1892.06.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17

τῆς 15 Ἰουνίου 1892.

(Δευτέρα)

Ὥρᾳ 10 π. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἀκολούθως προσελθὼν ὀμνύει ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον ὁ ἄρτι ἀφικόμενος βουλευτὴς Βώλου κ. Νικόλαος Ἀξελός).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ Προεδρεῖον, παρουσιασθὲν ἐνώπιον τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, ἀνήγγειλε τὴν συγκρότησιν τοῦ Σώματος. Τὴν προσφώνησιν τοῦ Προέδρου καὶ τὴν ἀντιφώνησιν τοῦ Βασιλέως θέλει ἀναγνώσει πρὸς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Γραμματεύς.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Προσφώνησις. «Μεγαλειότατε! «Τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, καταρτισθὲν ἤδη, λαμβάνει τὴν τιμὴν, ἐμφανιζόμενον ἐνώπιον τῆς Ὑμετέρας Μεγαλειότητος, νὰ ἀναγγείλῃ Αὐτῇ τὴν συγκρότησιν τοῦ Σώματος, καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἐκδήλωσιν τοῦ βαθυτάτου αὐτοῦ σεβασμοῦ. Δράττεται δὲ τῆς εὐκαιρίας ταύτης, ἵνα εὐχηθῇ, ὅπως ὁ Ὕψιστος σκέπῃ καὶ περιφρουρῇ τὴν Ὑμετέραν Μεγαλειότητα, τὴν Βασίλισσαν, τὸν Διάδοχον καὶ ἅπασαν τὴν Βασιλικὴν οἰκογένειαν.» Ἀντιφώνησις. «Χαίρω βλέπων σήμερον ἐνώπιόν μου τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, καὶ σᾶς συγχαίρω, Κύριοι, διὰ τὴν πρὸς ὑμᾶς ἐμπιστοσύνην τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Ἐκφράζω δὲ ὑμῖν τε καὶ τῇ ὁλομελείᾳ τῆς Βουλῆς τὰς ἐκ βάθους τῆς καρδίας μου εὐχαριστίας διὰ τὰς ὑπὲρ ἐμοῦ καὶ τῆς Βασιλικῆς μου οἰκογενείας εὐχάς σας. «Πέπεισμαι, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν Ἀντιπροσώπων, ἀνταποκρινομένη πρὸς τὴν ὀρθοφροσύνην τοῦ λαοῦ μου καὶ τὰς προσδοκίας μου, θέλει συντελέσει κατὰ τὴν παροῦσαν Περίοδον εἰς τὴν εὐημερίαν τῆς φιλτάτης ἡμῶν Πατρίδος.»

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἐκτελῶν καθῆκον θλιβερὸν, ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν θάνατον διαπρεποῦς μέλους αὐτῆς, τοῦ ἐκ Ζακύνθου βουλευτοῦ Καίσαρος Ρώμα. Ἡ Βουλὴ βεβαίως ἔδει νὰ μὴ ὑστερήσῃ εἰς τὴν ἀπόδοσιν τῶν ὀφειλομένων τιμῶν πρὸς τὸν ἔγκριτον συνάδελφον. Δυστυχῶς τὸ ἄγγελμα τοῦ θανάτου μετεβιβάσθη εἰς τὸ Προεδρεῖον χθὲς μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συνεδριάσεως, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν ἠδυνήθην νὰ τὸ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν τούτοις, φρονῶν ὅτι ἐξεπροσώπουν τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς, κατήρτισα πενταμελῆ ἐπιτροπὴν, συνισταμένην ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους κ.κ. Βαλαωρίτην, ἀντιπρόεδρον, Καλογερόπουλον, ἔφορον τοῦ Βουλευτηρίου, Χατζηπέτρον, γραμματέα, Ἰωάννην Τρικούπην καὶ Στέφανον Κοπανίτσαν, ἥτις μεταβᾶσα κατέθηκεν ἐπὶ τοῦ νεκροῦ στέφανον ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, τοῦ κ. Καλογεροπούλου προσφωνήσαντος. Ἐπίσης προσεκάλεσα πάντας τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς νὰ συνοδεύσωσιν ἐν σώματι τὴν κηδείαν. Πέπεισμαι, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα τὸ Προεδρεῖον ἔλαβε.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως τὸ Προεδρεῖον ἐγγράφως ἐκφράσῃ εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ ἀποβιώσαντος συναδέλφου τὰ συλλυπητήρια τοῦ Σώματος.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπὴ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν μεταῤῥυθμίζουσαν τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβληθὲν νομοσχέδιον «περὶ ἑρμηνείας διατάξεών τινων τοῦ ΑΦΝΒʹ νόμου περὶ ἐνόρκων». Ἐπιθυμεῖτε νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν;

§8ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§9ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐτυπώθη ἡ ἔκθεσις;

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, καὶ θὰ διανεμηθῇ ἀμέσως.

§11ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐκ τῆς ἐκθέσεως, μεθ’ ἧς συνωδεύθη τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, γινώσκετε ἤδη τοὺς λόγους, οἵτινες ὑπηγόρευσαν τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ. Ὁ κρατῶν νῦν περὶ ἐνόρκων νόμος καὶ περὶ καταρτίσεως τῶν καταλόγων αὐτῶν δὲν εἶναι παλαιός. Ἐψηφίσθη κατὰ Ἰούνιον τοῦ 1887, δι’ αὐτοῦ δὲ κατηργήθη ὁ μέχρι τότε κρατῶν νόμος τοῦ 1848. Κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου, οἱ κατάλογοι τῶν ἐνόρκων διαιροῦνται εἰς καταλόγους μονίμους, οἱ ὁποῖοι διαρκοῦσι τρία ἔτη, καὶ εἰς κατάλογον ἐνιαύσιον, ὁ ὁποῖος συντάσσεται ὑπὸ ἐπιτροπῆς, συγκειμένης ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, τοῦ Προέδρου τοῦ Πρωτοδικείου καὶ ἑνὸς πρωτοδίκου. Κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου, οἱ κατάλογοι οἱ μέλλοντες νὰ ἰσχύσωσι διὰ τὴν τριετίαν, τὴν ἀρχομένην ἀπὸ τοῦ 1889, ἔπρεπε νὰ συνταχθῶσι κατὰ Μάϊον τοῦ 1888 καὶ νὰ καταστῶσιν ὁριστικοὶ μέχρι τέλους τοῦ ἔτους. Καὶ κατὰ μὲν τὸ ἔτος 1888 τὰ πάντα ἐλειτούργησαν κανονικῶς, διότι, ὡς φαίνεται, ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπεμελήθη καὶ ἐπεσκόπησεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου. Οὕτως οἱ κατάλογοι τῶν ἐνόρκων, οἱ γενικοὶ καὶ οἱ ἐνιαύσιοι, οὐδὲν εἶχον τὸ ἐπιλήψιμον, καὶ καθ’ ὅλην τὴν τριετίαν τὰ τοῦ νόμου ἐφηρμόσθησαν ἀκριβῶς. Ἀλλὰ ληγούσης τῆς τριετίας κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1891, ἔπρεπεν ἐντὸς τοῦ 1891 νὰ συνταχθῶσιν οἱ γενικοὶ κατάλογοι, νὰ ἄρξωνται δὲ αἱ ἐργασίαι πρὸς κατάρτισιν τῶν γενικῶν καταλόγων ἀπὸ τοῦ Μαΐου τοῦ 1891. Καὶ καθ’ ἅπαν μὲν τὸ Κράτος αἱ ἐργασίαι, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν γενικῶν καταλόγων, φαίνεται, ὅτι ἐβάδισαν κανονικῶς. Ὑπῆρξεν ὅμως δῆμός τις τῆς περιφερείας τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν, ὁ τῶν Βουρῶν, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ δὲν ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της ἀκριβῶς, καὶ οὕτω δὲν ἐτηρήθησαν αἱ προθεσμίαι, αἱ ὑπὸ τοῦ νόμου ὑπαγορευόμεναι. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὸν ἐνιαύσιον κατάλογον, τὸ κακὸν ἐξετάθη εἰς τὰς περιφερείας τῶν δύο Ἐφετείων Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν, διότι ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 12 ὀφείλουσα νὰ ἐκλέξῃ 120 ἐνόρκους κατὰ τοὺς νομοὺς Ἀττικοβοιωτίας καὶ Κυκλάδων, δὲν ἐξεπλήρωσε τὸ ἔργον της ἐντὸς τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου. Ἐν δὲ τῇ περιφερείᾳ τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν ὑπέλαβε τὸ Ἐφετεῖον, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐκλέξῃ τοὺς 120 ἐνόρκους χωρὶς νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ κατάλογοι οἱ γενικοὶ τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου, τὸν ὁποῖον προανέφερον, ὅτι δηλ. εἰς τὸν δῆμον Βουρῶν δὲν συνετάχθησαν οἱ κατάλογοι πάντες κατὰ τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου τασσομένας προθεσμίας. Εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Ἐφετείου Λαρίσσης οἱ γενικοὶ κατάλογοι συνετάχθησαν κατὰ τὰς προθεσμίας τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου τασσομένας· ἐπίσης καὶ ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 12 ἐπιτροπὴ ἐντὸς τοῦ Δεκεμβρίου συνέταξε τὸν κατάλογον τῶν 120 ἐνόρκων, ἀλλὰ, ὡς τὸ Ἐφετεῖον ἐν πράξει, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, ἰσχυρίσθη, ὁ κατάλογος οὗτος ἀπωλέσθη, συνετάχθη δὲ νέος κατὰ τὸν Μάρτιον. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἐν ἀρχῇ μὲν τοῦ ἔτους φαίνεται, ὅτι οὐδεμίαν ἐνέδειξε φροντίδα, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ Κακουργιοδικεῖα, διὰ τοὺς καταλόγους τῶν ἐνόρκων, διότι ὑπέλαβεν, ὅτι ἤθελε μεταβληθῆ εἰς νόμον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ προκατόχου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης νομοσχέδιον. Οὕτω δὲ καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892, ὁ ὑποβληθεὶς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐκτελούμενος μέχρι τοῦδε, οὐδεμίαν περιέλαβε πίστωσιν, ἢ μᾶλλον περιλαμβάνει μόνον μίαν πίστωσιν 20,000 δραχμῶν, ἀντὶ 350,000, μόνον διὰ τὰς δαπάνας τῶν Εἰσαγγελέων, τῶν Προέδρων κλπ. Διὰ δηλώσεως δὲ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ ἐζητήθη ἡ προσθήκη 40,000 δραχμῶν, διότι ὁ Ὑπουργὸς ἐλησμόνησεν, ὅτι τὰ Κακουργιοδικεῖα, τὰ λειτουργοῦντα κατὰ τὸ ἔτος 1891, θὰ ἐξακολουθήσωσι λειτουργοῦντα ἀναγκαίως καὶ κατὰ τινας μῆνας τοῦ 1892. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν ἐψηφίσθη, ἠναγκάσθη τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον νὰ προκαλέσῃ πίστωσιν 170,000 δραχμῶν, καὶ μάλιστα, ἐπειδὴ δὲν ἠδύνατο νὰ συμβιβασθῇ πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, τὴν πίστωσιν ταύτην νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς ἔκτακτον, ἐνῷ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγράφεται πίστωσις, ἀφορῶσα εἰς τοὺς ἐνόρκους, ἐξ 170,000, δραχμῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, μὴ γινῶσκον ὅλα τὰ ἐπισυμβάντα, ὅλα τὰ ἀτοπήματα ταῦτα, προεκάλεσε διάταγμα, κατὰ τὸ σύνηθες, περὶ συστάσεως Κακουργιοδικείων καθ’ ἅπαντα τὰ Ἐφετεῖα τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὅτε τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν προεκλήθη τρεῖς ἑβδομάδας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ Κακουργιοδικείου νὰ κληρώσῃ τοὺς ἀπαιτουμένους διὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐνόρκους, ἀπεφήνατο διὰ πράξεώς του, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ἐτηρήθη ἡ προθεσμία τοῦ ἄρθρου 12, δηλαδή, ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ ἐντὸς τοῦ Δεκεμβρίου δὲν ἐξέλεξε τοὺς 120 ἐνόρκους, καὶ ἐπειδὴ νομίζει τὴν προθεσμίαν τοῦ νόμου τούτου ἀνατρεπτικὴν, ἀρνεῖται νὰ προβῇ εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν ἐνόρκων, καὶ οὕτω τὸ διάταγμα, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν λειτουργίαν Κακουργιοδικείων ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, ἐματαιώθη. Τοῦτ’ αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν. Τοῦτο ἐν ἀρχῇ ὑπέλαβεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ κληρώσῃ τοὺς ἐνόρκους ἐκ τῶν ἄλλων νομῶν, χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ νομὸς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, τοῦ ὁποίου οἱ γενικοὶ κατάλογοι δὲν εἶχον καταρτισθῆ, ἕνεκα τοῦ γεγονότος, τὸ ὁποῖον προανέφερον, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Βουρῶν εἶχε καθυστερήσει ὁ Δήμαρχος εἰς τὴν ἔγκαιρον τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου κατάρτισιν. Ὅτε τὸ Ὑπουργεῖον ἔλαβε γνῶσιν τῶν γνωμῶν, τὰς ὁποίας εἶχεν ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν ἐν Πάτραις, ἐννοεῖται, ὅτι παρήγγειλεν εἰς αὐτὸν νὰ μὴ ἄρξωνται καὶ ἐκεῖ αἱ ἐργασίαι τοῦ Κακουργιοδικείου τούτου· οὕτω δὲ εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Ἐφετείου ἐκείνου δὲν ἐλειτούργησαν τὰ Κακουργιοδικεῖα, καὶ περιέστησαν εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Τοὐναντίον τὸ Ἐφετεῖον Λαρίσσης, εὑρίσκον ὅτι ἡ προθεσμία τοῦ νόμου, ἡ ἀφορῶσα πρὸ πάντων εἰς τὸν κατάλογον τὸν ἐνιαύσιον, δὲν εἶναι ἀνατρεπτικὴ, καὶ ἔχον ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ γεγονὸς, ὅτι ἐγένετο μὲν ἡ ἐκλογὴ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 12, ἀλλ’ ὁ κατάλογος ἀπωλέσθη, συνέταξε νέον κατάλογον, καὶ προεχώρησεν εἰς τὴν κλήρωσιν, καὶ οὕτω τὰ Κακουργιοδικεῖα τοῦ Ἐφετείου Λαρίσσης ἤρξαντο λειτουργοῦντα ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ τρέχοντος μηνὸς Ἰουνίου. Εὑρέθη λοιπὸν πρὸ τῆς καταστάσεως ταύτης, αἰσθανθεὶς φυσικῶς μεγάλην λύπην ἐπὶ τῇ ἀργίᾳ τῶν Κακουργιοδικείων, διότι πολλοὶ ὑπόδικοι εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακὰς, ἀναμένοντες νὰ δικασθῶσι, καὶ διότι ἤθελεν ἀδικήσει αὐτοὺς ἡ Πολιτεία, ἐὰν ἠρνεῖτο τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἀφορωσῶν εἰς αὐτοὺς ὑποθέσεων ἐντὸς τοῦ ἔτους τούτου. Ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων μοὶ ὑπεβλήθησαν δύο γνῶμαι· ἡ πρώτη ἀφορᾷ εἰς τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου, ἀφορῶντος εἰδικῶς εἰς τὴν ἄρσιν τῶν ὡρισμένων τούτων ἀνωμαλιῶν, ἡ δευτέρα εἰς ἐπιψήφισιν νόμου ἑρμηνευτικοῦ, ὡς δυναμένου νὰ ἄρῃ τὴν ἀνωμαλίαν ταύτην. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι αἱ ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1887 τασσόμενοι προθεσμίαι δὲν εἶναι ἀνατρεπτικαί. Ἔχω πρὸς τούτοις τὴν γνώμην, ὅτι ὁ νόμος περὶ ἐνόρκων πρόκειται νὰ μεταβληθῇ, ἂν ὄχι ἐντὸς τῆς ἐνεστώσης, βεβαίως ἐντὸς τῆς ἑπομένης Συνόδου. Εὗρον δ’ ὅτι ἤθελεν εἶναι ἁπλούστερον, ἂν ἤθελον ἀρθῆ πᾶσαι αἱ δυσκολίαι καὶ πάντες οἱ ἐνδοιασμοὶ περὶ ἐνδεχομένης ἀναιρέσεως τῶν ἀποφάσεων τῶν Κακουργιοδικῶν, ἂν ὑπέβαλλον εἰς τὴν Βουλὴν νόμον ἑρμηνευτικόν. Ἀλλὰ κατὰ τῆς ἀρχῆς ταύτης τῶν νόμων τῶν ἑρμηνευτικῶν πολλοὶ τῶν ἀξιοτίμων κυρίων συναδέλφων καί τινες τῶν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ἀκόμη ἔχουσιν ἀντίθετον γνώμην, φρονοῦντες, ὅτι ἑρμηνευτικοὶ νόμοι δὲν εἶναι οἱ προσήκοντες, δύνανται μάλιστα νὰ παραγάγωσι καὶ ἄτοπα· μάλιστα δὲ εὗρον, ὅτι ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ῥῆσις, ὅτι ἡ μὴ τήρησις τῶν προθεσμιῶν δὲν ἀποτελεῖ λόγον ἀναιρέσεως, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς παραβιάζουσα τὰς γενικὰς ἀρχὰς τῆς δικαιοσύνης τῆς ποινικῆς. Μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Δικαιοσύνης τῆς Βουλῆς συνεζήτησα εἰς δύο αὐτῆς συνεδριάσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἡ ἐπιτροπή, κατὰ πλειονοψηφίαν, εὑρίσκει, ὅτι εἶναι προτιμότερον τὸ σύστημα τῆς ἐπιψηφίσεως νόμου, κανονίζοντος εἰδικῶς τὰ τῶν καταλόγων τῶν ἐνόρκων διὰ τὸ 1892. Ἐγὼ συντάσσομαι πρὸς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, διότι μόνον ἐπιζητῶ διέξοδον, κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσωσιν ἐγκαίρως κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο τὰ Κακουργιοδικεῖα τῶν Ἐφετείων Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν νόμον τὸν ἑρμηνευτικὸν, εὑρίσκω, ὅτι δὲν εἶναι σήμερον ἐπιβεβλημένη ἡ ἀνάγκη, διότι ἐν τοῖς σχεδίοις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀποφασισμένη ἡ τροποποίησις τοῦ νόμου, τοῦ ἀφορῶντος εἰς τοὺς ἐνόρκους καὶ εἰς τοὺς καταλόγους τῶν ἐνόρκων. Ἑπομένως, ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα ἐπείγει, ἐπειδὴ διὰ τῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Δικαιοσύνης αἴρεται ἡ ἀνωμαλία, πρὸ τῆς ὁποίας εὑρισκόμεθα, συντάσσομαι πρὸς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἐκτὸς ἐὰν κατὰ τὴν συζήτησιν ἤθελον προκύψει γνῶμαι ἄλλαι, τὰς ὁποίας δυνάμεθα τότε νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει. Κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν, ὡς σᾶς εἶπον καὶ πρότερον, ἀποδέχομαι (ἀναγινώσκει): «Διὰ τὴν συγκρότησιν τῶν κατὰ τὴν περιφέρειαν τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πάτραις Ἐφετῶν Κακουργιοδικείων τοῦ ἔτους 1892 ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νόμου ΑΦΝΒʹ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ συνέλθῃ καὶ μέχρι τέλους Ἰουλίου ἐνεστῶτος ἔτους πρὸς ἐνέργειαν τῶν ἐπιβεβλημένων αὐτῇ ὑπὸ τοῦ νόμου καθηκόντων». Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀφορᾷ εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, ὅπου γενικοὶ κατάλογοι ἁπανταχοῦ συνετάχθησαν κατ’ ἔτος ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν, τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου τασσομένων. Ἀλλὰ ὑπάρχει τι ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν δύναται μόνον τὸ ἄρθρον τοῦτο νὰ ἐπιφέρῃ τὴν προσήκουσαν διόρθωσιν· διότι ἐκεῖ διὰ γενικοὺς καταλόγους ὑπάρχει μία καθυστέρησις· εἰς ἕνα δῆμον, τὸν δῆμον Βουρῶν, οἱ γενικοὶ κατάλογοι δὲν συνετάχθησαν ἐντὸς τῶν τασσομένων ὑπὸ τοῦ νόμου προθεσμιῶν, καὶ περὶ τῆς ἀνωμαλίας ταύτης ἔρχεται νὰ προνοήσῃ τὸ ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκει): «Ἡ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον ἐκλογὴ τῶν ἐνόρκων ὑπὸ τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νόμου ΑΦΝΒʹ ἐπιτροπῆς τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος θέλει γείνῃ διά τε τὸ ἐνεστὼς ἔτος καὶ διὰ τὰ ἔτη 1893 καὶ 1894 ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διὰ τὴν ἀρξαμένην τριετίαν δημοσιευθέντων καταλόγων τῶν νομῶν τῆς περιφερείας τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν καὶ τοῦ γενικοῦ καταλόγου τοῦ δήμου Βουρῶν, τοῦ διὰ τὴν παρελθοῦσαν τριετίαν ἰσχύσαντος». Δηλαδή, ὡς πρὸς τὸν δῆμον Βουρῶν, ἐπειδὴ ὁ κατάλογος, ὁ συνταχθεὶς καθ’ ὑπέρβασιν τῶν προθεσμιῶν, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἔγκυρος, διότι δὲν ὑπέστη τὴν προσήκουσαν δοκιμασίαν, δὲν ἐξετέθη εἰς ἀνάκρισιν, ἵνα γένωνται ἀντιῤῥήσεις κατ’ αὐτοῦ ἐντὸς τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ὡρισμένων προθεσμιῶν, δύναται νὰ γείνῃ ἡ ἐξαίρεσις αὕτη, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὡς βάσις ὁ κατάλογος τοῦ νομοῦ, ὁ τῆς παρελθούσης τριετίας· ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν περιφέρειαν τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν, νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ κατάλογοι οἱ γενικοί, οἱ ἐγκαίρως συνταχθέντες. Οὕτως εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρθῇ ἡ ἀνωμαλία καὶ νὰ λειτουργήσωσι τὰ Κακουργιοδικεῖα.

§12ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἐνόμισα ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἔπρεπε νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα ἐπιφέρω παρατηρήσεις τινὰς, διότι φρονῶ, ὅτι τοῦτο μὲν δὲν εἶναι ἐπιτυχὲς, ἡ δὲ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης γνώμη πρόκειται νὰ φέρῃ ἄλλην ἀνωμαλίαν. Ὁ σκοπὸς ἄλλως, τὸν ὁποῖον προτίθεμαι, θέλει ἐπιτευχθῆ ἀναμφισβητήτως, καθόσον αἱ παρατηρήσεις μου θὰ γεννήσωσιν ἴσως ἀντιπαρατηρήσεις, θὰ προκαλέσωσιν ἐξηγήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ τέλος τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, οὕτω δὲ ὁ μέλλων ἑρμηνευτὴς τοῦ νόμου θὰ ἔχῃ τὰ στοιχεῖα πρὸς κατανόησιν τοῦ σκοποῦ καὶ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θὰ ἦτο πλῆρες, ἂν ἔμενε μέχρι τῆς φράσεως «ἡ δὲ μὴ τήρησις αὐτῶν δὲν ἀποτελεῖ λόγον ἀναιρέσεως», καὶ περιωρίζετο εἰς τὴν περίοδον «αἱ προθεσμίαι τῶν ἄρθρων 6, 7, 8, 9 καὶ 12 τοῦ περὶ ἐνόρκων ΑΦΝΒʹ τῆς 30 Ἰουνίου 1887 νόμου δὲν εἶναι ἀνατρεπτικαί». Ἡ προσθήκη τῆς περιόδου «ἡ δὲ μὴ τήρησις αὐτῶν δὲν ἀποτελεῖ λόγον ἀναιρέσεως» εἶναι περιττὴ, ἢ τοὐλάχιστον ἀνεπαρκής. Λέγω, ὅτι εἶναι περιττή, διότι, ὅπως γνωρίζετε, οἱ λόγοι τῆς ἀναιρέσεως εἶναι ὡρισμένοι. Μεταξὺ τῶν λόγων τῆς ἀναιρέσεως ἀναγράφεται καὶ ἡ κακὴ σύνθεσις τοῦ δικαστηρίου. Λοιπὸν τὴν κακὴν σύνθεσιν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἡ κακὴ σύνθεσις τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων εἶναι λόγος ἀναιρέσεως; Δύναται ἡ δικαστικὴ ἐξουσία νὰ ἀποφανθῇ, ἂν ὁ Α ἢ ὁ Β κληρωθεὶς ἔνορκος κατὰ τὰς διατάξεις εἴτε τοῦ παλαιοτέρου νόμου, εἴτε τοῦ νόμου τοῦ 1887, δὲν ἦναι ἔνορκος; Τοῦτο, νομίζω, εἶναι ἐπέμβασις τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας εἰς τὰ καθήκοντα καὶ δικαιώματα τῆς διοικητικῆς, καὶ κατὰ συνέπειαν, ὡς καὶ ἡ νομολογία τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀπειράκις ἀπεφάνθη, τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν, ἐκτὸς ἐὰν ἐπέλθῃ λόγος ἀνικανότητος μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῶν καταλόγων. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, διότι ὑπάρχει ἡ βάσις, οἱ νομικοὶ συνειθίζουσι νὰ ἐξάγωσι συμπεράσματα, καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ ἔχωμεν τὸ ἐξ ἀντιδιαστολῆς λεγόμενον ἐπιχείρημα, ὅτι πᾶσα ἄλλη παράβασις εἶναι λόγος ἀναιρέσεως, ὅπερ προφανῶς ἀπαράδεκτον· καὶ τοῦτο, διότι ἡ περικοπὴ ἔχει τοῦτο τὸ ἐλάττωμα, ὅτι καθιεροῖ ἀρνητικῶς θετικὸν κανόνα. Αἱ περικοπαὶ λοιπὸν, αἱ ὁποῖαι καθιεροῦσιν ἀρνητικῶς θετικὰ, ὑπόκεινται εἰς τὸ ἐπιχείρημα ἐξ ἀντιδιαστολῆς, καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ ἑρμηνευτὴς θὰ σκεφθῇ, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ μὴ τήρησις τῶν προθεσμιῶν δὲν εἶναι λόγος ἀναιρέσεως, ἕπεται, ὅτι ἡ μὴ τήρησις πάσης ἄλλης νομίμου διατυπώσεως εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, νομικῶς σόλοικος. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἡ περίοδος εἶναι περιττὴ, προστιθέμενος, ὅτι θὰ δώσῃ χώραν εἰς ψευδῆ ἐπιχειρήματα. Εἶπον πρὸς τούτοις, ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκής. Καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει τωόντι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δέχεται, ὅτι δύναται ἡ δικαστικὴ ἐξουσία εἰς τὸ εἰδικὸν θέμα νὰ ἐπέμβῃ καὶ εἰς τὰ καθήκοντα τῆς διοικητικῆς, τότε διατὶ δὲν ἀναγράφεται, ὅτι ἡ παράβασις τοῦ νόμου, τοῦ ἐν γένει νόμου περὶ τῶν ἐνόρκων, δὲν εἶναι λόγος ἀναιρέσεως; Νομίζετε, ὅτι μόνον εἰς λόγον ἀναιρέσεως θὰ δώσῃ χώραν ἡ μὴ τήρησις τῶν προθεσμιῶν, καὶ μόνην ἔλλειψιν θὰ εὕρωμεν τὰς προθεσμίας; Ὅπως ἔχουσι παρ’ ἡμῖν τὰ τῶν Δημάρχων,—καὶ ὁμιλῶ ἐκ πείρας, —εἶναι ἀδύνατον, ἅμα δώσητε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὰ τῆς διοικητικῆς, νὰ μὴ παρουσιασθῶσιν ἀμέσως ἄλλαι ἐλλείψεις· κατὰ συνέπειαν, ἢ πρέπει νὰ ἀποκλεισθῇ τὸ μέρος «ἡ δὲ μὴ τήρησις αὐτῶν δὲν ἀποτελεῖ λόγον ἀναιρέσεως», ἢ πρέπει νὰ τεθῇ ὡς ὅρος, ὅτι ἡ παράβασις τοῦ νόμου τοῦ εἰδικοῦ περὶ ἐνόρκων, τοῦ 1887, δὲν εἶναι λόγος ἀναιρέσεως. Ἀληθῶς ἡ περικοπὴ αὕτη, οὕτω πως τροποποιουμένη, γεννᾷ ζητήματα, ἂν καὶ κατὰ πόσον ἐπιτρέπεται ἡ δικαστικὴ ἐξουσία νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὰ τῆς διοικητικῆς. Ὀρθότερον εἶναι, νομίζω, νὰ ἀποκοπῇ ἐντελῶς· ἀλλ’ ἂν δὲν ἦναι δυνατὸν τοῦτο, ἂς γείνῃ τοὐλάχιστον διὰ πᾶσαν παράβασιν τοῦ νόμου περὶ ἐνόρκων, καθόσον θὰ εὑρεθῆτε ἀμέσως εἰς τὴν ἀναγκαίαν ἀδιέξοδον, ἕνεκα τοῦ ἐπιχειρήματος τῆς ἐξ ἀντιδιαστολῆς ἑρμηνείας, θὰ εὑρεθῆτε ἀμέσως πρὸ πληθύος ἄλλης λόγων ἀναιρέσεως. Δὲν σκέπτομαι δὲ, ὅτι καὶ ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ὀρθή. Δι’ αὐτῆς νομίζω, ὅτι συνιστῶνται εἰδικὰ δικαστήρια. Ἡ νομοθεσία ἡμῶν εἶναι ὁμοιόμορφος, καὶ πρέπει νὰ ἦναι ὁμοιόμορφος. Ἂν ὁ νόμος, κατὰ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, ψηφισθῇ, θὰ ἔχωμεν ἐνόρκους κατὰ τὸν νόμον τὸν γενικὸν τῆς 30 Ἰουνίου 1887, θὰ ἔχωμεν καὶ ἐνόρκους κατὰ τὸν νόμον τὸν εἰδικὸν, τὸν ψηφισθησόμενον σήμερον, καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ ἔχωμεν ἀμέσως εἰς τὰ Ἐφετεῖα, ἐν οἷς δὲν ἐτηρήθησαν αἱ διατυπώσεις τοῦ νόμου περὶ ἐνόρκων, θὰ ἔχωμεν ἀμέσως, λέγω, εἰδικὰ δικαστήρια, ἤτοι δικαστήρια κατ’ εἰδικὸν νόμον συντεταγμένα, ὅπερ εἶναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος. Ἢ λοιπὸν πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀποκόπτοντες τὴν τελευταίαν περίοδον, ἢ, ἂν ἐπιμένῃ ἡ Βουλὴ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν περίοδον, αὕτη πρέπει νὰ γενικευθῇ, νὰ ληφθῇ δὲ φροντὶς, ὥστε τὸ ἄρθρον αὐτὸ νὰ καταργηθῇ συντόμως, διότι θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τοὺς ἑρμηνευτὰς ὡς ἀφετηρία πολλῶν συμπερασμάτων. Εἶναι περιττὸν, Κύριοι, νὰ σᾶς ὑπομνήσω, ὅτι εἴμεθα κύριοι τῶν νόμων, ἐν ὅσῳ νομοθετοῦμεν καὶ ψηφίζομεν αὐτούς· ἅμα ὅμως ἐξέλθωσιν οὗτοι τῆς αἰθούσης ταύτης, γίνονται κτῆμα κοινὸν, καὶ ἰδίως ἀντικείμενον ἑρμηνείας, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εἴμεθα πάντοτε κύριοι νὰ ἐπιβαλλώμεθα.

§13ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἀνέπτυξε πολλὰ ἐπιχειρήματα, ἀλλὰ πάντα ταῦτα στρέφονται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη προχθὲς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, συμφωνήσας μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς, παρῃτήθη. Ἤδη λοιπὸν πρόκειται συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Δικαιοσύνης, υἱοθέτησε δὲ ὁ κ. Ὑπουργός. Κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἓν καὶ μόνον ἤκουσα ἐπιχείρημα, ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μοὶ ἐφάνη ὀλίγον παράδοξον. Ἤκουσα τοῦ κ. συναδέλφου λέγοντος, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου δημιουργοῦνται δύο εἰδῶν ἔνορκοι εἰς τὸ Κράτος. Ἐγὼ δὲν βλέπω τοιοῦτόν τι· βλέπω μόνον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ἔδει νὰ συνέλθῃ κατὰ τὴν περιφέρειαν τῶν Ἐφετείων Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν, ἵνα ἐκλέξῃ τοὺς ἐνόρκους ἐκ τῶν γενικῶν καταλόγων, ἐπιτρέπει νὰ συνέλθῃ πρὸς τοῦτο καὶ μέχρι τοῦ Ἰουλίου, ἵνα λειτουργήσωσι τὰ Κακουργιοδικεῖα κατὰ τὸ 1892. Ἴσως θὰ ἦτο ἐντελῶς περιττὸν νὰ γείνῃ σκέψις περὶ νομοθετήματος τοιούτου εἰδικοῦ, ἐὰν δὲν ἐθεωρεῖτο ὡς ἀπρεπὲς νὰ ἐπέμβῃ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία εἰς τὰ καθήκοντα τὰ δικαστικά· ἐὰν ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ διατάξῃ τὰ Ἐφετεῖα νὰ προβῶσιν εἰς τὴν κλήρωσιν, τὰ πάντα θὰ εἶχον καλῶς· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν. Πρέπει ἄρα νὰ προνοήσωμεν νομοθετικῶς διὰ τὴν εἰδικὴν ταύτην περίπτωσιν. Ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι ἡ μὴ σύνοδος τῆς ἐπιτροπῆς κατὰ Δεκέμβριον δὲν φέρει κἀμμίαν διατάραξιν εἰς τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ νόμου, καὶ ἠδύνατο τὸ Ἐφετεῖον νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐνόρκων, ὡς προέβη τὸ Ἐφετεῖον Λαρίσσης, χωρὶς νὰ προσέξῃ, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθε κατὰ Νοέμβριον καὶ ἐξέλεξε τοὺς 120 ἐνόρκους, καθόσον πρέπει νὰ διακρίνωμεν, ὅτι ἐν τῇ ὅλῃ οἰκονομίᾳ τοῦ νόμου περὶ ἐνόρκων δὲν δημιουργοῦνται προθεσμίαι ἀνατρεπτικαὶ κατὰ τὴν ἔννοιαν τὴν δικονομικὴν, ἀλλὰ τάσσονται πρὸς ἔλεγχον τῆς συστάσεως τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων τοιαῦται, τῶν ὁποίων ἡ μὴ τήρησις ἀποστερεῖ τοὺς πολίτας Ἕλληνας ὑψίστου δικαιώματος. Τὸ σύστημα, ὡς γνωρίζετε, τὸ ὁρκωτικὸν στηρίζεται εἰς τὴν ἀρχὴν, ὅτι πᾶς πολίτης δικαιοῦται νὰ ἦναι δικαστὴς, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάγηται εἰς τὰς καταστάσεις, ἃς ὁρίζουσιν οἱ νόμοι, οἵτινες ἐπάγουσι μείωσιν τοῦ προσώπου καὶ δὲν ἐπιτρέπουσι νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὸ δικαστήριον. Ἡ ἀρχὴ αὕτη δὲν δύναται νὰ παροραθῇ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει, διότι ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ ὁρκωτικοῦ συστήματος· ἵνα δὲ ἐντελῶς τηρῆται, πρέπει νὰ δίδεται εἰς τὸν πολίτην Ἕλληνα ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος, ὅπως ζητήσῃ νὰ ἐγγραφῇ αὐτὸς ὡς δικαστὴς, ἐὰν ἔχῃ τὰ προσόντα, ἢ νὰ διαγραφῇ ἕτερος, μὴ ἔχων ταῦτα. Τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀποκαλῶ προθεσμίαν, ἵνα μὴ ταράξῃ τοὺς δικηγόρους, πρέπει νὰ ἦναι ὡρισμένον ἐν τῷ νόμῳ, ἵνα εὐχερῶς δύνηται ὁ πολίτης νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν τοῦ καταλόγου τῶν ἐνόρκων· διότι, ἐὰν ὁ πολίτης δὲν λαμβάνῃ γνῶσιν, καὶ ἑπομένως δὲν ἀσκῇ ἐπ’ αὐτοῦ τὸν προσήκοντα ἔλεγχον, ἡ βάσις τοῦ ὁρκωτικοῦ συστήματος καταπίπτει. Διὰ τῆς ἑρμηνείας, τὴν ὁποίαν ἐπεζήτουν νὰ δώσωσι διὰ τοῦ ἑρμηνευτικοῦ νόμου, ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν, ὅτι ὅλη ἡ οἰκονομία τοῦ νόμου ἠδύνατο νὰ παραλύσῃ, ὅτι αἱ διάφοροι διοικητικαὶ ἀρχαὶ ἐξ ἀδιαφορίας θὰ παραβλέπωσι τὰ ὁριζόμενα χρονικὰ διαστήματα ὑπὸ τοῦ νόμου πρὸς καταρτισμὸν τοῦ καταλόγου τῶν ἐνόρκων, οἱ δὲ πολῖται δὲν θὰ λαμβάνωσι γνῶσιν κατὰ τίνα τρόπον συντάσσονται οἱ κατάλογοι, ἵνα φέρωσι τὰς δεούσας ἐπ’ αὐτῶν παρατηρήσεις. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ἀποφύγωμεν τὸν σκόπελον τοῦτον, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον νομίζομεν, ὅτι ἡ ἔννοια, ἡ διδομένη διὰ τοῦ ἑρμηνευτικοῦ νόμου εἰς τὸν νόμον περὶ ἐνόρκων, δὲν ἦτο καὶ ἡ ἔννοια ἡ πραγματικὴ τοῦ νόμου. Ἀντὶ λοιπὸν νὰ προβῇ εἰς τοιαύτας σκέψεις ἡ ἐπιτροπὴ, ἐθεώρησεν, ὅτι ὀρθότερον καὶ ἁπλούστερον εἶναι, ἵνα δι’ εἰδικοῦ νόμου θεραπεύσῃ τὰ ἄτοπα, ὅπως λειτουργήσωσι τὰ Κακουργιοδικεῖα, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ θίξῃ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου περὶ ἐνόρκων, περὶ τῆς μεταῤῥυθμίσεως τοῦ ὁποίου βραδύτερον δύναται νὰ γείνῃ σκέψις. Πᾶσα ἡ προεξεργασία τῶν καταλόγων εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν Ἐφετείων Πατρῶν καὶ Ἀθηνῶν ἐγένετο κατὰ τὸν νόμον, ἰδίως ἡ ἀφορῶσα εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν καταλόγων. Τί δὲ δὲν ἐγένετο; Δὲν ἐγένετο ἡ τυπικῶς γενομένη ἐκλογὴ κατὰ Δεκέμβριον ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς προεδρευομένης ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, τῶν 120 ἐνόρκων, ὧν κατάλογος στέλλεται εἰς τὸ Ἐφετεῖον, ὅπερ ἐκλέγει ἐξ αὐτῶν ἑξήκοντα, καὶ ἐκ τῶν ἑξήκοντα κληροῦνται 30. Τοῦτο δὲν ἐγένετο κατὰ Δεκέμβριον, τὸ δὲ Ἐφετεῖον εἶπεν, ὅτι, «ἐπειδὴ δὲν ἐγένετο, ἀποφεύγω νὰ προβῶ εἰς τὴν κλήρωσιν». Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἔπραξεν ὀρθῶς ἢ μή.

§14Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀρθῶς ἔπραξε.

§15ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἔπραξεν ὀρθῶς, διότι ἡ πρᾶξις αὕτη τῆς ἐπιτροπῆς, μὴ ὑπαγομένη εἰς δημόσιόν τινα ἔλεγχον, καὶ μὴ λαμβανόντων μέρος εἰς αὐτὴν τῶν πολιτῶν δι’ οὐδεμιᾶς αὐτῶν ἐργασίας, θεωρῶ, ὅτι ἠδύνατο νὰ γείνῃ καὶ βραδύτερον, ἐὰν δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ γείνῃ τὸν Δεκέμβριον. Τὸ ἄτοπον δὲν ἠδύνατο νὰ ἀρθῇ διὰ διοικητικῆς πράξεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, παραγγέλλοντος εἰς τὸ Ἐφετεῖον νὰ ἐνεργήσῃ τὴν κλήρωσιν, διότι τοῦτο θὰ ἦτο ἀπρεπὴς ἀνάμιξις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας εἰς τὰ ἔργα τῆς δικαστικῆς. Τοῦτο λοιπὸν πρόκειται νὰ θεραπεύσωμεν διὰ τοῦ νόμου, ὁρίζοντες, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ συνέλθῃ κατὰ Δεκέμβριον, δύναται νὰ συνέλθῃ μέχρις Ἰουλίου πρὸς σύνταξιν τοῦ καταλόγου τῶν ἐνόρκων τοῦ ἔτους 1892. Ποῦ εὑρίσκει λοιπὸν ὁ κ. συνάδελφος διαφόρων εἰδῶν ἐνόρκους, δὲν ἐνόησα.

§16Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμίαν ἔχω νὰ φέρω ἀντίῤῥησιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, διότι νομίζω, ὅτι τοῦτο ἐκπληροῖ τὸν σκοπόν του· ἀλλὰ θὰ παρατηρήσω μόνον εἰς τὸν κ. συνάδελφον ὀλίγα τινὰ, διότι εἶπεν, ὅτι τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν ἠδύνατο, καίτοι μὴ ἔχον ὑπ’ ὄψιν καταλόγους συντεταγμένους ἐν προθεσμίᾳ, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐνόρκων. Τοῦτο εἶναι ἐπικίνδυνον, καὶ ἐπιφέρει σύγχυσιν τῶν ἐξουσιῶν. Δὲν ἐννοῶ, ὅτι πρέπει ἡ δικαστικὴ ἐξουσία νὰ ἀκυροῖ τὰς πράξεις τῆς διοικητικῆς. Ὅταν ὅμως τὸ Ἐφετεῖον ἔχῃ ἐνώπιόν του παράβασιν ῥητῆς διατάξεως, καὶ διατάξεως ἀνατρεπτικῆς, δὲν δύναται νὰ προβῇ, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἔχωμεν ἐγγυήσεις. Ἡ διάταξις εἶναι ἀνατρεπτικὴ, διότι, ὅταν παρέλθωσιν αἱ προθεσμίαι, ὑπάρχει τὸ δικαίωμα τῶν ἐνστάσεων. Κάμνω τὴν παρατήρησιν ταύτην, διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἀπαρατήρητον, ὅτι τὰ Ἐφετεῖα δύνανται, ἂν δὲν ἔχωσι καταλόγους νομίμως συντεταγμένους, νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐνόρκων.

§17ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἠκούσατε, κύριοι Βουλευταί, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβληθέντος νομοσχεδίου του, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Δικαιοσύνης, διὰ τῆς σήμερον εἰσαχθείσης τροπολογίας αὐτῆς, ζητοῦσι νὰ λάβωμεν νομοθετικὰ μέτρα πρὸς ἄρσιν τῶν κωλυμάτων, τὰ ὁποῖα παρενεβλήθησαν εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Ἵνα λοιπὸν δυνηθῶμεν νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν ὀρθότητα καὶ χρησιμότητα τῶν μέτρων, τῶν εἴτε διὰ τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου, εἴτε διὰ τῆς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς ὑποβαλλομένων, εἶναι ἀνάγκη πρὸ παντὸς νὰ κατανοήσωμεν ἀκριβῶς, τίνα εἶναι τὰ κωλύματα αὐτά, τὰ παρεμβληθέντα εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, καὶ τῶν ὁποίων τὴν ἄρσιν ἐπιζητοῦσι τό τε νομοσχέδιον καὶ ἡ τροπολογία. Ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ἐκτεθέντων, ἐγώ, Κύριοι, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐσχημάτισα ἀκόμη σαφῆ γνώμην καὶ ἰδέαν περὶ τῶν κωλυμάτων τούτων· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐν τῇ αἰτιολογικῇ αὐτοῦ ἐκθέσει ἐκτίθησιν, ὅτι δύο ἀταξίαι ἔλαβον χώραν περὶ τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων τῶν ἐνόρκων· ἡ μία ἀταξία εἶναι ἡ ἑξῆς: ὅτι τέσσαρες ἐπιτροπαί, ἐντεταλμέναι νὰ προβαίνωσιν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐνόρκων, ὅσοι θὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸ προσεχὲς ἔτος, ἤγουν εἰς τὴν σύνταξιν τῶν ἐτησίων λεγομένων καταλόγων, τέσσαρες, λέγω, τοιαῦται ἐπιτροπαὶ δὲν προέβησαν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος τούτου ἐντὸς τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὡς ὁ νόμος ὁρίζει, ἀλλὰ προέβησαν ἐντὸς τοῦ τρέχοντος. Τοιαῦται ἐπιτροπαὶ εἶναι, ὡς προκύπτει ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ἡ τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, ἡ τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος καὶ ἡ τοῦ νομοῦ Λαρίσσης. Αὐτὴ εἶναι ἡ μία ἀταξία, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν κατὰ τὴν σύνταξιν τῶν ἐτησίων καταλόγων. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα ἀταξία: Εἰς ἕνα δῆμον, τὸν δῆμον Βουρῶν τῆς Αἰγιαλείας, δὲν συνετάχθη, λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐντὸς τῶν νομίμων προθεσμιῶν ὁ γενικὸς κατάλογος τῶν ἐχόντων τὰ προσόντα τοῦ ἐνόρκου. Ποῖα τώρα τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ἐπελθόντα ὡς ἐκ τῶν ἀταξιῶν τούτων; Ἐὰν, Κύριοι, ἤθελέ τις ἀναγνώσει νομοδιδασκάλους, πραγματευομένους τὰ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἐὰν ἀκόμη ἤθελε παρακολουθήσει καὶ τὴν νομολογίαν τοῦ ἡμετέρου ἀνωτάτου δικαστηρίου, ἤθελε μορφώσει τὴν γνώμην, ὅτι ἡ σύνταξις τῶν καταλόγων τῶν ἐνόρκων εἶναι ἔργον τῆς διοικητικῆς ἐξουσίας, πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ ὁποίου τίθενται ὑπὸ τοῦ νόμου νόμιμοι προθεσμίαι, καὶ διαγράφονται αἱ δέουσαι διατυπώσεις. Καὶ ὀφείλει βεβαίως ἡ διοικητικὴ ἐξουσία νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς διατυπώσεις ταύτας καὶ τὰς προθεσμίας· ἀλλ’ ὅταν ἡ ἐξουσία αὕτη περατώσῃ τὰς ἐργασίας αὑτῆς, καὶ ἀποστείλῃ εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν κατάλογον ἐνόρκων, ἡ δικαστικὴ ἐξουσία θὰ προβῇ περαιτέρω, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου τούτου· οὐδὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ἐτήρησεν ἡ διοικητικὴ ἐξουσία τὰς προθεσμίας καὶ τὰς διατυπώσεις, τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου δι’ αὐτὴν διατασσομένας. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδεῶν τούτων ὤφειλέ τις νὰ παραδεχθῇ, ὅτι, καὶ ἂν βραδέως αἱ κατὰ νομοὺς ἐπιτροπαὶ προέβησαν εἰς τὴν σύνταξιν τῶν ἐτησίων καταλόγων, καὶ ὄχι ἐντὸς τοῦ παρελθόντος ἔτους, οὐδεμία ἐντεῦθεν ἐπέρχεται ἀκυρότης, καὶ οὐδὲν κώλυμα εἰς τὴν περαιτέρω πορείαν τῆς δικαιοσύνης· καὶ οὕτως ἀληθῶς παρεδέχθη τὸ Ἐφετεῖον Λαρίσσης, τὸ ὁποῖον προέβη εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν ἐνόρκων, καὶ τοῦ ὁποίου τὰ Κακουργιοδικεῖα βεβαίως λειτουργοῦσιν ἤδη. Ἀλλὰ τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, δὲν γνωρίζω, πῶς σκεπτόμενον, παρεδέχθη, ὅτι δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν ἐνόρκων. Ἔχω, Κύριοι, τὴν ἰδέαν, ὅτι, ἐὰν ὑπεβάλλετο εἰς τὸ Δικαστήριον τῶν Ἐφετῶν νέα αἴτησις περὶ κληρώσεως τῶν ἐνόρκων, τὸ Δικαστήριον αὐτὸ, ὡριμώτερον σκεπτόμενον, ἤθελεν ἀναγνωρίσει, ὅτι ἐπλανήθη· ἀλλ’ ἐνδεχόμενον βεβαίως εἶναι καὶ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν γνώμην του. Ἰδοὺ, Κύριοι, τὸ κώλυμα τῆς ἀπονομῆς τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης: ἔλλειψις κληρώσεως, ἔλλειψις Κακουργιοδικείου ἐν τῇ περιφερείᾳ Ἀθηνῶν. Ἡ αὐτὴ ἀταξία περὶ τὴν σύνταξιν τοῦ ἐτησίου καταλόγου ἔλαβε χώραν καὶ εἰς Πάτρας· καὶ ἐκεῖ ὁ Νομάρχης καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου καὶ ὁ ἀρχαιότερος τῶν δικαστῶν δὲν προέβησαν ἐμπροθέσμως εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἐτησίου καταλόγου. Ἀλλ’ ἐκεῖ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μᾶς ὑπέβαλεν, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τις ἀταξία, ὅτι δηλαδὴ εἰς τὸν δῆμον Βουρῶν δὲν συνετάχθη ἐμπροθέσμως οὔτε ὁ γενικὸς κατάλογος, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐκλέγουσιν αἱ ἐπιτροπαὶ τοὺς ἐνόρκους, τοὺς περιεχομένους εἰς τοὺς ἐτησίους καταλόγους. Τώρα ἐγὼ δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς, ἐὰν οὐδόλως συνετάχθη ὁ γενικὸς κατάλογος τοῦ δήμου Βουρῶν, ἢ ἂν συνετάχθη βραδέως καὶ μετὰ παρέλευσιν τῶν νομίμων προθεσμιῶν, καὶ ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» μετὰ τοῦ καταλόγου τῶν λοιπῶν δήμων τῆς περιφερείας τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας. Τίνες ἐν τούτοις αἱ συνέπειαι τῶν ἀταξιῶν τούτων ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν; Ἐγένετο ἆρα γε ἐκεῖ ὅ,τι ἐγένετο ἐν Ἀθήναις; Ὄχι, λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐγένετο ἕτερόν τι, καὶ τοῦτο τὸ ἕτερον δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς, Κύριοι, ὁποῖον εἶναι. Τὸ Ἐφετεῖον τῶν Πατρῶν, λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἐκθέσει του, προέβη εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν ἐνόρκων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐτησίων καταλόγων, ἀλλὰ δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του ὅλους τοὺς ἐτησίους καταλόγους τῆς περιφερείας του. Φαίνετε, ὅτι τὸν ἐτήσιον κατάλογον τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας δὲν τὸν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, προέβη ὅμως εἰς κλήρωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν λοιπῶν ἐτησίων καταλόγων. Καὶ ἀφοῦ προέβη εἰς κλήρωσιν, ἑπόμενον εἶναι, ὅτι τὰ Κακουργιοδικεῖα τῆς περιφερείας τοῦ Ἐφετείου ἐκείνου λειτουργοῦσιν. Ἔχομεν λοιπὸν ἐκεῖ μίαν κατάστασιν πραγμάτων ὅλως διάφορον ἐκείνης, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν Ἀθήναις.

§18ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἐγένετο κλήρωσις ἐν Πάτραις.

§19ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, τὰς πληροφορίας μου τὰς ἀρύομαι ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι «δὲν ἤρξαντο τῶν ἐργασιῶν οὐδὲ τὰ συστηθέντα κατὰ τὴν περιφέρειαν τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν Κακουργιοδικεῖα, διότι ἐγένετο ἀταξία τις ἐν τῇ κληρώσει τῶν ἐνόρκων, εἰς ἣν δὲν συμπεριελήφθησαν οἱ κατάλογοι ὅλων τῶν νομῶν.» Αὐτὰ ἐκτίθενται ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Πρέπει πρὸ παντὸς νὰ γνωρίζωμεν, ὁποία ἡ ἐν Πάτραις κατάστασις. Συνεστήθησαν Κακουργιοδικεῖα; ἐγένοντο αἱ κληρώσεις; ἤρχισαν τὰ Κακουργιοδικεῖα νὰ λειτουργῶσι; Διότι, ἂν ἐγένοντο αἱ κληρώσεις, εἰς τί θέλει χρησιμεύσει ἡ πρώτη διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγκρίνονται καὶ οἱ ἐκπροθέσμως συνταχθέντες κατάλογοι; Τίνας συνεπείας θὰ ἔχῃ ἡ ἔγκρισις αὕτη, ἀφοῦ ἐκεῖ ἐγένετο ἡ κλήρωσις, χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ ἐτήσιος κατάλογος τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος; Πῶς αἱ ἐργασίαι θὰ προχωρήσωσι περαιτέρω; Ἐὰν ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἦναι ἀκριβὴς, καὶ ἐνόσῳ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν βεβαιώσῃ, ὅτι ἀνακριβῶς ἔγραφεν ἐν τῇ ἐκθέσει του, ὀφείλομεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὡς ἀκριβῆ τὰ ἐν αὐτῇ περιεχόμενα. Ἕνεκα τούτων φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν περαιτέρω, μέχρις ὅτου τὸ ζήτημα τοῦτο διευκρινηθῇ σαφῶς, καὶ κατόπιν δυνατὸν νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ περὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ περὶ τῆς ὅλης οἰκονομίας τοῦ νόμου τούτου.

§20ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Συμφωνῶ πρὸς τὸν προαγορεύσαντα ἀξιότιμον συνάδελφον κατὰ τοῦτο, ὅτι ἡ σύνταξις τῶν καταλόγων τῶν ἐνόρκων εἶναι ἔργον τῆς Διοικήσεως, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔχομεν γνώμην δὲν συμμερίζονται πάντες οἱ δικαστικοί· ἀπορῶ μάλιστα, πῶς, ἐνῷ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἔχει τοιαύτην γνώμην περὶ τῆς πράξεως τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, πῶς δὲν διετύπωσε ταύτην ἐν ταῖς ἐνεργείαις τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου, εἰς ὃ ἀνάγεται καὶ ἡ ἐνέργεια αὕτη. Τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν προεκλήθη νὰ προβῇ εἰς τὴν κλήρωσιν τῶν ἐνόρκων ἀρχομένου τοῦ μηνὸς Μαΐου· διὰ πράξεώς του φερούσης χρονολογίαν 6 Μαΐου 1892, ἀποφαίνεται, ὅτι ἀπέχει νὰ προβῇ εἰς τὴν συμφώνως τῇ προτάσει τοῦ Εἰσαγγελέως ἐκλογὴν τῶν 60 ἐνόρκων. Ἡ πρᾶξις αὕτη τοῦ Ἐφετείου διεβιβάσθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης τὴν 10 Μαΐου. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον παρέμεινεν εἰς τὴν ἀρχὴν ὅλον τὸν Μάϊον, καὶ ἂν εἶχε τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκεν, ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνῃ παρὰ τῷ Ἐφετεῖῳ, ὅπως ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασίν του. Βεβαίως τὸ Ἐφετεῖον Λαρίσσης εἶχεν ἄλλην γνώμην, ὅτι αἱ προθεσμίαι, αἱ ὑπὸ τοῦ νόμου τασσόμεναι, δὲν εἶναι ἀνατρεπτικαί, καὶ ἑπομένως, ἐπειδὴ ἡ ἐκλογὴ τῶν ἐνόρκων δὲν ἐγένετο τὸν Δεκέμβριον, προέβη κατὰ Μάρτιον εἰς νέαν ἐκλογήν. Ἐγὼ ὅμως φρονῶ, ὅτι, εὐθὺς ὡς ἓν Ἐφετεῖον εἶχε γνώμην, ὁποίαν τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἀνάκλησιν τῆς γνώμης ταύτης, διότι θὰ ἦτο ἐπέμβασις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐπὶ τὰ ἔργα τῆς δικαστικῆς. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο προεκλήθη καὶ ἡ γνώμη τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ὁποῖος, ἀναφερόμενος εἰς τὴν νομολογίαν τὴν κρατοῦσαν παρ’ ἄλλοις ἔθνεσιν, εἶπεν, ὅτι ἠδύναντο νὰ τεθῶσιν ἐν ἐνεργείᾳ οἱ κατάλογοι τῆς παρελθούσης τριετίας. Ἀλλὰ καὶ ἡ γνώμη αὕτη ἐθεωρήθη βεβιασμένη ὑπὸ ἑτέρων δικαστῶν. Ἐὰν ἓν Ἐφετεῖον ἔχῃ τὴν γνώμην, ὅτι αἱ προθεσμίαι εἶναι ἀνατρεπτικαί, ἐπέμενε δὲ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀνακληθῇ ἡ πρᾶξις, δὲν νομίζετε, ὅτι ἠθέλομεν παράσχει ἔδαφος πρὸς ὑποβολὴν ἀναιρέσεων καθ’ ὅλων τῶν ἀποφάσεων τῶν Κακουργιοδικείων, τῶν συστηθέντων ἐπὶ τῇ βάσει καταλόγων ἐκπροθέσμως συνταχθέντων; Οὕτω, ὡς πρὸς τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, τὸ μέρος τῶν προθεσμιῶν ἔχει καλῶς, καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει ἀνάγκην ὁ προλαλήσας ἑτέρων πληροφοριῶν, ἵνα κρίνῃ περὶ τοῦ πρακτέου· οἱ κατάλογοι τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν Ἐφετείων Ἀθηνῶν ἐνόρκων εἶναι συντεταγμένοι κατὰ τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου τασσομένην προθεσμίαν. Μεταβαίνω εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν. Ἐν αὐτῷ ὑπάρχει ἰδιαίτερόν τι εἰς τὸν δῆμον Βουρῶν, ὅπου οἱ γενικοὶ κατάλογοι δὲν συνετάχθησαν ἐντὸς τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου τασσομένων προθεσμιῶν, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐγεννήθησαν διάφοροι γνῶμαι, διότι τινὲς εἶπον, ὅτι ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἡ ἐκλογὴ κατὰ τὸ ἄρθρον 12 ἐκ τῶν καταλόγων ὅλων τῶν ἄλλων δήμων, πλὴν τοῦ δήμου Βουρῶν. Τὴν γνώμην ταύτην δὲν ἠσπάσθη ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, διότι εὕρισκεν, ὅτι οἱ κατάλογοι τῶν ἐνόρκων εἶναί τι ἑνιαῖον καὶ κατὰ νομὸν καὶ κατὰ περιφέρειαν· κατὰ νομὸν μὲν, διότι συντάσσονται οἱ ἐτήσιοι κατάλογοι τῶν 120 ἐνόρκων, κατὰ περιφέρειαν δὲ Ἐφετείου, διότι ἐκ τοῦ συνόλου σχηματίζεται τὸ ὁρκωτικὸν δικαστήριον. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας ἀνεφέρθη εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν εἰσηγητικὴν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ᾐτήσατο ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ ἀναφερομένου ἐν αὐτῷ, ἐὰν τῷ ὄντι ἐγένετο κλήρωσις ἐνόρκων ἐν τῷ Ἐφετείῳ Πατρῶν. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἐγένετο κλήρωσις, καὶ ἐγένετο κλήρωσις ἐκ τῶν καταλόγων τῶν ἄλλων νομῶν, πλὴν τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ἕνεκα τοῦ λόγου, τὸν ὁποῖον προανέφερον ὑμῖν, ὅτι δηλ. εἰς τὸν δῆμον Βουρῶν δὲν ὑπῆρχε κατάλογος ἐμπροθέσμως συντεταγμένος· ἀλλὰ δὲν ἐδημοσιεύθησαν τὰ ἀποτελέσματα τῶν κληρώσεων, διότι καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν εἶχεν ἀμφιβολίαν, ἂν ἦναι ἔγκυρος ἡ πρᾶξις αὕτη, καὶ ἠτήσατο ὁδηγίας παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, καὶ οὕτως ἐσταμάτησαν αἱ ἐργασίαι τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, νὰ γένωνται δηλ. κληρώσεις ἐπὶ τῶν καταλόγων τῶν ἐτησίων τῶν ἄλλων νομῶν, πλὴν τοῦ νομοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, νὰ μὴ δημοσιευθῶσι δὲ καὶ αὗται.

§21Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα δὲν ἐγένοντο.

§22ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§23Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐδημοσιεύθησαν αἱ κληρώσεις;

§24ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· δὲν ἐδημοσιεύθησαν, δι’ ὃν λόγον σᾶς εἶπον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Βουρῶν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐξηνέχθη ἀπορία τις ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος, ἐὰν δηλ. οἱ κατάλογοι δὲν συνετάχθησαν, ἢ συνετάχθησαν ἐκπροθέσμως, παρατηρῶ, ὅτι ἐκπροθέσμως συνετάχθησαν, καὶ παρατηρῶ, ὅτι ὁ ἐτήσιος κατάλογος, ὁ δημοσιευθεὶς, ἀντὶ νὰ δημοσιευθῇ ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» τὸν Σεπτέμβριον, ὡς ὁ νόμος ὁρίζει, ἐδημοσιεύθη τὸν Μάρτιον τοῦ 1892, μόνον ἕνεκα τῆς ἀταξίας ταύτης, τῆς ἀναφερομένης εἰς τὸν δῆμον Βουρῶν. Ἔχομεν λοιπὸν καὶ ἐκεῖ τῶν γενικῶν καταλόγων ὡς πρὸς ἕνα δῆμον ἀταξίαν, καὶ ὡς πρὸς τὸν νομὸν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος τὴν ἔλλειψιν ἐτησίου καταλόγου, ὅστις ἔπρεπε νὰ συνταχθῇ κατὰ τὸν μῆνα Δεκέμβριον, καὶ δὲν συνετάχθη. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον τὸ πρῶτον, εἶπον, ὅτι ἠδύναντο δι’ ἑνὸς ἑρμηνευτικοῦ νόμου νὰ τηρηθῶσιν αἱ προθεσμίαι αὗται, καὶ οὕτω νὰ λειτουργήσωσι τὰ Κακουργιοδικεῖα ἄνευ βλάβης τινός· ἀλλ’ ὅπως καὶ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος παρετήρησε, καὶ ὅπως καὶ πολλοὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων παρετήρησαν, ὑπῆρχε φόβος, μήπως, ἐὰν δοθῇ τοιαύτη ἑρμηνεία, ἡ ὅλη οἰκονομία τοῦ νόμου ἀνατραπῇ, καὶ αἱ πολλαὶ ἐπιτροπαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐργάζονται εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν καταλόγων, τοῦ λοιποῦ γένωνται ἀμελέστεραι περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἑαυτῶν καθηκόντων. Ἐγὼ ὅμως ὁμολογῶ, ὅτι, ἐπειδὴ ἔχω ἐν νῷ τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ νόμου περὶ ἐνόρκων, φρονῶ, ὅτι πρέπει οἱαδήποτε διέξοδος νὰ δοθῇ, διὰ νὰ λειτουργήσωσι τὰ Κακουργιοδικεῖα, καὶ εὑρίσκω, ὅτι καὶ ἡ διέξοδος ἡ διδομένη ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ἐπίσης πρακτική. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι ὑπάρχει τι τὸ ἀντισυνταγματικὸν, ὡς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, διότι συμβαίνει ἐν τῇ διατυπώσει τῇ διοικητικῇ νὰ ἐπέλθῃ μεταβολή τις καὶ νὰ ἐπέλθῃ διὰ νόμου· διότι ὡς πρὸς ἕνα δῆμον, ὁ ὁποῖος εἶναι πιθανὸν νὰ μετάσχῃ εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν καταλόγων, πιθανὸν δὲ καὶ νὰ μὴ μετάσχῃ, θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν οἱ γενικοὶ κατάλογοι τῆς παρελθούσης τριετίας. Οὐδὲν τὸ ἀντισυνταγματικὸν βλέπω ἐν τῇ διατυπώσει ταύτῃ, διατυπώσει ἄλλως τε καθαρῶς ἐσωτερικῇ, καθαρῶς διοικητικῇ. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, διότι δι’ αὐτοῦ αἴρονται αἱ ἀνωμαλίαι. Δὲν ἐννοῶ δὲ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνωμεν εἰς τὴν κατάστασιν τὴν ἐκκρεμῆ, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, καὶ νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, διότι εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ ἀπροχωρήτου. Ἀφοῦ τὰ Ἐφετεῖα λέγουσιν, ὅτι ἀπέχουσι νὰ προβῶσιν εἰς τὴν κλήρωσιν, διότι οἱ κατάλογοι δὲν ἐγένοντο ἐντὸς τοῦ Δεκεμβρίου, ὡς ὤφειλον, βεβαίως εἶναι ἀδύνατον, εἶναί τι ἀδικαιολόγητον εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ πιέσῃ τὴν δικαστικὴν, ἵνα παραδεχθῇ ἄλλην γνώμην, παρὰ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν διὰ πράξεώς της διετύπωσε.

§25ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ τὴν ἀλληλογραφίαν, καὶ ἰδίως τὰς πράξεις τῶν Ἐφετείων Ἀθηνῶν, Πατρῶν καὶ Λαρίσσης.

§26ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἠκούσατε, ὅτι ἀπηύθυνε παρατήρησιν πρὸς ἐμέ, πῶς δὲν ἐφήρμοζον ὡς Ὑπουργὸς τὴν γνώμην περὶ νέας ὑποβολῆς τῆς ὑποθέσεως πρὸς τὸ Συμβούλιον τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν. Διὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ δώσω τὴν πληροφορία αὐτὴν εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργόν. Ἐγώ, τυχαίως ἀναπληρώσας ἀναχωρήσαντα τὸν κ. τέως Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἔλαβον γνῶσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, τὴν ἔκτασιν τῆς ὁποίας ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐγνώριζεν ἀκριβῶς, διότι ἀμφιβολία ἐγεννήθη εἰς ἐμέ, τὴν ὁποίαν ἡ ὑπηρεσία δὲν ἠδύνατο νὰ ἀναιρέσῃ, ὅτι οὐδόλως εἶχον δημοσιευθῆ οἱ γενικοὶ κατάλογοι τῶν ἐνόρκων κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἠγνοοῦμεν δὲ ἀκόμη καὶ τότε ἀκριβῶς, τί ἐγένετο ἐν Πάτραις, ἑπομένως ἐν Συμβουλίῳ, προκληθέντι ὑπ’ ἐμοῦ, πρὸς λῆψιν μιᾶς ὁριστικῆς ἀποφάσεως, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, νὰ ζητηθῶσι πλείονες πληροφορίαι, νὰ γείνῃ ἔρευνα ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», ἐὰν ἐδημοσιεύθησαν κατάλογοι, καὶ τότε νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ πρακτέου. Καὶ τότε μάλιστα εἶχον ἐκδηλώσει τὴν ἰδέαν, ὅτι ἔπρεπεν εἰς τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν ἐκ νέου νὰ ἀπευθυνθῶμεν, παρακαλοῦντες αὐτὸ νὰ μελετήσῃ ἐμβριθέστερον τὸ ζήτημα, ἢ νὰ προβῶμεν εἰς αἴτησιν ἀναιρέσεως ὑπὲρ τοῦ νόμου κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἐφετείου, ὡς μὴ ἑρμηνεύσαντος ὀρθῶς τὸν νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐντὸς τοῦ προηγουμένου ἔτους ἔπρεπε νὰ ἐκλεχθῶσιν οἱ ἔνορκοι. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἐγὼ ἔπαυσα νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο, καὶ δὲν ἐγνώριζον ἀκριβῶς, τί εἶχε γείνῃ μέχρι τῆς παραιτήσεως ἡμῶν. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐμὴν ἐνέργειαν. Παρατηρῶ τώρα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι οὐδόλως ἔλυσε τὴν ἀπορίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, πῶς θὰ κανονισθῶσι τὰ ἐν Πάτραις μετὰ τὴν γενομένην κλήρωσιν τῶν ἐνόρκων ἐκεῖ. Τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως διετυπώθη, θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν νὰ θεωρηθῇ ἄκυρος ἡ γενομένη κλήρωσις, ἐνῷ δὲν ἀκυροῦνται οἱ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κληρώσεως ἐκείνης γενόμενοι κατάλογοι; Θὰ προβῇ περαιτέρω ἡ δικαστικὴ ὑπηρεσία; Περὶ τούτου τὸ νομοσχέδιον σιωπᾷ. Καὶ ἑτέραν τινὰ παρατήρησιν, Κύριοι, ὑπέβαλον. Ἀναγνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὁ περιβόητος κατάλογος τοῦ δήμου Βουρῶν ἐδημοσιεύθη τέλος ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» καὶ εὑρίσκεται δημοσιευμένος. Ἐρωτῶ λοιπὸν τότε, προκειμένου νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ ἐπιτροπαὶ κατάλογόν τινα διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐνόρκων, διατὶ τάχα νὰ μὴ λάβωσιν αὐτὸν τὸν ἤδη ὑπάρχοντα καὶ δημοσιευμένον, ἀλλὰ νὰ ἀνατρέχωσιν εἰς τὸν πρὸ τριετίας συνταχθέντα; Θέλετε νὰ δώσητε κῦρος εἰς κατάλογον δημοσιευθέντα, ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω, οὐδεμίαν ἀνάγκην κύρους ἔχει, διότι εἶναι ἔγκυρος, ἀλλὰ τέλος πάντων θέλετε νὰ δώσητε κῦρος, νὰ δώσητε κῦρος εἰς κατάλογον, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει καὶ ἔχει δημοσιευθῆ. Διατὶ νὰ καταφεύγητε εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος συνετάχθη πρὸ τριετίας; Ταύτας τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, καὶ ἐνδεχόμενον κατόπιν, εἰς δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ὑποβάλω καὶ ἑτέρας παρατηρήσεις.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§28ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὑποβάλλω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ διάταξις, ἡ περιεχομένη ἐν αὐτῷ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν περιφέρειαν τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν, εἶναι εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὰ πράγματα, διότι ὁμολογεῖτε, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ ἐν τῷ νομῷ αὐτῷ συνῆλθον καὶ ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον αὐτῶν. Ἀφοῦ συνῆλθον καὶ ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον αὐτῶν, δὲν βλέπω εἰς τί ἀποβλέπει ἡ διάταξις, ἡ λέγουσα, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ συνέλθῃ καὶ μέχρι τέλους Ἰουλίου τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους.

§29ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Πρόκειται περὶ μιᾶς ἐπιτροπῆς, τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 12. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, κατὰ τὸν νόμον τὸν κρατοῦντα, ἔπρεπε νὰ συνέλθῃ καὶ νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἐκλογὴν ἐντὸς τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου...

§30ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἔγεινεν ἤδη.

§31ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔγεινεν.

§32ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἔγεινεν ἐν τῷ νομῷ Ἀχαΐας.

§33ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἐπιτρέπεται λοιπὸν εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις ὤφειλεν ἐντὸς τοῦ Δεκεμβρίου νὰ ἐνεργήσῃ τὴν ἐκλογὴν, νὰ τὴν ἐνεργήσῃ μέχρι τοῦ Ἰουλίου, οὕτω δὲ τὸ Ἐφετεῖον δυνηθήσεται νὰ ἐνεργήσῃ τὰ περαιτέρω.

§34ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ συνῆλθεν, ἀλλὰ δὲν συνῆλθε κατὰ τὴν προθεσμίαν τὴν ὡρισμένην, ὡς συνελθοῦσα κατὰ Μάρτιον.

§35ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐπιτρέπετε νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν ἐγώ, ὅστις εἶμαι ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου; Εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπή, κατὰ τὰς πληροφορίας ἡμῶν, οὐχὶ τὸν Δεκέμβριον, ἀλλὰ τὸν Μάρτιον. Διὰ τοῦτο — παρακαλῶ, προσέξατε, — διὰ τοῦτο ἡ φράσις τοῦ νομοσχεδίου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Δύνανται νὰ συνέλθωσι καὶ μέχρι τέλους Ἰουλίου». Ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου μέχρι τέλους Ἰουλίου. Ὅσαι συνῆλθον, καλῶς συνῆλθον· αἱ μὴ συνελθοῦσαι παντελῶς, δύνανται νὰ συνέλθωσι καὶ αὗται μέχρι τέλους Ἰουλίου. Ὥστε βλέπετε, κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου, ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι συνῆλθον κατὰ τὸν Δεκέμβριον καὶ ἐντὸς τοῦ 1892, ἐπιτρεπομένου διὰ τοῦ νόμου νὰ συνέλθωσι καὶ μέχρι τοῦ Ἰουλίου, καλῶς συνῆλθον, καὶ ἑπομένως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης δύναται νὰ γείνῃ ἡ κλήρωσις. Ἐὰν εἴς τινα μέρη δὲν συνῆλθον ποσῶς, δύνανται νὰ συνέλθωσι μέχρι τέλους Ἰουλίου. Περιλαμβάνει ἀμφοτέρας τὰς περιστάσεις ἡ φράσις τοῦ ἄρθρου.

§36ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Νομίζω ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νόμου δέον νὰ ὦσιν ἐπιτακτικαί. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ διάταξις, ἡ λέγουσα ὅτι δύνανται νὰ συνέλθωσι, δὲν ἔχει κῦρος καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὸν νομὸν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, καὶ μάλιστα θέτει εἰς μίαν θέσιν δύσκολον κατόπιν τὴν δικαιοσύνην, ἂν πρόκηται νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς καλῆς ἢ κακῆς συγκροτήσεως τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων, διότι ὁ νόμος θέλει νὰ συνέλθωσι, καὶ κατὰ συνέπειαν θέλει νὰ γείνῃ νέα κλήρωσις, ἥτις ἐν τούτοις ἐγένετο ἐν τῷ νομῷ τούτῳ. Διὰ τοῦτο μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ὅπως ὁ νόμος ἔχῃ τὸν τύπον τὸν διατακτικὸν, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ νόμος, ὡς πρὸς μὲν τὴν περιφέρειαν τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν δέον νὰ λέγῃ, ὅτι τὸ Κακουργιοδικεῖον συγκροτηθήσεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν καταλόγων, οἵτινες ἐγένοντο ἤδη κατὰ τὸν Μάρτιον. Τοῦτο ὅσον ἀποβλέπει τοὺς καταλόγους τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν· καθ’ ὅσον δὲ ἀποβλέπει τοὺς καταλόγους τῆς περιφερείας τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν, νομίζω, ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἐπιβάλλει, ὅπως μὴ ἀδικῶνται οἱ συμπολῖται ἡμῶν ἕνεκα τῆς μὴ τακτικῆς λειτουργίας τῶν νόμων, ἐπὶ τῇ ὁποίᾳ εὐθύνεται βεβαίως ἡ ἐλεεινὴ ἡμῶν πολιτικὴ κατάστασις, παρατεινομένης ὡς ἐκ τούτου τῆς προφυλακίσεως τῶν ἐν ὑποδικίᾳ μόνον διατελούντων συμπολιτῶν ἡμῶν· δὲν πρέπει νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἀπονομὴν δικαιοσύνης τὸ ταγύτερον, καὶ δι’ οἱουδήποτε μέσου πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν συγκρότησιν τῶν Κακουργιοδικείων ὅπως ἡ δικαιοσύνη προβῇ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτῆς. Διὰ τοῦτο φρονῶ, Κύριοι, ὅτι, καθ’ ὅσον ἀποβλέπει τὴν περιφέρειαν τοῦ Κακουργιοδικείου Πατρῶν, δέον νὰ ἐπιτραπῇ, ὅπως ἡ κλήρωσις γείνῃ ἐκ τῶν καταλόγων, οἱ ὁποῖοι ὑπεβλήθησαν ἀπὸ τὰς ἄλλας περιφερείας, μὴ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν παντάπασι τοῦ καταλόγου τῆς Ἀχαΐας, ὁ ὁποῖος δὲν συνεκροτήθη ἐγκαίρως, ἢ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ ἰσχύσαντος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τριετίαν. Τοιουτοτρόπως, Κύριοι, δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου λύομεν τοὐλάχιστον, ὅσον ἀποβλέπει καὶ τὸν νομὸν Ἀχαΐας, τὴν δυσχέρειαν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, συγκροτουμένων οὕτω τὸ ταχύτερον καὶ τῶν δύο Κακουργιοδικείων, τοῦ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ τῆς περιφερείας Ἀχαΐας. Αὕτη εἶναι, Κύριοι, ἡ γνώμη μου.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὅπως ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς αʹ συζήτησιν).

§38ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Μίαν ἐξήγησιν, παρακαλῶ. Ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ συνῆλθον προηγουμένως, πρέπει νὰ συνέλθωσιν ἐκ νέου;

§39ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὄχι.

§40ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου, παρέχοντος ἄδειαν πρὸς παράτασιν τῆς μεταῤῥυθμίσεως τῆς δικαστικῆς ἐν Αἰγύπτῳ, συμφώνως πρὸς τὰ συμπεφωνημένα, ἐπὶ ἑτέραν πενταετίαν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 75). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 11 π. μ...