1892.02.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30

τῆς 6 Φεβρουαρίου 1892.

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεστάλη εἰς τὸ Προεδρεῖον τηλεγράφημα διαφόρων πολιτῶν Λεβαδείας, παρακαλούντων τὴν Βουλὴν, ὅπως λάβῃ μέτρα κατὰ τοῦ ἐνεργουμένου ὑπὸ τοῦ ἐκ Πειραιῶς κ. Ρετσίνα μονοπωλίου ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς τοῦ βάμβακος.

§2ΣΑΚΚΗΣ. Ἡ προανακριτικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, περατώσασα τὰς ἐργασίας της, ὑποβάλλει δι’ ἐμοῦ τὴν ἔκθεσίν της, ἥν, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, ἀναγινώσκω πρὸς τὴν Βουλὴν (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀνακριτικὴ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπή. «Λαβοῦσα ὑπ’ ὄψει τὴν πρότασιν τῆς κατὰ τῶν πρώην Ὑπουργῶν Χαριλάου Τρικούπη, Δημητρίου Βουλπιώτου Στεφάνου Δραγούμη, Γεωργίου Θεοτόκη καὶ Νικολάου Τσαμαδοῦ κατηγορίας. «Μελετήσασα τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν πρότασιν ταύτην ἔγγραφα, ὅσα τε εἶχον κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅσα ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ζητήσῃ παρὰ τῶν διαφόρων Ὑπουργείων. «Ἐξετάσασα ἐπί τινων θεμάτων καὶ διαφόρους μάρτυρας. «Ἀκροασθεῖσα τῆς ἀπολογίας τοῦ κ. Ἐπαμεινώνδα Πετιμεζᾶ, ὄντος τμηματάρχου τοῦ δικαστικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῆς πρώην Κυβερνήσεως, καὶ «Διασκεφθεῖσα ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν κεφαλαίων τῆς κατηγορίας. «Ἐπειδὴ ὡς πρὸς τὸ πρῶτον κεφάλαιον, τὸ τῆς διαχειρίσεως τῶν χρεωλυτικῶν καὶ παγίων εἰς χρυσὸν δανείων, ὅσα συνωμολογήθησαν καὶ ἐπραγματοποιήθησαν ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει ἀπὸ τοῦ ἔτους 1887 μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1890, ὁπότε τὰ κοινὰ διηύθυνεν ἡ πρώην Κυβέρνησις, ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν ἀποσταλέντων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐπισήμων πινάκων, ὅτι, κατὰ παράβασιν τῶν δι’ ὧν τὰ δάνεια ταῦτα συνωμολογήθησαν νόμων ᾼΥΟΔʹ τοῦ 1887, ᾼΨʹ καὶ ᾼΨΜΕʹ τοῦ 1889, ἡ πρώην Κυβέρνησις σημαντικὸν αὐτῶν μέρος ἐκ πολλῶν ἑκατομμυρίων, ἤτοι ἐκ τοῦ δανείου τῶν ὀγδοήκοντα ἐννέα ἑκατομμυρίων ὀκτακοσίων ἑβδομήκοντα πέντε χιλιάδων τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης 30,522,776 κλπ. ἐδαπάνησεν εἰς τὰς συνήθεις καὶ τακτικὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, δι’ ἃς ἀνεγράφοντο κατ’ ἔτος πιστώσεις ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς τοῦ Κράτους, οἷον εἰς πληρωμὴν τοκομεριδίων, εἰς προμήθειαν διαφόρων εἰδῶν τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας, εἰς προμήθειαν κτηνῶν τοῦ στρατοῦ, εἰς πληρωμὴν συντάξεων Ἄγγλων Ἑπτανησίων, εἰς προμήθειαν χάρτου διὰ χαρτόσημον, εἰς προμήθειαν πετρελαίου, εἰς προμήθειαν πυρείων κλπ. «Ἐπειδὴ ἐκ τῆς τοιαύτης διαθέσεως τῶν ἐν λόγῳ ἑκατομμυρίων δὲν προκύπτει μόνον ἡ κατάφωρος παραβίασις τῶν ἀνωτέρω νόμων, οἵτινες προώριζον ἀποκλειστικῶς ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν διαληφθέντων παγίων καὶ χρεωλυτικῶν δανείων: αʹ) εἰς ἀντικατάστασιν ὡρισμένου ἀριθμοῦ ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 170 ἑκατομμυρίων, καὶ ἀπόδοσιν τῶν ἐπὶ ἐνεχυριάσει τούτων ὀφειλομένων προκαταβολῶν μετὰ τοῦ τόκου αὐτῶν· βʹ) εἰς ἐξόφλησιν τῶν δυνάμει τοῦ νόμου ᾼΤΠϚʹ τῆς 31 Μαρτίου τοῦ 1886 ἐκδοθέντων ἐντόκων γραμματίων· γʹ) εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου ᾼΥΙΑʹ τῆς 18 Μαρτίου 1887 ἐπιτραπέντος δανείου· δʹ) εἰς ἀπόσβεσιν τοῦ ὀφειλομένου κεφαλαίου ἐκ τοῦ δανείου τῶν 25 καὶ 4 ἑκατομμυρίων· εʹ) εἰς ἀπόσβεσιν προγενεστέρων δανείων ἢ ἐξαγορὰν τῶν ὁμολογιῶν τῶν δανείων τούτων ἐπὶ τιμῇ μέχρι τοῦ ἀρτίου ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου· Ϛʹ) εἰς τροπὴν συνωμολογημένων χρεωλυτικῶν δανείων εἰς πάγια καὶ εἰς ἐλάττωσιν τοῦ ὅρου τοῦ χρεωλυσίου ἄνευ ἐπιβαρύνσεως τῶν συμπεφωνημένων ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου· καὶ ζʹ) εἰς κατασκευὴν καὶ τελείαν ἐγκατάστασιν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Λαρίσσης. Ἐπειδή, λέγομεν, ἐκ τῆς πρὸς ἄλλους ἢ τοὺς παρὰ τῶν νόμων ὁριζομένους σκοποὺς διαθέσεως τοῦ ἀνωτέρω ποσοῦ δὲν προκύπτει μόνον ἡ κατάδηλος παραβίασις τῶν νόμων τούτων, ἀλλ’ ἐπήγασαν ἐκ ταύτης καὶ λίαν δυσάρεστοι οἰκονομικαὶ ἐν τῷ τόπῳ ἀνωμαλίαι, αἵτινες σπουδαίως ἐζημίωσαν καὶ ζημιοῦσι τοῦ Κράτους τὰ συμφέροντα, ἐπὶ τούτῳ δι’ ὑπέχει ποινικὴν εὐθύνην ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν Χαρίλαος Τρικούπης. «Ἐπειδὴ ὡς πρὸς τὸ τῆς νομῆς τῶν κτηνῶν τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς κεφάλαιον οὐ μόνον ἡ ἀποδιδομένη εἰς τὸν Ὑπουργὸν πρᾶξις εἶναι προδήλως παραγεγραμμένη, κατὰ τὴν ῥητὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμου, ἀλλὰ καὶ κατ’ οὐσίαν, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἑνὸς μέλους διαφωνοῦντος, ἐτηρήθησαν αἱ ὡρισμέναι ὑπὸ τοῦ νόμου διατυπώσεις. «Ἐπειδὴ ὡς πρὸς τὰ κεφάλαια τῆς κατηγορίας, τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὴν ἄνευ δημοσίου συναγωνισμοῦ προμήθειαν ἀρβυλῶν τοῦ στρατοῦ καὶ καττυμάτων, ἡ ἐπιτροπὴ διὰ πλειονοψηφίας εὑρίσκει, ὅτι ἐτελέσθη μὲν ὑπὸ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν προφανὴς παράβασις τοῦ λογιστικοῦ νόμου, δίδουσα χώραν εἰς ποινικὴν καταδίωξιν, ἀλλὰ δύο τῶν μελῶν (τῆς πλειονοψηφίας) ῥητῶς ἐδήλωσαν, ὅτι θεωροῦσι πρέπον νὰ ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι καὶ ἄλλοτε παρεβιάσθη ὁ λογιστικὸς νόμος ὑπὸ ἄλλων Ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν ἐν τῷ παρελθόντι, ἔστω καὶ ὑπὸ ἐλαφροτέρας συνθήκας. «Ἐπειδὴ ὡς πρὸς τὰ κεφάλαια δʹ καὶ εʹ ἡ ἐπιτροπὴ εὑρίσκει, ὅτι ἐτελέσθη μὲν παράβασις νόμου ὡς πρός τε τὴν ὅλως ἔκνομον καὶ ἔκτροπον διάθεσιν ὀκτὼ περίπου χιλιάδων δραχμῶν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ὑπὲρ ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ καὶ εἰς ἀγορὰν ὀχήματος, ὅπερ παρεχωρήθη εἰς ἰδιώτην, καὶ ὡς πρὸς τὰς ἐνεργηθείσας προκαταβολὰς πρὸς τοὺς κ. κ. Καραϊσκάκην καὶ Σκυλοδῆμον, πλὴν ἑνὸς μέλους διαφωνοῦντος, δὲν φρονεῖ ὅτι ἡ ἐπὶ τοῦ προκειμένου παράβασις τοῦ νόμου πρέπει νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ποινικὴν καταδίωξιν τοῦ πρώην ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, διὰ μὲν τὴν πρώτην περίπτωσιν, λόγῳ τοῦ πάνυ εὐτελοῦς χρηματικοῦ ποσοῦ, διὰ δὲ τὰς δύο ἄλλας περιπτώσεις, διότι ὁ περὶ ἀπαγορεύσεως τῶν προκαταβολῶν νόμος δὲν ἐφηρμόσθη δυστυχῶς καὶ ἐν τῷ παρελθόντι ὑπὸ τῶν κατὰ καιροὺς Ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν. «Ἐπειδὴ ὡς πρὸς τὸ ϛʹ κεφάλαιον ἐγένετο ἐπίσης παραβίασις τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, ἀφοῦ ἄνευ λογοδοσίας καὶ ἀνεξελέγκτως κατεβλήθησαν τῷ κ. Ζυμβρακάκῃ τρισχίλιαι δραχμαὶ ἐκ τοῦ κονδυλίου τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἡ ἐπιτροπὴ δὲν δέχεται, ὅτι ἡ περίπτωσις αὕτη δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ποινικὴν καταδίωξιν κατὰ τῶν πρώην Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ἐν τῇ φύσει τῆς δαπάνης ταύτης ἔγκειται ἡ μυστικότης τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτῆς, ἀποβαίνει δὲ κατὰ τοῦτο δυσεφάρμοστος, ἢ καὶ πάντη ἀνεφάρμοστος, ἡ σχετικὴ τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου διάταξις. «Ἐπειδή, προκειμένου περὶ τοῦ ζʹ κεφαλαίου, ὡς πρὸς μὲν τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῆς ὁριστικῆς καὶ τελεσιδίκου ἀποφάσεως τῶν ἐν Λαρίσσῃ Πλημμελειοδικῶν κατὰ τοῦ ἐνωματάρχου Λυκούργου Παπαῤῥόδη, ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειονοψηφίαν φρονεῖ, ὅτι παρεβιάσθη μὲν ὁ νόμος, ἀλλ’ ἐκτιμῶσα τὸ γεγονὸς, ὅτι εἶχεν ἀναπτυχθῆ καὶ ἐναντία ὑπὸ νομομαθῶν γνώμη, ἣν ἠσπάσθη ὁ Ὑπουργὸς, δέχεται ὅτι χωρεῖ συγγνωστὴ πλάνη, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν δὲν ὑπέχει οὗτος ποινικὴν εὐθύνην· ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰς κατὰ τοῦ Σπυρίδωνος Λεμπεσοπούλου, ἐνωμοτάρχου, καταδικαστικὰς ἐπὶ ἐκλογικαῖς παραβάσεσιν ἀποφάσεις τοῦ Πλημμελειοδικείου Χαλκίδος, ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειονοψηφίαν παραδέχεται, ὅτι ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέπεσεν εἰς παραβίασιν τοῦ νόμου, δίδουσαν χώραν εἰς ποινικὴν καταδίωξιν, διότι, καίτοι ἐγένοντο αὐτῷ ἐπανειλημμένως ἐν τῇ Βουλῇ ὑπόμνησις καὶ διαμαρτυρίαι διὰ θορυβωδῶν συζητήσεων, περὶ τοῦ ὅτι ὤφειλε νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ἀποφάσεις, αἵτινες ἐστέρουν τὸν ἀνωτέρω ὑπαξιωματικὸν τῶν πολιτικῶν αὐτοῦ δικαιωμάτων ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον, καὶ διέτασσον τὴν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ του ἔκπτωσιν· καίτοι ἐγκαίρως εἶχεν ἀρθῇ ἐκ τοῦ μέσου ἡ δικαιολογία, ὅτι ὑφίστατο ἐκκρεμὴς αἴτησις ἀναιρέσεως κατὰ τῶν διαληφθεισῶν ἀποφάσεων, καθόσον ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πλημμελειοδικῶν Χαλκίδος, κατόπιν προκλήσεως, οὐ μόνον εἶχεν ἀνακοινώσει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ἡ αἴτησις ἀναιρέσεως εἶχεν ἀποῤῥιφθῇ, ἀλλὰ καὶ εἶχεν ὑποβάλει εἰς αὐτὸ ὁλόκληρον τὴν δικογραφίαν μετ’ ἀντιγράφου τῆς ἀποῤῥιψάσης τὴν αἴτησιν ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου, οὐχ ἧττον δὲν ἔσπευσεν ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ἀποφάσεις, ἀποβάλλων ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ τὸν ἐν λόγῳ ὑπαξιωματικόν. Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ ἐπροβίβασε τοῦτον καί, ληξάσης τῆς θητείας του, τὸν ἀνακατέταξε τῇ 20 Ἰουλίου 1890, εὑρέθη δὲ οὗτος κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 14ης Ὀκτωβρίου τοποθετημένος εἰς Χαλκίδα, ἔνθα εἶχε διαπράξει ἄλλοτε τὰς ἀκατονομάστους ἐκλογικὰς παραβάσεις, δι’ ἃς εἶχε καταδικασθῆ. «Ἐπειδὴ ὡς πρὸ τὸ ηʹ κεφάλαιον παραδέχεται ἡ ἐπιτροπὴ, ἑνὸς μέλος διαφωνοῦντος, αʹ) ὅτι ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, οὐχὶ ἐκ προθέσεως, ἀλλ’ ἐκ παραδρομῆς παρέλειψε νὰ προβιβάσῃ τὸν Στέφανον Χατζημιχάλην, βʹ) ὅτι δὲν ὑπέχει εὐθύνην τινὰ ἐπὶ πληρωμῇ ἐπιμισθίου πρὸς τὸν Πάτροκλον Κονιάλην, ἀφοῦ τὰς περὶ τῆς διδασκαλίας καταστάσεις του ἐθεώρει ὁ διοικητὴς τῆς Σχολῆς τῶν Δοκίμων, καὶ γʹ) ὅτι δὲν ὑπέχει ἐπίσης εὐθύνην ἐπὶ τῇ πληρωμῇ θαλασσίων ἀποδοχῶν πρὸς τοὺς ἐπιτηρητὰς ἀξιωματικοὺς τῆς Σχολῆς τῶν Δοκίμων, διότι, καίτοι ἡ Σχολὴ αὕτη ἐλειτούργει ἐν τῇ ξηρᾷ, οὐχ ἧττον τὸ σχετικὸν κανονιστικὸν διάταγμα δὲν προβλέπει ῥητῶς τὴν περίστασιν ταύτην. «Ἐπειδὴ, προκειμένου περὶ τοῦ θʹ κεφαλαίου, παραδέχεται ἡ ἐπιτροπὴ, ὅτι καὶ μὲν κατὰ νόμον εἶναι ὑπόχρεοι οἱ δῆμοι πρὸς πληρωμὴν τοῦ ἐνοικίου διὰ τὰς οἰκίας, ὅσαι χρησιμεύουσι διὰ στρατῶνας χωροφυλακῆς, ἀλλὰ τὸ Δημόσιον εἰς πολλὰ μέρη πληρόνει τὸ ἐνοίκιον ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει διὰ τοὺς τοιούτους στρατῶνας, μὴ ἐπαρκούντων διὰ τὴν τοπικὴν ταύτην ἀνάγκην τῶν εἰσοδημάτων πολλῶν δήμων. «Διὰ ταῦτα ἀποφαίνεται. «αʹ) Ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ κατηγορία κατὰ τῶν πρώην Ὑπουργῶν Χαριλάου Τρικούπη, Δημητρίου Βουλπιώτου, Γεωργίου Θεοτόκη, Στεφάνου Δραγούμη καὶ Νικολάου Τσαμαδοῦ, ἐπὶ τοῖς κεφαλαίοις δευτέρῳ, τετάρτῳ, πέμπτῳ, ἕκτῳ, ὀγδόῳ καὶ ἐννάτῳ. «βʹ) Ὅτι ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἀπόφασις περὶ τῆς παραπομπῆς ἢ μὴ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὡς πρὸς τὰ κεφάλαια τρίτον καὶ δέκατον, ὡς διχογνωμησάσης τῆς πλειονοψηφίας. «γʹ) Ὅτι ὑπάρχει ἀφορμὴ πρὸς κατηγορίαν καὶ παραπομπὴν ἐνώπιον τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου κατά τε τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν Χαριλάου Τρικούπη καὶ τοῦ συναιτίου τμηματάρχου Ἐπαμεινώνδα Πετιμεζᾶ ἐπὶ τῷ κεφαλαίῳ ἑβδόμῳ, ἤτοι ἐπὶ μὴ ἐκτελέσει τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων, καὶ «δʹ) Ὅτι ὑπάρχει ἐπίσης ἀφορμὴ πρὸς κατηγορίαν καὶ παραπομπὴν ἐνώπιον τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου κατὰ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν Χαριλάου Τρικούπη ἐπὶ τῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ, ἤτοι ἐπὶ τῇ παρανόμῳ διαθέσει μέρους τῶν ἐν τῇ πρώτῃ καὶ δευτέρᾳ σκέψει τῆς παρούσης ἀναφερομένων δανείων. «Ἐν Ἀθήναις, τὴν 6 Φεβρουαρίου 1892. «Ὁ Πρόεδρος «Θ. Φλογαΐτης. Ὁ εἰσηγητὴς Π. Σάκκης. «Τὰ μέλη Γ. Μαυρομιχάλης, Δ. Πετρίδης, Α. Πετσάλης, Γ. Πετροπουλάκης, Α. Παπαγιαννακόπουλος.» Τὴν ἔκθεσιν ταύτην καταθέτω μετὰ τῆς σχετικῆς δικογραφίας εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθμὸς 167). Κατὰ τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμέρα τῆς γενικῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως. Ποίαν ἡμέραν ὁρίζει ἡ Βουλή;

§4ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν Δευτέραν.

§5ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πλὴν τῆς ἐκθέσεως ὑπάρχουσι καὶ οἱ πίνακες, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἔπρεπε νὰ τυπωθῶσιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ εὑρίσκοντο εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δὲν ἐτυπώθησαν· δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ τυπωθῶσι μέχρι τῆς Δευτέρας.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν νὰ παρατείνωμεν τὴν προθεσμίαν.

§7ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν Τετάρτην.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὡς ἡμέραν συζητήσεως τῆς ἐκθέσεως τὴν Τετάρτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Θόρυβος).

§9ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Πρὸ ὀλίγου ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ τὴν Δευτέραν. Παρακαλοῦμεν νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§10ΑΣΗΜ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡμεῖς δὲν ἐπιμένομεν. Ἂν ὁ χρόνος μέχρι τῆς Δευτέρας θεωρεῖται ἐπαρκὴς, ὅπως τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον ἐκτελέσῃ τὴν τύπωσιν, ἂς ὁρισθῇ ἡ Δευτέρα.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ὁρίζεται ἡ προσεχὴς Δευτέρα.

§12ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἀλλὰ νὰ διαταχθῇ τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον νὰ ἔχῃ ἑτοίμους τοὺς πίνακας.

§13ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἐπερωτήσεις ἀφορώσας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸ τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ δὲν εἶναι μὲν παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀναβάλω, ἐπειδὴ εἶναι ὑπόθεσις κατεπείγουσα, καὶ δύναται νὰ τὴν τελειώσῃ σήμερον, ἐκ τῆς ὁμιλίας μου δὲ θέλει λάβει γνῶσιν, καὶ δύναται νὰ τὴν ἐμποδίσῃ. Μοὶ γράφουσιν ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἐγκρίνῃ τὴν πρότασιν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς περὶ κατασκευῆς ἀποβάθρας τινὸς, πρὶν ἢ ζητήσῃ τὴν γνώμην τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, διότι ἡ πλειονοψηφία τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἀπαρτιζομένη ἀπὸ τὸν Ἔπαρχον καὶ ἀπὸ δύο μέλη, τὰ ὁποῖα σύρονται ἀπὸ τὴν σήμερον ἰσχύουσαν πολιτικὴν, ἐπρότεινε νὰ κατασκευασθῇ ἀποβάθρα εἰς μέρος, ἔνθα δὲν θὰ χρησιμεύσῃ, διότι ἐν καιρῷ μὲν τρικυμίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσεγγίζωσιν εἰς αὐτὸ αἱ λέμβοι, ἐν καιρῷ δὲ γαλήνης προσεγγίζουσιν εἰς τὴν παλαιὰν ἀποβάθραν· ἄλλο δὲ εἶναι τὸ μέρος τὸ κατάλληλον, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κατασκευασθῇ ἡ ἀποβάθρα διὰ τὰς ἐν καιρῷ τρικυμίας ἀποβάσεις. Πλὴν τούτου, τὸ λιμενικὸν ταμεῖον δὲν εἶναι πλούσιον, ἔχει δὲ ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ συμπληρώσῃ τὸν ἀπαραίτητον βραχίονα τοῦ λιμένος, καὶ δὲν δύναται νὰ ἐξοδεύσῃ σήμερον 30 χιλιάδας δραχμὰς διὰ τὴν ἄχρηστον ἀποβάθραν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γείνῃ χάριν ἰσχύοντον καὶ εὐνοουμένου προσώπου, τοῦ ὁποίου ἡ οἰκία κεῖται εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον προτείνεται νὰ γείνῃ ἡ ἀποβάθρα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἐγκρίνῃ τὴν κατασκευὴν, πρὶν ἢ ἐρωτήσῃ περὶ τούτου τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον καὶ κατὰ νόμον ἀντιπροσωπεύει τὸν τόπον καὶ ἀπαρτίζεται ἐκ δώδεκα οἰκοκυραίων καὶ ἐμπείρων ναυτικῶν, καὶ συνεπῶς εἶναι παντὸς ἄλλου ἁρμοδιώτερον νὰ κρίνῃ περὶ τούτου. Μὲ παρεκάλεσαν δὲ ἐκ τῶν φυλακῶν Συγγροῦ νὰ ἐρωτήσω τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διατὶ δὲν ἐνεργοῦνται αἱ πρὸ πολλοῦ δοθεῖσαι εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν πολλαὶ μηνύσεις διὰ καταχρήσεις καὶ ἀχρειότητας ἐναντίον ἑνὸς Παξιμάδη, ὑποεπιστάτου, προϊσταμένου τοῦ τμήματος τῶν ἐφήβων ἐν τῇ εἰρημένῃ φυλακῇ, ἀνθρώπου ἀχρειεστάτου, ὡς αὐτοὶ λέγουσι, καὶ ὡς ἐγώ βεβαιῶ, γνωρίζων τὸν ἄνθρωπον. Εἰς τοὺς παρακαλέσαντάς με νὰ κάμω αὐτὴν τὴν ἐπερώτησιν ἀπήντησα, ὅτι, ἂν δὲν γνωρίζουν, ὅτι τὸ καταγγελλόμενον πρόσωπον εἶναι συγγενὴς τοῦ Πρωθυπουργοῦ, νὰ τὸ μάθωσι, καὶ νὰ μὴ ἐλπίζωσι καταδίωξιν αὐτοῦ...

§14ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν ἔχουσι κἀμμίαν συγγένειαν.

§15ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Συμβουλεύω τὸν συνάδελφον νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ μὲ αὐτὴν τὴν γλῶσσαν, διότι γνωρίζω τὸν ἄνθρωπον, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ, καὶ τὸν συμβουλεύω ἐπισήμως, νὰ μὴ ὁμιλῇ οὕτω περὶ αὐτοῦ, διότι αἱ συνέπειαι κατὰ τῆς κεφαλῆς του θὰ ἦναι φοβεραί!

§16ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ τὸν κ. Ὑπουργὸν, διότι ἐνδιαφέρεται τόσον πολὺ ὑπὲρ τῆς ζωῆς μου, ἀλλ’ ἐγὼ, ἀγαπῶν εἰλικρινῶς τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, λυποῦμαι, διότι τὸν εἶδον εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν. Ἡ Βουλὴ θὰ κρίνῃ, ἂν ἥρμοζεν εἰς ἕνα Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τοιαύτην θέσιν. Περισσότερα δὲν λέγω· τὸν λυποῦμαι, διότι ἔλαβε τοιαύτην θέσιν. Λοιπὸν εἶπον εἰς αὐτοὺς, ἂν δὲν γνωρίζουν, ὅτι ὁ καταγγελλόμενος εἶναι συγγενὴς τοῦ Πρωθυπουργοῦ...

§17ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει κἀμμία συγγένεια.

§18ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς εἶπον λοιπὸν νὰ ἀπελπισθοῦν, διότι σήμερον καταδίωξις καὶ ἰσχὺς τοῦ νόμου δὲν ὑπάρχει, προκειμένου περὶ ἀνθρώπου συγγενοῦς καὶ εὐνοουμένου τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ συνδεομένου ὁπωσδήποτε μετ’ αὐτοῦ.

§19Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νόμου περὶ ἐφεδρείας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, ἡ ἐφεδρεία καλεῖται εἰς ἀσκήσεις κατ’ ἔτος. Νομίζω ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γένηται ἡ σύγκλησις αὐτῆς πρὸς ἄσκησιν· μὴ ἔχων δὲ ἐξ οἰκείας ἁρμοδιότητος τὴν ἐξουσίαν νὰ πράξω τοῦτο, προτείνω νομοσχέδιον, δι’ οὗ ζητεῖται, ἵνα ἐπιτραπῇ νὰ μὴ κληθῶσιν ἐφέτος εἰς ἀσκήσεις οἱ ἔφεδροι. Διὰ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, ἐπετράπη νὰ ἀναβληθῇ ἡ κατάταξις ἐν τῷ στρατῷ τῶν διαθεσίμων, τῶν μὲν προωρισμένων διὰ τὸ πεζικὸν μέχρι τῆς 1 Μαρτίου, τῶν δὲ διὰ τὸ πυροβολικὸν μέχρι τέλους Ἰουλίου. Εἰσάγω νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀναβάλῃ τὴν σύγκλησιν τῶν διαθεσίμων τοῦ ἔτους 1891 οὐχὶ πέραν τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν ἀπέρχονται εἰς ὑποχρεωτικὴν ἄδειαν οἱ διετεῖς τῆς αὐτῆς ἀπογραφῆς.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα δύο νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 168–169).

§21ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Συμφώνως πρὸς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ἥτις συνοδεύει τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὑποβάλλω δύο νομοσχέδια, τὸ μὲν, τροποποιοῦν τὸν νόμον περὶ προξενικῶν ἀρχῶν, τὸ δὲ, τροποποιοῦν τὸν νόμον περὶ πρεσβειῶν. Ἀμφότερα ἀναγράφουσι τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας προϋποθέτει ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892, ἐκτὸς δὲ τούτου πληροῦνται δι’ αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων κενὰ καὶ θεραπεύονται ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων μέχρι τοῦδε κατέδειξεν.

§22Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον εἴχετε εἰπεῖ ὅτι θὰ κατατεθῇ, τὸ περὶ προσχωρήσεως τῆς Ἑλλάδος, κατετέθη;

§23ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θὰ ἐξετάσω.

§24ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Σᾶς ἐζήτησα ἄλλοτε πληροφορίας τινὰς καὶ τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων.

§25ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι τακτικὸν νὰ ζητῆτε παρ’ Ὑπουργοῦ νὰ καταθέσῃ ἔγγραφα, ἀφορῶντα πρόσωπον, μὴ ὑπαγόμενον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, ὅπερ διευθύνει. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀποταθῆτε πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, εἰς ὃν νὰ ἐκθέσητε, τί ἐμάθετε περὶ τοῦ ὑπαλλήλου, ἐκεῖνος δὲ θὰ φροντίσῃ νὰ μάθῃ, καὶ θ’ ἀπαντήσῃ. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπάρχει ἀληθῶς φάκελλος, ἀφορῶν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον διατελεῖ νῦν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ ὅπερ ἄλλοτε διετέλει εἰς ὑπηρεσίαν ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Νομίζω ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ ἀποταθῆτε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, καὶ παρ’ αὐτοῦ νὰ ζητήσητε, διατὶ, ἂν ἦτο ἐν γνώσει ὅσων λέγετε, τὸν ἐπανέφερεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§26ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ καταθέσητε τὸν φάκελλον.

§27ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι τακτικὸν νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος, ὡς ζητεῖτε.

§28ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἂν νομίζητε, ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ κατατεθῇ, δὲν τὸν ζητῶ.

§29ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ φάκελλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνάγεται εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον ὑπαλλήλου, τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Πρέπει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ τὸν φάκελλον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὸν μελετήσῃ· ἂν δὲ ἴδῃ, ὅτι δύναται, ἂς τὸν καταθέσῃ.

§30ΚΟΠΑΝΙΤΣΑΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν ὡρισμένων ἐγγράφων. Διὰ τίνα σκοπὸν, ἐγὼ τὸ γνωρίζω.

§31ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ θὰ τὰ ἀποστείλω εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, καὶ οὗτος ἂς τὰ ὑποβάλῃ, ἂν ἐγκρίνῃ.

§32Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ, ὅσον τὸ δυνατὸν τάχιον, πληροφορίας τινὰς, λίαν χρησίμους διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, ἤτοι πόσος καπνὸς ἐξήχθη ἐξ Ἑλλάδος ἀπὸ τῆς 3 Μαρτίου 1884 μέχρι τῆς 3 Μαρτίου 1891· αʹ) δι’ Αἴγυπτον, καὶ βʹ) δι’ ἄλλα μέρη τοῦ ἐξωτερικοῦ. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον εἶναι εὔκολον νὰ δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι, ὡς ἐγὼ τὰς ζητῶ, ἀλλ’ ἀφίνω εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ὑπηρεσίας, ἂν δὲν ἀρκῇ τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἔθηκα, νὰ ὁρίσῃ αὐτὴ τὸ χρονικὸν διάστημα· ἂς ἦναι ἓν ἔτος, ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἓν δεδομένον, διὰ νὰ συζητήσωμεν ἓν ἀντικείμενον μεγάλης ἀξίας.

§33ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὑπενθυμίζω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἐπερώτησίν μου περὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐν Ἑλλάδι παραγομένου καπνοῦ.

§34ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους, καὶ δὴ ἐπακριβῶς κατὰ τὴν 31 Ἰανουαρίου 1891, ὑπέβαλον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἐπερώτησιν, διὰ τῆς ὁποίας παρεκάλουν αὐτὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν διετέλει τὸ ναυτικὸν τοῦ Κράτους, ὡς πρὸς τὰ πλοῖα, τὸ ὑλικὸν καὶ τοὺς ἄνδρας. Ἀλλὰ συγχρόνως, αὐτῇ τῇ στιγμῇ τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐπερωτήσεώς μου, ἀφῆκα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν πλήρη ἐλευθερίαν ν’ ἀπαντήσῃ ἢ μὴ, ὡς ἤθελεν ἀποφασίσει, νὰ ἀπαντήσῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἤθελεν αὐτὸς ἀποφασίσει καὶ εἰς οἱονδήποτε βαθμὸν αὐτὸς ὁ ἴδιος, ἐκτιμῶν τὰ πράγματα, ὡς ἐκ τοῦ ἀξιώματός του, ἤθελεν ἀποφασίσει. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔσχε τὴν προθυμίαν ἀμέσως τότε νὰ πληροφορήσῃ καὶ ἐμὲ καὶ ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν, ὅτι ἦτο πρόθυμος νὰ καταθέσῃ τὰς παρ’ ἐμοῦ ζητηθείσας πληροφορίας, ἀφοῦ προηγουμένως ὑποβάλῃ αὐτὰς εἰς τὴν κρίσιν ἐμοῦ, τοῦ ἐπερωτήσαντος, εἰς ὃν ἀφίετο, κατὰ τὴν εὐγενῆ καλωσύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ κρίσις, ἐὰν ἔπρεπε νὰ κατατεθῶσι τοιαῦται πληροφορίαι δημοσίᾳ εἰς τὴν Βουλὴν. Ἐγὼ ἐδήλωσα ἀμέσως, ὅτι δὲν θέλω ἐπιμείνει εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου, καὶ ὅτι θέλω ἀφήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ πράξῃ ὅ,τι ἤθελε κρίνει, καὶ ἐκαθέσθην. Μετὰ τρεῖς ἑβδομάδας, ἀκριβῶς τὴν 22 Φεβρουαρίου, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν πολυσέλιδον ἔκθεσιν, ἐν ᾗ περιεγράφετο ἡ κατάστασις τοῦ ναυτικοῦ, καὶ συνέστησεν αὐτῇ, ὅτι δὲν ἔπρεπεν ἡ ἔκθεσις ἐκείνη νὰ τυπωθῇ, ὡς συνήθως συμβαίνει διὰ τὰ ὑποβαλλόμενα ἔγγραφα καὶ σημειώματα, ἀλλὰ νὰ μείνῃ κατατεθειμένη ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ κ. Διευθυντοῦ, καὶ ἐκεῖ προσερχόμενοι νὰ λαμβάνωσι γνῶσιν οἱ κύριοι Βουλευταί. Παρῆλθεν ἔκτοτε ἓν ἔτος. Ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ καὶ αἱ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διάφορα γεγονότα, καὶ ἐκθέσεις, καὶ ἀγορεύσεις μελῶν σημαινόντων ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, μοὶ δίδουσι τὴν ἀφορμὴν νὰ νομίζω καὶ νὰ φρονῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ὅτι τὰ πέρυσι λεχθέντα καὶ γενόμενα, ὡς πρὸς τὴν παρὰ τῆς Βουλῆς γνῶσιν τῆς καταστάσεως τοῦ ναυτικοῦ, ἦσαν ἀνεπαρκῆ, ἀλλὰ συγχρόνως, κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, καὶ οὐχὶ συμφέροντα πρὸς τὸ δημόσιον συμφέρον. Διὰ τοῦτο ἀπεφάσισα, χρώμενος τῷ δικαιώματι, τὸ ὁποῖον ἔχω, καὶ ἐν ἄκρᾳ ἀμεροληψίᾳ καὶ εὐσυνειδησίᾳ, ἀναλόγῳ πρὸς τὸ ζήτημα, νὰ ὑποβάλω αὔριον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἐπερώτησιν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ζητήσω νὰ μάθω παρ’ αὐτοῦ, ὁποία ἡ κατάστασις τῶν ναυτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νομίζῃ, ὅτι ἡ αὔριον εἶναι σύντομος προθεσμία, δύναμαι νὰ δεχθῶ ἄλλην ἡμέραν, τὴν ὁποίαν αὐτὸς ἤθελε νομίσει καταλληλοτέραν.

§35ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἀφίνω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ κανονίσῃ ἢ νὰ προσδιορίσῃ τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλῃ τὸ σημείωμά του, καὶ ἂς ἦναι βέβαιος, ὅτι προσαχθήσεται πᾶν τὸ ἐν αὐτῷ ἀναγραφησόμενον. Παρακαλῶ ὅμως τὸν ἔντιμον συνάδελφον, — καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει δεχθῆ τὴν γνώμην μου, — ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν ἰδίαν τακτικήν, τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν καὶ κατὰ τὸ παρελθόν· διότι νομίζω, ὅτι, ὅσον καὶ ἂν ὦσιν εὐχάριστα τὰ ἀφορῶντα τὸ ναυτικόν, δὲν πρέπει νὰ συζητῶνται δημοσίᾳ.

§36ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προέλαβον νὰ εἴπω, ὅτι κατ’ ἐμὴν πεποίθησιν ἡ πέρυσι γενομένη ἐνέργεια καὶ ἡ τηρηθεῖσα τακτικὴ τῆς ἀπολύτου μυστικότητος, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, δὲν εἶναι ἡ ἐντελῶς συμφέρουσα πρὸς τὸ δημόσιον συμφέρον, προκειμένου περὶ ναυτικῶν. Ἀλλ’ ἐν τούτοις εἶμαι διατεθειμένος νὰ ὑποβληθῶ καὶ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία ἐν μέρει εἶναι ἰδία καὶ ἐμοῦ, ὡς Ἕλληνος, νὰ ὑποβληθῶ εἰς αὐτήν, ὅσον εἶναι δυνατὸν, καὶ ἐφ’ ὅσον ἐγὼ, ἑλληνικῶς σκεπτόμενος, θὰ νομίζω, ὅτι συμφέρει νὰ ὑποβληθῶ εἰς αὐτήν.

§37ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶπον, ὅτι ἀφίεμαι εἰς τὸν ἔντιμον κ. Βουλευτὴν νὰ προσδιορίσῃ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν αὐτὸς νομίζει ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλῃ τὸ σημείωμά του. Ἐπειδὴ ὅμως μοὶ ἐφάνη, ὅτι ἐν τῷ μέσῳ τῆς δευτέρας ἀγορεύσεώς του ὑπηνίσσετο, ὅτι ἐγὼ ἀποφεύγω τὴν δημοσίᾳ συζήτησιν, δέχομαι, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νομίζῃ πρέπον, νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις ἀναπεπταμένων τῶν θυρῶν.

§38ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ὅρια τῆς γενησομένης συζητήσεως θὰ διαγράψωμεν προσεχῶς· νῦν δὲ προσδιορίζομεν, ἀφοῦ καὶ ὑμεῖς συναινεῖτε, ὡς ἡμέραν ὑποβολῆς τὴν αὔριον.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ.

§40Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὀφείλω νὰ ποιήσωμαι εἰς τὴν Βουλὴν ἀνακοινώσεις. Ἡ ἵδρυσις τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινα διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἐπείσθην, ὅτι ἐπέβαλλεν εἰς τὸν τόπον ἡ ἔκτακτος ἀνάγκη, ἥτις ἀπροσδοκήτως ἐδημιουργήθη κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἑβδομάδας. Τὸ νομοθέτημα δὲ τοῦτο δὲν σκοπεῖ μόνον νὰ προσπορίσῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ὡρισμένον ποσὸν ἐσόδων, τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα θέλουσι προκύψει ἐκ τῆς μισθώσεως τοῦ μονοπωλίου, ἀλλὰ σκοπεῖ νὰ καταστήσῃ ἀσφαλεστέραν τὴν ὑπηρεσίαν δανείου, ὅπερ τὸ Κράτος θέλει εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συνομολογήσῃ. Ἐπειδὴ δὲ τὰ χρεωλυτικὰ δάνεια συνομολογοῦνται συνήθως διὰ τοσαύτην διάρκειαν χρόνου, ὅση συναρμολογεῖται μὲ χρεωλύσιον μὴ ὑπερβαῖνον τὸ ποσὸν τοῦ ἑνὸς ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ἡ δὲ διάρκεια αὕτη ἀνέρχεται εἰς 36 ἔτη, διὰ τοῦτο πρέπει ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου νὰ μεταβληθῇ ἡ διάρκεια ἀπὸ 20 ἔτη εἰς 36 ἔτη....

§41ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἀριστερόθεν). Ὤ! ὤ! ὤ!

§42ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀκούω ψιθυρισμούς. Αὐτὰ τὰ «ὤ! ὤ!» εἶναι σκοπιμώτερον νὰ προταθῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν. Νομίζω, ὅτι ἡ παράτασις τῆς διαρκείας τῆς μισθώσεως ἀπὸ 20 εἰς 36 ἔτη δὲν περικαλύπτει προδοσίαν τοῦ Κράτους, οὔτε λεηλασίαν τῶν συμφερόντων αὐτοῦ.

§43ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καθαρὰν λεηλασίαν!

§44ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅσοι φρονοῦσι τοῦτο, ἂς συζητήσωσι, διὰ νὰ τὸ ἀποδείξωσιν, ἀλλ’ ὄχι ψιθυρίζοντες. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ συναρμολογηθῇ τὸ συμφέρον τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ κατὰ τὴν ὥραν ταύτην, καθ’ ἣν δυστυχῶς καὶ μεγαλείτερα συμφέροντα συνδέονται μετὰ τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου ταμείου, νὰ συναρμολογηθῇ λοιπὸν τὸ συμφέρον τοῦ ταμείου μετὰ τῶν συμφερόντων ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον ἐπιθυμήσει νὰ παρασταθῶσιν ὡς μισθωταὶ τοῦ μονοπωλίου. Μοὶ ἐγένετο ὑπὸ πολλῶν εἰδημόνων ἡ παρατήρησις, ὅτι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἐν τῇ παραγράφῳ δευτέρᾳ κανονίζονται τὰ τοῦ μισθώματος, δύναται νὰ παραγάγῃ δυσχερείας εἰς τὴν εὕρεσιν μισθωτῶν, καὶ ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ ἄλλος τις τρόπος, ὅστις, μηδόλως ζημιῶν τὸ δημόσιον ταμεῖον, νὰ ἐξασφαλίζῃ μάλιστα αὐτό, καὶ πιθανῶς νὰ προσπορίσῃ εἰς αὐτὸ μεγαλείτερον ἔσοδον. Τὸν τρόπον τοῦτον δὲν δύναμαι προχείρως νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλήν, θέλω ὅμως βεβαίως προτείνει αὐτὸν μετέπειτα. Μοὶ ἐγένετο ὡσαύτως ἡ παρατήρησις,—ὄχι εἰς ἐμέ, ἀλλ’ εἰς τὴν Βουλήν,—ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν προσδιορίζει τὴν τιμήν, εἰς τὴν ὁποίαν θέλει πωλεῖ τὸν καπνὸν τὸ μονοπώλιον. Ἡ σιωπὴ αὕτη τοῦ νομοσχεδίου παρεστάθη μάλιστα ὡς ἀντισυνταγματική, διότι ἐλέχθη, ὅτι οἱ φόροι πρέπει νὰ προσδιορίζωνται ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Τὴν θεωρίαν ταύτην, ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος τοῦ πραγματικοῦ, ἐὰν συμφέρῃ νὰ μνημονευθῇ ἡ τιμή, ἐπὶ τῇ ὁποίᾳ θέλει πωλεῖται ὁ καπνὸς ὑπὸ τοῦ μονοπωλίου, ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος τούτου, τὴν θεωρίαν ταύτην δὲν εὑρίσκω ὀρθήν. Τὰ μονοπώλια δὲν εἶναι φορολογία, τὰ μονοπώλια ἀποτελοῦσιν ἀφαίρεσιν ἐπιτηδεύματος, τὸ ὁποῖον οἱ πολῖται ἔχουσι δικαίωμα νὰ μετέλθωσιν, ἀφαίρεσιν γιγνομένην ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἵνα τοῦτο πορισθῇ τὸ κέρδος, διὰ τοῦτο δὲ ἀφαιρεῖ τὸ κέρδος τοῦτο ἀπὸ τοὺς πολίτας. Οἱ πωλοῦντες καπνὸν καπνέμποροι ἀγοράζουσι τὸν καπνὸν ἀπὸ τοὺς παραγωγούς, τὸν συγκομίζουσι, τὸν παρασκευάζουσι, τὸν κόπτουσι καὶ τὸν πωλοῦσιν, εἰσπράττοντες τὸ ἀντίτιμον, τὸ ὁποῖον ἀποζημιοῖ αὐτοὺς καὶ διὰ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἔδωκαν διὰ νὰ ἀγοράσωσι τὸν καπνὸν, καὶ διὰ τὴν συγκομιδὴν αὐτοῦ, καὶ διὰ τὴν παρασκευὴν καὶ τὴν κοπὴν καὶ ἐκποίησιν, ἀφίνει δὲ πρὸς αὐτοὺς καὶ κέρδος τι περαιτέρω. Τοῦτο ἀντὶ τῶν καπνεμπόρων πράττει τὸ Κράτος, τὸ ἱδρῦον μονοπώλιον. Λοιπὸν διὰ τοῦ μονοπωλίου δὲν φορολογεῖ τὸν καπνόν, ἀλλὰ μεταβάλλεται ἀπὸ Κράτους εἰς ἔμπορον, ἀγοράζει τὸν καπνόν, διαπράττει ὅλας τὰς ἐργασίας τοῦ ἐμπορίου, καὶ παρουσιάζεται ὡς ἔμπορος, πωλῶν τὸν καπνόν. Διὰ τοῦτο αἱ διατάξεις περὶ φόρων δὲν ἐφαρμόζονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ μονοπωλίου ἕνεκα δὲ τούτου κατὰ θεωρίαν ἐγὼ ἤμην πάντοτε κατὰ τῶν μονοπωλίων, διότι ἡ σύστασις τῶν μονοπωλίων εἶναι περιοριστικὴ τῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν νὰ μετέρχωνται ἐπιτήδευμα. Ἐποιησάμην τὴν παρατήρησιν ταύτην, διὰ νὰ ἀναστείλω τὰς ἐντυπώσεις, τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ παραγάγῃ ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον δὲν ὁρίζει τὴν τιμήν, διὰ τοῦτο ἀναιρεῖται καὶ παραβαίνεται τὸ Σύνταγμα. Εἶναι ἀνεξάρτητον ἀπὸ τούτου τὸ ἕτερον ζήτημα, ἂν πρέπῃ νὰ προσδιορισθῇ ἡ τιμή, ἐπὶ τῇ ὁποίᾳ θὰ πωλῆται ὁ καπνὸς ὑπὸ τοῦ μονοπωλίου· αὐτὸ εἶναι ζήτημα πραγματικόν, τὸ ὁποῖον, ἵνα λυθῇ, πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει τὰ διδόμενα, ἅπερ συνήθως κανονίζουσι τὰς τιμὰς τῶν πραγμάτων. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἤθελεν εἶσθαι χρήσιμον νὰ προστεθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, τὴν συνιστωμένην κατὰ τὸ ἐδάφιον γʹ πρὸς προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς τοῦ καπνοῦ, καὶ δεύτερον μέλος ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παρέχουσιν ἐγγυήσεις, εἴτε εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ μονοπωλίου, εἴτε εἰς τοὺς καλλιεργητὰς καὶ παραγωγοὺς τοῦ καπνοῦ.

§45ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγώ, ὅπως γνωρίζετε, εἶμαι ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ· διὰ τοῦτο ὄχι μόνον παραδέχομαι καὶ ὑποστηρίζω κατ’ ἀρχὴν τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ἀλλὰ καὶ μετὰ χαρᾶς εἶδον, ὅτι τὸ σύστημα τοῦ μονοπωλίου ἀπέκτησεν ἐσχάτως ἐπίσημον καὶ ἰσχυρὸν προσήλυτον, ὁ ὁποῖος μέχρι τῆς χθὲς τὸ ἐπολέμει· ηὐχαριστήθην δὲ πολὺ περισσότερον, ὅτε προχθὲς ἤκουσα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἀντικρούῃ τὸν ἐναντιοφρονοῦντα κ. Τρικούπην, μεθ’ οὗ ζήλου πᾶς νεοφώτιστος ὑποστηρίζει τὰ δόγματα τῆς νέας θρησκείας, εἰς ἣν προσέρχεται (ἱλαρότης)· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀργὰ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προσηλυτίσθη, δὲν ἔλαβε καιρὸν νὰ μελετήσῃ δεόντως τὸ σύστημα, καὶ νὰ καταρτίσῃ πλῆρες νομοσχέδιον, δυνάμενον νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν λειτουργίαν τοῦ μονοπωλίου. Ἠκούσατε αὐτοῦ, λέγοντος πρὸ ὀλίγου, ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιόν του ἤρχισεν ἀπὸ τοῦδε νὰ βλέπῃ ἐλλείψεις, καὶ ὅτι ἐπιφυλάσσεται νὰ προτείνῃ τὴν διόρθωσιν εἰς τὴν δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν· ἠκούσατε ἀκόμη τὴν θεωρίαν, ὅτι τὸ μονοπώλιον δὲν εἶναι φόρος, ἀλλ’ εἶναι ἁπλῶς βιομηχανία, τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ τὸ Κράτος, καὶ ὅτι ἑπομένως ἡ τιμή, εἰς ἣν θέλει πωλεῖσθαι τὸ προϊὸν τοῦ μονοπωλίου, δὲν εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν. Ἀλλά, Κύριοι, τὰ μονοπώλια οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ φόροι, καὶ ἐξ ἐκείνων μάλιστα τῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι, διότι εἶναι μεγάλοι, δίδουσι χώραν εἰς πολλὰς καταχρήσεις, καὶ διὰ τοῦτο ἀναγκάζεται τὸ Κράτος νὰ ἀναλαμβάνῃ αὐτὸ τὴν παραγωγὴν ἢ τὴν πώλησιν τῶν ἀντικειμένων, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται. Ἑπομένως, ὅταν συνιστᾶται μονοπώλιον, προσδιορίζεται διὰ τοῦ νόμου ἡ τιμὴ τοῦ προϊόντος· διότι, ἐὰν ἀφεθῇ τοῦτο εἰς τὴν κρίσιν εἴτε τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε τῆς ἑταιρίας, ἡ ὁποία ἤθελεν ἀναλάβει τὴν διαχείρισιν τοῦ μονοπωλίου, τότε οὐδὲν κώλυμα ἤθελεν ὑπάρχει, ὅπως πωλῆται τοῦτο αὐθαιρέτως εἰς οἱανδήποτε τιμήν. Ἐὰν, κύριε Πρόεδρε, δὲν προσδιωρίζετο ἡ τιμὴ τοῦ ἅλατος, ἐπειδὴ μόνον τὸ Κράτος πωλεῖ ἅλας, ἠδύνατο αἰφνιδίως νὰ ἀναβιβασθῇ ἡ τιμὴ αὐτοῦ εἰς 50 λεπτὰ καὶ εἰς 1 δραχμὴν τὴν ὀκᾶν. Ἔχομεν μονοπώλιον διὰ τὰ πυρεῖα καὶ τὰ παιγνιόχαρτα, ἀλλὰ οἱ σχετικοὶ νόμοι προσδιορίζουν καὶ τὴν τιμὴν τῶν εἰδῶν τούτων, διότι ἄλλως οἱ πολῖται ἤθελον εἶσθαι ἠναγκασμένοι νὰ ὑποκύπτουν εἰς τὴν ἀπαίτησιν οἱασδήποτε τιμῆς. Ὅθεν πλανᾶται ὁ κ. Πρωθυπουργός, φρονῶν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προσδιορισθῇ ἡ τιμὴ ἐν τῷ νόμῳ, ἢ νὰ ὁρισθῇ τοὐλάχιστον ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἤθελε προσδιορίζεσθαι αὕτη. Ὑπάρχουν καὶ ἄπειροι ἄλλαι ἀτέλειαι εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Τὸ νομοσχέδιον διαλαμβάνει π. χ. ὅτι ὁ ἀναδεχθησόμενος τὸ μονοπώλιον εἶναι ὑπόχρεως ν’ ἀγοράζῃ 3,000,000 ὀκάδων καπνοῦ. Ἀλλ’ ἐὰν εἰς τὸ Κράτος παράγηται, ὅπως καὶ παράγεται, πλέον τῶν 3,000,000 ὀκάδων, πῶς θὰ γείνῃ ἡ ἀγορά; Τίνες ἐκ τῶν παραγωγῶν θὰ προτιμηθῶσι; Τὰ ζητήματα ταῦτα θίγουσι δικαιώματα τῶν πολιτῶν, καὶ δὲν δύνανται νὰ λυθῶσιν, εἰμὴ διὰ νόμου. Νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταρτισθῇ μὲ ἓν ἄρθρον, ὅπως ἐφαντάσθη ὁ κ. Πρωθυπουργός· πρέπει νὰ περιέχῃ τοὐλάχιστον 50, ἢ καὶ πλειότερα ἴσως ἄρθρα, δι’ ὧν νὰ κανονίζωνται ὅλαι αἱ περιστάσεις. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὅπως εἶναι συντεταγμένον, δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν παρὰ τῆς Βουλῆς, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ τὸ ἀποσύρῃ, καὶ νὰ παρουσιάσῃ μετά τινας ἡμέρας ἄλλο, πλῆρες καὶ τέλειον.

§46ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι! ὄχι!

§47ΣΚΟΥΖΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀφίνων κατὰ μέρος τὸ ζήτημα τὸ θεωρητικόν, ἐὰν τὸ μονοπώλιον ἦναι φορολογία ἢ οὔ, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας, νὰ μοὶ ἐξηγήσῃ τὸ ἑξῆς. Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει τὴν τιμὴν, ἐπὶ τῇ ὁποίᾳ θὰ ἐκχωρηθῇ τὸ μονοπώλιον. Ἡ τιμὴ αὕτη ὁρίζεται εἰς 6,000,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ τὰ ἓξ ἑκατομμύρια αὐτὰ ἠμποροῦν νὰ ἦναι ἐλαχίστη τιμή, ἠμποροῦν νὰ ἦναι καὶ ὑπερβολικὴ τιμή. Ἐὰν ἡ ἑταιρία ἦναι ὑποχρεωμένη νὰ μὴ πωλῇ τὸν καπνὸν, εἰμὴ ἐπὶ τιμῇ 8 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν, βεβαίως ἡ τιμὴ τῶν 6,000,000 εἶναι ὑπερβολική· ἐὰν ὅμως δύναται νὰ πωλήσῃ τὸν καπνὸν πρὸς 12, 18 ἢ 20 δραχμὰς, ἐννοεῖται ὅτι τὰ ἓξ ἑκατομμύρια εἶναι ἐλάχιστον ποσόν. Λοιπόν, ἐὰν δὲν ὁρισθῇ ἡ τιμή, τὸ ποσὸν τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων εἶναι ἐντελῶς ἀόριστον.

§48Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς εἰσιν ὀρθόταται, καὶ εὐχαριστῶ αὐτὸν, διότι προκαλεῖ συζήτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν προθύμως θέλω λάβει μέρος. Τόσον δὲ εἶναι ὀρθαὶ αἱ παρατηρήσεις του, ὅσον ἐγὼ αὐτὸς ἔχω συντεταγμένην τροπολογίαν τῆς παραγράφου ταύτης, ἥτις, ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν σκοπὸν, ὃν προτίθεται. Δὲν προβάλλω ὅμως αὐτὴν σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα δυνηθῶ νὰ συναρμολογήσω ταύτην καὶ μετ’ ἄλλων σκέψεων, καὶ οὕτω νὰ προτείνω αὐτὴν πληρεστέραν. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν εἶχον γράψει, ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἡ δὲ τιμὴ τοῦ εἰς ἑκάστην τούτων κατατασσομένου καπνοῦ θέλει προσδιορισθῆ διὰ τῆς συμβάσεως τῆς μισθώσεως, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ποσοῦ τοῦ μισθώματος καὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ καταναλισκομένου διὰ τοῦ μονοπωλίου καπνοῦ.» Ἡ τιμὴ τοῦ καπνοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδιορισθῇ μονίμως, διότι ἐξήρτηται πρὸ παντὸς ἐκ τοῦ ποσοῦ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ. Ἐὰν θέλῃ καταναλίσκεσθαι ἓν ἑκατομμύριον ὀκάδων, τὸ πρᾶγμα ἔχει ἄλλως ἢ ὡς ἔχει, ἐὰν ἤθελον καταναλίσκεσθαι δύο ἑκατομμύρια ὀκάδων, ὅσα ἐγὼ προσδοκῶ, ὅτι καταναλίσκονται ἐν τῷ Κράτει. Ὁ προσδιορισμὸς λοιπὸν τῆς τιμῆς διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἤθελε γεννήσει ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀπειλήσει εἴτε ζημίαν τοῦ δημοσίου ταμείου, εἴτε καταχρήσεις τῶν μισθωτῶν. Αὐτοὶ οἱ λόγοι μὲ ἔκαμαν νὰ μὴ ἀναγράψω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τιμήν.

§49ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ συμμερίζομαι καθ’ ὁλοκληρίαν ὅλας τὰς γνώμας καὶ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου πρὸ ὀλίγου ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ προλαλήσας ἐκ Τριφυλίας συνάδελφος· φρονῶ μάλιστα, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι νομοσχέδιον περὶ συστάσεως μονοπωλίου, ἀλλ’ εἶναι ἁπλῆ ἄδεια περὶ παραχωρήσεως μονοπωλίου μὴ ὑπάρχοντος. Ἀλλ’ ἵνα δυνηθῶμεν νὰ παραχωρήσωμεν, χάριν ἀνευρέσεως δανείου, μονοπώλιον, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ καταρτίσωμεν αὐτὸ προηγουμένως, καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου οὐδόλως λαμβάνεται πρόνοια περὶ τούτου. Τὸ μονοπώλιον εἶναι θεσμὸς πλήρης, κανονίζων λεπτομερῶς τὸν τρόπον τῆς παραγωγῆς, τῆς διαθέσεως καὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ πρέπει νὰ προσδιορίζηται εἰς ποῖα μέρη τοῦ Κράτους ἐπιτρέπεται νὰ φυτεύωνται καπνὰ, καὶ τίνες δικαιοῦνται, καὶ ποῖαι αἱ ὑποχρεώσεις αὐτῶν, καὶ πῶς θὰ γείνῃ ἡ καλλιέργεια καὶ πῶς θὰ γείνῃ ἡ διάθεσις τοῦ προϊόντος, καὶ διὰ ποίας ποινῆς θέλει τιμωρεῖσθαι πᾶσα τυχὸν παραβίασις διατάξεως τοῦ νόμου κτλ. κτλ. Μόνον μετὰ τοιαύτην σύστασιν μονοπωλίου, μετὰ κανονισμὸν τῶν βάσεων καὶ τῶν λεπτομερειῶν αὐτοῦ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς δανειστάς: «Ἰδοὺ τὸ μονοπώλιον, τὸ ὁποῖον παρέχομεν εἰς ὑμᾶς.» Ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι ἀφίνομεν ἐλευθέραν τὴν φυτείαν τοῦ καπνοῦ, οἱ μισθωταὶ τοῦ μονοπωλίου θὰ περιέλθωσιν εἰς πλήρη ἀδυναμίαν νὰ ἐξασφαλίσωσι τὰ δικαιώματά των. Ἀρκεῖ νὰ ἀναμνησθῶμεν εἰς τίνας βάσεις ἐστήριξαν τὰ μονοπώλια εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, ἵνα πεισθῶμεν, ὅτι πρόκειται περὶ πράγματος μὴ ὑπάρχοντος. Καὶ φρονῶ, ὅτι εἶναι δυσχερὲς ἔργον ὁ καταρτισμὸς νομοσχεδίου πλήρους περὶ μονοπωλίου καπνοῦ, καὶ πρέπει πρὸς τοῦτο νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν οὐ μόνον τοὺς Γαλλικοὺς νόμους, οὓς καὶ ἔχομεν, ἀλλὰ νὰ ἴδωμεν καὶ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἡ Ἰταλία κατήρτισε τὸ μονοπώλιον, διότι ἐκεῖ ὑπάρχουσιν αἱ αὐταὶ κλιματολογικαὶ συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι καὶ παρ’ ἡμῖν, καὶ δυνάμεθα νὰ ὁδηγηθῶμεν, ἵνα καταρτίσωμεν καλῶς τὸ μονοπώλιον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν συνιστᾶται μονοπώλιον.

§50Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ πρῶτον κενὸν, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπέδειξεν, εἶναι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν περιέχει κανονισμὸν τοῦ τρόπου τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ. Κατὰ τὸν κ. Βουλευτὴν, ἔπρεπε διὰ τοῦ νόμου νὰ κανονισθῇ τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ παράγηται ἐν Ἑλλάδι, ἑπομένως ἐν τίσιν ἐπαρχίαις πρέπει νὰ καλλιεργῆται ὁ καπνὸς, καὶ πόσην ἔκτασιν πρέπει νὰ καλλιεργῇ ἕκαστος τῶν πολιτῶν, νὰ ἀπαγορεύηται δὲ ἡ περαιτέρω καλλιέργεια, ἐὰν τὸ παραγόμενον ἐν τῷ Κράτει ποσὸν καπνοῦ ὑπερβαίνῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ μονοπωλίου. Τὸ νομοσχέδιον βεβαίως οὐδένα περιέχει τοιοῦτον περιορισμὸν, διότι οἱ συντάξαντες αὐτὸ ἐφρόνουν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀναγραφῇ περιορισμὸς τοιοῦτος ἐν τῷ νόμῳ, καὶ ὅτι πρέπει ν’ ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ εἰς πάντα, ἐκ δὲ τοῦ παραγομένου καπνοῦ νὰ ἀγοράζῃ ὡρισμένον ποσὸν τὸ μονοπώλιον, τὸ δὲ ὑπόλοιπον τοῦ καπνοῦ οἱ κύριοι αὐτοῦ νὰ ἐμπορεύωνται εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐὰν ἡ ὕπαρξις καπνοῦ ἄλλου, πλὴν τοῦ καπνοῦ, τὸν ὁποῖον κατέχει τὸ μονοπώλιον, ἤθελεν εὐκολύνει τὴν λαθρεμπορίαν, πρέπει τὸ μονοπώλιον καὶ ἡ διοίκησις νὰ φροντίσωσι νὰ περιστείλωσι τὴν λαθρεμπορίαν. Ἀλλ’ ἐκ φόβου μήπως ἤθελον διαπραχθῇ λαθρεμπορίαι, ἕνεκα τοῦ παραγομένου καπνοῦ, τὸν ὁποῖον δὲν ἤθελεν ἀποκτήσει τὸ μονοπώλιον, εἶναι αὐστηρότατον ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ. Διὰ τοῦτο τὸ πρῶτον κενὸν, κατ’ ἐμὲ, δὲν εἶναι κενὸν, διαφυγὸν τὴν προσοχήν μου, ἀλλὰ μεμελετημένως ἀφεθὲν οὕτω. Τὸ δεύτερον, τὸ περὶ ποινικῶν διατάξεων, εἶναι κενὸν, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον εἶναι εὐαναπλήρωτον, διότι αἱ ποινικαὶ διατάξεις, τὰς ὁποίας εἰσηγάγομεν ἐν τοῖς νόμοις, δι’ ὧν ἠθελήσαμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων ἐκείνων, ἤτοι τὴν βεβαίωσιν καὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν δι’ αὐτῶν ἐπιβαλλομένων φόρων, αὐταὶ θέλουν μᾶς ὁδηγήσει νὰ ἀναγράψωμεν ἀναλόγους ποινικὰς διατάξεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§51ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε. Δὲν θέλω ν’ ἀντικρούσω ἐνταῦθα τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεστήριξεν, ὅτι εἰς οὐδένα τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων πρέπει ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ φυτεία τοῦ καπνοῦ. Ἀπόκειται εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ συνομολογήσωσι τὸ δάνειον, ν’ ἀποφανθῶσιν, ἐὰν ἀποδέχωνται αὐτὴν τὴν ἀρχήν. Ἐὰν τὴν ἀποδέχωνται, ἐγὼ βεβαίως τὴν ὑποστηρίζω. Ἀλλ’ ἀπόλυτος ἀνάγκη ὑπάρχει νὰ προειδοποιῆται ἡ ἀρχὴ διὰ προηγουμένων δηλώσεων, ποῦ θὰ γίνηται ἡ φυτεία, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιβλέπῃ πρὸς πρόληψιν τοῦ λαθρεμπορίου. Μήπως ὁ νόμος περὶ κοπτηρίων, ὡς καὶ ὁ ἐσχάτως ψηφισθείς, δὲν περιέχῃ τοιαύτας ὑποχρεώσεις τῶν παραγωγῶν πρὸς δήλωσιν τοῦ πράγματος, τὸ ὁποῖον παράγουσι; Δύναται νὰ ὑπάρξῃ μονοπώλιον καπνοῦ ἄνευ τοιούτων διατάξεων; Εὔκολον, λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἰσαγάγωμεν ὅλας τὰς ποινικὰς διατάξεις τῶν ἄλλων νόμων εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ἀλλ’ αἱ ποινικαὶ διατάξεις ἐπιβάλλονται εἰς ἀδικήματα. Πρέπει λοιπὸν ἐν τῷ νόμῳ νὰ προβλέπωνται αὐτὰ τὰ ἀδικήματα. Ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἔχομεν νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου, ἔχομεν ἄδειαν πρὸς παραχώρησιν μονοπωλίου μὴ ὑπάρχοντος. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς νὰ πράξωμεν ἄλλως ἢ ὡς ὅλα τὰ ἔθνη. Πρέπει λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον ἢ νὰ σταλῇ εἰς ἐπιτροπὴν, ἢ νὰ ἀναβληθῇ.

§52ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι!

§53Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (πρωθυπουργός). Εἰσάγων τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτουν τὴν ἄδειαν, ἵνα διὰ βασιλικοῦ διατάγματος παραχωρηθῇ ἡ μίσθωσις τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, ἐδήλωσα ῥητῶς εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι μοὶ ἐπέβαλλε τὴν ἀνάγκην ταύτην ἡ κατάστασις, ἡ τελευταῖον παραταθεῖσα, τῶν οἰκονομικῶν τοῦ τόπου· ἀλλὰ εἶχον τὴν ἐλπίδα, νομοθετῶν τὸ μονοπώλιον, ὅτι ἐκεῖνοι, οἵτινες θέλουσι λάβει τὸ μονοπώλιον, ἤθελον συμφωνήσει μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀγοράζωσι καὶ πάντα τὸν λοιπὸν παραγόμενον καπνόν. Ἵνα μὴ δὲ ἀναγράψω τοιαύτην ὑποχρέωσιν τῶν μισθωτῶν τοῦ μονοπωλίου, καὶ παρεμβάλω δυσχέρειαν εἰς τὴν εὕρεσιν μισθωτῶν, δὲν ἀνέγραψα τὴν διάταξιν ταύτην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀλλὰ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτῶν, νὰ ἀγοράζωσι τοὐλάχιστον τρία ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ παραγομένου καπνοῦ. Ὅταν ἤθελε παρουσιασθῆ τις, ζητῶν νὰ μισθώσῃ τὸ μονοπώλιον, καὶ ἤθελεν ἔλθει εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς διαχειριζώμεθα ταύτην, ἠθέλομεν ἐπιμείνει, ἵνα ἐκεῖνος, ὅστις ἤθελε λάβει τὴν μίσθωσιν, ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀγοράζῃ ὅλον τὸν ἐν Ἑλλάδι παραγόμενον καπνόν. Ἐὰν τοῦτο ἤθελε κατορθωθῆ, καπνὸς ἐν Ἑλλάδι δὲν ἤθελεν ὑπάρχει ἄλλος, εἰμὴ ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἤθελε κατέχει τὸ μονοπώλιον· λαθρεμπόριον καπνοῦ, παραγομένου ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἤθελεν ὑπάρχει, κίνδυνος δὲ μόνον ἤθελεν ὑπάρχει, μή τοι καπνὸς εἰσαχθῇ λάθρα ἔξωθεν, ἀλλὰ κατὰ τῆς τοιαύτης λαθρεμπορίας ἠθέλομεν εἶσθαι ἐξησφαλισμένοι, ἐφαρμόζοντες τὰς διατάξεις κατὰ τῆς λαθρεμπορίας, τὰς ὁποίας δι’ εἰδικῶν νομοσχεδίων ἐπροτείναμεν πρὸ μικροῦ, καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία θέλει καθιερώσει αὐτὰς, ὡς καὶ ἐνασκοῦντες τὴν ἀστυνομίαν ἐν ταῖς θαλάσσαις διὰ τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα διὰ νομοσχεδίου ἐζητήσαμεν τὴν ἄδειαν, ἵνα λάβωμεν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐὰν δὲ ἤθελε κατασταθῆ ἀδύνατον, οἱ ζητοῦντες νὰ μισθώσωσι τὸ μονοπώλιον, νὰ ἀγοράζωσι πάντα τὸν παραγόμενον ἐν Ἑλλάδι καπνὸν, ἤθελον φθάσει μέχρι τοῦ ποσοῦ τοὐλάχιστον τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων· καὶ ταῦτα πάντα διενοήθημεν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἀγορὰ ὁλοκλήρου τοῦ καπνοῦ θέλει ἀποβῆ τὰ μάλιστα συμφέρουσα εἰς τοὺς μισθωτὰς τοῦ μονοπωλίου, ἤθελε δὲ προστεθῆ καὶ τὸ κέρδος τὸ ἐκ τῆς εἰς ἐξωτερικὸν ἐμπορίας τοῦ καπνοῦ· τὸ δὲ κέρδος τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι ἐπίσης σημαντικόν. Ἐὰν μάλιστα οἱ μισθωταὶ τοῦ μονοπωλίου ἤθελον ἀσχοληθῆ νὰ καταγείνωσιν εἰς τὴν μεταποίησιν τοῦ καπνοῦ ἢ εἰς σιγαρέτα ἢ εἰς ἄλλο τι, ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ ἐγκατασταθῇ καὶ ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν κέντρον ἐμπορίας, ἥτις, τό γε νῦν ἔχον, δὲν ὑπάρχει παρ’ ἡμῖν, καίτοι πλουτίζει ἄλλας χώρας. Ἡμεῖς βεβαίως ἐσμὲν ὀλιγώτερον πεφωτισμένοι περὶ τῶν κερδῶν τοῦ μονοπωλίου. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀσχολοῦνται περὶ τὸ εἶδος τοῦτο, ἔχουσι γνώμην πληρεστέραν καὶ ἀσφαλεστέραν. Ἀλλὰ καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, ἵνα μὴ παρασκευασθῇ διὰ τούτου δυσχέρειά τις πρὸς εὕρεσιν μισθωτῶν, τὸ νομοσχέδιον ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀγορὰν ὅλου τοῦ ποσοῦ, ἀλλὰ μόνον μέχρι τριῶν ἑκατομμυρίων ὀκάδων. Τὰ ἄλλα, περὶ τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ, ἀφινομένης ἐλευθέρας ταύτης καὶ μηδόλως περιοριζομένης, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, οὐδὲ πρέπει νὰ θεωρηθῶσι ὡς ἀντικείμενον νόμου· εἶναι κανονιστικὴ ἐνέργεια, ἥτις πρέπει νὰ ῥυθμίζηται ἀναλόγως τῶν τοπικῶν περιστάσεων· Μοὶ ἐφάνη δὲ, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι περίεργος ἀξίωσις νὰ ὁρίσωμεν διὰ τοῦ νόμου τὰς ἐπαρχίας, ἀπὸ τὰς ὁποίας θέλει ἀγοράζει τὸ μονοπώλιον τὸν καπνόν.

§54ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐννοῶ τὴν πεποίθησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, λέγοντος, ὅτι, ἐὰν οἱ μισθωταὶ τοῦ μονοπωλίου ἀγοράσωσιν ὁλόκληρον τὸν παραγόμενον καπνὸν, αἴρεται πᾶς φόβος λαθρεμπορίου. Τὸ λαθρεμπόριον θὰ ἐξακολουθήσῃ, διότι οἱ παράγοντες καπνὸν δὲν ἔχουν συμφέρον νὰ πωλήσουν αὐτὸν ὁλόκληρον εἰς τὸ μονοπώλιον· θ’ ἀποκρύψωσι μέρος αὐτοῦ, ἵνα θέσωσιν αὐτὸν εἰς κυκλοφορίαν, ὅπως τίθεται ἤδη ἐν μέσαις Ἀθήναις. Τώρα, ὅπως ἐμποδίσωμεν τὴν λαθρεμπορίαν, τοὺς ὑποχρεόνομεν νὰ δηλώσωσι τὸν παραγόμενον καπνὸν, ἀλλ’ ὑπὸ τὸ Κράτος τοῦ μονοπωλίου δὲν ὠφελεῖ νὰ δηλώσῃ ὁ παραγωγὸς, διότι δύναται νὰ διαθέτῃ τὸ ὑπόλοιπον τῆς πωλήσεως ὅπως βούλεται. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι οὐδόλως καθίσταται περιττὴ ἡ νομοθέτησις διατάξεων, αἱ ὁποῖαι νὰ κανονίζωσι τὰς ὑποχρεώσεις τῶν παραγωγῶν ἀπέναντι τοῦ μονοπωλίου, καὶ νὰ ἐπιβάλλωσιν εἰς αὐτοὺς ποινὰς, ἐὰν τὰς ὑποχρεώσεις αὐτὰς δὲν τηρήσουν. Δὲν ἐνόουν δὲ, ὅτι ἐν τῷ νόμῳ πρέπει νὰ ὁρισθῶσιν αἱ ἐπαρχίαι, ἐν ταῖς ὁποίαις ἐπιτρέπεται εἰς τὸ μέλλον ἡ καλλιέργεια. Ὄχι! ὁ νόμος ὁ Γαλλικὸς δὲν ἔχει τοιαύτην διάταξιν, λέγει ὅμως, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὁρίζῃ ἐκ τίνων ἐπαρχιῶν παράγεται καπνὸς, καὶ τίνων φορολογουμένων καπνὸς θέλει ἀγοράζεσθαι ἀπὸ τὸ μονοπώλιον. Αὐταὶ εἶναι διατάξεις, ἰσχύουσαι ἤδη ἀπὸ τοῦ 1816 μέχρι σήμερον ἐν Γαλλίᾳ. Τοιούτου εἴδους διατάξεις θέλουσι περιληφθῆ καὶ ἐν τῷ ἡμετέρῳ νομοσχεδίῳ, ἵνα ᾖ πλῆρες. Νομίζω, ὅτι κατὰ τὰ λοιπὰ οὐδόλως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντέκρουσε τὰς ἀντιῤῥήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον. Τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως μονοπωλίου, εἶναι νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου χορηγεῖται ἡ ἄδεια εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παραχωρήσῃ μονοπώλιον. Ὀφείλομεν λοιπὸν πρῶτον νὰ καταρτίσωμεν ἐν νομοσχεδίῳ τὸ μονοπώλιον, νὰ ἐπιδείξωμεν αὐτὸ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐνοικιάσωσι τὸ μονοπώλιον, καὶ τότε θὰ ἦναι εἰς θέσιν ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων νὰ ἔλθουν εἰς διαπραγματεύσεις. Ἄλλως εἶναι ἀδύνατον.

§55Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀφοῦ πρὸ εἰκοσαετίας εἶμαι ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, βεβαίως σήμερον εἶμαι ὑπὲρ αὐτοῦ πλειότερον ἢ ἄλλοτε, ὑπὸ τοὺς δύο ῥητοὺς ὅρους, τῆς μὴ πιέσεως τῆς παραγωγῆς πρωτίστως, καὶ δεύτερον τοῦ ἐμπορίου, ἐφ’ ὅσον τοῦτο δύναται νὰ συμβιβασθῇ. Ἀλλ’ ἀφοῦ εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, ὡς συμφωνῶν μεθ’ ὅλων τῶν φρονούντων, ὅτι πρέπει νὰ κριθῇ τὸ συμπέρασμα, τὸ ἐντεῦθεν ἐξαχθησόμενον μετὰ τὴν πρὸ πολλοῦ ἀρξαμένην γενικὴν συζήτησιν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ὑπενθυμίσω τὸ «σπεῦδε βραδέως»· διότι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐλάμβανε τοῦτο ὑπ’ ὄψιν, βεβαίως δὲν ἤθελε ψηφίσει πρὸ μικροῦ τὸ νομοσχέδιον περὶ καπνοῦ, ἀφοῦ σήμερον εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου. Φρονῶν δὲ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ τὸ συμπέρασμα, τὸ ἐντεῦθεν ἐξαχθησόμενον, οἱονδήποτε, δὲν ἔφερον τὴν ἀντίῤῥησιν ὡς πρὸς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καθ’ ὃ ἔχω δικαίωμα, διότι, ἀφοῦ ἐπὶ τρεῖς συνεδριάσεις ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνέπτυξε τὴν γνώμην του καὶ τὴν γνώμην τῶν φίλων τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, ἀφοῦ τὸν εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας ἀντέκρουσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τὸν δὲ κ. Πρωθυπουργὸν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, καὶ διὰ πολυώρου ἀγορεύσεως ἐδευτερολόγησεν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ἀρξαμένη συζήτησις ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἔπρεπε νὰ διακοπῇ, κατὰ τὴν ἐμὴν τουλάχιστον γνώμην, διότι ἤρξατο μία συζήτησις μονομερὴς, οὕτως εἰπεῖν. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ὀπαδὸς τῆς γνώμης τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, ὅστις μᾶς θεωρεῖ ἐνταῦθα ὡς ὅμιλον φατριαστῶν, οἵτινες ὀφείλομεν νὰ ἀκούωμεν τὸν ἀρχηγὸν, καὶ νὰ ψηφίζωμεν, τρόπον τινὰ, ἀσυνειδήτως· ἕκαστος τῶν Βουλευτῶν, προκειμένου μάλιστα λόγου περὶ νομοθετικοῦ ἔργου, ἔχει καθῆκον νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του, δὲν ἐννοῶ δὲ ἐν τίνι δικαιώματι ἀπεκλείσθησαν τῆς ἀρξαμένης συζητήσεως ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν συμφωνοῦσιν οὔτε μετὰ τῶν μὲν, οὔτε μετὰ τῶν δὲ, ἀφέθη ὅμως ὁ κανονισμὸς τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διὰ νὰ δοθῇ πᾶσα εὐκολία. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καθ’ ὑπόδειξιν τοῦ ὁποίου ἐκανονίσθη ἡ ἡμερησία διάταξις, μετὰ τὴν ἀβαρίαν τῶν δύο φορολογικῶν νομοσχεδίων, διὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ βεβαίως δὲν θὰ παραπονεθῶ, προέταξε τὸ νομοσχέδιον περὶ καπνοῦ, ἀλλὰ, μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, καὶ ἰδίᾳ τῶν Βουλευτῶν Ἀρκαδίας καὶ Μεσσηνίας, ἰδίως μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν παρὰ τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δὲν δύναται νὰ μείνῃ, Κύριοι, ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου καπνοῦ δὲν ὑφίσταται, διότι ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐδήλωσεν, ὅτι ὅλον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μεταβάλλεται· καὶ ὡς πρός τινας μὲν τῶν διατάξεων, ῥητῶς εἶπε κατὰ τίνα τρόπον, ὡς πρὸς ἄλλας δὲ, οὔτε τοῦτο ἐδήλωσε. Δὲν ἔχομεν λοιπὸν, παρὰ λευκὸν χάρτην, ἐπὶ λευκοῦ δὲ χάρτου δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν. Τὸ νομοσχέδιον πρωτίστως ἔχει δύο μεγίστας ἐλλείψεις, ἐκτὸς τῶν οὐσιαστικῶν, περὶ τῶν ὁποίων ἐπιφυλασσόμεθα πάντες νὰ συζητήσωμεν ἐν καιρῷ τῷ δέοντι· ἔχει δύο ἐλλείψεις, αἵτινες ἠδύναντο νὰ τὸ χαρακτηρίσωσι καὶ ὡς ἀντισυνταγματικὸν, καὶ ἑπομένως ἀπαράδεκτον. Μεθ’ ὅλα, ὅσα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε περὶ τῆς θεωρίας, τὴν ὁποίαν ἀπέκρουσεν, ὡς προερχομένην ἐκ τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, δεχθεὶς ὅμως κατ’ ἀρχὴν, ἀλλ’ ὑπὸ οὐσιαστικὴν μόνον ἔποψιν, μετὰ τὰς παρατηρήσεις τοῦ Βουλευτοῦ Μεσσηνίας, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρόκειται νὰ ἐπιβάλῃ φόρον, διότι ἐκτὸς τοῦ βιομηχανικοῦ μέρους ἔχει καὶ τὸ φορολογικόν, ἀφοῦ δὲ πάντες γινώσκετε ὡς ἐγώ, ὅτι οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται, οὔτε εἰσπράττεται, ἐὰν προηγουμένως δὲν ψηφισθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ κυρωθῇ παρὰ τοῦ Βασιλέως, ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δυνάμεθα νὰ δώσωμεν ἐντολὴν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, προκειμένου λόγου περὶ φόρου, ὡς δὲν δυνάμεθα ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ, — καὶ εἰς τοῦτο συμφωνοῦσιν ὅλοι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, οἱ δημοσιολόγοι, — δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὴν ἄδειαν νὰ ἐπιβάλλῃ ποινάς. Πῶς δύναται νὰ λειτουργήσῃ μονοπώλιον καπνοῦ ἄνευ ποινικῶν διατάξεων; Ἀλλὰ ποινικαὶ διατάξεις δὲν ἀναγράφονται. Τί πρόκειται λοιπὸν νὰ συζητήσωμεν; Τὸ μὲν οὐσιαστικὸν μέρος δὲν ὑφίσταται, διότι μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἔχομεν τὸν χάρτην τὸν λευκὸν, μετὰ τὰς παρατηρήσεις δὲ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας ἐλλείπουσι πολλά, ἀλλὰ πρωτίστως, ἀφοῦ δὲν ἀναγράφονται διατάξεις περὶ τοῦ ἐπιβαλλομένου φόρου, δὲν ἀναγράφονται αἱ ποιναὶ, αἱ ὁποῖαι θέλουσιν ἐπιβληθῆ, νομίζω, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον. Ταῦτα λέγων, δὲν ἐννοῶ νὰ παρεμβάλω τὸ ἐλάχιστον πρόσκομμα εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν· ἡ ἡμερησία διάταξις εἶναι πλέον τοῦ δέοντος πλουσία· ὑπάρχουσιν ἀκόμη οὐκ ὀλίγα φορολογικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ μὴ ἀπασχολήσωσι τὴν Βουλήν. Ἐὰν πρόκηται περὶ προσωπικῆς φιλοτιμίας, διαφέρει· ἐὰν πρόκηται ὅμως νὰ νομοθετήσωμεν σπουδαίως, ἐὰν ἀληθῶς ἀντιλαμβανώμεθα, ὅτι ἡ ἐποχὴ εἶναι κρίσιμος, βεβαίως δὲν θὰ μεταδώσωμεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι βουλευόμεθα σπουδαίως, ὅταν τὸν σπουδαιότερον τῶν φορολογικῶν νόμων, τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ, πρόκηται νὰ ψηφίσωμεν ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς εἶναι ἐλευθέρα νὰ κανονίσῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλὰ βεβαίως δὲν δύναται ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς Βουλῆς νὰ συμβιβάσῃ πάντα ταῦτα. Διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, ἐκ πνεύματος βελτιώσεως τοῦ νομοσχεδίου πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας ἀκόμη τοῦ σώματος, νὰ ὑποβάλω, λέγω, τὴν γνώμην, ὅτι καλὸν ἤθελεν εἶσθαι νὰ ἀφήσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, καὶ νὰ προχωρήσωμεν κατωτέρω εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἐὰν δὲ ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς δὲν θεωρῆται ἡ πρέπουσα, ἂς προτιμηθῇ ἡ παραπομπὴ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, τρόπον, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις εἶχε παραδεχθῆ καὶ κατὰ τὴν πρώτην σύνοδον, προκειμένου λόγου περὶ νομοσχεδίου τοιούτου, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν περιμένετε παρ’ ἐμοῦ νὰ ἀκούσητε τὴν σπουδαιότητα, ἰδίᾳ οἱ ἀντιπρόσωποι ἐκ τῶν καπνοφόρων ἐπαρχιῶν.

§56ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν θὰ συζητήσω, κύριοι Βουλευταὶ, τὸ ζήτημα τῆς ἀντισυνταγματικότητος τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν μὴ προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς, ἐφ’ ᾗ θὰ πωλῆται ὁ καπνὸς, ἤτοι τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου, ἄνω τοῦ ὁποίου δὲν θὰ δύναται ἡ τιμὴ νὰ ἀναβῇ, διότι τοῦτο τὸ ζήτημα ἐπαρκῶς καὶ μετὰ τῆς ἀνηκούσης αὐτῷ αὐθεντείας ἀνέπτυξεν ὁ ἐκ Τριφυλίας σεβαστὸς συνάδελφος. Τὸ κατ’ ἐμὲ, θεωρῶ τοῦτο ἀναμφισβήτητον, διότι τὸ Κράτος, ἀναλαμβάνον τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ, μετὰ τῆς τιμῆς συνεισπράττει βεβαίως καὶ τὸν φόρον· ἑπομένως ἐν τῇ τιμῇ τοῦ πωλουμένου καπνοῦ ὑπάρχει καὶ ὁ φόρος, ὅπως ὑπάρχει καὶ εἰς τὰ λοιπὰ μονοπώλια. Δὲν θὰ συζητήσω λοιπὸν, Κύριοι, τὸ ζήτημα τοῦτο· ἀλλ’ αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἐξ Ἀρκαδίας συναδέλφου κ. Κωνσταντοπούλου μοὶ ἔδωκαν ἀφορμὴν νὰ σκεφθῶ, ὅτι, ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ἄνευ τοῦ κανονισμοῦ τῶν ποινικῶν διατάξεων, εἶναι ἀδύνατον νὰ εὐδοκιμήσῃ, καὶ θέλει πεισθῇ ἐκ τῶν ὑστέρων ὁ εἰσαγαγὼν αὐτὸ Ὑπουργὸς, ὅτι οὐδεμία ἑταιρία θέλει ἀναδεχθῆ τὴν ἐργολαβίαν τοῦ μονοπωλίου, ἄνευ τῶν ποινικῶν διατάξεων, αἵτινες θὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν διαχείρισιν τοῦ μονοπωλίου. Ἀλλὰ καὶ δὲν ἀρκοῦσιν αἱ ποινικαὶ διατάξεις μόνον· πρέπει νὰ καθορισθῶσι καὶ ἄλλα τινὰ θέματα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως φαίνεται φρονῶν, ὅτι αἱ κείμεναι ποινικαὶ περὶ λαθρεμπορίων διατάξεις εἶναι ἐπαρκεῖς, ὥστε ν’ ἀποτρέψωσι τὸ λαθρεμπόριον, προκειμένου καὶ περὶ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ· ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονήσῃ, ὅτι ἡ κειμένη νομοθεσία ὑπ’ ὄψιν ἔχει ὄχι μονοπώλιον καπνοῦ, ἀλλὰ καπνὸν, δυνάμενον ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ Κράτος· ἀπόδειξις δὲ, ὅτι τὸ δασμολόγιον ἀναγράφει δασμοὺς ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου εἰς τὸ Κράτος καπνοῦ. Συνιστωμένου ὅμως μονοπωλίου, θὰ ἐπιτρέπηται πλέον εἰσαγωγὴ εἰς τὸ Κράτος καπνοῦ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς; Βεβαίως ὄχι· πάντες δὲ οἱ νόμοι, οἱ συστήσαντες παρ’ ἡμῖν τὰ μονοπώλια, προέβλεψαν τοῦτο. Καὶ περὶ μὲν τῶν εἰδῶν τῶν παραγομένων ἐν τῷ Κράτει, εἰδῶν, ὧν δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ζητήσωμεν προμήθειαν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ὅπως τοῦ ἅλατος, ἡ ἀπαγόρευσις εἶναι ἀπόλυτος· ὡς πρὸς δὲ τὰ ἄλλα εἴδη, ἅτινα τὸ Κράτος προμηθεύεται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ἡ ἀπαγόρευσις εἶναι σχετικὴ, καὶ ὀφείλει πάντως νὰ ὑπάρχῃ, διότι μόνον τὸ Κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προμηθευθῇ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς τὰ εἴδη ταῦτα, ὅπως τὸ πετρέλαιον, ὅπως τὸ σιγαρόχαρτον κτλ. Ἐὰν λοιπὸν τοιαύτη ἀπαγόρευσις δὲν ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ, βεβαίως δὲν θὰ δύναται νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ συμβάσει μετὰ τῆς ἑταιρίας. Καὶ ὑπαρχούσης τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς εἰσαγωγῆς, θὰ γεννηθῇ ἕτερον ζήτημα. Ὑποθέσατε, ὅτι λαθραίως εἰσάγεται καπνὸς, ὑφισταμένου τοῦ μονοπωλίου· γνωρίζετε πάντες, ὅτι ἡ ποινὴ τοῦ λαθρεμπορίου ἀναλογίζεται ἐπὶ τῷ δασμῷ τῆς εἰσαγωγῆς, διότι ὁ λαθρέμπορος καταδικάζεται εἰς τὸ ὀκταπλοῦν τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους. Τοιαύτης λοιπὸν ἀπαγορεύσεως ὑπαρχούσης, εἴτε ῥητῶς ἐν τῷ νόμῳ ἀναγεγραμμένης, εἴτε ἐμμέσως ἐξ αὐτοῦ συναγομένης, εἰσαγωγικὸς δασμὸς δὲν θὰ ὑπάρχῃ, καὶ τότε ἐπὶ τίνι βάσει θὰ ἀναλογισθῇ ἡ ποινὴ τοῦ ὀκταπλοῦ τέλους, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ καταδικασθῇ ὁ λαθρέμπορος; Καὶ τὴν ἀνάγκην ταύτην καθορισμοῦ ὑποθετικοῦ δασμοῦ ἠσθάνθησαν καὶ οἱ προηγούμενοι νόμοι, οἱ συστήσαντες παρ’ ἡμῖν μονοπώλια, οἷα τὰ τῶν πυρείων, τὰ τοῦ σιγαροχάρτου, τὰ τῶν παιγνιοχάρτων καὶ τὰ τοῦ πετρελαίου, καὶ διὰ τοῦτο ἀναγράφεται ἁπλῶς καὶ μόνον ὑποθετικὸς εἰσαγωγικὸς δασμὸς διὰ μόνον τὸν σκοπὸν, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ἀναλογισθῇ ἡ ποινὴ τοῦ λαθρεμπόρου, ὡς ἐπὶ παιγνιοχάρτων ἀναγράφεται δασμὸς ὑποθετικὸς δραχμῶν 2 κατὰ δέσμην, ἐπὶ πετρελαίου λεπτῶν 50 κατ’ ὀκᾶν, ἐπὶ σιγαροχάρτου δρ. 35 κατ’ ὀκᾶν, καὶ ἐπὶ πυρείων δρ. 5. Ἀλλ’ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁρισθῇ καὶ ἡ ἁρμοδιότης τῶν μελλόντων νὰ δικάσωσι καὶ νὰ ἐπιβάλωσι τὰς ποινὰς ταύτας, καὶ ἐὰν αὕτη δὲν ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ, πῶς δύναται νὰ ἰδιοποιηθῇ ἁρμοδιότητα ἀρχή τις τοῦ Κράτους, καὶ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως, καὶ νὰ ἐπιβάλῃ ποινὴν ἄνευ νομοθετικῆς διατάξεως καὶ παρὰ τὴν συνταγματικὴν ἀπαγόρευσιν; Καὶ θὰ δύναται ἆρά γε διὰ τῆς συμβάσεως νὰ ἀναπληρωθῇ ἡ ἔλλειψις αὕτη τοῦ νομοσχεδίου; Βεβαίως ὄχι. Διὰ τοῦτο λοιπὸν νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ προτεινόμενον εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι προδήλως ἀμελέτητον καὶ ἔχει ἀνάγκην περαιτέρω ἐρεύνης· συμμερίζομαι δὲ καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην τῶν προλαλησάντων συναδέλφων, οἵτινες ἐζήτησαν τὴν παραπομπὴν αὐτοῦ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν.

§57Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου ἐστηρίχθη ἐπὶ δεδομένου μὴ ὑπάρχοντος Ποῖον εἶναι τὸ δεδομένον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθη; Ὅτι ἐγὼ εἶπον, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἀναγράψωμεν ποινικὰς διατάξεις λαθρεμπορίου, διότι ὑπάρχουσι διατάξεις ἐν ἄλλοις νόμοις φορολογικοῖς ἢ νόμοις καταστήσασιν ἄλλα μονοπώλια. Ἐγὼ δὲν εἶπον τοῦτο· ἐγὼ, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μαντινείας, εἶπον, ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ ἀναγράψωμεν διατάξεις ποινικὰς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, προσφεύγοντες εἰς τοὺς ὑπάρχοντας ἤδη φορολογικοὺς νόμους, καὶ παραλαμβάνοντες ταύτας ἐξ αὐτῶν· ἑπομένως δὲν ἠρνήθην, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγράψωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ποινικὰς διατάξεις, ἀλλ’ ἐπεφυλασσόμην νὰ εἰσαγάγω αὐτὰς κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ὅσα δὲ εἶπε περὶ λαθρεμπορίου, εἴτε περὶ καπνοῦ μεταφερομένου λάθρα διὰ θαλάσσης, εἴτε περὶ καπνοῦ ἄλλως λαθρεμπορευομένου ἐν τῇ ξηρᾷ, μοὶ φαίνεται, ὅτι καὶ ταῦτα ἐστηρίζοντο ἐπί τινος παρανοήσεως τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι, ἐὰν τὸ μονοπώλιον ἀγοράζῃ πάντα τὸν ἐν τῷ Κράτει παραγόμενον καπνὸν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ λαθρεμπόριον καπνοῦ ἐν τῷ Κράτει, δηλαδὴ λαθρεμπόριον καπνοῦ μεταφερομένου ἀπὸ ἐπαρχίας εἰς ἐπαρχίαν, καὶ πωλουμένου πρὸς βλάβην τοῦ μονοπωλίου, διότι καπνὸς τοιοῦτος δὲν θέλει ὑπάρχει ἐν τῷ Κράτει. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι εἷς τῶν ἀγορευσάντων εἶπε· «Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ λαθρεμπόριον καπνοῦ, καὶ ἐὰν τὸ μονοπώλιον ἀγοράζῃ πάντα τὸν παραγόμενον καπνόν; Δὲν ἔχουσι συμφέρον οἱ παράγοντες καπνὸν νὰ κρύψωσιν αὐτὸν, καὶ νὰ μὴ τὸν πωλήσωσιν εἰς τὸ μονοπώλιον; Ἔχουσι τὸ αὐτὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχουσι καὶ νῦν.» Λέγω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Οἱ νῦν λαθρεμπορευόμενοι τὸν καπνὸν ζητοῦσι ν’ ἀποφύγωσι τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου, καὶ πρὸς τοῦτο λαθρεμπορεύονται τὸν καπνὸν, ἀλλ’ οἱ παραγωγοὶ, οἱ ὁποῖοι παράγουσι τὸν καπνὸν, δὲν θέλουσιν εἶσθαι πλέον κύριοι καπνοῦ, ὅταν συστηθῇ μονοπώλιον καὶ τοῦτο ἀγοράζῃ ὅλον τὸν παραγόμενον καπνόν.

§58ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν κρύψουν 100 ὀκάδας καπνοῦ;

§59ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχουσι συμφέρον νὰ κρύψωσι, διότι ἓν συμφέρον ἔχουσι, νὰ πωλήσωσι τὸν καπνόν των· ἐὰν δὲ ὁ παραγωγὸς εὑρίσκῃ ἀγοραστὴν νὰ πωλήσῃ αὐτὸν, δὲν ἔχει συμφέρον νὰ τὸν ἀποκρύψῃ. Ἡ μεγάλη μάστιξ, ἡ ὁποία μαστίζει τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ, εἶναι ἡ ἔλλειψις τῆς ἀγορᾶς. Ὅταν εὑρίσκηται ἀγοραστὴς, ὁ παραγωγὸς δὲν ἔχει συμφέρον νὰ ὑποκλέψῃ τὸ προϊόν. Μία μόνον περίπτωσις ὑπάρχει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ προσφερομένη εἰς αὐτὸν τιμὴ δὲν κρίνεται ὑπ’ αὐτοῦ συμφέρουσα· τὴν τιμὴν ὅμως δὲν προσδιορίζει τὸ μονοπώλιον, ἀλλ’ ἐπιτροπὴ, ἐν ᾗ ἀντιπροσωπεύεται ὁ παραγωγὸς, διότι ἀντιπροσωπεύει αὐτὸν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ὁ Δήμαρχος τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ, ἀντιπροσωπεύουσιν αὐτὸν τόσοι ἄλλοι ἄνθρωποι, οὐδὲν ἔχοντες συμφέρον νὰ ἀδικήσωσι τὸν παραγωγόν. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ παραγωγὸς θέλει εὑρίσκει νὰ πωλῇ τὸν καπνὸν αὐτοῦ εἰς τιμὴν συμφέρουσαν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι μεθ’ ὅλα ταῦτα ἤθελεν ὑποκλέψει ποσὸν ἐκ τοῦ προϊόντος, ἵνα λαθρεμπορήσῃ, τὸ ποσὸν τοῦτο θέλει εἶσθαι τόσον μικρὸν, ὥστε δὲν θέλει ἀπειλεῖ τὸν κίνδυνον, ὁ ὁποῖος ἀπειλεῖ σήμερον διὰ τῶν ἐφαρμοζομένων νόμων τὸ ἐνεργούμενον λαθρεμπόριον. Ὑπέλαβον δὲ, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀγοράσει τὸ μονοπώλιον πάντα τὸν παραγόμενον καπνὸν, ἐπειδὴ ἐν τῷ τόπῳ δὲν θέλει ὑπάρχει ποσόν τι ἐκ τοῦ παραγομένου καπνοῦ, τὸ λαθρεμπόριον ἤθελεν ἐκλίπει ὅλως, ἢ ἤθελε πάντως περιορισθῆ κατ’ ἀναλογίαν μικροτάτην, ἤθελε δὲ ὑπολειφθῆ μόνον τὸ λαθρεμπόριον τοῦ ἔξωθεν μεταφερομένου καπνοῦ· περὶ τοῦ λαθρεμπορίου δὲ τούτου δὲν εἶχον ἀνησυχίαν, διότι ὑποθέτω, ὅτι δὲν συνέφερεν εἴς τινα νὰ μεταφέρῃ ἔξωθεν λαθραίως καπνόν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἤθελε μεταφέρει ἔξωθεν τοιοῦτον, ἡ πρὸς πρόληψιν καὶ περιστολὴν τῶν λαθρεμπορίων ἀστυνομία ἤθελε περιστείλει τὸ λαθρεμπόριον τοῦ καπνοῦ, καὶ ἀνακαλυπτόμενον ἤθελε τὸ καταστείλει. Πῶς δὲ ἤθελε κατασταλῆ; Δι’ ἀναγραφῆς ποινικῶν διατάξεων ἐν τῷ νόμῳ, αἵτινες ἤθελον τιμωρεῖ τοὺς εἰσάγοντας καπνὸν λαθραῖον, καὶ ἐν αἷς ἤθελεν ὁρισθῆ καὶ ἡ βάσις, ἐπὶ τῇ ὁποίᾳ ἤθελε προσδιορίζεσθαι τὸ ποσὸν τῆς χρηματικῆς ποινῆς, ὡς καὶ πᾶσα ἄλλη ποινή· εὐκόλως δὲ ὡς εἶπον, ἠδυνάμεθα νὰ μεταφέρωμεν καὶ ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ ποινικὰς διατάξεις, μεταγράφοντες καὶ ἀπὸ τὸν ἰσχύοντα νόμον ἐκείνας, αἵτινες ἠδύναντο νὰ ἐφαρμόζωνται.

§60ΣΚΟΥΖΕΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀπατᾶται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὴν βάσιν τοῦ λαθρεμπορίου. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἔξωθεν εἶναι ἐλάχιστος ὁ κίνδυνος, διότι ὁ καπνὸς θὰ διέλθῃ διὰ τελωνειακῶν γραμμῶν, ὅπου ἡ ἐπίβλεψις δύναται νὰ ἦναι ἱκανή. Ὁ κίνδυνος τοῦ λαθρεμπορίου εἶναι πολὺ σπουδαιότερος διὰ τὸν καπνὸν, τὸν ἐν τῷ τόπῳ παραγόμενον. Καὶ εἶναι εὔκολον νὰ τὸ ἐννοήσῃ τις, ὅταν συλλογισθῇ, ὅτι ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ αὐτὸν, θὰ πληρόνῃ τὴν ὡρισμένην τιμὴν, 1 ἢ 1½ ἢ 2 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ ὁ λαθρέμπορος θὰ εὑρίσκῃ συμφέρον πάντοτε νὰ πληρόνῃ εἰς τὸν παραγωγὸν τοῦ καπνοῦ ἀνωτέραν τιμὴν ἀπὸ τὴν τιμὴν, τὴν ὁποίαν θὰ τῷ πληρόνῃ ἡ ἑταιρία· διότι, ἀντὶ 2 δραχμῶν, τὰς ὁποίας ὑποθέτω πρὸς στιγμὴν ὅτι θὰ πληρόνῃ ἡ ἑταιρία, αὐτὸς θὰ πληρόνῃ εὐκόλως 3 δραχμὰς, διότι ἀπὸ τὰς 3 ἕως τὰς 12, παραδείγματος χάριν, εἰς τὰς ὁποίας θὰ πωλῇ ἡ ἑταιρία τοῦ μονοπωλίου εἶναι 9 δραχμαὶ, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ὠφεληθῇ ὁ λαθρέμπορος. Ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν τοὐναντίον θὰ ἦναι εἰς πολὺ δυσκολωτέραν θέσιν, ἵνα διενεργήσῃ τὸ λαθρεμπόριον, παρὰ ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸν, ὅπου ὁ παραγωγὸς εὐκόλως δύναται νὰ κρύψῃ καὶ εἰς τὴν καλύβην του ἀκόμη καὶ ἐνώπιον τῶν ὀμμάτων τῆς ἀρχῆς ἑκατὸν καὶ διακοσίας ὀκάδας καπνοῦ. Εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, κύριε Πρόεδρε, ὅπου παράγεται καπνὸς, καὶ ὑπάρχει μονοπώλιον, ὡς ἐν Γαλλίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ καὶ ἄλλοις Κράτεσιν, ἀπὸ τὸν ἐν τῷ τόπῳ παραγόμενον καπνὸν ὑπάρχει ἰδίως ὁ κίνδυνος λαθρεμπορίου.

§61ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ δύνηται αὐτὴ νὰ συστήσῃ μονοπώλιον, θέτει δὲ ὡς βάσιν τοῦ νόμου, ὅτι αὕτη διὰ Β. Διατάγματος, προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δύναται νὰ συστήσῃ μονοπώλιον, ἀλλὰ ζητεῖ καὶ πρόσθετον ἄδειαν, ἵνα τὸ συστηθησόμενον παρ’ αὐτῆς, ἐπὶ ταῖς βάσεσι ταῖς ἀορίστως διαγραφομέναις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, μονοπώλιον ἔχῃ τὸ δικαίωμα καὶ νὰ ἐκμισθόνῃ εἰς ἄτομον ἢ εἰς ἑταιρίαν. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν μόνην ὑποχρέωσιν ἐπιβάλλει τὸ νὰ ὑποχρεοῖ τὸν ἐκμισθωτὴν νὰ ἀγοράζῃ μέχρι 3 ἑκατομμυρίων ὀκάδων ἐκ τοῦ παραγομένου ἐν τῷ τόπῳ καπνοῦ. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ἐναντίος τοῦ μονοπωλίου, ἐπιφυλάσσομαι δὲ ἐν ἑπομένῃ τινὶ ἀναγνώσει τοῦ νομοσχεδίου νὰ ὑποβάλω τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων θεωρῶ ὀλέθριον τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις διὰ τὸν τόπον, ἕνα δ’ ἐκ τῶν πολλῶν λόγων τοῦ τοιούτου φρονήματός μου ἀναφέρω ὅτι, ἂν πρόκηται νὰ εἰσπραχθῇ φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἔν τινι σημείῳ αὐτοῦ, ἡ κοπὴ, οὖσα ἡ βιομηχανικὴ εἰσαγωγὴ τοῦ προϊόντος εἰς τὴν κατανάλωσιν, ὅταν κρατηθῇ ὑπὸ τοῦ Κράτους, οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ μονοπώλιον ἐπίσης, τὸ ὁποῖον διατηρεῖ τὸ Κράτος καὶ ἀφορᾷ εἰς ἅπαντα τὸν ἐν τῷ τόπῳ καταναλισκόμενον καπνὸν, μονοπώλιον ὅμως ἀφίνον τήν τε παραγωγὴν καὶ τὴν ἐμπορίαν τοῦ εἴδους τούτου ἐλευθέραν. Τὸ μονοπώλιον τοῦτο ἠδύνατο νὰ ἐξασφαλισθῇ, ἐὰν τὴν μέχρι τοῦδε ἐφαρμογὴν τῶν ὑπαρχόντων νόμων ἔδειξαν τὰ μέσα ἀνεπαρκῆ, διὰ μέσων ἄλλων· ἀλλὰ περὶ τούτων ἄλλοτε. Ἡ ἄδεια, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις, μετὰ τὴν δήλωσιν μάλιστα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἶναι σαφής. Πρόκειται κυρίως περὶ ἐκμισθώσεως τοῦ συστηθησομένου μονοπωλίου, καὶ ἂν καλῶς ἐννοῶ τὸν νόμον, ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν θὰ συνάψῃ ἡ Κυβέρνησις, δὲν χρῄζει καὶ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς Βουλῆς, διότι ἔχει προκαταβολικῶς ἄδειαν ἐκ μέρους αὐτῆς. Ὥστε ἡμεῖς οὐδαμῶς πλέον θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐλέγξωμεν τοὺς ὅρους τοῦ μονοπωλίου καὶ τοὺς τῆς μισθώσεως. Ἡ Κυβέρνησις, νομίζω ὅτι, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ἐλησμόνησε τὸν μέγαν κίνδυνον τοῦ λαθρεμπορίου, τὸν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς εἶπε: «Τίνα φόβον ἔχετε; Ὁ παραγωγὸς θέλει νὰ πωλήσῃ καὶ θὰ πωλήσῃ εἰς τὸ μονοπώλιον· διατί νὰ πωλήσῃ, εἰς τὸν λαθρέμπορον;» Τῷ ἀπαντῶ· διότι τὸ μὲν μονοπώλιον ἔχει συμφέρον νὰ ἀγοράζῃ ἐπὶ τιμῇ μικρᾷ, ὁ δὲ λαθρέμπορος θὰ προσφέρῃ τιμὴν διπλασίαν καὶ τριπλασίαν. Δὲν τῷ ἀρκεῖ; Πῶς θὰ περιορίσῃ λοιπὸν τὸν παραγωγόν; Διὰ ποινῶν. Ἀλλὰ τοιαύτας δύναται ἐπ’ ἐντολῇ τοῦ νομοθετικοῦ σώματος νὰ κανονίσῃ ἡ Κυβέρνησις; Ὄχι. Ὅθεν ἀδύνατον αὐτῇ «νὰ συστήσῃ μονοπώλιον», ὡς τὸ νομοσχέδιον λέγει. Ἐν τόποις, ὅπου παράγεται καπνὸς, πρὸς ἵδρυσιν μονοπωλίου, ἀδύνατον νὰ μὴ ὑποβληθῇ εἰς περιορισμὸν τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς καὶ εἰς ἐπιτήρησιν αὐστηρὰν οἱ τὸν καπνὸν καλλιεργοῦντες. Ἀνέφερόν τινες τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἰταλίαν· προσθέτω τὴν Οὑγγαρίαν, τὴν Σερβίαν, τὴν Ρωσσίαν καὶ τὴν Αὐστρίαν. Πανταχοῦ εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ περιορίσῃ τὴν παραγωγὴν, διότι ἄνευ τούτου τὸ μονοπώλιον δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ εἰσπράξῃ οὔτε τὸ ἥμισυ τῶν ὅσων εἰσέπραττε παρ’ ἡμῖν μέχρι τοῦδε τὸ Κράτος διὰ τῆς κοπῆς. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἑταιρίας, ἡ ὁποία θὰ ἀνελάμβανεν ἄνευ εὐθύνης τοῦ Κράτους, ἠδυνάμεθα νὰ ἀδιαφορήσωμεν ἡμεῖς ὡς πρὸς τοῦτο. Πλὴν τὸ Κράτος ἔσται ὑπεύθυνον ἀπέναντι τοῦ μισθωτοῦ, καὶ εἰς τοῦτο ὀφείλει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὡς ἡ ἱστορία τοῦ τοιούτου μονοπωλίου ἀποδεικνύει, τὸ Κράτος θέλει ὑποβληθῆ εἰς μεγάλας ἀποζημιώσεις. Ἂς προσέξῃ καὶ θὰ μάθῃ, ὅτι τοῦτο ἐγένετο εἰς ἄλλα Κράτη μὲ τοὺς ἐργολήπτας τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, ἀπέναντι τῶν ὁποίων αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι πολλάκις εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην, τὸ μὲν ἕνεκα τῶν καταχρήσεων, εἰς τὰς ὁποίας αἱ ἑταιρίαι προσέφευγον, τὸ δὲ ἕνεκα τῆς ἀδυναμίας τοῦ νὰ ἐξασφαλίσωσι τὰς εἰσπράξεις τοῦ μονοπωλίου τούτου, διαχειριζομένου παρ’ ἑταιρίας, εὑρέθησαν, λέγω, εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀποζημιώσωσι διὰ βαρέων ποσῶν τὰς ἑταιρίας, ἵνα αὗται ἀποστῶσι καὶ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος τὴν διαχείρισιν. Σᾶς ἀνέφερα προχθὲς τὴν Σερβίαν, ἔχετε καὶ ἄλλα Κράτη. Εἶναι δὲ μέγας ὁ ἐκ τούτου κίνδυνος, τὸν ὁποῖον θὰ διατρέξῃ τὸ Κράτος ἐκ μιᾶς συμβάσεως πρὸς ἑταιρίαν, ὑφ’ οὓς μάλιστα ὅρους σήμερον διατελεῖ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον· διότι φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ὑποβληθῇ τοῦτο εἰς ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ δίδωσι δικαίωμα νὰ ἔχῃ ὁ μισθωτὴς ἀξιώσεις μεγίστας ἀπέναντι τοῦ Κράτους. Καὶ ἐὰν μὲν ἐπρόκειτο οὗτος νὰ ζητήσῃ ταύτας δικαστικῶς, ἴσως τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ ἦτο πολὺ κινδυνῶδες, ἀλλ’ ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία θέλει ἀναλάβει τὸ μονοπώλιον τοῦτο, θὰ ἐπιζητήσῃ νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς ἀξιώσεις της, καθ’ ὃν τρόπον γνωρίζομεν, ὅτι ἄλλαι ἑταιρίαι ἐν Ἑλλάδι καὶ ἄλλοι ὑπήκοοι ξένων Κρατῶν ἐζήτησαν πάντοτε παρὰ τῆς μικρᾶς Ἑλλάδος τὴν ἀπότισιν ἀποζημιώσεων, ἡ δὲ Κυβέρνησις θὰ εὑρίσκηται τότε εἰς διεθνῆ ζητήματα καὶ εἰς περιπλοκὰς, τῶν ὁποίων θὰ αἰσθανθῇ, αὐτὴ μὲν τὸ ἠθικὸν, τὸ δὲ ταμεῖον τὸ χρηματικὸν ἄχθος, ὅπερ ἔσται βαρύτατον. Τὸ ἀμελέτητον τοῦ ζητήματος φαίνεται καὶ ἐξ ἄλλης ὄψεως. Αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι εἶδεν, ὅτι ἐκ τῆς παραγωγῆς δὲν τρέχει τὸ μονοπώλιον κίνδυνον λαθρεμπορίας, ἀλλ’ εἶδεν, ὅτι τὸν κίνδυνον μόνον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καπνοῦ ἔχει, καὶ τοῦτον, σᾶς εἶπε, δὲν φοβεῖται, διότι ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς εἶναι εὐθηνότερος. Ἐν πρώτοις ἐδῶ γεννᾶται ἓν ζήτημα. Ἡ ἑταιρία ἢ τὸ ἄτομον, ὅπερ θὰ μισθώσῃ τὸ μονοπώλιον, θὰ ἔχωσι δικαίωμα νὰ εἰσάγωσιν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καπνὸν, μὴ ὑποβαλλόμενον εἰς τέλος; Τὸ νομοσχέδιον σιωπᾷ. Ἐὰν ἔχωσι τοιοῦτον δικαίωμα, τί θὰ γείνῃ ὁ ἐγχώριος καπνός; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φρονεῖ, ὅτι οὗτος θὰ προτιμᾶται. Τῷ λέγω, ὅτι σφάλλεται. Οἱ βουλγαρικοὶ καπνοὶ, ἀνταγωνιζόμενοι πρὸς τοὺς ἑλληνικοὺς σήμερον ἐν ἐλευθέρᾳ ἐμπορίᾳ, καταγωνίζουσι τοὺς ἑλληνικοὺς καπνοὺς, ἡ δ’ ἔξω βιομηχανία τοῦ καπνοῦ εἶναι εὐθηνοτέρα καὶ καλλιτέρα τῆς ἐν Ἑλλάδι, ὁ δὲ μισθωτὴς θὰ φέρῃ ἐκεῖθεν εὐωνότερον καπνούς. Ἐν Σύρῳ, ἠξεύρω, ὅτι οἱ ἐκεῖ καπνέμποροι ἐζήτουν τὴν κατάργησιν τῆς διαμετακομίσεως ὡς πρὸς τοὺς βουλγαρικοὺς καπνούς· διότι οὗτοι πανταχοῦ τῶν παραλίων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἐπεκράτουν τῶν ἑλληνικῶν, διὰ τὸ μικρὸν τῆς τιμῆς, ὅπερ καὶ Ἕλληνας ἐμπόρους ἠνάγκαζε νὰ προτιμῶσιν αὐτούς. Ἐὰν λοιπὸν εἰς τὴν ἑταιρίαν τοῦ μονοπωλίου ἐπιτρέψωμεν τὴν εἰσαγωγὴν ξένων καπνῶν, οἱ ἑλληνικοὶ καπνοὶ δὲν θὰ πωλῶνται πλέον, διότι ἡ ἑταιρία θ’ ἀγοράζῃ ἴσως μόνον τὴν ἐσχάτην ποιότητα τῶν ἑλληνικῶν, ἵνα τὴν ἀποστέλλῃ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἢ τὰ ἄλλα μονοπώλια, θὰ ἐξαναγκάσῃ δὲ τὰς καλλιτέρας ποιότητας καπνὰ νὰ πωλῶνται εἰς εὐτελῆ τιμήν. Μετὰ δὲ τὴν προσθήκην, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις σήμερον, ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη θὰ ἔχῃ καὶ τὸ ἐμπόριον τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα, τίνα σχέσιν ἔχει τὸ μονοπώλιον καὶ ἡ ἐκμίσθωσις τοῦ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως φόρου πρὸς ἀπεμπόλησιν ἑνὸς κλάδου τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου; Ποῦ εὗρεν ἡ Κυβέρνησις τοιοῦτο καθιερωμένον; Πῶς θ’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου καὶ τοῦ τοπικοῦ ἐμπορίου μίαν πηγὴν, δι’ ἧς εἰσάγει ξένον χρῆμα καὶ χρυσὸν εἰς τὸν τόπον; Ἐσκέφθη, ἂν ἡ ἐκ τούτου ζημία τοῦ τόπου δὲν ἦναι μείζων τῆς ὠφελείας τοῦ Κράτους; Καὶ ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκτιμήσεως δὲ, εἶναι ἀτελὲς καὶ ἀπρόσφορον τὸ νομοσχέδιον. Ἕκαστος γεωργὸς παράγει πολλάκις τριῶν καὶ τεσσάρων εἰδῶν καπνόν. Εἰς τὴν αὐλήν του, τὴν καλῶς λιπαινομένην, ἣν ὀνομάζουν γιοῦρτι, παράγει κάλλιστον, εἰς ἄλλον ἀγρόν του ἄλλον, κατὰ λόγον τῆς γονιμότητος καὶ ποιότητος τῆς γῆς. Ἡ συνιστωμένη ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ἐκτιμήσῃ χωριστὰ ἕκαστον ποσόν. Ἀνελογίσθη, πόσην ἐργασίαν ἀπαιτεῖ τοῦτο καὶ ὁποίας εἰδικὰς γνώσεις; Ἀλλ’ ἡ ἑταιρία, ἡ ἔχουσα τὸ μονοπώλιον, θὰ ἀγοράζῃ οἷον ἂν ἐγκρίνῃ καπνὸν, τὸν δὲ ἄλλον θὰ ἀποῤῥίπτῃ, λόγῳ, ὅτι ἄλλοθεν θὰ συμπληρώσῃ τὰ τρία ἑκατομμύρια. Ποίαν δ’ ἐγγύησιν παρέχουσιν ἀκριβοῦς ἐκτιμήσεως ὑπάλληλοι ὑποτελεῖς εἰς τὴν πολιτικὴν, καὶ Δήμαρχοι ἀρχηγοὶ κομμάτων; Οὕτως ὁ μισθωτὴς θ’ ἀγοράζῃ τὸν ὑπόλοιπον εἰς οἵαν ἂν αὐτὸς θέλῃ τιμὴν, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τρία ἑκατομμύρια ὀκάδας καπνοῦ, τὸν ὁποῖον θὰ ἐξῆγε κάλλιον τὸ ἐμπόριον, ὅπου ἠδύνατο νὰ καταναλώσῃ αὐτὸν ἐπωφελῶς διὰ τὸν τόπον, αὐτὸν θὰ ἐξάγῃ ἄνευ ἀνταγωνιστοῦ, προμηθευομένη αὐτὸν ἡ ἑταιρία, αὐτὴ μόνη ὠφελουμένη. Οὐδὲ θὰ ἦναι δυνατὸν εἰς τὸ ἐμπόριον ν’ ἀνταγωνισθῇ πρὸς τὴν ἑταιρίαν τοῦ μονοπωλίου, καὶ ἂν τῇ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγή· διότι τοῦ τοπικοῦ ἐμπορίου τὰ κεφάλαια, θὰ ἦναι πολὺ μικρὰ, ἐνῷ ἡ ἑταιρία θὰ δύναται νὰ διαθέσῃ μεγάλα κεφάλαια, καὶ τοιουτρόπως θὰ ἐξαφανισθῇ ἡ καπνεμπορία. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι γνωστὸν πόσον ποσὸν καπνοῦ ἐξάγεται ἐξ Ἑλλάδος. Εἶναι γνωστὸν ἐκ τοῦ δελτίου τοῦ ἐμπορίου, ἴσως εἶναι πολὺ ὀλιγώτερον τοῦ ἀληθοῦς, διότι τὸ δελτίον βεβαιώνει τὸ δεδηλωμένον ποσὸν, ἀλλὰ τὸ ἀφανῶς ἐξαγόμενον ἀγνοοῦμεν. Εἰς τοῦτο εἶχε δίκαιον ὁ κ. Πρωθυπουργός. Γνωστὸν ὅτι ἐξάγεται πολὺ μεγαλείτερον ποσόν· δυνάμεθα δὲ, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπολογίζῃ εἰς 2½ ἑκατομμύρια τὸν ἐν τῷ τόπῳ καταναλισκόμενον καπνὸν, δεχόμενοι μόνον 2 ἑκατομμύρια,—καὶ γνωρίζετε, ὅτι τρία περίπου ἑκατομμύρια ὀκάδων κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ἐξάγονται,— δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν, ὅτι εἶναι 5 καὶ 6 ἑκατομμύρια ὀκάδων ὁ ἐν τῷ τόπῳ παραγόμενος καπνὸς, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 3 ἑκατομμύρια ἐξαγόμενα, πρὸς δύο δραχμὰς ἐκτιμώμενα, εἰσάγουσιν εἰς τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον περὶ τὰ 6 ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς χρυσόν. Αὐτὸ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸ κέρδος παραδίδει εὐχαρίστῳ, ἀλλ’ ἀμελετήτῳ διαθέσει, εἰς τὴν μισθώτριαν ἑταιρίαν. Ὡς ἠκούσατε, ἐνόμισεν ἐπίσης ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα ν’ εἰσαχθῇ διὰ τῆς ἑταιρίας τοῦ μονοπωλίου βιομηχανία ἐπωφελὴς τῆς κατεργασίας τοῦ καπνοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἡ ἑταιρία εἰσαγάγῃ τοιαύτην βιομηχανίαν, θὰ τὴν εἰσαγάγῃ δι’ ἴδιον αὑτῆς λογαριασμὸν, χωρὶς οὐδὲν ὁ τόπος ἢ ἡ ἐγχώριος βιομηχανία νὰ ὠφεληθῇ, ἄλλως δὲ οὐδὲ δύναται ν’ ἀνταγωνισθῇ τοιαύτη βιομηχανία ἐν Ἑλλάδι πρὸς τὴν ἐν Ὁλλανδίᾳ βιομηχανίαν, ὅπου τὰ ἡμερομίσθια εἶναι μικρότερα ἢ ἐδῶ. Καὶ τελευταῖον, τί βιομηχανία εἶναι αὕτη; Μόνη ἡ κοπή. Αὐτὴν ὅμως ἡ ἑταιρία θὰ κάμνῃ διὰ μηχανῶν, βλαπτουσῶν μὲν τὸν ἑλληνικὸν καπνὸν, περιοριζουσῶν δὲ εἰς ἀσήμαντον ἀριθμὸν τοὺς ἐργασθησομένους. Κατὰ ταῦτα ἡ ἑταιρία αὐτὴ, διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ κατεργάζηται, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ εἰσάγῃ ξένα καπνὰ, ὅπως τὰ ἀναμιγνύῃ, τοῦτο δὲ θὰ φέρῃ βλάβην εἰς τὸν τόπον, ἀντὶ ὠφελείας. Περὶ τούτων οὐδεμία, οὐδεμία ἀπολύτως λαμβάνεται πρόνοια. Διὰ τὰ ἐλάχιστα ταῦτα ἐκ τῶν πλείστων, ὅσα ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, βλέπομεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀόριστον, καὶ εὐθὺς, ὡς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προέλθῃ εἰς συμφωνίας, θέλει ἐννοήσει, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ προφυλάξῃ τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο δὲ συμμερίζομαι καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν, ὅτι μία μελέτη τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὀλιγοήμερος εἶναι ἀπαραίτητος, ἂν μὴ θέλωμεν νὰ ψηφίζωμεν ἐπικινδύνους οὐτοπίας.

§62ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπεδείχθη ἐκ τῆς ἐνταῦθα γενομένης συζητήσεως, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, στερεῖται καὶ κεφαλῆς καὶ μέσου καὶ ποδῶν. Ἐπὶ τριῶν κυρίως θεμάτων ἐγεννήθη συζήτησις, καὶ ἐπὶ τῶν τριῶν τούτων θεμάτων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠναγκάσθη νὰ ὁμολογήσῃ, πρὸς μὲν τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀττικῆς, ὅτι προεῖδε καὶ αὐτὸς τὴν ἀντίῤῥησιν αὐτοῦ, καὶ ὅτι εἶχεν ἑτοίμην τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐφρόντισεν ἐπιμελῶς νὰ μὴ ἀνακοινώσῃ, ἐπὶ δὲ τοῦ δευτέρου θέματος, τῆς ἐλλείψεως διατάξεων ποινικῶν, ἐγένοντο παρατηρήσεις παρὰ πολλῶν, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀφοῦ εὗρεν, ὅτι αἱ ἀντιῤῥήσεις αἱ περὶ λαθρεμπορίου ἦσαν ἀνάξιαι λόγου, οὐχ ἧττον ὡμολόγησεν, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη διατάξεων ποινικῶν, καὶ ὑπεσχέθη διὰ τροπολογίας νὰ εἰσαγάγῃ ταύτας, διαρκούσης τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχεν ἀναγεγραμμένον σύστημα ποινικῶν διατάξεων, καὶ εἰς τοῦτο ἐπεφυλάσσετο νὰ φέρῃ τροπολογίας, ἤθελον ἐννοήσει τὴν ἐπιμονὴν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐνταῦθα παντελῶς ἐλλείπει τὸ ἔδαφος· ποῦ θέλει λοιπὸν εἰσαγάγει τροποποιήσεις ἐν νομοσχεδίῳ, οὐδεμίαν διάταξιν ποινικὴν περιέχοντι; Ὑπῆρξε καὶ ἄλλο θέμα, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὐδὲν ἠθέλησε νὰ εἴπῃ ἡμῖν, θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὡμολόγησεν, ὅτι τώρα μελετᾷ, καὶ ὅταν ἀπομελετήσῃ, θέλει εἰσαγάγει αὐτὸ εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοιούτου νομοσχεδίου δὲν δέχεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, προτεινομένην, ἵνα αὐτὸς οὗτος μελετήσῃ αὐτὸ καὶ καταρτίσῃ ἄρτιον σύνολον· ταῦτα δὲ, προκειμένου περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ δεσμεύσῃ τὴν Ἑλλάδα φορολογικῶς, νὰ ὑποβάλῃ αὐτὴν εἰς φόρον ἐπὶ 36 ὅλα ἔτη. Δὲν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου φορολογικοῦ συνήθους, τὸ ὁποῖον μετὰ ἓν, δύο ἢ τρία ἔτη, ἐὰν εὑρήσωσι τὰ πράγματα τῆς Ἑλλάδος, δυνάμεθα νὰ τροποποιήσωμεν· ἐνταῦθα πρόκειται περὶ φόρου, ὅστις θέλει δεσμεύσει ἡμᾶς ἐπὶ 36 ἔτη, ἄνευ ἐλπίδος μεταβολῆς, διότι καὶ οὐδεμίαν περιέχει τὸ νομοσχέδιον διάταξιν περὶ ἐξαγορᾶς. Ἐνῷ δὲ πρόκειται περὶ τοιούτου φόρου, ἔρχεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῶν τριῶν τούτων στίχων καὶ ζητεῖ νὰ ψηφίσωμεν ἀμέσως τὸ νομοσχέδιον. Καὶ τί νὰ ψηφίσωμεν; τὴν δέσμευσιν τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ 36 ἔτη εἰς φορολογίαν βαρυτάτην, φορολογίαν ἀνεπίδεκτον μεταβολῆς ἐπὶ 36 ἔτη, ἀλλὰ καὶ παράνομον, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἠθέλησε νὰ ἀναγράψῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ ἀρνεῖται νὰ ἀναγράψῃ τὸ ποσὸν τοῦ φόρου, ἰσχυριζόμενος, ὅτι τὸ μονοπώλιον, ὡς εἰσάγεται ὑπ’ αὐτοῦ, πᾶν ἄλλο εἶναι ἢ φόρος. Ἰσχυρίζεται, ὅτι δὲν εἶναι φόρος ἡ τιμὴ, τὴν ὁποίαν θέλει ζητήσει παρὰ τοῦ ἀγοραστοῦ ὁ μέλλων ἐφεξῆς νὰ πωλῇ τὸν καπνὸν ἐν μονοπωλίᾳ. Ὁ ἔχων τὸ μονοπώλιον θέλει ἀγοράσει ἢ τὸ ὅλον ἢ μέρος τοῦ καπνοῦ παρὰ τῶν παραγωγῶν. Εἰς ποίαν τιμὴν θέλει ἀγοράσει αὐτόν; Ὄχι βεβαίως εἰς τὴν τιμὴν τῆς ἀρεσκείας τοῦ πωλητοῦ, ὅν θέλει δεσμεύσει διὰ τοῦ νόμου, λέγων αὐτῷ, ὅτι μόνον τέσσαρας τιμὰς προσφέρει. Ποῖαι δὲ εἶναι αἱ τιμαὶ αὗται; Αἱ τιμαὶ αἱ ἀναγκαστικῶς προσδιορισθεῖσαι κατὰ ποιότητας ὑπὸ τῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐπιτροπῆς, ἐν αἷς δὲν περιλαμβάνονται τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς, κοπῆς καὶ συσκευῆς καὶ τὸ κέρδος. Ὁρίζονται ἐν ἄλλοις λόγοις αὐθαιρέτως τὰ ἔξοδα συσκευῆς καὶ κοπῆς, καὶ ἀφοῦ ταῦτα προστεθῶσιν εἰς τὴν τιμὴν τῆς ἀγορᾶς, τὸ ἐπὶ πλέον ζητηθησόμενον, τὸ κέρδος, εἶναι ὁ φόρος, καὶ τὴν διαφορὰν ταύτην δὲν δυνάμεθα νὰ μάθωμεν ἡμεῖς. Δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίσωμεν αὐτὴν οὔτε ἐκ τοῦ ἐλαχίστου ὅρου τῶν 6 ἑκατομμυρίων, οὔτε ἐκ τοῦ ἀνωτάτου ὅρου, τὸν ὁποῖον δὲν εἶναι βεβαίως δυνατὸν ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἔχωμεν ὡρισμένον. Ἀφίνομεν δηλαδὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ψηφίσῃ αὐτὴ τὸν φόρον ἐπὶ 36 ἔτη, ἡμεῖς μὴ γνωρίζοντες μηδὲ κατὰ προσέγγισιν αὐτόν. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι ἐπιτρέπεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ ψηφίζωνται φόροι ἐν τῇ Βουλῇ· ἐὰν νομίζητε, ὅτι, ὑφισταμένου τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Συντάγματος, καθ’ ὃ πάντες οἱ πολῖται Ἕλληνες συνεισφέρουσιν ἐξ ἴσου εἰς τὰ δημόσια βάρη, καὶ τοῦ ἄρθρου 59 Συντάγματος, καθ’ ὃ οὐδεὶς φόρος ἐπιβάλλεται οὐδ’ εἰσπράττεται, ἐὰν προηγουμένως δὲν ψηφισθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ δὲν κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως· ἐὰν νομίζητε, ὅτι τοιαῦται διατάξεις δὲν προσβάλλωσι τὰς ῥητὰς καὶ ἐπιτακτικὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος· ἐὰν νομίζητε, ὅτι ψηφίζοντες οὕτως ἐκτελοῦμεν τὸ καθῆκον ἡμῶν πρὸς τοὺς ἐντολεῖς μας, τὸ καθῆκον ἡμῶν πρὸς τοὺς θεσμούς, δύνασθε νὰ ψηφίζητε. Ἀλλὰ βεβαίως ὑμεῖς θέλετε φέρει πᾶσαν τὴν εὐθύνην, πᾶσαν τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν δὲν ἠξεύρω, ἂν θὰ ἀρκέσωσι 36 ὅλα ἔτη, ἵνα ἀποπλύνωσιν. Ἡμεῖς ἐνταῦθα θὰ ἐπιμείνωμεν πρῶτον εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως, καὶ δεύτερον εἰς τὸ ἀντισυνταγματικὸν τοῦ νομοσχεδίου.

§63Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, διὰ νὰ ἐνθυμηθῇ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ πολῖται Ἕλληνες συνεισφέρουσιν ἐξ ἴσου πάντες. Λειτουργεῖ τὸ σύστημα τῆς διὰ τῶν καπνοκοπτηρίων φορολογίας τοῦ καπνοῦ ἀπὸ τοῦ 1883, καὶ λειτουργεῖ ἐπὶ κατανομῇ ἀνίσῳ τῶν βαρῶν τοῦ φόρου, διότι ὁ φόρος, τὸν ὁποῖον πληρόνουσιν οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν, ἀγοράζοντες καπνὸν, δὲν πληρόνουσιν οἱ κάτοικοι τῆς Ἀμφίσσης, δὲν πληρόνουσιν οἱ κάτοικοι τῆς Δωρίδος, τῆς Κέας, δὲν πληρόνουσιν οἱ κάτοικοι 30 ἴσως ἐπαρχιῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος ἐκυβέρνα ἐπὶ τέσσαρα ἔτη, δὲν εἶχεν οὐδεμίαν ταραχὴν εἰς τὴν συνείδησίν του· ἐθεώρει τὰ πράγματα ὁμαλὰ, σύμφωνα μὲ τὸ Σύνταγμα, καὶ ἐξεγείρεται σήμερον ἐκ τῆς ἀνησυχίας, μήπως τυχὸν οἱ πολῖται τῆς Ἑλλάδος δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἤθελον κληθῆ νὰ εἰσφέρωσιν ἀνίσως εἰς τὰ βάρη τοῦ Κράτους. Λυποῦμαι, ὅτι ἐξύπνησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς τὴν παραμονὴν τῶν ἡμερῶν ἐκείνων, κατὰ τὰς ὁποίας τεκταίνονται τοσαῦτα μεγάλα δεινὰ κατὰ τῆς Ἑλλάδος· μόνον τώρα ἐξύπνησε, ἵνα ἐνθυμηθῇ τὴν ἰσότητα καὶ τὴν κατανομὴν τῶν βαρῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς λέγει περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅτι δὲν ἔχει οὔτε ἀρχὴν οὔτε τέλος· ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἐπηγγέλθημεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι συνετάξαμεν σύστημα μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ· ἡμεῖς ἀδοκήτως, ἐνῷ προσεδοκῶμεν ὁμαλὴν τὴν πορείαν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας, ἠγέρθημεν πρὸ ἑνὸς κινδύνου, τὸν ὁποῖον ἄλλοι εἰσὶν οἱ παρασκευάσαντες, εἰσὶ δὲ γνωστοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρεσκεύασαν αὐτὸν, καὶ τόσον γνωστοὶ, διότι ἐγένοντο κατάδηλοι καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Δὲν παρεσκευάσαμεν νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου, καθ’ ὃν χρόνον κρούει ὁ κώδων τῆς ἀνάγκης, ἀπετάθημεν εἰς τὴν πλειονοψηφίαν καὶ ἐζητήσαμεν ἀπ’ αὐτῆς ἐμπιστοσύνην, ἵνα ἐπιβάλωμεν βάρη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅπως προλάβωμεν τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἀπάτριδες ἐδημιούργησαν κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Περιελάβομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐλάχιστον ὅρον μισθώματος, καὶ ὅμως, ὅταν ἀνεγράφομεν αὐτὸν, ἔτρεμεν ἡ χεὶρ ἡμῶν, μήπως ἕνεκα αὐτοῦ ἤθελε προσκόψει ἡ εὕρεσις μισθωτοῦ τοῦ μονοπωλίου. Καὶ ἀφοῦ ἕνεκα τῆς ἀνάγκης τοῦ τόπου ἐδέχθημεν νὰ προβῶμεν εἰς ἵδρυσιν θεσμοῦ, τὸν ὁποῖον ἀπεκρούομεν, ἐδιστάζομεν νὰ καθορίσωμεν τὰς λεπτομερείας, μήπως ἕνεκα τούτων ματαιώσωμεν τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ ψηφίσωμεν. Βεβαίως δὲν προσδιορίζομεν τὴν τιμὴν, ἐφ’ ᾗ θέλει πωλεῖσθαι ὁ καπνός, ἀλλ’ οὐδ’ ἐπιτρέπεται νὰ προσδιορίσωμεν αὐτήν, πλὴν ἂν θελήσωμεν διὰ τῶν ἰδίων ἡμῶν χειρῶν νὰ ματαιώσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν προσδιορίσωμεν τὴν τιμὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μόνιμον καὶ σταθερὰν, θέλομεν προσκόψει εἴτε εἰς τὴν ἄρνησιν τῶν θελόντων νὰ μισθώσωσι τὸ μονοπώλιον, εἴτε εἰς τὸ συμφέρον τῶν καταναλωτῶν. Μήπως τὸ μίσθωμα τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ πρέπῃ νὰ ἦναι μονίμως προσδιωρισμένον; Καὶ τοῦτο πρέπει νὰ ὑπόκηται εἰς μεταβολὰς, ἀναλόγως τοῦ καταναλισκομένου ποσοῦ. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν προσδιορίσητε τὴν τιμὴν, δὲν θέλει ψηφοφορήσει ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς. Καὶ νομίζετε, ὅτι ἐγὼ ἐπλανήθην ποτὲ, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἤθελεν ἐπιψηφίσει τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐγὼ προτείνω εἰς τὴν Βουλήν; Δὲν ἐπλανήθην ποτέ. Ἴσως εἶχον καὶ ἄλλας ἀμφιβολίας, τὰς ὁποίας ἀπέχω νὰ ἐξηγήσω ἐντεῦθεν....

§64ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ τὰς ἐξηγήσητε, παρακαλῶ.

§65ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν δὲν περιελάβομεν ποινικὰς διατάξεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δὲν παρελείψαμεν τοῦτο ἐξ ἀμελείας ἢ ἀμαθείας· δὲν ἐγνωρίζομεν ποίας ἀνάγκας θέλει δημιουργήσει ἡ ἵδρυσις μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ· αἱ ἀνάγκαι αὗται δὲν εἶναι ἐν Ἑλλάδι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας παρήγαγεν ἡ ἵδρυσις μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ ἐν Γαλλίᾳ ἢ ἐν Ἰταλίᾳ. Ὑπελάβομεν ὅτι ἦτο λυσιτελὲς, ὅταν παρουσιασθῶσι μισθωταὶ, νὰ ἀκούσωμεν τὰς ἀξιώσεις αὐτῶν, ὅπως κανονίσωμεν τὰ τῶν ποινικῶν διατάξεων, εἰσάγοντες περὶ τούτων νομοσχέδιον κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, καὶ τὴν πρώτην ἀντίῤῥησιν ἐστέρξαμεν, ἐπαγγελθέντες νὰ περιλάβωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεις τινὰς, ἐν προγενεστέροις νόμοις ὑπαρχούσας. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δὲν στέργει οὐδὲ τοῦτο, καὶ ταράσσεται, πῶς, ἐνῷ δὲν ὑπάρχει ἔδαφος ποινῶν, θέλομεν νὰ ἀναγράψωμεν τοιαύτας διατάξεις. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπιθυμεῖ, ἵνα ἡ Βουλὴ ἀποτραπῇ ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου· τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην τὴν γνωρίζω. Δὲν παραβάλλετε τὰς τιμὰς τοῦ χρυσοῦ ἢ τῶν χρεωγράφων, διακυμαινομένας κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας; Ποῖαι ἦσαν αἱ τιμαὶ πρὸ τῶν ἀγορεύσεων τῶν γενομένων ἐντεῦθεν; Ποῖαι μετ’ αὐτάς; Ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀμέσως αἱ φῆμαι θέλουσι διασπαρῆ ἀνὰ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ διαδώσει πανταχοῦ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε τὸ νομοσχέδιον τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ. Σήμερον διεδίδετο εἰς τὴν πόλιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον περὶ προσθήκης δύο δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· ἐγὼ, ὁμιλῶν προχθὲς εἰς τὴν Βουλὴν, ἔλεγον, ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ διστάζῃ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν νομοθέτησιν τῶν δύο δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων, δὲν ἀρνοῦμαι νὰ στέρξω ν’ ἀντικαταστήσω τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον προσεδόκων νὰ εἰσπράξω ἐξ αὐτῶν, αὐξάνων τὸ τέλος ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ σίτου. Τοῦτο εἶπον ἐντεῦθεν, ἀλλ’ ἀνὰ πᾶσαν τὴν πόλιν καὶ τὸ Χρηματιστήριον ἐλέγετο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς δεκατημορίων. Ἑκατὸν σάλπιγγες, αἱ ὁποῖαι διαδίδουσιν εἰδήσεις ἀπελπιστικάς, διέδιδον τοῦτο, διότι μία ὑπάρχει ἐπιθυμία, ἡ ἐπιθυμία νὰ ὑποτιμηθῶσιν ἐν Εὐρώπῃ τὰ χρεώγραφα, διὰ νὰ μὴ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ εὕρῃ δάνειον. Καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν δυνηθῇ νὰ συνομολογήσῃ δάνειον;.... Δὲν τοὺς τρομάζει αὐτό! τὸ ἐπιζητοῦσιν!... Ἡ κατάρα τοῦ ἔθνους ἐπὶ πάντα κατεργαζόμενον τὸ κακὸν κατ’ αὐτοῦ! (Χειροκροτήματα ἐκ δεξιῶν καὶ ἐκ τῶν ἀκροατηρίων.)

§66ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ καίριον ἐλάττωμα, ἀληθῶς, τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὡς καὶ πάντων ἐκείνων, διὰ τῶν ὁποίων ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὴν παροῦσαν κρίσιμον θέσιν τῶν ἀγορῶν τῆς Ἑλλάδος, ὑπέδειξεν αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι σᾶς εἶπεν, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔκρουεν εἰς τὰ κωφὰ τῆς Κυβερνήσεως ὦτα ὁ κώδων τοῦ κινδύνου, τότε καὶ μόνον ἐσκέφθη νὰ φέρῃ ἐνώπιον ἡμῶν μέτρα, μέτρα ἀμελέτητα, μέτρα ἀτελῆ, μέτρα, τὰ ὁποῖα οὐδὲν ἕτερον θὰ ἔχωσιν ἀποτέλεσμα ἢ νὰ καταστήσωσι δυστυχεστέραν τὴν θέσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ μὴ τάχα ἔλειψαν αἱ κραυγαί, δι’ ὧν ἠθέλησαν ν’ ἀφυπνίσωσι τοὺς ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους κοιμωμένους νήδυμον Ὑπουργούς; Μὴ αὐτὸς ὁ συνάδελφός των, ὅστις κάθηται ἐκεῖ ἤδη σιγῶν, ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου δὲν ὑπέδειξεν αὐτοῖς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ βαρουχίου ὕπνου των; Μὴ ἡ δημοσιογραφία δὲν ἠθέλησε νὰ τοὺς ἀφυπνίσῃ; Ἀνέμενον νὰ καταπέσωσιν εἰς τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας των τὰ ἑλληνικὰ χρεώγραφα, νὰ ὑψωθῇ κατὰ τεσσαράκοντα τοῖς ἑκατὸν ἡ ἀξία τοῦ χρυσοῦ, διὰ νὰ σκεφθῶσι περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὤφειλον νὰ λάβωσι. Καὶ παραπονεῖται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀνεγράφη ἐν τῷ τύπῳ, ὅτι δύο ἤδη ἐκ τῶν ὑποβληθέντων φορολογικῶν νομοσχεδίων του, ἐκ τῶν ὁποίων ἀπεξεδέχετο ἔσοδον 950,000 περίπου δραχμῶν, ἐγκατελείφθησαν τὴν ἐπιοῦσαν! Ἀλλ’ ὅλα τὰ ἐξωτερικὰ φαινόμενα δὲν συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς γνώμης ταύτης; Τί γίνονται τὰ δύο πρῶτα νομοσχέδια τὰ φορολογικὰ, τὰ ὁποῖα πρῶτα ὑπέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ προχθεσινοῦ του λόγου;...

§67Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ σᾶς ἀπαντήσω;

§68ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν σᾶς δίδω καμμίαν ἄδειαν. (Θόρυβος). Τί ἀπέγειναν τὰ νομοσχέδια...

§69ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἰσήχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν ἴδια νομοσχέδια, διότι αἱ διατάξεις αὐτῶν θέλουσι περιληφθῆ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ φορολογικῷ, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκουσι. Δὲν ἦτο τακτικὸν νὰ ψηφισθῇ ἡ προσθήκη τῶν δύο δεκατημορίων δι’ ἰδίου νομοσχεδίου, ἀφοῦ ὁ φόρος, εἰς τὸν ὁποῖον ἤθελον προστεθῆ τὰ δύο δεκατημόρια, δὲν εἶχεν ἔτι ψηφισθῆ, διότι δὲν ἐπροτάθη ἔτι τὸ περὶ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐτήσιον νομοσχέδιον.

§70ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρόχειρον ἔχει τὴν ἀπάντησιν. Λέγει: μήπως εἰσηγάγομε τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνιαυσίου φορολογίας, διὰ νὰ ὑποβάλωμεν καὶ τὸν φόρον περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν; Ἀλλὰ σεῖς ἀνηγγείλατε τὴν εἰσαγωγὴν νομοσχεδίων, σεῖς ἀνηγγείλατε νομοσχέδιον περὶ προσθέτου φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἐπὶ τοῦ οἴνου, καὶ ἐν τούτοις τὰ νομοσχέδια αὐτά, ἐνῷ πάντα τὰ ἄλλα ἐτυπώθησαν καὶ διανεμήθησαν, δὲν ἐράνησαν, καὶ οὐδὲ λόγος ἐγένετο τὴν ἐπιοῦσαν περὶ αὐτῶν εἰς τὰ πρακτικά. Τὴν ἐπιοῦσαν ἔπρεπε νὰ ὑψωθῇ φωνὴ ἐντεῦθεν, ἵνα σᾶς ὑπομνήσῃ τὰς 950,000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας προετίθεσθε νὰ εἰσπράξητε ἐκ τῶν δύο φορολογικῶν νομοσχεδίων. Βεβαίως, ὅταν ὁ κώδων τοῦ κινδύνου κρούῃ τοσοῦτον ἀπειλητικῶς, ἑπόμενον ἦτο νὰ καταλάβῃ τὴν κεφαλὴν ὑμῶν ἡ παραζάλη. Ἐνόμισαν ὅτι ὑποβιβάζοντες τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ προβιβάζοντες τὴν συζήτησιν φορολογικῶν νομοσχεδίων ἐντὸς 24 ὡρῶν συνταχθέντων, ὅτι ἤθελον ἀποφύγει τὸν ἔλεγχον, ὅτι ἤθελον κατορθώσει νὰ ἀνακόψωσι τὰς συμφορὰς, τὰς ὁποίας αὐτοὶ ἐδημιούργησαν διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ τί ἔπραξαν; Διὰ νὰ περιορισθῶ εἰς τὸ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου πρόκειται ἡ συζήτησις, ἔφερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον βεβαίως, ὡς κάλλιστα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας, δὲν ἱδρύει μονοπώλιον, ἔφερον νομοσχέδιον περὶ μισθώσεως μονοπωλίου, μήπω ἱδρυθέντος, διότι, ἂν ἀφαιρέσητε μίαν μόνον λέξιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὴν λέξιν ἱδρύθη, θέλετε ἴδει, ὅτι πᾶσαι αἱ λοιπαὶ διατάξεις αὐτοῦ, πᾶσαι αἱ φράσεις καὶ λέξεις ἀφορῶσιν εἰς τὴν μίσθωσιν τοῦ μήπω ἱδρυθέντος μονοπωλίου. Τοιοῦτον εἶναι τὸ νομοσχέδιον. Καὶ παρετήρησαν ἤδη, ὅτι δὲν προσδιορίζει, κατὰ παράβασιν ῥητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, τὴν τιμὴν τοῦ ἐπιβαλλομένου φόρου, καὶ παρετήρησαν ἤδη, ὅτι δὲν ἀναγράφει ποινικὰς διατάξεις, καὶ ἀφίησιν ἄνευ κυρώσεως τὸ δῆθεν μονοπώλιον τοῦτο· ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἄλλα ἐλαττώματα καιριώτερα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξαναγκάσωσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον. Δὲν δύναται ἢ νὰ τὸ ἀποσύρῃ, καὶ ἂν δὲν θελήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως ἡ πλειονοψηφία θὰ τῷ ἐπιβάλῃ νὰ τὸ ἀποσύρῃ. Ἀκούσατέ τα. Πᾶν μονοπώλιον ἐπιβάλλει δήμευσιν, ἢ, ἂν θέλητε, ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν· πρόκειται διὰ τῆς λέξεως ἱδρύθη, τῆς περιληφθείσης ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτῷ, νὰ ἀπαλλοτριωθῶσι τῆς περιουσίας των δεκάδες χιλιάδων Ἑλλήνων πολιτῶν, πάντες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μετέρχονται τὸν καπνέμπορον, τὸν καπνοπώλην. Ἀλλ’ οὐδεμία ὑπὲρ αὐτῶν ἀναγράφεται ἀποζημίωσις ἢ διαδικασία ἀποζημιώσεως. Θὰ εὕρῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μίαν τροπολογίαν εἰς τὰ χαρτιά του, διὰ νὰ μᾶς δείξῃ μετ’ ὀλίγον, ὅτι καὶ περὶ αὐτοῦ ἐσκέφθη, ὅπως ἐσκέφθη περὶ τοῦ φορολογικοῦ ὅρου καὶ περὶ τῶν ποινικῶν διατάξεων. Ἀλλὰ τοιοῦτο νομοσχέδιον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Βασιλικὸν διάταγμα δὲν ἔχει τὴν δύναμιν ν’ ἀπαλλοτριώσῃ ἀναγκαστικῶς τῆς περιουσίας των ὅλους ἐκείνους, οἵτινες μετέρχονται τὸν καπνέμπορον καὶ καπνοπώλην. Ὑπάρχει ἓν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, πρὸς τὸ ὁποῖον προσκρούουσα ἡ πλειονοψηρία, θὰ συντριβῇ, ὅπως συνετρίβησαν πᾶσαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐτόλμησαν νὰ θέσωσιν ἀσεβῆ χεῖρα ἐπὶ τοῦ θεμελιώδους ἡμῶν χάρτου. Θέλετε συντριβῆ, ἂν θίξητε τὴν διάταξιν τὴν ἀναγεγραμμένην ἐν τῷ συνταγματικῷ ἡμῶν χάρτῃ, καὶ καθ’ ἣν οὐδεὶς στερεῖται τῆς ἰδιοκτησίας του, εἰμὴ διὰ δημοσίαν ἀνάγκην, προσηκόντως ἀποδεδειγμένην, ὅταν καὶ ὅπως ὁ νόμος ὁρίζει καὶ μετὰ προηγουμένην ἀποζημίωσιν. Νόμος δὲν εἶναι τὸ διάταγμα. Ἀλλὰ τοὐλάχιστον, ἐὰν φρονῆτε, ὅτι οὕτω νομοθετοῦνται μονοπώλια, καὶ ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε πορεία τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τοιαύτη, ὥστε ν’ ἀπαλλοτριωθῆτε ὑπὲρ αὐτῆς τῶν δικαιωμάτων σας ... ὄχι! νὰ ἀπαλλοτριώσητε ὑπὲρ αὐτῆς τὰ δικαιώματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι σεῖς δικαιώματα δὲν ἔχετε, ἔχετε μόνον καθήκοντα, — τότε δώσατε ἐν λευκῷ τὴν ψῆφόν σας. Τί θέλετε τὰς συζητήσεις; Πρόκειται ν’ ἀποκρούσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὰς μηχανοῤῥαφίας, εἰς τὰς ὁποίας ἀποδίδει τὴν ἔκπτωσιν τῶν ἑλληνικῶν ἀξιῶν, τὴν ἔκπτωσιν τοῦ τραπεζογραμματίου. Δώσατέ τῳ ἐν λευκῷ τὴν ὑπογραφήν σας· εἰπέτε αὐτῷ: Διὰ τῶν μεσιτῶν σας διέλθετε τὰς ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης· κάμετε πρὸς αὐτὰς οἱανδήποτε παραχώρησιν, διὰ νὰ κατορθώσητε νὰ σώσητε, οὐχὶ τὸν τόπον, ἀλλ’ ἑαυτοὺς, καταστρέψατε δὲ τὸν τόπον. Βεβαίως περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως οὐδ’ ἐσκέφθη κἄν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ τί πρὸς δικαιολογίαν τῆς παραλείψεως τοῦ ὁρισμοῦ τῆς τιμῆς ἀντέταξεν; Ἀντέταξεν ὅτι θὰ ἦτο δύσκολον νὰ εὑρεθῇ ἑταιρία, προσδιοριζομένης τῆς τιμῆς ἐκ τῶν προτέρων, νὰ δεχθῇ νὰ μισθώσῃ τὸ μονοπώλιον. Διατί; Διότι, εἶπε, δὲν γνωρίζομεν ποῖον θὰ ᾖναι τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ καταναλωθῇ. Καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συνάψεως τῆς συμβάσεως θὰ τὸ γνωρίζῃ τὸ ποσὸν αὐτό; Θὰ προβῇ εἰς μελέτας; Βεβαίως τὰς μελέτας, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ σπουδαίου νομοθετήματος, ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰς κάμῃ, νὰ τὰς ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ψηφίσῃ φόρον εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε. Φόροι ψηφίζονται μόνον ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους καὶ ἀναλόγως τῶν μέσων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Οὐδὲ δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ μονοπώλιον δὲν περιλαμβάνει τὴν ἔννοιαν τοῦ φόρου, διότι αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμολόγησε τοῦτο, ὅταν ἀντέκρουε τὰς περὶ ἐλλείψεως ποινικῶν διατάξεων παρατηρήσεις. Ποινικὰς διατάξεις θέλετε; Ὁρίστε ποινικὰς διατάξεις, ἀπήντα· ἔχομεν τὰς ποινικὰς διατάξεις περὶ λαθρεμπορίου. Ἀλλ’ ἐὰν ἐφαρμόζωνται αἱ περὶ λαθρεμπορίου ποινικαὶ διατάξεις εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, βεβαίως περιλαμβάνει τοῦτο φόρον. Ἀλλὰ τὸν φόρον, τὴν φορολογικὴν μονάδα, ὀφείλετε σεῖς νὰ τὴν ὁρίσητε. Τί ἐγένετο μέχρι τοῦδε; Δὲν εἶναι τὸ πρῶτον μονοπώλιον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν· ἔχομεν μονοπώλιον τοῦ πετρελαίου, ἔχομεν μονοπώλιον τοῦ σιγαροχάρτου, ἔχομεν μονοπώλιον τῶν παιγνιοχάρτων, ἔχομεν μονοπώλιον τῶν πυρείων. Ἀναδιφήσατε ἕνα πρὸς ἕνα τοὺς ψηφισθέντας τούτους νόμους παρ’ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς κατεκρίνομεν αὐστηρότατα, καὶ θέλετε ἴδει, ὅτι οἱ νόμοι οὗτοι περιλαμβάνουσι τὸν ὅρον τὸν φορολογικὸν, τὸν μέγιστον τοὐλάχιστον φορολογικὸν ὅρον. Τοιαύτην διάταξιν ἔπρεπε νὰ περιλάβῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὤφειλε νὰ ὁρίσῃ, τίς εἶναι ὁ μέγιστος φορολογικὸς ὅρος, εἰς τὸν ὁποῖον διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου εἰσάγομεν τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ, θὰ ὑποβληθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἄνευ αὐτοῦ, βεβαίως τὸ νομοσχέδιον προσκρούει πρὸς ἑτέραν συνταγματικὴν διάταξιν, τὴν διάταξιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λαρίσσης. Ποινικὰς διατάξεις, Κύριοι, θέλετε; Θὰ δανεισθῶμεν αὐτάς. Θὰ εἰσάξωμεν ἓν τῶν συστημάτων τῶν ποινικῶν διατάξεων, τῶν ἀναγεγραμμένων εἰς ἕτερον νόμον, διὰ μιᾶς τροπολογίας εἰς δευτέραν ἢ τρίτην ἀνάγνωσιν, ἀπήντα ὁ κ. Πρόεδρος. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ μονοπωλίου, οἷον διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου θέλομεν δημιουργήσει, θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη νὰ πλασθῶσιν ἴδια ἀδικήματα, καὶ μόνον διὰ νόμου εἶναι δυνατὸν νὰ πλάσῃ τις ἀδίκημα. Ἄλλη λοιπὸν παράλειψις, ἕνεκα τῆς ὁποίας προσκρούει τὸ νομοσχέδιον ἐπίσης εἰς συνταγματικὴν διάταξιν. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἀπαράδεκτα, ἀπέναντι τῶν ὁποίων βεβαίως θὰ καταπέσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι οὐδὲν ἕτερον ἐσκέπτετο ἡ Κυβέρνησις ἢ νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὑπὲρ τῆς ὑψώσεως τῶν ἀξιῶν διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτῆς, ἀφοῦ ὑπάρχουσιν ἕτεροι, κερδοσκοποῦντες ὑπὲρ τῆς ἐκπτώσεως. Ἀλλὰ πρὸς τίνα ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ ἐκμισθώσῃ τὸ οὕτω περιέργως ἱδρυόμενον μονοπώλιον; Πρὸς τὸν Ἄχολον; Ὑποθέτω ὅτι πρόκειται νὰ τὸ ἐκμισθώσῃ πρὸς ἑταιρίαν. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν θὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς ἑταιρίας ἢ παρὰ τοῦ ἀτόμου, πρὸς ὃ θὰ τὸ ἐκμισθώσῃ; Οὐδεμία ἀναγράφεται τοιαύτη, καὶ νομίζει ὅτι καὶ αὐτὴν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁρίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι εἶναι ματαιοπονία καὶ ἀπώλεια χρόνου ἡ ἐπὶ μακρότερον συζήτησις τοιούτου νομοσχεδίου. Ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἀπὸ τῆς ὁποίας εἰς τὸν ὁρίζοντα τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν οὐρανοῦ ἀνεφάνησαν τὰ πρῶτα μέλαινα νέφη, ἐπεβάλλετο, λέγω, εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ σοβαρῶς τὴν κατάστασιν καὶ νὰ ἀντεπεξέλθῃ διὰ σχεδίων σπουδαίων. Δὲν τὸ ἔπραξεν. Ἀνέμενε νὰ ἐκραγῇ ὑπὲρ τὴν κεφαλήν της ἡ καταιγὶς καὶ ὁ κεραυνὸς,—καὶ ἐξεῤῥάγη δυστυχῶς ὄχι μόνον ὑπὲρ τὴν κεφαλήν της, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τὴν κεφαλὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ,—καὶ ἐν τῇ παραζάλῃ, ἣν παρήγαγεν εἰς τὴν διάνοιαν τῆς Κυβερνήσεως ἡ καταιγὶς, συνελήφθησαν καὶ ἐῤῥίφθησαν ἐνταῦθα τὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν. Ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἀμέσως ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καθ’ ἣν παρετηρήθησαν αἱ ὅλως ἀτελεῖς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ἐντελῶς ἀντισυνταγματικὴ βάσις αὐτοῦ, ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ νὰ θέλῃ ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι, καίπερ τυφλὴ οὖσα, βλέπει, ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ, λέγω, ν’ ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν της. Δὲν τὸ ἔπραξε. Χειρότερα δι’ αὐτὴν, χειρότερα διὰ τὴν φιλοτιμίαν της! Ἀλλὰ δύναται νὰ σώσῃ τὴν φιλοτιμίαν της καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν, καίπερ ἀποσύρουσα τὸ νομοσχέδιον, διὰ τῆς προσκλήσεως, τὴν ὁποίαν πρὸς τὴν Βουλὴν εἶχε κάμει πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅπως ὡς ἀδελφοὶ σκεφθῶμεν καὶ νομοθετήσωμεν. Ἂς προσφύγῃ πάλιν εἰς τὴν παράκλησιν ταύτην. Καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλῃ νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν παράκλησιν ταύτην, ἡμεῖς διατυποῦμεν ταύτην ὑπὲρ αὐτῆς· ὡς ἀδελφοὶ τὴν παρακαλοῦμεν νὰ συναινέσῃ ν’ ἀποσταλῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπὴν Βουλευτῶν, οἵτινες νὰ ἔχουν ὦτα, διὰ ν’ ἀκούουν, νὰ ἔχουν ὀφθαλμοὺς, διὰ νὰ βλέπουν, νὰ ἔχουν νοῦν, διὰ νὰ νοοῦν, καὶ οἵτινες θὰ δυνηθῶσι νὰ διατυπώσωσι τὸ νομοσχέδιον ὅπως ὤφειλε νὰ ἦναι διατετυπωμένον τοιοῦτο νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται πολυτιμοτάτη πρόσοδος τοῦ Κράτους νὰ ῥιφθῇ εἰς τοὺς ἀνέμους τῆς καταιγίδος, ἥτις μᾶς παραδέρει, πρόσοδος τοῦ Κράτους, ἥτις ἀνάγκη νὰ χρησιμοποιηθῇ πρὸς διάσωσιν αὐτοῦ.

§71Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ κάμω δηλώσεις, ἢ μᾶλλον νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι εἶπον πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτε εἰσήγαγον τὰ νομοσχέδια, περὶ ὧν πρόκειται, καὶ ἀνεκοίνωσα εἰς αὐτὴν τὰς περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους πληροφορίας. Κατὰ τὰς ἀνακοινώσεις μου ἐκείνας, διὰ νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα προέβαλον, ἐζήτουν νὰ αὐξήσωσι τὰ ἔσοδα κατὰ 5,717,000 δραχμὰς, εἶπον δὲ, ὅτι ἐσκόπουν νὰ προτείνω νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς δύο δεκατημορίων εἰς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς δύο δεκατημορίων εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ οἴνου, καὶ νομοσχέδιον περὶ προσθήκης τεσσάρων δραχμῶν κατὰ κιβώτιον πετρελαίου, καὶ νομοσχέδιον περὶ προσθήκης δέκα καὶ πέντε ἑκατοστῶν εἰς τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη, καὶ νομοσχέδιον περὶ προσθήκης ἑνὸς λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου. Καὶ εἰσήγαγον μὲν τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠδυνάμην νὰ εἰσαγάγω, δὲν εἰσήγαγον ὅμως ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδυνάμην νὰ εἰσαγάγω. Καὶ δὲν ἠδυνάμην νὰ εἰσαγάγω νομοσχέδιον περὶ προσθήκης δύο δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, διότι ἡ διάταξις αὕτη ἀποτελεῖ μέρος ἀναπόσπαστον τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· ὅταν δὲ ἤθελον προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἤθελον περιλάβει ἐν αὐτῷ τὴν διάταξιν περὶ τῆς προσθήκης δύο δεκατημορίων εἰς αὐτόν. Καὶ δὲν εἰσήγαγον ὡσαύτως τὸ νομοσχέδιον περὶ προσθήκης δύο δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ οἴνου, διότι καὶ ἡ διάταξις αὕτη ἀπετέλει μέρος ἀναπόσπαστον τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ οἴνου· ὅταν δὲ ἤθελον προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἐτήσιον φορολογικὸν νόμον, ἤθελον περιλάβει ἐν αὐτῷ καὶ τὴν περὶ προσθήκης τῶν δύο δεκατημορίων διάταξιν. Ὁ κ. Βουλευτής, ἀνευλαβὴς πρὸς τοὺς συναδέλφους του ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν ἐδίστασε νὰ ὑποσημάνῃ, ὅτι ἡμεῖς εἴχομεν εἰσαγάγει τὰ νομοσχέδια ταῦτα, καὶ διὰ λαθροχειρίας ἀφῃρέσαμεν αὐτά. Τοιοῦτοι ὑπαινιγμοὶ, ἂν ἰδιάζωσιν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, εἰσὶν ὅμως ἀνάρμοστοι πρὸς ἡμᾶς, διότι δὲν ἁρμόζουσιν εἰς τὰ ἤθη ἡμῶν· ἐὰν δὲ εἰς τοὺς ὑπαινιγμοὺς τούτους ἐξώκειλεν, ἐπιθυμῶν νὰ παραστήσῃ, ὅτι ἡμεῖς μετεμελήθημεν διὰ τὴν πρότασιν, ἣν ἐπηγγέλθημεν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ προσθήκης δύο δεκατημορίων εἰς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, καὶ περὶ προσθήκης ἑτέρων δύο δεκατημορίων εἰς τὸν φόρον τοῦ οἴνου, βεβαιῶ αὐτὸν, ὅτι δὲν μετεμελήθημεν· εἴπομεν δὲ παῤῥησίᾳ πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι, ἐὰν αὕτη διστάζῃ νὰ στέρξῃ, ἵνα ψηφίσῃ τὰς περὶ ὧν εἴρηται προσθήκας εἰς τοὺς δύο τούτους ἀμέσους φόρους, τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τὸν φόρον τοῦ οἴνου, διότι κατὰ τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων τούτων οἱ παραγωγοὶ πιέζονται, οὐδαμῶς δυσκολευόμεθα, ἀλλὰ στέργομεν, ἵνα ἀντικαταστήσωμεν τοὺς φόρους τούτους διὰ προσθήκης ἑνὸς λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου. Τί προσεδοκῶμεν νὰ εἰσπράξωμεν ἐκ τῶν δύο δεκατημορίων τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν; 460,000 δραχμάς. Τί προσεδοκῶμεν νὰ εἰσπράξωμεν ἐκ τῶν δύο δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ οἴνου; 474,000 δραχμάς. Ἐὰν ἤθελεν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει ν’ ἀντικαταστήσωμεν τοὺς δύο τούτους κατὰ προσθήκην φόρους διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ τέλους τοῦ οἴνου κατὰ ἓν λεπτὸν κατ’ ὀκᾶν, θέλομεν παράσχει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον 1,206,000 δραχμῶν. Λοιπὸν οἱ ταμιευτικοὶ σκοποὶ, ὧν ἕνεκα προεβάλομεν τὰς φορολογικὰς ταύτας προτάσεις, οὐδόλως ἐκώλυον ἡμᾶς νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν ταύτην, ἤρκει μόνον ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς νὰ ἐδείκνυεν ἡμῖν, ὅτι ἐδίσταζε νὰ ἐπιβαρύνῃ περισσότερον εἴτε τὴν γεωργικὴν τάξιν, τὴν ὑποβαλλομένην εἰς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, εἴτε τοὺς καλλιεργητὰς τῆς ἀμπέλου. Ὤφειλον νὰ δώσω τὴν διασάφησιν ταύτην, διὰ νὰ ἀποκρούσω πᾶσαν ταπεινὴν αἰτίασιν, ἥτις ἤθελε περιέχεσθαι ἐν τοῖς λόγοις, οἵτινες ἀπηγγέλθησαν πρὸ μικροῦ ἐν τῇ αἰθούσῃ. Ἀλλὰ, διδοὺς τὴν διασάφησιν ταύτην, ὀφείλω νὰ μὴ παραλίπω νὰ παρατηρήσω πρὸς τὸν Βουλευτὴν Ἀττικῆς, ὅτι ὁμιλεῖ περὶ πλειοψηφιῶν συντριβομένων, διότι βλέπει περὶ ἑαυτὸν τὴν ἐρημίαν, ἐν τῇ ὁποίᾳ τυγχάνει. Πλειοψηφίαι, αἵτινες δὲν ἀμελοῦσι νὰ ἔλθωσιν ἐπίκουροι εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους αἱ πλειοψηφίαι αὗται δὲν συντρίβονται, διότι προσφέρουσιν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν πατρίδα αὐτῶν. Ὑπηρεσίαν δὲ δὲν προσφέρουσιν εἰς τὴν πατρίδα των ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πειρῶνται νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὰς δυσχερεῖς περιστάσεις, λησμονοῦντες τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὴν πατρίδα αὐτῶν.

§72ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ὑποπίπτει εἰς μνημονικὸν λάθος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἰσχυριζόμενος ὅτι δὲν ὑπέβαλε καὶ τὰ νομοσχέδια περὶ προσθήκης δύο δεκατημορίων εἰς τοὺς φόρους τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ τοῦ οἴνου. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι κάλλιστα, ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν, ἀνέφερε καὶ τὰ δύο ταῦτα. Ἐπειδὴ δὲ τὴν ἐπιοῦσαν παρετήρησα εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν ἀνεφέροντο καὶ αὐτὰ, ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἡ ἀνήκουσα προσθήκη, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συνῄνεσε.

§73ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμολογῶ ὅτι ἐπλανήθην εἰς τοῦτο, ὑπολαβὼν ὅτι εἶχον καταθέσει τὰ νομοσχέδια, καὶ ὅτι εἶχε παραλίπει ὁ Γραμματεὺς νὰ μνημονεύσῃ αὐτῶν. Ἐξετάσας κατόπιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, εὗρον, ὅτι δὲν εἶχον καταθέσει αὐτά· ἐὰν δέ τις ἤθελεν ἐξετάσει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἤθελε πεισθῆ, ὅτι δὲν εἶχον καταθέσει αὐτά.

§74Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ὅμως διωρθώθησαν συμφώνως πρὸς τὰς ἰδέας σας τότε.

§75ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπεν ὅτι τὰ ὑποβάλλει, καὶ τὴν ἐπιοῦσαν ἐδέχθη νὰ σημειωθῇ τοῦτο εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά. Ἀκόμη μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἀφοῦ νομίζει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλῃ εἰδικὰ νομοσχέδια διὰ τὴν προσθήκην τῶν δύο τούτων φόρων, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ περιλάβῃ τὴν προσθήκην ταύτην εἰς τὸν ἐτήσιον φορολογικὸν νόμον, φρονῶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποσύρῃ καὶ τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλει φόρον ἑνὸς λεπτοῦ εἰς τὸν ἔξωθεν εἰσαγόμενον σῖτον· διότι δὲν ἠμποροῦν καὶ οἱ δύο οὗτοι φόροι νὰ ψηφισθῶσι συγχρόνως. Ἐὰν δὲν ψηφισθῶσι παρὰ τῆς Βουλῆς τὰ δύο δεκατημόρια ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τότε βεβαίως δὲν πιστεύω νὰ ἐπιμείνῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅπως ψηφισθῇ καὶ ἡ προσθήκη τοῦ ἑνὸς λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου. Ὥστε πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς ἑνὸς λεπτοῦ ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου, ὅταν ἐπιμείνητε εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῶν δύο προσθέτων δεκατημορίων τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· διότι, ἐὰν δὲν ἐπιμείνητε εἰς ἐκεῖνα, τότε πρέπει νὰ ἐπιβάλητε φόρον ἑνὸς καὶ ἡμίσεως λεπτοῦ εἰς τὸν ἔξωθεν εἰσαγόμενον σῖτον.

§76ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω ἐπὶ τῆς πρώτης συζητήσεως, ἁπλῶς, ὅπως ἐκδηλώσω τὴν γνώμην καὶ τὴν ψῆφόν μου ἐπί τε τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου περὶ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἐπρότεινεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, δι’ ὧν ἐπιβάλλονται πρόσθετοι φόροι εἰς τοὺς ἤδη ὑπάρχοντας βαρυτάτους τοιούτους, καὶ καθ’ ὧν διεμαρτυρόμεθα πάντοτε. Ἡ ἁθρόα ἄνευ διακρίσεως αὔξησις τῶν τελωνειακῶν τελῶν κατὰ 20 τοῖς ἑκατὸν, ἥτις καὶ ἕνεκα τῶν συμβατικῶν θὰ ἐπιπέσῃ κυρίως ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων πρώτης ἀνάγκης, οἷον τῶν ἀποικιακῶν εἰδῶν, ὀρυζίου, ὀσπρίων καὶ λοιπῶν, ἡ αὔξησις τοῦ φόρου τοῦ πετρελαίου κατὰ 4 δραχμὰς, ἡ αὔξησις τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὃν ὑπεσχέθημεν εἰς τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος ὅτι θὰ καταργήσωμεν, ἡ αὔξησις τοῦ φόρου τοῦ οἴνου, ὃν ὑπεσχέθημεν νὰ τροποποιήσωμεν ἐπὶ τὸ ἐλαφρότερον, καὶ ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σίτου καὶ σμιγοῦ κατὰ 30 καὶ πλέον λεπτὰ τὸ κοιλόν, πᾶσαι αὗται αἱ αὐξήσεις τῶν φόρων πρόκειται νὰ καταστήσωσι δυστυχέστερον τὸν πτωχὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὸν κύπτοντα ἤδη ὑπὸ τὸ βάρος τῆς ὑπερόγκου φορολογίας, ἣν ῥητῶς καὶ ἀνεπιφυλάκτως πάντες ἡμεῖς καὶ πρὸ πάντων ὁ κ. Θ. Δηλιγιάννης, ὡς ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὑπεσχέθημεν νὰ ἐλαφρύνωμεν. Καὶ τούτου ἕνεκα μᾶς ἐξέλεξεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐν πλειονοψηφίᾳ καταπληκτικῇ. Ἤδη δυσκολεύεται ὁ ἐργάτης καὶ ἐπαγγελματίας ν’ ἀγοράσῃ τὸν ἄρτον του καὶ χορτάσῃ τὴν οἰκογένειάν του. Ἤδη ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία τοῦ ἀφαιρεῖ τεσσαράκοντα τοῖς ἑκατὸν ἐκ τοῦ ἡμερομισθίου ἢ τῶν ἄλλων γλίσχρων πόρων τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτοῦ, καὶ ζητεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νέαν αὔξησιν φόρων! Πάντας τοὺς προσθέτους τούτους φόρους ἐννοοῦμεν νὰ καταψηφίσωμεν, ἐμμένοντες εἰς τὸ πρόγραμμα ἡμῶν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ, εἶναι γνωστὸν ἀπὸ ἐτῶν, ὅτι κατ’ ἀρχὴν ἤμην, εἶμαι καὶ ἔσομαι ἐναντίος ὅλων τῶν μονοπωλίων, καὶ πρὸ πάντων τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον θεωρῶ καταστρεπτικώτατον διὰ τὴν Ἑλλάδα, διότι ἡ Ἑλλὰς εἶναι μεγάλη παραγωγὸς καπνοῦ. Θεωρῶ δὲ, ὅτι τὸ μονοπώλιον περιορίζει μεγάλως τὴν παραγωγήν, καὶ μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἐννοεῖ ἐλευθέραν τὴν παραγωγήν. Ἐγὼ χαίρω, διότι δὲν ἐννοεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ δεσμεύσῃ τὴν παραγωγήν, φοβοῦμαι ὅμως, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ποθούμενον, δηλαδὴ τὴν ἐλευθερίαν τῆς παραγωγῆς, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς θέλομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν, πρὸς μείζονα ἀνάπτυξιν, ἰδίως ἐν Θεσσαλίᾳ. Διὰ τῆς παραλείψεως τοῦ ὅρου τῆς τιμῆς, νομίζω ὅτι παραβαίνει ῥητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, διότι πρέπει νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ὁ τόπος, ποίους φόρους πρέπει νὰ πληρώνωμεν, καὶ ποῖον εἶναι τὸν ὅριον τοῦ φόρου, ἔστω τὸ μέγιστον. Οἱ φόροι δὲν ἐπιβάλλονται διὰ βασιλικῶν διαταγμάτων ἢ ὑπουργικῶν διαταγῶν. Ἐπίσης ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρέλειψε νὰ περιλάβῃ ποινικὰς διατάξεις, κυρούσας τὸν μέλλοντα νὰ ψηφισθῇ νόμον. Ὅταν ἔλθῃ εἰς τὸ σημεῖον, εἰς ὃ ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ ἔλθῃ, τοῦ νὰ περιλάβῃ ποινικὰς διατάξεις πρὸς κύρωσιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, γενομένου νόμου, τότε θὰ ἴδῃ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιλάβῃ διατάξεις ποινικάς, χωρὶς νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον πλῆρες καὶ ἀκέραιον περὶ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ. Διότι τί ἐλπίζει ἀπὸ διατάξεις γενικὰς, οἵα ἡ ἑξῆς; «ὁ παραβαίνων τὸν παρόντα νόμον θὰ τιμωρηθῇ διὰ προστίμου ἢ φυλακίσεως». Ποίαν διάταξιν θὰ παραβῇ ὁ παραβαίνων τὸν νόμον τοῦτον; Ἐγὼ οὐδεμίαν βλέπω διάταξιν, ἐπιβάλλουσαν εἰς τοὺς πολίτας ὡρισμένην πρᾶξιν ἢ παράλειψιν. Μόνον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπιτρέπει νὰ ἐκχωρήσῃ τοὺς καπνεμπόρους, καπνοπώλας καὶ καπνοπαραγωγοὺς εἰς μίαν ἑταιρίαν. Μήπως ἐννοῇ νὰ τιμωρήσῃ ἑαυτὸν ὁ κ. Δηλιγιάννης, ἢ τὴν μέλλουσαν Κυβέρνησιν, ἐὰν δὲν ἐκχωρήσῃ τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ εἰς ἑταιρίαν; Τὸ νομοσχέδιον θὰ ἔχῃ κατ’ ἀνάγκην διατάξεις περὶ πασῶν τῶν παραβάσεων ἐν γένει, διατάξεις περὶ ἐκνόμου πωλήσεως καὶ λαθρεμπορίας καπνοῦ, διατάξεις περὶ ἀδείας εἰς φύτευσιν, περὶ δηλώσεως τοῦ φυτευθέντος καπνοῦ καὶ τοῦ κατόπιν παραχθέντος, διατάξεις περὶ μεταφορᾶς, καὶ ἐν γένει πάντα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸ μονοπώλιον πρέπει νὰ κανονισθῶσι δι’ ἰδίας ἕκαστον διατάξεως, κυρουμένης ὑπὸ ἀντιστοίχου ποινικῆς διατάξεως. Ἐὰν λοιπὸν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πράγματι ἀπεφάσισε νὰ περιλάβῃ ποινικὰς διατάξεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ,—καὶ δὲν δύναται ἢ νὰ περιλάβῃ,—νομίζω ὅτι τὸ καλλίτερον πάντων εἶναι νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ πλῆρες καὶ ἄρτιον, διὰ νὰ γνωρίζῃ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Ἔθνος, τί πρόκειται νὰ ψηφίσῃ. Ἐὰν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νομίζῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι εὐκολύνεται νὰ λάβῃ ἁπλῶς μίαν ψῆφον τῆς Βουλῆς καὶ προβῇ εἰς τὴν διάπραξιν συμβάσεως, νομίζω ὅτι θὰ λάβῃ ἴσως τὴν ψῆφον, διότι ἡ Βουλὴ ἴσως ψηφίσει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε· δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ ἦναι ἐν πλήρει γνώσει τοῦ τί ψηφίζει, ποίας περιοριστικὰς διατάξεις ἐπιβάλλει εἰς τὴν παραγωγὴν, ποίας καταστροφὰς ἐπιφέρει εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ εἰς τὴν εὐημερίαν τῆς Ἑλλάδος, ποίαν δήμευσιν ἐπιβάλλει εἰς χιλιάδας πολιτῶν, καὶ ποίαν στέρησιν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐμπορεύεσθαι εἰς χιλιάδας ἐμπορευομένων Ἑλλήνων πολιτῶν ἀνὰ πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα· διότι βεβαίως ἡ ἑταιρία, ἡ ὁποία θὰ ἐνοικιάσῃ τὸ μονοπώλιον, θὰ ἀφήσῃ ἐν ἀπελπισίᾳ πάντας τοὺς ἐμπόρους, μικροὺς καὶ μεγάλους, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἀνὰ χιλιάδας ἐργάζονται, ποριζόμενοι τὰ πρὸς τὸ ζῆν, ἐὰν δὲν ληφθῇ πρόνοια περὶ τούτων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἵνα ἀποκλειστικῶς εἰς αὐτοὺς ἀνατεθῇ ἡ πώλησις τοῦ καπνοῦ. Αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας σᾶς ὑπέδειξε σήμερον, Κύριοι, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀκριβῶς σᾶς ἀποδεικνύουσι, ποῖος εἶναι ὄπισθεν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Εἶναι ἀπηνὴς ἐνοικιαστὴς, ὅστις ἀντὶ πινακίου φακῆς ἐπιδιώκει νὰ περιβάλῃ μὲ δεσμὰ καταστρεπτικὰ τὴν παραγωγὴν τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν πρὸς ὄφελος τοῦ μονοπωλίου τῆς παρακειμένης ἡμῶν Τουρκίας καὶ τοῦ μέλλοντος νὰ ἱδρυθῇ ἐν Αἰγύπτῳ. Καὶ μία ἐκ τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας ὑπέδειξεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι θέλει προτείνει, ὁποία νομίζετε ὅτι εἶναι; Ἡ πλήρης καταστροφὴ τῆς παραγωγῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πωλήσῃ τὸ προϊόν του ὁ παραγωγός. Εἶχεν ἤδη ἐν τῇ διατάξει, κακῶς, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, περιλάβει τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, τὸν Εἰρηνοδίκην, τὸν Δήμαρχον καὶ τὸν ἐνοικιαστὴν τοῦ μονοπωλίου, τέσσαρας, πάντας ξένους πρὸς τὸν παραγωγόν....

§77ΔΑΓΡΕΣ. Ἔχει τὸν Δήμαρχον.

§78ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶπον, πρὸς τὸν παραγωγὸν ὡς τοιοῦτον, ὄχι ὡς πολίτην· ἡ ἑταιρία, δηλαδὴ ὁ ἀγοραστὴς, ἔχει ἴδιον ἀντιπρόσωπον, καὶ μάλιστα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει νὰ τῇ παράσχῃ δύο ἀντιπροσώπους· ὁ παραγωγὸς, ὅστις εἶναι ὁ πωλητὴς, ποῖον ἔχει ἴδιον ἀντιπρόσωπον; τὸν Δήμαρχον; Ἂν ὁ Δήμαρχος ἦναι ἀντίθετος,—καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀδύνατον,—τίνα προστάτην τοῦ ἐμπορεύματός του θὰ ἔχῃ ὁ παραγωγὸς, ὁ μὴ δυνάμενος νὰ πωλήσῃ εἰς ἄλλον τινὰ τὸ ἐμπόρευμά του; Τὸ συμφέρον τοῦ παραγωγοῦ εἶναι νὰ ἔχῃ ψῆφον ἐν τῇ συζητήσει, διότι θὰ συζητήσῃ περὶ τοῦ ἐμπορεύματος, περὶ τοῦ ἱδρῶτος αὐτοῦ καὶ τῶν τέκνων του. (Θόρυβος). Κύριε Πρόεδρε, τέσσαρα πρόσωπα ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, πάντα ξένα πρὸς τὸν παραγωγόν. Ἔχει καὶ μίαν διάταξιν, ἡ ὁποία ἠδύνατο κἄπως νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν παραγωγόν· ἐν περιπτώσει διαφωνίας περὶ τὴν τιμὴν καὶ ἰσοψηφίας, λέγει τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἀποφαίνηται ὁ Πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπέδειξεν, ὅτι ὅτι θέλει ὑποβάλει πρότασιν περὶ αὐξήσεως τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ μισθωτοῦ ἀπὸ ἑνὸς εἰς δύο. Ἀμέσως τὰ πρόσωπα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα θὰ ὁρίσουν τὴν τιμὴν τοῦ καπνοῦ δι’ ἕκαστον παραγωγὸν χωριστὰ, γίνονται πέντε. Ἰσοψηφία λοιπὸν δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, καὶ συνεπῶς καταργεῖται ἡ μεσολάβησις τοῦ Προέδρου. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προσέξῃ πολὺ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Τὸ ζήτημα τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου τινὲς, μὴ εἰδότες τὰς συνεπείας τὰς φοβερὰς, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ἐν Ἑλλάδι καὶ εἰς τὸν παραγωγὸν καὶ διὰ τὸ ἐμπόριον τὸ ἐξαγωγικὸν καὶ διὰ τὴν μικρὰν ναυτιλίαν μας καὶ διὰ τοὺς καπνεμπόρους καὶ καπνοπώλας, ἐχειροκρότησαν, ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην μακρᾶς ἀναπτύξεως, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ κάμω σήμερον· ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω, ὅταν θὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις νομοσχέδιον πλῆρες περὶ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ. Ἂν δὲν θελήσῃ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον τοιοῦτον, καὶ ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ νὰ ψηφίσῃ οἷον εἶναι τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τότε βεβαίως εἰς τὴν δευτέραν ἢ τρίτην ἀνάγνωσιν θέλω ὁμιλήσει, καὶ θέλω καταδείξει ἐν λεπτομερείᾳ τὰς ὀλεθρίας συνεπείας τῆς ἱδρύσεως μονοπωλίου καπνοῦ ἐν Ἑλλάδι, ὅπως μὴ τυχὸν οἱ κύριοι συνάδελφοι Βουλευταὶ ψηφίσωσιν ἐν ἀγνοίᾳ τῶν συνεπειῶν, μηδ’ ἔχωσι τοιαύτην δικαιολογίαν.

§79ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχουσι δύο ζητήματα διακεκριμένα· ὑπάρχει τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐπιτεύξεως ἐμπιστοσύνης παρὰ τῶν δανειστῶν τοῦ Κράτους διὰ τῆς ἀποφάσεως, ὅτι τὸ ἔθνος ἐννοεῖ νὰ ὑποβληθῇ εἰς πᾶσαν θυσίαν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὑτοῦ. Τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως μονοπωλίου εἶναι ζήτημα πολλὴν ἀπαιτοῦν μελέτην καὶ πολλῶν ἄλλων ζητημάτων προαπαιτοῦν τὴν λύσιν. Ἀνεπτύχθησαν ἤδη διάφορα ζητήματα, σχετιζόμενα μετὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ μονοπωλίου· ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἀναπτυχθέντων ὑπάρχουσι πλεῖστα ἄλλα, ἅτινα μόνον νομοθετικῶς καὶ κατόπιν σπουδαιοτέρας μελέτης δύνανται νὰ λυθῶσιν ἐπωφελῶς ὑπὲρ τοῦ τόπου. Τὸ ζήτημα δὲ τῆς ἱδρύσεως μονοπωλίου δὲν προτίθεται μόνον νὰ ἐμπνεύσῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς δανειστὰς τοῦ Κράτους, ἀλλὰ προτίθεται καὶ νὰ ἱδρύσῃ θεσμὸν, ὁ ὁποῖος θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν παραγματικὴν καὶ θετικὴν ἀνόρθωσιν τῶν νοσούντων οἰκονομικῶν ἡμῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ μόνας τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ὑπεβλήθη, νὰ ἑδραιωθῇ ὁ θεσμὸς ἐπὶ βάσεων, ὑποσχομένων τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν συνάμα νὰ ἐγκαταλίπωμεν καὶ τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ ἐμπνεύσωμεν πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν, ὅτι ἔχομεν ἀπόφασιν νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς θυσίας· τὴν ἐμπιστοσύνην δὲ, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐμπνεύσωμεν, ψηφίζοντες κατ’ ἀρχὴν τὴν ἰδέαν τῆς ἱδρύσεως τοῦ μονοπωλίου. Ἀφοῦ δὲ ἐμπνεύσωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην διὰ μιᾶς ὁριστικῆς ἀποφάσεως, μένει καιρὸς, ἵνα μελετήσωμεν τὰ καθέκαστα, καὶ ψηφίσωμεν νόμον, ἱδρύοντα θετικῶς, βασίμως, μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ. Εἰς τὴν ἰδέαν ταύτην νομίζω, ὅτι δὲν διαφωνεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παραδεχθεὶς τὴν εἰσαγωγὴν θεμελιωδῶν διατάξεων καὶ τροποποιήσεων ἐν τῷ εἰσαχθέντι νομοσχεδίῳ, καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς πληρεστέρας μελέτης τοῦ θεσμοῦ. Ἐὰν πράγματι τοιοῦτόν τι παραδέχηται, νομίζω ὅτι ἀμφότερα τὰ ἐπιδιωκόμενα συμφέροντα συμβιβάζονται διὰ τῆς ψηφίσεως τῆς ἀρχῆς ἐπὶ τοῦ παρόντος καὶ τῆς κατόπιν μελέτης ὑποβολῆς νομοσχεδίου πληρεστέρου. Ἐκτὸς τῶν προταθεισῶν παρατηρήσεων, ἐνδεικτικῶς δύναμαι καὶ ἐγὼ νὰ ἀναφέρω τινάς. Τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ δὲν δύναται νὰ φέρῃ ἀμέσως μεγάλην ὠφέλειαν εἰς τὸ Κράτος. Κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τὰ ὀφέλη θὰ ἦναι μικρότερα. Ἑπομένως ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ ἐπιφυλάξῃ εἰς ἑαυτὸ συμμετοχὴν σπουδαιοτέραν ἐν τοῖς κέρδεσι τῶν ἑπομένων ἐτῶν· ὀφείλει δὲ τοσούτῳ μᾶλλον νὰ ἐπιφυλάξῃ εἰς ἑαυτὸ τοιαύτην συμμετοχὴν, καθόσον τὰ βάρη, ἅτινα πρόκειται νὰ ἀναγραφῶσιν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ μετὰ δύο ἢ τρία ἔτη, ἔσονται μεγαλείτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται σήμερον. Πᾶσα ἡ φορολογικὴ ἡμῶν πορεία πρέπει νὰ τείνῃ εἰς τὴν ἐλαστικότητα τῆς φορολογίας, οὕτως ὥστε νὰ δυνάμεθα διὰ τῆς ἀναπτύξεως αὐτῆς μετὰ τὴν πλήρη λειτουργίαν τῶν νέων φόρων ν’ ἀνταποκρινώμεθα εἰς τὰ ἀναμένοντα ἡμᾶς βάρη ἐν προσεχεῖ μέλλοντι. Τοιαύτην ἐπιφύλαξιν ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ κρατήσῃ, καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς τιμὰς τῆς πωλήσεως τοῦ καπνοῦ. Διὰ νὰ ἱδρυθῇ τὸ μονοπώλιον, πρέπει νὰ στηριχθῇ ἐπὶ μικρῶν τιμῶν πωλήσεως· τοῦτο ἔσται τὸ μέγα ὅπλον τῆς καταπολεμήσεως τῆς λαθρεμπορίας. Ἀλλ’ ἅπαξ ἱδρυθὲν καὶ κανονικῶς λειτουργοῦν, πρέπει νὰ ἔχῃ ἐλευθερίαν τῆς κινήσεως τῶν τιμῶν, ὅπως τὸ Δημόσιον, ὁδηγούμενον ἐκ τῆς καταναλώσεως, δύνηται νὰ προβῇ εἰς μεταβολὰς δι’ αὐξομειώσεων τῶν τιμῶν τοῦ πωλουμένου καπνοῦ. Ἵνα ἐπιτύχωμεν τοῦτο, πρέπει νὰ θέσωμεν τὰς βάσεις τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς τιμῆς τοῦ πωλουμένου καπνοῦ· βάσεις δὲ εἰς πάντα τὰ μονοπώλια δύο ὑπάρχουσιν, ἡ μία εἶναι αἱ δαπάναι τῆς ἀγορᾶς καὶ τῆς συσκευῆς, καὶ αἱ ἄλλαι δαπάναι, εἰς ἃς ὑποβάλλεται ἡ διεύθυνσις καὶ διαχείρισις τοῦ μονοπωλίου, καὶ ὁ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ἐπιβαλλόμενος φόρος, ἤτοι ἡ πρόσοδος, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος πρέπει νὰ πορισθῇ ἐκ τοῦ πωλουμένου καπνοῦ. Τὴν βάσιν ἁπασῶν τῶν δαπανῶν τῆς ἀγορᾶς, συσκευῆς καὶ πωλήσεως τοῦ καπνοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν ἐκ τῶν προτέρων· θὰ προσδιορισθῇ ἐκ τῆς πραγματικῆς ἐκτελέσεως τῆς δαπάνης ταύτης. Τὴν βάσιν ὅμως τοῦ φόρου πρέπει νὰ προσδιορίσωμεν ἐκ τῶν προτέρων μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν, ὅπως τὸ Κράτος ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ μεταβάλλῃ αὐτὸν, πρὸς ἴδιον αὐτοῦ ὄφελος, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων. Ὡσαύτως πρέπει νὰ τεθῇ ἐν τῷ ψηφισθησομένῳ νομοσχεδίῳ βάσις τις, ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ στηρίζηται ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ καπνοῦ. Εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὅτι τὸ μονοπώλιον θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καταναλώσεως τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ· ἀλλ’ εἶναι ἀναντίῤῥητον ὡσαύτως, ὅτι τὸ μονοπώλιον ἐπὶ πολλὰ ἔτη θὰ θελήσῃ νὰ περιορίσῃ, ἐφ’ ὅσον δύναται, τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἀγοράζῃ ἀμέσως παρὰ τῶν παραγωγῶν, καὶ ἰδίως τοῦ παραγομένου ποσοῦ, τοῦ πέραν τοῦ ἀναγκαίου διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Θὰ μείνῃ λοιπὸν ποσὸν καπνοῦ μὴ ἀγορασθησόμενον. Ὀφείλομεν ἑπομένως νὰ χορηγήσωμεν εἰς τὸ ἐμπόριον ἐλευθερίαν, ἥτις νὰ μὴ βλάπτῃ μήτε τὴν διὰ τοῦ μονοπωλίου ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, μήτε τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ πέραν αὐτῆς παραγομένου καπνοῦ. Πρέπει ἑπομένως νὰ τεθῶσιν αἱ βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ στηριχθῇ ἡ ἀναγκαία ἐπίβλεψις τοῦ διὰ τὴν ἐξαγωγὴν προωρισμένου καπνοῦ. Τοῦτο δὲ πρέπει νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ. Ἑτέρα βάσις, ἥτις πρέπει νὰ τεθῇ, εἶναι ἡ ἀποζημίωσις τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν καπνοπωλῶν, οἵτινες, ἕνεκεν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, πρόκειται ν’ ἀπαλλοτριωθῶσι τοῦ ἐπαγγέλματός των, καὶ οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται εἰς ἀποζημίωσίν τινα. Πανταχοῦ, ὅπου ἱδρύθησαν μονοπώλια, καὶ παρεκωλύθη δι’ αὐτῶν ἡ ἐξάσκησις ἐπαγγέλματος, ἐλήφθη φροντὶς περὶ ἀποζημιώσεως ἐκείνων, οἵτινες ἔχανον τὸ ἐπάγγελμά των καὶ τὴν μετ’ αὐτοῦ συνδεομένην ἰδιοκτησίαν των. Τὰ ζητήματα ταῦτα ἀναφέρω ἐνδεικτικῶς, ὅπως λάβῃ ταῦτα ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ὀφείλει ὡσαύτως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ πολλὰ ἄλλα, καὶ συντάξῃ ὁ ἴδιος ἢ ἀναθέσῃ εἰς ἐπιτροπὴν τὴν σύνταξιν πλήρους νομοσχεδίου. Μετὰ τὴν σύνταξιν τοιούτου νομοσχεδίου, ὅπερ, ἔχω δι’ ἐλπίδος, ὅτι θὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλή, θὰ ᾖναι τότε τακτικωτέρα ἡ ψήφισις νομοσχεδίου, χορηγοῦντος εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἄδειαν τῆς ἐκχωρήσεως αὐτοῦ εἰς ἑταιρίαν. Διὰ τοῦτο ὡς συμπέρασμα προτείνω νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ν’ ἀφήσωμεν δὲ τὰ καθέκαστα μετὰ τὴν συμπλήρωσιν καὶ τελειοποίησιν αὐτοῦ.

§80Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἔδωκε προσοχὴν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 1· διότι, ἐὰν εὐηρεστεῖτο νὰ μελετήσῃ αὐτὸ, ἤθελε πεισθῆ, ὅτι δὲν εἰσηγάγομεν νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως μονοπωλίου, ἀλλὰ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν τὴν ἄδειαν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἵνα ἱδρύσωμεν μονοπώλιον καὶ ἐκμισθώσωμεν αὐτό· διὰ τοῦτο δὲν ἠδυνάμεθα νὰ περιλάβωμεν ἐν τῷ εἰσαχθέντι νομοσχεδίῳ πάσας τὰς λεπτομερείας, περιωρίσθημεν δὲ νὰ ζητήσωμεν παρὰ τῆς Βουλῆς, ἵνα ἐπιβάλῃ εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν κατὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ μονοπωλίου ὡρισμένους περιορισμοὺς, καὶ τούτους περιέχουσιν οἱ ὅροι, τοὺς ὁποίους ἀνεγράψαμεν ἐν αὐτῷ. Βεβαίως πλὴν τούτων πολλὰ δέονται κανονισμοῦ, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ πάντα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὡς π. χ. ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους ν’ ἀποζημιώσῃ τοὺς καπνοπώλας, διότι δὲν θέλουσι μετέρχεσθαι τὸ ἐπάγγελμά των. Νομίζω, ὅτι τὸ Κράτος οὐδεμίαν ἔχει ὑποχρέωσιν τοιαύτην, διότι ὀφείλει μὲν ν’ ἀποζημιώσῃ αὐτοὺς διὰ τὰ μηχανήματα, τὰ ὁποῖα κατέχουσιν, οὐχὶ ὅμως καὶ διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἐπαγγέλματός των. Ταῦτα λέγων, ἠθέλησα νὰ ἐνδείξω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης, ὅτι δὲν ἐθεωροῦμεν, ὅτι εἰσηγάγομεν πλῆρες νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως μονοπωλίου. Ἂν ὁ κ. Καραπάνος φρονῇ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐμπιστευθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν...

§81ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§82ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. ... Καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησε ν’ ἀναγραφῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ πᾶσαι αἱ λεπτομέρειαι τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ μονοπωλίου, αἱ πληροφορίαι, ἃς ἔσπευσα νὰ δώσω πρὸ μικροῦ, θέλουσι καταστήσει αὐτῷ γνωστὸν, ὅτι τὸ εἰσαχθὲν νομοσχέδιον δὲν εἶναι νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως μονοπωλίου, ἀλλὰ νομοσχέδιον, ἐπιτρέπον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἱδρύσῃ μονοπώλιον καὶ διὰ τοῦτο ἀναγράφον περιορισμοὺς ἔν τισι σημείοις τῆς ἐλευθερίας τῶν Ὑπουργῶν. Ἐὰν ᾖναι ἀνάγκη νὰ ἀναγραφῶσιν ἐν αὐτῷ καὶ ἄλλοι περιορισμοὶ, οὐδόλως διστάζομεν νὰ ἀναγράψωμεν καὶ αὐτούς. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγράψωμεν καὶ κανόνας πρὸς προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς, ἐφ’ ᾗ θέλει πωλεῖσθαι ὑπὸ τοῦ μονοπωλίου ὁ καπνὸς, κανόνας περιορίζοντας τὴν ἐλευθερίαν τῶν παραγωγῶν περὶ τὴν καλλιέργειαν καὶ τὴν συγκομιδὴν τοῦ καπνοῦ, κανόνας περιορίζοντας τοὺς παραγωγοὺς εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ ποσοῦ τοῦ καπνοῦ, τὸν ὁποῖον δὲν ἤθελεν ἀγοράσει τὸ μονοπώλιον. Ἀλλὰ δὲν περιελάβομεν τοὺς κανόνας τούτους, διότι ἐκρίναμεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀναγράψωμεν αὐτοὺς, ἵνα ἀφήσωμεν πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τοὺς παραγωγούς. Μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ τὰ καθέκαστα αὐτοῦ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, κατὰ δὲ τὴν δευτέραν νὰ προταθῶσι συμπληρώσεις ἐὰν ἤθελε κριθῆ ἀνεπαρκές. Νὰ σταλῇ ὅμως εἰς ἐπιτροπὴν, ἵνα συντάξῃ ἕτερον νομοσχέδιον, ἢ ἵνα συμπληρώσῃ αὐτὸ, δὲν στέργομεν, οὐ μόνον διότι τοῦτο θέλει ἐπιφέρει ἀπώλειαν χρόνου, ἀλλὰ καὶ διότι γνωρίζομεν, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ δυσκόλως συνέρχονται, ἀφοῦ οὐδ’ ἕτοιμα καὶ κατηρτισμένα νομοσχέδια δὲν συνέρχονται νὰ μελετήσωσιν.

§83ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὀφείλω νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινὰς ἐπὶ δύο ζητημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλησε. Δὲν ἐννοῶ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν διάταξιν τῶν κανονισμῶν, τῶν ἀφορώντων τὰ τοῦ μονοπωλίου. Ἐννοῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν ἐξουσίαν τῆς συντάξεως τῶν κανονισμῶν, πρέπει νὰ ἔχῃ εἰδικὴν πληρεξουσιότητα παρὰ τοῦ Κοινοβουλίου. Πρέπει νὰ ἐξουσιοδοτηθῇ, ὅπως θέσῃ περιορισμοὺς εἰς τὴν καλλιέργειαν καὶ πώλησιν τοῦ καπνοῦ. Δὲν ἐνόησα δὲ, ὅτι ἀπολύτως πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον· εἶπον ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν δὲν θέλῃ νὰ τὸ συντάξῃ ὁ ἴδιος, ἂς καταφύγῃ εἰς τὴν παρὰ ἐπιτροπῆς σύνταξιν αὐτοῦ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, εἶναι ὅτι ἔσεται καλλίτερον, ἀφοῦ ψηφίσωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἱκανοποιήσωμεν τὴν μίαν ἀνάγκην, τῆς ἀποδείξεως εἰς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν, ὅτι ἔχομεν ἀπόφασιν νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς βάρη πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών μας, νὰ φροντίσωμεν νὰ συμπληρώσωμεν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐχαρακτήρισεν ὡς χρῆζον συμπληρώσεως, ὅπως ἐκπληρώσωμεν τὴν ἑτέραν ἀνάγκην, τῆς μορφώσεως πόρου τοῦ Δημοσίου θετικοῦ καὶ ἀποτελεσματικοῦ.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου....

§85Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Προηγεῖται ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς.

§87ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ μονοπωλίου τοῦ ἐν τῷ Κράτει καταναλισκομένου καπνοῦ λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν κ. κ. Λυμπεροπούλου καὶ Ἀργασάρη Λομβάρδου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 104. Ἐκ τούτων 26 εἶπον Ναί, 77 εἶπον Ὄχι, καὶ 1 ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς ἀπεῤῥίφθη. Τὸ Βʹ τμῆμα τῆς Βουλῆς ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν του ἐπὶ τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ.

§90Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν στέργῃ ἡ Βουλή, ἂς διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν, ἵνα ἐπανέλθωμεν μετὰ ¾ τῆς ὥρας.

§91ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ μίαν ὥραν).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις.

§93Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὕστερον ἀπὸ μίαν τοσοῦτον μεγάλην διακοπὴν πρέπον εἶναι νὰ ἀναγινώσκηται ὁ κατάλογος, ἵνα μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, κύριε Βουλευτά.

§95Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀφοῦ εἶσθε πεπεισμένος περὶ τῆς ἀπαρτίας, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§96ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως ἐγένετο ἡ παρατήρησις, εἶναι ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§97ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀφοῦ ἐξεφράσθη ὑπόνοια περὶ ἐλλείψεως ἀπαρτίας, καλὸν εἶναι νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§98Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἐξεφράσθη ὑπόνοια. Εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ αὐτὴ ἡ ἀρχή.

§99Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, εἴτε ἐξεφράσθη ὑπόνοια, εἴτε δὲν ἐξεφράσθη, δι’ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι θέλομεν νὰ ἐργασθῶμεν νομίμως, εἶναι ἀδιάφορον. Εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, ἢ δὲν εἴμεθα; Νὰ βεβαιωθῇ. Νὰ ἀναγνωσθῇ, παρακαλῶ, ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 79. Ἡ Βουλὴ ἐν ἀπαρτίᾳ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον....

§101ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἂν καὶ πρὸ μικροῦ ἐγένετο ἀπαρίθμησις τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἐπειδὴ ὅμως ἐνδέχεται νὰ ἀπεσύρθησάν τινες, παρακαλῶ, τὸ σύνολον νὰ ψηφισθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν Βουλευτῶν κ. κ. Κ. Ἀργασάρη Λομβάρδου καὶ Θ. Πέῤῥου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 79. Ἐκ τούτων 74 εἶπον Ναί, 2 εἶπον Ὄχι, καὶ 3 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφοφορεῖται τὸ σύνολον...

§105Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Συμφώνως πρὸς τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν προχθὲς ἔκαμα, σήμερον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀναγνωσθέντος ἐπίσης παρατηρῶ, ὅτι εἶμαι ἐναντίος, διότι ἐν πεποιθήσει πιστεύω, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς φορολογεῖται πλέον τοῦ δέοντος. Ἑπομένως ἠδυνάμην νὰ ψηφίσω ἐν ἀνάγκῃ νέους φόρους, ἀλλὰ μόνον κατόπιν οἰκονομιῶν (θόρυβος)... Δὲν γνωρίζω, τί φρονοῦσιν οἱ φωνάζοντες. Ἐγὼ φρονῶ ὅ,τι ἐφρόνουν καὶ πρὸ τῆς 14 Ὀκτωβρίου. Δύνασθε νὰ ἔχητε ἄλλην γνώμην· ἡ ἰδική μου ὅμως εἶναι ἀνεξάρτητος τῆς ὑμετέρας. Τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια ἔπρεπε νὰ ψηφισθῶσι κατόπιν οἰκονομιῶν· ἠδυνάμεθα δὲ νὰ ἐπιφέρωμεν περὶ τὰ 8 ἑκατομμύρια δραχμῶν οἰκονομίας, καὶ οὕτω νὰ μὴ ἐπιβαρύνωμεν τοὺς συμπολίτας μας. Διὰ τοῦτο, σύμφωνος πρὸς τὰς ἀρχὰς, τὰς ὁποίας ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον διεκηρύσσομεν, δὲν δύναμαι νὰ παρίδω τὴν στιγμὴν ταύτην, χωρὶς νὰ ἐκφράσω τὸ φρόνημά μου τοῦτο.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως διατάξεών τινων τοῦ τελωνειακοῦ ὀργανισμοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–14).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§108ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἄρθρου 15 κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι συντεταγμένον, ἵνα ἐνασκῇ μεγάλην αὐστηρότητα κατὰ τῶν ἐπιχειρούντων τὸ ἐπαίσχυντον ἔργον τῆς λαθρεμπορίας. Ἀλλ’ αἱ μακραὶ προθεσμίαι, αἱ ἀναγραφόμεναι, ἐξασθενοῦσι τὴν αὐστηρότητα τοῦ νόμου. Καλὸν εἶναι, νομίζω, νὰ συντομευθῶσιν αἱ προθεσμίαι.

§109ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψει τὴν παρατήρησίν σας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§110ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἑπόμενον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται περὶ αὐξήσεως τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν ἐπὶ τοῦ σίτου τοῦ εἰσαγομένου, παρακαλῶ νὰ τὸ ἀναβάλωμεν, διότι προετάθη ὁ δισταγμὸς, ἢ ἐξεδηλώθη ἡ ἐπιθυμία τῶν κυρίων Βουλευτῶν νὰ μὴ εἰσαχθῇ πρότασις περὶ προσθήκης δύο δεκατημορίων ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Περὶ τούτου δὲ θέλομεν εἰσαγάγει ἕτερον νομοσχέδιον.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταβολῆς τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ σμιγοῦ ἀναβάλλεται. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: 1) περὶ αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ πετρελαίου· βʹ) περὶ ἐπιβολῆς εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ εἰδῶν τινων, παραγομένων ἐν τοῖς παρὰ τῇ μεθορίῳ γραμμῇ διαμερίσμασι καὶ διὰ ξηρᾶς εἰσαγομένων, καὶ γʹ) περὶ προσωπικοῦ τῶν ἀτμοτελωνίδων).

§112ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 11 καὶ 45′ μ. μ.