχοντος μόνιμον κοίτην, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι ἀδύνατον νὰ στρωθῇ στερεὰ καὶ διαρκὴς ὁδός. Εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω ἐγὼ ὑμῖν, κύριοι Βουλευταὶ, ποῖα ἔσονται τὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα θέλουσι προκύψει ἐκ τοῦ μέτρου τούτου. Ἡ κατασκευασθεῖσα ἤδη ὁδὸς, ἐγκαταλειπομένη εἰς τὴν τύχην της, θέλει τέλεον καταστραφῆ μετὰ δύο ἢ τρία ἔτη, χωρὶς οὐδὲ ἴχνος αὐτῆς ν’ ἀπομείνῃ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θέλουσι ματαίως ἀπολεσθῆ αἱ δαπανηθεῖσαι ἤδη ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας πολλαὶ χιλιάδες δραχμῶν, ὡς καὶ αἱ δαπανηθησόμεναι διὰ τὴν νέαν ὁδὸν, καὶ εἰς ἐπίμετρον, οὔτε ὁδὸν θέλομεν ἔχει. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν φρονῇ, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ δαπανηθῶσι δημόσια χρήματα χάριν κοινωφελῶν ἔργων ἐν Οἰχαλίᾳ, ὀφείλει νὰ παραγγείλῃ τὴν κατασκευὴν ὁδοῦ ἀπὸ τοῦ πλουσίου καὶ πολυανθρώπου χωρίου Κατσαροῦ μέχρι τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Τριπόλεως–Καλαμῶν, ἥτις τὰ μέγιστα θέλει εὐεργετήσει τὸν τόπον, προάγουσα τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν συγκοινωνίαν, καὶ ἥτις ἕνεκα τῆς μικρᾶς ἀποστάσεως θέλει εἶσθαι ὀλιγοδάπανος, ἀντὶ νὰ διατάξῃ τὴν μετατόπισιν τῆς ὁδοῦ Τσαοῦσι–Λουτροῦ, ἥτις εἶναι ἄσκοπος καὶ προφανῶς ἐπιζήμιος εἰς τὰ συμφέροντα καὶ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἰδιωτῶν. Δι’ ὃ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν τὰ ἐν τῷ τηλεγραφήματι ἔχωνται ἀληθείας· καὶ ἂν ναὶ, τότε ποῖοι λόγοι ἔπεισαν αὐτὸν ν’ ἀποφασίσῃ οὕτω, νὰ προσαγάγῃ δὲ καὶ πᾶν σχετικὸν πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ἔγγραφον.

§4ΑΛΚΙΒ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος διατελεῖ ἐν ἀγνοίᾳ τῶν πραγμάτων, διότι ἀμφιβάλλω ἂν διῆλθε ποτὲ ἀπὸ τὸ μέρος ἐκεῖνο· τηλεγραφοῦσι πρὸς αὐτὸν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἐκθέτουσι τὰ πράγματα εἰς αὐτὸν παρὰ τὴν ἀλήθειαν, καὶ οὐχὶ ὡς ἔχουσιν. Ἡ ὁδὸς αὕτη ἔγεινε σκάνδαλον εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, καὶ ἔγεινε μία ὑπόθεσις δημοκοπικὴ, ὥστε οἱ ἐναντίοι, καὶ μάλιστα οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει τότε, ἐδημοκόπησαν, ὅπως καταλάβωσι τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν, καθὼς καὶ κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Ἡ ὁδὸς αὕτη, ἐγένετο ἤδη φροντὶς νὰ κατασκευασθῇ στερεὰ, καὶ νὰ διέρχηται ἐκεῖ, ὅπου διήρχετο πρὸ ἀμνημονεύτων ἐτῶν, καὶ ἐπὶ Τουρκοκρατίας, διότι δὲν ἦτο τότε κατάφυτον τὸ μέρος ἐκεῖνο, καὶ αὐτομάτως οἱ ἄνθρωποι, ὡς ἐκ τῆς συγκοινωνίας καὶ ἄλλων περιστατικῶν, εἶχον σχηματίσει αὐτὴν, διὰ τῆς ὁποίας διήρχοντο συντόμως καὶ εὐκόλως ἐπὶ ἐδάφους στερεοῦ· ἀλλ’ ἡ ἰσχύουσα τότε πολιτικὴ μετέβαλε τὴν ὁδὸν, σχεδιάσασα καμπυλοειδῶς αὐτὴν, ἡ ὁποία ἤδη καταστρέφει ὁλόκληρα κτήματα καὶ οἰκίας, καὶ μάλιστα τὴν οἰκίαν τοῦ Β. Δημοπούλου, ἡ ὁποία ἀξίζει περὶ τὰς 60 χιλιάδας δραχμῶν, ἐνῷ ἡ παλαιὰ καὶ πεπατημένη ὁδὸς ἔχει καὶ πλεῖστα ἄλλα πλεονεκτήματα ἀπέναντι τῆς χαραχθείσης, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔχει γείνῃ μία μικρὰ μόνον ἐργασία. Ρέει δὲ ἐν τῷ μέσῳ τῆς παλαιᾶς καὶ τῆς χαραχθείσης νέας ὁδοῦ χείμαῤῥος, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ στρέφηται πρὸς τὰ ἐπάνω, ἵνα καταστρέψῃ τὴν παλαιὰν πεπατημένην ὁδὸν, ἥτις εἶναι ὑψηλοτέρα κατὰ ἓν μέτρον καὶ στερεωτέρα, διότι τὸ ἔδαφος εἶναι ἐκ χαλίκων, ἀλλὰ τὴν νέαν χαραχθεῖσαν. Ἡ παλαιὰ ὁδὸς οὐ μόνον εἶναι εὐθυτέρα καὶ συντομωτέρα, καὶ τὰ χωρία τὰ πέριξ τοῦ δήμου Οἰχαλίας θὰ συγκοινωνῶσιν εὐκολώτερον, ἀλλ’ οὔτε καὶ κτήματα καταστρέφει, ἐνῷ ἡ χαραχθεῖσα διέρχεται διὰ μέσου κτημάτων, καὶ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας θέλει ὑποστῆ μεγάλας ζημίας ἐξ ἀποζημιώσεων τῶν ἰδιοκτητῶν. Δὲν εἶναι δὲ ἀληθές, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος, ὅτι ἐκόπησαν δένδρα, διότι μόνον ἡ ὁδὸς ἐχαράχθη, καὶ τὰ κτήματα πάντα σώζονται ἀκέραια. Ὁ τηλεγραφήσας, ἕνεκα συμφέροντος, πολιτικοῦ πάθους καὶ δημοκοπίας ἐτηλεγράφησε, θέλων νὰ παρεμποδίσῃ τὸ ἔργον καὶ ὑποβάλῃ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας εἰς ἀποζημιώσεις, ἕνεκα τῆς καταστροφῆς τῶν οἰκοπέδων τοῦ Δ. Μανουσοπούλου καὶ πολλῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι εἶναι φίλοι ἡμῶν καὶ ἐχθροὶ ἐκείνου. Ζητεῖ νὰ καμφθῇ ἡ ὁδὸς κάτω περὶ τὰ 100 μέτρα καὶ διέλθῃ διὰ μέσου τῶν κτημάτων τοῦ Δημοπούλου καὶ ἄλλων, ἵνα ὑποστῇ ζημίαν τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας περὶ τὰς 10,000 δραχμῶν, ἐνῷ διὰ τῆς πεπατημένης ὁδοῦ, ἡ ὁποία εἶναι περὶ τὰ 5 ἢ 6 μέτρα πλατεῖα, οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν θέλει ὑποστῆ τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας. Τὸ Ὑπουργεῖον, συνεπείᾳ παραπόνων τῶν ἀδικουμένων, διέταξε τὸν μηχανικὸν, ὁ ὁποῖος μετέβη νὰ σχεδιογραφήσῃ τὸ τμῆμα ἐκεῖνο καὶ ὑποβάλῃ τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας αὐτοῦ πρὸς αὐτό. Ὁ τηλεγραφῶν ὅμως πρὸς τὸν ἔντιμον συνάδελφον ἐπετέθη μετ’ ἄλλων κατ’ αὐτοῦ καὶ παρεμπόδισεν αὐτὸν νὰ σχεδιογραφήσῃ τὸ μέρος ἐκεῖνο, καὶ ἵνα δικαιολογήσῃ τὸ ἔγκλημά του, φέρει διὰ τηλεγραφήματος τὴν ὑπόθεσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ λέγει, ὅτι ἔχει δίκαιον, ἐνῷ δὲν ἔχει. Ὅταν δὲ ἔλθῃ ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, αὕτη θέλει ἴδει τίνες ἔχουσι δίκαιον καὶ θέλει ἀποφασίσει.

§5ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔλαβον τὸν λόγον, ὅπως δώσω ἀτομικὰς πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν,— πολλοῦ γε καὶ δεῖ,—οὔτε εἶχον τὴν ἀξίωσιν, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐμῶν πληροφοριῶν κανονίσῃ τὴν ἀπόφασίν της ἡ Βουλή, ἀντιθέτως πρὸς τὸν κύριον συνάδελφον, ὅστις ἀξιοῖ, ὅπως αἱ ἰδικαί του πληροφορίαι θεωρηθῶσιν ἀναμφισβήτητοι. Καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως δώσῃ τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν. Φρονῶ δὲ, ὅτι δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀναιρέσω ὅσα εἶπεν ὁ κύριος συνάδελφος, διότι καὶ αὐτὸς συνεμάχησε μετ’ ἐμοῦ, ὁμολογήσας, ὅτι ἀνεσκάφη οἰκία ἀξίας 60 χιλιάδων δραχμῶν, καὶ πολὺ χρῆμα δημόσιον ἐδαπανήθη, καὶ δὲν πιστεύω νὰ ἀρνῆται, ὅτι δικαιοῦνται εἰς ἀποζημίωσιν ἐκεῖνοι, ὧν κατελήφθησαν τὰ κτήματα. Ἡ ὁδὸς εἶναι τετελεσμένη, καὶ δὲν ὑπολείπεται, ὡς εἶπον, εἰμὴ ἡ ἐπιχαλίκωσις αὐτῆς. Εἶναι δὲ προφανῶς ἄτοπον νὰ ἐπανερχώμεθα ἐπὶ ἔργου συντετελεσμένου ἤδη, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἐδαπανήθη καὶ θὰ δαπανηθῇ ἀκόμη πολὺ χρῆμα. Διὰ τοῦτο εἶναι καλὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀναστείλῃ πᾶσαν περαιτέρω ἐργασίαν, μέχρις ὅτου ληφθῇ ὁριστικὴ καὶ πεφωτισμένη ἀπόφασις.

§6ΠΑΠΑΧΕΛΑΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἡ Κυβέρνησις τῆς 14 Ὀκτωβρίου, διὰ λόγους δημοκοπίας, ἠθέλησε νὰ δώσῃ τὸν χαρακτῆρα ἐθνικῆς ὁδοῦ ἐπὶ τμήματος τοιούτου, θεραπεύοντος μόνον δημοτικὰ συμφέροντα. Ἡ ὁδὸς αὕτη δὲν ἐξυπηρετεῖ, παρὰ τὰς ἀνάγκας ὀλίγων χωρίων. Ἀλλὰ βεβαίως ἡ χρησιμότης αὐτῆς εἶναι πολλοῦ λόγου ἀξία καὶ ἀναμφισβήτητος. Δὲν ἠρκέσθη ὅμως εἰς τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ, ἀλλ’ ἠθέλησεν, οὕτως εἰπεῖν, νὰ ζημιώσῃ τοὺς ἐναντίους καὶ ἱκανοποιήσῃ πάθη προσωπικὰ τῶν ἐντοπίων φίλων της, στρεβλοῦσα τὸ διάγραμμα τῆς ὁδοῦ. Ἐπὶ τῇ παρανόμῳ ταύτῃ πράξει ἐξεγέρθησαν οἱ κάτοικοι καὶ δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον παρέστησαν τὸ ἄδικον τὸ γενόμενον· οὕτως ἐσταμάτησαν αἱ ἐργασίαι καὶ μέχρι τινὸς ἐδυσκολεύοντο οἱ ἐνδιαφερόμενοι, οἱ ἰσχύοντες πολιτικοὶ, νὰ εὕρωσιν ἐργοδηγὸν, ἵνα φέρωσιν εἰς πέρας τὴν μελετωμένην παρ’ αὐτῶν παράνομον πρᾶξιν, διότι ἐζήτουν νὰ κάμωσι καμπύλας καὶ διέλθωσι διὰ καλλιεργουμένων μερῶν, ἵνα ζημιώσωσι τὸ Δημόσιον καὶ τοὺς ἐναντίους των. Τὸ μέρος, τό ὁποῖον ἐσχεδιογράφησαν, δὲν εἶναι εὐθὺ, εἶναι δὲ τὸ πολὺ μήκους 200 ἢ 300 μέτρων. Δι’ ἀναφορῶν ἐπανειλημμένως οἱ κάτοικοι παρεκάλεσαν τὸ Ὑπουργεῖον νὰ σταματήσωσιν αἱ ἐργασίαι, ὁ δὲ νομομηχανικὸς δὲν ἀπέστειλεν ἐκεῖ ἐργοδηγόν· κατόπιν ὅμως ἐστάλη ὁ Χρυσαΐτης ἐπὶ τούτῳ, ὅστις προέβη εἰς τὴν διαχάραξιν τοῦ σχεδίου, καὶ ἤρχισαν αἱ ἐργασίαι, διότι ἐδόθη ἡ ὁδὸς εἰς μειοδοσίαν, ἐπικειμένων τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἵνα οὕτω δημοκοπήσωσι καὶ λάβωσι τὰς ψήφους τῶν ἐνδιαφερομένων χωρίων. Εὐθὺς μετὰ τοῦτο ἤρχισαν μικραὶ ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι ἐσταμάτησαν. Μετὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς, οἱ ἐνδιαφερόμενοι πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ, ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου καὶ ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δημοπούλου, ἔστειλαν ἐργάτας νὰ κόψωσι δένδρα καὶ ἐκτελέσωσιν ἄλλας τινὰς ἐργασίας· ἀλλ’ αὐταί εἰσιν ἀνάξιαι λόγου. Πλὴν τούτου δὲν ἐγένετο κἀμμία ἄλλη πρᾶξις· ἀρχὴ μόνον ἐκτελέσεως ἐγένετο. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παρουσιάσῃ τὰ σχεδιογράμματα, ἐξ ὧν θέλει πεισθῆ ἡ Βουλή, ὅτι ἐπίτηδες καὶ ἐκ προθέσεως ἐχαράχθη οὕτω ἡ ὁδὸς, ἵνα ἱκανοποιήσωσι τὰ πάθη των κατὰ τῶν ἀντιθέτων· διότι, ἂν ἠκολούθουν τὴν παλαιὰν ὁδὸν, ἤθελον ἀποφύγει τὰς ἀποζημιώσεις, καὶ ἡ ὁδὸς θὰ ἦτο τελειωμένη. Δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς τὸ τηλεγραφούμενον, ὅτι θὰ καταστραφῶσι κτήματα, διότι ἡ παλαιὰ ὁδὸς εἶναι ἀρκετὰ εὐρεῖα καὶ στερεὰ, καὶ οὐδένα κίνδυνον διατρέχει ἐκ τοῦ χειμάῤῥου. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παρουσιάσῃ τὰ σχεδιογράμματα, ἵνα πεισθῇ ἡ Βουλή, ὅτι αἱ παραστάσεις τῶν κατοίκων εἶναι δίκαιαι.

§7ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἔντιμος κ. Παπαχελᾶς εἶπεν, ὅτι χάριν δημοκοπίας κατεσκευάσθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως Δηλιγιάννη ἡ ὁδὸς, καὶ ὅτι κακῶς ἐχαρακτηρίσθη ὡς δημοσία, δαπανηθέντων διὰ τὴν κατασκευήν της χρημάτων ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας. Κατὰ τὸν προλαλήσαντα ἄρα ἔπρεπε νὰ χαρακτηρισθῇ δημοτικὴ καὶ νὰ κατασκευασθῇ διὰ δημοτικῶν χρημάτων. Ἂν ἀληθῶς τοιαύτην ἔχῃ ἰδέαν ὁ κ. Παπαχελᾶς, εὑρίσκω περίεργον τὸν τρόπον, καθ’ ὃν κήδεται τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου του, ἀνακόλουθον δὲ τὸ νὰ ζητῇ ἤδη, ὅπως κατασκευασθῇ ἄλλη ὁδὸς διὰ χρημάτων δημοσίων. Ἂν δὲ ἡ ὁδὸς κατεσκευάσθη χάριν δημοκοπίας, τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἦτο χρησιμωτάτη εἰς τὸν τόπον, ἐξυπηρετοῦσα σπουδαῖα συμφέροντα τοῦ δήμου, καὶ τότε ἤθελεν εἶσθαι ἄτοπον νὰ ἐπιδιώκωμεν τὴν καταστροφὴν τόσῳ χρησίμων ἔργων.

§8ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ μακρὰ αὕτη περὶ τῆς ὁδοῦ Τσαοῦσι–Λουτροῦ συζήτησις, ἡ ὁποία παρακαίρως ἔλαβε χώραν, δὲν μὲ ἀπαλλάσσει τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ζητήσω πληροφορίας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ὑποβάλω αὐτὰς εἰς τὴν Βουλὴν ἐν μιᾷ τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων.

§9ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Προκειμένου περὶ ὁδῶν, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ, συνεχίζων τὴν περὶ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν προχθεσινὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐκ Μαντινείας κ. Βουλευτοῦ, νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκθέσῃ ἡμῖν τὰς σκέψεις του περὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Πύλου, ὅστις πρόκειται νὰ ἑνώσῃ τὰς εὐφορωτέρας καὶ πολυπληθεστέρας ἐπαρχίας τῆς Πελοποννήσου, τὴν Ἠλείαν, Ὀλυμπίαν, Τριφυλίαν καὶ Πυλίαν, καὶ τοῦ ὁποίου ἀπὸ διετίας ἤδη ἔχομεν ψηφίσει τὴν σύμβασιν περὶ κατασκευῆς, ἀλλ’ ἀτυχῶς ἡ 14 Ὀκτωβρίου ἀνέκοψε τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ.

§10ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ποῦ ἤθελον εὑρεθῆ τὰ χρήματα;

§11ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ἂν δὲν ἐπήρχετο ἡ 14 Ὀκτωβρίου, ἡ ὁδὸς θὰ ἦτο ἤδη τετελεσμένη. Διαβεβαιῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων ἀνυπομόνως ἀναμένουσι τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, καὶ ὁμοθύμως ἔδωσαν τὰς ψήφους των εἰς τοὺς ἐνδεδειγμένους φίλους τοῦ κ. Τρικούπη, ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ὅτι ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως αὐτοῦ θὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐν Πελοποννήσῳ τὰ μεγάλα ἔργα, ὧν τὴν πρωτοβουλίαν ἀνέλαβε.

§12Χ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπῆλθον ἀνωμαλίαι περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν συμπεφωνημένων περὶ σιδηροδρόμων συμπληρωτικῶν τῆς Πελοποννήσου. Περὶ ἄρσεως τῶν ἀνωμαλιῶν τούτων ἐργάζεται νῦν ἡ Κυβέρνησις. Ἐλπίζω ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐργασίας ταύτης, καὶ ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο θέλει ἀνταποκριθῆ πρὸς τὰς ἐπιθυμίας πάντων ἡμῶν, ὅπως τὰ τῆς συγκοινωνίας τῆς Πελοποννήσου ἐξυπηρετηθῶσι συμφώνως πρὸς τὰ νομοθετηθέντα.

§13ΡΙΚΑΚΗΣ. Διάφοροι ἀμπολεκτήμονες τῶν Πατρῶν δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν ἐκθέτουσι τὰ ἀτοπήματα καὶ τὰς δυσχερείας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται ὡς ἐκ τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ φορολογίας τοῦ οἴνου. Προτείνουσι δὲ τὴν κατὰ στρέμμα φορολογίαν. Καταθέτω τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ Προεδρεῖον, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ΦΟΗʹ νόμου περὶ ἀδείας πρὸς περιορισμὸν τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Αἰγύπτῳ προξενικῶν ἀρχῶν τῆς Ἑλλάδος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§16ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Προτείνω τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης, διότι μόλις σήμερον τὴν πρωΐαν διενεμήθη, καὶ δὲν ἐλάβομεν καιρὸν νὰ μελετήσωμεν τὰ κατ’ αὐτήν. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ, ἀνάγκη νὰ μελετήσωμεν αὐτὴν, καὶ δὲν πρέπει ἐκ τοῦ προχείρου ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ προβῶμεν.

§17ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐγὼ προτείνω καὶ τὴν παραπομπὴν αὐτῆς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς.

§18ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§19ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις ἀνεγράψατε τὴν πρότασιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§20ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Χθὲς ἢ προχθὲς, νομίζω, ὑπεβλήθη ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς, ἐγένετο δὲ ἡ παρατήρησις, ὅτι δὲν ἦτο πρέπον νὰ ψηφίζωμεν προϋπολογισμὸν, τροποποιοῦντα τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἡ παρατήρησις ἐγένετο ἰδιαιτέρως, εἶναι δὲ ὀρθή· τούτου δ’ ἕνεκα, ἀντὶ τοῦ ἐπικρατήσαντος σφαλεροῦ συστήματος τῆς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων τοῦ Κανονισμοῦ, προτείνεται τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ μετεῤῥυθμισμένου ὑποβληθῇ ὁ προϋπολογισμός. Κατὰ τοῦ τρόπου τούτου τῆς διεξαγωγῆς τοῦ ἔργου ἠκούσθησαν δυστυχῶς φωναὶ διαμαρτυρίας. Ἐῤῥήθη, ὅτι ἐγένετο ὁ νεωτερισμὸς ἐπὶ σκοπῷ προσβολῆς τῶν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἀνεχθέντων τὴν εἰσχωρήσασαν παρεκτροπήν. Παρεκτροπαὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰσχωροῦσι λανθανόντως ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῶν μονίμων θεσμῶν, ἡ δὲ πρόνοια περὶ παύσεως τῆς παρεκτροπῆς, ὅταν παρατηρηθῇ αὕτη, οὔτε σκοπεῖ, οὔτε ἐμφαίνει ἐπίκρισιν τῶν ἀνεχθέντων ἐν τῷ παρελθόντι τὴν μὴ παρατηρηθεῖσαν παρεκτροπήν. Παρατηρηθείσης ἤδη τῆς παρεκτροπῆς, ἐθεωρήθη, ὅτι εἶναι πρέπον νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατάργησιν αὐτῆς κανονικῶς, καὶ πρὸς τοῦτο ἐγένετο ἡ πρότασις, ὅπως ἐν τῷ Κανονισμῷ ἀναγραφῶσιν αἱ τροπολογίαι καὶ οὐχὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, κατὰ τὸ παρεισφρῆσαν πλημμελὲς σύστημα. Γινώσκουσιν οἱ κύριοι Βουλευταί, ὅσοι μετεῖχον προηγουμένων βουλευτικῶν περιόδων, ὅτι αἱ τροπολογίαι προετείνοντο, εὐθὺς ὡς ὑπεβάλλετο ὁ προϋπολογισμός, καὶ ὅτι ἄνευ οὐδεμιᾶς προεπεξεργασίας ψηφιζομένου τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐγίνοντο αὐξήσεις τοῦ μισθολογίου, προχείρως προτεινόμεναι καὶ μηδαμῶς βασανιζόμεναι. Ἤδη, ὅτε παρεδέχθημεν τὴν ὀρθὴν ἀρχὴν τῆς ἀποφάσεως περὶ τῶν τροποποιήσεων ἐν μεταῤῥυθμίσει τοῦ Κανονισμοῦ, βεβαίως θέλομεν ἀποδεχθῆ καὶ πᾶσαν εἰσήγησιν, σκοποῦσαν εἰς τὴν προσήκουσαν βάσανον τῶν προτεινομένων μεταῤῥυθμίσεων. Ἐζήτησέ τις τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ περὶ τῶν μεταῤῥυθμίσεων συζήτησις εἰς τὴν αὐρινὴν συνεδρίασιν, καὶ παρεδέχθημεν εὐθὺς τὸ αἰτηθέν· ἕτερος Βουλευτὴς ἐζήτησεν, ὅπως παραπεμφθῇ ἡ περὶ μεταῤῥυθμίσεως πρότασις εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπὴν πρὸς προεξέλεγξιν· παρεδέχθημεν δὲ καὶ τοῦτο. Ὅ,τι ἐπιθυμοῦμεν εἶναι νὰ μελετηθῶσιν αἱ προτάσεις αὗται, καὶ κατὰ τὸ ἐφικτὸν νὰ διαῤῥυθμισθῶσι τὰ τῆς ὑπηρεσίας τῆς Βουλῆς ἐπὶ τὸ οἰκονομικώτερον καὶ τελεσφορώτερον.

§21ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἤθελον παρακαλέσει τὸ Προεδρεῖον, εἰ δυνατόν, τὰ νομοσχέδια καὶ λοιπὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα συζητοῦνται ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ πέμπωνται εἰς τὰς οἰκίας τῶν Βουλευτῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν, ὅλοι οἱ Βουλευταὶ νὰ τὰ λαμβάνωσιν ἐνταῦθα καὶ νὰ τὰ μελετῶσι, διαρκούσης τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς. Ὥστε νὰ καθιερωθῇ τὸ συνήθως γινόμενον καὶ νὰ διανέμωνται εἰς τὰς οἰκίας τῶν Βουλευτῶν πάντα τὰ δημοσιεύματα τῆς Βουλῆς.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ληφθῆ πρόνοια περὶ τούτου. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 10 καὶ 30′ μ. μ.