1892.02.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 31

τῆς 7 Φεβρουαρίου 1892.

(Παρασκευή).

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα τῶν ἐν Πειραιεῖ ἰδιοκτητῶν ἀτμομύλων καὶ σιτεμπόρων, αἰτουμένων, ὅπως αὐξηθῇ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐπὶ τῶν ἀλεύρων καὶ πιτύρων, ἵνα μὴ καταστραφῇ ἡ ἐν Ἑλλάδι ἀλευροποιΐα.

§2ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡσαύτως ἀνακοινῶ ἀναφορὰν καταδίκων τῶν φυλακῶν Ρίου, ἐξαιτουμένων, ὅπως τὰ δωμάτια τῶν φυλακῶν μένωσιν ἀνοικτὰ δι’ ὅλης τῆς ἡμέρας, νὰ τοῖς ἐπιτρέπηται δὲ νὰ ἐξέρχωνται εἰς τὸ προαύλιον, κλπ.

§4Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ ἔλλειψις εἶναι, ὅτι δὲν τηρεῖται τὸ σχετικὸν διάταγμα.

§5ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ προκειμένου παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, διότι αἱ φυλακαὶ Ρίου εἶναι καταγώγια τῆς Ἑνετικῆς τυραννίας. Ὅτε ἐξῆλθον τῆς Στρατιωτικῆς Σχολῆς, ἐτοποθετήθην ἐν Πάτραις, μεταβὰς δὲ πρὸς ἐπιθεώρησιν τῶν φυλακῶν Ρίου, καὶ εἰσελθὼν ἐν αὐταῖς, ἐστάθη ἀδύνατον νὰ προχωρήσω ἓν βῆμα, ἐδέησε δὲ νὰ ἀνοιχθῇ εἰς πάχος τεσσάρων μέτρων μία ὀπή, διὰ νὰ εἰσέλθῃ ὁ ἀτμοσφαιρικὸς ἀήρ.

§6ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὰ διωρθώθησαν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι καπνοπῶλαι Ἀθηνῶν, Πατρῶν καὶ Πειραιῶς ὑποβάλλουσιν ἀναφοράν, παρακαλοῦντες τοὺς κ.κ. Βουλευτὰς νὰ καταψηφίσωσι τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσσης κ. Γ. Φιλάρετος ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν.

§8ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ὑπομιμνήσκων τῷ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργῷ τὰς ἐπερωτήσεις μου, εἰς ἃς ὀφείλει πλέον ν’ ἀπαντήσῃ, παρακαλῶ αὐτὸν ταὐτοχρόνως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ὑπὸ τῶν ἐν Σουὲζ καὶ Ἰσμαηλίᾳ τῆς Αἰγύπτου Ἑλληνικῶν κοινοτήτων ἔλαβε καταγγελίαν δι’ ὡρισμένας πράξεις κατὰ τοῦ ἐν Σουὲζ προξένου, καὶ ἐὰν διέταξε τὴν δέουσαν ἀνάκρισιν.»

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερος βουλευτὴς ἐκ Λαρίσσης, ὁ κ. Σχινᾶς, ὑποβάλλει ἐπερώτησιν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς.

§10ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν κατωτέρω, καταθέτων συνάμα καὶ τὰ μνημονευόμενα ἰδίως ἔγγραφα. «αʹ) Ὁποίας μελέτας ἐποιήσαντο οἱ ἁρμόδιοι ἐπὶ τοῦ ἐν Μήλῳ μαγγανίτου, ὅπως προσδιορίσωσι τὴν κατὰ τόννον δαπάνην εἰς δραχμὰς 40. «βʹ) Ἐπὶ τίνων πινάκων καὶ ποίων ἀγορῶν τῆς Εὐρώπης ἐστηρίχθησαν οἱ ἁρμόδιοι, προσδιορίσαντες τὴν ἀγοραίαν τοῦ μαγγανίτου ἀξίαν εἰς δραχμὰς 50 κατὰ τόννον, καὶ ἐπὶ τίνων ἀναλύσεων τοῦ ἐν λόγῳ μεταλλεύματος. «γʹ) Ὁποίας καὶ ὁπόθεν λαμβάνει ἑκάστοτε πληροφορίας περὶ τῶν διαφόρων τιμῶν τῶν μεταλλευμάτων ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς Εὐρώπης. «δʹ) Νὰ κατατεθῶσι: αʹ) ἅπαντες οἱ σχετικοὶ πίνακες, ἐφ’ ὧν οἱ ἁρμόδιοι ἐστηρίχθησαν εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν τιμῶν· βʹ) αἱ ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως διάφοροι δηλώσεις τοῦ κ. Σερπιέρη καὶ οἱ σχετικοὶ φάκελλοι, ἰδίᾳ δὲ αἱ ὑπ’ ἀριθ. 107737 ἀπὸ 22 Δεκεμβρίου 1889 καὶ 105840 ἀπὸ 20 Δεκεμβρίου 1890 πρωτότυποι ἀποφάσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. «εʹ) Προκειμένου δὲ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ προκαλέσω συζήτησιν, ὡς λόγου ἀξίου ἀντικειμένου, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ καὶ δηλώσεις ἄλλων μεταλλευτικῶν ἑταιριῶν ἢ μεταλλευτῶν τῶν σπουδαιοτέρων μεταλλείων, ὡς καὶ τὰ συντασσόμενα πρωτόκολλα τῶν ἐπιτοπίων ἐπιτροπῶν καὶ τὰς ἐπ’ αὐτῶν ἀποφάσεις τοῦ Ὑπουργείου, ὡς καὶ πίνακα τῶν καθυστερουμένων φόρων καὶ δικαιωμάτων.»

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡσαύτως ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κύριος Πετσάλης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν.

§12ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ προσαγάγῃ καὶ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἅπαντα τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ σχεδίου τοῦ Δʹ τμήματος τῆς πόλεως Ἀθηνῶν, τὰ σχετικὰ σχεδιαγράμματα, τὰ διατάγματα τοῦ 1888, 1889 καὶ 1890, ὡς καὶ τὰς ἐκθέσεις, αἵτινες συνώδευσαν ταῦτα.»

§13ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἂν καὶ δὲν βλέπω παρόντα τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν...

§14ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀσθενής.

§15ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. .. παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ περὶ τῆς αἰτήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλω, διότι πρόκειται περὶ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύσουν τὴν Δευτέραν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ κατηγορητηρίου (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας ἀντίγραφον τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 2512 τοῦ 1890 ἀποφάσεως τοῦ Πλημμελειοδικείου Ἀθηνῶν, ὡς καὶ ἀντίγραφον τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 665 τοῦ 1891 βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν.» Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἡ ἐπερώτησις αὕτη ἀποσταλῇ ταχέως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, διὰ νὰ ἔχωμεν τὴν προσεχῆ Δευτέραν τὰ ἔγγραφα.

§16ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ χθὲς ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἡ Βουλὴ προσδιώρισε τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως, ἔπρεπε, κατὰ τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν, νὰ ἀποφασισθῇ, ἐὰν θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν κ. Πετιμεζᾶν, ὁ ὁποῖος δὲν τυγχάνει Βουλευτής, νὰ παρουσιασθῇ ἢ ὄχι εἰς τὸ Βουλευτήριον ἐκείνην τὴν ἡμέραν, ἵνα ἀπολογηθῇ. Τὴν ἔλλειψιν ταύτην νομίζω, ὅτι ὀφείλει ν’ ἀναπληρώσῃ σήμερον ἡ Βουλή. Ἰδοὺ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν νόμου (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 18. Κατὰ τὴν αὐτὴν ὡς ἀνωτέρω συνεδρίασιν ἡ Βουλὴ ὁρίζει τὴν ἡμέραν τῆς γενικῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς, συγχρόνως δὲ ἀποφασίζει, ἂν θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν κατηγορούμενον, μὴ ὄντα Ὑπουργὸν ἢ Βουλευτὴν, νὰ ἐμφανισθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην καὶ ἀπολογηθῇ.»

§17ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἀποκρούσω τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται ν’ ἀποφασίσῃ. Τοῦτο μόνον καθιστῶ γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἐκλήθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἀπελογήθη, ἡ δὲ ἀπολογία του εἶναι εἰς τὴν δικογραφίαν.

§18ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ ἔντιμος συνάδελφος, Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας ἔσφαλε. Νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον ἐννοεῖ τοὺς προϋπάρξαντας Ὑπουργοὺς, καὶ μὴ ἐπιτυχόντας εἶτα ὡς Βουλευτάς. Διὰ νὰ μὴ ἀποκλείσῃ δ’ αὐτοὺς τῆς νομίμου ἀπολογίας, παρέχει τὸ δικαίωμα ὁ νομοθέτης νὰ παρουσιάζωνται.

§19ΚΟΡΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ὁ κ. Πετιμεζᾶς νομίζῃ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ παρασταθῇ εἰς τὴν Βουλήν καὶ διὰ ζώσης νὰ ἐκθέσῃ τὰ πράγματα, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ τοῦτο.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἐπιτρέπῃ εἰς τὸν κ. Πετιμεζᾶν νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον αὐτῆς, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἵνα ἀπολογηθῇ.

§21ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§23ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Δραγούμης ἐζήτησε νὰ προσαγάγω ἅπαντα τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἀπόλυσιν ἄλλοτε τοῦ νῦν διορισθέντος καὶ πάλιν ὑποπροξένου Βατῆ. Ἅμα ἔλαβον τὴν ἐπερώτησιν, ἀνεζήτησα, ἂν ὑπῆρχον προηγούμενα κατὰ τοῦ κ. Βατῆ, τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἶχον διορίσει, ἀγνοῶν, ἂν ὑπῆρχον τοιαῦτα, μὲ τὴν ἀπόφασιν, ἅμα ἤθελον βεβαιωθῆ, ὅτι πράγματι ὑπέπεσεν εἰς παράπτωμα, νὰ τὸν ἀπολύσω, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον. Ἀναζητήσας ἐν τῷ ἀρχείῳ, εὗρον, ὅτι ἀληθῶς ὁ προκάτοχός μου κ. Δραγούμης εἶχεν ἀπολύσει τὸν κ. Βατῆν, συνεπείᾳ καταγγελίας ὑπηκόου τινὸς Ἕλληνος, Εὐστρατίου Κουρακούτη, καταγγείλαντος αὐτὸν ὡς ζητήσαντα 5 λίρας, διὰ νὰ μεταβῇ εἰς τὸ μέρος, ἐν ᾧ αὐτὸς διέμενεν, διά τινα ὑπόθεσιν, ἐπισυνῆψε δὲ καὶ τὴν ἐπιστολὴν, ἣν ἔγραψε πρὸς αὐτὸν ὁ Βατῆς, πρόξενος τότε ἐν Πανόρμῳ, ζητῶν τὰς πέντε λίρας. Ὁ κ. Δραγούμης προέβη εὐθὺς εἰς τὴν ἀπόλυσίν του, χωρὶς νὰ ζητήσῃ τὴν ἀπολογίαν αὐτοῦ. Μὴ εὑρὼν ἑπομένως ἀπολογίαν, μολονότι ἀπολογία δὲν ἐπεβάλλετο ὑπὸ τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἐπεβάλλετο ὑπὸ στοιχειώδους καθήκοντος, προσεκάλεσα αὐτὸν, ὅστις συμβαίνει νὰ εὑρίσκηται ἤδη ἐν Ἀθήναις, ὅπως ἀπολογηθῇ ἐπὶ τῆς καταγγελίας ἐκείνης. Ὁ κ. Βατῆς μοὶ ἀπηύθυνεν ἔγγραφον ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν. (Ἀναγινώσκει τὴν ἀπάντησιν). Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπολογία τοῦ κ. Βατῆ, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ θὰ ἐκτιμήσῃ. Παρατηρῶ ὅμως, ὅτι μετὰ τὴν παῦσιν αὐτοῦ, κατὰ Μάϊον τοῦ 1887, ὁ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτὴς ἔγραφε τὴν 16 Μαρτίου 1888 πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τὰ ἑξῆς περὶ τοῦ Βατῆ (ἀναγινώσκει)... Ὥστε δὲν εὗρον, μετὰ τὴν ἔρευναν, ἣν ἐποιησάμην, λόγον, ὅπως μεταβάλω γνώμην καὶ προβῶ εἰς τὴν παῦσιν αὐτοῦ. Οὐχ ἧττον θέλω ἐξετάσει καὶ πάλιν, ἄν, ὅσα ἐν τῇ ἀπολογίᾳ του ἀναφέρει, ἦναι ἀκριβῆ.

§24ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ πρῶτον ἔγγραφον τῆς Πρεσβείας εἶναι, παρακαλῶ, ἐκεῖ;

§25ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα.

§26ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλ’ ἀναγνώσατε καὶ τὴν ἐπιστολὴν, τὴν καταγγέλλουσαν τὴν πρᾶξιν, δι’ ἣν ἀπελύθη ὁ Βατῆς.

§27ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ἐδῶ.

§28ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ Πρεσβεία διὰ τοῦ ἑτέρου ἐγγράφου της ὁμολογεῖ, ὅτι αὐτὴ προέτεινε τὴν παῦσίν του, καὶ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον συνώδευε τὴν ἐπιστολὴν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ σῶμα τοῦ ἐγκλήματος. Αὐτὸ τὸ ἔγγραφον ζητήσατε.

§29ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τί περιμένετε ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον;

§30ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τί περιμένω, εἶναι ἰδικός μου λογαριασμός.

§31ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς κατηγγέλθη δι’ ἐπιστολῆς, ὅτι τῷ ἐζητήθησαν 5 λίραι. Ὠφείλατε, νομίζω, νὰ ἐξετάσητε, ἂν αἱ 5 λίραι ἦσαν καθ’ ὑπέρβασιν. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἐξητάσατε τοῦτο, δὲν μένει ἄλλο, εἰμὴ νὰ ἀμφισβητήσητε τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ὑπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον κάμνει. Περὶ αὐτοῦ ἐπιφυλάττομαι καὶ ἐγὼ νὰ ἐξετάσω.

§32ΛΕΒΙΔΗΣ. Πολὺ ὀλίγα μάλιστα ἐπῆρεν ὁ ἄνθρωπος.

§33ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καταθέτω ἤδη τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ὁ ἐκ Λαρίσσης ἔντιμος Βουλευτὴς, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀποδέχεται ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὴν annexe D. Αὐτὸ μνημονεύεται εἰς τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον κατέθηκα προηγουμένως, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐζητήθη, καταθέτω αὐτὸ τοῦτο τὸ ἔγγραφον, δι’ οὗ ἐδέχθημεν κατὰ πρῶτον τὴν παράτασιν τῶν μικτῶν δικαστηρίων ἐπὶ ἓν ἔτος.

§34Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ εἴχετε καταθέσει αὐτό· ἐζήτησα δὲ τὸ περὶ τῆς προσχωρήσεως τῆς Ἑλλάδος, δηλαδὴ τὸ τελευταῖον ἔγγραφον.

§35ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ κατέθεσα.

§36Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἠρεύνησα ἐπισταμένως τὰ κατατεθέντα, καὶ δὲν ὑπάρχει.

§37ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θέλω ἀναζητήσει αὐτὸ ἐν τῷ γραφείῳ, ἐὰν δὲν κατετέθη.

§38Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐὰν εὑρεθῇ, παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ.

§39ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρὸ ὀλίγου μοὶ ὑπεμνήσατε πάλιν τὰς ἐπερωτήσεις, τὰς ὁποίας εἴχετε ἀπευθύνει κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 9 Δεκεμβρίου 1891, ἑπομένως ὑποθέτω, ὅτι ἐπιθυμεῖτε νὰ λάβητε ἀπάντησιν ἐπ’ αὐτῶν. Ὅπως ὅμως τὰς διατυπόνετε, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀπαντήσω, καὶ καλλίτερον θεωρῶ νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων, ἐφ’ ὅσον ἄλλος Ὑπουργὸς ἐνήργησεν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἴσως δὲν εἶμαι ἐγὼ οὔτε ὁ ἁρμόδιος οὔτε ὁ κατάλληλος νὰ δώσω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι τὸν ἔπεισαν νὰ προβῇ εἰς ἃς προέβη ἀποφάσεις. Ζητεῖτε δηλαδὴ «ἐν τίνι δικαιώματι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, παρὰ τὸ ἄρθρον 2 § βʹ τῆς ἐν Καλιντζᾷ ὑπογραφείσης ἀπὸ 27 Μαΐου 1855 συνθήκης, κυρωθείσης δὲ διὰ τοῦ νόμου τῆς 25 Ἰουλίου 1855, καὶ κατὰ παράβασιν τῶν ἄρθρων 32 καὶ 59 τοῦ Συντάγματος, διὰ τοῦ ἀπὸ 2 Φεβρουαρίου 1890 ἐγγράφου τοῦ πολιτικοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ πράκτορος αὐτοβούλως προέβη εἰς δήλωσιν περὶ ἀποδοχῆς φόρου ἐπιτηδεύματος εἰς τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ Ἕλληνας, δικαιουμένους εἰς ἄρνησιν πληρωμῆς αὐτοῦ.» Μολονότι ὁ φόρος οὗτος τοῦ ἐπιτηδεύματος κατηργήθη ἐσχάτως, ἐὰν ὅμως ἐπιθυμῆτε, δύναμαι νὰ καταθέσω ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν ἀποδοχὴν αὐτοῦ ἐκ μέρους τῆς Ἑλλάδος. Ἐπιμένετε ἀκόμη;

§40Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μετὰ τὴν κατάργησιν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ κατατεθῶσιν οὐ μόνον διὰ τὸν ἔλεγχον, ἀλλὰ καὶ διότι ἐπληρώθησαν φόροι ἐν τῷ μεταξύ. Ἐὰν λοιπὸν οἱ φόροι ἐπληρώθησαν παρανόμως, δικαιοῦνται οἱ πληρώσαντες εἰς ἀπόδοσιν.

§41ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λοιπὸν ἐπιμένετε.

§42Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως.

§43ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε θέλω καταθέσει τὰ ἔγγραφα, τὰ σχετικὰ πρὸς τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος. Δεύτερον ζητεῖτε «διατὶ ὑπέβαλε τὴν Ἑλληνικὴν ἐν Αἰγύπτῳ ἰθαγένειαν εἰς τοὺς περιορισμοὺς τῆς ἀπὸ 2 Φεβρουαρίου 1890 δηλώσεως τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ Ζουλφικὰρ πασσᾶ, οὐδόλως ὑποχρεούσης τοὺς ἐξ αὐτῆς ἀδικουμένους.» Ὑπάρχει λίαν ὀγκώδης φάκελλος, ἀφορῶν τὴν ἰθαγένειαν· ὥστε, ἀντὶ ἐξ αὐτοῦ νὰ ἐξαγάγω τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα ὑμῶν, καλλίτερον νὰ καταθέσω ὁλόκληρον τὸν φάκελλον.

§44Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μίαν ἔκθεσιν τοὐλάχιστον.

§45ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ βεβαίως ὑμεῖς ἔχετε διάφορον γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἐνήργησεν ἄλλοτε, δὲν ἠξεύρω, ἂν ᾖναι δυνατὸν νὰ σᾶς μεταδοθῶσιν ὅλαι αἱ λεπτομέρειαι, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ γνωρίζητε, διὰ νὰ μορφώσητε ὀρθὴν γνώμην. Διὰ νὰ κρίνῃ τις, πρέπει μόνος νὰ μελετήσῃ τὰ ἔγγραφα.

§46Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ ἐξαγόμενον τῶν ἐγγράφων.

§47ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θὰ ἴδω, ἂν ᾖναι δυνατόν. Τρίτον (ἀναγινώσκει): «διατὶ ἐδέχθη διὰ τῶν ἀπὸ 18)30 Ἰανουαρίου 1889 καὶ 19)31 Ἰανουαρίου 1890 δηλώσεων τοῦ ἰδίου πολιτικοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ πράκτορος τὴν ὑπὸ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ἔκδοσιν τῶν τελευταίων ἀστυνομικῶν κανονισμῶν ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς μειώσεως τῶν ἐκ τῶν συνθηκῶν προνομίων τῶν Ἑλλήνων, καὶ διατὶ δὲ συμμετέσχε μετὰ τῆς Γαλλίας εἰς τὴν διαπραγμάτευσιν περὶ τῆς παραβιάσεως τῶν καταπατουμένων δικαίων τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλλήνων.» Ἐδήλωσα ἄλλοτε, ὅτι τὸ ζήτημα περὶ τῶν κανονισμῶν εἶναι ἐκκρεμές. Διαπραγμάτευσις ὑφίσταται ἀκόμη, ἑπομένως εἰς λεπτομερείας σήμερον δὲν νομίζω συμφέρον νὰ προβῶ, οὐδ’ εἰς συζήτησιν. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διαταγμάτων τούτων, προέβη εἰς διαμαρτύρησιν κατὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, χαρακτηρίσασα αὐτὰ ὡς παράνομα. Τέταρτον (ἀναγινώσκει): «διατὶ ἐδέχθη τὸ διάταγμα τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως περὶ κανονισμοῦ τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ἐν Σουδὰν ζημιωθέντων Ἑλλήνων ὑπηκόων, κατὰ τρόπον παραβλάποντα τὰ ἐκ τῶν συνθηκῶν καὶ τῶν ἐν ἰσχύϊ νόμων δικαιώματα αὐτῶν.» Καὶ ἐπ’ αὐτῶν νομίζω, ὅτι συντελεστικώτερον εἶναι νὰ καταθέσω τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἄλλως δὲν εἶναι πολλὰ. Ἡ ἐπιτροπὴ, εἰς ἣν ἀνετέθη ἐν Αἰγύπτῳ ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ἀπαιτήσεων αὐτῶν, ἐργάζεται πρό τινος ἐπ’ αὐτῶν, διότι καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐδέχθη, ὅπως ὁ κανονισμὸς τῶν ἀπαιτήσεων τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων κατὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ἐκ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ Σουδὰν ἀφαιρεθῇ ἐκ τῶν μικτῶν δικαστηρίων, εἰς ἃ κατὰ τὸν νόμον ἀνῆκε, καὶ ἀνατεθῇ εἰς ὡρισμένην ἐπιτροπήν. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν μετέχει καὶ ὁ Ἕλλην δικαστὴς κ. Διομήδης, θέλει δ’ ἐξετάσει καὶ δικάσει αὕτη μόνον τὰς ἀπαιτήσεις, ὅσαι ὑπεβλήθησαν μέχρι τῆς 1 Ἰανουαρίου 1889, καὶ περιλαμβάνοντι ἐν τῷ καταλόγῳ ὑπὸ στοιχεῖον Α. Πᾶσαι ἑπομένως αἱ μὴ ὑποβληθεῖσαι μέχρι τῆς 1 Ἰανουαρίου 1889 θὰ θεωρηθῶσιν ἀπαράδεκτοι ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐντολὴν ἔχει ἐκ τοῦ συστήσαντος αὐτὴν διατάγματος, ὅπερ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη, νὰ διανείμῃ μεταξὺ τῶν διαφόρων ἀπαιτητῶν, ὧν αἱ ἀξιώσεις ἤθελον γείνῃ δεκταὶ, μόνον τὸ ποσὸν λιρῶν 122,251. Πέραν τούτου δὲν ἐννοεῖ νὰ εὐθύνηται ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις. Ἐζητήσατε προσέτι νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν «διατὶ μένει ἔτι ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς τὴν Αἴγυπτον.» Μένει ἐκκρεμὲς, διότι τὸ ζήτημα τῶν καπνῶν συνδέεται μετὰ τοῦ ζητήματος τῆς ἐμπορικῆς συνθήκης μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Αἰγύπτου. Αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως πρὸς συνομολόγησιν ἐμπορικῆς συνθήκης δὲν κατέληξαν δυστυχῶς εἰς αἴσιον ἀποτέλεσμα. Ἀμφότερα τὰ ζητήματα ἐπηρεάζονται ἀμοιβαίως καὶ μένουσιν ἐκκρεμῆ, οὐδ’ εἶναι δυνατὸν νὰ χωρισθῶσιν. Εἶχον διακοπῆ αἱ διαπραγματεύσεις κατὰ τὸ θέρος, ὅτε δ’ ἐπρόκειτο μετὰ τὸ θέρος νὰ ἐπαναληφθῶσιν, ἀνέκυψε τὸ ζήτημα τῶν ἀστυνομικῶν διαταγμάτων. Ἕνεκα τῆς καταστάσεως, ἣν παρήγαγον τὰ διατάγματα, δὲν ἔκρινα κατάλληλον τὴν περίστασιν νὰ ἐπαναλάβω τὰς διαπραγματεύσεις περὶ τῆς συνθήκης, καὶ μένει τὸ ὅλον ἐκκρεμὲς, ἑπομένως καὶ τὸ τοῦ καπνοῦ. Παρεκαλέσατε τέλος «νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν, εἰ δυνατὸν καὶ μετὰ μεταφράσεως: 1) Τὴν ἀπὸ 8)20 Ἰανουαρίου 1875 δήλωσιν τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ πολιτικοῦ πράκτορος περὶ προσχωρήσεως τῆς Ἑλλάδος εἰς νέαν δικαστικὴν ἐν Αἰγύπτῳ μεταῤῥύθμισιν.» Τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε, νομίζω, ὅτι εἶναι ἐκεῖνο, ὅπερ κατέθεσα ἔκτοτε· ἀλλ’ ἂν δὲν ἦναι αὐτὸ, ὡς εἴπετε, τότε θέλω ἐξετάσει, καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀληθῶς κατατεθῆ, θὰ τὸ καταθέσω. (Ἀναγινώσκει): «2) Τὸν ὀργανισμὸν τῶν ἐν Αἰγύπτῳ μικτῶν δικαστηρίων, δημοσιευθέντα τῇ 16 Χαμπὰν 1292 (16 Σεπτεμβρίου 1875).» Τὸν Κανονισμὸν περὶ τοῦ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ κατέθεσα, ἀλλὰ δὲν κατέθεσα ἐν μεταφράσει. Ὑμεῖς φρονεῖτε, ὅτι πρέπει νὰ μεταφρασθῇ καὶ δημοσιευθῇ διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως». Δὲν συμμερίζομαι ὅμως τὴν γνώμην ὑμῶν. Βεβαίως τὸ νὰ δημοσιευθῇ ὡς ἐκ περισσοῦ, δὲν βλάπτει, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ δημοσιευθῇ ὡς δημοσιεύονται πρὸς ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν τὰ διατάγματα καὶ οἱ νόμοι ἐν Ἑλλάδι, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον. Ἤδη, ἂν ἡ Βουλὴ, μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας θέλετε δώσει, πεισθῇ, ὅτι πρέπει νὰ δημοσιευθῇ, θέλω τὴν μεταφράσει καὶ θέλω τὴν καταθέσει εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς.

§48Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μὴ ἐπιθυμῶν νὰ διακόψω τὴν ἀρξαμένην συζήτησιν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος, δὲν προτίθεμαι βεβαίως νὰ ἀπαντήσω σήμερον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι μία τοιαύτη συζήτησις ἠδύνατο νὰ μᾶς παρασύρῃ πολὺ μακράν. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τὰς δοθείσας πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἀτυχῶς δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς. Εὐτυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπεσχέθη νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα. Παρακαλῶ αὐτὸν νὰ καταθέσῃ, ὅσα ἐγκρίνει βεβαίως, καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἦναι δυνατὴ ἡ μελέτη· ἰδίως δὲ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἰθαγενείας, περὶ τοῦ ὁποίου, ὡς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς παρετήρησεν, ὑπάρχουσι πολλὰ ἔγγραφα, νὰ κατατεθῇ καὶ ἔκθεσίς τις, ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἐπιτρέπει τὸ εἶδος τῆς ἐργασίας. Τὰ ἔγγραφα ὅμως ἐπὶ τῶν ἀστυνομικῶν κανονισμῶν δὲν κατετέθησαν ὅλα,—διότι εἶχε ζητηθῆ καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ πολιτικοῦ πράκτορος κ. Βυζαντίου καὶ ἄλλα τινὰ ἔγγραφα...

§49ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπειδὴ ὑπάρχουσι πολλαὶ ἐκθέσεις τοῦ κ. Βυζαντίου, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ὁρίσητε, τίνα ἔκθεσιν ἐννοεῖτε.

§50Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἔχω τὴν χρονολογίαν, σᾶς τὴν δίδω... Ὅσα δὲ ἀφορῶσιν εἰς τὸν ὀργανικὸν νόμον τῶν μικτῶν δικαστηρίων, ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέθηκεν εἰς βιβλίον, διαφωνῶν εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ μεταφρασθῇ. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβάλω τὴν γνώμην μου· θεωρῶ ὅμως λίαν ἐπάναγκες νὰ μεταφρασθῇ καὶ συνδημοσιευθῇ μετὰ τοῦ τελευταίου νόμου· ἀλλ’ ἐὰν παρέχῃ τοῦτο δυσκολίας, θὰ συνίστων νὰ μὴ φέρῃ ἀντίῤῥησιν εἰς τὸ νὰ συνδημοσιευθῇ μετὰ τοῦ τελευταίου νόμου, ἔστω καὶ εἰς τὸ γαλλικόν. Τοῦτο δὲ εἶναι χρησιμώτατον, διότι θὰ πληρωθῇ ἓν μέγα κενὸν εἰς τὴν νομοθεσίαν μας, καθόσον, ἀφοῦ περιωρίσθη ἡ ἑτεροδικία, ἰσχύει ὁ ὀργανικὸς νόμος τῆς Αἰγύπτου· ἰσχύει λοιπὸν νόμος μὴ δημοσιευθεὶς, ὅπερ ἀντίκειται καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Σύνταγμα.

§51ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἀλλοδαποῦ νόμου.

§52Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὅστις ἐγένετο ἡμεδαπός.

§53ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι· διότι, ἅμα περιωρίσθη ἡ ἑτεροδικία, ἐννοεῖται ὅτι μένει ἡ κατάστασις κανονικὴ διὰ πᾶν ἔθνος.

§54Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὄχι· διότι δὲν περιωρίσθη ἀπολύτως, ἀλλὰ μέχρις ὁρίου. Ἐὰν λοιπὸν δὲν ἔχωμεν τὸν ὀργανικὸν νόμον, δὲν ἔχομεν τὰ ὅρια· ἑπομένως εἶναι ἀντισυνταγματικὸν τοῦτο, διότι ῥητὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος ἐπιβάλλει τὴν δημοσίευσιν τῶν νόμων.

§55ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ κανὼν εἶναι, ὅτι ἐν παντὶ Κράτει ἰσχύουσιν οἱ νόμοι αὐτοῦ ἐπὶ τῶν πράξεων τῶν ἀλλοδαπῶν, τὰς ὁποίας τὸ ἰδιωτικὸν διεθνὲς δίκαιον ὁρίζει, καὶ αἱ ὁποῖαι συμβαίνουσιν ἐντὸς τοῦ ξένου Κράτους, καὶ ὅτι ἐφαρμόζονται οἱ νόμοι οὗτοι ὑπὸ τῶν δικαστηρίων τοῦ Κράτους ἐκείνου. Ἐξαίρεσιν ἀποτελεῖ ἡ ἑτεροδικία, ἡ ὁποία ἐκ διαφόρων λόγων ἐν τῇ Τουρκίᾳ καὶ τῇ Αἰγύπτῳ καθιερώθη ἀπὸ αἰώνων. Δυνάμει τῆς ἑτεροδικίας, νόμοι τοῦ ἀλλοδαποῦ, τοῦ δικαζομένου ἐν ξένῃ χώρᾳ, δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἀντὶ τῶν νόμων τῆς χώρας, ἐν ᾗ ὁ ξένος ὑπήκοος δικάζεται, καὶ νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ὑφ’ ὁμοεθνῶν αὐτοῦ δικαστηρίων. Ὑποθέσωμεν ὅμως, ὅτι ἀπεφασίσθη διά τινος πράξεως διεθνοῦς, ὅπως ἡ ἐξαίρεσις αὕτη, ἣν ἀποτελεῖ ἡ ἑτεροδικία εἰς τὰ διεθνῆ νόμιμα, παύσῃ. Ἂν οὐδεὶς ὅρος ἄλλος ὑπῆρχεν, ἂν δηλονότι ἐπρόκειτο περὶ ἁπλῆς καταργήσεως τῆς ἑτεροδικίας, τότε διὰ μόνης τῆς συγκαταθέσεως τῶν ξένων Κρατῶν, ἅτινα δυνάμει συνθηκῶν εἶχον συνομολογήσει τὸ δικαίωμα τῆς ἑτεροδικίας, καὶ δημοσιεύσεως τῆς συγκαταθέσεως αὐτῆς, ἠδύνατο νὰ ἐπανέλθῃ ἡ πλήρης ἰσχὺς τῶν νόμων τοῦ ξένου ἐκείνου Κράτους ἐπὶ τῶν πρὶν ἑτεροδικούντων ὑπηκόων αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐπὶ τῆς καταργήσεως τῆς ἐν Αἰγύπτῳ ἑτεροδικίας δὲν ἐγένετο οὕτω. Τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα διὰ συνθηκῶν εἶχον ἀποκτήσει τὸ δικαίωμα τῆς ἑτεροδικίας, δὲν συνήνουν, ὅπως περιορίσωσι τὴν ἑτεροδικίαν τῶν προξενικῶν ἀρχῶν, ἄνευ τῆς προηγουμένης ἐγκρίσεως ἐκ μέρους αὐτῶν τῆς νομοθεσίας καὶ τῶν δικαστηρίων τῶν πρὸς ἀντικατάστασιν τῆς προξενικῆς δικαιοδοσίας μετὰ τὴν κατάργησιν τῆς ἑτεροδικίας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐδέχθη ἡ Αἴγυπτος, ὅπως ὑποβάλῃ, καὶ ὑπέβαλε, τὸν νέον δικαστικὸν ὀργανισμὸν καὶ τοὺς κώδικας ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῶν ξένων Κρατῶν, ἅτινα, μετὰ μακρὰς συζητήσεις καὶ πολλὰς τροποποιήσεις, ἐνέκριναν αὐτούς. Τοῦτο ὅμως δὲν μεταβάλλει τὴν φύσιν τοῦ πράγματος, ὅτι δηλαδὴ καὶ ὀργανικὸς νόμος καὶ οἱ κώδικες εἶναι ὀργανισμὸς καὶ κώδικες τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Κράτους, ἑπομένως ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται δημοσίευσις τῶν νόμων αὐτῶν, ὅπως ἐφαρμόζωνται καὶ ἐπὶ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἀλλοδαπῶν, ὡς δὲν ἀπαιτεῖται δημοσίευσις παντὸς νόμου ἐκδιδομένου ἐν Γαλλίᾳ π. χ. καὶ μέλλοντος νὰ ἐφαρμόζηται καὶ κατ’ ἀλλοδαπῶν. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἐδημοσιεύθησαν οἱ Αἰγυπτιακοὶ κώδικες καὶ τὸ ὀργανικὸν διάταγμα τῶν μικτῶν δικαστηρίων εἴτε ἐν Γαλλίᾳ, εἴτε ἐν ἄλλοις Κράτεσιν, ἂν καὶ ταῦτα ἀπ’ εὐθείας εἶχον συνομολογήσει τὰς μετὰ τῆς Τουρκίας συνθήκας, ἃς ἐτροποποίησεν ἡ νέα ἐν Αἰγύπτῳ μικτὴ νομοθεσία.

§56Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀρχίζω ἀπὸ τοῦ τελευταίου, ἵνα βεβαιώσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι βεβαίως δὲν παρηκολούθησε τὴν ὑπόθεσιν· διότι εἰς ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ Κράτη, ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, ἐδημοσιεύθη καὶ τὸ ἔγγραφον τῆς προσχωρήσεως καὶ ὁ ὀργανικὸς νόμος. Ἔχω ὅλας αὐτὰς τὰς σημειώσεις, ἀλλ’ ἀγνοῶν, ὅτι σήμερον ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ συζήτησις, δὲν ἔφερον ἐνταῦθα, διὰ νὰ σᾶς παραπέμψω εἰς τὴν συλλογὴν τοῦ Dalloz.

§57ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐδημοσιεύθη εἰς τὸν Dalloz;

§58Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν «Ἐπίσημον Ἐφημερίδα», καὶ ἐκεῖθεν εἰς τὸν Dalloz.

§59ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ τὴν φέρητε.

§60Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν θέλω νὰ κατατρίψω τὸν χρόνον τῆς Βουλῆς· δι’ αὐτὸ δὲν εἰσέρχομαι εἰς περισσότερα. Εἶναι ἐπάναγκες ὅμως νὰ συζητήσωμεν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὴν Βουλήν, ἥτις ἀντελήφθη ἐκ τῆς εἰσηγήσεως τῆς συζητήσεως, τὴν ὁποίαν πρό τινων ἡμερῶν ἔκαμα, νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν πρὸς συζήτησιν...

§61ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅταν κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§62Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. .. διότι ἄλλως θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὁρίσω ἐγὼ τὴν ἡμέραν. Ὥστε ἀναβάλλω διὰ τότε τὴν συζήτησιν. Μόνον λέγω τοῦτο σήμερον· δὲν ἀπαντῶ εἰς τὰς θεωρίας, τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ λέγω, ὅτι παρέλειψε νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ περιορισμοῦ τῆς ἑτεροδικίας, καὶ ὅτι ἔπρεπεν ἐκ τῶν πρώτων νὰ ᾖναι καὶ τοῦτο, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἴπομεν, διότι εἶναι νόμος μὴ ψηφισθείς, πρὸ ἑνὸς ἔτους ἰσχύων, ὅπερ εἶναι ἄτοπον, ἀποδεικνύει δὲ καὶ τὴν Ἑλλάδα μὴ ἔχουσαν συναίσθησιν, καὶ τὴν Βουλὴν μὴ οὖσαν φιλότιμον τῶν δικαιωμάτων της. Ὥστε νομίζω, ὅτι παρετάθη ὑπὲρ τὸ δέον ἡ ψήφισις τοῦ νόμου ἐκείνου· ἐπιφυλάσσομαι δὲ τότε νὰ εἴπω ὅσα ἀπαιτοῦνται, πρὸς ἀντίκρουσιν τῆς πρὸ μικροῦ ὁμιλίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἀπήντησεν εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου περὶ καπνοῦ, οὖσαν συναφεστάτην μὲ τὴν ἀρξαμένην συζήτησιν, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, μεγάλην ἐχούσας ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῶν σκέψεων τῆς Βουλῆς ὡς πρὸς τὴν ψήφισιν τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ. Ἠρώτησα τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν πρὸ πολλῶν ἡμερῶν, διατὶ ἀναβάλλεται λύσις οἱαδήποτε εἰς τὸ ζήτημα τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς Αἴγυπτον, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς πρὸ μικροῦ μᾶς ἀπήντησεν, ὅτι ἐξακολουθοῦν αἱ διαπραγματεύσεις. Βεβαιώθητε, ὅτι ἡ ἀπάντησίς του δὲν εἶναι διόλου ἐνθαῤῥυντική· διότι, καθ’ ἃς ἐγὼ ἔχω πληροφορίας, ἡ Αἴγυπτος ἀνενέωσε τὰς συμβάσεις της ἢ μετὰ τῶν πλείστων, ἢ μεθ’ ὅλων τῶν ἄλλων Κρατῶν, μόνον δὲ ἡ Ἑλλὰς μένει ἔξω τοῦ νυμφῶνος, πρὸς τίνα σκοπόν; Πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ὠφελείας κερδοσκόπων τινῶν ἐν Αἰγύπτῳ, οἵτινες, ἔχοντες μεγάλην παρακαταθήκην καπνοῦ, ἔχουσι καὶ μέγα συμφέρον νὰ μὴ ἀνανεωθῇ ἡ σύμβασις, διὰ νὰ πωλήσουν τὰ καπνὰ αὐτῶν. Λόγος λοιπὸν πραγματικὸς πρὸς ἀναβολὴν ἄλλος δὲν ὑπάρχει, ἐκτὸς αὐτοῦ. Ὁποίαν σημασίαν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ ζήτημα, ἐννοεῖτε πάντες, ἀλλ’ ὑπομιμνήσκω καὶ ἐγὼ τὰ ἑξῆς· ὅτι χάρις εἰς τὰς προσπαθείας τῆς τέως Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως εἶναι ἀξιέπαινος λίαν, κατωρθώθη μία σύμβασις μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Αἰγυπτιακῆς, διὰ τῆς ὁποίας κατωρθώθη ἡ εἰσαγωγὴ καπνῶν εἰς Αἴγυπτον. Ἐζήτησα πληροφορίας στατιστικὰς, ἀλλ’ ἀγνοῶ, ἐὰν θὰ κατατεθῶσι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρέστησεν, ὅτι ὑπάρχει δυσχέρεια...

§63ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶπον ὅτι εἶναι δυσχέρεια, εἶπον ὅτι ὑποθέτω, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβεῖς.

§64Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλ’ ἀρκεῖ νὰ ἐννοήσωμεν καὶ ἐξ ἑνὸς μόνου ἔτους ἀριθμῶν. Εὑρίσκω εἰς τοὺς ἐπισήμους πίνακας τοῦ 1890, ὅτι ἐξήχθησαν ἐξ Ἑλλάδος 2,084,433 ὀκάδες, ὑποθέτω, ὄχι χιλιόγραμμα.

§65ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὀκάδες βεβαίως.

§66ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν εἰσήχθη εἰς τὴν Αἴγυπτον ὅλον αὐτὸ τὸ ποσόν.

§67Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἰς Αἴγυπτον ἐξήχθησαν κατὰ τὸ 1890 1,522,850 ὀκάδες, διὰ δὲ τὰ ἄλλα Κράτη 1,117,114. Διὰ νὰ ἐννοήσητε δὲ καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ἰδιαίτερον ἐμοῦ, ὄχι ὡς Βουλευτοῦ καὶ πολίτου, ἀλλ’ ὡς Βουλευτοῦ Βώλου, σᾶς ἀναφέρω, ὅτι ἐκ τοῦ τελωνείου Βώλου, δηλαδὴ ἐκ Θεσσαλίας, ἐξήχθησαν 1,106,332 ὀκάδες. Ὑπολογίσατε ταύτας εἰς χρυσὸν, καὶ εὑρίσκετε ἓν ζήτημα ἱκανῶς σπουδαῖον εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Ἡ σύμβασις, ἡ συνομολογηθεῖσα ὑπὸ τῆς τέως Κυβερνήσεως, ἐγένετο, καθὼς γινώσκετε, τὴν 3 Μαρτίου 1884, ἐψηφίσθη δὲ ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὴν 22 Μαρτίου 1884· ἐν τῷ μεταξὺ διὰ συνεννοήσεως τῶν Κρατῶν ἐπῆλθον τροποποιήσεις τινὲς, ἴσχυε δὲ μέχρι τῆς 3 Μαρτίου 1891· ἔκτοτε ἔπαυσεν εἰσαγόμενος καπνὸς εἰς Αἴγυπτον. Διὰ νὰ ἐννοηθῶ καλλίτερον, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὴν Αἴγυπτον δὲν ὑπάρχει μονοπώλιον, ὑπάρχει ὅμως δασμὸς ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς. Ἐὰν δὲ αἱ πληροφορίαι μου ἦναι ἀκριβεῖς, ὁ δασμὸς εἶναι 20 γρόσια τὸ χιλιόγραμμον...

§68ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ἀπαγόρευσις τῆς καλλιεργείας.

§69Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Θὰ ἔλθω εἰς αὐτό... Ἡ Αἴγυπτος ἀπηγόρευσε τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, διὰ νὰ ἔχῃ τὸν δασμόν· ἐνῷ δὲ πρὸ τῆς ἀπαγορεύσεως εἰσήγοντο εἰς Αἴγυπτον 1,300,000 ἕως 1,500,000 χιλιόγραμμα καπνοῦ, μετὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς καλλιεργείας εἰσάγεται σχεδὸν τὸ διπλάσιον. Ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ Θεσσαλία, κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς πολλῶν, παράγει 3 ἑκατομμύρια ὀκάδας καπνοῦ περίπου, ὅτι ἡ λοιπὴ Ἑλλὰς παράγει 2½ ἑκατομμύρια περίπου, ὅτι, ἂν κατωρθωθῇ κατάλληλος τρόπος ἐξαγωγῆς, ἡ Θεσσαλία δύναται νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι 10 ἑκατομμυρίων, καθ’ ἃς μοὶ ἔδωκαν πληροφορίας, εἶναι ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν σπουδαιότερον, παρ’ ὅσον δὲν τὴν ἀπησχόλησε. Πῶς συμβαίνει τώρα, ἐνῷ ἡ Αἴγυπτος ἀνενέωσε τὰς συμβάσεις της μὲ ὅλα τὰ Κράτη, νὰ μὴ ἀνανεῶται σύμβασις μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ἀφοῦ, καθ’ ἃ ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐπληροφορήθην, ἡ Αἴγυπτος δὲν φέρει ἀντιῤῥήσεις; Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως τῆς ψηφισθείσης ὑπῆρξαν διατάξεις τινὲς, αἱ ὁποῖαι ὑποθέτω, ὅτι ἤθελον ἐκθέσει τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν εἰς κινδύνους, ἀλλὰ, καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας, δὲν ἐγένετο κατάχρησις· ἓν καὶ μόνον παράδειγμα μοὶ ἀνέφερον, ὅτι εἶχε γείνει, καὶ ὅτι ἔσπευσεν ὁ διευθυντὴς τοῦ μονοπωλίου νὰ διορθώσῃ τὸ σφάλμα του καὶ ζητήσῃ συγγνώμην. Ὑποθέτω λοιπόν, ὅτι τὸ κώλυμα δὲν εἶναι τοῦτο. Τὸ ζήτημα, ἐπαναλαμβάνω, ἰδίως εἰς τὴν ἐποχὴν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, ἔχει μεγάλην σημασίαν, διότι, ἐνῷ ζητοῦμεν καὶ κρούομεν πανταχοῦ τὰς θύρας διὰ χρυσὸν, πράττομεν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν, διὰ νὰ μὴ εἰσάγηται χρυσὸς, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ κερδοσκόποι πωλοῦσι τὰς παρακαταθήκας των. Ἀλλὰ τί συμβαίνει: Ἐν Ἑλλάδι δύο ἐτῶν εὐφορίαι μένουσιν εἰς τὰς ἀποθήκας. Ἐὰν τοὐλάχιστον ἐπρόκειτο νὰ λάβωσι τὴν ἀπόφασίν των οἱ καπνοπαραγωγοί, ὅτι δὲν θέλει κατορθωθῆ ἡ ἀνανέωσις τῆς συμβάσεως, ἠδύναντο νὰ φροντίσουν περὶ ἄλλου τρόπου καλλιεργείας· ἀλλὰ μὲ τὴν ἐλπίδα τοῦ σήμερον καὶ τοῦ αὔριον καταστρέφονται, μὴ πωλοῦντες τὸν ὑπάρχοντα καὶ παρακατατεθειμένον καπνὸν, μὴ γνωρίζοντες δὲ τί νὰ πράξωσι διὰ τοὺς ἀγρούς των. Ἑπομένως, ἐὰν αἱ πληροφορίαι μου ἦναι ἀκριβεῖς, λυποῦμαι, διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ ἐπαινέσω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν βραδύτητα ταύτην, τὴν ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἐπιζήμιον, ἰδίως εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν. Ἕνεκα τοῦ ζητήματος εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διότι πρὸ μικροῦ ἐδόθησαν αἱ πληροφορίαι.

§70ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ προλαλήσας δεικνύει δείγματα τῆς ἀδυναμίας αὐτοῦ, ὅπως ἐννοήσῃ τὰς ἀληθεῖς αἰτίας, ἐκ τῶν ὁποίων πολλάκις αἱ Κυβερνήσεις ὁδηγοῦνται εἰς τὰς διαπραγματεύσεις αὑτῶν μετὰ ξένων Κρατῶν, θέλων νὰ ὑποθέτῃ πάντοτε αἰτίας ταπεινὰς ὄχι μόνον δι’ ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ δι’ οἱανδήποτε τοῦ ἔθνους Κυβέρνησιν. Μᾶς εἶπεν, ὅτι συνεννοηθέντες μὲ κερδοσκόπους...

§71Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τοιαύτην μομφὴν δὲν σᾶς ἀπέδωκα.

§72ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ εἴπετε· εἴπετε, ὅτι χάριν κερδοσκόπων ἀναβάλλεται ἡ ἀνανέωσις τῆς συνθήκης... Γνωρίζετε ὅμως τὴν ἰδιοσυγκρασίαν τοῦ ἀνθρώπου· πάσχει ἐκ δαλτωνισμοῦ τινος, καὶ ποτὲ δὲν δύναται νὰ ἴδῃ τὰ πράγματα ὅπως πάντες τὰ βλέπουσι· τὰ βλέπει παραμορφωμένα. Χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τὰ πράγματα, εἰσέρχεται εἰς ἐπικρίσεις, καὶ σᾶς λέγει, ὅτι ὑπάρχει σύμβασις ἕτοιμος ἐκ μέρους τῆς Αἰγύπτου, ἡ ὁποία μᾶς παρέχει πλοῦτον παραχωρήσεων ἀσφαλῶν καὶ βεβαίων, καὶ ἡμεῖς τὸν ἀποκρούομεν! Ἀγνοεῖ, ὅτι ἄλλη ἦτο ἡ σύμβασις τοῦ 1884, καὶ ἄλλη εἶναι ἡ σημερινή; Τότε, ὅτε συνωμολόγει τὸ πρῶτον ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ εἰς Αἴγυπτον, καὶ παρεχώρει αὐτῇ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα παρεχώρησε τότε πρώτην φορὰν, ἐπεβάλλετο μόνον 5 γροσίων φόρος εἰσαγωγικὸς ἐπὶ τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ, τοῦ εἰσερχομένου εἰς τὴν Αἴγυπτον, ἐπεβάλλετο δὲ 5 γρ. φόρος ἐξαγωγικὸς ἐν Τουρκίᾳ, ὁ δὲ φόρος ἐν Αἰγύπτῳ ὡρίζετο, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ὑπερβῇ, διαρκούσης τῆς συνθήκης, τὰ 12½ γρόσια κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ σήμερον κατηργήθη μὲν ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ τουρκικοῦ καπνοῦ ἐκ τῆς Τουρκίας εἰς Αἴγυπτον, ἀνῆλθε δὲ ὁ φόρος τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ εἰς τὴν Αἴγυπτον εἰς 20 γρόσια. Νομίζετε, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ καπνοῦ κατὰ τὸ 1890, τὰ ὁποῖα πρὸ μικροῦ ἐμνημονεύσατε, εἶναι ἀποτελέσματα διαρκῆ καὶ βέβαια, ἀποκτηθέντα ἐν μέσῳ ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ; Ἀγνοεῖτε, ὅτι ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου 1890 ἐπεβλήθη φόρος 15–20 γροσίων ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ ὅτι ἔσπευσαν πάντες οἱ ἐμπορευόμενοι τὸν καπνὸν νὰ εἰσαγάγωσι πρὸ τοῦ Ἰουλίου ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον ποσὸν, διὰ νὰ ἀποφύγωσι τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τῶν 20 γροσίων; Ποία ὅμως εἶναι ἡ ἐτησία ἐν ὁμαλαῖς περιστάσεσι πιθανὴ εἰσαγωγὴ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ; Κατὰ τὴν ὁμολογίαν πάντων, δὲν δύναται αὕτη νὰ ὑπερβῇ τὰς 700 ἢ 800 χιλιάδας ὀκάδων κατ’ ἔτος. Καὶ ποῖον νομίζετε, ὅτι ἀφίνει κέρδος τὸ ποσὸν αὐτὸ τοῦ καπνοῦ εἰς τοὺς γεωργοὺς τῆς Ἑλλάδος; Ὁ καπνὸς αὐτὸς ἀγοράζεται ἐν Ἑλλάδι πρὸς 50 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, εἶναι δὲ συνήθως καπνὸς τῆς Ἀργολίδος. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ χάσῃ ἡ Ἑλλὰς ἐκ τῆς μὴ εἰσαγωγῆς καπνῶν εἰς Αἴγυπτον. Ἀλλὰ δὲν θέλω διὰ τούτου νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς μὴ συνομολογήσεως συνθήκης ἐμπορικῆς μετὰ τῆς Αἰγύπτου· ἐξ ἐναντίας, ἡ Κυβέρνησις εἰργάσθη καὶ ἐργάζεται, ἀλλ’ ἐπιθυμεῖ νὰ ἐπιτύχῃ καὶ τὰς ἀναγκαίας παραχωρήσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας νὰ δύναται τοὐλάχιστον λόγου τις ἀξία εἰσαγωγὴ καπνοῦ εἰς Αἴγυπτον νὰ ἐξασφαλισθῇ καί, εἰ δυνατόν, ἀνωτέρα ἐν τῷ μέλλοντι. Ἐν πρώτοις ἔπρεπε ν’ ἀποκτήσωμεν τὴν ἀσφάλειαν, ὅτι δὲν θ’ ἀναβιβασθῇ ὁ φόρος τῶν 20 γροσίων, ὅτι δὲν θὰ προστεθῇ νέος, ὡς εἰς ἄλλα Κράτη, ἐσωτερικὸς ἢ τελωνειακὸς δασμός. Ἠθέλομεν δεύτερον νὰ ἐξασφαλίσωμεν διάταξιν, ὅτι δὲν θέλει ἱδρυθῇ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ· διότι, ἐὰν ἱδρύετο τοιοῦτον, δὲν εἶναι πιθανὸν, ὅτι τὸ μονοπώλιον τῆς Τουρκίας, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἔχει συμφέροντα, ἤθελεν ἐπιτρέψει αὐτῷ νὰ δέχηται καπνὸν ἑλληνικόν. Τρίτον, ἔπρεπε νὰ ἐπιτύχωμεν ἐν τῇ συνθήκῃ τὴν ἀναγραφὴν ἐπὶ χρόνον τινὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς καλλιεργείας τοῦ ἐντοπίου καπνοῦ, διότι μόνον διὰ τοιαύτης ἀπαγορεύσεως θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ κατανάλωσίς τις καὶ εἰσαγωγὴ τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι κατωτέρας ποιότητος καὶ εὐθηνότερος τοῦ τουρκικοῦ, μολονότι καὶ κατὰ τοῦτο ὑφίσταται τὸν διαγωνισμὸν τοῦ εὐθηνοῦ τουρκικοῦ καπνοῦ καὶ ἄλλων εὐθηνῶν ἐπίσης, ὡς τοῦ βουλγαρικοῦ, ὅστις ἐξάγεται μάλιστα μὲ βραβεῖον ἐξαγωγῆς. Ἀλλὰ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις δὲν ἐδείχθη καθ’ ὅλα πρόθυμος κατὰ τὰς γενομένας πρότερον διαπραγματεύσεις, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τῷ καπνῷ ἡμῶν τοὺς ὅρους ὑπάρξεως ἐν Αἰγύπτῳ. Μᾶς ὑποβάλλει προσέτι συνθήκην ἐμπορικὴν πρὸς ὑπογραφὴν ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, ἥτις ὑποβάλλει ἡμᾶς εἰς θυσίας, κατὰ τῶν ὁποίων σεῖς πρῶτοι θὰ ἐξανίστασθε, καὶ ἀπορῶ, πῶς σήμερον ἔχετε τὴν διάθεσιν νὰ ὑποστηρίξητε τοιαύτην συνθήκην, συνθήκην ἐξευτελεστικὴν καὶ ἐπιζήμιον εἰς τὸ ἐμπόριον ἡμῶν καὶ τὴν ἐθνικὴν ἀξιοπρέπειαν. Οὕτω διὰ τὰ πλοῖα περιέχονται διατάξεις, βλάπτουσαι σχεδὸν ἀποκλειστικῶς τὰ ἡμέτερα. Ὑπάρχει ἐν τῇ συνθήκῃ διάταξις, ἥτις καὶ ἐν ταῖς μετὰ τῆς Αὐστρίας καὶ Ἀγγλίας συνθήκαις τῆς Αἰγύπτου ἀναγράφεται, καὶ προτείνεται ὡς παράδειγμα εἰς ἡμᾶς, ἀλλ’ ἥτις διὰ τὰ Κράτη ἐκεῖνα δὲν φέρει σχεδὸν ἀπολύτως οὐδεμίαν βλάβην, ἡ διάταξις, ὅτι πᾶν πλοῖον χωρητικότητος κατωτέρας τῶν 200 τόννων ἐπιτρέπεται νὰ ὑποβάλληται εἰς ἐπίσκεψιν ἐκ μέρους τῶν τελωνειακῶν ὑπαλλήλων, ὄχι μόνον ὅταν ἦναι προσωρμισμένον ἐν αἰγυπτιακῷ λιμένι, ὅπερ γενικὸν διὰ πᾶν πλοῖον, ἀλλὰ καὶ ὅταν πλέῃ ἐκτὸς λιμένος, εἰς τὴν ἀνοικτὴν θάλασσαν, μέχρι δέκα μιλίων ἢ καὶ ἀπώτερον, ἂν ἤρξατο ἤδη ἡ καταδίωξις αὐτοῦ, ἐνῷ τὰ πλοῖα τὰ ἄνω τῶν 200 τόννων χωρητικότητος, καὶ τοιαῦτα τὰ αὐστριακὰ καὶ ἀγγλικὰ, εἰς οὐδεμίαν τοιαύτην ὑπόκεινται ἐπίσκεψιν καὶ καταδίωξιν. Ἑπομένως τὰ ξένα πλοῖα, σχεδὸν τὰ πλεῖστα, ἐξακολουθοῦσι νὰ διατελῶσιν ὑπὸ τὰς ἀρχαιοτέρας διατάξεις. Τί λοιπὸν εἶναι ἡ νέα αὐτὴ διάταξις ἢ καθαρώτατα πόλεμος ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ ἱστιοφόρου ναυτικοῦ, ἀφοῦ σχεδὸν μόνον ἑλληνικὰ πλοῖα χωρητικότητος κατωτέρας τῶν 200 τόννων ἐμπορεύονται ἐν Αἰγύπτῳ, ὅλα δὲ τὰ ἄλλα, τὰ χωρητικότητος ἄνω τῶν 200 τόννων, ἀνήκουσιν εἰς ξένα Κράτη; Ἰδοὺ διατὶ ἐδέχθη τὴν διάταξιν ταύτην τῶν νέων συνθηκῶν τῆς Αἰγύπτου καὶ ἡ Ἰταλία, καὶ ἄλλα Κράτη, τῶν ὁποίων δὲν ἐμπορεύονται ἐν Αἰγύπτῳ πολλὰ πλοῖα μικρᾶς χωρητικότητος. Εἶναι καὶ ἡ διάταξις αὕτη ὁμοία πρὸς ἐκείνην, ἡ ὁποία καθιερώθη ἐσχάτως διὰ τῶν ἀστυνομικῶν διαταγμάτων, προκειμένου περὶ οἰνοπνευματοπωλείων ἐν Αἰγύπτῳ. Ἐξαιρέσει πέντε μεγάλων πόλεων, ἐν αἷς μόνον ὑπάρχουσιν Εὐρωπαῖοι, πωλοῦντες οἰνοπνεύματα, καὶ δι’ οὓς δὲν ἀπαιτεῖται διοικητικὴ ἄδεια πρὸς ἐξάσκησιν τοῦ ἐμπορίου αὐτοῦ, ὅταν πρόκηται περὶ τῶν ἄλλων πόλεων καὶ τῶν χωρίων τῆς Αἰγύπτου, ὅπου ὑπάρχουσι σχεδὸν μόνον Ἕλληνες, ἀπαιτεῖται ἡ ἄδεια. Τὸ ἴδιον πνεῦμα καταδιώξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου ἐπικρατεῖ καὶ εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν. Αὐτοὶ καὶ ἄλλοι παρόμοιοι εἶναι οἱ λόγοι, δι’ οὓς παρατείνονται αἱ διαπραγματεύσεις. Αὗται δὲν διεκόπησαν· ἐξακολουθοῦσι, καὶ πιθανὸν εἶναι νὰ φθάσωμεν εἰς εὐχάριστον ἀποτέλεσμα. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, καὶ καθ’ ὃ διάστημα ἀνεβάλλετο ἡ συνομολόγησις τῆς συνθήκης, προέβη εἰς πολλὰς ἐνεργείας, ὅπως ἀνοίξῃ ἀλλαχοῦ νέους τόπους καταναλώσεως καὶ ἐξαγωγῆς τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν. Εὑρίσκεται, ἂν ὄχι εἰς διαπραγματεύσεις, ἀλλ’ εἰς τὸ στάδιον τῶν δοκιμῶν τῶν ἡμετέρων καπνῶν καὶ μὲ τὸ μονοπώλιον τῆς Ἰταλίας καὶ μὲ τὸ τῆς Γαλλίας· ἀπεστάλησαν πρὸ καιροῦ εἰς τὰ μονοπώλια ταῦτα δείγματα καπνῶν, ὅπως ἐξετασθῶσιν. Ἐὰν βεβαίως ὑπῆρχεν ἐν Ἑλλάδι ὁμὰς καπνεμπόρων, γνωρίζουσα καὶ ἐπιμελουμένη τοὺς καπνοὺς, τοὺς ὁποίους προτιμῶσι τὰ μονοπώλια τῆς Εὐρώπης, ἐξάγουσα τὰ εἴδη τοῦ καπνοῦ, ὅσα καὶ ὑπὸ ἐξωτερικὴν ὄψιν, ἤτοι τὴν τοῦ χρωματισμοῦ καὶ τῆς συστάσεως τοῦ φύλλου, καὶ ἐν τῇ γεύσει εἶναι δεκτὰ, ὅπως χρησιμοποιῶνται εἰς τὰ μονοπώλια τῆς Εὐρώπης, θὰ ἐξήγομεν αὐτόν. Τοιοῦτος καπνὸς βεβαίως ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται ἐργασία, ὅπως ἀναζητηθῇ καὶ συγκεντρωθῇ. Ὁ ἐξαγόμενος ἤδη δὲν εἶναι ἀρεστὸς εἰς τὰ μονοπώλια τῆς Γαλλίας καὶ Ἰταλίας, διότι οἱ ἐξάγοντες δὲν γινώσκουν τὸ ἀρέσκον εἶδος ἐν Εὐρώπῃ, ἢ δὲν θέλουν νὰ τὸ ἐμπορευθῶσι, καὶ ἐνόσῳ τοιοῦτος καπνὸς ἐξάγεται ἐξ Ἑλλάδος, δὲν εἶναι δυνατὴ κατανάλωσις καὶ ἐξαγωγὴ ἀξία λόγου εἰς Εὐρώπην. Προσπάθεια ἑπομένως ἐν τοῖς μονοπωλίοις πρέπει νὰ γείνῃ, καὶ δύναται νὰ ἐπιτύχῃ, ἂν ἐκλέγηται ὁ ἀρέσκον εἰς αὐτὰ καπνός. Δὲν νομίζω λοιπὸν, οὔτε ὅσον ἀφορᾷ τὴν μὴ συνομολόγησιν τῆς ἐμπορικῆς μετὰ τῆς Αἰγύπτου συνθήκης, οὔτε ὅσον ἀφορᾷ τὴν μέριμναν περὶ ἀνευρέσεως νέων ἀγορῶν ὑπὲρ τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ, ὅτι ἦτο δικαία ἡ μομφή.

§73Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω χάριν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ ἠδυνάμην νὰ παραδεχθῶ, ὅτι εἶναι σύντροφος μέλος αὐτῆς οἱονδήποτε μὲ τοὺς κερδοσκόπους· πολὺ δὲ μικρὰν ἰδέαν δύναται νὰ ἔχῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τοὺς Ὑπουργοὺς τῆς Ἑλλάδος, ἵνα ὑποθέσῃ, ὅτι εἷς Βουλευτὴς τῆς Ἑλλάδος ἠδύνατο νὰ τοῖς ἀποδώσῃ τοιαύτην μομφήν. Ἂν δὲν ἐπέτυχον νὰ ἐξηγήσω τὴν γνώμην μου, σπεύδω νὰ δηλώσω, ὅτι αἱ ἀντιδράσεις τῶν ἐν Αἰγύπτῳ κερδοσκόπων, διὰ τούτου ἢ δι’ ἐκείνου τοῦ μέσου, ἀποκοιμίζουσι τοιουτοτρόπως τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὥστε δὲν ἐνεργεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἐνεργήσῃ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, παρὰ τὸν συνήθη χαρακτῆρά του, σήμερον ὡμίλησεν εἰς βρασμὸν ψυχικῆς ὁρμῆς· κατὰ συνέπειαν ἔχει λόγους ὑπὲρ ἑαυτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας του, τὸ ὁποῖον εἶναι διὰ λογαριασμόν του. Ἐὰν ὅμως ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἀπέδωκεν εἰς ἐμὲ τὸ νόσημα τοῦ Δαλτωνισμοῦ, — ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὡς πρὸς τὴν λέξιν, — τοῦ νὰ θέλω νὰ βλέπω τὰ πράγματα ὅπως ἐγὼ θέλω, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω εἰς αὐτὸν, ὅτι πάσχει ὁ ἴδιος εἶδος μακαριότητος, ἀναβάλλων ὑπὲρ τὸ δέον ζητήματα σπεύδοντα, ὅσον δὲν ἀντελήφθη, ὅτι σπεύδουσιν. Ἔχετε πρόσφατα ἀκόμη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπεν εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τῶν Αἰγυπτιακῶν κανονισμῶν, καὶ ἠκούσατε, ὅτι πρώτην φορὰν ἤκουεν ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα περὶ φόρων, περὶ ἰθαγενείας, περὶ ἄλλων ζητημάτων σχετικῶν, ὥστε δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τίποτε! Θὰ συστήσω λοιπὸν εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν, ἀντὶ νὰ εὑρίσκῃ εἰς τοὺς ἄλλους τοιαῦτα νοσήματα, νὰ φανῇ δραστηριώτερος εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του· διότι ἐκ τῶν ἔργων ἀπέδειξεν, ὅτι μεγάλην ἀνέλαβεν ἐργασίαν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἀνταποκρίνεται.

§74ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρὸ δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν φάκελλον, τὸν ἀναγόμενον εἰς τὴν ὑπόθεσιν προξενικοῦ τινος πράκτορος, ἀπολυθέντος πρό τινος χρόνου ἐκ τῆς ἐν Πανόρμῳ τῆς Ἀσιατικῆς Τουρκίας θέσεως, ἐν ᾗ ὑπηρέτει. Ὡς γνωρίζει ἡ Βουλή, οἱ προξενικοὶ πράκτορες δὲν εἶναι ὑπάλληλοι, οἱ λεγόμενοι τοῦ σταδίου· προσλαμβάνονται καὶ διορίζονται ἑκάστοτε, τῇ προτάσει τῆς ἁρμοδίας Προξενικῆς ἀρχῆς καὶ τῆς ὑπὲρ αὐτὴν Πρεσβείας, ἐκ πολιτῶν Ἑλλήνων, ὁσάκις πρόκηται περὶ Τουρκίας, κατοικούντων ἐν τῷ τόπῳ, ἐν ᾧ ὑπάρχει συστημένον Προξενικὸν πρακτορεῖον. Τοιοῦτος προξενικὸς ὑπάλληλος, τῇ προτάσει τῆς Πρεσβείας, ἦτο ἀπὸ πολλοῦ χρόνου διωρισμένος ὁ εἰρημένος κύριος, ὅτε ἐλήφθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἔγγραφον τῆς Πρεσβείας, εἰς αὐτὸν ἀναφερόμενον καὶ προτεῖνον τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ. Ἐζήτησα τὸν φάκελλον τοῦτον, διὰ νὰ ἴδῃ ἡ Βουλὴ διὰ τίνας λόγους ἀπελύθη ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ὁ εἰρημένος προξενικὸς πράκτωρ, ὁ ἔχων ἄμισθον θέσιν καὶ μὴ δυνάμενος νὰ καταλογισθῇ μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων τῶν προξενικῶν, τῶν λεγομένων τῆς ὑπηρεσίας τοῦ σταδίου. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς κατενόησε καλῶς διὰ τίνα λόγον ἐζήτησα τὰ ἔγγραφα ταῦτα, διότι σᾶς ὡμολόγησε τὸ πταῖσμα αὐτοῦ, ὅτε πρό τινος χρόνου διώρισεν αὐτὸν ὑποπρόξενον· δηλαδὴ ἀπὸ τῆς ἀμίσθου ὑπηρεσίας, τῆς μὴ συνεπαγούσης μήτε μισθὸν μήτε δικαιώματα, ἀφ’ ἧς ἀπελύθη, δι’ οὓς λόγους θέλετε ἴδει, εἰσήγαγεν αὐτὸν εἰς τὴν ἔμμισθον ὑπηρεσίαν, καὶ κατέστησεν αὐτὸν σχεδὸν ἰσόβιον, ἀπέδωκεν εἰς αὐτὸν μισθὸν καὶ εἰσήγαγεν αὐτὸν εἴς τι ὑποπροξενεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ὑπερασπίσῃ, ὡς πρόξενος νῦν δικαιοδοτῶν, τὰ δικαιώματα καὶ τὰ συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Οὐδὲν ἤθελον ἔχει παράπονον κατὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ἂν περιωρίζετο νὰ εἴπῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπε, καίτοι ὤφειλον νὰ ὑπομνήσω αὐτῷ, ὅτι εἶχε γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως, καὶ ὅτε διώρισεν αὐτὸν πρόξενον. Εἶπεν, ὅτι δὲν εἶχε γνῶσιν, ἐγὼ δ’ ἐνόμιζον, ὅτι, ἀφοῦ τοῦτο εἶπεν, οὕτως εἶχεν. Ἀλλ’ ἐξ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ἀνεκάλυψα ἐν τῷ φακέλλῳ, ἀποδεικνύεται, ὅτι εἶχε καὶ τότε γνῶσιν. Λοιπόν, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν περιωρίζετο νὰ εἴπῃ, ὅτι διώρισεν αὐτὸν, διότι δὲν εἶχε γνῶσιν τῶν εἰς αὐτὸν ἀναγομένων, καὶ ὅτι λαβὼν τὴν ἀπολογίαν, ἣν ἔπειτα προεκάλεσεν, εἶχε σκοπὸν νὰ ἐξετάσῃ, καὶ ἂν ὁ ἄνθρωπος ἦναι ἀνάξιος, νὰ ἐνεργήσῃ τὰ νόμιμα κατ’ αὐτοῦ, οὐδὲν ἤθελον προσθέσει ἐγώ· διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε πρὸς ἡμᾶς συντόμως, ὅτι ὑπῆρξεν ἀληθῶς τοιαύτη κατηγορία κατ’ αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο ἤρκει. Ἀλλ’ εἶναι περίεργον, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, ταῦτα λέγων συντόμως, παρέλιπε νὰ δηλώσῃ τινὰ, τὰ ὁποῖα ἦσαν πρὸ ὀφθαλμῶν αὐτοῦ, καὶ ὅτε παρεκάλεσα αὐτὸν, ἀναγινώσκοντα ἤδη ἔγγραφον μεταγενέστερον τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας, δι’ οὗ ἡ Πρεσβεία αὕτη, λυπουμένη τὸν ἄνθρωπον, μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη προτείνει τὴν ἐπαναφορὰν αὐτοῦ πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, ὅτε, λέγω, παρεκάλεσα αὐτὸν, ἀναγινώσκοντα τὸ ἔγγραφον τοῦτο, ἐξ οὗ προκύπτει, ὅτι αὐτὴ ἡ Πρεσβεία εἶχε προτείνει τὴν ἀπόλυσιν τοῦ εἰρημένου πράκτορος, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπέμεινε νὰ λέγῃ, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον, ἀπ’ εὐθείας λαβὸν τὴν ἀναφορὰν τοῦ παθόντος, ἀπέλυσεν αὐτὸν, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἄλλης ἐξετάσεως· στηριζόμενος δὲ πολὺ περισσότερον ἐπὶ τῆς ἀπολογίας, τὴν ὁποίαν αὐτὸς προεκάλεσε μετὰ τόσα ἔτη παρὰ τοῦ κ. Βατῆ, παρὰ ἐπὶ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐνταῦθα εἰς μέγαν ἀριθμὸν προσήγαγεν, ἔλεγεν, ὅτι πρώτην ταύτην φορὰν ὁ κ. Βατῆς ἐλάμβανε γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως, οὐδέποτε πρότερον προσκληθεὶς εἰς ἀπολογίαν, ἀπολογίαν ἄλλως τε, ἥτις κατὰ τὸν νόμον δὲν ἀπαιτεῖται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὠργίσθη, ὅτε ἐζήτησα νὰ εἴπῃ ἡμῖν, ἂν ὑπάρχῃ καὶ τὸ ἔγγραφον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεφέρετο τὸ δεύτερον ἔγγραφον τῆς Πρεσβείας, ἐν ᾧ ἐλέγετο, ὅτι ἡ Πρεσβεία ἔλαβε τὴν ἀναφορὰν καὶ προέτεινε τὴν ἀπόλυσιν, ὠργίσθη καὶ εἶπεν, ὅτι, ἂν θέλω, ἂς τὸ ἀνεύρω ἐγὼ ἐν τῷ φακέλλῳ. Μετὰ κόπου τὸ ἀνεῦρον, ἀνεῦρον δ’ αὐτὸ ἐν ἀρχῇ τοῦ φακέλλου ἐν αὐτῷ τῷ ἐγγράφῳ, τὸ ὁποῖον ἐκράτει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὰς χεῖρας, ἐν αὐτῇ δηλ. τῇ καταγγελίᾳ τοῦ δυστυχοῦς αὐτοῦ ἀνθρώπου Εὐστρατίου Κουρκουτᾶ. Διότι λαβὼν τὴν καταγγελίαν ὁ τότε ἐκεῖ πρέσβυς κ. Κουντουριώτης, τοῦ ὁποίου ἡ ἀγαθότης καὶ ἡ μακροθυμία εἰσὶ πασίγνωστα, αὐτὸς ὁ μακρόθυμος ἀνὴρ, ὁ μέχρις ἐλαττώματος ὠθήσας τὸ εὐγενὲς τοῦτο αἴσθημα, ὅτε ἦτο ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, τί γράφει; (ἀναγινώσκει)....

§75ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τί ἀποδεικνύει αὐτό; Ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι ἠθέλετε ἀναγγείλει τίποτε σπουδαῖον, καὶ ἠπόρουν, πῶς δὲν τὸ εἶδον.

§76ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ μέτρον τῆς σπουδαιότητος τῶν λεγομένων ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ λαμβάνει ἐξ ἑαυτοῦ. Εἶναι κύριος νὰ τὸ εὑρίσκῃ ἐκεῖ, ὅπου αὐτὸς φρονεῖ. Ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς εἴμεθα κύριοι νὰ συζητῶμεν μὲ τὰς δυνάμεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν, καὶ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν. Λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν εἶπε τὸ ἀκριβὲς, ὅτι εἶπεν, ὅτι τὸ τότε Ὑπουργεῖον ἀπέλυσε τὸν εἰρημένον προξενικὸν πράκτορα, λαβὸν τὰ κατ’ αὐτοῦ παράπονα, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξετάσεως. Τὸ Ὑπουργεῖον τὸ τότε ἀπέλυσεν αὐτὸν τῇ προτάσει τοῦ ἔχοντος δικαίωμα νὰ προτείνῃ τὸν διορισμὸν, καὶ ἔχοντος δικαίωμα νὰ προτείνῃ τὴν ἀπόλυσιν, τοῦ πρέσβεως τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει, τοῦ γνωρίζοντος ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν τὸν Βατῆν, γνωρίζοντος ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν τὰ κατ’ αὐτοῦ παράπονα, μὴ θελήσαντος δὲ νὰ ἀναφέρῃ τὰ προηγούμενα, διότι ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἀπεδεικνύοντο ἐπαρκῶς, ἀλλ’ εὑρόντος ἐν τῇ νέᾳ πρὸς αὐτὸν ἐκθέσει τὴν πλήρη ἀπόδειξιν τοῦ ἐγκλήματος, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσεν ὁ εἰρημένος προξενικὸς πράκτωρ. Τὸ Ὑπουργεῖον τότε, ἅμα λαβὸν τὸ ἔγγραφον τοῦτο, διέταξε τὴν ἀπόλυσιν τοῦ πράκτορος. Καὶ ταῦτα μὲν ἔχουσιν οὕτως. Ἀλλ’ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, διὰ νὰ δικαιολογηθῇ περισσότερον, ἀντὶ νὰ ἀρκεσθῇ νὰ εἴπῃ, ὅτι θὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν ἐπὶ τῇ ἀπολογίᾳ, ἣν προεκάλεσεν, ἐτόλμησε νὰ ἰσχυρισθῇ καὶ τοῦτο, ὅτι πρώτην ταύτην φορὰν ἐλάμβανεν ὁ κατηγορούμενος προξενικὸς πράκτωρ γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ φακέλλου προκύπτει, ὅτι δὲν ἐλάμβανε πρώτην ταύτην φορὰν γνῶσιν τῆς καταγγελίας, ἀλλ’ ὅτι λαβὼν γνῶσιν αὐτῆς ἐν ἔτει 1887, ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς διαταγῆς περὶ ἀπολύσεως αὐτοῦ, ἐξέθηκε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἀπολογίαν του, ἀποσταλεῖσαν ἁπλῶς, ἄνευ οὐδεμιᾶς συστάσεως, ὑπὸ τῆς Πρεσβείας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, διότι δὲν ἐπείσθη ἡ Πρεσβεία, ὅτι μετεβάλλοντο τὰ πράγματα ὑπὸ τῆς ἀπολογίας· ταύτην δὲ τὴν ἀπολογίαν λαβὸν τὸ Ὑπουργεῖον, δὲν ἐνόμισεν, ὅτι ὑπῆρχεν ἀφορμὴ νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν κατ’ αὐτοῦ ἀπόφασιν. Ὥστε ὁ μὲν κ. Ὑπουργὸς, ὅστις λέγει σήμερον, ὅτι πρώτην φορὰν ἐλάμβανε νῦν γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως, εἶπεν ἀνακριβῆ, διότι ἔλαβε πρότερον γνῶσιν, ἔχων καὶ μακρὰν ἔκθεσιν περὶ τοῦ πράγματος...

§77ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ τὴν ἀναγνώσητε, παρακαλῶ.

§78ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἀκριβὲς δὲ εἶναι, ὅτι τὸ τότε Ὑπουργεῖον, τὸ ἀπολῦσαν τὸν Βατῆν, λαβὸν ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφορὰν ταύτην, τὴν σταλεῖσαν ὑπὸ τοῦ πρέσβεως, κρῖνον, καθὼς καὶ ἡ Πρεσβεία, δὲν ἐνόμισεν ὅτι ὑπῆρχε λόγος, ἵνα ἐπαναφέρῃ τὸν εἰρημένον προξενικὸν πράκτορα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Καὶ ταῦτα μὲν ἔχουσιν οὕτως. Ἤθελον δὲ, πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ἤθελον σταματήσει ἐνταῦθα, οὐδὲν προσάπτων εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐβεβαίωσεν, ὅτι ἤθελεν ἐξετάσει, καὶ ἂν ἔπταισεν, ἤθελεν ἐπανορθώσει τὸ πταῖσμα, ἂν δὲν ἤρχετο ἐνταῦθα, ἀναλαμβάνων ὕφος παράδοξον, νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔπταισεν αὐτὸς, εἰσαγαγὼν εἰς τὴν τακτικὴν ὑπηρεσίαν τὸν κ. Βατῆν, ἀλλ’ ὅτι ἔπταισεν ὁ προκάτοχός του, διότι ἀνεξετάστως ἔπαυσεν αὐτόν.

§79ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἀπεδείξατε, ἂν ὑπάρχῃ ἐκ μέρους τοῦ ἁρμοδίου πρέσβεως, ἢ ἐκ μέρους ἄλλου, ἢ ἐκ μέρους τοῦ ἰδίου ἀπάντησις ἐπὶ τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς, ἐπὶ τῆς ὁποίας βασισθέντες τὸν ἐπαύσατε. Αὐτὸς τί λέγει σήμερον; Ὅτι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν, αἱ 5 λίραι δηλονότι, δὲν ἦσαν καθ’ ὑπέρβασιν τῶν νενομισμένων, οὐδὲ τῶν ἐξόδων τῶν ἀναγκαίων. Εἴπετε, ὅτι ὑπάρχει μία ἀπολογία αὐτοῦ. Δὲν τὴν ἀναγινώσκετε; Ἐγὼ δὲν τὴν εἶδον.

§80ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, λάβετε τὴν ἀπολογίαν καὶ ἀναγνώσατέ την. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἡ Πρεσβεία ἐπείσθη, καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπείσθη, καὶ πᾶς ὁ θέλων νὰ ἀναγνώσῃ ἄνευ ἀχλύος πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ τὸ ἔγγραφον τοῦτο, πείθεται, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ καθαρᾶς ἐκβιάσεως. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς πείθεται εἰς τὴν ἀπολογίαν. Ἐγὼ ἐπείσθην, καὶ εἶμαι πεπεισμένος καὶ ἐξ ὅσων σήμερον ἀνέγνωσα, ὅτι πρόκειται περὶ καθαρᾶς ἐκβιάσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζει, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοιούτου τινὸς, ἀλλ’ ὅτι ἔχουσιν ὀρθῶς ὅσα ὁ κ. Βατῆς, ὁ διορισθεὶς, λέγει, καὶ ὅτι ὁ κ. Βατῆς εἶναι ὁ καταλληλότατος πρόξενος, ἵνα ἀντιπροσωπεύῃ τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα. Εἶναι κύριος νὰ ἐξακολουθῇ νὰ ἔχῃ αὐτὸν πρόξενον. Ἀλλὰ μήπως ἡμεῖς ἠκούσαμεν λόγους, ἀναγκάζοντας ἡμᾶς νὰ μεταβάλωμεν γνώμην περὶ αὐτοῦ;

§81ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ποῖος ὁ σκοπὸς τῆς συζητήσεως ταύτης; Δὲν σᾶς κατηγόρησαν.

§82ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦτο μόνον λέγει ἡ ἀπολογία, ὅτι πρόκειται περὶ ἄλλης ὑποθέσεως· δὲν πρόκειται περὶ αὐτῆς, ἡ ὁποία προεκάλεσε τὴν παῦσιν.

§83ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπάρχει ἐντὸς τοῦ φακέλλου τὸ ἔγγραφον.

§84Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πρὸ 20 ἡμῶν τέσσαρες ἐδήχθησαν ὑπὸ λυσσῶντος κυνός. Οἱ τρεῖς κατώρθωσαν νὰ μεταβῶσιν εἰς Παρισίους· ὁ τέταρτος, πτωχὸς ἐργάτης καὶ οἰκογενειάρχης πολυμελοῦς οἰκογενείας, δὲν κατώρθωσε νὰ μεταβῇ. Ὁ δυστυχὴς αὐτὸς ἀπειλεῖται νὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τοῦ φοβεροῦ παθήματός του.

§85ΑΝΑΣΤ. ΖΕΡΒΟΣ. Ἐδῶ εἶναι αὐτός;

§86Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐδῶ. Ὑπολείπεται δὲ ὀλίγος χρόνος ἔτι. Ἐθεώρησα ὅτι ἡ φιλανθρωπία μοὶ ἐπιβάλλει νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, καὶ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα ἐγκρίνῃ νὰ λάβῃ μέτρον τι ὑπὲρ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἦναι δύσκολον, διότι ὑποθέτω, ὅτι καὶ αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρίαι θὰ δεχθῶσι νὰ μεταφέρωσι τὸν παθόντα δωρεάν· ἑπομένως διὰ προσθήκης μικροῦ τινος ποσοῦ δύναται νὰ σωθῇ ὁ δυστυχὴς αὐτὸς καὶ ὁ ὁλόκληρος ἡ οἰκογένειά του. Ἤδη εὑρίσκεται εἰς δεινοτάτην θέσιν. Ὀνομάζεται Κ. Καρατάσος. Συνιστῶ λοιπὸν αὐτὸν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἵνα διαβιβάσῃ τὴν σύστασίν μου ταύτην εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν. Ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ὑπάρχει τοιαύτη καλὴ πρόθεσις, παρακαλῶ νὰ σπεύσῃ, διότι ἄλλως θὰ ἔλθῃ ἡ βοήθεια ἀργά. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ, ἂν θέλῃ νὰ συστήσῃ τὴν πρότασιν ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν.

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§88ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ προαναγγείλω χθὲς εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐσκόπουν νὰ ὑποβάλω σήμερον ἐπερώτησιν περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ ναυτικοῦ. Ἔρχομαι δὲ νὰ πράξω τοῦτο σήμερον δι’ ὅσων οἷόν βραχυτάτων, καὶ πρὸς τοῦτο θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἡμετέραν προσοχὴν, ἀνάλογον τῆς σπουδαιότητος καὶ τῆς σοβαρότητος, ἣν ἐνέχει τὸ ζήτημα, καὶ τὴν ὁποίαν βεβαίως καὶ ὑμεῖς ἀποδίδετε εἰς αὐτό. Τοιούτου δὲ ζητήματος ἡ διαπραγμάτευσις ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς βεβαίως καὶ προσοχὴν ἀπαιτεῖ, καὶ ἐκ μέρους τοῦ λέγοντος καὶ ἐκ μέρους τῶν ἀκουόντων, καὶ μεγάλην ἀμεροληψίαν εἴς τε τὰς ἐκφράσεις τοῦ λέγοντος, καὶ εἰς τὰς κρίσεις τῶν ἀκουόντων. Εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον εἰς τὴν τιμὴν καὶ εἰς τὸ μέλλον καὶ τοῦ Κράτους ἡμῶν καὶ τοῦ Ἔθνους ἀφορᾷ, ἀλλ’ ἴσως ὑπό τινα ἔποψιν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασίν του, καὶ μάλιστα ἐν ταῖς περιστάσεσι ταύταις, τὰς ὁποίας διατρέχομεν, καὶ περὶ τῶν ὁποίων συνήθως ἐνταῦθα συζητοῦμεν. Ἐξ ἀφορμῆς τινος, δοθείσης παρ’ ἐφημερίδος τῆς πρωτευούσης, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔγραψεν ἐν τῷ θεωρουμένῳ ἡμιεπισήμῳ ὀργάνῳ αὐτοῦ, τῇ «Πρωΐᾳ»,—ἂν ἀναγνωρίζῃ αὐτὴν, ἄλλως δὲν ἔχω τὴν διάθεσιν νὰ ἐπιμείνω εἰς τὸ νὰ ἀποδώσω ἡμιεπίσημον χαρακτῆρα εἰς τὴν ἐφημερίδα ταύτην,—ἔγραψεν ἐπὶ λέξει, ὅτι «ἔκθεσις λεπτομερὴς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὑποβληθεῖσα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς, περιέγραψε τὴν κατάστασιν καὶ τῶν πλοίων καὶ τῶν ἐφοδίων τοῦ στόλου, ἐν ᾗ διετέλουν ταῦτα καθ’ ὃν χρόνον ἀνῆλθεν ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Ἔκτοτε», προσθέτει ὁ γράψας, «σύντονος κατεβλήθη ἐργασία πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν στοιχειωδῶν ἐλλείψεων, αἵτινες καθίστων ἄχρηστον σχεδὸν τὴν ὕπαρξιν τοῦ στόλου καὶ ἄσκοπον τὴν δαπάνην πρὸς συντήρησιν αὐτοῦ· καὶ δὲν ἐπέτρεψαν μὲν μέχρι τοῦδε αἱ ἄλλαι κατεπείγουσαι τοῦ Κράτους οἰκονομικαὶ ἀνάγκαι τὴν ἐνέργειαν μελετηθείσης ἐργασίας πρὸς αὔξησιν τῆς ναυτικῆς ἡμῶν δυνάμεως, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐνόντων ἐγένετο πᾶν τὸ δυνατὸν πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἐλλειπόντων καὶ θεραπείαν τῶν τοῦ στόλου ἀναγκῶν, κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις τῆς τελειοτέρας αὐτοῦ παρασκευῆς καὶ συντάξεως...» Ὡς βλέπετε, ὁμολογεῖ τὸ φύλλον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι βεβαίως ἄσχετον πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι ὑπῆρξε στιγμὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐθεωρήθη σχεδὸν ἄχρηστος ἡ ὕπαρξις τοῦ στόλου καὶ περιτταὶ αἱ πρὸς συντήρησιν αὐτοῦ γενόμεναι δαπάναι. Ἐλπίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα ἐνέβαλε καὶ ὑμᾶς εἰς ἀνησυχίαν, ἂν εὑρισκώμεθα πρὸ τοιαύτης καταστάσεως τῶν ναυτικῶν ἡμῶν πραγμάτων, ὥστε νὰ θεωρήσωμεν ἄσκοπον τὴν γινομένην δαπάνην, καὶ μάλιστα εἰς αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ὅτε θέλομεν χρησιμοποιήσει αὐτὴν ὑπὲρ ἄλλης, μεγαλειτέρας ἴσως, ἕνεκα τοῦ ἐπείγοντος αὐτῆς, ἀνάγκης τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο δὲν θὰ θεωρήσητε οὐδ’ ἁπλῆν περιέργειαν, οὐδὲ πολυπραγμοσύνην, οὐδὲ ἔφεσιν πρὸς τὸ λαλεῖν ἀπὸ τοῦ βήματος τὸ διάβημα, εἰς τὸ ὁποῖον προβαίνω κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐδείχθη μείζων τις προσπάθεια ἐκ μέρους τῶν Κυβερνήσεων, τοὐλάχιστον κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὑπουργείας τῶν τριῶν τελευταίων Ὑπουργῶν πάντων· ἐννοῶ δὲ τὸν παλαιότερον ὑπάρξαντα Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κυκλάδων συνάδελφον κ. Μπούμπουλην, τὸν ἐκ Κερκύρας συνάδελφον, τὸν ἐπὶ μακρὸν ὑπουργεύσαντα, καὶ τὸν νῦν Ὑπουργὸν κ. Κουμουνδοῦρον. Ἐκ μέρους μάλιστα τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἐπεδείχθη ἀξιέπαινος τάσις πρὸς διάθεσιν μείζονος δαπάνης ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως καὶ τῆς βελτιώσεως τοῦ ναυτικοῦ· καὶ προχθὲς ἔτι ἀγορεύων ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργὸς ἔλεγεν, ὅτι εὑρίσκει ἀναγκαίαν τὴν δαπάνην, ὄχι μόνον τῶν 6,000,000, τὰ ὁποῖα τώρα δαπανῶνται, ἀλλὰ καὶ τὴν δαπάνην 7,000,000, κατέληξε δὲ λέγων (ἀναγινώσκει): «Δαπάνη 7 ἑκατομμυρίων ὑπὲρ τοῦ ἑτέρου τῶν κλάδων τῆς στρατιωτικῆς ἡμῶν δυνάμεως, ὅστις εἶναι καὶ ὁ τελεσφορώτερος, καὶ οὗ ἄνευ ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ λογισθῇ ὡς, τοῦτ’ αὐτὸ, στερουμένη ἐθνικῆς ὑπάρξεως, δαπάνη τοιαύτη πρὸς συντήρησιν δυνάμεως, ἣν πρέπει νὰ περιφρουρῇ ἡ Βουλὴ διὰ πάσης θυσίας, δὲν εἶναι δεκτικὴ περικοπῆς...» Πρόκειται λοιπὸν καὶ περὶ αὐξήσεως τῆς δαπάνης, κατὰ τὴν ἐκφραζομένην ὑπὸ τοῦ κ. πρώην Πρωθυπουργοῦ ἰδέαν, ἀπὸ τῶν 6,000,000 εἰς τὰ 7,000,000. Ἀλλ’ εἶναι ἆρά γε πρέπον, εἶναι ἆρά γε συμφέρον, εἶναι φρόνιμον ἐπὶ τέλους, τὸ μὲν νὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὴν διατήρησιν τῆς γινομένης νῦν δαπάνης, τὸ δὲ νὰ ἀφορῶμεν καὶ εἰς τὴν αὔξησιν αὐτῆς, ἐν ᾗ περιπτώσει κλονίζεται ἐκ βάθρων ἡ ἰδέα ἡμῶν περὶ τῆς ὑπάρξεως καὶ περὶ τῆς χρησιμότητος, οὕτως εἰπεῖν, τῆς ναυτικῆς ἡμῶν δυνάμεως; Δὲν εἶναι ἆρά γε χρησιμώτερον καὶ φρονιμώτερον καὶ σκοπιμώτερον πρὸς τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν νὰ προβῶμεν καὶ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ναυτικοῦ, ἀντὶ νὰ προβαίνωμεν εἰς τὴν αὔξησιν αὐτοῦ, ὡς πράττομεν διὰ τῶν δύο νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι σήμερον ἐγγεγραμμένα, τὸ μὲν δεύτερον, τὸ δὲ τρίτον, εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν; — διότι αὐτὰ εἰς τὴν ἐλάττωσιν βεβαίως τῆς κατὰ ξηρὰν στρατιωτικῆς δυνάμεως ἀποβλέπουσιν. Ἤδη ὑπεχωρήσαμεν καὶ ὑποχωροῦμεν, ὡς πρὸς τὰ στρατιωτικὰ πράγματα, ἀπέναντι ἐκείνων, πρὸς τοὺς ὁποίους χθὲς καὶ προχθὲς οὐδὲ νὰ συγκριθῶμεν, οὐδὲ πόῤῥωθεν νὰ παραβληθῶμεν, ἠθέλομεν καταδεχθῆ. Βλέπομεν τοὺς Βουλγάρους ἐν διαστήματι 10 ἡμερῶν κινητοποιοῦντας 75,000 στρατοῦ· ἀνεγινώσκομεν χθὲς ἢ προχθὲς εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ φρουρὰ τῆς Σόφιας, τῆς πρωτευούσης τῆς Βουλγαρίας, ἐτέθη ἐπὶ ποδὸς πολέμου ἐν διαστήματι 20 λεπτῶν τῆς ὥρας...

§89ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε συνάδελφε, μετέβην εἰς Σόφιαν, καὶ εἶδον τὸν στρατὸν τῆς Σόφιας· δὲν ἀριθμεῖ ἢ 960 ἄνδρας.

§90ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιμένω εἰς τοῦτο, διότι δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀλλ’ ἐπιμένω εἰς τὴν ἰδέαν, ἵνα φροντίσωμεν περὶ τῆς περικοπῆς καὶ τῶν ναυτικῶν ἡμῶν δυνάμεων, ὡς πράττομεν, λόγῳ οἰκονομίας, ὡς πρὸς τὰς κατὰ ξηρὰν δυνάμεις. Διὰ τοῦτο ἔκρινα καλὸν νὰ φέρω, ὡς προανήγγειλα, ἐπερώτησίν τινα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, διὰ νὰ ζητήσω παρ’ αὐτοῦ, νὰ συστήσω δὲ καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ σκεφθῇ καὶ ν’ ἀποφασίσῃ. Ἐγὼ δὲ εἶμαι προθυμότατος νὰ ὑποβληθῶ εἰς τὴν γενησομένην ἀπόφασιν, κατὰ πόσον συμφέρει, κατὰ πόσον πρέπει νὰ προβῶμεν καὶ εἰς δημοσίαν συζήτησιν ἐντὸς ὁρίων τινῶν περὶ τῆς καταστάσεως τῶν ναυτικῶν ἡμῶν πραγμάτων. Ἡ σιωπὴ καὶ ἡ ἀπόκρυψις, φρονῶ, ὅτι δὲν συμβάλλει εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς ἐθνικῆς ἰδέας, διὰ τὴν ὁποίαν ἵσταται ἐκεῖ τὸ ναυτικὸν διὰ τοσαύτης δαπάνης τοῦ οἰκονομικῶς λίαν στενοχωρημένου Κράτους· ἄλλως οἱ ἐπιμένοντες εἰς τὴν μὴ προσαγωγὴν ὁλοκλήρων τῶν πληροφοριῶν, ὁλοκλήρου τῆς καταστάσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ ὁμολογήσωσιν, ὅτι αὐτοὶ ἀναλαμβάνουσι τὴν εὐθύνην διὰ τὸ μέλλον καὶ διὰ πᾶσαν οἱανδήποτε περίπτωσιν, καὶ τότε οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δικαιοῦται νὰ ἐπιμένῃ· ἀπ’ ἐναντίας θὰ εὐχαριστῶμεν καὶ θὰ ἐπαναπαυώμεθα ἐν ὑπερηφανείᾳ διὰ τὴν κατάστασιν εἰς ἣν εὑρισκόμεθα, βλέποντες Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, Ὑπουργὸν μάλιστα φέροντα τοιοῦτον ὄνομα, καὶ ἄνδρα τοιούτου χαρακτῆρος, οἷος ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, προβαίνοντα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ λέγοντα: «Ἡσυχεῖτε! ἡσυχεῖτε! Τὰ ναυτικὰ τοῦ Κράτους, τοῦ ὁποίου εἰμὶ Ὑπουργὸς, ἔχουσιν ἄριστα.» Καὶ ἡσυχάζομεν ἡμεῖς μετ’ εὐχαριστήσεως καὶ ὑπερηφανείας. Ἀλλὰ δύναται πάντοτε ἡ Βουλὴ νὰ ἐφησυχάζῃ καὶ εἰς τοιαύτας διαβεβαιώσεις, χωρὶς βεβαίως νὰ κλονίζηται ἡ ἐπὶ τὸν προσωπικὸν χαρακτῆρα τοῦ Ὑπουργοῦ ὑπόληψις; Τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα εἶναι πολίτευμα δύσπιστον, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιτρέπει καὶ ἐπιβάλλει τὸν ἔλεγχον. Τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἐπιτρέπει εἰς τὸν λαὸν διὰ τῶν ἀντιπροσώπων του νὰ θίγωσιν ὅλα τὰ ζητήματα καὶ νὰ ἐξετάζωσιν αὐτὰ, ὡς δεῖ· ἐπιτρέπει τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα νὰ ἐρωτῶσιν οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοῦ τοὺς διαχειριζομένους τὴν ἐθνικὴν ἐξουσίαν: «Πῶς διαθέτετε τὰς δυνάμεις μου τὰς ἐθνικάς; Πῶς διαθέτετε τὸ χρῆμα ἐμοῦ, τοῦ φορολογουμένου λαοῦ;» Καὶ τοῦτο ἀκόμη μᾶς ἐπιτρέπει καὶ μᾶς ἐπιβάλλει τὸ πολίτευμα. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ, κατὰ προπαρελθοῦσάν τινα σύνοδον τῆς Βουλῆς τῆς παρελθούσης περιόδου, ὅτε, ἐπὶ τῇ αἰτήσει, νομίζω, αὐτοῦ τοῦ νῦν κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, περὶ προσαγωγῆς πληροφοριῶν τινων, ὁ τότε ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κ. Ὑπουργὸς ἠρνήθη, καὶ ἐδέησε νὰ ἀποχωρήσωσι, προηγηθείσης συμφωνίας, ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁ τότε καὶ ὁ ἐπερωτῶν Βουλευτής, νῦν δὲ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, εἰς ἰδιαίτερον θάλαμον τῆς Βουλῆς, καὶ ἐκεῖ νὰ ποιήσωσιν ἀνακοίνωσιν πληροφοριῶν πρὸς ἀλλήλους. Νομίζω, ὅτι δὲν σφάλλω ὡς πρὸς τοῦτο, καὶ ὅτι εἶναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία μου, κύριε Ὑπουργέ. Ἀλλὰ δύναται τὸ Ἔθνος νὰ ἐπαναπαύηται εἰς τὰς ἰδιαιτέρας συνεννοήσεις τοῦ πρώην καὶ τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ ἐν ἰδιαιτέροις θαλάμοις; Διὰ τοῦτο λοιπὸν προέβην εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς διατυπώσεως ἐπερωτήσεως, ἣν θὰ καταθέσω καὶ ἔγγραφον εἰς τὸ Προεδρεῖον διὰ τὸν κ. Ὑπουργόν. Εἰς τοῦτον δ’ ἀφίημι, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, πληρεστάτην ἐλευθερίαν, ὡς ἐδήλωσα ἐν παρομοίᾳ περιστάσει, πρὸ ἔτους ἀκριβῶς, ἢ ν’ ἀπαντήσῃ, ἢ νὰ σιωπήσῃ, ἢ ν’ ἀπαντήσῃ εὐρέως, ἢ νὰ εἴπῃ ὀλίγα καὶ ὅσα αὐτὸς νομίζῃ λεκτέα δημοσίᾳ. Ἐγὼ ἐκπληρῶ καθῆκον καὶ ἀντιπροσώπου καὶ ἁπλοῦ Ἕλληνος πολίτου, ἴσως δὲ καὶ ἐκδούλευσιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν· πάντως ὅμως παρέχω ἀφορμὴν πρός τι καλὸν ὑπὲρ τοῦ ἡμετέρου ναυτικοῦ. Ἡ ἐπερώτησίς μου ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: «Αʹ) Πόσα εἰσὶ τὰ πολεμικὰ σκάφη τοῦ Κράτους καὶ ποῖα κατ’ εἶδος καὶ ὄνομα πάντα, ἀπὸ τῶν μεγίστων μέχρι τοῦ ἐλαχίστου τορπιλλοθέτου, πλὴν τῶν ἀτμακάτων καὶ λέμβων; «Βʹ) Ὁποία ἡ κατάστασις ἑκάστου τῶν πλοίων τούτων καὶ ἡ πρὸς τὸν οἰκεῖον προορισμὸν χρησιμότης μετ’ εἰδικοῦ χαρακτηρισμοῦ τοῦ σκάφους ἑκάστου, τῶν λεβήτων, τῶν μηχανῶν καὶ τῶν εἰδικῶν μηχανημάτων καὶ μεθ’ ὑποδείξεως τῶν ἀναγκαίων ἐπισκευῶν; «Γʹ) Ὁποῖος ὁ ὁπλισμὸς ἑκάστου πλοίου, καὶ κατὰ πόσον θεωρεῖται οὗτος ἐπαρκὴς πρὸς τὸν προορισμὸν αὐτοῦ, καὶ τί τὸ ἐλλεῖπον; «Δʹ) Ὁποία ἡ κατάστασις τοῦ καθαρῶς πολεμικοῦ ὑλικοῦ τοῦ τε ἐπὶ τῶν πλοίων φερομένου καὶ τοῦ ἐν ταῖς ἀποθήκαις; Θεωρεῖται τοῦτο ἐπαρκές; Συντηρεῖται δὲ καλῶς καὶ κατὰ τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστήμης, ὥστε νὰ θεωρῆται ἐξησφαλισμένη ἡ ἀλώβητος διατήρησις αὐτοῦ; «Εʹ) Εἰδικῶς καὶ ἐπακριβῶς ὁποία ἡ κατάστασις τοῦ τορπιλλικοῦ ὑλικοῦ κατὰ ποσὸν καὶ ποιόν; Ἐδοκιμάσθησαν ἅπασαι αἱ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τορπίλλαι; Κατηρτίσθη δὲ τὸ μητρῷον ἑκάστης; Τηροῦνται τὰ μητρῷα ταῦτα ἐν τάξει; «Ϛʹ) Ὡσαύτως ὁποία ἡ κατάστασις τῶν τορπιλλοβόλων σκαφῶν; Πόσα τούτων εἰσὶν ἐντελῶς ἄχρηστα καὶ ἀνεπίδεκτα ἐπισκευῆς οἱασδήποτε; Πόσα εἰσὶν ἐπισκευαστέα καὶ κατὰ τί; κατὰ τὸ σκάφος; ἢ τοὺς λέβητας; ἢ τὰ ἐκσφενδονιστικὰ μηχανήματα; Ἐπισκευαζόμενα δὲ, κατὰ πόσον θὰ καταστῶσι χρήσιμα, καὶ ὁποίαν ταχύτητα θ’ ἀποκτήσωσιν; «Ζʹ) Εἰς ποίαν κατάστασιν διατελοῦσιν οἱ νεώσοικοι, ἐν οἷς φυλάσσονται τὰ τορπιλλοβόλα καὶ ἕτερα σκάφη; Αἱ ἐσχάραι καὶ οἱ χαμουλκοὶ αὐτῶν πρὸς ἀνέλκυσιν καὶ καθέλκυσιν τῶν τορπιλλοβόλων εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται; Πόσαι τῶν ἐσχαρῶν τούτων πληροῦσι τὸν σκοπὸν αὐτῶν καὶ πόσαι οὐχί; «Ηʹ) Ὁποία ἡ κατάστασις τοῦ νεωλκείου; Εἶναι ἀληθές, ὅτι μετὰ τὴν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀτμοπλοΐαν δωρεὰν μηχανημάτων τινῶν ἐξ αὐτοῦ, ἀφηρέθησαν καὶ ἡ ἀτμομηχανὴ καὶ ὁ λέβης καὶ ἐτέθησαν ἐν τοῖς συνεργείοις; «Θʹ) Ἐπερατώθη ἡ κατὰ τὸ 1890 ἀρξαμένη κατασκευὴ τῆς πλωτῆς σχεδίας, καὶ ὁποίας χρησιμότητος θεωρεῖται αὕτη μετὰ τοῦ ἐπ’ αὐτῆς γερανοῦ; «Ιʹ) Ὁποία ἡ περὶ δεξαμενῆς ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως; Ὁποία ἡ ἀπαιτουμένη ἐλαχίστη δαπάνη πρὸς ἀποστολὴν τῶν ἡμετέρων θωρηκτῶν εἰς ξένους ναυστάθμους διὰ καθαρισμόν; Κατὰ ποῖα χρονικὰ διαστήματα δέον νὰ καθαρίζωνται ταῦτα ἀπαραιτήτως, ἵνα μὴ βλαβῶσιν; «ΙΑʹ) Ὁποία ἡ κατάστασις τοῦ Ναυστάθμου; ὁποία δὲ ἡ λειτουργία τῶν συνεργείων; Δύναται νὰ θεωρηθῇ τουλάχιστον Ναύσταθμος ἐπισκευῆς; Δύναται νὰ κατασκευάσῃ λέβητας, οἷοί εἰσιν οἱ τοῦ «Βασιλέως Γεωργίου» καὶ τοῦ «Ναυάρχου Μιαούλη»; Ἢ τίνος στερεῖται πρὸς ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων; Τίνα μηχανήματα ἀπαιτοῦνται καὶ ὁπόσης ἀξίας ἔσονται ταῦτα; Ὁποῖον τὸ προσωπικὸν τοῦ Ναυστάθμου, τακτικὸν καὶ ἔκτακτον; Ὁποῖον καὶ ὁπόσον, κατὰ τὴν δυνατὴν ἀκρίβειαν ἢ κατὰ προσέγγισιν, τὸ ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ὑλικὸν (πλὴν τοῦ πολεμικοῦ) πάσης φύσεως: ξυλεία, ἱστοί, ἱστία, σχοινία, σιδηρᾶ ἐλάσματα, χρώματα κλπ.; «ΙΒʹ) Ὁποία ἡ ἀνάγκη τῆς κατασκευῆς ναυτώνων καὶ οἰκημάτων διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, ὅσοι ὑποχρεωτικῶς διαμένουσιν αὐτόθι, καὶ διὰ τοὺς τεχνίτας τῶν συνεργείων, ὡς καὶ ἀποθηκῶν τῶν διαφόρων ὑλικῶν; Ὁποία ἡ κατάστασις τῶν ὑπαρχουσῶν πυριτιδαποθηκῶν τοῦ Ναυστάθμου; Εἰσὶν αὗται ἐπαρκεῖς κατὰ χῶρον καὶ κατὰ τὸν τρόπον τῆς φυλάξεως καὶ συντηρήσεως τοῦ ἐν αὐταῖς ὑλικοῦ; «ΙΓʹ) Ὁποία ἡ λειτουργία τῆς Ναυτικῆς Σχολῆς τῶν Δοκίμων; Τίνες λόγοι ὑπηγόρευσαν τὴν ἐκ τοῦ ἐπὶ τῆς ξηρᾶς οἰκήματος μετάθεσιν αὐτῆς εἰς τὸν ἀτμοδρόμωνα «Ἑλλάδα»; Κατὰ τί δὲ θεωρεῖται οὗτος προτιμότερος; «ΙΔʹ) Τὸ προσωπικὸν τῶν μηχανικῶν καὶ τῶν θερμαστῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ θεωρεῖται ἐπαρκὲς διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς κινήσεως τοῦ στόλου καὶ τοῦ Ναυστάθμου; «ΙΕʹ) Τίς ὑπῆρξεν ὁ σκοπὸς τῆς συστάσεως τῆς Ναυτικῆς Θωρηκτῆς Μοίρας (κατὰ τὸ ἀπὸ 29 Σεπτεμβρίου 1891 Β. Διάταγμα) ἐκ τῶν δύο θωρηκτῶν «Ὕδρας» καὶ «Ψαρῶν», τῆς θωρακοβάριδος «Βασιλέως Γεωργίου» καὶ τοῦ εὐδρόμου «Ναυάρχου Μιαούλη»; Πότε κατετάχθη ἕκαστον τούτων εἰς τὴν Μοῖραν; Ποῖα γυμνάσια ἢ τίνας πλόας ἐξετέλεσεν ἡ Μοῖρα καὶ διατὶ διελύθη; Τὰ δύο πολεμικὰ «Β. Γεώργιος» καὶ «Ν. Μιαούλης», πρὶν ἢ συνταχθῶσι πρὸς τὴν θωρηκτὴν Μοῖραν, ἐπεσκευάσθησαν κατὰ τοὺς λέβητας, δι’ οὓς ἐχαρακτηρίσθησαν «ἄχρηστα» ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, κατὰ τὴν ἀπὸ 22 Φεβρουαρίου 1891 ἔκθεσιν αὐτοῦ πρὸς τὴν Βουλήν; «ΙϚʹ) Κατὰ τί διαφέρει ἡ ἐσχάτως (διὰ Β. Διατάγματος τῆς 22 Ἰανουαρίου 1892) ἀνασυσταθεῖσα Μοῖρα, καὶ ποῖος ὁ προορισμὸς αὐτῆς; «ΙΖʹ) Ὁποία ἡ τελικὴ δαπάνη τῆς κατασκευῆς τῶν τριῶν θωρηκτῶν εἰς χρήματα καὶ εἴδη ὑλικοῦ, χορηγηθέντα ὑπὸ τοῦ Ναυστάθμου ἡμῶν; Τίνα ἐβάρυνεν ἡ ἐπισκευὴ τοῦ διευθέτου τῶν «Σπετσῶν»; «ΙΗʹ) Ὑπολείπεταί τις ἔτι ἐκ τῆς λεγομένης ναυτικῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἐν τῇ Ἑλληνικῇ ὑπηρεσίᾳ; Τίς ἡ χρησιμότης τούτου, ἢ τούτων, ἂν ὦσι πλείονες; «Πρὸς τούτοις παρακαλῶ τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς ἐκθέσεις: «1ον) Ἔκθεσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ στόλου. «2ον) Ἔκθεσιν τοῦ διευθυντοῦ τοῦ πολεμικοῦ ναυστάθμου. «3ον) Ἔκθεσιν τοῦ μοιράρχου τῆς προπαιδευτικῆς μοίρας περὶ τῆς λειτουργίας αὐτῆς. «4ον) Ἔκθεσιν τοῦ κυβερνήτου ἑκάστου τῶν πλοίων— ἐν οἱᾳδήποτε κατηγορίᾳ διατελούντων—μετ’ ἐκθέσεως τοῦ Αʹ μηχανικοῦ τοῦ πλοίου περὶ τῆς καταστάσεως τῶν μηχανῶν καὶ τῆς συντηρήσεως αὐτῶν. «5ον) Ἔκθεσιν, μίαν ἢ καὶ πλείονας, ἂν ὑπάρχωσιν, ἐπιτροπῆς ἢ ἐπιτροπῶν περὶ πυριτιδαποθηκῶν καὶ πάσης ἄλλης ἀνάγκης σχετικῆς πρὸς τὰ πυρομαχικά. «6ον) Ἔκθεσιν, ὑποβληθεῖσαν τῷ Ὑπουργείῳ κατὰ Ἰούλιον ἢ Αὔγουστον 1891, εἰδικῆς ἐπιτροπείας, συστηθείσης ἐκτάκτως πρὸς ἐξέτασιν τῆς καταστάσεως τοῦ τορπιλλικοῦ ὑλικοῦ καὶ ἀποτελουμένης ἐκ τῶν αʹ) Κοσμᾶ Ζώτου, ἀντιπλοιάρχου, βʹ) Ἀλεξ. Σαχτούρη, πλωτάρχου, γʹ) Κ. Κοτζιᾶ, ὑποπλοιάρχου, δʹ) Νικητοπούλου μηχανικοῦ αʹ τάξεως, καὶ εʹ) Ἀδὰμ Ἀδάμ, μηχανικοῦ βʹ τάξεως. «7ον) Ἔκθεσιν τῆς Α. Β. Ὑψηλότητος τοῦ πρίγκιπος Γεωργίου, ἐὰν ὑπέβαλε τοιαύτην, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τῆς Σχολῆς τῶν τορπιλλητῶν. «8ον) Ἔκθεσιν τοῦ τέως διοικητοῦ τῆς ναυτικῆς θωρηκτῆς μοίρας πλοιάρχου κ. Βότσαρη περὶ τῆς λειτουργίας τῆς μοίρας ὑπὸ τὴν διοίκησιν αὐτοῦ· καὶ «9ον) Ἔκθεσιν τοῦ νῦν μοιράρχου κ. Σταματέλλου, ὑποναυάρχου, περὶ τῆς καταστάσεως τῆς νέας μοίρας. «Ἰδίᾳ ὅμως παρακαλῶ νὰ προκληθῶσιν ἐν τάχει, ἂν μὴ ὑπάρχωσιν ἤδη ὑποβεβλημέναι, αἱ ἐκθέσεις τῶν μηχανικῶν ἑκάστου πλοίου περὶ τῆς καταστάσεως τῶν μηχανῶν.»

§91ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). (Ὅρα Παράρτημα).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ οἰκείου τμήματος τῆς Βουλῆς, προτείνοντος τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμου βουλευτοῦ τοῦ κ. Διονυσίου Σπινέλη).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας καὶ νόμιμον βουλευτὴν τὸν κ. Διονύσιον Σπινέλην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἐνταῦθα προσελθὼν ὁ κ. Σπινέλης ὀμνύει ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον τοῦ Βουλευτοῦ).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μὴ κλήσεως ἐφέδρων πρὸς ἄσκησιν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναβολῆς κατατάξεως διαθεσίμων ἀπογραφῆς τοῦ 1891.

§96ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§97ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ὑπαινιγμὸν, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς, οὐδὲ θὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι θὰ παράσχω τὰ μέσα, ἵνα καλέσῃ τοὺς διαθεσίμους· ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐλησμόνησεν ἐντελῶς, ὅτι ὑπάρχουσι περιστάσεις, καθ’ ἃς δύνανται νὰ μὴ κληθῶσιν οἱ διαθέσιμοι, ἢ λόγῳ πολιτικῆς ἀνάγκης ἢ λόγῳ χρηματικῆς, καὶ δύναται ἡ Κυβέρνησις, ὅταν θελήσῃ, καὶ ὅταν τὸ νομίσῃ ἀναγκαῖον, νὰ καλέσῃ τούτους συγχρόνως μετὰ τῶν τοῦ ἑπομένου ἔτους. Δὲν βλέπω, διατὶ τοῦτο φαίνεται παράξενον εἰς τὸν κ. συνάδελφον, καὶ ἠθέλησε δι’ ἀποστροφῆς νὰ μεμφθῇ καὶ ἐμέ. Τὸν παρακαλῶ νὰ μὴ ἦναι τόσον τραχὺς ἐν τῇ Βουλῇ, ὅσον εἶναι ἐκεῖνοι οἱ λιβελλογράφοι, οἱ ὁποῖοι γράφουσιν ἐν τῇ ἐφημερίδι, τὴν ὁποίαν ἔχει.

§98ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, τί ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον, λέγον ὅτι ἀναβάλλεται ἡ κατάταξις τῶν διαθεσίμων μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν οἱ κληρωτοὶ θὰ ἀπέλθωσιν εἰς ὑποχρεωτικὴν ἄδειαν. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀναβάλλει τὴν κατάταξιν τῶν τῆς ἀπογραφῆς τῆς 1 Μαρτίου 1891 ἀπὸ τῆς 1 Μαρτίου 1892 εἰς τὴν 1 Ἰουνίου 1893· ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ θὰ καταταχθῶσιν οἱ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1892, καὶ θὰ ἔχωμεν εἰς τὰς τάξεις δύο σειρὰς διαθεσίμων. Τοῦτο δὲ μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι καὶ ἄδικον διὰ τοὺς διαθεσίμους τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1891, τῶν ὁποίων ἡ κατάταξις ἀναβάλλεται ἐπὶ δύο ὁλόκληρα ἔτη, ἐνῷ ἠδύναντο ἐν τῷ μεταξὺ νὰ διαῤῥυθμίσωσι τὰς ἐργασίας των.

§99ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἡ ἀναβολὴ εἶναι εὐχάριστος εἰς πάντα πολίτην.

§100ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἂς ἀπολυθῶσι τότε ὁριστικῶς καὶ ἂς μεταβῶσιν εἰς ἄδειαν ἀόριστον.

§101Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ διαθέσιμοι, οἵτινες ἔμελλον νὰ κληθῶσι κατὰ τὴν 1 Μαρτίου καὶ νὰ διανύσωσιν ὑπηρεσίαν τρίμηνον, ἀσκούμενοι ὑπὸ τὰ ὅπλα, αὐτοὶ δὲν θέλουσι κληθῆ. Πότε δὲ θέλουσι κληθῆ; Δὲν θέλουσι κληθῆ μέχρι τοῦ χρόνου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀπέρχονται εἰς τετράμηνον ἄδειαν οἱ διετεῖς τῆς αὐτῆς ἀπογραφῆς, οἱ ὁποῖοι ἀπέρχονται κατὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1893.

§102ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ δηλώσῃ, διὰ ποῖον λόγον γίνεται αὐτὴ ἡ ἀναβολὴ κατατάξεως. Πᾶν νομοσχέδιον πρέπει νὰ συνοδεύηται ὑπὸ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, διὰ νὰ ἐννοῶμεν τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν εἰσάγεται. Ἐγὼ μέχρι τοῦδε ὑπέθετον, ὅτι οἱ διαθέσιμοι ἐπρόκειτο νὰ ἔλθωσι μόνον μῆνάς τινας βραδύτερον, καὶ ἐνόμιζον, ὅτι ἡ στρατιωτὴ ὑπηρεσία ἐπέβαλεν αὐτὴν τὴν ἀναβολήν· ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἀναβολῆς ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους, νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον, καὶ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ἀκριβῶς τοὺς λόγους, δι’ οὓς ζητεῖται.

§103ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§104Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς, ὁ ἀγορεύσας πρὸ μικροῦ, ἐζήτησε νὰ ποιήσηται ἐκδρομὰς ἐπὶ θεμάτων ἀλλοτρίων, ἵνα, κατὰ τὴν ἕξιν αὑτοῦ, ἐπιτεθῇ διὰ τρόπου ὑβριστικοῦ. Εἰς ταύτην τὴν ἕξιν ὑπέκυψεν, ἀναδραμὼν ἐπὶ θεμάτων ἀλλοτρίων. Ποίαν συγγένειαν ἔχουσι τὰ συμβάντα κατὰ τὸ 1885; Ἀπὸ τοῦ χρόνου ἐκείνου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐτύγχανον ἐπὶ τοῦ βήματος ἀγορεύων, αὐτὸς δ’ ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης μοὶ ἀπέστελλε διὰ τῶν δακτύλων τῶν χειρῶν του μούντσες, ὡς εἶπε τότε, μέχρι σήμερον παρῆλθον ἓξ ἔτη, ἤλπιζον δὲ, ὅτι ἐσωφρονίσθη κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο· ἀλλὰ παρατηρῶ μετὰ λύπης, ὅτι ἡ ἐλπίς μου αὕτη διαψεύδεται ὑπ’ αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο συμβουλεύω αὐτὸν νὰ ᾖναι κόσμιος εἰς τὸ ἑξῆς, καὶ νὰ μὴ νομίζῃ, ὅτι τὸ Βουλευτήριον εἶναι τόπος, ἐν ᾧ τελοῦνται ἀγῶνες διαπληκτισμῶν καὶ ὕβρεων· ὅταν δὲ μνημονεύῃ τῶν συμβάντων τοῦ 1885, νὰ ἀγορεύῃ διὰ τρόπου εὐλαβοῦς πρὸς τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου.

§105ΚΟΡΠΑΣ. Καὶ ἄλλοτε ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, καὶ τότε ἐξήνεγκον τὴν γνώμην μου, ὅτι ἡ τρίμηνος ὑπηρεσία, κατ’ ἐμὲ, εἶναι ἐντελῶς περιττὴ, διότι οὐ μόνον οἱ καλούμενοι πρὸς τοῦτο ἄνδρες, οἱ λεγόμενοι διαθέσιμοι, δὲν ἐξυπηρετοῦσι τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον καλοῦνται, ἀλλὰ καὶ εἰς δαπάνας ὑποβάλλουσι τὸ Κράτος. Εἴτε λοιπὸν ἐν ὥρᾳ χειμῶνος, εἴτε κατὰ τὸ θέρος κληθῶσι, τὰ αὐτὰ θέλομεν ἔχει ἀποτελέσματα, ὅτι ἅπαντες οὗτοι θὰ ἀπέλθωσι τῶν τάξεων, οὐδὲν ἀποκομίζοντες ἐκ τοῦ στρατοῦ, τουτέστιν οὔτε πνεῦμα πειθαρχίας, οὔτε μόρφωσιν στρατιωτικήν. Ἑπομένως συμφωνῶ μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσι καὶ προτείνουσι νὰ μὴ κληθῶσι παντάπασιν οἱ διαθέσιμοι οὗτοι. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ζήτημα ἐντελῶς κεχωρισμένον· σήμερον πρόκειται μόνον....

§106ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἡ φράσις τοῦ νομοσχεδίου συντελεῖ, ἵνα ἀποπλανῶνται οἱ κύριοι Βουλευταὶ περὶ τῆς ἐννοίας αὐτοῦ. Ἐὰν ἀντὶ τῆς λέξεως «μέχρι» εἴχομεν τὴν φράσιν «οὐχὶ πέραν», ἡ ἔννοια ἤθελεν εἶσθαι καταφανεστέρα, διότι οὕτως ἤθελε δηλοῦσθαι σαφῶς, ὅτι ἀφίεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα νὰ καλῇ τοὺς διαθεσίμους εἰς ὑπηρεσίαν, ὁποτεδήποτε ἄν ἐγκρίνῃ τοῦτο ἐν τῷ μεταξὺ χρόνῳ.

§107ΚΟΡΠΑΣ. Ἀλλ’ ἐὰν κληθῶσι πάλιν καθ’ ἣν ἐποχὴν καλοῦνται οἱ διαθέσιμοι τῆς ἑπομένης ἀπογραφῆς, εἰς τὸ αὐτὸ θὰ ὑποπέσητε ἄτοπον. Ἐὰν ὑπάρχωσι λόγοι,—καὶ βεβαίως ὑπάρχουσι,—διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ ἀναβάλῃ τὴν κατάταξιν τῶν διαθεσίμων τούτων, ἐγὼ ἤθελον ἀφήσει τοὺς διαθεσίμους, περὶ ὧν πρόκειται, νὰ ἀσκηθῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας των, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὑπαξιωματικῶν ἀποστελλομένων πρὸς τοῦτο, ἢ νὰ μὴ κληθῶσιν παντελῶς.

§108ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐνόμιζον ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἤθελε δυσαρεστηθῆ διὰ τὴν διακοπὴν, ἡ ὁποία ἔτεινε νὰ προλάβῃ αὐτὸν ἀπὸ τοῦ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἔκαμε τὸν Γιάννην Γιαννάκην· διότι τὸ «οὐχὶ πέραν» καὶ τὸ «μέχρι» εἶναι ταὐτόσημα καὶ ἡ ἰδία ἔννοια. Ἀλλ’ οὐχὶ διὰ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον, νομίζω, ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου ἐστὶν ἐσφαλμένη. Κατὰ τὸν νόμον τὸν στρατολογικὸν καὶ τὴν τροποποίησιν τὴν γενομένην πέρυσιν, ἡ πρὸς προσέλευσιν τῶν διαθεσίμων προθεσμία εἶναι ἐκ τοῦ νόμου γνωστή. Διὰ τῆς τροποποιήσεως, ἡ ὁποία γίνεται, ἀφίεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὁρίσῃ οἵαν αὐτὸς θέλῃ προθεσμίαν. Ἀλλὰ τότε μεταβάλλεται ἡ βάσις τοῦ νόμου, ὅστις, ὁρίζων τὴν προθεσμίαν, δίδωσι καιρὸν τοῖς στρατευσίμοις νὰ κανονίσωσι τὰ καθ’ ἑαυτοὺς πρὶν ἢ προσέλθωσιν, ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθιστᾷ τὸν δυστυχῆ χωρικὸν δυστυχέστερον, ἀφίνων αὐτὸν ἐκκρεμῆ καὶ μετέωρον, καθ’ ὃ μὴ γνωρίζοντα κατὰ ποίαν ἡμέραν θὰ δοθῇ αὐτῷ ἡ διαταγή, ἵνα προσέλθῃ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ὅθεν, ἀντὶ τοῦ ἀορίστου τούτου, ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ χρόνος ῥητὸς, ὥστε νὰ εἰδοποιηθῶσιν ἀπὸ τοῦδε οἱ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1891 διαθέσιμοι πότε χρεωστοῦν νὰ ἀφῶσι τὰς ἐργασίας των. Εὑρίσκω δὲ οὐχὶ ἄνευ λόγου τὴν ἐρώτησιν τοῦ συναδέλφου, τοῦ ζητήσαντος ὄχι τὸν λόγον, ἀλλὰ τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου. Εἶναι οὗτος βελτίωσίς τις, ἀναγομένη εἰς τὸν ὀργανισμὸν καὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ στρατοῦ; Ἔχει καλῶς. Ἔχει οὗτος σχέσιν πρὸς τὰς οἰκονομίας; Ποία εἶναι ἡ οἰκονομία αὕτη; Ἂν δὲν προσέλθωσιν τὸν Ἰούνιον τοῦ 1892, ἀλλὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1893, τότε ἀντὶ οἰκονομίας δὲν εἶναι ἁπλῆ μεταφορὰ δαπάνης ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892 εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1893; Πῶς, ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σιωπᾷ, θὰ ἐκτιμήσῃ τοῦτο ἡ Βουλή; Ἀλλ’ ἆρά γε θὰ μεταφέρωμεν τὴν δαπάνην ἀπὸ τοῦ Μαρτίου τοῦ 1892 εἰς τὸν Μάρτιον τοῦ 1893, ἢ θὰ κληθῶσιν οἱ διαθέσιμοι τὸν Ὀκτώβριον, καὶ τότε δὲν θὰ μεταφέρωμεν αὐτὴν εἰς τὸ 1893, ἀλλ’ εἰς τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1892; Ὁπωσδήποτε εἶναι ζήτημα: ποῦ θὰ ὑπολογίσωμεν τὴν δαπάνην, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1890, ἢ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1893; Ὥστε ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Κωνσταντοπούλου ἔχει τὸν λόγον της. Ὡς πρὸς τὸν χρόνον, ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως φρονῇ, ὅτι δύναται νὰ τὸν προσδιορίσῃ ἐν τῷ νόμῳ, δύναται νὰ τὸ πράξῃ, ἵνα μὴ κρατῆται ἀόριστος ἡ τύχη χιλιάδων πολιτῶν, καὶ γεννῶμεν ἀδίκως ἐγκλήματα ἀνυποταξιῶν, πολλαπλασιάζοντα ἄνευ λόγου τὰς ἐργασίας τῶν Δικαστηρίων καὶ τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους.

§109ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ ἐφάνη παράξενον, ὅταν ἠρωτήθην παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας, ἵνα δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου. Ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι καταφανὴς ἐν αὐτῷ τῷ κειμένῳ τοῦ νόμου. Προτείνεται δι’ αὐτοῦ βελτίωσίς τις εἰς τὰ τῆς ἀσκήσεως καὶ τῆς στρατιωτικῆς παρασκευῆς τοῦ Ἔθνους; Οὐχί. Καθιστᾶται διὰ τοῦ νόμου πληρεστέρα ἄσκησις τῶν διαθεσίμων; Οὐχί. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἡ τρίμηνος ἄσκησις τῶν διαθεσίμων εἶναι ἀπώλεια οὐχὶ μόνον τοῦ χρήματος τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ τοῦ χρόνου τῶν καλουμένων νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ἄσκησιν ταύτην· ὥστε, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἡ ἀναβολὴ οὐδεμίαν παράγει ζημίαν εἰς τὸν στρατόν. Ἀλλὰ ποῖος ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου; Ἡ ἀποφυγὴ τῆς δαπάνης. Καὶ διὰ τοῦτο ἀφέθη εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐκλέξῃ τὴν ὥραν, καθ’ ἣν θέλει προβῆ εἰς τὴν κλῆσιν τῶν διαθεσίμων τούτων. Καὶ τὴν ὥραν ταύτην αἱ οἰκονομικαὶ στενοχωρίαι εἶναι μεγάλαι, οὐχὶ ἕνεκα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἕνεκα πολιτικῆς σκευωρίας· κατὰ ταύτην δὲ τὴν ὥραν, καθ’ ἣν διατελοῦμεν ἐν τοιαύταις στενοχωρίαις, ζητοῦμεν νὰ ἀποφύγωμεν νὰ συγκαλέσωμεν τοὺς διαθεσίμους· διότι, ἐὰν συνεκαλοῦμεν αὐτοὺς, ἠθέλομεν δαπανήσει 400 χιλιάδας δραχμῶν. Καὶ εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οἱ διαθέσιμοι, ὅταν ἀπέρχωνται τοῦ στρατοῦ, ἀποτίνουσι ποσόν τι πρὸς ἀποζημίωσιν τοῦ Δημοσίου διὰ τὰ ἐνδύματά των, ἀλλ’ ἄν δὲν συγκληθῶσι, τηροῦνται ἐν ταῖς ἀποθήκαις ἄθικτα τὰ εἴδη τοῦ ἱματισμοῦ αὐτῶν. Ὅταν τὰ οἰκονομικὰ ἐπιτρέψωσι, τότε ἡ Κυβέρνησις θέλει καλέσει αὐτοὺς· ἐν ὅσῳ ὅμως δὲν βελτιωθῶσιν, ὅπερ ἀπεύχομαι, θέλει εὑρεθῆ κατὰ τὴν ἑπομένην σύνοδον τῆς Βουλῆς Ὑπουργὸς, ἵνα προτείνῃ τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν διαθεσίμων ἀπὸ τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης.

§110ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προέτεινεν, ἐν τῷ τρίτῳ στίχῳ, ἀντὶ τῆς λέξεως «μέχρι» νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις «ἀλλ’ οὐχὶ πέραν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν διόρθωσιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§112Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ. Ἐπειδὴ ἐν τοῖς γραφείοις τοῦ Ὑπουργείου δὲν ἐπερατώθη εἰσέτι ἡ σύνταξις τοῦ κειμένου διατάξεών τινων, αἵτινες θέλουσι προταθῆ ὑπ’ ἐμοῦ, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ προβῆτε εἰς τὸ ἑπόμενον νομοσχέδιον... Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δυνάμεθα ἤδη νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν, ὅπως γευθῶμεν, καὶ ἀκολούθως νὰ ἐπανέλθωμεν.

§113ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν. (Μετὰ διακοπὴν ἡμισείας ὥρας, ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις, ἀφοῦ μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου, ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων 79 Βουλευτῶν.)

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–3).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§117ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγεννήθη μία ἀμφισβήτησις ἐκ μέρους ἐμπόρων, τελωνισάντων ἐμπορεύματα τὴν 1 Φεβρουαρίου, διότι τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη τὴν νύκτα τῆς 1 Φεβρουαρίου, καὶ κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν εἶχε κλείσει τὸ Τελωνεῖον. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἡμέρας πολλοὶ ἔμποροι ἐτελώνισαν ἐμπορεύματα· ἀλλὰ μετὰ τὸν τελωνισμὸν, τὴν ἐπιοῦσαν, συνεπείᾳ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐζητήθησαν νὰ καταβάλωσι τὸ πρόσθετον τέλος τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω, ἂν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβεν ἀπόφασίν τινα.

§118Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν μοὶ ἀνεκοινώθη ἡ ὑπόθεσις αὕτη· ὅταν μοὶ ἀνακοινωθῇ, θέλω φροντίσει νὰ ἐφαρμοσθῶσι τὰ τοῦ νόμου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ψηφισθέντος ἤδη νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου ὑπεβλήθη τροπολογία, φέρουσα τὰς ὑπογραφὰς 14 Βουλευτῶν. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 172.) Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεών τινων τοῦ τελωνειακοῦ ὀργανισμοῦ. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2.)

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§121ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο προβλέπει τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν οἱ ὀφείλοντες νὰ ὑπογράψωσι τὴν δήλωσιν εἶναι ἀγράμματοι· ὁρίζει δὲ, ὅτι ἀντ’ αὐτῶν προσκαλεῖται παρὰ τῆς τελωνειακῆς ἀρχῆς καὶ ὑπογράφει τρίτος τις, γνωρίζων νὰ γράφῃ. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο σαφέστερον, ἐὰν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐβεβαίουν αἱ ἀρχαὶ τὴν ἄγνοιαν τῶν γραμμάτων τοῦ πλοιάρχου, ἐμπόρου ἢ ἀγωγιάτου καὶ τὴν προφορικὴν δήλωσιν· διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι ἐνέχεται τις ἐκ τῆς ὑπογραφῆς τρίτου; καὶ πῶς θὰ βεβαιωθῇ, ὅτι ὁ τρίτος ὑπέγραψε κατ’ ἐντολήν;

§122Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θέλω ἀπαντήσει. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§124ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ὑπάρχει ἀοριστία σπουδαία, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐκλίπῃ. Εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον ὁρίζεται, ὅτι πρὸς τῇ τοῦ ὀκταπλοῦ τέλους ποινῇ οἱ αὐτουργοὶ κτλ. καταδιώκονται καὶ τιμωροῦνται ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ τίνος ποσοῦ· τοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας τοῦ ἐμπορεύματος, ἢ τοῦ δασμοῦ; Ἐγὼ νομίζω τοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δασμοῦ.

§125Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ βάσις τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῆς πράξεως εἶναι τὸ ποσὸν τοῦ παρανόμου κέρδους.

§126ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἑτέραν παρατήρησιν ἔχω τὴν ἑξῆς. Τὸ ἄρθρον λέγει ἐν παραγράφῳ τετάρτῃ: «Ἡ δὲ εἰσπραχθεῖσα ἀξία κρατεῖται ἀπέναντι τῆς χρηματικῆς ποινῆς καὶ τῶν ἄλλων πληρωτέων δικαιωμάτων κατὰ τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου.» Ὑπάρχει περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἦναι τελεσίδικος καὶ ἀμετάκλητος ἡ ἀπόφασις τοῦ τελώνου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τί θὰ γείνῃ; Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἐκλίπῃ ἡ φράσις «κατὰ τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου.»

§127ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς ἀφαιρεθῇ ἡ φράσις «τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου».

§128ΡΑΛΛΗΣ. Σπουδαίας παρατηρήσεις δύναταί τις νὰ κάμῃ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4. Ἡ πρώτη εἶναι ἡ ἐξομοίωσις τῆς πράξεως τοῦ λαθρεμπόρου πρὸς τὴν κλοπήν. Μεταξὺ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς καταδικαστικῆς ἀποφάσεως εἶναι καὶ ἡ στέρησις ὡρισμένου δικαιώματος. Ἐννοεῖ ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐφαρμόζηται ἡ διάταξις αὕτη καὶ εἰς τὴν λαθρεμπορίαν; Εἶναι λίαν ἐπαχθὴς ἡ συνέπεια αὐτῆς τῆς καταδιώξεως, καὶ κατὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ περισταλῇ ἡ διάταξις. Ἑτέραν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω ὡς πρὸς τὴν παράγραφον, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐὰν ἡ ἀπόφασις ἦναι ἀθωωτική, ἐπιστρέφεται εἰς τοὺς δικαιούχους τὸ τίμημα τῶν μεταγωγικῶν ὀργάνων. Τὸ τοιοῦτον θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς πλήρη ἀδικίαν καὶ εἰς πολλὰ παράνομα, ἄδικα καὶ παράλογα. Προϋποθέτει ἡ διάταξις αὕτη, ὅτι καταδιώκεταί τις ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ καὶ κατάσχονται μετὰ τοῦ λαθρεμπορεύματος λέμβοι, φορτηγίδες, ζῶα, ἅμαξαι· ἔπειτα ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ κατάσχεσις αὕτη ἐγένετο εἴτε ἐκ πλάνης εἴτε ἐκ κακοβουλίας τῶν ὀργάνων τῆς διοικήσεως· ἐν τούτοις ἐξεποιήθησαν ὅλα αὐτὰ τὰ μεταγωγικὰ ὄργανα, ἀντὶ δὲ πάσης ἀποζημιώσεως τί δίδεται εἰς αὐτὸν τὸν ἀθῶον; Τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ παρὰ τοῦ Δημοσίου τὴν καταβολὴν τοῦ τιμήματος, ὅπερ ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ εἰσέπραξεν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀδίκως κατηγγέλθη, καὶ τοῦ ὁποίου ἀφῃρέθη ἡ ἰδιοκτησία, ἔχει δικαίωμα εἰς πλήρη ἀποζημίωσιν, καὶ οὐχὶ εἰς μόνην τὴν ἀπόληψιν τοῦ τιμήματος τοῦ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν μεταγωγικῶν εἰδῶν. Δικαιοῦται νὰ λάβῃ ἀποζημίωσιν διὰ τὴν ζημίαν, ἣν ὑπέστη, καὶ διὰ τὴν προσβολὴν, ἡ ὁποία τῷ ἐγένετο. Ἀντὶ πάντων τούτων τί ἔχομεν; Ἔχομεν τὴν παρηγορίαν ν’ ἀπολαύσῃ ὁ ἀδικηθεὶς τὸ τίμημα, τὸ ὁποῖον ἤθελεν εἰσπραχθῆ διὰ τῆς ἀναγκαστικῆς ἐκποιήσεως τῶν μεταγωγικῶν ὀργάνων. Ἄλλην παρατήρησιν φέρω ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου. Τὴν διάταξιν ταύτην θεωρῶ ἀναξιοπρεπῆ διὰ τὴν Δικαιοσύνην, διότι λέγει, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τοῦ Πλημμελειοδικείου οὐδεμίαν ἀσκοῦσιν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς τελωνειακῆς ἀρχῆς ἢ τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου. Ἡ τελωνειακὴ ἀρχὴ εἶναι καθαρὰ διοικητικὴ ἀρχὴ, τὸ δὲ Νομικὸν Συμβούλιον τοσάκις κατεκρίθη διὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον συγκροτεῖται· ἐν τούτοις αἱ ἀρχαὶ αὗται θεωροῦνται εἰς τὰ ὄμματα τῆς Κυβερνήσεως παρέχουσαι πλείονας ἀσφαλείας ἀπὸ τὰ τακτικὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα συγκροτοῦνται ἀπὸ τακτικοὺς δικαστάς. Τοῦτο ἀρκεῖ, ἵνα πείσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ἂν δικαίως ἢ ἀδίκως ἐπιῤῥίπτηται ἡ ὕβρις εἰς τὰ ποινικὰ δικαστήρια.

§129Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῆς πρώτης ἀπορίας, ἥτις ἀνεκοινώθη, ἂν ἐφαρμόζωνται ἀπολύτως πᾶσαι αἱ διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ἢ τινὲς μόνον, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀπαντᾷ τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἐποιήσατο διαστολὴν καὶ ἐξαίρεσιν, διότι ἐν αὐτῷ ἀναγράφονται ἀπολύτως αἱ διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Ἡ δευτέρα παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἐπρόβαλον, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει. Κατ’ αὐτὴν, εἶναι ἄδικον, ἐν περιπτώσει, κατὰ ὁποίαν ἡ ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ λαθρεμπορίου ἤθελεν εἶσθαι ἀθωωτικὴ, νὰ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ τιμήματος τῶν κατασχεθέντων μέσων μεταφορᾶς εἰς τὸν ἰδιοκτήτην αὐτῶν, καὶ ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ δώσωμεν αὐτῷ καὶ ἀποζημίωσιν πλήρη διὰ πάσας τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη, καὶ ἀποζημίωσιν ἔτι διὰ τὴν ὕβριν, ἥτις διὰ τῆς κατηγορίας ἐγένετο πρὸς αὐτόν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι τοιαύτη διάταξις εἶναι ἀδύνατον νὰ εἰσαχθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἡ ποινικὴ νομοθεσία, ἡ ὁποία κατατάσσει τὰ πρὸς καταστολὴν τῶν ἀδικημάτων, δὲν ἀνέγραψεν ὑποχρέωσιν πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν συλλαμβανομένων ὡς ὑπόπτων καὶ προφυλακιζομένων, καὶ οἱ ὁποῖοι μένουσι μῆνας ὁλοκλήρους ἐν προφυλακίσει. Ἐνθυμοῦμαι παράδειγμα πρωτότυπον ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος διετέλεσεν ἐν προφυλακίσει 11 ἔτη, ἀπὸ τοῦ 1869–1880, καὶ δὲν ἀπεζημιώθη. Λοιπὸν, ἀφοῦ ἡ νομοθεσία δὲν ἔλαβε πρόνοιαν γενικωτέραν ἐπὶ τούτου, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς ἀποζημίωσιν ἐπὶ τοῦ ἀδικήματος τῆς λαθρεμπορίας, τὸ ὁποῖον ποινικῶς καταδιώκεται. Διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀποδοχὴν τῆς προτάσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο. Ἐπὶ τῆς τελευταίας διατάξεως τοῦ ἄρθρου, ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπε, ὅτι θεωρεῖ αὐτὴν ὑβριστικὴν διὰ τὴν Δικαιοσύνην τῆς πατρίδος του. Λυποῦμαι διότι ἡ Δικαιοσύνη τῆς πατρίδος αὐτοῦ ὑπέχει τὴν ὕβριν ταύτην ἀπὸ τοῦ 1877, ὅτε ἐν τῷ νόμῳ ἀνεγράφη ἡ διάταξις αὕτη, εἰ καὶ οὐδεὶς παρεπονέθη. Ἡ διάταξις δὲν εἶναι ὑβριστικὴ, ἀλλ’ εἶναι σύμφωνος μὲ τοὺς γενικοὺς κανόνας τῆς νομοθεσίας περὶ τῆς ἐπιῤῥοῆς, τὴν ὁποίαν αἱ ποινικαὶ ὑποθέσεις ἐνασκοῦσιν ἐπὶ τῶν πολιτικῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον, ὡς ἔχει.

§130Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως ὀφείλω νὰ ἐπαινέσω τὴν Κυβέρνησιν, θέλουσαν νὰ βελτιώσῃ τὸν νόμον περὶ λαθρεμπορίας· δὲν δύναμαι ὅμως νὰ ἐπαινέσω καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν ἄνευ εἰσαγωγικῆς ἐκθέσεως, ἐν τῇ ὁποίᾳ νὰ ἀναφέρηται ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου, τίνες νόμοι ἰσχύουσι, καὶ κατὰ τί τροποποιοῦνται. Καθ’ ὃν τρόπον νομοθετοῦμεν, δὲν εἶναι ἄπορον, ὅτι οἱ νόμοι ἡμῶν ζῶσιν, ὅσον τὰ ρόδα τοῦ Μαΐου. Εἶναι εὔκολον εἰς τρεῖς συνεδριάσεις νὰ ψηφίσωμεν ὅ,τι θέλομεν, ἀλλὰ τὴν τετάρτην ἡμέραν ἄρχεται ἡ ἐκτέλεσις, καὶ πάντες ὑποχρεούμεθα νὰ ὑπακούσωμεν εἰς τὸν νόμον, ἀμέσως δὲ φαίνονται τὰ σφάλματα. Θὰ ἐπεθύμουν, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔδιδεν ὅσην ἔπρεπε σημασίαν εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, πρὶν ἢ τὸ ψηφίσωμεν μετὰ σπουδῆς, νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν πρὸς ἐπεξεργασίαν. Ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν καὶ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ νὰ μὴ ἀκουσθῶσιν αἱ γνῶμαι, τοὐλάχιστον ἐκ προχείρου μελέτης. Ἡ ἔλλειψις αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως ἐξηγεῖ τὰς ἀπορίας τῶν προλαλησάντων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔδωκε μίαν ἀπάντησιν, ἀλλ’ αὐτὴ δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὰ δικαστήρια· ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις θὰ ἦτο μᾶλλον προσήκουσα. Θὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀπορίαν ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 4, καὶ θὰ ἐρωτήσω, ἐὰν ἀφαιρῆται ἀπὸ τὸν πλοίαρχον τὸ δίπλωμα ὑπὸ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς ἢ ὑπὸ τῆς δικαστικῆς. Ὁ νόμος οὐδὲν λέγει· ἐννοεῖτε νὰ θεωρήσητε τὴν ἀφαίρεσιν ὡς παρακόλουθον ποινήν; ἢ θὰ μείνῃ αὕτη εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν; Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοὶ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, εἶναι ἡ ἀφέλεια, μὲ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας διατάσσεται ἡ ἐκποίησις τῶν μεταγωγικῶν μέσων, διάταξις ἀστεία, διὰ τὸ τουρκικὸν «γιαγνὶς ὀλντοῦ», τὸ ὁποῖον προτάσσει· διότι ἀτυχῶς πολὺ ὀλίγον ἀπέχομεν τῶν Ὀθωμανῶν. Διατάσσεται διὰ τοῦ νόμου νὰ λάβῃ ὁ ἰδιοκτήτης τὰς 15 ἢ 20 δραχμὰς, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ληφθῶσιν ἐκ τῆς δημοπρασίας, ἡ ὁποία γνωρίζετε πῶς γίνεται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγάλην σημασίαν, ἐὰν ὁ πολίτης, ἀθωούμενος, δικαιοῦται εἰς ἀποζημίωσιν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ζητεῖται ἀποζημίωσις, ἀλλ’ ἡ ἀπόδοσις τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ πολίτου, ἡ ὁποία θεωρεῖται ἐξασφαλισθεῖσα ἀπὸ τὸ λεγόμενον Σύνταγμα. Ὁ νόμος λέγει: «ἔχω ὑπόνοιαν, ὅτι εἶσαι λαθρέμπορος· ὅταν πεισθῶ, ὅτι δὲν εἶσαι, σοῦ δίδω ὅ,τι ἔχω λάβει ἐκ τῆς δημοπρασίας». Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι νόμιμον; εἶναι συνταγματικόν; Πρὸ πολλοῦ συζητεῖται τὸ ζήτημα, ἂν ὁ ἀθωούμενος δικαιοῦται εἰς ἀποζημίωσιν. Βεβαίως τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνέφερε, δὲν εἶναι ὑπὲρ αὐτοῦ. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Πολιτείᾳ ὑπῆρξε πολίτης ἐπὶ 11 ἔτη ὑπόδικος, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος κατόπιν ἠθωώθη· ἀλλὰ δὲν ἕπεται, ὅτι ἐκ τῆς ἐγκληματικῆς ἀδιαφορίας δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα ἀποζημιῶταί τις διὰ τὴν στέρησιν τῆς πολιτικῆς του ἐλευθερίας· δὲν πρέπει δὲ διὰ νέων νόμων νὰ ἐπιτείνωμεν τὸ κακόν. Βεβαίως ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἀντισυνταγματική, διότι ἐκποιεῖται περιουσία ἑνὸς ἀτόμου· δὲν εἶναι ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις, διότι δὲν πρόκειται περὶ δημοσίας ἀνάγκης. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ, πρῶτον μὲν διὰ τὴν διάταξιν, ἥτις θέτει τὴν Δικαιοσύνην εἰς κατωτέραν μοῖραν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ δεύτερον διὰ τὴν ἀντισυνταγματικὴν στέρησιν τῆς ἰδιοκτησίας. Ἂν ἦναι ἀτελὴς ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἂς ληφθῶσι τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως γείνῃ καλὴ καὶ ἐνήμερος· ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐξακολουθῇ αὐξάνουσα τὴν σύγχυσιν τῶν ἐξουσιῶν. Ἐπίσης ἀναφέρομαι εἰς ὅσα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καπνοῦ εἶπον. Δὲν εἶναι ἁρμόδιον τὸ Νομικὸν Συμβούλιον νὰ δικάζῃ τὰς παραβάσεις τοῦ νόμου, διότι τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ἐξουσιῶν. Προκειμένου περὶ ποινῆς, ἔχομεν δικαστήρια, καὶ ταῦτα καὶ μόνα δύνανται νὰ ἐπιβάλλωσι χρηματικὰς ποινὰς καὶ στέρησιν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας. Ἐπίσης κακῶς ἔπραξεν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου νὰ διατάξῃ τὴν στέρησιν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας, διότι δι’ αὐτῆς ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Εἰσαγγελέα νὰ ἀποφασίζῃ τὴν προφυλάκισιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρωτηγωνίστησεν ὑπὲρ ὅλων τῶν πράξεων τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ· δὲν παραξενεύομαι λοιπόν, διότι καὶ πρὸ μικροῦ ἔλαβε τὸν λόγον, ἵνα συνηγορήσῃ ὑπὲρ τῆς διατάξεως ταύτης! Ἀλλὰ σκεφθῆτε, παρακαλῶ, ὡριμώτερον, ὅτι, προκειμένου περὶ λαθρεμπορίου 10 ἢ 15 δραχμῶν, δίδετε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Εἰσαγγελέα νὰ διατάξῃ τὴν προφυλάκισιν ἑνὸς πολίτου· διότι ἡ προτελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 4 λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἁρμόδιος Εἰσαγγελεὺς ἐπιλαμβάνεται τῆς καταδιώξεως αὐτεπαγγέλτως, ἢ ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ τοῦ ἁρμοδίου τελώνου, ὅστις συγχρόνως πέμπει αὐτῷ καὶ τὰς σχετικὰς ἀποφάσεις καὶ τὰ λοιπὰ ἔγγραφα.»

§131ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί λέγει ἡ διάταξις;

§132Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁμιλεῖ, μάλιστα, περὶ ἐγγυήσεως· ἀλλὰ νομίζετε ὅτι ὅλοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσουν τὴν ἐγγύησιν; Καὶ ὁ προφυλακιζόμενος ἔχει τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀπολύσεως δι’ ἐγγυήσεως, ἀλλ’ ἡ ἐγγύησις ἔχει τόσας διατυπώσεις καὶ ὑποχρεώσεις, ὥστε καταντᾷ ἰδανικὸν βοήθημα. Βεβαίως τὸ παράπονόν μου ὑπῆρξε κατὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἐγένετο ὑπὲρ τὸ δέον ἀντιγραφεὺς τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἂν ὑπῆρχε περίπτωσις, διὰ τὴν ὁποίαν ἠδυνάμην νὰ διαμαρτυρηθῶ, ἵνα μὴ τὸν μιμηθῇ, ἦτο αὐτή· ἐν τούτοις τὸν ἠκολούθησε βῆμα πρὸς βῆμα. Κύριοι, οὐδὲ λόγῳ ῥητορικῆς ἐπιδείξεως, οὐδὲ διὰ νὰ παρέρχηται ὁ χρόνος ἐπὶ ματαίῳ, σᾶς λέγω ὅσα νομίζω ἀναγκαῖα νὰ τηρῶνται, ὅταν ψηφίζωνται νόμοι ὀργανικοὶ, οἷος εἶναι ὁ τελωνειακός. Πρέπει νὰ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὰς προσωπικὰς φιλοτιμίας, καὶ νὰ συζητήσωμεν ὡς νομοθέται. Ἂν λοιπὸν λέγωνται παρ’ οἱουδήποτε τινα ἄξια λόγου, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ τὰ παραλείπῃ, ἀλλὰ νὰ τὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν, διότι ψηφίζομεν νόμους, οἵτινες πρόκειται νὰ ἰσχύωσι διὰ παντός. Ὑποτίθεται τὸ διηνεκὲς τοῦ νόμου. Δι’ αὐτὸ συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν εὐαρεστῆται, νὰ μελετήσῃ καλλίτερον τὰ ἄρθρα, περὶ ὧν ὡμίλησα.

§133ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Μίαν ἔλλειψιν παρατηρῶ εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του. Συμβαίνει, οἱ λαθρέμποροι νὰ λαμβάνωσι μεταγωγικὰ μέσα ἐν ἀγνοίᾳ τῶν ἰδιοκτητῶν αὐτῶν, καὶ νὰ μεταχειρίζωνται αὐτὰ πρὸς διάπραξιν λαθρεμπορίου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἂν ἤθελέ τις συλληφθῆ καὶ καταδικασθῆ, βεβαίως δὲν εἶναι δίκαιον ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ μεταγωγικοῦ αὐτοῦ μέσου οὐ μόνον νὰ στερῆται τῆς ἰδιοκτησίας του, ἀλλ’ οὔτε νὰ ἐπιστρέφηται κἂν εἰς αὐτὸν τὸ ἐκπλειστηρίασμα, τὸ ὁποῖον ἤθελεν εἰσπραχθῆ ἐκ τῆς κατασχέσεως.

§134ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύο τινὰ ἀπαιτοῦνται, ἵνα ἀποδειχθῶσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι δυσαπόδεικτα. Πρῶτον νὰ ἀποδειχθῇ, ἂν τὸ μέσον, τοῦ ὁποίου ἐποιήσατο χρῆσιν ὁ λαθρέμπορος, ἀνήκῃ εἰς αὐτὸν ἢ εἰς τρίτον, καὶ προσέτι ἂν ὁ τρίτος ἑκουσίως παρεχώρησεν αὐτὸ εἰς τὸ λαθρέμπορον, ἢ ὁ λαθρέμπορος ἀφεῖλεν αὐτὸ ἀπὸ τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ ἐποιήσατο χρῆσιν αὐτοῦ. Τὰ θέματα ταῦτά εἰσι δυσαπόδεικτα, καὶ ἐπὶ τοσοῦτον θέλομεν παράσχει εἰς τοὺς λαθρεμπόρους τὴν εὐκολίαν τῆς μεταγωγῆς, διότι ἕκαστος τῶν λαθρεμπόρων θέλει ἰσχυρίζεσθαι, ὅτι ἡ λέμβος ἀνῆκεν εἰς τὸν γείτονά του, καὶ ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ αὐτοῦ τὴν ἔλαβεν. Ἕκαστος ἂς φροντίζῃ νὰ φυλάττῃ τὰ πράγματά του, ἵνα μὴ ἀφαιρῶσιν αὐτὰ οἱ λαθρέμποροι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, ὡς ἔχουσι, τὰ ἄρθρα 5–11).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§136ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Νομίζω ὅτι καλὸν ἤθελεν εἶσθαι, αἱ διατάξεις αὗται, αἱ ἀπονέμουσαι ἀμοιβὰς εἰς τοὺς καταγγέλλοντας τὰ λαθρεμπόρια, νὰ λείψουν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, διότι θέλει ἐνισχυθῆ ἡ συκοφαντία· καὶ ὁ λόγος εἶναι, διότι σήμερον ἡ λαθρεμπορία ἐξισοῦται μὲ τὰ κοινὰ ἐγκλήματα· ἑπομένως ἕκαστος πολίτης, ἐνδιαφερόμενος διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ τὸ δημόσιον συμφέρον, βεβαίως θέλει καταγγέλλει μίαν τοιαύτην κακοήθη πρᾶξιν καὶ ἀξιόποινον. Ἀφοῦ λοιπὸν χαρακτηρίζεται ὡς κοινὸν ἔγκλημα, πρέπει νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς ὅ,τι ἀρκεῖται ὁ νόμος ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ ἐγκλήματα. Φρονῶ ὅτι αἱ ἀμοιβαί, τὰς ὁποίας ὑπόσχεται ὁ νόμος ὑπὲρ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται ἐν τῷ ἄρθρῳ, μᾶλλον θὰ βλάψουν τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου καὶ τὴν ἐπιτυχίαν αὐτοῦ, παρὰ νὰ ὠφελήσουν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13.)

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§138Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐνταῦθα ἔπρεπε νὰ ταχθῇ προθεσμία πρὸς ἀναθεώρησιν, διότι ἐν τῷ ἄρθρῳ οὐδεμία τοιαύτη τίθεται, καὶ τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναι πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14 ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§140Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι «τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ὀφείλει νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του ἐντὸς ἓξ τοὐλάχιστον μηνῶν ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον 14 πρὸς ἔφεσιν προθεσμίας.» Καὶ ἐὰν δὲν τὴν ἐκδώσῃ, θὰ τιμωρηθῶσιν οἱ νομικοὶ σύμβουλοι διὰ τὴν παράβασιν τοῦ καθήκοντός των, ἢ καθίσταται ὁριστικὴ ἡ πρωτόδικος ἀπόφασις; Ὁ νόμος δὲν λέγει τίποτε.

§141ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν οἱ νομικοὶ σύμβουλοι δὲν ἐκπληρώσωσι τὸ καθῆκόν των, ἡ μὴ ἐκπλήρωσις τούτου δὲν ἀναιρεῖ τὴν ὑπόθεσιν, ἥτις μένει ἐκκρεμής.

§142Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐὰν τοιαύτη ἦναι ἡ ἔννοια, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λεχθῇ ῥητῶς.

§143ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀνάγκη. Τὸ ἐναντίον ἐὰν ἦτο, ἐὰν δηλαδὴ ἡ ἀπόφασις ἐγίνετο ὁριστική, τότε ἔπρεπε νὰ λεχθῇ.

§144Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐν τῇ ἀοριστίᾳ θὰ γεννηθῶσιν ἀμφιβολίαι.

§145ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§146ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 15 δύναται κάλλιστα νὰ ἐκλείψῃ, ἐν ἀρχῇ δὲ τοῦ πρώτου ἐδαφίου νὰ τεθῶσι τὰ ἑξῆς: «Τὸ Νομικὸν Συμβούλιον δύναται καὶ ἐξ ἐπαγγέλματος ἐντὸς τουλάχιστον ἕξ μηνῶν νὰ μεταῤῥυθμίζῃ τὰς ἀθωωτικὰς ἀποφάσεις τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν κλπ.» Ἐὰν πρόκηται ὅμως νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νόμῳ ἑτέρα προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας τὸ Νομικὸν Συμβούλιον νὰ ἦναι ὑπόχρεον νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του ἐπὶ τῆς γενομένης ἐφέσεως, τότε πρέπει νὰ ὁρισθῇ βραχεῖα προθεσμία ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως τῆς ἐφέσεως.

§147Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο λέγει ἡ παράγραφος.

§148ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Δὲν τὸ λέγει.

§149ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ ἐξηγηθῇ ἡ τελευταία αὕτη διάταξις. Ἐδῶ πρόκειται περὶ προθεσμίας, ἡ ὁποία τάσσεται εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον διὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεώς του, δηλαδὴ προϋποτίθησιν ἡ παράγραφος αὕτη, ὅτι ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις ἐκ μέρους τῆς οἰκονομικῆς ἀρχῆς, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὕτη εἶναι καταδικαστικὴ, ὅτι κατ’ αὐτῆς ἐγένετο ἔφεσις, ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ μέχρι σήμερον αἱ ἀποφάσεις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου ἐβράδυνον νὰ ἐκδοθῶσιν, ἠθέλησε τὸ νομοσχέδιον νὰ περιλάβῃ μίαν προθεσμίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὀφείλουν οἱ νομικοὶ σύμβουλοι νὰ ἐκδώσουν τὴν ἀπόφασίν των· τουλάχιστον ἐγὼ τοιαύτην ἔννοιαν ἀποδίδω εἰς τὴν τελευταίαν ταύτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 15. Ἐὰν τοιαύτη ἦναι ἡ ἔννοια, ἓν μόνον δύναται νὰ ῥηθῇ, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἔπρεπε νὰ τεθῇ μᾶλλον ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 14· ἐὰν ὅμως ἔχῃ ἄλλην ἔννοιαν, δὲν γνωρίζω.... Μὴ σπεύδετε, Κύριοι, διότι αὗται εἶναι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ προκαλέσουν ἀμφισβητήσεις.

§150ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ τελευταία διάταξις τοῦ ἄρθρου 15 εἶναι σαφής· τάσσει προθεσμίαν ἕξ μηνῶν εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὀφείλει νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του. Ἀπὸ πότε ἄρχεται ἡ προθεσμία; Ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας, ἡ ὁποία τάσσεται διὰ τὴν ἔφεσιν. Ποία διάταξις νόμου ὁρίζει τὴν προθεσμίαν πρὸς ἔφεσιν; Τὸ ἄρθρου 14, τὸ ὁποῖον διατάσσει (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς τελωνειακῆς ἀρχῆς γίνεται ἔφεσις ἐπὶ χαρτοσήμου δραχμῆς, ἐπιδιδομένη διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ τὴν ἐκδοῦσαν τὴν ἀπόφασιν τελωνειακὴν ἀρχὴν, ἐντὸς τριακονθημέρου διορίας ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως...» Διὰ τοῦτο ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 15 παραπέμπει εἰς τὸ ἄρθρον 14. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται).

§152ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου τούτου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀνατρέπει ἄρδην ὅλας τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 16. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§154Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ἐννοεῖ χρηματικὰς ποινὰς, καὶ εἶναι καλὸν νὰ προστεθῇ.

§155ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 18 μετὰ τῆς προσθήκης τῆς λέξεως «χρηματικὰς» πρὸ τῆς λέξεως «ποινάς.» Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ πετρελαίου.

§157ΡΑΛΛΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δίδεται νέα ἀμοιβὴ εἰς τὸ τόσον φανερῶς διενεργούμενον λαθρεμπόριον τοῦ πετρελαίου. Γνωρίζομεν ἐκ τῶν στατιστικῶν πληροφοριῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι εἰς ὡρισμένας ἐπαρχίας οὔτε ἓν κιβώτιον πετρελαίου εἰσάγεται· ἀκριβῶς πρὸς ἐνθάῤῥυνσιν τοῦ ἐνεργουμένου τούτου λαθρεμπορίου προστίθενται αἱ τέσσαρες δραχμαὶ ἐπὶ πλέον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ εἰδῶν τινων, παραγομένων ἐν τοῖς παρὰ τῇ μεθορίῳ γραμμῇ διαμερίσμασι καὶ διὰ ξηρᾶς εἰσαγομένων).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωπικοῦ τῶν ἀτμοτελωνίδων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 1–3).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§160ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῷ τρίτῳ στίχῳ μετὰ τὴν λέξιν «τοιοῦτος», νὰ γείνῃ ἡ ἑξῆς προσθήκη «ἢ τετραετῆ ὡς ὑποπλοίαρχος». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει, τὸ ἄρθρον 5).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§162ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ παρακαλῶ νὰ γένηται μεταβολή τις εἰς τὸν τρίτον στίχον· ἡ λέξις «τετραετῆ» νὰ διορθωθῇ εἰς «διετῆ».

§163ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἐν τῷ ἐμπορικῷ ναυτικῷ δὲν ὑπάρχουσιν οὔτε πρώτης οὔτε δευτέρας οὔτε τρίτης τάξεως ναῦται, ὑπάρχουσι ναῦται ἐν γένει.

§164ΣΧΙΝΑΣ. Ἀνάγκη μεγάλη μᾶς ἀναγκάζει νὰ μειώσωμεν τὴν δύναμιν τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης· φρονῶ, ὅτι ἐκ τῶν ἐργατῶν τῆς θαλάσσης, τοὺς ὁποίους γυμνάζομεν καὶ τοὺς ὁποίους ἔχομεν εἰς τὰ στελέχη τοῦ ναυτικοῦ, ἐκ τούτων τοὺς παλαιοτέρους, τοὺς ὑπηρετήσαντας καὶ τοὺς διακρινομένους ἐπὶ καλῇ διαγωγῇ καὶ συμπεριφορᾷ, ὑπὸ τὰς αὐτὰς διατάξεις, τὰς στρατιωτικὰς καθ’ ὁλοκληρίαν, δυνάμεθα νὰ τοὺς χρησιμοποιήσωμεν.

§165ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν προθύμως θέλει τοὺς ἀποδεχθῆ, ἐὰν ὑπάρχωσιν ἀλλὰ μέχρι τοῦδε δὲν ὑπάρχουσι.

§166ΣΧΙΝΑΣ. Τουλάχιστον, ἐὰν ὑπάρχωσι, νὰ προτιμῶνται.

§167ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως. Τοῦτο εἶναι καὶ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἀτμοτελωνίδων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς διωρθώθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§169Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι περιττὸν, διότι θερμαστὴς καὶ ἀνθρακεὺς εἶναι τὸ αὐτό.

§170ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχει ἄλλη κατηγορία θερμαστῶν καὶ ἄλλη ἀνθρακέων· καὶ ὁ μὲν θερμαστὴς ἔχει μισθὸν 100 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ὁ δὲ ἀνθρακεὺς 80. Αἱ τρεῖς ἀτμοτελωνίδες «Πειραιεὺς», «Κέρκυρα» καὶ «Κίχλα» ἔχουσι καὶ θερμαστὴν καὶ ἀνθρακέα.

§171ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἡ κλάσις τῶν ἀνθρακέων δύναται νὰ ἐκλείψῃ, καὶ νὰ προέλθῃ μία οἰκονομία, διότι ὁ ἀνθρακεὺς ἐν τῷ ἐμπορικῷ ναυτικῷ γίνεται καὶ θερμαστής.

§172Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ ἀνθρακεὺς δὲν διαφέρει ἀπὸ τὸν θερμαστήν· οἱ ἀνθρακεῖς εἶναι εἰς τὰ μεγάλα ἀτμόπλοια, τῶν ὁποίων αἱ ἀνθρακαποθῆκαι εἶναι μεγάλαι.

§173ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Φαίνεται, ὅτι ὁ ἀνθρακεὺς ἔχει εὐτελεστέραν ὑπηρεσίαν τοῦ θερμαστοῦ, καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνει ὀλιγώτερον μισθόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 10–16).

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκεται).

§175ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 17, ἐν στίχῳ 5, νομίζω, ὅτι εἶναι τυπογραφικὸν λάθος· ἀντὶ «δυναμένου,» πρέπει νὰ λέγῃ «δυνάμενον».

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· θὰ διορθωθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17 μετὰ τῆς διορθώσεως ταύτης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου).

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον....

§178ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπανέρχομαι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου. Φρονῶ, καὶ ἔχω καθῆκον νὰ ὑποδείξω εἴς τε τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι εἶναι ζήτημα μέγιστον ἡ στρατιωτικὴ διοργάνωσις τοῦ τόπου ὑπὸ τὴν οἰκονομικωτέραν αὐτῆς μορφὴν, καὶ τοιαύτην δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, ἐὰν τοὺς ἐξερχομένους ἐκ τοῦ στρατοῦ χρησιμοποιήσωμεν εἰς διαφόρους ὑπηρεσίας, ἐν ἐνδεχομένῃ δὲ ἀνάγκῃ δυνάμεθα εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἐπαναφέρωμεν εἰς τὸν στρατόν. Ἡ μεγαλειτέρα ἔλλειψις παρουσιάζεται κυρίως εἰς τὸ σῶμα τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν. Ἐπειδὴ ἐπὶ τοῦ προκειμένου αἱ ἀτμοτελωνίδες θέλουσιν ἐκτελεῖ ὑπηρεσίαν χωροφυλακῆς, φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη, τὰ πληρώματα αὐτῶν νὰ ἦναι στρατιωτικῶς κατηρτισμένα, ὥστε τὰ πληρώματα αὐτὰ ἐν ἀνάγκῃ νὰ μεταφέρωμεν εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Εἶναι μία γνώμη, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦσιν ὅλα τὰ μικρὰ ἔθνη, καὶ δύναμαι εἰπεῖν, ὅτι ἐν Βουλγαρίᾳ, τὴν ὁποίαν ἐπεσκέφθην, καὶ ὁ τελευταῖος κλητὴρ εἶναι στρατιώτης, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ Βουλγαρία εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ παρουσιάσῃ ἐν ἀνάγκῃ ἕνα μέγα ἀριθμὸν στρατιωτῶν μετὰ τοῦ ὁπλισμοῦ του καὶ νὰ τὸν παρατάξῃ εἰς τὴν γραμμήν. Φρονῶ δὲ, ὅτι τὰ μέτρα ταῦτα εἰς τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας τῆς πατρίδος μας ὀφείλομεν νὰ μελετήσωμεν καὶ νὰ τὰ ἐφαρμόσωμεν κατὰ τὸ ἐφικτόν. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ σμιγοῦ νὰ τὸ ἀναβάλωμεν;

§180Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν δὲν εἰσαγάγωμεν νομοσχέδιον περὶ προσθήκης δύο δεκατημορίων εἰς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ εἰς τὸν φόρον τοῦ οἴνου, θέλομεν ζητήσει ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον ἠθέλομεν εἰσπράξει, δι’ ἐπιβολῆς νέου προσθέτου εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν σιτηρῶν, θέλομεν δ’ εἰσαγάγει ἴδιον νομοσχέδιον, τοῦτο δὲ δὲν παρεκώλυε τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ παρόντος. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ τότε θέλομεν περιλάβει καὶ διάταξιν περὶ τῶν ἀλεύρων, ἵνα φέρωμεν ἀναλογίαν μεταξὺ τῶν ἐπὶ ἑκατέρου τούτων, τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων, ἐπιβαλλομένων εἰσαγωγικῶν τελῶν. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον, καὶ σύνολον, εἰς ά συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ τοῦ σμιγοῦ).

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν δημοσίων θεαμάτων, ἀκροαμάτων, χορῶν, λεσχῶν καὶ ᾠδικῶν καφενείων.

§182Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἀφορᾷ εἰς τροποποίησιν τοῦ τελευταίου νόμου περὶ χαρτοσήμου. Ὑπάρχει αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, διὰ τῆς ὁποίας ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι διὰ τοῦ τρόπου, δι’ οὗ ἐψηφίσθη ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν θεαμάτων καὶ ἀκροαμάτων, εἰσπράττονται ὀλιγώτερα, παρὰ διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1880, ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου. Πρὸς ἐκτίμησιν τούτου καλὸν ἤθελεν εἶσθαι νὰ ἔχωμεν πληροφορίας περὶ τῶν εἰσπράξεων, ἵνα ἐκτιμήσωμεν, κατὰ πόσον εἶναι δίκαιον νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος.

§183ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα· εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§184Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι δικαιολογεῖται ἡ τροποποίησις, διότι ἄνευ σπουδαίου λόγου δὲν πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου...

§185ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι μᾶλλον τροποποίησις τοῦ τρόπου.

§186Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ναὶ, ἀλλ’ ὡς καλῶς γνωρίζετε, ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι τοῦ 1889 ἐγένοντο δεκάδες νόμων περὶ χαρτοσήμου, διὰ νὰ ἀπορύγωμεν δὲ τὸν κυκεῶνα ἐκεῖνον, ἐγένετο μακρὰ ἐργασία πρὸς κωδικοποίησιν, ἀλλὰ μὲ ὅλην αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ὁμολογουμένως εἶχε κάμει ἡ τέως Κυβέρνησις, παρουσιάσθησαν οὐκ ὀλίγα σφάλματα, εὑρέθη δὲ εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ ἰδία Κυβέρνησις νὰ μεταβάλῃ διατάξεις τινὰς τοῦ νόμου ἐκείνου, καὶ οὕτω τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον μετὰ τόσου κόπου ἐγένετο, ἤρξατο καταστρεφόμενον. Ἀλλὰ διὰ τῆς τροποποιήσεως, ἥτις ἐγένετο ὑπὸ τῆς τέως Κυβερνήσεως, τοὐλάχιστον ἐτηρήθη ὑπὸ τεχνικὴν ἔποψιν ἡ τάξις τῶν ἄρθρων, διότι ἐτροποποιήθη, ὡς γνωρίζετε, καὶ τὸ ἄρθρον 22 μεταξὺ τῶν ἄλλων, ἀλλὰ δὲν εἰσήχθη νόμος εἰδικὸς περὶ τῆς περιπτώσεως ἐκείνης, ἀλλὰ νόμος περὶ τῆς τροπολογίας τῶν ἄρθρων τῶν ὡρισμένων. Ἔχει δὲ σημασίαν ἡ παρατήρησίς μου, διὰ νὰ τηρηθῇ ὁ κῶδιξ, ὅστις μετὰ τόσου κόπου ἐγένετο, καὶ μάλιστα διὰ τῆς ἐπιβολῆς νέων τελῶν. Συνιστῶ λοιπὸν εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ἀφοῦ ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου κατ’ οὐδὲν μεταβάλλεται, ἀντὶ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, οἷον ὑπέβαλε, νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ τῶν εἰδικῶν ἄρθρων, τὰ ὁποῖα θέλει νὰ τροποποιήσῃ. Κυρίως πρόκειται περὶ τῆς τροποποιήσεως τῶν πρώτων ἐδαφίων τοῦ ἄρθρου 17· ἐὰν δὲ ἐπιγραφῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 17», εἶναι ὁ προσήκων τίτλος. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου οὐδένα σκοπὸν πληροῖ, διότι ἀναγράφεται διὰ τοῦ δευτέρου ἄρθρου· ἄλλως τε δὲ, ὑπάρχει καὶ σχετικὴ διάταξις ἐν τῷ κώδικι τοῦ χαρτοσήμου. Κυρίως πρόκειται περὶ τῆς τροποποιήσεως, ἥτις διατάσσεται διὰ τῶν ἄρθρων 2–6. Ἀλλ’ ὅλα ταῦτα τὰ ἄρθρα δύνανται νὰ ψηφισθῶσι δι’ ἑνὸς καὶ μόνου ἄρθρου, ὡς ἐψηφίσθη καὶ τὸ ἄρθρον 17. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἄρθρον 7 διαιρεῖται εἰς δύο μέρη. Τὸ πρῶτον μέρος ὑπάρχει ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ περὶ χαρτοσήμου, ἐν ἄρθρῳ 55, ὁρίζοντι τὴν περίπτωσιν τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν παραστάσεων, συναυλιῶν κλπ. ἑπομένως εἶναι περιττὸν νὰ διαταχθῇ τοῦτο ἐνταῦθα. Ἐὰν θέλητε νὰ καταστήσητε αὐστηροτέραν τὴν διάταξίν σας, ἀρκεῖ νὰ προσθέσητε δευτέραν παράγραφον εἰς τὸ ἄρθρον 55 τοῦ ἰσχύοντος νόμου τὸ δεύτερον μέρος τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τὸ ὁρίζον τὰ τῆς καταγγελίας καὶ τιμωρίας τῶν παραβατῶν, διότι τοιαύτη διάταξις δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 55. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 8 εἶναι πάντη περιττὸν, διότι τὸ ἄρθρον 56 τοῦ ἰσχύοντος νόμου ἔχει τὴν διάταξιν τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 8, ἡ δὲ τελευταία παράγραφος εἶναι περιττὴ, διότι ὁ γενικὸς νόμος περὶ πειθαρχικῆς τιμωρίας τῶν δημοσίων λειτουργῶν δίδει τὸ δικαίωμα εἰς ἔφεσιν. Ἐκτὸς δὲ τούτου, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ μία τελευταία διάταξις, ὅτι καταργοῦνται τὰ ἐδάφια δεῖνα καὶ δεῖνα τοῦ ἄρθρου 17, διότι περὶ τούτου οὐδὲν λέγεται. Ὥστε οὐσιαστικῶς, μόνον διὰ νὰ ἔχω γνώμην τινὰ περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ νομοσχεδίου, ἔχω ἀνάγκην τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐζήτησα. Ὡς πρὸς τὸ τεχνικὸν ὅμως μέρος, χάριν τῆς τηρήσεως τοῦ κώδικος τοῦ χαρτοσήμου, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει πολὺ νὰ προσέξωμεν, θὰ συνίστων, ἀφοῦ κατ’ οὐδὲν, ὡς εἶπον, παραβλάπτεται ἡ οὐσία τοῦ νομοσχεδίου, νὰ τυπωθῇ ἓν καὶ μόνον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον νὰ συμπεριλάβῃ τὰ ἄρθρα 2–6.

§187Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διεῤῥυθμίσθη, διότι, ὡς ἀποτελοῦν τὴν δικονομίαν, τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως εἰδικοῦ τινος φόρου, ἠδύνατο νὰ ᾖναι κεχωρισμένον τῶν ἄλλων διατάξεων τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου, ἐξ ἄλλου δὲ, διότι, ἐὰν περιελαμβάνοντο αἱ διατάξεις αὗται ἐν τῷ κυρίῳ νόμῳ περὶ χαρτοσήμου καὶ ἐγίνετο φροντίς, ἵνα κωδικοποιηθῶσι καὶ αὗται μετὰ τῶν ἄλλων, ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις. Ἀλλὰ καθ’ ὃν λέγετε τρόπον, μοὶ φαίνεται, ὅτι δύνανται νὰ κωδικοποιηθῶσιν αὗται ἄνευ συγχύσεως, ἑπομένως δὲν ἔχω δυσκολίαν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ προτείνω τοιαύτην τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–4 αὐτοῦ).

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§189Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῷ οἰκείῳ νόμῳ ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἣν «τοῦ τέλους ἀπαλλάσσονται μόνα τὰ εἰσιτήρια ἢ τὰ ἑδώλια, τὰ διατιθέμενα εἰς συναυλίας, παραστάσεις ἢ χοροὺς ὑπὲρ φιλανθρωπικῶν σκοπῶν». Ἡ διάταξις αὕτη δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἄδικον.

§190Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν γνώσει παρελείφθη, διότι μοὶ ἐφάνη, ὅτι εἰς ἄκρον ὑποβιβάζεται ὁ φιλανθρωπικὸς σκοπὸς, πραγματοποιούμενος διὰ δημοσίων χορῶν, θεαμάτων ἢ ἀκροαμάτων.

§191Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Θὰ διαμαρτυρηθῇ ὁ κ. Στεφανίδης, διότι αὐτὸς ἐπρότεινε τὴν ἐν τῷ οἰκείῳ νόμῳ διάταξιν ταύτην.

§192ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ σύλλογος «Παρνασσὸς» π. χ. δίδει τοιούτους εὐεργετικοὺς χορούς.

§193ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ «Παρνασσὸς» δὲν εἶναι οὔτε δημόσιον θέαμα, οὔτε δημόσιον ἀκρόαμα· εἶναι κατάστημα, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε τὴν διδασκαλίαν τῶν ἀπόρων παίδων, καὶ τὸ κατάστημα τοῦτο, ὅταν δίδῃ χοροὺς δι’ εἰσιτηρίων, δὲν θέλει ὑποβάλλεσθαι εἰς τὰ τέλη τοῦ νόμου.

§194Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπὶ πληρωμῇ.

§195ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν πρόκειται ἐν τῷ ἄρθρῳ περὶ τοιούτων χορῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§196Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀπηύδησεν, ἢ ἐὰν ἦναι διατεθειμένη νὰ ἐπιλάβηται τῆς συζητήσεως νομοσχεδίων τινῶν, ταμιευτικὸν ἐχόντων χαρακτῆρα, ὡς τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῆς τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων ἐπὶ τῶν ἀνυποτάκτων ἐπιστράτων, οἵτινες τελοῦσιν ὑπὸ ποινικὴν καταδίωξιν. Τὸ νομοσχέδιον μεταβάλλει τὰς διατάξεις τὰς ἰσχυούσας, καὶ ἀντικαθιστᾷ αὐτὰς διὰ χρηματικῶν ἐπιδομάτων. Ἐπίσης τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ὀρυκτοῦ στεατίτου. Εἰσί τινα νομοσχέδια τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ συζητηθῶσι.

§197ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§198Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἶναι ἀργά.

§199ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν θὰ χρησιμεύσουν εἰς τίποτε, ἐὰν σήμερον ψηφισθῶσιν· ὥστε καλλίτερον νὰ ἀναβάλωμεν.

§200ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ψηφισθῇ τὸ περὶ ἐπιστράτων.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1....

§202ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τί κάμνετε, κύριε Πρόεδρε!... (Θόρυβος).

§203ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ οἱ κύριοι θέλουν νὰ ἀναχωρήσουν, ἂς ἀναβάλωμεν.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τοῦ Βʹ τμήματος τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 12 καὶ 10′ τῆς νυκτός.