1892.06.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 19

τῆς 17 Ἰουνίου 1892.

(Τετάρτη)

Ὥρᾳ 9½ π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ΦΟΗʹ νόμου περὶ ἀδείας πρὸς περιορισμὸν τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Αἰγύπτῳ προξενικῶν ἀρχῶν τῆς Ἑλλάδος». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 79).

§2ΜΑΝΕΤΑΣ. Κρίνω, Κύριοι, εὔκαιρον νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ἀπευθύνων ἐρώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ ὑποθέσεως σοβαρᾶς ἅμα καὶ ζωτικωτάτης. Γνωστὸν εἶναι ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ φθινοπώρου, ὅτι ἡ ἀνάδοχος ἑταιρία τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν κατέστη ἀνίκανος πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών της, ἃς εἶχεν ἀναλάβει· τούτου ἕνεκα περὶ τὸ τέλος τοῦ ἔτους ἡ τότε Κυβέρνησις ἐκήρυξε τὴν ἑταιρίαν ταύτην ἔκπτωτον τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς, καὶ συνῆψε σύμβασιν μετ’ ἄλλης ἑταιρίας, τῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου, ἥτις ἀνέλαβε τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἡμιτελοῦς τμήματος καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ τετελεσμένου. Κατὰ τὴν σύμβασιν, ἡ νέα ἑταιρία ὤφειλεν ἐντὸς ἔτους ν’ ἀποπερατώσῃ τὸ ἡμιτελὲς τμῆμα τῆς ὁδοῦ· καίτοι ὅμως ἔκτοτε παρῆλθον πολλοὶ μῆνες, οὐδεμία ἐργασία ἐγένετο. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διὰ τίνα λόγον δὲν ἤρχισαν αἱ ἐργασίαι. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ ταύτῃ, προσθέτω ἐγγράφως καὶ ἑτέρας τινὰς ἐρωτήσεις μικροτέρου ἐνδιαφέροντος, τὰς ὁποίας θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν.

§3Δ. ΚΑΙΡΗΣ. Καίτοι δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πρὸ δέκα καὶ πέντε ἡμερῶν ἐκδικασθείσας ἐν τῷ Πλημμελειοδικείῳ Σύρου δύο ποινικὰς δικογραφίας κατὰ τῶν ἀδελφῶν Νικολάου, Ἀριστοτέλους καὶ Κωνσταντίνου Κόδρου καὶ Πελεκίδου καὶ λοιπῶν κατηγορουμένων, μετὰ τῶν ἰατροδικαστικῶν ἐκθέσεων, πρακτικῶν καὶ ἀποφάσεων τοῦ Δικαστηρίου. Ὅταν δὲ κατατεθῶσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, θὰ εἴπω τὰ πρέποντα εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι ἀπὸ τοῦδε λέγω λόγους κενούς.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἑρμηνείας διατάξεών τινων τοῦ ᾼΦΝΒʹ περὶ ἐνόρκων νόμου», ὡς ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπῆς καὶ ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ.

§5ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡ ἐπικεφαλὶς τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ μεταβληθῇ, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἑρμηνείας διατάξεων, ἀλλὰ περὶ εἰδικοῦ νόμου, ἀφορῶντος εἰς σύστασιν Κακουργιοδικείων. Νὰ διορθωθῇ δηλ. ὡς ἑξῆς: «Νομοσχέδιον περὶ καταλόγων τῶν ἐνόρκων ἐν ταῖς περιφερείαις τῶν Ἐφετείων Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι, μία τοῦ κ. Ρικάκη, καὶ ἑτέρα τοῦ κ. Μεσσηνέζη. Ἡ τοῦ κ. Ρικάκη ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Διὰ τὴν συγκρότησιν τῶν κατὰ τὴν περιφέρειαν τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πάτραις Κακουργιοδικείων τοῦ ἔτους 1892 θέλουσι κληρωθῆ οἱ ὑπὸ τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νόμου ΑΦΝΒʹ ἐπιτροπῆς ἐκλεχθέντες μέχρι τέλους Ἰουλίου ἐνεστῶτος ἔτους ἔνορκοι».

§7ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον σκοπὸν ἔχει νὰ ὁρίσῃ ἐκ τίνων ἐνόρκων θέλει γείνει ἡ κλήρωσις τῶν ἐνόρκων διὰ τὰ δύο αὐτὰ Κακουργιοδικεῖα, ἀφοῦ δὲν κατωρθώθη νὰ ὑπάρχωσιν ἔνορκοι, περὶ ὧν προβλέπει ὁ νόμος ΑΦΝΒʹ· ἑπομένως, νομίζω, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ νομοθετήσωμεν περὶ τῆς προδικασίας, νὰ μεταβάλωμεν ἢ παρατείνωμεν προθεσμίας· ἀνάγκην ἔχομεν νὰ νομοθετήσωμεν κατηγορηματικῶς, σαφῶς καὶ ὡρισμένως, ποῖοι ἔνορκοι δύνανται νὰ συγκροτήσωσι τὰ Κακουργιοδικεῖα εἰς τὰς δύο ταύτας περιφερείας, ὑπ’ αὐτὸ δὲ τὸ πνεῦμα ἡ τροπολογία μου εἶναι σαφεστέρα, καὶ ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιζητοῦμεν· ὁρίζει, ὅτι ἔνορκοι θέλουσι κληρωθῆ ἐκεῖνοι, οἵτινες θέλουσιν ἐκλεχθῆ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς μέχρι τέλους Ἰουλίου ἐ. ἔτους. Οὕτως ἀποφεύγομεν ὅλας τὰς ἄλλας ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι διατυποῦνται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καθὼς καὶ τοὺς δυνητικοὺς ὅρους, οἱ ὁποῖοι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν ἐν τῷ νόμῳ, διότι τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι «διὰ τὴν συγκρότησιν τῶν κατὰ τὴν περιφέρειαν τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πάτραις Ἐφετῶν Κακουργιοδικείων τοῦ ἔτους 1892 ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 12 κλπ. ἐπιτροπὴ δύναται νὰ συνέλθῃ καὶ μέχρι τέλους Ἰουλίου.» Δύναται νὰ συνέλθῃ· καὶ ἐὰν δὲν συνέλθῃ, ὁ νομοθέτης ἀφίνει εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ἁρμοδίων νὰ ἐνεργήσωσιν ἢ μή. Ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ ὁρίσωμεν, ὅτι οἱ ἔνορκοι θὰ κληρωθῶσιν ἐξ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἡ ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ἐκλέξῃ μέχρι τέλους Ἰουλίου. Τοῦτο δὲν διατυποῦται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἐνῷ διὰ τῶν ὀλίγων λέξεων τῆς τροπολογίας μου διατυποῦται ὁλόκληρος ἡ νομοθετικὴ διάταξις, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ἀσχοληθῇ, καὶ δι’ ἧς ἐπεζήτησε τὴν θεραπείαν τοῦ ἀτοπήματος.

§8ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ρικάκη, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν πληροῖ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ πρῶτον πρέπει νὰ κατανοήσωμεν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται τὰ πράγματα, ἵνα ἴδωμεν, ἐὰν, νομοθετοῦντες καθ’ ὃν τρόπον ζητεῖ ὁ κ. Ρικάκης, πληρῶμεν τὴν ἀνάγκην, πρὸ τῆς ὁποίας εὑρισκόμεθα. Κατὰ τὸν νόμον περὶ ἐνόρκων, κατὰ τὴν διαδικασίαν τῆς δημοσιότητος τῶν καταλόγων τῶν ἐνόρκων, τὴν γενομένην μέχρι τέλους Αὐγούστου, ὁ Νομάρχης παραλαμβάνει τοὺς καταλόγους ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ δημοσιεύει τούτους. Μετὰ τὴν δημοσίευσιν, ὁρίζει ὁ νόμος περὶ ἐνόρκων, ὅτι κατὰ Δεκέμβριον ἑκάστου ἔτους συνέρχεται ἐπιτροπὴ, προεδρευομένη ὑπὸ τοῦ Νομάρχου καὶ συγκροτουμένη ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τοῦ ἀρχαιοτέρου δικαστοῦ, ἥτις ἐκλέγει 120 ἐνόρκους, τὰ ὀνόματα τῶν ὁποίων ἀποστέλλει εἰς τὸν Πρόεδρον καὶ Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, ἵνα ἐνεργηθῇ ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου ἡ κλήρωσις. Ἀλλ’ εἴς τινας νομοὺς ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δὲν συνῆλθε κατὰ Δεκέμβριον, ἀλλὰ βραδύτερον, καὶ εἰς ἄλλους δὲν συνῆλθε παντελῶς. Τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, λαβὸν ὑπ’ ὄψει τοὺς καταλόγους, τοὺς ὁποίους ἐπιτροπαί τινες, συνελθοῦσαι μετὰ τὸν Δεκέμβριον, συνέταξαν, ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν κλήρωσιν, διότι αἱ ἐπιτροπαὶ δὲν συνῆλθον κατὰ Δεκέμβριον· ἐγεννήθη λοιπὸν ἐντεῦθεν κενὸν, οὗτινος ἡ πλήρωσις οὐδαμόθεν ἄλλοθεν ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ἢ διὰ νομοθετικῆς προνοίας. Τὰ Δικαστήρια εἰς τὴν γνώμην αὐτῶν εἶναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητα, ἡ ἐκτελεστικὴ ἀρχὴ δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς αὐτὰ καὶ ὑποδείξῃ, ὅτι ἡ γνώμη των δὲν εἶναι ὀρθὴ, καὶ ὅτι δύνανται νὰ ἐνεργήσωσι τὴν κλήρωσιν, καίτοι τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 12 προβλεπομένης, συνελθούσης μετὰ τὸν Δεκέμβριον. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ δοθῇ λύσις, καὶ ἡ λύσις δίδεται, ἐὰν νομοθετηθῇ, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ δύνανται νὰ συνέρχωνται καὶ μετὰ τὸν Δεκέμβριον. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ρικάκη δὲν προνοεῖ περὶ τῆς περιστάσεως ταύτης. Θεωρεῖ, ὡς εἶναι συντεταγμένη, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ συνῆλθον κατὰ τὸν νόμον, καὶ ὁμιλεῖ περὶ κληρωθέντων ἐνόρκων, ἀλλὰ τὸ Ἐφετεῖον θὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν συνῆλθεν, ὡς ὁ νόμος ὁρίζει, κατὰ Δεκέμβριον· πῶς λοιπὸν λύεται τὸ ζήτημα κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ρικάκη; Οὐδεμία λύσις, διότι ὁμιλεῖ περὶ κληρώσεως τῶν ἐνόρκων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἐκλεχθῆ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 12, ἥτις ὅμως δέον νὰ συνέρχηται τὸν Δεκέμβριον, καὶ οὐχὶ κατόπιν, ἵνα ἐκλέξῃ τοὺς ἐνόρκους τοῦ ἀμέσως ἑπομένου ἔτους. Ἀλλὰ τὴν ἀνάγκην ταύτην, περὶ ἧς πρόκειται, ἡ τροπολογία δὲν θεραπεύει, ἐνῷ τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τόσον σαφὲς, ὥστε δὲν ἀφίνει ἀμφιβολίαν. Λέγει ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ συνέλθωσι τὸν Δεκέμβριον, δύνανται νὰ συνέλθωσι καὶ μετὰ τὸν Δεκέμβριον, μέχρι τέλους Ἰουλίου. Ἀλλ’ ὁ κ. Ρικάκης λέγει: πῶς θὰ συνέλθωσι; Τοῦτο εἶναι ἔργον τῆς Διοικήσεως· θὰ συνέλθωσιν, ὅπως συνήρχοντο τὸν Δεκέμβριον. Ὅταν δημοσιευθῇ ὁ νόμος, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὸν Νομάρχην, ὅτι «ἐψηφίσθη ὁ νόμος· καλέσατε τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συνέλθῃ». Ὁ Νομάρχης θὰ καλέσῃ τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τὸν ἀρχαιότερον δικαστὴν, καὶ θὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἐκλογήν. Οὕτω θὰ λειτουργήσωσι τὰ Κακουργιοδικεῖα. Ἀπέναντι τῆς σαφεστάτης διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου, δὲν πρέπει νὰ καταφεύγωμεν εἰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς φέρωσιν εἰς τὰς αὐτὰς δυσχερείας· διότι τὸ ζήτημα τῆς συγκλήσεως τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 12 δὲν λύεται διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Ρικάκης. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, διότι οὕτω μόνον λύεται τὸ ζήτημα.

§9ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος μοὶ ἀπέδωκε σκέψεις καὶ ἰδιότητας εἰς τὴν σύνταξιν τῆς τροπολογίας, τὰς ὁποίας δὲν ἔχω. Τὶ ἐπιζητοῦμεν σήμερον; Νὰ κανονίσωμεν τὰ τῶν ἐνόρκων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρέπει ν’ ἀποτελέσωσι τὰ δύο Κακουργιοδικεῖα. Εἰς ποῖον στάδιον εὑρίσκεται ἡ δικαστικὴ ἐξουσία σήμερον; Ἔχει ἀνάγκην νὰ κληρώσῃ ἐνόρκους, διότι, συνελθόντα τὰ Ἐφετεῖα νὰ κληρώσωσι, δὲν εὗρον καταλόγους· ὥστε πρέπει νὰ ὁρίσωμεν ἐν τῷ νόμῳ, ἐκ τίνων καταλόγων θέλει γείνῃ ἡ κλήρωσις. Ἕνεκα τούτου τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ὁρίσῃ, πῶς θὰ γείνωσιν αἱ κληρώσεις. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος εὑρίσκει, ὅτι δὲν ὁμιλῶ περὶ παρατάσεως τῆς ἐνεργείας τῆς ἐπιτροπῆς. Ὅταν ὅμως λέγω, ὅτι θὰ κληρωθῶσιν οἱ ἔνορκοι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι κληρωθῆ μέχρι τέλους Ἰουλίου, ἐν τῇ διατάξει ταύτῃ δὲν ὑφίσταται ἡ νομοθετικὴ διάταξις, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ λειτουργῶν μέχρι τέλους Ἰουλίου; Νομίζω λοιπὸν, χωρὶς νὰ ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ θεωρηθῇ ἡ τροπολογία μου ὀρθοτέρα, ὅτι εἰς τὰς συντόμους λέξεις τῆς τροπολογίας μου περιέχεται ὁλόκληρος ἡ διάταξις, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον εἶδον, ὅτι εἰς τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἀνάγκη νὰ προβλέψωμεν περὶ διαφόρων περιπτώσεων, διότι εἴς τινας νομοὺς ἐγένετο ἡ ἐκλογή, εἴς τινας δὲ δὲν ἐγένετο, καὶ διὰ τοῦτο προσετέθησαν εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἄρθρου, ὅπως γείνῃ τὸ νομοσχέδιον σαφέστερον, αἱ λέξεις «ἢ καὶ βραδύτερον». Δυνάμει ποίας νομοθετικῆς διατάξεως ἐτέθησαν αὗται; Πῶς σήμερον νομιμοποιοῦμεν τὸ «ἢ καὶ βραδύτερον»; Ποία διάταξις ὁρίζει, ὅτι ἔχουσι κῦρος αἱ ἐκλογαί, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου μέχρι σήμερον; Ἐνῷ, ἐὰν ἀφήσωμεν τὴν γενικὴν διάταξιν, καὶ εἴπωμεν, ὅτι εἰς τοὺς ἐνόρκους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκλεχθῶσι μέχρι τέλους Ἰουλίου 1892, συμπεριλαμβάνονται καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἐξελέχθησαν, λέγομεν πᾶν ὅ,τι πρέπει νὰ εἴπωμεν.

§10ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας εἶναι, ὅπως ἡ δικαιοσύνη ἀπονέμηται ὅσον οἷόν τε ταχέως, καὶ τὰ Δικαστήρια νὰ σπεύδωσιν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των. Εἰς τοῦτο καὶ μόνον πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, καλουμένη νὰ λύσῃ δυσχερείας, προελθούσας ἐκ τῆς μὴ ἐκπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ συγκροτήσεως τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων. Δύναται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία διὰ μιᾶς διατάξεως νὰ καταστήσῃ τὴν συγκρότησιν οἱουδήποτε τῶν Κακουργιοδικείων ἐφικτὴν ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας, ἀφ’ ἧς ἤθελε δημοσιευθῆ ὁ νόμος ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως»; Ἄν δύναται, ὀφείλει νὰ τὸ πράξῃ· διότι πιθανὸν μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπόδικοι, νὰ ἦναι καὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀδίκως κατακρατοῦνται. Πρέπει δὲ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς οἰκογενείας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διατελοῦσιν ὑπόδικοι, τὰς ἐνδιαφερομένας βεβαίως περὶ τῆς τύχης τῶν ὑποδίκων. Ἐὰν λοιπὸν δυνάμεθα νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος τούτου, δὲν πρέπει νὰ τὸ παραλείψωμεν οὔτε ἐπὶ μίαν στιγμήν. Οἱ κατάλογοι τῆς περιφερείας τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν ἐγένοντο, δύναται τὸ Ἐφετεῖον νὰ προβῇ εἰς τὴν κλήρωσιν, ὅπως ἀμέσως λειτουργήσῃ τὸ Κακουργιοδικεῖον ἐντὸς τῆς περιφερείας. Τοῦτο ἔπραξε τὸ ἐν Λαρίσσῃ Ἐφετεῖον. Λοιπὸν ἂς διευκολύνωμεν οὕτω πως τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, ἵνα προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν ἐνόρκων, καὶ οὕτω φθάνωμεν εἰς τὴν ταχυτέραν συγκρότησιν τῶν Κακουργιοδικείων, καὶ ἐκπληροῦμεν τότε τὸ καθῆκόν μας πρὸς τὴν κοινωνίαν. Ὡς πρὸς τὴν περιφέρειαν τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν, ὑπάρχει δυσχέρειά τις, διότι ἡ ἐπαρχία τῆς Ἀχαΐας δὲν προέβη εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν ἐνόρκων τῆς περιφερείας. Ἀλλὰ διότι παρέλειψεν ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ τὸ καθῆκόν της, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ μὴ σπεύσῃ νὰ διορθώσῃ καὶ θέσῃ ἐκποδὼν τὴν παράλειψιν ταύτην τῶν ὀργάνων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ λύσῃ ταχέως τὸ ζήτημα τῆς συστάσεως Κακουργιοδικείου ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν. Ἡ δυσχέρεια δὲ αἴρεται, ἂν ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ κατάλογοι τῶν δύο ἐπαρχιῶν, τοῦ Μεσολογγίου καὶ τῆς Ζακύνθου, ὅπου κατηρτίσθησαν. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας, νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ κατάλογοι, οἱ ὁποῖοι ἴσχυον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τριετίαν. Οὕτω, νομίζω, λύεται ἡ σπουδαία δυσχέρεια, ὑπὸ τὴν ὁποίαν διατελεῖ ἡ δρᾶσις τῆς δικαιοσύνης, ἡ ὁποία δὲν πρέπει οὐδ’ ἐπὶ μίαν στιγμὴν νὰ ἀργῇ. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τὴν τροπολογίαν μου, μὲ τὴν προσθήκην, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ οἱ κατάλογοι τοῦ νομοῦ Ζακύνθου.

§11ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω περὶ τίνος γίνεται ὁ ἀγών· ὁ σκοπός μας εἶναι νὰ κατορθώσωμεν νὰ συγκροτηθῶσι τὰ Κακουργιοδικεῖα, ἵνα ἴδωσι τὴν τύχην των οἱ δυστυχεῖς ὑπόδικοι. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπεβλήθησαν δύο τροπολογίαι, ἄγουσαι ἀκριβῶς εἰς τὸν ἀντίθετον σκοπὸν ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὡς εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ἐμελέτησε τὰ ἔγγραφα, κατεῖδον, ὅτι πᾶσα ἡ ἐργασία ἐπὶ τοῦ καταλόγου τῶν ἐνόρκων ἐγένετο ἐγκύρως, οἱ κατάλογοι ἐδημοσιεύθησαν διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», καὶ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἀντελήφθησαν ἰδίαις αἰσθήσεσι τοῦτο, ἑπομένως δὲν πρόκειται νὰ ἀμφισβητήσωμεν τὸ κῦρος τῶν καταλόγων τῶν ἐνόρκων. Ἐκεῖνο, ὅπερ ἀτάκτως ἐγένετο, εἶναι τοῦτο, ὅτι δὲν συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 12, ἵνα ποιήσηται τὴν ἐκλογὴν τῶν 120, καὶ πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὴν προθεσμίαν νὰ συνέλθῃ, διότι, ἐὰν δὲν δώσωμεν τὴν προθεσμίαν, δύναται ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἔχουσα τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ προθεσμία τοῦ νόμου εἶναι ἀνατρεπτικὴ, νὰ μὴ παραδεχθῇ τὸν κατάλογον, τὸν γενόμενον μετὰ τὸν Δεκέμβριον...

§12ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τινὲς ἐπιτροπαὶ δὲν συνῆλθον.

§13ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν συνῆλθον αἱ τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας, συνῆλθον αἱ ἐπιτροπαὶ τοῦ Μεσολογγίου καὶ τῆς Ζακύνθου.

§14ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Καὶ τῆς Ἤλιδος.

§15ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τῆς Ἤλιδος ἐπιτροπὴ δὲν ὑπάρχει· ὑπάρχουν αἱ ἐπιτροπαὶ τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, διότι πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὁ Νομάρχης καὶ μέλη ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν τοῦ νομοῦ καὶ ὁ ἀρχαιότερος δικαστής. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν αὕτη δὲν συνῆλθε, καὶ δὲν συνῆλθε καὶ δι’ ἕτερον λόγον, διότι δὲν εἶχε τὸν γενικὸν κατάλογον τοῦ δήμου Βουρῶν. Τὸ ζήτημα δὲ τοῦτο τῆς ἐλλείψεως τοῦ γενικοῦ καταλόγου ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπὴ ἐθεώρησε σπουδαιότατον, διότι, ἐνῷ ἀπεδέχετο, ὅτι ἡ προθεσμία τῆς κατὰ Δεκέμβριον συνόδου τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 12 δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι, παρορώμεναι, συνεπάγονται ἀκυρότητα, ἀφ’ ἑτέρου ἔχει τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ προθεσμία, ἡ ὁριζομένη πρὸς ἔλεγχον τοῦ καταλόγου τῶν ἐνόρκων κατὰ Ἰούλιον, εἶναι ὑψίστης σημασίας, καὶ ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δύναται νὰ παροραθῇ, διότι ἀφορᾷ εἰς τὴν σύστασιν τοῦ ὁρκωτοῦ δικαστηρίου καὶ εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν προσόντων τῶν πολιτῶν, οἵτινες μέλλουσι νὰ λάβωσι μέρος ὡς ὁρκωτοὶ δικασταί· ὅταν ἡ προθεσμία αὕτη παροραθῇ, δὲν ἔχομεν ὁρκωτὸν δικαστήριον, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐδέχθημεν τὴν ἑρμηνευτικὴν διάταξιν, διότι διὰ ταύτης καθιεροῦτο ἡ ἀρχὴ τοῦ νὰ μὴ τηρῆται οὐδεμία προθεσμία. Αἱ προθεσμίαι ὅμως αὗται ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐτηρήθησαν πᾶσαι, καὶ οἱ γενικοὶ κατάλογοι τῶν νομῶν, πλὴν τοῦ δήμου Βουρῶν, εἶναι ἐγκυρότατοι καθ’ ὁλοκληρίαν. Πρόκειται νὰ ἀναπληρώσωμεν μόνον τὴν ἔλλειψιν ταύτην· ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις ἔδει νὰ συνέλθῃ τὸν Δεκέμβριον, ἂν δὲν συνῆλθε, νὰ δύναται νὰ συνέλθῃ καὶ τώρα. Τοῦτο λέγομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου· ὅπου δὲν συνῆλθε, νὰ συνέλθῃ, ὅπου συνῆλθε, νὰ μὴ συνέλθῃ.

§16ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Καὶ ἂν παρουσιασθῇ πρόσκομμα εἰς τὴν συγκρότησιν τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ παρατείνηται αὐτὴ ἡ κατάστασις τῆς ἀργίας τῶν Κακουργιοδικείων; Καὶ ἂν δὲν προσέλθωσι δύο ἢ τρεῖς;

§17ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κατὰ τίνα τρόπον;

§18ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὅπως εἰς τὰ πολυμελῆ σώματα δὲν γίνεται ἡ κλήρωσις.

§19ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πάντες οἱ νόμοι καθήκοντα καὶ δικαιώματα ἀναγνωρίζουσιν εἰς τοὺς πολίτας καὶ εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Ἐάν τις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων δὲν ἐννοῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του, ἂν, λόγου χάριν, οἱ κύριοι Βουλευταὶ δὲν θελήσωσι νὰ συνέλθωσι, νὰ συνεδριάσωσιν, ἂν οἱ πολῖται οἱ Ἕλληνες δὲν θελήσωσι νὰ ἐκπληρώσωσι τὰ καθήκοντά των, διὰ τῆς μάστιγος βεβαίως δὲν θὰ ἐκβιασθῶσι πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ διὰ τῆς φωνῆς τοῦ νόμου. Μὲ τοιαύτας ὑποθέσεις βεβαίως τὰ πάντα δύνασθε νὰ ἀποδεχθῆτε ὡς παραλύοντα. Ἄν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θελήσῃ νὰ συνέλθῃ, θὰ διαταχθῇ ὑπὸ τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς νὰ συνέλθῃ· ἂν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν συνέλθῃ, ἰσοδυναμεῖ μὲ τὸ ἂν δὲν θέλωμεν ἡμεῖς πάντες νὰ συνέλθωμεν, νὰ ἐκπληρώσωμεν τὰ καθήκοντά μας. Βεβαίως δι’ ἀνθρώπων ἐκτελοῦνται τὰ τῶν νόμων· οἱ ἄνθρωποι ἔχουσι συναίσθησιν τῶν καθηκόντων των, τοῖς ἐπιβάλλονται τὰ καθήκοντα αὐτὰ διὰ νόμων, καὶ ὀφείλουσι νὰ τὰ ἐκπληρώσωσιν. Ἂν προβῶμεν εἰς τὴν σκέψιν ταύτην, ἂν οὐδεὶς ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του, τότε γαῖα μιχθήτω πυρί! δὲν μένει τι ἄλλο. Πᾶς δημόσιος ὑπάλληλος ὀφείλει νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του· ἂν δὲ δὲν σκοπῇ αὐτὸς νὰ τὸ ἐκπληρώσῃ, ἡ προϊσταμένη ἀρχὴ ὑπενθυμίζει εἰς αὐτὸν, ὅτι ὀφείλει νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του. Τοιαύτας λοιπὸν ὑποθέσεις δὲν πρέπει νὰ κάμνωμεν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ δικαιολογήσωμεν τροπολογίαν, ἡ ὁποία δὲν μᾶς φέρει πρὸς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Πρὸς τὸν σκοπόν, ὃν ἐπιζητεῖτε, μᾶς φέρει τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Δικαιοσύνης.

§20ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ὁ κ. εἰσηγητὴς τρέφει αἰσθήματα πατρότητος, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει αὐτὸν τὸ νομοσχέδιον, καὶ διὰ τοῦτο ἀγωνίζεται, ὅπως ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν λύει τὸ ζήτημα τὸ σπουδαῖον, τὸ ζήτημα τῆς συγκροτήσεως τῶν Κακουργιοδικείων, ὅσον ἔδει ταχύτερον. Εἶπεν ὁ κ. εἰσηγητής, ὅτι, ἂν δὲν συνέλθωσιν οἱ ὑπάλληλοι, ἂν δὲν ἐκπληρῶσι τὸ καθῆκόν των, τότε γαῖα μιχθήτω πυρί! Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι μία νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν λύει τὰ ζητήματα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ὀφείλει, προβλέπουσα ὅλα τὰ ἐνδεχόμενα, ὅταν πρόκηται περὶ ἀπονομῆς δικαιοσύνης, νὰ καταστήσῃ ἐφικτὴν τὴν ἐνέργειαν αὐτῆς, καὶ ὅταν δύναται, ἐπαναλαμβάνω, ὀφείλει νὰ πράττῃ αὐτὸ, ἄλλως ὑποπίπτει εἰς μεγάλην παράλειψιν. Δὲν εὐθύνεται ἡ κοινωνία, δὲν εὐθύνονται, Κύριοι, οἱ ὑπόδικοι, διότι παρέλειψεν ὁ Δήμαρχος τῶν Βουρῶν νὰ ἀποστείλῃ τὸν γενικὸν κατάλογον ἐγκαίρως εἰς τὴν ἐπιτροπήν· δὲν εὐθύνεται βεβαίως. Ἔδει δὲ ἡ ἐξουσία ἡ ἐκτελεστικὴ νὰ ἐπιτιμήσῃ τὸν Δήμαρχον ἐκεῖνον, ὅταν ἔβλεπεν, ὅτι δὲν ἐστέλλετο ἐγκαίρως ὁ κατάλογος, νὰ τὸν ἐπιπλήξῃ, νὰ τὸν τιμωρήσῃ διὰ τὴν μὴ ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του, καὶ τότε δὲν θὰ εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὴν τὴν δυσχέρειαν. Ἀφοῦ ὅμως ἐπῆλθεν ἡ δυσχέρεια, ὡς ἐκ τῆς παραλείψεως τῆς διοικητικῆς ἐξουσίας, νομίζω, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν πρέπει νὰ παραπέμψῃ πάλιν τοὺς ὑποδίκους εἰς τὰ διοικητικὰ ὄργανα, ἀλλὰ, δυναμένη νὰ κανονίσῃ τὴν δυσχέρειαν, πρέπει νὰ τὴν κανονίσῃ, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τοὺς καταλόγους τοὺς ἀφορῶντας τὴν Ἀχαΐαν καὶ Ἤλιδα, τοὺς ἰσχύσαντας κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τριετίαν· βεβαίως δὲ οἱ κατάλογοι ἐκεῖνοι, μάλιστα ἀφοῦ ἐγένοντο κατὰ τὴν πρώτην, ὡς νομίζω, ἐφαρμογὴν τοῦ νέου νόμου, θὰ συνετάχθησαν μετὰ πάσης προσοχῆς, καὶ βεβαίως θὰ περιλαμβάνωσι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὰ προσόντα, διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἔνορκοι. Λοιπὸν νὰ καταφύγωμεν εἰς τοὺς καταλόγους ἐκείνους, καὶ τοιουτοτρόπως, ἐπιβάλλοντες τὴν κλήρωσιν τῶν ἐνόρκων ἐκ τῶν καταλόγων Μεσολογγίου καὶ Ζακύνθου καὶ ἐκ τοῦ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τριετίαν ἰσχύσαντος καταλόγου τῆς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, νὰ διατάξωμεν τὸ Ἐφετεῖον νὰ προβῇ εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν ἐνόρκων. Κατὰ δὲ τὰ ἄνω ἐκτεθέντα, νομίζω ὅτι ἐπιτυγχάνεται νὰ λειτουργήσωσι τὰ Κακουργιοδικεῖα καὶ ἐνταῦθα καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν Πατρῶν τὸ ταχύτερον.

§21ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὰς ὑποβληθείσας ὑπὸ τῶν συναδέλφων ἐξ Αἰγιαλείας καὶ Πατρῶν τροπολογίας ἐμελέτησα ἐπισταμένως, διότι προήρχοντο ἀπὸ δύο γηραιοὺς νομομαθεῖς· ἐσκέφθην, ἂν διὰ τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν ἠδύνατο ἡ διέξοδος, ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιζητουμένη, νὰ ἐπιτευχθῇ κρεῖσσον. Εὑρίσκω δὲ, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὶς ἐπεψηφίσθη, ἐπιτυγχάνεται πλήρης καὶ κανονικὴ ἡ διέξοδος, τὴν ὁποίαν ἐπιζητοῦμεν, νὰ λειτουργήσωσι τὰ Κακουργιοδικεῖα τῆς περιφερείας Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν. Ἐκ τῶν τροπολογιῶν ἡ τοῦ κ. ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ προϋποθέτει τοὺς γενικοὺς καταλόγους ἅπαντας κανονικῶς συνταχθέντας, ἐνῷ, ὡς γνωστὸν, ὑπάρχουσι γενικοὶ κατάλογοι ἑνὸς δήμου, μὴ ἔχοντες τὰ στοιχεῖα, ὅσα ὁ νόμος ἀπαιτεῖ, πρὸ παντὸς δὲ ὁ κατάλογος ὁ γενικὸς τοῦ δήμου Βουρῶν στερεῖται ἑνὸς προσόντος, τῆς ἐκθέσεώς του, ἐν ᾧ χρόνῳ ὁ νόμος περὶ ἐνόρκων ἀπαιτεῖ νὰ ἐκτίθηνται οἱ κατάλογοι εἰς δημοσίαν ἀνάκρισιν, καὶ νὰ γίνωνται δεκταὶ αἱ κατ’ αὐτῶν ἐνστάσεις. Ἑπομένως δὲν δυνάμεθα τὸν κατάλογον τοῦ δήμου Βουρῶν νὰ τὸν νομιμοποιήσωμεν ἐκ τῶν ὑστέρων...

§22ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 2.

§23ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν προστίθεται τίποτε, διότι ἀκριβῶς διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπεψηφίσθη ἤδη, κανονίζεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖται... Ἡ δὲ τροπολογία τοῦ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ ἔχει ἐπίσης τὸ αὐτὸ ἐλάττωμα. Ἐπιζητεῖται δι’ αὐτῆς νὰ δοθῇ κῦρος εἰς τὸν γενικὸν κατάλογον τοῦ δήμου Βουρῶν κατὰ τρόπον περίεργον, διότι ἐκεῖ, καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ἠλείας, ἐγένοντο δεκτοὶ οἱ κατάλογοι, ἐκεῖ ζητεῖται νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ ἐτήσιοι κατάλογοι, καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τοὺς δήμους τῆς περιφερείας τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν, οἱ κατάλογοι τῆς παρελθούσης τριετίας, ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου περιορίζεται αὕτη εἰς τοὺς γενικοὺς καταλόγους τῆς παρελθούσης τριετίας. Ἑπομένως τὸ κακὸν περιορίζεται εἰς σημεῖον μικρότερον. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, χωρὶς ἐκ τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν νὰ ἐπηρεασθῇ, διότι δι’ αὐτῶν δὲν ἐπιτυγχάνεταί τι περισσότερον τοῦ ζητουμένου.

§24ΡΙΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ διὰ τῆς τροπολογίας μου τροποποιῶ τὸ πρῶτον ἄρθρον, καὶ σημειῶ ῥητῶς «ἄρθρον 1ον», τὸ δὲ ἄρθρον 2 τὸ ἀφίνω ὅπως ἔχει, διότι προβλέπει περὶ τῆς περιπτώσεως, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, τοῦ δήμου Βουρῶν, δὲν ἐννοῶ δὲ νὰ συμπεριλάβω ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 πράγματα, περὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχουσι νομοθετικαὶ διατάξεις. Περιορίζομαι μόνον εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 1. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς καταλόγους τοὺς τριετεῖς, τοὺς ὁποίους παραδέχομαι ὡς νομίμως συνταχθέντας, τοὺς θεωρῶ τοιούτους, διότι ἔχουσι νομίμως. Δὲν εἶναι ζήτημα περὶ τῆς καταρτίσεως τῶν τριετῶν καταλόγων. Νομίζω, ὅτι καὶ αἱ δύο παρατηρήσεις δὲν συμφωνοῦσι μὲ τὸ γράμμα καὶ μὲ τὴν σαφῆ ἔκφρασιν τῆς τροπολογίας μου.

§25ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριοι Βουλευταὶ, φρονῶ, ὅτι αἱ γινόμεναι συζητήσεις περὶ τῆς ἐννοίας τῆς τροπολογίας, τῆς συνταχθείσης ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἡ ὁδὸς, ἣν ἡ ἐπιτροπὴ ἠκολούθησε, δὲν εἶναι ἡ προσήκουσα πρὸς θεραπείαν τῶν ἐλλείψεων, ἃς προτιθέμεθα νὰ διορθώσωμεν, καὶ ὅτι τοὐναντίον ὀρθοτάτη ὁδὸς εἶναι ἐκείνη, ἣν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶχεν ἀκολουθήσει, ἡ ὁδὸς τοῦ ἑρμηνευτικοῦ νόμου. Εἶναι, Κύριοι, ἐκ τῶν συζητήσεων ἀποδεδειγμένον, ὅτι ὁ γενικὸς κατάλογος τῶν ἐνόρκων ὅλου τοῦ Κράτους, ὁ συνταχθεὶς κατὰ τὸ 1891, ἐδημοσιεύθη ἤδη ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», μία δὲ μόνον ἔλλειψις ἐν αὐτῷ ἀνευρέθη, ὅτι ἑνὸς δήμου ὁ κατάλογος ὁ γενικὸς δὲν συνετάχθη ἐμπροθέσμως, οὐχ ἧττον ὅμως καὶ αὐτοῦ τοῦ δήμου ὁ κατάλογος ἐδημοσιεύθη. Ἔχομεν λοιπὸν δημοσιευμένους τοὺς γενικοὺς καταλόγους τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα ἐνόρκων κατὰ τὸ ἔτος 1891. Τί ἔχομεν ἀκόμη ἀποδεδειγμένον ἐκ τῶν συζητήσεων; Ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου αὐτοῦ, τοῦ ἔχοντος ἔστω τὴν ἔλλειψιν ἐκείνην ὡς πρὸς τὸν δῆμον Βουρῶν, συνῆλθον αἱ ἐπιτροπαὶ αἱ ἐκλέγουσαι τοὺς ἐνόρκους, τοὺς ἀποτελοῦντας τὸν ἐτήσιον κατάλογον, καὶ συγκροτούμεναι ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τοῦ ἀρχαιοτέρου πρωτοδίκου, συνῆλθον, λέγω, αὐταὶ αἱ ἐπιτροπαὶ, καὶ ἐξελέξαντο τοὺς ἐνόρκους, οἱ ὁποῖοι θὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὰ Κακουργιοδικεῖα τοῦ τρέχοντος ἔτους. Τοῦτο τὸ βεβαιώνει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, λέγουσα μόνον, ὅτι δὲν συνῆλθον ἐμπροθέσμως, ὅτι συνῆλθον ἐκπροθέσμως. Τώρα τὸ ἐκπρόθεσμον τῆς ὑποβολῆς τοῦ γενικοῦ καταλόγου τοῦ δήμου Βουρῶν, ἢ τὸ ἐκπρόθεσμον τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐνόρκων ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν, ἀποτελεῖ κἀμμίαν ἀκυρότητα τῆς μελλούσης ποινικῆς διαδικασίας; Καὶ προχθὲς, Κύριοι, εἶπον πρὸς ὑμᾶς, ὅτι οὐδεμίαν ἀποτελεῖ ἀκυρότητα, ὅτι ὀρθότατα τὸ Ἐφετεῖον Λαρίσσης ἀπεφάνθη, ὅτι δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν ἐνόρκων, ὅτι οὐχὶ ὀρθῶς τὸ Δικαστήριον τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν ἀπέσχε νὰ πράξῃ τὸ αὐτὸ, ὅτι οὐχὶ ὀρθῶς τὸ Δικαστήριον τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν προέβη μὲν εἰς τὴν κλήρωσιν, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐτησίων καταλόγων τεσσάρων νομῶν, οὐχὶ δὲ καὶ τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Πρόκειται τώρα νὰ θεραπεύσωμεν αὐτὰς τὰς ἀναφυείσας ἐλλείψεις, νὰ ἄρωμεν τὰ παρεμβληθέντα εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης κωλύματα. Πόθεν προέκυψαν; Ἐκ τοῦ ὅτι ἐγεννήθησαν ἀμφιβολίαι, ἂν ἡ τήρησις τῶν πρὸς σύνταξιν τῶν καταλόγων προθεσμιῶν συνεπάγῃ ἀκυρότητα τῶν καταλόγων ἢ οὔ. Ὀφείλομεν ἑπομένως νὰ ἄρωμεν τὰς ἀμφιβολίας ταύτας· ἀλλὰ τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ δι’ ἑνὸς ἑρμηνευτικοῦ νόμου, ἑρμηνεύοντος, ὅτι αἱ προθεσμίαι τῶν ἄρθρων τοῦ περὶ ἐνόρκων νόμου πρὸς σύνταξιν τῶν καταλόγων δὲν εἶναι ἀνατρεπτικαί, ὅτι ἡ μὴ τήρησις τῶν προθεσμιῶν τούτων οὐδεμίαν συνεπάγεται ἀκυρότητα....

§26ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἀνατρέπεται τότε ὅλη ἡ οἰκονομία τοῦ νόμου;

§27ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἀνατρέπετε τὴν οἰκονομίαν τοῦ νόμου καθ’ ὁλοκληρίαν, καὶ ἡμεῖς, διὰ νὰ προλάβωμεν...

§28ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε, παρακαλῶ. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει ὁ νόμος περὶ ἐνόρκων, ἣν καὶ διὰ τοῦ ἑρμηνευτικοῦ νόμου πρόκειται νὰ δώσωμεν, ἑπομένως δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, ἢ νὰ καταστήσωμεν ἀναμφισβήτητον τὴν ἑρμηνείαν ταύτην, ἣν καὶ ἡ νομολογία τοῦ Ἀρείου Πάγου παρεδέχθη, καὶ ἑπομένως νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν καὶ εἰς τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν, περὶ ἧς πρόκειται. Οὕτως ὁ ἑρμηνευτικὸς νόμος θὰ λέγῃ, ὅτι ἡ μὴ τήρησις τῶν προθεσμιῶν πρὸς σύνταξιν τῶν γενικῶν ἢ τῶν ἐτησίων καταλόγων τῶν ἐνόρκων οὐδεμίαν συνεπάγεται ἀκυρότητα. Τούτου γενομένου, τίνες αἱ συνέπειαι; Τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον ἐνόμισεν, ὅτι τὸ ἐκπρόθεσμον τῶν καταλόγων συνεπάγεται ἀκυρότητα, καὶ ἀπέσχεν ἕνεκα τούτου νὰ προβῇ εἰς τὴν κλήρωσιν, θὰ προβῇ ἀμέσως εἰς αὐτήν. Τί ἄλλο ταχύτερον ἐπιζητεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγιαλείας συνάδελφος διὰ τὴν πρόοδον τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης; Ἐνώπιον ἑνὸς ἑρμηνευτικοῦ νόμου, οὕτως ἑρμηνεύοντος τὸν ὑφιστάμενον νόμον, βεβαίως τὸ Δικαστήριον τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν θὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν ἐνόρκων. Τί θὰ πράξῃ τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν ἀπέναντι ἑνὸς τοιούτου ἑρμηνευτικοῦ νόμου; Θὰ σκεφθῇ, ὅτι κακῶς προέβη εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν ἐνόρκων, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸν ἐτήσιον κατάλογον τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας, ἀφοῦ καὶ ὁ τοῦ νομοῦ τούτου κατάλογος εἶναι ἔγκυρος, καὶ ἑπομένως θὰ προβῇ ἀμέσως εἰς νέαν κλήρωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐτησίων καταλόγων ὅλων τῶν νομῶν τῆς περιφερείας του. Ταχύτατα λοιπὸν θὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς ἑρμηνείας αὐτῆς ἡ πρόοδος τῶν ἐργασιῶν τῶν Κακουργιοδικείων. Διατὶ τώρα θέλετε, ἀντὶ τῆς γενικῆς αὐτῆς ἑρμηνείας, νὰ καθιερώσητε ἐξαιρετικὴν νομοθετικὴν διάταξιν, ἐπιτρέποντες, ἵνα αἱ πρὸς ἐκλογὴν τῶν ἐνόρκων ἐπιτροπαὶ συνέρχωνται καὶ μέχρι τέλους Ἰουλίου; Ὄχι· δὲν δύνανται νὰ συνέρχωνται.

§29ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν λέγει νὰ συνέρχωνται εἰς τὸ τέλος.

§30ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ συνέρχωνται καὶ μέχρι τέλους Ἰουλίου. Αἱ ἐπιτροπαὶ ὀφείλουσι νὰ ἐκπληρώσωσι τὰ καθήκοντά των ἐντὸς τῶν νομίμων προθεσμιῶν, ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἐκπληρώσωσι ταῦτα, ἡ νομοθεσία δὲν θεωρεῖ τὴν παράλειψιν αὐτὴν συνεπάγουσαν ἀκυρότητα, καὶ θεωρεῖ ἔγκυρα τὰ μετὰ ταῦτα γενόμενα· καὶ ἰδοὺ διατὶ ἐγὼ ἀποκρούω αὐτὴν τὴν θεωρίαν, καθ’ ἣν αἱ ἐπιτροπαὶ δύνανται νὰ συνέρχωνται καὶ βραδύτερον.

§31ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀπεναντίας, σεῖς θέλετε νὰ καθιερώσητε αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Ἡμεῖς λέγομεν ῥητῶς, ὅτι αὐταὶ αἱ ἐπιτροπαὶ δέον νὰ συνέλθωσι τώρα, καὶ σεῖς διὰ τοῦ ἑρμηνευτικοῦ νόμου θέλετε νὰ μὴ συνέλθωσι τώρα.

§32ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ ἐκεῖναι συνῆλθον, καὶ ἀφοῦ συνῆλθον, ἐγκύρως ἐνήργησαν, καὶ ἀφοῦ ἐγκύρως ἐνήργησαν, ἀρκεῖ νὰ ἐγκρίνωμεν τὰ γενόμενα, καὶ δὲν ὑπάρχει κἀμμία ἀνάγκη νὰ εἴπωμεν πρὸς αὐτὰς «δύνασθε νὰ συνέλθητε καὶ βραδύτερον». Τί νὰ κάμωσι βραδύτερον; Νὰ ἐπαναλάβωσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔκαμον; ἢ νὰ προβῶσιν εἰς νέαν ἐκλογὴν ἐντελῶς ἀνεξάρτητον ἐκείνης; Τίς ἡ ἀνάγκη λοιπὸν ἄλλων διατάξεων, ἀφοῦ δι’ ἁπλουστάτης ἐπισήμου ἑρμηνείας δυνάμεθα νὰ ὁδηγήσωμεν τὰ Ἐφετεῖα, ὅτι αἱ πράξεις τῶν ἐπιτροπῶν, ἔστω καὶ πέραν τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου γενόμεναι, καλῶς ἐγένοντο, καὶ ἑπομένως ὀφείλουσι τὰ Ἐφετεῖα νὰ προβῶσιν εἰς τὴν κλήρωσιν; Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ τοιαύτη ἐπίσημος ἑρμηνεία τῶν ἀμφιβόλων ἔστω διατάξεων τοῦ περὶ ἐνόρκων νόμου θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ προβῶσι τάχιστα τὰ Ἐφετεῖα εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν ἐνόρκων, καὶ συνεπῶς νὰ ἀρχίσωσι τάχιστα αἱ ἐργασίαι τῶν Κακουργιοδικείων. Δι’ αὐτῆς δὲ καθίστανται περιτταὶ ὅλαι αἱ γενόμεναι ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν συζητήσεις.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν πρῶτον ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ρικάκη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Δευτέρα τροπολογία εἶναι ἡ τοῦ κ. Μεσσηνέζη, ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὰ κατὰ τὴν περιφέρειαν τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν Κακουργιοδικεῖα συγκροτηθήσονται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διὰ τὴν ἀρξαμένην τριετίαν δημοσιευθέντων καταλόγων ἐνόρκων τοῦ νομοῦ τούτου, ὡς συνεκροτήθησαν καὶ τὰ κατὰ τὴν περιφέρειαν τῶν ἐν Λαρίσσῃ Ἐφετῶν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται). Καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μεσσηνέζη, ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὰ κατὰ τὴν περιφέρειαν τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν Κακουργιοδικεῖα συγκροτηθήσονται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διὰ τὴν ἀρξαμένην τριετίαν δημοσιευθέντων καταλόγων ἐνόρκων τῆς Ἤλιδος καὶ τῶν διὰ τὴν παρελθοῦσαν τριετίαν ἰσχυσάντων καταλόγων ἐνόρκων τῆς Ἀχαΐας.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§34ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ μεταβληθῇ ὁ τίτλος αὐτοῦ ὡς ἑξῆς: «Νομοσχέδιον περὶ τῶν καταλόγων τῶν ἐνόρκων ἐν ταῖς περιφερείαις τῶν Ἐφετείων Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν.»

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν μεταβολὴν τοῦ τίτλου, ὡς ἀνεγνώσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Παρακαλῶ τὴν ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴν νὰ συνέλθῃ τὴν 5ην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν, ὅπως προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ἐνεστῶσαν Σύνοδον. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 10 καὶ 30′ π. μ.