1891.12.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 18

Τῆς 18 Δεκεμβρίου 1891.

(Τετάρτη)

Ὥρα 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις διοικεῖ τὰ τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, παρέστησεν ἐπανειλημμένως, ὅτι πρέπει ν’ ἀπονεμηθῇ ἐπιμίσθιον ποσοῦ τινος εἰς τὸν γραμματέα τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου καὶ εἰς τὸν ταμίαν αὐτοῦ. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἐχορηγεῖτο πάντοτε ἐπιμίσθιον 50 δραχμῶν εἰς τὸν ταμίαν καὶ 50 δραχμῶν εἰς τὸν γραμματέα, ἐπειδὴ ὅμως τοῦτο δὲν ἐχορηγεῖτο δυνάμει νόμου, κατὰ τὸν Δεκέμβριον παρελθόντος ἔτους διετάχθη ἡ παῦσις αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ διοικοῦσα τὸ Μετοχικὸν ταμεῖον, ἐξηκολούθει νὰ παριστᾷ, ὅτι ὁ ταμίας ὑπέκειτο εἰς ζημίας, καὶ ὁ γραμματεὺς εἰς ἐκτάκτους κόπους, καὶ ἐσύστησε ν’ ἀπονεμηθῇ ἐκ νέου τὸ ἐπιμίσθιον. Πρὸς τοῦτο εἰσάγω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται ν’ ἀπονεμηθῇ ἐπιμίσθιον 50 δραχμῶν κατὰ μῆνα εἰς τὸν ταμίαν καὶ 25 δραχμῶν εἰς τὸν γραμματέα τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν μοὶ παρέστησε τὴν ἀνάγκην πιστώσεως συμπληρωματικῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1891 ἐκ δραχμῶν 28,300· καὶ αἱ μὲν 300 ζητοῦνται διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τοῦ πλοιάρχου, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνετέθη ἡ διοίκησις τῆς ναυτικῆς μοίρας, πρὸς 100 δραχμὰς κατὰ μῆνα, αἱ δὲ 28,000 δι’ ἡμερομίσθια εἰς τὰ ἐργοστάσια τοῦ Ναυστάθμου. Εἰσάγω λοιπὸν καὶ τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 78–79).

§3ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅτε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος κατέθεσα τὸν πίνακα, τὸν παρασκευασθέντα μὲν διαταγῇ τοῦ προκατόχου μου, ἐναποτεθειμένον δὲ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνθρωποκτονιῶν κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν, τὴν ἀρξαμένην ἐν ἔτει 1880 καὶ λήξασαν ἐν ἔτει 1889, ἡ ἐκ τοῦ περιεχομένου τοῦ πίνακος ἐντύπωσις ἐπὶ τὴν Βουλὴν ὑπῆρξε ζωηρά. Ὁμολογῶ δὲ, ὅτι καὶ εἰς ἐμὲ βαθυτάτην ἐνεποίησεν αἴσθησιν τῶν ἀριθμῶν ἐκείνων ἡ γνῶσις, διότι ἐκ τοῦ περιεχομένου τοῦ πίνακος ἀπεδεικνύετο τῶν φόνων καὶ ἀναιρέσεων ἡ σταθερὰ ἀπὸ τοῦ 1886 αὔξησις. Ἡ ἐντύπωσις δὲ, τὴν ὁποίαν ἐνεποίησεν εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν ἡ ἐπίσημος βεβαίωσις γεγονότος γνωστοῦ μόνον ἐξ ἀτελῶν πληροφοριῶν καὶ ἐξ εἰδήσεων, μὴ στηριζομένων ἐπὶ πηγῶν θετικῶν, ἐξεδηλώθη ἐν συζητήσει ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ, ἧς μετέσχον πολλοὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων. Τινὲς ὅμως τῶν εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην μετασχόντων ἔκριναν ὡς μὴ ἀκριβεῖς τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ πίνακος, νομίζω μάλιστα, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας (ὁ κ. Μπουφίδης) ἐζήτησε νὰ τὸν πληροφορήσω πόσα βουλεύματα παραπομπῆς εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον ἐπὶ φόνῳ ἢ ἀναιρέσει ἐξεδόθησαν κατὰ τὴν δεκαετίαν ταύτην, φρονῶν ὅτι ἐκ τῶν πληροφοριῶν τούτων μᾶλλον ἢ ἐκ τῶν δημοσιευθεισῶν ἠδύνατο νὰ κριθῇ ἡ πορεία τῆς ἐγκληματικότητος παρ’ ἡμῖν. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, καὶ καθ’ ἣν ὥραν τὰς ἐζήτησε, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προσκομισθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν, διότι δὲν ὑπῆρχον πρόχειρα τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα· ἐὰν ἠδυνάμην νὰ τὰς φέρω ἀμέσως πέρυσι, προθύμως ἤθελον πράξει τοῦτο, καὶ διότι εἶχον καθῆκον νὰ τὸ πράξω, καὶ διότι ἡ μελέτη τῶν ἀριθμῶν ἀποκλείει πάντα ἐνδοιασμὸν καὶ πᾶσαν ματαίαν συζήτησιν· ἤθελε δὲ ἀποδειχθῆ ἔκτοτε ὅ,τι καθίσταται νῦν δῆλον ἐκ τῶν ἀριθμῶν, οὓς προσήγαγεν ἡ ὑπηρεσία. Οἱ ἀριθμοὶ δὲ ἀποδεικνύουσιν, ὅτι δὲν εἶχε δίκαιον ὁ κύριος Βουλευτὴς, ἀμφισβητῶν ἀπολύτως τὰ δεδομένα τοῦ πίνακος· διότι, ἐνῷ κατὰ τὴν δεκαετίαν, τὴν ἀρξαμένην ἀπὸ τοῦ 1880 καὶ λήξασαν ἐν ἔτει 1890, ἐπελήφθη ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ὑποθέσεων ἐπὶ φόνῳ καὶ ἀναιρέσει ἐν ὅλῳ 4,686, ἐξεδόθησαν βουλεύματα παραπομπῆς εἰς τὰ Κακουργιοδικεῖα ἐν ὅλῳ 4,286, ἤτοι 400 ὀλιγώτερα. Πόθεν ὅμως προέρχεται ἡ μικρὰ αὕτη διαφορά; Τὸ πρᾶγμα εἶναι εὐεξήγητον, καὶ ἡ ἀπάντησις εὐχερής. Ἐξεδόθησαν βουλεύματα ὀλιγώτερα, εἴτε διότι αἱ προσαχθεῖσαι ἀποδείξεις ἐνοχῆς δὲν ἐκρίθησαν ἐπαρκεῖς, εἴτε διότι ἐξεδόθησαν βουλεύματα, ὧν ἀντικείμενον ὑπῆρξαν πλειότεραι τῆς μιᾶς ἀνθρωποκτονίαι, εἴτε καὶ διότι ἐχαρακτηρίσθησαν κακῶς ὑπὸ τῶν μηνυτῶν (ἐὰν ὑπῆρξαν μηνυταὶ) αἱ πράξεις αἱ ἐπενεγκοῦσαι τὴν ἀπώλειαν τῆς ζωῆς. Γεγονὸς ὅμως ἀπομένει, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν ἑνδεκαετίαν ἐξεδόθησαν βουλεύματα, κατὰ μέσον ὅρον, παραπομπῆς εἰς τὰ Κακουργιοδικεῖα ἐπὶ φόνῳ ἢ ἀναιρέσει 389, ἐπελήφθη δὲ ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἀνακρίσεων ἐπὶ ὁμοίαις πράξεσι 426 κατὰ μέσον ὅρον. Ἀλλ’ εἶναι ἀκριβὴς ἕτερος ἰσχυρισμὸς, τὸν ὁποῖον προέβαλε, νομίζω, ὁ αὐτὸς κύριος Βουλευτὴς, ἢ ἕτερος Βουλευτὴς, — δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, — ὅτι δηλαδή, ἐνῷ ἐκ τῶν δημοσιευθεισῶν πληροφοριῶν ἀποδεικνύεται ἡ σταθερὰ ἀπὸ τοῦ 1886 αὔξησις ἀνθρωποκτονιῶν, δὲν ἀποδεικνύεται τοῦτο ἐκ τῶν ἀριθμῶν, τῶν ἐμφαινόντων τὰ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐκδοθέντα βουλεύματα παραπομπῆς εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον;

§4ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Τὴν αὔξησιν ἀπὸ τοῦ 1886 θεωρεῖτε διὰ τὰ ἔτη τῆς πενταετίας τὰ μετὰ τὸ 1886, ἢ καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὰ τοῦ 1885;

§5ΖΑΙΜΗΣ. Ἀπὸ τοῦ 1886 μέχρι τοῦ 1890 παρατηροῦμεν τὸ φαινόμενον, ὅτι ὑπάρχει ἐνιαυσία διαφορὰ ἐπὶ πλέον. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰ ἀποτελέσματα τριῶν μόνον ἐτῶν, τῶν ἐτῶν 1886, 1888 καὶ 1890, παρατηροῦμεν ὅτι, ἐνῷ ἐν ἔτει 1886 ἐπελήφθη ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ὑποθέσεων ἐπὶ φόνῳ ἢ ἀναιρέσει 287, ἐξεδόθησαν βουλεύματα παραπομπῆς εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον 304. Ὅτι, ἐνῷ ἐν ἔτει 1888 ἐπελήφθη ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ὑποθέσεων 430, ἐξεδόθησαν βουλεύματα 409. Ὅτι τέλος ἐν ἔτει 1890, ἐνῷ ἐπελήφθη ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ὑποθέσεων 574, ἐξεδόθησαν βουλεύματα 443. Οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι δεικνύουσιν, ὅτι ἡ ἀπὸ τοῦ 1886 αὔξησις τῶν ἐγκλημάτων κατὰ τῆς ζωῆς ὑπῆρξε σταθερά. Ἐὰν ὅμως λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸν ἀριθμὸν τῶν κατὰ τὴν αὐτὴν τριετίαν ἐκδικασθεισῶν ὑπὸ τῶν Κακουργιοδικείων δικῶν καὶ τῶν ἐκκρεμῶν κατὰ φυγοδίκων ὑποθέσεων, παρατηροῦμεν, ὅτι ἔχομεν ὑποθέσεις ἐν ἔτει 1886 301, ἐν ἔτει 1888 393, καὶ ἐν ἔτει 1890 375, ὑπῆρχον δὲ καὶ 56 ἀνακρίσεις ἐκκρεμεῖς ἐπὶ φόνῳ ἢ ἀναιρέσει, διαπραχθεῖσι κατὰ τὸ ἔτος 1890. Καὶ οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν φόνων καὶ ἀναιρέσεων ἀπὸ τοῦ ἔτους 1868 εἶναι σταθερά. Ἀλλ’ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, — καὶ πολλάκις ἤκουσα τοῦτο λεγόμενον, — ὅτι οἱ φόβοι ἡμῶν εἰσιν ὑπερβολικοί, καὶ ὅτι, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν ἐν ἄλλαις χώραις ἐγκληματικότητα, ἡ παρ’ ἡμῖν δὲν εἶναι ἀναλόγως πολὺ ὑπερτέρα, ὅτι δὲν εἶναι ἡ παρ’ ἡμῖν ἐγκληματικότης ὑπερτέρα οὐδὲ τῆς ἐν παρῳχημένοις χρόνοις παρ’ ἡμῖν ἐγκληματικότητος. Δὲν ἔχω ἀτυχῶς τὴν αὐτὴν γνώμην μὲ τοὺς τοιαῦτα λέγοντας, διότι ἡ ἐξέτασις τῶν ἀριθμῶν ἀποδεικνύει, ὅτι οὐδεμία σύγκρισις δύναται νὰ γένηται τῆς παρ’ ἡμῖν ἐγκληματικότητος—ὁμιλῶ δὲ μόνον περὶ τῶν φόνων καὶ ἀναιρέσεων—πρὸς τὴν ἐν ἄλλαις πεπολιτισμέναις χώραις. Καὶ ἐν συγκρίσει δὲ πρὸς τὴν παρ’ ἡμῖν ἐγκληματικότητα ἐν παρῳχημένοις χρόνοις δυσκόλως δύναται νὰ γένηται σύγκρισις. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τοὺς ἐν τῷ τεύχει, τῷ περιέχοντι τὴν διαχείρισιν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης ἐν ἔτει 1858, τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσεν ὁ κατὰ τὸ ἔτος 1860 Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἀοίδιμος Γεώργιος Ράλλης, ἀριθμοὺς, παρατηροῦμεν, ὅτι τότε ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος ἀνήρχετο εἰς 1,067,216 κατοίκους, εἰσήχθησαν δὲ εἰς τὰ Κακουργιοδικεῖα δίκαι ἐπὶ φόνῳ καὶ ἀναιρέσει 75, ἀναλογεῖ ἑπομένως μία ὑπόθεσις ἐπὶ 14,229 κατοίκων. Ἐν ἔτει 1888 ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος ἀνήρχετο εἰς 2,217,000, εἰσήχθησαν δὲ ὑποθέσεις ἐπὶ φόνῳ καὶ ἀναιρέσει 351· ἀναλογεῖ ἑπομένως μία ὑπόθεσις ἐπὶ 6,313 κατοίκων. Ἀπὸ τοῦ 1858 λοιπὸν, ἤτοι ἐν διαστήματι μιᾶς τριακονταετίας, ἐδιπλασιάσθη τῶν φόνων καὶ ἀναιρέσεων ὁ ἀριθμὸς ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν πληθυσμόν. Ἀλλ’ ἂν ἐξετάσωμεν τὴν παρ’ ἡμῖν ἐγκληματικότητα ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν ἐν ἄλλαις χώραις, τί πληροφορούμεθα; Πληροφορούμεθα, ὅτι, ἐνῷ ἐν Ἰταλίᾳ ἀναλογεῖ μία ἀνθρωποκτονία ἐπὶ 12,000 κατοίκων, ἐν Ἰσπανίᾳ 1 ἐπὶ 20,000, ἐν Γαλλίᾳ 1 ἐπὶ 65,000, ἐν Γερμανίᾳ 1 ἐπὶ 125,000, ἐν Ἀγγλίᾳ 1 ἐπὶ 300,000, ἀναλογεῖ παρ’ ἡμῖν 1 ἀνθρωποκτονία ἐπὶ 5,140 κατοίκων, καὶ τοῦτο, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸν μέσον ὅρον τῶν κατὰ τὴν τελευταίαν ἑνδεκαετίαν ἐκδοθέντων ἐπὶ φόνῳ ἢ ἀναιρέσει παραπεμπτικῶν βουλευμάτων, ὑπολογίσωμεν δ’ ἐπὶ πληθυσμοῦ κατὰ μέσον ὅρον 2,000,000 κατοίκων. Τοιαύτη κατάστασις ἐπιβάλλει καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν τὸ καθῆκον νὰ ἐρευνήσωσι, τίνα εἰσὶ τὰ αἴτια, τὰ προκαλέσαντα αὐτὴν, τίνα δὲ μέτρα δέον νὰ ληφθῶσιν, ὅπως περισταλῇ τὸ ἔγκλημα. Ἐὰν ὑπῆρχε παρ’ ἡμῖν στατιστικὴ, οἵα λειτουργεῖ ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἐν Ἰταλίᾳ καὶ Γαλλίᾳ, καὶ οἵα ὑπάρχει ἀπὸ τοῦ 1881 ἐν Γερμανίᾳ, στατιστικὴ ποινικὴ ὑπὸ τὴν στενωτέραν ἔννοιαν, ἀναγράφουσα ἀκριβῶς τὰ ἐλατήρια ἑκάστης ἐγκληματικῆς πράξεως, θὰ ἠδυνάμεθα, συγκρίνοντες δύο διάφορα χρονικὰ σημεῖα, νὰ ἀναζητήσωμεν τὰς ἀφορμὰς, αἵτινες ἐπενήργησαν εἰς τὴν διάπραξιν τῶν ἐγκληματικῶν πράξεων κατὰ τὰ δύο διάφορα ταῦτα χρονικὰ σημεῖα, θὰ ἐξητάζομεν δὲ τότε, τίνα ἦσαν τὰ ἐλατήρια, καὶ τί προδίδουσι ταῦτα· προδίδουσιν ἆρά γε κατάπτωσιν; διαφοράν; ἢ προδίδουσιν ἀτελῆ ἐπέμβασιν τῆς ἐξουσίας; ἀτελῆ ἕνεκα κακῆς ἐφαρμογῆς, ἢ ἕνεκα ἀνεπαρκείας τῶν κειμένων νόμων; Ἐὰν τοιαύτην εἴχομεν στατιστικὴν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προβῶμεν ἀσφαλέστερον, καὶ νὰ λάβωμεν τὰ μέτρα τὰ πρέποντα. Ἀτυχῶς τοιαύτη στατιστικὴ παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχει· οὐ μόνον δὲ ὑπὸ τὴν στενωτέραν ἔννοιαν, ἧς ἐμνημόνευσα, ἀλλ’ οὐδὲ ὑπὸ τὴν εὐρυτέραν· διότι, ἐὰν τὴν στιγμὴν ταύτην ζητήσητε παρ’ ἐμοῦ πληροφορίας, οὐχὶ περὶ τῶν αἰτίων καὶ τῶν ἐλατηρίων τῶν διαπραχθεισῶν ἐγκληματικῶν πράξεων, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν ἢ πενταετίαν καταδικασθέντων ἐπὶ διαφόροις ἐγκληματικαῖς πράξεσι, δὲν θὰ ἦμαι εἰς θέσιν νὰ εὐχαριστήσω τὴν περιέργειαν ἢ τὴν φιλομάθειαν ὑμῶν. Ἀμοιρῶν οὕτως ἐντελῶς τῆς ἐκ τῆς στατιστικῆς συνδρομῆς, ἐπιθυμῶν δὲ νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα τῆς ἐγκληματικότητος, ἀπετάθην δι’ ἐγκυκλίου πρὸς τοὺς κυρίους παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελεῖς καὶ πρὸς τοὺς κυρίους Ἐφέτας, ὧν οἱ πλείους ἐπὶ μακρὰ ἔτη ἀγωνίζονται κατὰ τοῦ ἐγκλήματος, καὶ ἐζήτησα τὴν γνώμην αὐτῶν. Τῆς μελέτης δὲ, ἧς ἀφετηρία ἐγένετο ἡ ἐμὴ ἐγκύκλιος, μετέσχον οἱ κύριοι Εἰσαγγελεῖς καὶ πάντα σχεδὸν τὰ Ἐφετεῖα, συνδραμόντες με οὕτως εἰς μόρφωσιν γνώμης, ἧς πόρισμα εἶναι καὶ τὰ πλεῖστα τῶν εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβληθησομένων σήμερον σχεδίων νόμων. Λυποῦμαι ὅμως, διότι τὰ μέλη τοῦ πρώτου Ἐφετείου τοῦ Κράτους, τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, βεβαρυμένα ὑπὸ πληθύος ἐργασίας, καὶ μὴ θεωροῦντα ἐπαρκῆ τοῦ χρόνου τὸ διάστημα, ἀφοῦ μόλις κατὰ τὸν Ἰούνιον ἐστάλη ἡ ἐμὴ ἐγκύκλιος, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ διατυπώσωσι τὰς γνώμας των, στερήσαντα οὕτως ἡμᾶς τῆς ἐκ τῆς γνώσεως τούτων ὠφελείας. Ἀλλὰ τίνα εἰσὶ τὰ αἴτια τῆς αὐξήσεως τῶν ἐγκλημάτων παρ’ ἡμῖν; Δὲν ἐννοῶ, ἀποτείνων τὴν ἐρώτησιν ταύτην, νὰ περιορίσω τὸ ζήτημα εἰς χρονικὴν περίοδον 5 ἢ 10 ἐτῶν, διότι εἶναι μὲν βέβαιον, κατ’ ἐμὲ, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν ηὔξησε τῶν φόνων καὶ ἀναιρέσεων ὁ ἀριθμὸς, ἀλλὰ τὰ ἐπενεγκόντα τὴν αὔξησιν ταύτην αἴτια δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐδημιουργήθησαν ἐν τόσῳ συντόμῳ χρονικῷ διαστήματι· δυνατὸν νὰ ἐδημιουργήθησαν πρὸς τοῖς ὑπάρχουσι καὶ ἕτερα αἴτια, δυνατὸν νὰ ἐπετάθησαν τὰ ὑπάρχοντα, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐδημιουργήθησαν ἅπαντα. Διὰ νὰ ἀνεύρωμεν τὰ αἴτια, τὰ ἐπενεγκόντα τὴν αὔξησιν τῶν ἐγκλημάτων, δέον νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθόν. Τότε δὲ θὰ ἀνεύρωμεν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἀπὸ τοῦ ἔτους 1858 ὑπερεδιπλασιάσθησαν οἱ φόνοι καὶ αἱ ἀναιρέσεις, καὶ θὰ πεισθῶμεν, πόσον συνετέλεσεν εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἐγκληματικότητος ἡ χαλάρωσις ἢ κατάπτωσις τοῦ θρησκευτικοῦ αἰσθήματος παρὰ τῷ λαῷ, πόσον δὲ συνετέλεσε καὶ ἔλλειψις ἀληθοῦς παιδεύσεως, διαπλάσεως τουτέστι τῆς καρδίας τῶν νέων, πόσον δὲ συνετέλεσε καὶ ἡ στρέβλωσις τῆς διανοίας ἐν σχολείοις κακῶς κατηρτισμένοις, ἐν οἷς ἐδίδασκον ἄνθρωποι δεόμενοι μᾶλλον μορφώσεως ἢ δυνάμενοι νὰ μορφώσωσι τοὺς παῖδας. Ἀλλὰ θὰ παρατηρήσωμεν πρὸς τούτοις, πόσον συνετέλεσε καὶ ἡ ἀνεπάρκεια κατὰ ποιὸν καὶ κατ’ ἀριθμὸν, κυρίως ὅμως κατὰ ποιὸν, τῆς χωροφυλακῆς, ἰδίως κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους χρόνους, καὶ ἡ ἀνεπάρκεια κατὰ ποιὸν ἑτέρας ἀρχῆς, τῆς προληπτικῆς τῶν ἐγκλημάτων. Ταῦτα θὰ ἀποδειχθῶσιν, ὅτι εἰσὶ τὰ κύρια αἴτια τῆς αὐξήσεως τῶν ἐγκλημάτων παρ’ ἡμῖν. Ἐν τοῖς αἰτίοις δὲ τούτοις τοῖς γενικοῖς δέον νὰ συγκαταριθμηθῇ καὶ ἕτερον αἴτιον, τὸ κυριώτατον πάντων, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἡ ἐπὶ τὴν ἀτιμωρησίαν δηλονότι πεποίθησις τῶν κακοποιῶν, ἥτις εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς ἡμῶν καταστάσεως, εἰδικώτερον δὲ τῆς ἐπιεικείας τῶν ποινικῶν ἡμῶν δικαστηρίων, ἥτις ἀπεθράσυνε τοὺς ἐγκληματίας, καὶ τῆς ἀμέτρου χρήσεως τῆς βασιλικῆς προνομίας, τῆς χάριτος, ἥτις ἤμβλυνε τὸν σκοπὸν τῆς ποινῆς. Ἀλλὰ καὶ ἕτερα αἴτια θὰ ἀποδειχθῶσιν ὡς συντελέσαντα εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐγκλημάτων, εἰδικὰ ταῦτα, κυριώτατον δὲ ἐν τούτοις κρίνεται ἡ ὁπλοφορία καὶ ἡ πρὸς τὰ τυχηρὰ παίγνια τάσις, ἡ διαφθείρουσα τοὺς χαρακτῆρας τῶν νέων καὶ τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, καὶ ὑποτρέφουσα τὴν αὔξησιν τῶν ἐγκλημάτων, χαλαροῦσα δὲ καὶ τοὺς κοινωνικοὺς δεσμούς. Τοιαῦτά εἰσι τὰ αἴτια, τὰ κυριώτατα τουλάχιστον, τῆς αὐξήσεως τῶν ἐγκλημάτων παρ’ ἡμῖν. Δεικνύουσι δὲ ταῦτα, πόσον σοβαρὰ εἶναι ἡ νόσος. Ἀλλ’ ὅσον σοβαρὰ καὶ ἂν ἦναι ἡ νόσος, καθῆκον ἔχομεν νὰ μὴ διστάσωμεν, ἀλλὰ νὰ προβῶμεν, λαμβάνοντες τὰ μέτρα, ὅσα ἤθελον κριθῆ λυσιτελῆ πρὸς περιστολὴν μὲν τὸ πρῶτον, καταστολὴν δὲ κατόπιν τοῦ ἐγκλήματος. Ἀλλὰ τὰ μέσα, ὧν ἔχομεν ἀνάγκην, ἢ ὑπάρχουσιν ἀναγεγραμμένα ἐν τοῖς νόμοις, καὶ τότε δέον νὰ ἐφαρμόσωμεν τοὺς νόμους, ἢ δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τοῖς νόμοις, καὶ τότε δέον νὰ μεριμνήσωμεν, ὅπως ἀναγραφῶσιν ἐν αὐτοῖς. Καὶ ζητοῦμεν μὲν τὴν ὑμετέραν συνδρομὴν εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνελάβομεν, καὶ ἐλπίζω, ὅτι προθύμως θέλετε παράσχει ἡμῖν ταύτην, ὀφείλω ὅμως νὰ μὴ παραλίπω νὰ ποιήσωμαι τὴν ἀνακοίνωσιν πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐποιήσατο χρῆσιν τῶν μέσων, ἅτινα ἔθεντο εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς οἱ νόμοι, ὅπως περισταλῇ τὸ ἔγκλημα, καταδιώκουσα μὲν ἀπηνῶς τοὺς φυγοδίκους, οἵτινες συνήθως καθίστανται κέντρα ἐγχειρημάτων ἐγκληματικῶν, κρατύνουσα δὲ τὸν σεβασμὸν τὸν ὀφειλόμενον εἰς τὴν δικαιοσύνην διὰ τῆς πλήρους καὶ αὐστηρᾶς ἐφαρμογῆς τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων. Ὅταν, Κύριοι, οἱ ἐν τῇ κοινωνίᾳ λανθάνοντες ἐγκληματίαι πεισθῶσιν, ὅτι θέλουσι καταδιωχθῆ ἀπηνῶς, καταδικαζόμενοι δὲ, ὅτι θέλουσι ἀποτίσει πλήρει τὴν ὑπὸ τῶν δικαστηρίων ἐπιβαλλομένην αὐτοῖς ποινὴν, τότε ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι θέλομεν ἔχει ἐλάττωσιν τῶν ἐγκλημάτων. Ἀλλ’ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν μέτρων τούτων ἀπαιτεῖ χρόνου μακροῦ πάροδον, ὅπως τελεσφορήσῃ, ἡμεῖς δὲ κρίνομεν ἀναγκαίαν τὴν λῆψιν μέτρων δραστηριωτέρων, ὅπως ἀσφαλισθῇ μὲν ἡ αὐστηρὰ τιμωρία τῶν ἐνόχων, περιορισθῶσι δὲ τὰ πρὸς διαφθορὰν τῶν χαρακτήρων μέσα, καταστῶσι δὲ σπανιώτερα καὶ τὰ ὄργανα τὰ χρήσιμα εἰς τέλεσιν ἀνθρωποκτονιῶν. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν δύο σχέδια νόμου, ὧν τὸ ἓν φέρει ἐπιγραφὴν «περὶ ὁπλοφορίας καὶ τιμωρίας τῶν παρανόμως ὁπλοφορούντων», τὸ δὲ ἕτερον «περὶ τυχηρῶν παιγνίων.» Ὁ ἡμέτερος ποινικὸς νόμος τιμωρεῖ τὴν παράνομον ὁπλοφορίαν, χαρακτηρίζων ταύτην ὡς πταῖσμα, ἀπειλεῖ δὲ ποινὰς, ἀναγραφομένας ἐν τῷ ἄρθρῳ 622. Ἀλλ’ αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 622 τοῦ ποινικοῦ νόμου ἀπεδείχθησαν ἀνεπαρκεῖς, καὶ διότι ἡ ποινὴ εἶναι μικρὰ, καὶ διότι ἡ λειτουργία τῆς πταισματικῆς δικαιοσύνης παρ’ ἡμῖν χωλαίνει ἔτι. Διὰ τοῦ προβαλλομένου σχεδίου νόμου χαρακτηρίζεται ἡ ὁπλοφορία ὡς πλημμέλημα, γινομένης δὲ διακρίσεως μεταξὺ ὁπλοφορίας ἐν ταῖς πόλεσι, καὶ ὁπλοφορίας ἐκτὸς τῶν πόλεων, ἀπειλοῦνται ποιναὶ βαρύτεραι κατὰ τῶν ἐν ταῖς πόλεσιν ὁπλοφορούντων· διότι, ἐὰν ἡ Πολιτεία ἀδυνατῇ νὰ προστατεύσῃ τὸν ἀγρότην, τὸν κατοικοῦντα ἐν ἀποκέντροις δήμοις, ἢ τὸν ποιμένα τὸν φυλάσσοντα τὸ ποίμνιον αὐτοῦ, ἔχει καθῆκον νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτοὺς νὰ ὁπλοφορῶσιν, ὅπως δύνωνται νὰ ἀμύνωνται ἐν κινδύνῳ. Ἀλλ’ ἡ Πολιτεία δύναται νὰ ἐγγυηθῇ περὶ τῆς ἀσφαλείας τῶν πολιτῶν ἐν ταῖς πόλεσι, καὶ ἐγγυᾶται περὶ ταύτης, ἀποτελεῖ ἑπομένως ἡ ἐν ταῖς πόλεσιν ὁπλοφορία μόνον κίνδυνον διαρκῆ κατὰ τῶν φιλησύχων πολιτῶν, ὧν πολλοὶ ἐγένοντο θύματα ἐρίδων τῶν κακοποιῶν, αἵτινες ἔλαβον χώραν ἐν μέσαις Ἀθήναις, ἐν ταῖς πλατείαις τῆς πόλεως καὶ ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτῆς. Ἀλλὰ καὶ ἑτέραν διαστολὴν ποιεῖται τὸ ὑποβαλλόμενον σχέδιον νόμου, διαστολὴν μεταξὺ ὅπλων ἐπιβούλων, ὧν ἀπαγορεύεται καὶ ἡ πώλησις καὶ ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τὸ Κράτος καὶ ἡ κατασκευὴ ἐν τῷ Κράτει, καὶ ὅπλων, ὧν δύναται νὰ ἐπιτραπῇ ἡ χρῆσις, ἀδείᾳ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς. Καὶ περὶ τῶν τυχηρῶν παιγνίων προνοεῖ ὁ ἡμέτερος ποινικὸς νόμος, χαρακτηρίζων τὸ μετέρχεσθαι ὡς ἐπιτήδευμα τυχηρὰ παίγνια ὡς πταῖσμα, ἐπιβάλλει δὲ τὴν ποινὴν κρατήσεως ἢ προστίμου. Ἀλλὰ καὶ ἡ ποινὴ εἶναι μικρὰ, καὶ ἡ καταδίωξις ἀτελῶς ἐνεργεῖται. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου χαρακτηρίζεται τὸ μετέρχεσθαι ὡς ἐπιτήδευμα τυχηρὰ παίγνια πλημμέλημα, λαμβάνονται δὲ μέτρα πρὸς προστασίαν τῶν νέων, οἵτινες διαφθείρονται, ἀναστρεφόμενοι ἐν τοῖς καταγωγείοις μετὰ φαύλων. Γνωρίζω τί θὰ εἴπωσιν, ἢ τί δύνανται νὰ εἴπωσιν οἱ ἀκούοντες, τινὲς τουλάχιστον ἐκ τῶν ἀκουόντων. Δύνανται νὰ ἐρωτήσωσι: «Καὶ πῶς! ἐφηρμόσθησαν λοιπὸν αἱ διατάξεις τῶν νόμων αἱ ὑφιστάμεναι, καὶ κατεδιώχθησαν οἱ ὁπλοφοροῦντες καὶ οἱ μετερχόμενοι ὡς ἐπιτήδευμα τυχηρὰ παίγνια; ἐτιμωρήθησαν λοιπὸν οἱ παραβάται τῶν νόμων καὶ δὲν ἤρκεσεν ἡ ἐπιβληθεῖσα ποινὴ πρὸς περιστολὴν τῶν παραβάσεων; Ἄν τοῦτο ἔχῃ οὕτως, ἂς τροποποιηθῶσιν οἱ νόμοι, ἂς ἐπιβληθῶσι ποιναὶ αὐστηρότεραι. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο δὲν ἔχῃ οὕτως, ἐφαρμόσατε τοὺς νόμους, καὶ μὴ ζητεῖτε τὴν τροποποίησιν αὐτῶν· διότι ἐὰν αἱ ἰσχύουσαι διατάξεις δὲν ἐφηρμόσθησαν, οὐδεμία ἐγγύησις δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ὅτι θέλουσιν ἐφαρσθῆ αἱ νῦν νομοθετούμεναι.» Ἀλλ’ εἰς ταῦτα θ’ ἀπαντήσω: Ἀφοῦ ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη δὲν ἐφηρμόσθησαν αἱ ἰσχύουσαι διατάξεις, ἀφοῦ αἱ διατάξεις αὗται, ἀπεδείχθη ἐκ τῆς πείρας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσι, διατὶ ἀντικρούετε τὴν τροποποίησιν αὐτῶν; Οἱ νόμοι, οἵτινες διὰ τοῦ χρόνου ἀπεδείχθησαν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν, εἶναι νόμοι ἀκατάλληλοι διὰ τὴν χώραν, ἐν ᾗ ὑπάρχουσι, καὶ δέον νὰ τροποποιῶνται καὶ μεταβάλλωνται. Βεβαίως, ἐὰν εἴχομεν ἀστυνομίαν καὶ χωροφυλακὴν, οἷαι αἱ ἀλλαχοῦ, ἐὰν εἴχομεν πταισματικὴν δικαιοσύνην λειτουργοῦσαν ἀπροσκόπτως, ἴσως θὰ ἐπήρκουν αἱ ποιναὶ, αἱ ἀπειλούμεναι ὑπὸ τοῦ ποινικοῦ νόμου· ἀλλ’ ἡ δημιουργία ἀστυνομίας καὶ χωροφυλακῆς, ἀξίων τοῦ ὀνόματος, ἐγκλείουσι δυσχερείας πολλῷ μείζονας ἐκείνων, ἃς ἐγκλείει ἡ προσπάθεια πρὸς περιστολὴν τῆς ὀπλοφορίας ἢ τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν τυχηρῶν παιγνίων. Ἀφοῦ δὲ καὶ ἡ πταισματικὴ δικαιοσύνη παρ’ ἡμῖν χωλαίνει ἔτι, ἀνάγκη εἶναι νὰ ἀναθέσωμεν τὴν καταδίωξιν εἰς τὴν ἑτέραν ἐκείνην ἀρχὴν, ἥτις, μεθ’ ὅλας τὰς ἀντιῤῥήσεις, λειτουργεῖ,—καὶ λειτουργεῖ καλῶς,—τὴν εἰσαγγελικὴν ἀρχήν. Ἀφοῦ ἐν Γερμανίᾳ ὁ ποινικὸς νόμος τιμωρεῖ τοὺς μετερχομένους ὡς ἐπιτήδευμα τυχηρὰ παίγνια μὲ φυλάκισιν μέχρι δύο ἐτῶν, καὶ μὲ χρηματικὴν ποινὴν μέχρις 7500 δραχμῶν, καὶ μὲ στέρησιν τῶν πολιτικῶν αὐτῶν δικαιωμάτων, εἶναι, νομίζω, ἄντικρυς πλάνη ἡ ἰδέα ἐκείνων, οἵτινες φρονοῦσιν, ὅτι δυνάμεθα νὰ καταστείλωμεν τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο μὲ τὰς ποινὰς, τὰς ἐπιβαλλομένας ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 683 τοῦ ποινικοῦ νόμου. Ὡς ἓν τῶν αἰτίων τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀναιρέσεων παρ’ ἡμῖν ὑπέδειξα ἐν τῇ ἐμῇ ἐγκυκλίῳ τὴν ἀνεπάρκειαν τοῦ ἄρθρου 293 τοῦ ποινικοῦ νόμου. Ὁ ποινικὸς ἡμῶν νόμος, ὅστις τιμωρεῖ τὴν ἀναίρεσιν μὲ δεσμὰ 15 μέχρις 20 ἐτῶν, ἤτοι μὲ ποινὴν, ἥτις γενικῶς κρίνεται ὡς ἐπαρκὴς, ὁ ποινικὸς ἡμῶν νόμος καθιστᾷ τὴν διάταξιν ταύτην ἀνεπαρκῆ διὰ τῆς ἀναγραφῆς ἐλαφρυντικῶν περιπτώσεων. Διότι, πλὴν τῶν βαρειῶν αἰκιῶν, ἀναγράφει ὡς ἐλαφρυντικὰς περιστάσεις καὶ τοὺς χαλεποὺς ὀνειδισμοὺς καὶ τὰς δεινὰς ὕβρεις. Ἐὰν ἡ ἀναγραφὴ τοιούτων ἐλαφρυντικῶν περιστάσεων ἐν ἄλλαις χώραις ᾖναι χρήσιμος, ἡ παρ’ ἡμῖν ὅμως εἰσαγωγὴ καὶ ἀναγραφὴ αὐτῶν ἐν τῷ ποινικῷ ἡμῶν νόμῳ εἰς οὐδὲν ἕτερον συνετέλεσεν ἢ εἰς τὴν χαλάρωσιν τῆς ἰσχύος τῆς ποινῆς· διότι, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸν μέσον ὅρον τῶν κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν ἐπὶ ἀναιρέσει καταδικασθέντων, παρατηροῦμεν, ὅτι κατεδικάσθησαν κατὰ μέσον ὅρον καὶ κατ’ ἔτος ἄτομα 299, ἐξ ὧν κατὰ μέσον ὅρον εἰς πρόσκαιρα δεσμὰ 122, καὶ εἰς εἱρκτὴν 112. Κατεδικάσθησαν ἑπομένως μετ’ ἐλαφρυντικῶν περιστάσεων 112 καὶ ἄνευ ἐλαφρυντικῶν περιστάσεων 122. Ἡ διαφορὰ εἶναι ἐλαχίστη. Ἀλλ’ ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἐξετάσωμεν τὴν στατιστικὴν τοῦ ἔτους 1869, παρατηροῦμεν, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο κατεδικάσθησαν ὑπὸ τῶν Κακουργιοδικείων ἐπὶ φόνῳ ἢ ἀναιρέσει 160 ἄτομα, ἐξ ὧν 78 εἰς πρόσκαιρα δεσμὰ καὶ 51 εἰς εἱρκτὴν, ἡ διαφορὰ ἑπομένως μεταξὺ καταδικασθέντων μὲ ἐλαφρυντικὰς περιστάσεις καὶ καταδικασθέντων ἄνευ τοιούτων εἶναι μείζων ἢ κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν. Ὅτι δὲ ἡ ἐπιείκεια τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων προβαίνει ἀδιακόπως, ἀποδεικνύει ἡ σύγκρισις τοῦ ἀριθμοῦ τούτου πρὸς τοὺς ἀριθμοὺς, τοὺς ὁποίους ἀνευρίσκομεν ἐν τῇ στατιστικῇ τοῦ 1858, διότι οἱ ἀριθμοὶ ἐκεῖνοι ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἐν ἔτει 1858 ἡ ἀναλογία τῶν καταδικασθέντων μὲ ἐλαφρυντικὰς περιστάσεις πρὸς τοὺς καταδικασθέντας ἄνευ ἐλαφρυντικῶν περιστάσεων ἦτο ὡς 1 πρὸς 2. Ἴσως ἑπομένως θὰ ἦτο πρέπον νὰ γένηται σκέψις περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ ποινικοῦ νόμου· ἀλλὰ τροποποίησις διατάξεων οὕτω σοβαρῶν τοῦ ποινικοῦ ἡμῶν νόμου δὲν μοὶ φαίνεται ὀρθὴ, χωρὶς νὰ συνδέηται πρὸς γενικωτέραν ἐργασίαν, ἤτοι πρὸς ῥιζικωτέραν μεταῤῥύθμισιν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο δὲν προβάλλω σχετικῶς μέτρον τι. Ἀντὶ τούτου ὅμως ὑποβάλλω νομοσχέδιον, δι’ οὗ τραχύνεται ἡ ποινὴ, ἡ ἐπιβαλλομένη εἰς τοὺς ἐπὶ ἐγκλήματι κατὰ τῆς ζωῆς καταδικαζομένους, ὁριζομένου, ὅτι οὗτοι, καταδικαζόμενοι ὑπὸ τῶν Κακουργιοδικείων, ἀποτίνουσι τὴν ποινὴν ἐν φυλακαῖς κειμέναις ἐκτὸς τῆς περιφερείας τοῦ Ἐφετείου, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὁποίου ὑπάγεται ὁ τόπος τῆς κατοικίας ἢ τῆς καταγωγῆς των, ὁριζομένου ὡσαύτως ἐν αὐτῷ, ὅτι οἱ ὑπὸ τῶν Πλημμελειοδικείων καταδικαζόμενοι καθ’ ὑποτροπὴν ἐπὶ ἐγκλήματι κατὰ τῆς ζωῆς ἀποτίνουσι τὴν ποινὴν αὐτῶν ἐν φυλακαῖς κειμέναις ἐκτὸς τῆς περιφερείας τοῦ Πρωτοδικείου, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὁποίου ὑπάγεται ὁ τόπος τῆς καταγωγῆς ἢ τῆς κατοικίας αὐτῶν. Ἐπειδὴ ὁμιλῶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς, θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου, μὴ ἄσχετον πρὸς τὰ ἤδη ὑποβληθέντα, περὶ τροποποιήσεως τουτέστι τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ ποινικοῦ νόμου. Τὸ ἄρθρον 18 τοῦ Π. Ν. διατάσσει τὴν δημοσίᾳ ἐκτέλεσιν τῆς θανατικῆς ποινῆς, διὰ δὲ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ὁρίζεται, ὅτι ἡ θανατικὴ ποινὴ ἐκτελεῖται ἐν τόπῳ καὶ χώρῳ ὁριζομένῳ ἑκάστοτε ὑπὸ τοῦ δικάζοντος τὴν ὑπόθεσιν δικαστηρίου τῶν Συνέδρων, τῇ προτάσει τοῦ Εἰσαγγελέως, ἐπὶ παρουσίᾳ δὲ μόνον τοῦ Νομάρχου ἢ Ἐπάρχου, τοῦ παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελέως, τοῦ Φρουράρχου, ἢ τῶν νομίμων αὐτῶν ἀναπληρωτῶν, στρατιωτικοῦ ἰατροῦ, ἱερέως καὶ τοῦ Διευθυντοῦ ἢ ἐπιστάτου τῆς ποινικῆς φυλακῆς, ἐν ᾗ κρατεῖται ὁ κατάδικος. Τὴν πρότασιν περὶ καταργήσεως τῆς δημοσίᾳ ἐκτελέσεως τῆς θανατικῆς ποινῆς δὲν ὑπέβαλον ὡς προαγγέλλουσαν μέλλουσαν πρότασιν, ὑπ’ ἐμοῦ τοὐλάχιστον, ἐν προσεχεῖ ἢ ἀπωτέρῳ μέλλοντι περὶ καταργήσεως τῆς θανατικῆς ποινῆς. Ὀφείλω δὲ νὰ ποιήσωμαι τὴν δήλωσιν ταύτην, ἵνα μή τις ὑπολάβῃ, ὅτι συμμερίζομαι τὴν γνώμην ἐκείνων, ὅσοι νομίζουσι τὴν κατάργησιν τῆς θανατικῆς ποινῆς ἀναγκαίαν. Ἐγὼ εὔχομαι, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἐκλείψωσι τὰ ἐγκλήματα, ἅτινα τιμωρεῖ ἡ Πολιτεία διὰ τῆς ποινῆς ταύτης, φρονῶ ὅμως, ὅτι, πρὶν ἢ παρέλθῃ πᾶς κίνδυνος ἀπὸ τοῦ ἐγκλήματος, ἡ Πολιτεία δὲν δύναται νὰ παραιτηθῇ τῆς ποινῆς ταύτης. Τὴν κατάργησιν τῆς δημοσίᾳ ἐκτελέσεως τῆς θανατικῆς ποινῆς μοὶ ὑπαγορεύουσι λόγοι ποικίλοι. Βεβαίως καὶ λόγοι καθαρῶς διοικητικοί, λόγοι εὐκολίας περὶ τὴν ἐκτέλεσιν, μὲ παρώρμησαν εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ μέτρου τούτου. Ἀλλ’ οὗτοι δὲν εἶναι οἱ κυριώτατοι λόγοι. Ὁ κυριώτατος λόγος εἶναι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐμόρφωσα, ὅτι ἐκ τῆς δημοσίᾳ ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς ταύτης δὲν ἐπέρχονται τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα. Δυνατὸν ἡ ἐκτέλεσις ἡ δημοσία νὰ ἐκφοβίζῃ πρὸς στιγμὴν τοὺς παρόντας, γεννᾷ ὅμως κατόπιν ἐν τῇ ψυχῇ ὅλων ἐκείνων, ὅσοι ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἔχουσι ῥοπὴν πρὸς τὸ ἔγκλημα, τὸ αἴσθημα τῆς φιλοδοξίας, — ἰδιαζούσης τινὸς καὶ νοσηρᾶς φιλοδοξίας, ἥτις ὠθεῖ πρὸς τέλεσιν ἐγκλημάτων. Καὶ αἱ ἐκτελέσεις αἱ δημόσιαι, Κύριοι, καὶ αἱ ἐν ταῖς ἐφημερίσι περιγραφαὶ τῶν διαπραττομένων ἐγκλημάτων δὲν παρέρχονται ἄνευ βλαβερᾶς ἐπενεργείας ἐπὶ ὅλων ἐκείνων τῶν ἀτόμων, εἰς τὰς συνειδήσεις τῶν ὁποίων δὲν εἶναι ἐῤῥιζωμέναι ἰδέαι ἠθικῆς. Τούτων τῶν λόγων ἕνεκα ἔκρινα ὀρθὸν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν τὸ σχέδιον τοῦτο τοῦ νόμου. Ἡ κατάστασις τῶν παρ’ ἡμῖν φυλακῶν εἶναι γνωστὴ εἰς ὑμᾶς. Βεβαίως θὰ ἦτο λίαν εὐχάριστον, ἐὰν τὸ Κράτος ἠδύνατο, κατεδαφίζον τὰς πλείστας ἐκ τούτων, νὰ συναθροίσῃ τοὺς ἐγκληματίας εἰς ὀλίγα σωφρονιστήρια, ἀλλὰ πρὸς τοῦτο εἶναι ἀνάγκη καὶ χρημάτων πολλῶν καὶ προσωπικοῦ μεμορφωμένου. Ἀμφοτέρων δὲ στερούμεθα, καὶ θὰ στερώμεθα ἐπὶ μακρόν. Ἡ ἔλλειψις ὅμως μέσων καὶ ἡ ἀδυναμία, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, πρὸς λῆψιν ῥιζικῶν μέτρων πρὸς θεραπείαν τοῦ κακοῦ, δὲν ἀπαλλάσσει ἡμᾶς τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, νὰ μεριμνῶμεν, ὅπως βελτιωθῇ κατά τι καὶ κατὰ τὸ ἐνὸν ἡ κατάστασις τῶν φυλακῶν. Εἰς τὴν βελτίωσιν δὲ τῶν φυλακῶν συντελοῦσι, νομίζω, μέτρα, οἷα τὰ σήμερον προβαλλόμενα, δι’ ὧν ἀπειλεῖται ποινὴ αὐστηρὰ καθ’ ὅλων ἐκείνων, ὅσοι εἰσάγουσι, παρὰ τὰ κεκανονισμένα, πνευματώδη ποτὰ ἢ οἶνον εἰς τὰς φυλακὰς, δι’ ὧν αὐξάνεται ἡ ἐν αὐταῖς ἐπικρατοῦσα ἀκοσμία, διατάσσεται δὲ, ὅτι ἡ ποινή, ἡ ἐπιβαλλομένη εἰς τοὺς ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐγκληματοῦντας, δὲν συγχωνεύεται, ἀλλ’ ἀποτίνεται μετὰ τὴν ἔκτισιν τῆς κυρίας ποινῆς· τὸ αὐτὸ δὲ μέτρον λαμβάνεται καὶ διὰ τοὺς ἐν ταῖς φυλακαῖς ὀπλοφοροῦντας, διατασσομένου, ὅτι καὶ ἡ εἰς τούτους ἐπιβαλλομένη ποινὴ δὲν συνεκτίεται, ἀλλ’ ἀποτίνεται μετὰ τὴν τῆς κυρίας ποινῆς λῆξιν. Ἓν ἔτι νομοσχέδιον, ἀφορῶν τὰ τῆς διοικήσεως τῶν φυλακῶν, ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, δι’ οὗ τροποποιοῦνται διατάξεις τινὲς τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, αἵτινες ἐδυσκόλευον τὴν παροχὴν ἐργασίας εἰς τοὺς ἐν ταῖς φυλακαῖς καταδίκους. Διὰ τῶν προτεινομένων μέτρων διευκολύνεται ἡ παροχὴ ἐργασίας, καθίσταται δὲ οὕτω δυνατὴ ἡ λειτουργία σωφρονιστικοῦ συστήματος ἐν ταῖς φυλακαῖς Συγγροῦ καὶ ἐν τῷ σωφρονιστηρίῳ Κερκύρας, ἀφοῦ μόνον αἱ δύο αὗται φυλακαὶ δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ἐφαρμογὴν σωφρονιστικοῦ συστήματος. Ἀλλὰ καὶ τὸν καταρτισμὸν καὶ τὴν σύνθεσιν ἐνίων ἐκ τῶν δικαστηρίων, εἰς ἃ εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ διαχείρισις τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, ἐθεώρησα ὡς μὴ καλῶς ἔχοντα· διὰ τοῦτο ὑποβάλλω σχέδιον νόμου, δι’ οὗ τροποποιοῦνται αἱ περὶ συνθέσεως τοῦ δικαστηρίου τῶν Πλημμελειοδικῶν διατάξεις τῆς ποινικῆς δικονομίας καὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων. Ἡ ἀνεπάρκεια ἀφ’ ἑνὸς κατ’ ἀριθμὸν τῶν ἰσοβίων δικαστῶν, καὶ ἡ πληθὺς τῶν ὑποθέσεων ἀφ’ ἑτέρου, ἔσχον ὡς ἀποτέλεσμα τὸ συμβαῖνον νῦν, κατὰ γενικὸν σχεδὸν κανόνα, ὅτι δηλαδὴ τὰ Πλημμελειοδικεῖα ἀποτελοῦνται ὑπὸ τοῦ προέδρου, δύο τακτικῶν δικαστῶν καὶ δύο ἐπικουρικῶν ἢ παρέδρων, προσκαλουμένων ὑπὸ τοῦ προέδρου. Ἡ τοιαύτη ὅμως σύνθεσις τοῦ δικαστηρίου δὲν συντελεῖ εἰς τὴν καλὴν ἀπονομὴν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, διότι ἡ συμμετοχὴ τῶν παρέδρων ἢ δικηγόρων, οἵτινες συνήθως δὲν εἶναι ξένοι πρὸς τὰ ἐπιτόπια στοιχεῖα, συνεπάγεται ἄτοπα πολλά, ἀπονεμομένης τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης ἄλλοτε μὲν μετ’ ἐπιεικείας ἀδικαιολογήτου, ἐνίοτε δὲ καὶ μετ’ αὐστηρότητος ὑπερμέτρου. Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου καταρτίζεται τὸ Πλημμελειοδικεῖον ἐκ τριῶν τακτικῶν δικαστῶν, ἀποκλειομένων τῶν ἐπικουρικῶν, ἀποδίδεται δὲ οὕτω καὶ ἡ ἀξία τῆς ψήφου αὐτῶν εἰς τοὺς δύο τακτικοὺς δικαστὰς, ὧν τὴν ψῆφον ἠδύνατο νὰ ἐξουδετερώσῃ ὁ πρόεδρος, ἀποτελῶν πλειοψηφίαν μετὰ τῶν δύο ἑτέρων. Ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν Κακουργιοδικείων ὤφειλον νὰ μεριμνήσω, διότι καταγγελίαι ἀδιάκοποι, διαμαρτυρίαι ἀδιάλειπτοι, παρίστων τὰ ἄτοπα, τὰ συμβαίνοντα ἐν αὐτοῖς, νομίζω δὲ, ὅτι δὲν πλανῶμαι, λέγων πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ γνώμη πάντων τῶν Ἐφετῶν εἶναι, ἢ ὅτι τὸ ὁρκωτικὸν σύστημα τέλεον ἀπέτυχε παρ’ ἡμῖν, ἢ ὅτι λειτουργεῖ μετ’ ἐλλείψεων μεγίστων. Κατὰ τίνα τρόπον ἐλειτούργησεν ἔν τισι τῶν Κακουργιοδικείων ἡ δικαιοσύνη, ἐδιδάχθημεν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὅτε μετ’ ἀγανακτήσεως ἠκούσαμέν τινας ἐκ τῶν ἐτυμηγοριῶν τῶν ἐνόρκων. Ἀλλὰ μήπως πρὸ μικροῦ ἐν μέσαις Ἀθήναις δὲν ἠκούσαμεν τὸν κ. πρόεδρον τοῦ δικαστηρίου τῶν Συνέδρων ἀδυνατοῦντα νὰ καταπνίξῃ τὴν δικαίαν ὀργήν του ἐπὶ ἐτυμηγορίᾳ τῶν ἐνόρκων, ἥτις πᾶν ἄλλο ἦτο ἢ πόρισμα τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας; Διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου τροποποιοῦνται αἱ περὶ προσόντων καὶ καταρτισμοῦ καταλόγου τῶν ἐνόρκων διατάξεις, καταργουμένης ἐντελῶς τῆς ἀποζημιώσεως, ὁριζομένων δὲ προσόντων ἀνωτέρων τῶν ἀπαιτουμένων ὑπὸ τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Ἕτερον νομοσχέδιον, σχετιζόμενον πρὸς τὴν λειτουργίαν τοῦ ὁρκωτικοῦ συστήματος, εἶναι τὸ ἐπιγραφόμενον «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων καὶ τῆς ποινικῆς δικονομίας». Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁρίζεται, ὅτι ἐν τῇ περιφερείᾳ ἑκάστου Ἐφετείου συγκροτεῖται κατὰ μῆνα ἓν τοὐλάχιστον Κακουργιοδικεῖον, ὅτι αἱ σύνοδοι τῶν Κακουργιοδικείων δὲν δύνανται νὰ παραταθῶσι πέραν τῶν 20 ἡμερῶν, καὶ ὅτι τὸ δικαστήριον τῶν συνέδρων ἀποτελεῖται μόνον ἐκ τακτικῶν δικαστῶν, ἀποκλειομένων τῶν παρέδρων ἢ δικηγόρων. Ὑπάρχει καὶ ἕτερον σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλω σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν, συναφὲς μὲ τὰ δύο πρῶτα. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι τὸ βραχύτερον ἀλλὰ καὶ τὸ ἐπιφέρον τροποποιήσεις ῥιζικωτέρας εἰς τὰς ἰσχυούσας διατάξεις. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τροποποιεῖται πρῶτον τὸ ἄρθρον 430 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ὁριζομένου, ὅτι δύνανται νὰ τίθηνται ζητήματα οὐχὶ ὁσάκις ὁ κατηγορούμενος ἀναφέρῃ περὶ ἑαυτοῦ πράγματα, ἅτινα κατὰ τὰς διατάξεις τῶν νόμων ἔχουσιν ἐπιῤῥοὴν εἰς τὸν καταλογισμὸν ἢ τὴν ἐπιμέτρησιν τῆς ποινῆς, ἀλλ’ ὁσάκις ἐκ τῆς συζητήσεως ἀναφυῶσι τοιαῦτα περιστατικά. Τροποποιεῖται προσέτι συμπληρούμενον καὶ τὸ ἄρθρον 444 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ὁριζομένου, ὅτι τὸ δικαστήριον τῶν Συνέδρων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κηρύξῃ πεπλανημένην τὴν ἐτυμηγορίαν τῶν ἐνόρκων, ὄχι μόνον ὅταν ὁ κατηγορούμενος ἐκηρύχθη ἔνοχος, ἀλλὰ καὶ ὅταν ἐκηρύχθη ἀθῶος.

§6ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι πλήρης κατάργησις τοῦ ὁρκωτικοῦ συστήματος.

§7ΖΑΙΜΗΣ. Τροποποιεῖται ἐπίσης τὸ ἄρθρον 447 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ὁριζομένου, ὅτι τὸ δικαστήριον τῶν Συνέδρων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παραπέμψῃ ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου τὸν ἀθωωθέντα, ἂν ἐκ τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας προκύψωσιν ἀποχρῶσαι ἀποδείξεις πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐνοχῆς αὐτοῦ δι’ ἕτερον ἔγκλημα. Τὰ τρία ταῦτα σχέδια νόμων, στενῶς πρὸς ἄλληλα συνδεόμενα, ἔχω δι’ ἐλπίδος, ὅτι καθιστάμενα νόμοι τοῦ Κράτους θέλουσι συντελέσει εἰς τὴν περιστολὴν τῶν ἐγκλημάτων κατὰ τῆς ζωῆς. Ὅτι ἡ βραδύτης περὶ τὴν ἀπονομὴν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης συντελεῖ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐγκλημάτων, καὶ ὅτι τὸ αὐτὸ ἔχει ἀποτέλεσμα καὶ ἡ ἐπιείκεια τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, οὐδεὶς ὁ ἀμφισβητῶν. Διὰ τῶν ὑποβαλλομένων νομοσχεδίων καθίστανται αἱ ἀναβολαὶ τῶν δικῶν σπανιώτεραι, καὶ αἱ ὑποδικίαι βραχύτεραι, δὲν θὰ ἐξεγείρωσι δὲ πλέον αὗται ἐν ἡμῖν τὴν φρίκην, τὴν ὁποίαν ἐξεγείρει ἡ ἰδέα ὑποδικίας μακροχρονίου ἀνθρώπων, οἵτινες δυνατὸν νὰ ὦσιν ἀθῶοι. Ἀλλὰ τῶν ἀναβολῶν τῶν δικῶν δύο κυρίως εἶναι τὰ αἴτια, ἡ ἐν ὡρισμέναις περιπτώσεσι δυσπιστία τοῦ δικαστηρίου τῶν Συνέδρων πρὸς τοὺς ἐνόρκους, καὶ ἡ ἀπουσία τῶν μαρτύρων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν ἐνόρκων αἴρεται τὸ πρῶτον αἴτιον, βελτιουμένων κατὰ ποιότητα τῶν ἐνόρκων, ἀπομένει ὅμως ὁ ἐκ τῆς λιπομαρτυρίας κίνδυνος. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1867 προὐνόησε περὶ τιμωρίας τῶν λιπομαρτύρων ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου τῶν Κακουργιοδικῶν, ἀλλ’ ἡ καταγινωσκομένη ποινὴ σπανίως ἐπιβάλλεται, ὁσάκις δ’ ἐπιβάλλεται, συνοδεύεται ἡ ἀπόφασις μεθ’ ἱκεσίας πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, δι’ ἧς τὸ δικαστήριον συνιστᾷ τὴν ἐλάττωσιν τῆς ποινῆς, ἣν κρίνει εἰς ἄκρον αὐστηράν. Δὲν δύναμαι νὰ ἑρμηνεύσω τοὺς λόγους τῆς ἐπιεικείας τῶν δικαστῶν πρὸς τοὺς λιπομάρτυρας. Ἐγὼ οὐδεμίαν συμπάθειαν αἰσθάνομαι πρὸς αὐτοὺς, οἵτινες γίνονται αἴτιοι τῆς παρατάσεως τῆς ὑποδικίας, μὴ προσερχόμενοι συνήθως ἐκ προθέσεως, γίνονται δὲ οὕτως αἴτιοι καὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν φυγοδίκων, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὁ φόβος μακρᾶς ὑποδικίας ὠθεῖ εἰς τὴν φυγοδικίαν. Ἀλλὰ, εἰ καὶ ἡ αὐστηρότης τοῦ ἰσχύοντος νόμου μὲ εὐχαριστεῖ, ἡ ἰδέα ὅμως, ὅτι ἀλλοία εἶναι ἡ γνώμη τῶν δικαστηρίων, καὶ ὅτι οἱ δικασταὶ προτιμῶσι νὰ ἀθωῶσι τοὺς λιπομάρτυρας μᾶλλον ἢ νὰ ἐπιβάλλωσιν αὐτοῖς ποινὴν, ἣν θεωροῦσι λίαν αὐστηρὰν, μὲ ἔπεισε νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου μεταβάλλεται ὁ ἐλάχιστος ὅρος τῆς ἐπιβαλλομένης ποινῆς. Ὅτι πολλὰ τῶν δικαστηρίων προτιμῶσι νὰ ἀθωῶσι τοὺς κατηγορουμένους, ὁσάκις νομίζωσιν, ὅτι ἡ ποινὴ εἶναι λίαν αὐστηρὰ, δὲν συνιστᾷ οὔτε τοὺς δικαστὰς οὔτε τὰ δικαστήρια· ἀλλ’ ὅτι πολλαὶ διατάξεις τοῦ ἡμετέρου ποινικοῦ νόμου εἶναι ὑπὲρ πᾶν μέτρον βαρεῖαι, ἀποδεικνύει καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 171, τοῦ ὁρίζοντος φυλάκισιν τοὐλάχιστον ἑνὸς ἔτους δι’ ὑφαίρεσιν κατεσχημένων. Ἐν τῇ ἐφαρμογῇ δὲ αὐτοῦ συμβαίνει ὅ,τι καὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου περὶ λιπομαρτύρων· διότι, ὁσάκις ἐπέρχηται καταδίκη δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, τὰ δικαστήρια συνιστῶσι τὴν ἐλάττωσιν τῆς ποινῆς δι’ ἱκεσίας πρὸς τὸν Βασιλέα. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα καλὸν νὰ ὑποβάλω τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 171, δι’ ἧς ὁ ἐλάχιστος ὅρος τῆς ποινῆς ὁρίζεται εἰς τρεῖς μῆνας. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, σχετιζόμενα πρὸς τὴν διαχείρισιν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, σχετίζονται καὶ πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐγκληματικότητος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ἡμᾶς. Ἀλλὰ καί τινα ἄλλα μέτρα, σχετιζόμενα πρὸς τὴν διαχείρισιν τῆς δικαιοσύνης ἐν γένει, οὐχὶ δὲ μόνης τῆς ποινικῆς, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Πολλάκις ἐῤῥήθη ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ὅτι ἡ πειθαρχικὴ ἐξουσία ἐπὶ τῶν δικαστῶν λειτουργεῖ ἀτελῶς. Τὴν γνώμην ταύτην συμμεριζόμενος, ὑποβάλλω σχέδιον νόμου, δι’ οὗ τροποποιεῖται τὸ ἄρθρον 305 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων. Νομίζω δὲ, ὅτι διὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης δημιουργεῖται κατάστασις πραγμάτων, ἐπιτρέπουσα νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι θέλουσι λειτουργήσει ἀπροσκόπτως τὰ διατασσόμενα ὑπὸ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων. Ἐν τῷ ὀργανισμῷ τῶν δικαστηρίων ἀναγράφονται ποιναὶ ἐπαρκεῖς, ἡ δὲ πειθαρχικὴ ἐξουσία δὲν χωλαίνει ἕνεκεν ἐλλείψεως ἐπαρκῶν διατάξεων, ἀλλ’ ἕνεκα μὴ ἐφαρμογῆς αὐτῶν ὑπὸ τῶν δικαστηρίων. Ἐν τῷ ὀργανισμῷ ὅμως τῶν δικαστηρίων ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 302, νομίζω, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τιμωρῇ τοὺς δικαστὰς διὰ τὰς παραβάσεις, τὰς ἀναγραφομένας ἐν τῷ νόμῳ, ἐὰν βραδύνωσι τὰ δικαστήρια τῶν Πρωτοδικῶν νὰ ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον. Ὁρίζοντες προθεσμίαν, καὶ ἑρμηνεύοντες δι’ ἐγκυκλίου τὸν νόμον, δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς πειθαρχικὰς διατάξεις ἀσφαλῶς. Ἀλλ’ ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἄρω ἐκ τοῦ μέσου δυσχέρειαν, τὴν ὁποίαν παρενέβαλλε τὸ ἄρθρον 305 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, ὁρίζον, ὅτι πᾶσαι αἱ ἀποφάσεις τῶν πειθαρχικῶν συμβουλίων ὑποβάλλονται ὑπὸ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, πλὴν τῶν καταγινωσκουσῶν ἐπίπληξιν. Ἐπειδὴ δὲ ἐνόμισα, ὅτι, ἐὰν ἀναγκασθῶσι τὰ πειθαρχικὰ συμβούλια νὰ τιμωρῶσιν, ἢ νὰ ἐπιλαμβάνωνται τῆς ἐκδικάσεως τῶν πειθαρχικῶν παραβάσεων, δυνατὸν νὰ ἠμβλύνετο ἡ ποινὴ διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῆς ἐπιπλήξεως, ὑποβάλλω τὸ σχέδιον τοῦτο νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζεται, ὅτι ὅλαι αἱ πειθαρχικαὶ ἀποφάσεις, καὶ αἱ καταγινώσκουσαι ἐπίπληξιν, ὑποβάλλονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ὑποβάλλω προσέτι σχέδιον νόμου περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νόμου, δι’ οὗ ὁρίζεται, ὅτι εἰρηνοδίκης διορίζεται μάνον ὁ ἔχων πτυχίον Πανεπιστημίου, διατηρουμένων ἀκεραίων τῶν δικαιωμάτων ἐκείνων, ὅσοι ὑπέστησαν ἤδη τὰς κατὰ νόμον ἐξετάσεις, καὶ σχέδιον νόμου περὶ δικαστικῶν κλητήρων, ἀναγράφον προσόντα, καὶ ὁρίζον τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν κατὰ δικαστήριον, προσέτι δὲ σχέδιον νόμου περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ μισθοῦ τῶν μελῶν τῶν Ἐφετείων διατάξεων, καὶ σχέδιον νόμου ὁρίζοντος, ὅτι εἰς τὰς πόλεις, ὅπου ὑπάρχουσι δημόσια δικαστικὰ καταστήματα, ὑποχρεοῦνται οἱ συμβολαιογράφοι καὶ ὑποθηκοφύλακες νὰ ἐγκαθιστῶσι τὰ γραφεῖα αὐτῶν ἐν τούτοις.

§8ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλετε καὶ τὰς ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας προεκαλέσατε παρὰ τῶν Εἰσαγγελέων τῶν Ἐφετῶν;

§9ΖΑΙΜΗΣ. Ὄχι.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβληθέντα νομοσχέδια νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 80–96).

§11Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως δὲν θὰ ἦναι σπουδαῖον νὰ προκαλέσω συζήτησιν, εἴτε ἐπὶ τοῦ μέρους τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἐγκληματικότητα, εἴτε ἐπὶ τοῦ μέρους τῶν νομοσχεδίων. Δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἀξιέπαινος εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις εἰδοποιήθη παρὰ τοῦ χυνομένου αἵματος, καὶ ἐζήτησε τὰ φῶτα τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ὠφεληθεὶς, ὑπέβαλε τὸ πόρισμα τῆς ἐργασίας του. Ἀλλὰ κατὰ πόσον τὰ πορίσματα ταῦτα δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἀποτελεσματικὰ, καὶ κατὰ πόσον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὡς χειρουργὸς, ἀποκόπτων τὸ γαγγραινῶδες μέρος τοῦ νοσοῦντος σώματος τῆς Πολιτείας, ἢ κατὰ πόσον δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς καταπλάσματα, τὰ ὁποῖα θεραπεύουσι συμπτωματικῶς καὶ οὐχὶ ὀργανικῶς τὴν νόσον, τοῦτο θὰ φανῇ κατὰ τὴν συζήτησιν. Εἶχον ὅμως καθῆκον νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι πρό τινων ἡμερῶν ὑπέβαλον ἐπερώτησιν ἔγγραφον, διὰ τῆς ὁποίας παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὰς ἐγκυκλίους, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνε πρὸς τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς, καὶ ἰδίως τὴν προκαλέσασαν τὰς ἀπαντήσεις τῶν Εἰσαγγελέων τῶν Ἐφετῶν. Ὁμιλήσας δὲ περὶ τῆς ἐγκληματικότητος, παρέλειψε νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐμὴν ἐπερώτησιν, παρέλειψε δὲ νὰ καταθέσῃ, οὐ μόνον τὴν ἐγκύκλιον ἐκείνην, ἀλλὰ καὶ τὰς ἐπ’ αὐτῆς ἀπαντήσεις, ὅπερ καὶ τὸ σπουδαιότερον, καὶ τὸν πίνακα, τὸν παρ’ ἐμοῦ ζητηθέντα, διὰ δύο ἔτη, ὡς πρὸς τὰ ἐγκλήματα τὰ κατὰ τῆς ζωῆς.

§12ΖΑΙΜΗΣ. Διέταξα νὰ γείνῃ ὁ πίναξ.

§13ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Διὰ τὰς ἐκθέσεις;.... Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἀπαντᾷ! Δὲν δύναμαι νὰ εὕρω λέξεις, ἵνα ἐξηγήσω τὴν σιωπήν του.

§14ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν, θὰ κατατεθῶσι.

§15Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν, νὰ κατατεθῶσι. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὰς καταθέσῃ, διότι, αἰτιολογῶν τὰ νομοσχέδιά του, εἶπεν, ὅτι ἐκεῖθεν ἠρύσθη τὰ φῶτα αὐτοῦ. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐνδέχεται νὰ ἔχῃ κάλλιστα δίοπτρα, ἀλλὰ ἐνδέχεται καὶ νὰ ἐπλανήθη. Ἡμεῖς λοιπὸν δικαιούμεθα διὰ τῶν ἰδίων ἡμῶν ὀφθαλμῶν νὰ μελετήσωμεν τὰ βοηθήματα ταῦτα, ἵνα μορφώσωμεν γνώμην. Κατὰ συνέπειαν πρέπει νὰ κατατεθῶσι καὶ δημοσιευθῶσι, καὶ μετὰ τὴν δημοσίευσιν δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι σύμπασα ἡ Βουλὴ, θέλει συναινέσει εἰς ὁρισμὸν ἡμέρας πρὸς εἰδικὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐγκληματικότητος.

§16ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐνισχύω τὴν αἴτησιν τοῦ συναδέλφου, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια δὲν συνοδεύονται δι’ ἐκθέσεως δικαιολογητικῆς.

§17ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν σᾶς ἀρκεῖ ἡ εἰσηγητήριος ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§18ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Οἱ λόγοι δὲν εἶναι δικαιολογητικαὶ ἐκθέσεις. Ἀλλ’ ὅπως δήποτε, θεωρῶ ἀπαραίτητον τὴν κατάθεσιν οὐ μόνον ἁπασῶν τῶν ἐκθέσεων, ἀλλὰ καὶ ἵνα ὁ εἰσαγωγικὸς λόγος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὁ ἐπέχων τόπον εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς λόγους, τὰς βάσεις, τὰς στατιστικὰς πληροφορίας, πάντα, ὅσα ὡς στοιχεῖα, ὡς συστατικὰ, ὡς παράγοντας ὁ Ὑπουργὸς εἶχε πρὸς αὐτοῦ, πρὸς μόρφωσιν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ ζητῶ τὴν κατάθεσιν ἁπασῶν τῶν ἐκθέσεων. Παρακαλῶ, μάλιστα, εἰ δυνατὸν, ἂν ἦναι ἀκόμη ἐκκρεμὴς ἡ ἐργασία ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, νὰ ζητήσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης παρὰ τῶν ἐνταῦθα Ἐφετῶν, τῶν μὴ ὑποβαλόντων εἰσέτι τὴν γνώμην αὐτῶν ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, νὰ στενοχωρήσῃ αὐτοὺς, ὅπως τώρα κατὰ τὰς ἑορτὰς ὑποβάλωσι καὶ αὐτοὶ τὴν ἔκθεσίν των, ἵνα τοὐλάχιστον ἔχωμεν καὶ αὐτῶν τὴν γνώμην, ὅταν δὲ ἔλθῃ ἡ συζήτησις, νὰ ἴδωμεν ἀπὸ τίνων αἰτίων ὁρμώμενος, προτείνει νομοσχέδια, ὁποῖα σήμερον ὑπέβαλε, καὶ ἐὰν ταῦτα προετάθησαν ὑπὸ τῶν δικαστῶν ἢ ὄχι.

§19ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης θὰ παρακαλέσω, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ γείνῃ ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις περὶ τῆς ἐγκληματικότητος καὶ τῶν αἰτίων τῶν προκαλούντων ταύτην, νὰ ὑποβάλῃ, εἰ δυνατὸν,—καὶ δυνατὸν εἶναι, διότι μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν θέλει προκληθῆ συζήτησις, θὰ μεσολαβήσῃ ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα,—κατάστασιν τῶν κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν καταδικασθέντων ἐπὶ φόνῳ, οὐχὶ δι’ ἀνθρωποκτονίαν γενικῶς. Ἡ κατάστασις αὕτη θὰ χρησιμεύσῃ πολὺ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ βαθμοῦ τῆς ἐγκληματικότητος παρ’ ἡμῖν, ὃν μετὰ τόσης θέρμης ὡς ἀνώτατον ὁ κ. Ὑπουργὸς παρέστησεν. Ἂν ἦτο δυνατὸν μάλιστα, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ σημείωσιν τῶν καταδικασθέντων κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν, ἐπὶ ἀπάτῃ, πλαστογραφίᾳ κιβδηλίᾳ καὶ ἐπὶ φόνῳ· διότι, ὅταν πρόκηται νὰ συζητήσωμεν ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τόσον σοβαροῦ ζητήματος, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ παρουσιασθῶσι τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, ἐκ τῶν ὁποίων καὶ ἡμεῖς, ἀλλὰ καὶ ἡ κοινωνία δύναται νὰ φωτισθῇ εἰς ποίαν πραγματικῶς κατάστασιν ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην διατελοῦμεν· διότι ἐκ τῶν προτέρων δύναμαι νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ὅ,τι εἶχον εἰπεῖ ἄλλοτε, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἀπήντησεν ὁ Ὑπουργὸς σήμερον, δὲν νομίζω νὰ ἦτο ἀνακριβές· ἡ στατιστικὴ μάλιστα, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς σήμερον, ἐνισχύει τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας τότε ὑπέβαλον, καὶ μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ζητῶ, θέλει πεισθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἐν Ἑλλάδι ἡ ἐγκληματικότης, ὑπὸ τὴν ἐπικίνδυνον αὑτῆς μορφὴν διὰ τὴν κοινωνίαν, καίπερ μὴ δυναμένη νὰ προληφθῇ διὰ τῶν ἀτελῶν μέτρων τῆς διοικήσεως, δὲν διατελεῖ εἰς ὃ σημεῖον παρέστησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλήν. Δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἔχω κάμει μελέτας τινὰς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ὅταν ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως, θὰ πείσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, οἵτινες εὐχαρίστως θὰ τὸ ἀκούσωσιν, ὅτι ἡ κατάστασις ἡ κοινωνικὴ ἡμῶν, καθ’ ὅσον σχετίζεται πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, δὲν εἶναι τοιαύτη, ὁποία παρίσταται. Ὁ ἀρκετὰ ὀγκώδης ἀριθμὸς τῶν ἀναιρέσεων βεβαίως πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν πάντων ἡμῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ αὗται, ὅσον καὶ ἂν ἦναι ὀγκώδης ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, δὲν ἀποδεικνύουσι τὴν ὕπαρξιν ἐπικινδύνων διὰ τὴν κοινωνίαν στοιχείων ἐγκληματικότητος. Εὐθὺς δὲ, ὡς ἐξαιρέσωμεν ταύτας, θὰ παρασταθῇ ἡ κοινωνία ἡ Ἑλληνικὴ, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς κοινωνίας, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν ἐπέχει θέσιν κατωτέραν πολὺ ἐκείνων. Αἱ ἀναιρέσεις δέον νὰ ἐξετασθῶσι κατὰ τύπον ἀδικημάτων κατὰ τῆς ζωῆς, ἀλλὰ τὰ στοιχεῖα τῆς ἐν τῇ φύσει τοῦ ἐγκληματίου ἐνυπαρχούσης ἐγκληματικῆς τάσεως μόνον οἱ φόνοι καὶ τὰ ἀπαιτοῦντα προπαρασκευὴν καὶ μελέτην ἀδικήματα δύνανται νὰ προσδώσωσιν ἡμῖν. Διὰ τοῦτο ζητῶ νὰ κατατεθῶσι καταστάσεις τῶν φόνων. Ἐν ταῖς στατιστικαῖς τῶν εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, ἃς προανέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἡ σύγκρισις γίνεται ἐπὶ τῶν φόνων, διότι ἐκεῖ ἡ ἀναίρεσις εἶναι σχεδὸν ἄγνωστον ἀδίκημα. Ἀλλ’ οἱ φόνοι καὶ παρ’ ἡμῖν, ἐλπίζω ὅτι θέλει ἀποδειχθῆ ἐκ τῶν καταστάσεων, ὅτι δὲν συμβαίνουσιν εἰς μείζονα ἀναλογίαν τῶν ἄλλων εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν. Ἴσως ἀποδειχθῆ, ὅτι κατὰ τοῦτο διατελοῦμεν εἰς τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν ἐν Ἀγγλίᾳ.

§20ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐρώτησις καὶ ἐμοῦ καὶ ἄλλων συναδέλφων πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἂν θὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις ἢ πότε θὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις τῶν Εἰσαγγελέων τῶν Ἐφετῶν καὶ τῶν Ἐφετῶν, τὰς ὁποίας προεκάλεσεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐγκληματικότητος, μένει ἄνευ ἀπαντήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε πρὸς τὸν κ. Φιλάρετον, ὅτι θὰ κατατεθῶσιν ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν. Ἡ ἀπάντησις αὕτη δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, οὔτε ἐδόθη καταλλήλως, διότι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἁρμόδιος νὰ ἀπαντήσῃ. Νομίζω, ὅτι θὰ δώσῃ τὴν πληροφορίαν αὐτὴν, ἀλλὰ προτοῦ νὰ περιμένωμεν τὴν πληροφορίαν, ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ στενοχωρηθῇ νὰ ἀπαντήσῃ ἡμῖν κατηγορηματικῶς, διότι αἱ ἐκθέσεις αὑταὶ, καθὼς εἶπε συνάδελφος προηγουμένως, ἔδωκαν τὰ φῶτα εἰς τὸν Ὑπουργόν. Δὲν πιστεύω δὲ, ὅτι ὑπάρχει δυσκολία νὰ κατατεθῶσι τοιαῦται ἐκθέσεις, ἐπέχουσαι τόπον δημοσίων ἐγγράφων. Ἄλλοτε, ἐπὶ ἐπερωτήσει τὸν ἀξιοτίμου συναδέλφου ἡμῶν ἐκ Λαρίσσης κ. Φιλαρέτου, συνέβη τι, ὅλως διάφορον ἀπὸ τὸ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης παρατηρούμενον. Ὑποβαλόντος τοῦ κ. Φιλαρέτου ἐπερώτησίν τινα, ὁ τότε Ὑπουργὸς κ. Ράλλης αὐτὴν ταύτην τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐτύπωσε καὶ ἀπέστειλεν ἐν εἴδει ἐγκυκλίου εἰς πάντας τοὺς Εἰσαγγελεῖς τοῦ Κράτους, καὶ τὰς ἀπαντήσεις αὐτῶν ἀμέσως ἐδημοσίευσεν, ἵνα λάβωσι γνῶσιν πάντες οἱ ἀσχολούμενοι εἰς τὰ ζητήματα τῆς δικαιοσύνης ἐν τῷ τύπῳ καὶ τῇ Βουλῇ.

§21ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἔδωκα πρὸς τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Λαρίσσης κ. Φιλαρέτου, ἦτο ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν πᾶσα Κυβέρνησις συνταγματικὴ, καλουμένη ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ νὰ καταθέσῃ ἔγγραφα, ἤθελε δώσει. Εἶπον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θέλει καταθέσει πάντα τὰ ἔγγραφα, τῶν ὁποίων τὴν κατάθεσιν ἐπιτρέπουσι τὰ δημόσια συμφέροντα· ἐὰν δὲ τότε, ὅταν καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, οἱ κύριοι Βουλευταὶ εὕρωσιν ἀτελῆ τὴν κατάθεσιν τὴν γενομένην, δύνανται νὰ ἐλέγξωσι τὸν Ὑπουργὸν καὶ νὰ ζητήσωσι νὰ προσκομίσῃ καὶ τὰ μὴ κατατεθέντα,

§22ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιφύλαξις, τὴν ὁποίαν διαβλέπω εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, δὲν πρέπει νὰ ἐπαναπαύσῃ ἡμᾶς· προκειμένου περὶ δικαστικῶν νομοσχεδίων, περὶ ἐγκληματικότητος καὶ μέτρων περιστολῆς αὐτῆς, περὶ τῶν αἰτίων τῆς παραγωγῆς τῆς μὲν, καὶ νομοθετήσεως τῶν δὲ, οὐδεμία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μυστικότης ἐν τοιούτῳ θέματι· πλῆρες πρέπει νὰ δοθῇ φῶς καὶ ὅλου τοῦ τόπου, εἰ δυνατὸν, νὰ προκληθῇ ἡ προσοχὴ καὶ μελέτη. Διὰ τοῦτο θὰ ἐπιμείνω, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ὅπου ἀκόμη νομίζει, ὅτι πρόσωπα θίγονται ἐν ταῖς ἐκθέσεσι, (διότι τοιοῦτόν τινα μόνον λόγον ἀνωτέρου συμφέροντος δύναμαι νὰ ἐννοήσω) πάλιν νὰ μὴ διστάσῃ νὰ καταθέσῃ καὶ αὐτὰς, ἀλλ’ ἢ νὰ τὰς τυπώσῃ ἐν ἰδιαιτέρῳ τεύχει, ἢ κἂν νὰ τὰς καταθέσῃ χωρὶς νὰ τυπωθῶσι. Τὰ ἄλλα ὅμως ἔγγραφα νὰ τυπωθῶσιν ἐν φυλλαδίῳ, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ εἰς ἡμᾶς πρὸς μελέτην τῶν πηγῶν, ἐν αἷς ἠρύσθη τὰς μελέτας αὑτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς, διότι τὰ ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια ἐν πολλοῖς ἀποτελοῦσι ῥιζικὰς μεταβολὰς τῆς κρατούσης νομοθεσίας, καὶ εἰς τοιαύτας μεταβολὰς δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς Ὑπουργὸν Δικαιοσύνης νὰ μὴ διαφωτίζῃ τὴν Βουλὴν διὰ τῶν ἐγγράφων γνωμῶν τῶν συστησάντων αὐτάς. Ἂν ὅμως διστάζῃ, διότι ἴσως ἀναφέρονται ἀναμίξεις πολιτευτῶν, τῷ λέγω νὰ μὴ διστάζῃ, διότι καὶ ἡμεῖς πρέπει ν’ ἀκούσωμεν τῶν δικαστικῶν τὰς παραστάσεις, καὶ νὰ ὑποβάλωμεν ταύτας εἰς τὸν τῆς δημοσιότητος ἔλεγχον. Ἂν ὅμως ἦναι ἄλλα πράγματα, ἅπερ πρέπει ἀφεύκτως νὰ μὴ ἴδωσι τὸ φῶς, ἂς καταθέσῃ ἀντίγραφα τῶν ἐκθέσεων, ἐν οἷς ἀντιγράφοις νὰ παραλείπῃ τὰ φοβερὰ αὐτὰ μέρη, τὰ φοβούμενα τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐξιχνίασιν.

§23Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς κακῶς ἐπίστευσεν, ὅτι τοιουτοτρόπως φερόμενος δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ὑπουργικὰ καθήκοντά του. Ὅθεν μὲ φέρει εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὸν ἐλέγξω, διότι ἀφῆκε τὴν παράκλησίν μου ἄνευ ἀπαντήσεως. Ἀφῆκεν ἄνευ ἀπαντήσεως παράκλησιν ἀναφερομένην οὐχὶ εἰς προσωπικὰ περὶ διορισμῶν ἢ μεταθέσεων, ἀλλὰ παράκλησιν περὶ τοῦ ὑψίστου κοινωνικοῦ ζητήματος, ἂν δηλαδὴ δυνάμεθα νὰ ἤμεθα βέβαιοι, ὅτι θέλει μείνει ἡ κεφαλὴ ἡμῶν εἰς τὴν θέσιν της καὶ ἐπὶ πόσον,—διότι περὶ τούτου πρόκειται. Ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς κατῆλθε τοῦ βήματος, χωρὶς νὰ εἴπῃ λέξιν κἂν περὶ καταθέσεως τῆς ἐγκυκλίου του καὶ τῶν ἀποσταλεισῶν αὐτῷ ἀπαντήσεων· ἐξαναγκασθεὶς δὲ ν’ ἀπαντήσῃ, ἐσίγησεν. Ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπήντησε διὰ τρόπου διπλωματικοῦ, ὁ ὁποῖος, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δὲν μὲ ἡσύχασεν. Ἀλλὰ μετὰ τὰς δοθείσας ἐξηγήσεις εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διαφωνήσω καθ’ ὁλοκληρίαν πρὸς αὐτὸν, καὶ εἴπω, ὅτι τόσον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅσον καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς, δὲν ἐκτελοῦσι τὰ καθήκοντα αὑτῶν, μὴ καταθέτοντες τὰς ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας αὐτὸς οὗτος ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς προεκάλεσεν ἐπὶ ζητήματος δημοσίας τάξεως, καὶ εἰς τὰς ὁποίας στηριχθεὶς, ὡς εἶπε, συνέταξε καὶ ὑπέβαλε τὰ νομοσχέδιά του. Τί δύνανται νὰ περιέχωσιν αἱ ἐκθέσεις αὗται; τί ἄλλο, παρὰ τὴν ἀπεικόνισιν διὰ ζοφερῶν χρωμάτων τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως. Καὶ τί ἄλλο; Τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἕκαστος τῶν συντακτῶν τῶν τοιούτων ἐκθέσεων νομίζει συντελεστικὰ πρὸς θεραπείαν τοῦ τοιούτου κακοῦ. Αἱ τοιαῦται ἐκθέσεις προσβάλλουσιν ἆρά γε τὰ δημόσια συμφέροντα, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ τὰς καταθέσῃ ὅλας;

§24ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ δεξιῶν). Δυνατὸν νὰ τὰς καταθέσῃ ὅλας.

§25Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πάντοτε ἤμην ἐναντίος τῶν ὑφυπουργῶν· νομίζω δὲ, ὅτι, ἐὰν θέλωσιν οὗτοι νὰ ἀπαντῶσιν ἀντὶ τῶν Ὑπουργῶν, ὅταν μάλιστα οἱ Ὑπουργοὶ ἦναι παρόντες, δὲν περιποιεῖ τιμὴν καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς Ὑπουργούς. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἐπεφύλαξεν εἰς ἑαυτὸν τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ τίνας ἐκθέσεις θέλει καταθέσει, καὶ ὅτι δὲν θὰ καταθέσῃ ὅλας, διότι ἔχει ἀφορμὴν νὰ νομίζῃ, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ καταθέσῃ.

§26ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Δὲν εἶπε, ὅτι δὲν θὰ τὰς καταθέσῃ· ἀναμείνατε τὴν κατάθεσιν.

§27Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ παρέχηται εἰς ἡμᾶς ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου, ἣν μᾶς ὑπόσχεται τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, νὰ ὁμιλῶμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, ν’ ἀφήσωσιν ἐν τῇ Βουλῇ τὴν ἐλευθερίαν τῆς συζητήσεως, ἣν οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ παρεμποδίσῃ, ἐφ’ ὅσον συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμὸν λαλεῖ ὁ ἀγορεύων· ἐὰν δὲ παρεκτρέπωμαι, ὄχι μόνον δικαίωμα ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος, ἀλλὰ καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ μὲ ἐπαναφέρῃ εἰς τὸ καθῆκόν μου.

§28ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὐδεὶς παρεκώλυσεν ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκθέσητε ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ καὶ ἐν πλήρει ἀνέσει πάσας τὰς γνώμας ὑμῶν, καὶ πάντας τοὺς λόγους, ἐφ’ ὧν στηρίζετε τὰς ὑμετέρας γνώμας. Ἂν εἷς ἢ δύο συνάδελφοι εἶπον εἰς ὑμᾶς, ὅτι δὲν ἠρνήθη ἡ Κυβέρνησις νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, τοῦτο δὲν νομίζω, ὅτι παρεκώλυσαν ὑμᾶς νὰ ὁμιλήσητε, καὶ μάτην ἐπικαλεῖσθε τὰ δικαιώματα τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν κανονισμῶν. Ἐγὼ πᾶν ὅ,τι εἶπον, νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν, καὶ τοσοῦτον ὀρθὸν, ὥστε δὲν νομίζω νὰ ὑπάρχῃ Κυβέρνησις ἐν συνταγματικῷ Κράτει, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ἄλλο τι. Λέγω λοιπὸν, ὅτι σήμερον δὲν εἶναι ὥρα νὰ κριθῇ, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέθηκε πάντα τὰ ἔγγραφα ἢ ὄχι· εἶπον ὅμως, ὅτι μεταξὺ τῶν συστάσεων τῶν κυρίων Βουλευτῶν καὶ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει ὅριον. Οἱ μὲν κύριοι Βουλευταὶ ἐπιθυμοῦσι νὰ θεραπεύσωσι τὴν περιέργειαν ἢ τὴν φιλομάθειαν αὑτῶν, καὶ ζητοῦσιν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα φῶτα, διὰ νὰ σχηματίσωσι τὴν γνώμην των· ἀλλ’ ὅταν τὰ φῶτα ταῦτα πρόκηται νὰ ἀρυσθῶσιν ἐκ τῶν δημοσίων ἀρχείων, μένει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρίνῃ, ἐὰν πρέπῃ ἢ ὄχι νὰ διαθέσῃ αὐτά.

§29ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐν γνώσει, ὁποῖα καὶ ὁπόσα εἶναι τὰ ἀποσταλέντα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἔγγραφα, ἐξ ὧν ἐμόρφωσε τὴν γνώμην του. Ἐὰν λοιπὸν αὔριον καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔγγραφα τοιαῦτα, ἡμεῖς δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν, ἐὰν ἦναι ταῦτα ὅλα ἢ μέρος τῶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἀποσταλέντων. Διὰ τοῦτο ἐπιθυμοῦμεν νὰ γνωρίζωμεν, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ καταθέσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, ἢ ὄχι. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἄλλοτε ἐζητοῦμεν ἡμεῖς, ὡς ἀντιπολιτευόμενοι, νὰ προσαγάγῃ ἡ Κυβέρνησις ἔγγραφον, πραγματευόμενον περὶ τοῦ τότε Γυμνασιάρχου Πατρῶν, καὶ ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν συνήνει νὰ προσαγάγῃ τὸ ἔγγραφον, μακρὰν διεξηγάγομεν περὶ τούτου συζήτησιν. Ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ ἐπαναλάβωμεν αὐτήν· δι’ ὃ παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι θὰ προσαγάγῃ ἅπαντα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀπεστάλησαν εἰς αὐτὸν συνεπείᾳ τῆς ἐγκυκλίου του, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν φρονῶ δυνατὸν νὰ περιέχωσί τι, οὗ ἡ ἀποκάλυψις δύναται νὰ παραβλάψῃ τὰ δημόσια συμφέροντα.

§30ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη αἴτησις τοῦ βουλευτοῦ Φθιώτιδος κ. Σιμοπούλου, παρακαλοῦντος τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ δημοσίου ταμείου ἀπὸ 1 Νοεμβρίου 1890 μέχρι τέλους Νοεμβρίου 1891, ἐμφαίνοντα οὐ μόνον τὰς πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ πράξεις εἰσπράξεων καὶ πληρωμῶν, ἀλλὰ καὶ ἁπάσας τὰς ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ μερίδας τῶν διαφόρων λογαριασμῶν. Ὡσαύτως ὑπεβλήθη αἴτησις τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσσης κ. Γ. Φιλαρέτου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς:

§32ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ διατάξῃ, ὅπως ληφθῶσι τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῆς μετὰ τοῦ Βώλου τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας, συνεχῶς διακοπτομένης καὶ ἐν καιρῷ ἔαρος, ἐπὶ ζημίᾳ μεγίστῃ τῶν κατοίκων ἐν γένει, καὶ ἰδίως τοῦ ἐμπορίου τῆς Θεσσαλίας. «Ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς παρακαλεῖται νὰ διατάξῃ, μετὰ τὴν ὅσον ἔνεστι ταχυτέραν περάτωσιν τῆς μελέτης τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ μεταξὺ Βώλου καὶ Πορταριᾶς καὶ ἔναρξιν τῆς κατασκευῆς τοῦ τμήματος αὐτοῦ, τὴν μελέτην τοῦ ἀπὸ τοῦ λιμένος Χορευτοῦ εἰς Ζαγορὰν τμήματος τῆς ἰδίας ἐθνικῆς ὁδοῦ Βώλου–Χορευτοῦ, ἵνα οὕτω διευκολυνθῇ ἡ διὰ τοῦ λιμένος συγκοινωνία καὶ πρὸ τῆς ἀποπερατώσεως τοῦ ὅλου ἔργου.» Ὑπεβλήθη τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ κ. Δαγρὲ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 43 τοῦ νομοσχεδίου περὶ ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας, ἥτις θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 97). Ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπὴ κατέθηκε τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ 12 νομοσχεδίων περὶ χορηγίας διαφόρων πιστώσεων. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 98–109). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς, ἀσθενῶν, ζητεῖ δι’ ἐγγράφου του παράτασιν τῆς ταχθείσης τῇ ἐπιτροπῇ ταύτῃ προθεσμίας πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἐργασίας της.

§33ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὰ μέλη τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς νὰ ζητήσωσι παρὰ τῆς Βουλῆς τοὐλάχιστον εἴκοσιν ἡμερῶν παράτασιν τῆς ταχθείσης προθεσμίας. Ἡ ἐργασία ἡμῶν ἤθελεν εἶσθαι περατωμένη, ἐὰν, ἐνῷ ἤμεθα ἀποφασισμένοι νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ἡμῶν, τινὲς τῶν συναδέλφων δὲν ἐζήτουν πληροφορίας τινάς. Καὶ δὲν παραπονοῦμαι μὲν κατὰ τῶν συναδέλφων τούτων, ζητησάντων τὰς πληροφορίας, ἃς ἔκριναν ἀναγκαίας, νομίζω ὅμως, ὅτι, ἐπειδὴ ἐπέρχονται ἑορταὶ, καλὸν εἶναι νὰ παράσχῃ ἡ Βουλὴ παράτασιν τῆς δοθείσης προθεσμίας.

§34ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀνορθώσω ἀνακρίβειάν τινα τοῦ κ. συναδέλφου. Ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ἐπῆλθεν ἀνάγκη τῆς παρατάσεως τῆς προθεσμίας, διότι ἐζητήθησαν ἀπὸ τὴν μειονοψηφίαν πληροφορίαι, αἵτινες ἐπήνεγκον τὴν κατανάλωσιν τοῦ χρόνου τούτου. Νομίζω ὅτι, ἂν καλῶς ἐνθυμηθῇ, θὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι ἓν μόνον ἔγγραφον ἐζητήθη παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν πρὸ τριῶν ἡμερῶν, καὶ τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἠδύνατο νὰ σταλῇ ἀπὸ προχθὲς ἢ ἀπὸ χθές, καὶ τότε ἡ ἐργασία τῆς ἐπιτροπῆς ἤθελεν εἶσθαι σήμερον περατωμένη. Ἀλλὰ συνέπεσεν ἡ ἀσθένεια τοῦ κ. Προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ προσέτι, ἐνῷ τὰ μέλη τῆς μειονοψηφίας καθ’ ὅλον τὸ τριακονθήμερον διάστημα οὐδεμίαν ἡμέραν ἀπουσίασαν, ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας δὲν κατωρθώθη νὰ συνεδριάσῃ ἡ ἐπιτροπὴ, ἕνεκεν κωλυμάτων ἢ ἀπουσιῶν τῶν μελῶν τῆς πλειονότητος· ὥστε καὶ πάλιν, ἂν δὲν ἐπήρχετο ματαίωσις τῶν συνεδριάσεων ἐκείνων, ἡ ὑπόθεσις ἤθελεν εἶσθαι τετελεσμένη. Προσέτι δὲ πρέπει νὰ τῷ ὑπενθυμίσω, ὅτι κατὰ τρεῖς ἡμέρας ἓν μέλος, ἀπαραίτητον διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως, ἀπῆλθε τῶν Ἀθηνῶν, καὶ τὸ μέλος αὐτὸ ὡσαύτως δὲν ἀνήκει εἰς τὴν μειονοψηφίαν. Ἡμεῖς περὶ τῆς προθεσμίας οὐδεμίαν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν, ἀφίνομεν εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι αἰτιάσεις δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιῤῥιφθῶσιν εἰς ἡμᾶς.

§35ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀγαπῶ νὰ λέγω πολλὰ, οὔτε λαμβάνω συχνὰ τὸν λόγον, οὔτε αἰτιῶμαί τινος, ἀλλὰ λέγω πάντοτε τὴν ἀλήθειαν. Τὴν Κυριακὴν συνήλθομεν καὶ ἐπρόκειτο νὰ τελειώσωμεν τὰς ἐργασίας μας, ὅτε σεῖς ἐζητήσετε τὴν προσαγωγὴν τοῦ ἐγγράφου ἐκείνου...

§36ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἑνὸς ἐγγράφου.

§37ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἑνὸς ἐγγράφου. Αὐτὸ ἔφερε τὴν ἀναβολήν... Εἶπον λοιπὸν τὴν ἀλήθειαν, ὅτι διὰ τῆς αἰτήσεως τοῦ ἐγγράφου ἐκείνου παρεκωλύθη ἡ περάτωσις τῆς ἐργασίας. Οὐδὲν κακὸν εἶπον ἐπὶ τῆς αἰτήσεώς σας, τοὐναντίον μάλιστα ἡ αἴτησίς σας ἀποδεικνύει, ὅτι ἐννοοῦμεν νὰ ἐργασθῶμεν καλλίτερον. Τοῦτο οὐδενὸς τὴν ὑπόληψιν βλάπτει.

§38ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Βλάπτει τὴν ἀλήθειαν. Ἐζητήθη μόνον ἓν ἔγγραφον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν μεσημβρίαν τῆς Δευτέρας, καὶ οὕτω θὰ ἠδύνατο ἡ ἐπιτροπὴ νὰ προβῇ.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας;

§40ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ἦτο ἴσως ἐπιθυμητὸν νὰ ἀκούσωμεν τῆς γνώμης τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς αἰτήσεως ταύτης, διότι τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀργολίδος ἀπετελοῦσιν ἁπλᾶς ἀντεγκλήσεις, οὐδὲν δὲ προῆλθε συμπέρασμα ἐπὶ τῆς αἰτήσεως παρατάσεως τῆς προθεσμίας.

§41ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀντικείμενον ἐξετάσεως οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπεράτωσε τὸ ἔργον της, διότι ἡ ἐξέτασις αὕτη φέρει τὰς ἀντεγκλήσεις. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν παραμονὴν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπεράτωσε εἰσέτι τὸ ἔργον της, ζητεῖ δὲ παράτασιν προθεσμίας. Ἡ Βουλή, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δώσῃ τὴν παράτασιν ταύτην ἄνευ συζητήσεως.

§42ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν, ἀλλὰ νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ παραταθῇ ἡ δοθεῖσα προθεσμία εἰς τὴν προανακριτικὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ εἴκοσιν ἔτι ἡμέρας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§44ΣΧΙΝΑΣ. Κατὰ τὰς τελευταίας συνεδρίας τῆς παρελθούσης συνόδου ὑπέμνησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τὴν ἐξαιρετικὴν κατάστασιν τῶν ἐπὶ τοῦ Πηλίου κωμῶν, καὶ ἰδίως ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν σχολείων. Παρεκάλεσα δὲ αὐτὸν νὰ μεριμνήσῃ ἰδιαιτέρως περὶ τούτου. Ὁμολογῶ ὅτι, μὲ ὅλην τὴν ὑπάρχουσαν ἔλλειψιν τῶν διδασκάλων, προσεπάθησε νὰ συμπληρώσῃ κενά τινα, ἀλλ’ ἐν τοσούτῳ πολλὰ τῶν σχολείων τοῦ Πηλίου μένουσιν εἰσέτι κλειστά. Μεταξὺ τῶν δήμων τοῦ Πηλίου ἰδιάζουσαν ὅλως θέσιν κατέχει ὁ δῆμος Φεῤῥῶν, τοῦ ὁποίου πρωτεύουσα εἶναι τὸ Βελεστῖνον, ἡ πατρὶς τοῦ πρωτομάρτυρος Ῥήγα Φεῤῥαίου. Εἰς τὸν δῆμον αὐτὸν κατ’ ἐξαίρεσιν συνῳκίσθησαν πλεῖστοι ἐκ τῶν κατοίκων τῆς ὡραίας κώμης, τῆς εὑρισκομένης ἐπὶ τῶν ὁρίων Μακεδονίας καὶ Θεσσαλίας, ἡ ὁποία φέρει τὸ ὄνομα «Περιβόλι», ἐκ τῆς κώμης ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ῥωμοῦνος Μαργαρίτης ἔστησε μίαν νέαν ἀποικίαν, ἢ μᾶλλον ἐζήτησε νὰ ἐγκατασταθῇ. Οἱ κάτοικοι διαμένουσιν, οἱ μὲν, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ ἔτους ἐν Βελεστίνῳ, οἱ δὲ, κατὰ τὸ ἔαρ ἀνέρχονται εἰς τὰ ὑψηλὰ μέρη τῆς Πίνδου, καὶ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα διαιτῶνται. Οἱ ἄνδρες οὗτοι διακρίνονται διὰ τὴν φιλομάθειάν των καὶ διὰ τὴν ἀγάπην πρὸς τὰ ἑλληνικὰ γράμματα, τούτου δ’ ἕνεκα ζῆλον μέγαν ἔχουσι, καίπερ ὁμιλοῦντες τὴν Βλαχικὴν γλῶσσαν, νὰ ἐκπαιδεύωσιν ἑλληνιστὶ τὰ τέκνα αὐτῶν. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἐν τῇ πατρίδι τοῦ Ρήγα, μολονότι ὑπάρχουσι διακόσιοι μαθηταί, τὸ σχολεῖον εἶναι κλειστόν. Δὲν παραπονοῦμαι κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος, ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω, ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ διορίσῃ διδασκάλους, ἀλλὰ δυστυχῶς οἱ διδάσκαλοι ὕψωσαν κεφαλὴν, καὶ δὲν μετέβησαν εἰς τὰς θέσεις των, τὸ δὲ σχολεῖον δυστυχῶς ἐξακολουθεῖ μένον κλειστόν. Ὡς ἐκ τούτου οἱ κάτοικοι δι’ ἀναφορᾶς των ἱκετεύουσι, παρακαλοῦσιν, ἐκλιπαροῦσι τὴν ἐπιείκειαν καὶ τὴν φροντίδα ὅλων τῶν Βουλευτῶν, ὑπὲρ τοῦ διορισμοῦ, οὐχὶ ἑνὸς, ἀλλὰ δύο, εἰ δυνατὸν, διδασκάλων, διότι ἔχουσι πολλοὺς μαθητάς. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην καταθέτων εἰς τὸ Προεδρεῖον, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἰδιαιτέρως νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς συμπληρώσεως τῶν σχολείων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκπληρῶσι διπλοῦν σκοπόν· εἶμαι δὲ εἰς θέσιν, ὡς γνώστης τῶν μερῶν τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Ἠπείρου καὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, νὰ εἴπω, ποίας ὠφελείας πρόξενα θὰ γείνωσι τὰ σχολεῖα ταῦτα. Κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ περυσινοῦ νομοσχεδίου περὶ δημοτικοῦ ταμείου καὶ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως εἶχον ἀπευθύνει ἐρώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐὰν εἰς δῆμόν τινα τὰ σχολεῖα αὐτοῦ μείνωσι κλειστὰ, ἡ εἰσφορὰ τί γενήσεται; Ἡ εἰσφορὰ εἶναι ἀνάλογος τῶν σχολείων τοῦ δήμου, ἐὰν δὲ ἡ εἰσφορὰ δὲν ἦναι ἀνάλογος τῶν σχολείων, ἔρχεται ἐπίκουρος ἡ εἰσφορὰ, ἡ παρεχομένη ἔκ τε τοῦ Δημοσίου καὶ ἐκ τῶν λιμένων καὶ τῶν ἄλλων εἰσοδημάτων, τῶν κληροδοτημάτων. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ δήμους ἐν Πηλίῳ, ὡς τὸν δῆμον Μυρεσίου (Τσαγκαράδες), ὁ ὁποῖος δυστυχῶς, ἐκτὸς ἑνὸς παρθεναγωγείου, οὐδὲν ἄλλο σχολεῖον ἔχει. Ἐρωτῶ: σήμερον ὁ δῆμος αὐτὸς, ὁ ὁποῖος καταβάλλει εἰς τὸ ταμεῖον 3,800 δραχμὰς, δυνάμει τοῦ πέρυσι συνταχθέντος πίνακος, θὰ πληρώσῃ τὸ τίμημα αὐτό; Τί δὲ γενήσεται τὸ τίμημα αὐτὸ, ἀφοῦ τὰ σχολεῖά του μένουσι κλειστά;

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ καταργηθῇ τὸ ταμεῖον.

§46ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος λίαν ὀρθῶς λέγει «νὰ καταργηθῇ τὸ ταμεῖον». Καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μετ’ αὐτοῦ, εἶμαι δὲ σύμφωνος οὐχὶ ἐκ θεωριῶν, οὐχὶ ἐξ ἰδεῶν, τὰς ὁποίας συνήθως σχηματίζουσιν, ἀλλὰ ἐξ αὐτῆς τῆς πατρίδος μου, τοῦ Πηλίου. Ἠξεύρετε, Κύριοι, εἰς ποίαν κατάστασιν ἦσαν τὰ σχολεῖά μας πρὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας; Ἀρκεῖ μόνον νὰ ὑπομνήσω ὑμῖν, ὅτι ἐκ τῶν ἑλληνικῶν σχολείων τοῦ Πηλίου κατετάσσοντο οἱ μαθηταὶ, μεταβαίνοντες εἰς Ἑλλάδα, εἰς τὴν τρίτην τάξιν τοῦ Γυμνασίου, καὶ διέπρεπον καὶ διεκρίνοντο, διότι εἶχον ἀληθῶς ἑλληνικὰ σχολεῖα ἄριστα λειτουργοῦντα. Ταῦτα δὲ νῦν εἶναι ἀτυχῶς κλειστὰ, τὰ περισσότερα, πρὸ καιροῦ. Δὲν λέγω δὲ τοῦτο διὰ νὰ κακίσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀλλ’ ἵνα καταδείξω τὴν ἀπὸ ἐτῶν ἐπελθοῦσαν καταστροφὴν τῶν σχολείων. Ἐὰν, Κύριοι, θέλωμεν νὰ μορφώσωμεν πολίτας, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν στρατιώτας, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἀνθρώπους ἀγαπῶντας τὴν πατρίδα,—καὶ ἔρχομαι εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλεγε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης,—ἐὰν θέλωμεν ἠθικοὺς πολίτας, θὰ τοὺς μορφώσωμεν διὰ τῶν σχολείων, διὰ τῆς καλῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὅθεν φρονῶ, ὅτι συμφέρον ἀπαραίτητον τῶν κοινοτήτων εἶναι, τὰ σχολεῖα τῆς κατωτέρας ἐκπαιδεύσεως νὰ ἀνήκωσιν εἰς τὰς κοινότητας, καὶ παρ’ αὐτῶν νὰ διευθύνωνται, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν βεβαίως πάντοτε τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξετάσῃ, πῶς ἐλειτούργουν τὰ σχολεῖα ἐν Πηλίῳ, θὰ λάβῃ ἓν λαμπρὸν μάθημα περὶ τῆς τότε διοικήσεως. Ὑπομιμνήσκω δὲ, ὅτι τοιαύτη ἦτο ἡ κατάστασις τῶν σχολείων τοῦ Πηλίου, ὥστε ἀπέδωκαν τοὺς περιφήμους διδασκάλους τοῦ Γένους, τὸν Ἄνθιμον Γαζῆν, τὸν Φιλιππίδην, τὸν Κωνσταντᾶν...

§47ΣΕΧΟΣ. Τὸν ἰδικόν μας, τὸν Κερκυραῖον;

§48ΣΧΙΝΑΣ. Ὄχι. Ἄλλον... Ὅτε δὲ ἡ Ἑλλὰς ὕψωσε τὴν σημαίαν τῆς ἐπαναστάσεως, πλεῖστοι εὑρέθησαν ἱκανοὶ, ἵνα καθέξωσιν, ὄχι ὡς διδάσκαλοι, ἀλλ’ ὡς καθηγηταὶ, τὰς πλείστας θέσεις τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ σήμερον ἔτι ἐκ τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων εὑρίσκονται ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ὡς ὁ κ. Ἀφεντούλης, χωρὶς νὰ ὀνομάσω ἄλλους. Μεταβαίνω εἰς ἕτερον σπουδαιότατον ζήτημα. Μέγας λόγος, Κύριοι, ἐγένετο ἐπ’ ἐσχάτων καὶ γίνεται ἔτι περὶ τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τῶν Ἀθηνῶν, τῶν Πατρῶν, τῆς Κερκύρας καὶ ἄλλων πόλεων τῆς Ἑλλάδος. Ὡς δὲ λίαν ὀρθῶς εἶπε προχθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν περὶ δασονομίας, ὅτι, παρερχομένου τοῦ κινδύνου, τὰ πάντα λησμονοῦμεν, τὰ πάντα παραβλέπομεν, τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἅμα παρέλθῃ ἐπιδημική τις ἀσθένεια, οὐδεμία μέριμνα, οὐδεμία φροντὶς λαμβάνεται, μέχρις ὅτου νέαι ἀκαθαρσίαι, νέα κακὰ συσσωρευθῶσι, καὶ τὸ μόλυσμα πάλιν γεννηθῇ καὶ λάβῃ διαστάσεις, καὶ τότε ὅλοι κραυγάζομεν καὶ διαμαρτυρόμεθα εἴτε κατὰ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, εἴτε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε κατὰ τοῦ ἑνὸς, εἴτε κατὰ τοῦ ἄλλου. Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὡς ἀφετηρίαν τῶν ἐπιδημικῶν ἀσθενειῶν, καὶ ἐν γένει τῶν μεταδοτικῶν ἀσθενειῶν, παραδέχονται τὰ λεγόμενα μικρόβια. Ἀλλὰ ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν περὶ καταστροφῆς τῶν μικροβίων; Οὐδέν! Ὁμιλοῦσι περὶ καθαριότητος. Εἶδον γνώμας τῶν διαφόρων ὑγειονομικῶν ἐπιτροπῶν, ἀλλ’ οὐδὲν εἶδον τὸ συντελεστικὸν εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ μολύσματος. Ὁμιλῶ δὲ περὶ αὐτοῦ, καθόσον σήμερον περὶ αὐτοῦ καὶ μόνον σκέπτονται. Παρὰ ταῖς οἰκογενείαις βεβαίως διατηρεῖται ὁπωσδήποτε σχετικὴ καθαριότης· ἀλλὰ δὲν συλλογίζεσθε, Κύριοι, ὅτι στέλλετε τὰ τέκνα σας εἰς τὸν στρατὸν, καὶ ἐν περιπτώσει ἀναπτύξεως ἐπιδημικῆς τινος νόσου, ἰλαρᾶς, εὐλογίας κλπ., ποῖον κίνδυνον διατρέχουσι; Ποῖα μέτρα δὲ ἐλήφθησαν περὶ προφυλάξεως τῶν κλινοσκεπασμάτων, τῶν στρωμνῶν, τῶν ἐνδυμάτων, τῶν σινδόνων καὶ τῆς λινοστολῆς ἐν γένει; Οὐδέν! Ὁμιλοῦμεν περὶ ἀπολυμάνσεως, ἀλλ’ ἡ ἀπολύμανσις, Κύριοι, τῶν σκεπασμάτων καὶ τῶν λοιπῶν δὲν γίνεται διὰ τῶν συνήθων μεθόδων, τὰς ὁποίας διατυμπανίζουσι, μὲ θαλάσσιον ὕδωρ, ἄσβεστον κλπ. Εἶναι ἄλλα μέσα καὶ ἐργαλεῖα εἰδικά. Πρῶτον εἶναι οἱ ἀπολυμαντικοὶ κλίβανοι, οἱ ὁποῖοι ἀναπτύσσουσι θερμότητα 135–140 βαθμῶν. Οἱ τελειότεροι τῶν κλιβάνων τούτων εἶναι οἱ κατασκευασθέντες ἐσχάτως παρὰ τῶν κ.κ. Ζανὲς καὶ Ροσσέρ· οἱ δύο οὗτοι κύριοι κατεσκεύασαν κλιβάνους, τῶν ὁποίων οἱ μὲν εἶναι μονίμως τοποθετημένοι παρὰ τὸν περίβολον τῶν νοσοκομείων, οἱ δὲ εἶναι κινητοί. Διὰ τῶν κλιβάνων τούτων δύνασθε νὰ ἀπολυμάνητε τὰ στρώματα, τὰ σκεπάσματα, τὴν λινοστολήν· ἡ ἀπολύμανσις δ’ αὕτη δὲν ἀπαιτεῖ δαπάνην μεγαλειτέραν τῶν 43 λεπτῶν εἰς χρυσὸν, καὶ διὰ δεκαώρου ἐργασίας δύνανται νὰ ἀπολυμανθῶσιν 20–30 στρώματα καὶ περὶ τὰ 6,000 χιλιόγραμμα λινοστολῆς. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἐγκαταστάσεως ἀπολυμαντικῶν κλιβάνων εἰς ὅλα τὰ στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα.

§49ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πόσον κοστίζουσιν οἱ κινητοὶ κλίβανοι, κύριε συνάδελφε;

§50ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν ἔχω τὸ τιμολόγιον, ἀλλὰ δὲν πιστεύω νὰ ἔχωσιν ἀξίαν πλέον τῶν 5 χιλιάδων φράγκων. Εἶναι εἷς κύλινδρος διαμέτρου ἑνὸς μέτρου ἢ 1.30.

§51ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.). Πιέζουσι τὸν ἀέρα. Εἶναι θερμὸς πεπιεσμένος ἀήρ.

§52ΣΧΙΝΑΣ. Εἶναι ἄλλα τὰ μηχανήματα ἐκεῖνα τοῦ ὑπερθερμασμένου ἀέρος, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν εἰς τὸ νὰ ἀπολυμαίνωσι τὰ ὑπόγεια καὶ τὰ βαγόνια, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθη τύφος, ἢ ἄλλη τις ἀσθένεια. Ἐκεῖ τίθενται ἀντισηπτικαὶ οὐσίαι, ἐδῶ μόνον διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς θερμότητος καταστρέφεται τὸ μικρόβιον. Εἰς τὴν ἀπολύμανσιν διὰ τοῦ ὑπερθερμασμένου ἀέρος θέτουσιν ἐν μηχανήμασιν ἀντισηπτικὰς οὐσίας, ὡς εἶναι ὁ χλωριοῦχος ψευδάργυρος, ὁ ὁποῖος μεταβάλλεται εἰς ἀτμώδη κατάστασιν, καὶ ἀπολυμαίνει τοὺς τοίχους τῶν σταύλων, τῶν βουστασίων, τῶν σφαγείων κτλ. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπουσιάζοντα τὴν στιγμὴν ταύτην, ἵνα μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς, μετὰ τῆς ὁποίας συνεργάζεται ὡς πρὸς τὸ ὑγιεινὸν μέρος, φροντίσῃ περὶ τοιούτου τινὸς κινητοῦ κλιβάνου, οἷος οὐδ’ εἰς τὸ νοσοκομεῖον τῶν εὐλογιώντων δυστυχῶς ὑπάρχει. Δὲν σημαίνει, Κύριοι, τίποτε, στρατιώτης παθὼν ἐκ τύφου καὶ ἐξερχόμενος ἐκ τοῦ νοσοκομείου, νὰ λαμβάνῃ τὰ αὐτὰ ἐνδύματα. Ἀνεπτύχθη πολλάκις ἱλαρὰ ἐν τοῖς λόχοις τοῦ Μηχανικοῦ, καὶ δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὁποῖα μέσα προφυλακτικὰ καὶ ποίας ἀπολυμαντικὰς οὐσίας μετεχειρίσθησαν· ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν προχείρων τούτων μέσων, ὅσα καὶ ἂν δαπανήσωμεν, νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦ ποθουμένου. Ἑπομένως θὰ συστήσω ἰδιαιτέρως τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ μόνον λυσιτελὲς, ὅπως μᾶς προφυλάξῃ ἀπὸ μεταδοτικῶν νοσημάτων.

§53ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπὸ τῆς ὑγιειονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ πρὸ 40 ἡμερῶν, ἵνα μὴ εἴπω πρὸ 50, ἐδόθησαν παραγγελίαι εἰς τὴν Εὐρώπην πρὸς ἀγορὰν κλιβάνων ἀπολυμαντικῶν.

§54Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως περὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως, πολλὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, καὶ γενικῶς, καὶ εἰδικῶς περὶ τῆς ἐπαρχίας Βώλου. Ἀλλὰ δὲν ἔλαβον διὰ τοῦτο τὸν λόγον. Ἔλαβον τὸν λόγον διὰ νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐκταθῶ ἐπὶ τῆς καταστάσεως ταύτης τῶν σχολείων, τὴν ὁποίαν, κύριε Πρόεδρε, κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζετε, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς τουρκοκρατίας, καλῶς περιγράψαντες καὶ ἐν τῷ συγγράμματί σας, τὴν ἀνθηρὰν αὐτῶν κατάστασιν πρὸ τῆς προσαρτήσεως· ἀλλὰ ποιοῦμαι λόγον χάριν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δυνατὸν νὰ ἀγνοῇ ταύτην. Δὲν δύναμαι νὰ ἔχω συγκεκριμένον παράπονον κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Τὸ γενικὸν νόσημα τοῦ κόμματος βεβαίως ἐπέδρασε καὶ ἐπὶ τοῦ κλάδου τῆς ἐκπαιδεύσεως· ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνευ νομοθεσίας καὶ ἄνευ θελήσεως ἰσχυρᾶς νὰ διορθώσῃ τὰ πάντα. Ἐκεῖνο ὅμως, διὰ τὸ ὁποῖον κυρίως ἔλαβον τὸν λόγον, εἶναι τὸ ἑξῆς: Τὰ πλεῖστα τῶν σχολείων, καθ’ ἃς ἔχομεν τοὐλάχιστον πληροφορίας, δὲν λειτουργοῦσι. Πιθανὸν τὰ παράπονα νὰ ἦναι καὶ ὑπερβολικὰ, ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, εἶναι, ὅτι εἷς ἀριθμὸς σχολείων ἀρκετὰ μέγας, ἀναλόγως τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν σχολείων, δὲν λειτουργεῖ· διότι διωρίσθησαν μὲν διδάσκαλοι, ἀλλὰ δὲν μετέβησαν εἰς τὰς θέσεις των εἴς τινα σχολεῖα πιθανὸν νὰ διωρίσθησαν, ἀλλ’ εἶναι ἄδηλον, ἐὰν καὶ πότε θὰ μεταβῶσιν οὗτοι εἰς τὰς θέσεις των. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ λοιπὸν ταύτῃ, λαμβάνων καὶ ἐγὼ ἀφορμὴν, ἀπευθύνω ἐπερώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ποῖα ἐκ τῶν σχολείων δὲν λειτουργοῦσι, καὶ διὰ τίνα λόγον, τίνα δὲ μέτρα ἔλαβε κατὰ τῶν διδασκάλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διορισθέντες δὲν μετέβησαν εἰς τὰς θέσεις των. Καταθέτω καὶ ἔγγραφον τὴν ἐπερώτησίν μου.

§55ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, τὰς τοσοῦτον μάλιστα φιλικῶς καὶ εὐγενῶς διατυπωθείσας, ὀφείλω νὰ δώσω πρόχειρον ἀπάντησιν, ἐπιφυλασσόμενος, ὅταν λάβω γνῶσιν τοῦ κειμένου τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, τοῦ τελευταῖον ἀγορεύσαντος, ν’ ἀπαντήσω μᾶλλον συγκεκριμένως καὶ λεπτομερῶς ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον περικλείει ἡ ἐπερώτησις αὕτη. Ὅτι τινὰ τῶν δημοτικῶν καὶ ἑλληνικῶν σχολείων δὲν λειτουργοῦσι, τοῦτο εἶναι ἀλήθεια ἀναμφισβήτητος, ὡς ἐπίσης εἶναι πασίγνωστος ἀνὰ πᾶν τὸ ἑλληνικὸν ὁ λόγος τῆς μὴ λειτουργίας αὐτῶν. Ὁμολογῶ, ὅτι τῷ ὄντι δὲν λειτουργοῦσί τινα δημοτικὰ σχολεῖα, δὲν λειτουργοῦσί τινα ἑλληνικὰ σχολεῖα, διότι δὲν ὑπάρχει ἀριθμὸς ἐπαρκὴς δημοδιδασκάλων, δὲν ὑπάρχει ἀριθμὸς ἐπαρκὴς ἑλληνοδιδασκάλων. Ἀλλὰ καὶ δεύτερος λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς· «ὅτι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὴς ἀριθμὸς δημοδιδασκάλων,—καὶ θὰ ἐξηγηθῶ διατὶ δὲν ὑπάρχει,— ἀφ’ ἑτέρου καὶ οἱ ὑπάρχοντες δὲν συναινοῦσι νὰ μεταβῶσι, παρὰ εἰς ὡρισμένας θέσεις. Καὶ διὰ ν’ ἀπαντήσω ἀμέσως πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο τοῦ λόγου του, εἰς τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ λάβω αὐστηρὰ μέτρα κατὰ τῶν δημοδιδασκάλων καὶ ἑλληνοδιδασκάλων, τῶν μὴ συναινούντων νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς θέσεις αὐτῶν, τὸν ἐρωτῶ: ποῖα μέτρα κατ’ αὐτῶν νὰ λάβω; ποῖον μέτρον ἄλλο δύναμαι νὰ λάβω, παρὰ νὰ τοὺς ἀπολύσω; Ἀλλ’ ἐντεῦθεν δὲν θὰ μειωθῶσιν, ἀλλὰ θὰ αὐξηθῶσι τὰ παράπονα. Ὑπάρχουσι πολλοὶ δημοδιδάσκαλοι, ὡς γνωρίζετε κάλλιστα, κύριοι Βουλευταί, ὑπάρχουσι πολλοὶ ἑλληνοδιδάσκαλοι, οἱ ὁποῖοι, ἐὰν μὴ διορισθῶσιν ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ αὐτῶν πατρίδι, ἢ πλησίον αὐτῆς, δὲν μεταβαίνουσιν εἰς ἄλλο μέρος. Ὁ Ζακύνθιος π. χ., ὁ Λευκάδιος, ὁ Κερκυραῖος δὲν συναινεῖ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Θεσσαλίαν, δὲν συναινεῖ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Λακωνίαν, καὶ διοριζόμενος δὲν μεταβαίνει. Ποῖα αὐστηρὰ μέτρα νὰ λάβω, παρὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λαμβάνω καθ’ ἑκάστην, ἀπολύων δημοδιδασκάλους, ἀπολύων ἑλληνοδιδασκάλους, ὡς μὴ μεταβαίνοντας εἰς τὰς θέσεις των; Καὶ ὁμολογῶ, ὅτι τοῦτο πράττω μετὰ θλίψεως ἄκρας, διότι τὰ κενὰ πολλαπλασιάζονται, ἀλλὰ τὸ κάμνω μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ εὕρω εὐκαιρίαν, ἵνα συναρμόσω τὸν πόθον αὐτῶν πρὸς τὴν ὑπηρεσιακὴν ἀνάγκην. Καὶ ταῦτα λέγων, ἐνθυμοῦμαι γηραιὸν συνάδελφον, ἀγορεύοντα χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ μετὰ περισσῆς πικρίας καὶ δηκτικότητος ἐλέγχοντα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Δὲν θὰ λησμονήσω εὐκόλως ἀποστροφῆς τού τινος, ἐνδεικνυούσης τὸν βαθμὸν τῆς δυσμενοῦς κρίσεως, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. «Ὡς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἔλεγεν ὁ συνάδελφος οὗτος, τί νὰ εἴπω; ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν ἀφ’ ἑνὸς τὰ τελούμενα ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἀφ’ ἑτέρου τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία γέμει διορισμῶν καὶ παύσεων, θὰ κρίνῃ περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας». Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος οὗτος συνάδελφος, μετὰ τοῦ σεβασμοῦ, τὸν ὁποῖον ὀφείλω εἰς τὴν ἡλικίαν του καὶ εἰς τὸ ἀξίωμά του, νὰ τὸν ἐρωτήσω νὰ μοὶ εἴπῃ, ποίαν εὐθύνην ἀνευρίσκει καὶ καταλογίζει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως διὰ τὰς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ μικρὰς ἀταξίας; Ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, νομίζω, ὅτι τὰ ἐσχάτως λαβόντα χώραν ἄτοπα ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ σχετίζονται, τὰ μὲν πρὸς τὸ θέμα τὸ Λατινικόν, εἰς ὃ ἠξίωσεν ἡ Σχολὴ ἐσχάτως νὰ ἐξετάζωνται οἱ τῆς Φιλολογίας φοιτηταί, τὰ δὲ πρὸς τὴν ἔλλειψιν καθηγητοῦ τῆς Ἀνατομίας. Ἐπεθύμουν ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν θεμάτων τούτων, καὶ ἐπὶ τῶν ἀτόπων τῶν ἐντεῦθεν λαβόντων χώραν, ἐπεθύμουν, λέγω, ὑπολογίζων καὶ ἐκ προκαταλήψεως τὰς δυσμενεῖς αὐτοῦ κρίσεις καὶ τὰς σφαλερὰς τυχὸν πληροφορίας, νὰ μοὶ εἴπῃ ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ποίαν εὐθύνην μοὶ καταλογίζει; Εἰς τί συνετέλεσα ἐγώ, ὥστε νὰ παραχθῇ τὸ ἄτοπον τοῦτο; τί δὲ παρέλειψα, ὅπως καταστείλω καὶ τιμωρήσω τὰς ἀταξίας; Ἐν τοῖς κανονισμοῖς τοῖς Πανεπιστημιακοῖς ἐμπεριείχετο καὶ ἡ ὑποχρέωσις τῶν φοιτητῶν τοῦ νὰ ἐξετάζωνται, ὅταν ὑφίστανται τὰς διδακτορικὰς ἐξετάσεις, καὶ ἓν θέματι Λατινικῷ, μεταφράζοντες τοῦτο εἰς τὸ Ἑλληνικὸν, ἢ ἐκ τούτου μεταφέροντες εἰς τὸ Λατινικόν. Ἡ ὑποχρέωσις αὕτη, ἡ ἐν τοῖς κειμένοις ἀναγραφομένη, δὲν ἐφηρμόζετο ἔκτοτε, ἀπὸ καταβολῆς τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐπ’ ἐσχάτων ἡ Σχολὴ ἐνόμισε πρέπον νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα, ὅπως ἐκπληρῶται καὶ ἡ ὑποχρέωσις αὕτη. Οἱ φοιτηταὶ τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς, ἐπειδὴ οὕτως ἀποτόμως ἐπήρχετο ἡ ἐφαρμογὴ τῆς παρημελημένης ὑποχρεώσεώς των, μετεχειρίσθησαν ἐκθέσμους, ἂν θέλητε, τρόπους, ἀρνηθέντες νὰ ὑποταχθῶσιν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο τῆς Σχολῆς. Κακῶς ἔπραξαν οἱ φοιτηταί· ἀλλὰ τί πταίει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, καὶ εἰς τί συνετέλεσεν, ὥστε νὰ λέγῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, «ὡς πρὸς τὰ τῆς παιδείας ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τελούμενα, καὶ ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψει τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως», (καὶ ἐπιφυλάσσομαι ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ν’ ἀπαντήσω) θέλετε κρίνει περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας»; Δὲν θέλω ν’ ἀποδώσω κακὴν πίστιν εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον· ἀλλὰ θὰ τὸν παρακαλέσω, ἐν τῇ εὐσυνειδησίᾳ, ἡ ὁποία νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διακρίνῃ τοὺς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου λόγους, νὰ ἐξετάσῃ καλλίτερον, καὶ θὰ πεισθῇ, ὅτι διὰ τὰ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ λαβόντα χώραν, ὡς εἶπον, κατ’ οὐδὲν εὐθύνεται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, διότι οὔτε συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ παραχθῶσι ταῦτα, οὐδὲν δὲ παρέλειψεν εἰς τὸ νὰ τὰ καταστείλῃ. Εἶπον, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως δὲν συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ προκύψωσι τὰ ἄτοπα, οὐδὲ τὰ παράπονα διὰ τὴν ἀποφασισθεῖσαν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως ἐκείνης, τῆς σχετιζομένης πρὸς τὴν ἐξέτασιν τῶν φοιτητῶν εἰς τὸ Λατινικὸν θέμα, οὐδὲ ἐπὶ τῷ μὴ διορισμῷ εἰσέτι τοῦ καθηγητοῦ τῆς ἀνατομίας, ἀλλὰ προσέθηκα, καὶ ὅτι οὐδὲν παρέλειψεν, ὅπως ἀρθῶσι τὰ ἄτοπα, ὅπως ἐκλείψωσι τὰ παράπονα, ὅπως πληρωθῇ ἡ κενὴ ἕδρα τῆς ἀνατομίας. Πρὸς ἀπόδειξιν δὲ τούτων πάντων, θὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα καὶ πᾶσαν τὴν διαμειφθεῖσαν ἀλληλογραφίαν, ἵνα ἴδῃ πᾶς τις τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργείου. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Τριφυλίας, λαμβάνων γνῶσιν τῶν ἐγγράφων, θὰ συνομολογήσῃ, τοὐλάχιστον ἐν τῇ συνειδήσει του, ἐὰν ἐκ πλάνης ὡμίλει, ὅτι μὲ ἠδίκησε, παρασυρθεὶς ἴσως ἐκ συναισθημάτων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀποβάλλῃ, ὅταν ὁμιλῇ ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος, ὅστις ἀξιοῖ νὰ ἔχουν κῦρος οἱ λόγοι του· τοιοῦτον τοὐλάχιστον δίδαγμα ἀπεκδεχόμεθα ἡμεῖς οἱ νεώτεροι παρὰ τῶν πρεσβυτέρων. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, μετὰ τοῦ πνεύματος τοῦ δηκτικοῦ, οὗτινος ἔκαμε χθὲς ἄφθονον χρῆσιν, προσέθηκε: «λάβετε εἰς χεῖράς σας τὸ φύλλον τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», διὰ νὰ ἴδητε ὡς ἐν κατόπτρῳ τὴν εἰκόνα τῆς διοικήσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως». Ἔλαβον τὸ φύλλον τοῦτο τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», καὶ τῳόντι παρατηρῶ, ὅτι τὰ τρία τέταρτα τοῦ φύλλου τούτου γέμουσιν ἐκ δημοσιεύσεων, πράξεων, ἀποφάσεων καὶ διαταγμάτων ἀναγομένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλὰ θὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν καθέκαστα ἐν τῷ φύλλῳ τούτῳ, ἵνα κρίνῃ καὶ αὐτὸς καὶ ἡ Βουλή, ἐὰν ὑπάρχῃ τι, τὸ ὁποῖον ν’ ἀνταποκρίνηται εἰς τὴν ἰδέαν ταύτην τῆς συναλλαγῆς, κατὰ τῆς ὁποίας ἀνέλαβεν ἤδη τὸ μαστίγιον. (Ἀναγινώσκει ἐκ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως»). Παρετηρήσατε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι δὲν εὑρέθη οὔτε ἓν ἐκ τῶν ἐν τῷ φύλλῳ τούτῳ, ὅπερ νὰ μὴ ὑπηγορεύθη ἐξ ὑπηρεσιακῆς ἀνάγκης. Ἂν ἐν τῷ φύλλῳ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» εὑρίσκωνται συνήθως δημοσιευμένα πολλά, ἀναγόμενα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, τοῦτο ἀποδοτέον εἰς τὴν ἀπειρίαν τοῦ διδασκαλικοῦ προσωπικοῦ, καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην τῶν μεταβολῶν, ἐκ τῶν πραγμάτων προκυπτουσῶν· διότι τί νὰ κάμωμεν; Νὰ μὴ ἀπολύσωμεν τοὺς διδασκάλους, τοὺς μὴ θέλοντας νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς θέσεις των; Νὰ μὴ διορίσωμεν τοιούτους, ὅταν παρουσιάζωνται, εἰς κενὰς θέσεις; Νὰ μὴ ἀντικαταστήσωμεν τοὺς ἀποβιοῦντας ἢ τοὺς παραιτουμένους; Νὰ μὴ χορηγῶμεν συντάξεις ἢ αὐξήσεις μισθοδοσιῶν εἰς τοὺς δικαιουμένους; Νὰ μὴ ἐγκρίνωμεν ἀδείας ὑπὸ ἀπολύτου ἀνάγκης ἐνδεικνυομένας; Τοιαύτης φύσεως εἶναι πᾶσαι αἱ ἐν τῷ φύλλῳ τούτῳ δημοσιευμέναι ὑπουργικαὶ ἀποφάσεις, προκειμένου περὶ προσωπικοῦ ἀνερχομένου εἰς πλειοτέρους τῶν 3,000. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐπ’ ἐσχάτων ἤρξατο εὐτυχῶς ἡ λειτουργία τοῦ Διδασκαλείου Θεσσαλίας ὑπὸ ἄριστον διευθυντήν, τὸν κ. Μιχαλόπουλον, καὶ βαθμηδὸν προχωροῦμεν εἰς τὴν συμπλήρωσιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Διδασκαλείου τούτου....

§56Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑπάρχουσιν ὅμως πολλὰ κενά.

§57ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· ὑπάρχουσιν ἀκόμη κενά· ἓν κενὸν ἀκριβῶς συνεπληρώθη σήμερον, καὶ εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν πράξεων, ἐφ’ αἷς ἀρτίως ἠλέγχθην ἀπὸ τὸν κύριον συνάδελφον ὑμῶν.

§58Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Συνέστησε τὴν ταχεῖαν πλήρωσιν τῶν κενῶν.

§59ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ κάμνομεν, κύριε Βουλευτά, καὶ δι’ αὐτὸ ἐλεγχόμεθα. Ἐξακολουθῶ. Εἰς τὸ Διδασκαλεῖον τῆς Θεσσαλίας, ὁμολογῶ, ὑπάρχουσί τινα κενά. Ἓν τῶν κενῶν τούτων ἐπληρώθη μόλις σήμερον, διότι δὲν εὑρίσκετο πρὶν τὸ κατάλληλον πρόσωπον, καθόσον οὐδεὶς ἤθελε νὰ μεταβῇ. Εὐτυχῶς εὑρέθη ὁ κ. Πασαπόρτης, λόγιος ἀνήρ, καὶ ἀμέσως προέβημεν εἰς τὸν διορισμὸν αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἂς ἴδωμεν περαιτέρω. (Ἀναγινώσκει τὸ φύλλον τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως»). Συνεπείᾳ αἰτήσεως δύο διδασκάλων, ἐχόντων δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου, μετέθηκα αὐτοὺς ἀμοιβαίως ἐντὸς τῆς αὐτῆς πόλεως. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν καὶ τὰ ἑπόμενα. (Ἀναγινώσκει).... Παρατηρεῖτε, ὅτι πρόκειται περὶ διορισμοῦ διδασκάλων εἰς σχολεῖα στερούμενα τοιούτων, καὶ δυστυχῶς ἕνεκεν ἐλλείψεως δημοδιδασκάλων πολλὰ τοιαῦτα ἀργοῦσιν, εἰς ἄλλα δὲ, καὶ δὲν εἶναι ὀλίγα, ἐλλείπει ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς τῶν δημοδιδασκάλων.

§60ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὰ πλεῖστα.

§61ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐσχάτως πολλοὶ τῶν ἐχόντων προσόντα, ἵνα ὑποβληθῶσιν εἰς ἑλληνοδιδασκαλικὰς ἐξετάσεις, προσῆλθον εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ὑπέστησαν ταύτας, καὶ ἔλαβον τὸ πτυχίον των· ὁσάκις δὲ προσέρχηταί τις ἐξ αὐτῶν, ζητῶν ἵνα διορισθῇ, βεβαιωθῆτε, ὅτι τοῦτο μοὶ προξενεῖ εὐχαρίστησιν, διότι μοὶ παρέχεται εὐκαιρία, ἵνα συμπληρώσω ἓν ἔτι ἐκ τῶν κενῶν σχολείων. Καὶ θὰ παρακαλέσω οἱονδήποτε Βουλευτὴν, οἱασδήποτε πτέρυγος, νὰ μοὶ ὑποδείξῃ δημοδιδάσκαλον ἢ ἑλληνοδιδάσκαλον, συναινοῦντα νὰ μεταβῇ εἴς τι τῶν κενῶν σχολείων· διότι, ὡς καὶ ἄλλοτε σᾶς παρέστησα, ἡ ἔλλειψις δὲν προέρχεται μόνον ἐκ τοῦ ὀλίγου ἀριθμοῦ τῶν διδασκάλων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἀξιώσεως αὐτῶν νὰ διορισθῶσιν εἰς σχολεῖα τῆς πατρίδος των, ἢ εἰς ὡρισμένα σχολεῖα, καὶ ἀκριβῶς ἐκεῖ, ἔνθα δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη. Προβαίνω καὶ περαιτέρω, ἀναλύων κατὰ σειρὰν πάσας τὰς ἐν τῷ φύλλῳ τούτῳ δημοσιευμένας ἀποφάσεις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, καὶ ἐξηγῶν ὑμῖν τὸν ὑπηρεσιακὸν λόγον, τὸν ὑπαγορεύσαντα ἑκάστην· παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Τριφυλίας καὶ οἱονδήποτε ἄλλον νὰ ἐντείνωσι τὴν προσοχήν των, καὶ ἂν γνωρίζωσιν, ἂς εἴπωσιν, ἄν ἄλλο ἐλατήριον ὑπηγόρευσε τὰς μεταβολὰς ταύτας, ἢ ἡ ὑπηρεσιακὴ ἀνάγκη, ὡς ἀκριβῶς ἐκτίθημι τὰ περὶ αὐτῆς. (Ἀναγινώσκει).... Ἠρωτήθην ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν, διατὶ νὰ γείνῃ ἡ μετάθεσις ἑνὸς καθηγητοῦ ἐξ Ἀγρινίου εἰς Ληξούριον. Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως τὸ διατί. Τὸ Γυμνάσιον τοῦ Ἀγρινίου εἶναι δημοσυντήρητον, δὲν θέλουσι δὲ ἢ δὲν δύνανται οἱ διαχειριζόμενοι τὰ τοῦ Γυμνασίου τούτου νὰ πληρόνωσι τοὺς καθηγητάς. Καὶ ἔχομεν αἰώνια παράπονα. Ὅλοι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Γυμνασίου Ἀγρινίου δι’ ἐπανειλημμένων ἀναφορῶν των παραπονοῦνται καὶ κραυγάζουσι: «Λιμοκτονοῦμεν!» Ἐπανειλημμένως ἔγραψα εἰς τὸν κ. Ἔπαρχον νὰ συστήσῃ εἰς τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν Ἀγρινίου, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ἵνα πληρόνωνται τακτικῶς οἱ καθηγηταὶ, ἀλλ’ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ ἐκώφευσεν, οἱ δὲ καθηγηταὶ, λιμοκτονοῦντες, λιποτακτοῦσιν ὁ εἷς μετὰ τὸν ἄλλον, εἰς τρόπον ὥστε ἔμενεν εἷς καὶ μόνον καθηγητὴς, δι’ οὗ βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ λειτουργῇ τὸ Γυμνάσιον, τὸ ὁποῖον σιωπηρῶς ἄγεται εἰς διάλυσιν, ἀφοῦ δὲν ἐκπληροῖ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς ἀπεφασίσθη ἡ σύστασίς του, καὶ ὁ πρώτιστος τῶν ὅρων τούτων εἶναι νὰ πληρόνῃ τὸ διδακτικὸν προσωπικόν. Ὁ ἀπομείνας λοιπὸν οὗτος καθηγητὴς, τὸ τελευταῖον, οὕτως εἰπεῖν, λείψανον, μετετέθη εἰς Ληξούριον, ἔνθα ὑπῆρχε κενὴ θέσις. Ἐν τῇ ἑπομένῃ πράξει εὕρηται δημοσιευμένη ἡ ἀπόλυσις τοῦ καθηγητοῦ κ. Ἀλεξάκη. Ἀλλ’ ἰδοὺ πῶς ἔχουσι τὰ περὶ αὐτῆς. Ἐν τῷ ἐν Ἀνδριτσαίνῃ Γυμνασίῳ ὑπῆρχε θέσις κενὴ ἑνὸς καθηγητοῦ· πρὸς πλήρωσιν αὐτῆς προηγάγομεν τὸν σχολάρχην κ. Ἀλεξάκην· καίτοι ὅμως πρὸ δύο μηνῶν ἐγένετο ἡ προαγωγὴ αὕτη, καίτοι ἐπανειλημμένως διετάχθη οὗτος νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του, ἐν τούτος ἐστάθη ἀδύνατον· μετὰ παρέλευσιν δὲ τριῶν μηνῶν ἠναγκάσθημεν νὰ τὸν ἀπολύσωμεν.

§62ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εἰς τὴν Ζάκυνθον ὑπάρχουσιν εἰς ἀργίαν τρεῖς ἑλληνοδιδάσκαλοι, ἀπολυθέντες παρ’ ὑμῶν, δι’ οὓς λόγους γνωρίζετε.

§63ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐχὶ τρεῖς, ἀλλ’ εἷς καὶ μόνος, ὅστις ἀπελύθη ἕνεκεν λόγων πειθαρχικῶν. Ταῦτα εἶχον νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος παρέστησε χθὲς τὸ ἑσπέρας, λέγων: «ἰδέτε τὸ Πανεπιστήμιον, ἀναδιφήσατε τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως», διὰ νὰ ἴδητε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας». Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ἐπείσθητε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος μὲ ἠδίκησε· διότι, ἂν ἐμελέτα τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα, ἂν ἀνέλυε τὰς ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» δημοσιευμένας πράξεις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, δὲν ἤθελεν ἐν οὐ δέοντι ἐξασκήσει τὸν ἔλεγχόν του. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θέλω δώσει πάσας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας καθυστερῶ ἀπὸ ἡμερῶν εἰς ἐπερωτήσεις, αἵτινες παρὰ διαφόρων συναδέλφων ὑπεβλήθησαν, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ νὰ ἀναβάλω δι’ ἄλλοτε, ὅπως εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§64ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Μάλιστα, νὰ ἀναβάλωμεν δι’ ἄλλην ἡμέραν, ὅπως εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§65ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§66ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά· τὰς ἀναβάλλω δι’ αὔριον.

§67ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι αἱ ὀλίγαι λέξεις, τὰς ὁποίας εἶπον περὶ παιδείας, ἐπίκρανον τόσον πολὺ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, καὶ μικροῦ δεῖν τὸν ἔκαμαν νὰ κλαύσῃ ἐπὶ τοῦ βήματος. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὄχι ὀλιγώτερον ἐστενοχωρήθησαν οἱ κύριοι Βουλευταὶ, ὑποχρεωθέντες νὰ ἀκούσωσι μίαν τόσον μακρὰν ἀπάντησιν εἰς ἀναίρεσιν τῶν ὅσων εἶπον. Ἵνα παρηγορήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ προλάβω περαιτέρω συγκινήσεις, ἀναγινώσκω τὸ χωρίον τῆς ἀγορεύσεώς μου, τὸ ὁποῖον ἔτυχε νὰ ἔχω ἀνὰ χεῖρας (ἀναγινώσκει)... Αἱ λέξεις αὗται εἶναι γενικαὶ, δὲν ἀποβλέπουσιν εἰς κἀνὲν πρόσωπον, οὔτε εἰς τὸν Ὑπουργὸν, οὔτε εἰς τοὺς διδασκάλους· ἀφορῶσιν εἰς τὴν κατάστασιν τῆς παιδείας, καὶ βεβαιοῦσιν, ὅτι αὕτη εἶναι ἀξιοθρήνητος· τοῦτο δὲν ἔλειψε νὰ διαβεβαιώσῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργός. Ποῖα εἶναι τὰ αἴτια, δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐξετάσωμεν· ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, θὰ ἐπιληφθῶμεν καὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ τότε θέλομεν ἴδει, κατὰ πόσον ἐνέχεται ὁ κ. Ὑπουργός· πρέπει δὲ νὰ ἤμεθα εὐχαριστημένοι, ὅτι σήμερον ἔτυχε νὰ κρατῇ ἓν μόνον φύλλον τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, διότι, ἐὰν ἐκράτει περισσότερα, ἠδύνατο νὰ ἀγορεύῃ μέχρι τῆς πρωΐας.

§68ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Καταθέτω τὸ διάταγμα περὶ διοργανισμοῦ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ δικαστηρίων, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Λαρίσσης. Εἶναι γαλλιστί.

§69Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ κατατεθῇ ἐν ἀντιγράφῳ καὶ μὲ τὴν πρόθεσιν, ὅπως δημοσιευθῇ, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ νόμος ὁ ψηφιζόμενος, διὰ τοῦ ὁποίου περιωρίσθη ἡ ἑτεροδικία.

§70ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σεῖς λέγετε, ὅτι καὶ τοῦτο ἔπρεπε νὰ δημοσιευθῇ διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως». Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔγγραφα, δι’ ὧν προσεχώρησε τὴν πρώτην φορὰν, κατὰ τὸ 1875, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἰς τὴν δικαστικὴν μεταῤῥύθμισιν ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ ἰδίως τὸ ἔγγραφον, δι’ οὗ παρηγγέλθη ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος ἐν Αἰγύπτῳ νὰ προσχωρήσῃ, καὶ τὸ ἔγγραφον, ὅπερ ἀπεστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Αἰγύπτου ὑπὸ τοῦ ἡμετέρου πράκτορος, ἀνεζητήθη, ἀλλὰ δὲν εὑρέθη. Θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἀναζήτησις ἐν τοῖς γραφείοις, ἂν δὲ δὲν εὑρεθῇ, θὰ ζητήσωμεν ἀντίγραφον ἀπὸ τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν, διότι εἶναι ἐπάναγκες νὰ γνωρίζωμεν, ποίας δηλώσεις ἐποιήσατο τότε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, προσχωροῦσα εἰς τὴν δικαστικὴν μεταῤῥύθμισιν.

§71ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν προκύπτει, ὅτι τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἀνεγνώσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐνώπιον τῆς ὁποίας ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὑποβληθέντος παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Βούλγαρη· θαυμάζω δὲ, πῶς ἀντίγραφον τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει παρὰ τῷ διπλωματικῷ γραφείῳ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ.

§72ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐλπὶς ὑπάρχει ἀκόμη νὰ ἀνευρεθῇ ἐν τῷ Πολιτικῷ Πρακτορείῳ τῆς Ἀλεξανδρείας· ἀλλ’ ἐζητήθη καὶ δὲν ἀνευρέθη μέχρι τοῦδε.

§73ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, ὅτε διετέλουν ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ἔγγραφον τοῦτο ὑπῆρχε, μετ’ ἄλλων δὲ σχετικῶν διεβιβάσθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὅπερ εἶχε νὰ ὑποδείξῃ καὶ τοὺς δικαστὰς, οἵτινες ἐπρόκειτο τότε νὰ διορισθῶσιν ὑπὸ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Καλὸν εἶναι νὰ διαταχθῇ ἔρευνα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο, καὶ ἂν δὲν εὑρεθῇ τὸ πρωτότυπον, νὰ ζητηθῇ ἀντίγραφον παρὰ τοῦ Γενικοῦ Προξενείου Ἀλεξανδρείας. Παρακαλῶ μόνον τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ, ἂν θὰ ἀποστείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἀφοῦ ἐματαιώθη τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ἐξωτερικῶν, τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν δι’ ἐγγράφου τοῦ προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ἐξωτερικῶν, καθ’ ὑπαγόρευσιν ἐμὴν γραφέντος, ἵνα προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ἐπιτρέποντος τὴν ἀνανέωσιν τῆς πενταετίας τῶν μικτῶν δικαστηρίων ἐν Αἰγύπτῳ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν ἔχῃ τι νεώτερον νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὴν ἐμπορικὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Γαλλίας· ἐὰν δὲν ἔχῃ τι νεώτερον, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ μέριμνα, ὅπως δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ πρὸ τῆς ἐνάρξεως αὐτῶν νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν πρὸς τὴν Γαλλικήν, εἰς ἐξακολούθησιν τῆς συμβάσεως, ἥτις λήγει τῇ 20 Ἰανουαρίου 1892. Ἂν δὲν ληφθῇ τοιαύτη νομοθετικὴ μέριμνα ἐγκαίρως, κατὰ τὴν 20 Ἰανουαρίου διακόπτεται πᾶσα ἐμπορικὴ συναλλαγὴ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας. Συνεπείᾳ τῆς τελευταίας νομοθετικῆς μεταβολῆς ἐν Γαλλίᾳ, τὸ πολυτιμότερον προϊόν τῆς Ἑλλάδος, ἡ σταφὶς, πρόκειται νὰ φορολογηθῇ ὑπερβαλλόντως διὰ τοῦ μεγίστου ὅρου τοῦ δασμολογίου, ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ σύμβασις, δι’ ἧς νὰ μετριασθῇ ὁ δασμὸς εἰς τὸν κατώτατον ὅρον καὶ ἔτι πλέον· συγχρόνως καὶ τὰ ἐκ Γαλλίας εἰσαγόμενα ἐμπορεύματα θέλουσιν ὑποστῆ μεγίστην δασμολογικὴν ἐπιβάρυνσιν κατὰ 50 καὶ 75%. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γαλλίας, ὡς ἀνέγνωσα ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ὑπέβαλε πρότασιν εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλήν, ὅπως τῷ δοθῇ ἡ ἄδεια νὰ προβῇ εἰς συνεννόησιν πρὸς ἐξακολούθησιν τῶν συμβάσεων μετὰ τῶν Κρατῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἁπλᾶς συμφωνίας καὶ συμβάσεις, μετὰ τοῦ ὅρου τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου ἔθνους, εἰς ἣν θέσιν εὑρισκόμεθα καὶ ἡμεῖς. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται σήμερον εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ, ὅτι δὲν συμφέρει κατ’ οὐδένα λόγον νὰ διακόψῃ σχεδὸν τὰς ἐμπορικὰς σχέσεις τοῦ τόπου μετὰ τῆς Γαλλίας, ἔστω καὶ προσωρινῶς, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἀμέσως νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ δίδηται ὑπὸ τοῦ νομοθετικοῦ σώματος ἡ ἄδεια τῆς παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῆς ἤδη ὑφισταμένης ἐμπορικῆς συμφωνίας μέχρι τῆς διαπράξεως ὁριστικῆς ἐμπορικῆς συνθήκης. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο δέον νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ νέον δασμολόγιον, εἰς ὅ, ὡς διεδόθη, εἰργάσθη πολυμελὴς ἐπιτροπή, καὶ ἐρωτήσεις ἀπηυθύνθησαν εἰς τοὺς τελώνας τοὺς Κράτους πρό τινος χρόνου. Διότι, ὡς ἀνέγνωσα ἔν τινι ἐφημερίδι, γαλλιστὶ ἐκδιδομένῃ, δυσπιστία ἐγείρεται παρὰ τῷ ἐνταῦθα πρεσβευτῇ τῆς Γαλλίας ὡς πρὸς τὴν ὁριστικὴν διαῤῥύθμισιν τῶν ἐμπορικῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν δύο Κρατῶν δι’ ὁριστικῆς συνθήκης, διότι δὲν κατετέθησαν ἔτι αἱ μεταβολαὶ τοῦ ἑλληνικοῦ δασμολογίου, αἵτινες τοσοῦτον διεσαλπίσθησαν.

§74ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν, δηλῶ, ὅτι δὲν ἔλαβον κἀμμίαν γνῶσιν. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα νὰ τὰ ζητήσῃ αὐτὸς δι’ ἐπερωτήσεώς του.

§75ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Πότε συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Ἐξωτερικῶν; Ἐγὼ ἀποτελῶ μέρος, καὶ δὲν ἔλαβον γνῶσιν.

§76ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Συνῆλθεν, ἀλλὰ δὲν ἤμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, καὶ μόνον ἐζητήσαμεν δι’ ἐγγράφου ἔγγραφα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§77ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα περὶ τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας, καταθέτω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως παρατείνῃ τὴν ὑφισταμένην ἐμπορικὴν συμφωνίαν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας ἐπὶ διαστήματι χρονικῷ μὴ ὑπερβαίνοντι τοὺς 5 μῆνας, ἀρχομένῳ ἀπὸ τῆς πρώτης προσεχοῦς Φεβρουαρίου, ὅτε λήγει ἡ ἐμπορικὴ σύμβασις. Ἐβράδυνα νὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι σήμερον ἀπεφασίσθη, ὅπως ληφθῇ τὸ προσωρινὸν τοῦτο μέτρον. Ὡς εἶναι γνωστὸν, τὸ γαλλικὸν δασμολόγιον καὶ τὸ γενικὸν καὶ τὸ τῶν κατωτάτων ὅρων δὲν ἐψηφίσθη, κατὰ τὰς τελευταίας εἰδήσεις, μετὰ τὰς τροποποιήσεις, ἃς ἐπήνεγκεν ἡ Γερουσία, καὶ αἵτινες ὑπεβλήθησαν ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἐπιτρέπει δὲ ἡ ἐπικειμένη διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς ἡμετέρας Βουλῆς, ὅπως ἀναβληθῇ περαιτέρω ἡ διαπραγμάτευσις μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Γαλλίας. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι ἀνέτοιμον τὸ νομοθετικὸν ἔργον τοῦ νέου δασμολογίου τῆς Γαλλίας, εἶναι ἀνάγκη ἀναβολῆς καὶ δι’ ἄλλον λόγον, ὅπως ἐπέλθῃ δηλονότι νέα ἡμῶν συνεννόησις μετὰ τῆς Γαλλίας. Ὡς γνωστὸν, ἐπιζητεῖται ὑπὸ τῆς Ἱσπανίας μεταῤῥύθμισις τοῦ ψηφισθέντος δασμολογίου ἐν Γαλλίᾳ, δι’ οὗ ἐπῆλθον σπουδαῖαι τροποποιήσεις τοῦ προϋπάρχοντος ἐπὶ τῶν οἴνων, καὶ ἐπιζητεῖται διὰ νόμου ἢ διὰ συμβάσεως μεταξὺ Γαλλίας καὶ Ἱσπανίας. Ἐκ τοιαύτης συμβάσεως δύναται νὰ ἐπηρεασθῇ ἡ θέσις ἡ ἐμπορικὴ ἡμῶν ἀπέναντι τῆς Γαλλίας, ἐὰν γείνωσι δηλονότι ὑποχωρήσεις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἱσπανικοὺς οἴνους. Διὰ ταῦτα θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως ἐπιτρέψῃ μεταξὺ τῶν πρώτων αὔριον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ν’ ἀναγραφῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως οὕτω δοθῇ καιρὸς νὰ ὑποστῇ τὰς τρεῖς ἀναγνώσεις.

§78ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ζητῶ τὸν λόγον, ἵνα εἴπω δύο λέξεις. Πολίτης τις ἔδωκεν ἀναφορὰν, ὅπως ἀναγνωσθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος, προσῆλθε δὲ παραπονούμενος, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, καίτοι παρῆλθεν ἑβδομὰς, δὲν ἀνεγνώσθη ἡ ἀναφορά του. Εἶπον αὐτῷ νὰ δώσῃ νέαν εἰς ἐμὲ, τὴν ὁποίαν διὰ κλητῆρος ἀπέστειλα πρὸς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, καὶ τὴν ὁποίαν ἐλάβετε, ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι εἰς τὸ γραφεῖον πάλιν ἐλησμονήθη, διότι δὲν ἤκουσα νὰ γείνῃ λόγος περὶ αὐτῆς.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐξετάσω. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§80ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καλὸν εἶναι νὰ γείνῃ μικρὰ διακοπὴ, διότι ὁ καιρὸς κατηναλώθη εἰς ἀγορεύσεις τῶν Ὑπουργῶν καὶ εἰς ἀνάγνωσιν ἐφημερίδων. (Γίνεται διακοπὴ τῆς συνεδριάσεως ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ἐξακολούθησις τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ ἐν τῷ Κράτει καταναλισκομένου καπνοῦ καὶ τουμπεκίου. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§82ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ποία εἶναι ἡ σχέσις τῆς φύρας ταύτης πρὸς τὴν φύραν τὴν ἐν τοῖς ἄρθροις 23 καὶ 24 ἀναφερομένην;

§83Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχουσι πολλῶν εἰδῶν φύραι· ὁ ἀνώτατος λοιπὸν ὅρος τῆς φύρας ἀναγνωρίζεται εἰς 7%.

§84ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ ἄλλη φύρα;

§85ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἄλλη φύρα εἶναι 2%.

§86ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐρωτῶ, διότι δὲν ἀντελήφθην ἀκριβῶς τὰ πράγματα· πιθανὸν νὰ ἔχῃ ὀρθῶς, ἀλλ’ ἐὰν ὑπολογίσωμεν φύραν ὑπὲρ τοῦ πρώτου ἀγοραστοῦ 7%, οὗτος, ἐπὶ μεταφορᾶς ἀπολαμβάνων φύραν 2%, εἶναι εἰς κρείττονα θέσιν παντὸς ἄλλου.

§87ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸς, δὲν εἶπον, ὅτι λαμβάνει φύραν κατὰ τὴν μεταφορὰν, ἀλλὰ κατὰ τὴν μεταφορὰν, ἐὰν δὲν εὑρεθῇ τὸ ποσὸν ἴσον πρὸς τὸ ἀναφερόμενον ἐν τῷ διαβατηρίῳ, ἐπιτρέπεται ἀνοχὴ 2%. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§89ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγένετο ἡ παρατήρησις ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Ζακύνθου, ὅτι θέλει εἶσθαι πιεστικὴ ἡ ἀπαίτησις ἐγγυήσεως πάλιν ἐπὶ τῆς περιπτώσεως τοῦ ἄρθρου 15. Ἡ παρατήρησις μοὶ φαίνεται ὀρθή· ἑπομένως προτείνω τροπολογίαν τὴν ἑξῆς. Ἀντὶ τοῦ κειμένου τοῦ ἄρθρου 15 νὰ τεθῇ ὡς ἄρθρον 15 τόδε (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν κύριον τοῦ μετενεχθέντος καπνοῦ καὶ τουμπεκίου νὰ μεταφέρῃ αὐτὸν εἰς ἄλλο μέρος τοῦ Κράτους, συμμορφούμενος μὲ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 7 καὶ 11. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος ἐφοδιάζει τοῦτον μὲ νέον διαβατήριον, ἐκδιδόμενον κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 10, τηρουμένης ἐν ἰσχύϊ τῆς ἀρχικῶς δοθείσης ἐγγυήσεως. «Ὁ δὲ Οἰκονομικὸς Ἔφορος τοῦ τόπου τῆς νέας ταύτης μεταφορᾶς, χρεόνει τὸν κύριον τοῦ καπνοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 12, καὶ γνωστοποιεῖ τὴν πραγματοποίησιν τῆς μεταφορᾶς τοῦ καπνοῦ εἰς τὸν ἐκδόντα τὸ διαβατήριον Οἰκονομικὸν Ἔφορον. Τοῦτ’ αὐτὸ ἐνεργεῖται καὶ εἰς πᾶσαν μεταγενεστέραν μεταφοράν.» Ἐπειδὴ δὲ χθὲς τὸ ἑσπέρας δὲν ἐπρόφθασα νὰ προτείνω ὁμοίαν τροπολογίαν καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12, προτείνω ταύτην σήμερον, ἵνα ψηφισθῇ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. Προτείνω λοιπὸν νὰ τεθῇ ὡς δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 12 τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν ὁ ἐνεργῶν τὴν μεταφορὰν καπνοῦ ἢ τουμπεκίου θελήσῃ κατὰ τὴν δίοδον νὰ θέσῃ τοῦτο εἰς ἀνάλωσιν, ἢ τὸν ἀποταμιεύσῃ εἰς τόπον διάφορον τοῦ διὰ τῆς ἐγγυήσεως προσδιορισθέντος, ἀλλ’ ἐν ᾧ ἐπιτρέπεται κατὰ τὸ ἄρθρον 9 μεταφορὰ καπνοῦ, ὀφείλει νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 7 καὶ 11. Ὁ δὲ Οἰκονομικὸς Ἔφορος, ἐνεργῶν τὰ ἐν τοῖς ἄρθροις τούτοις καὶ τῷ παρόντι ὁριζόμενα, εἰδοποιεῖ περὶ τούτου καὶ τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον τοῦ τόπου τῆς μεταφορᾶς, ὡς καὶ τὸν ἐκδόντα τὸ διαβατήριον.» (Γίνεται δεκτὴ ὡς ἄρθρον 15 ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀναγνωσθεῖσα τροπολογία. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, ὡς ἔχουσι, τὰ ἄρθρα 16 καὶ 17).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§91ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 18 προτείνω νὰ προστεθῇ δευτέρα παράγραφος ἡ ἑξῆς: «Διὰ τὸν κεκομμένον καπνὸν καὶ τὰ σιγαρέτα, ὑποχρεοῦται ὁ παραλήπτης εἰς τὴν πληρωμὴν καὶ τοῦ κατὰ τὴν § βʹ τοῦ ἄρθρου 7 ἀναλογοῦντος ἀντιτίμου σιγαροχάρτου.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 18, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 19 (ἀναγινώσκεται).

§93ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐπρότεινε νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῷ ἄρθρῳ 19 διατάξεις τινὲς ποινικαὶ, ἀποτελοῦσαι τὴν κύρωσιν πρῶτον κατὰ τοῦ Δημάρχου, ἵνα μεταβιβάζῃ τὴν δήλωσιν, δεύτερον κατὰ τοῦ Ἐφόρου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα τῷ ἐπιβάλλει τὸ ἄρθρον 5. Ἐπειδὴ, διὰ τὴν τήρησιν τῆς οἰκονομίας τοῦ νόμου, περὶ ἀμφοτέρων τούτων θέλω προτείνει εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ περιληφθῇ ἐδάφιον ἴδιον ἐν τῷ ἄρθρῳ 3, διὰ τοῦτο δὲν προτείνω νὰ περιληφθῶσιν ἐνταῦθα αἱ ποινικαὶ διατάξεις. Ἀλλ’ ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι ἔπρεπεν ἐν τῷ ἄρθρῳ νὰ ὁρισθῇ, ὅτι ὁ κατασχόμενος καπνὸς δημεύεται ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου· ἐπειδὴ ὅμως τὸ ἄρθρον 25 ἐκανόνισε, τί γίνεται ὁ κατασχόμενος καπνὸς, διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιληφθῇ ἡ διάταξις αὕτη.

§94ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 19 ἐννοεῖτε πάντα καπνόν; καὶ τὸν κεκομμένον;

§95ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως.

§96ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ πῶς θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ κεκομμένος καπνὸς προέρχεται ἐκ λαθρεμπορίου;

§97ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ τοιαῦτα θέλει κανονίσει τὸ διάταγμα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 19, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκεται).

§99ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐν τῇ πρώτῃ συζητήσει, ὅτι, ὡς εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον, τῆς τελευταίας περιόδου ἀκολουθούσης μετὰ ἄνω τελείαν καὶ κατὰ συνέχειαν πρὸς τὰ ἀνωτέρω, φαίνεται, ὅτι ἡ ἀνακάλυψις τοῦ καπνοῦ καὶ τουμπεκίου τοῦ οὐδαμῶς δηλωθέντος, γίνεται καθ’ ἣν ὥραν γίνεται ἐπαλήθευσις· ἀλλ’ ἐπαλήθευσις ἐπὶ τοῦ οὐδαμῶς δηλώσαντος δὲν γίνεται. Ὥστε καλὸν εἶναι νὰ τεθῇ ἄλλη παράγραφος.

§100ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύναται νὰ τεθῇ τελεία, καὶ τὸ «Ἐὰν» νὰ γραφῇ διὰ κεφαλαίου Ε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 20 μετὰ τῆς διορθώσεως ταύτης).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται).

§102ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου ἐθεώρησε τὴν φράσιν «Ὅστις ἤθελεν ἀνακαλυφθῇ μεταφέρων» ἀσαφῆ. Καὶ ἐποιησάμην μὲν εἰς αὐτὸν τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ φράσις δὲν εἶναι ἀσαφὴς, διότι ἐν χρόνῳ ἐνεστῶτι ἐκφράζεται ἡ ἐνέργεια τῆς μεταφορᾶς, ἑπομένως τὸ «ἤθελεν ἀνακαλυφθῇ μεταφέρων» σημαίνει «ἤθελεν ἀνακαλυφθῇ καθ’ ὃν χρόνον μεταφέρει», ἀλλὰ διὰ νὰ ἦμαι μᾶλλον εὐάρεστος εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, δέχομαι νὰ τεθῇ «ἤθελε συλληφθῆ ἐπ’ αὐτοφώρῳ μεταφέρων.»

§103ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω αναγκαῖον νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 19 «ὅστις κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 2 ἤθελε θέσει εἰς ἀνάλωσιν ἢ ἐκποιήσει καπνὸν ἢ τουμπεκίον μὴ δηλωθέντα, τιμωρεῖται μὲ πρόστιμον δραχμῶν 50–500», ἐνταῦθα ὁ μεταφέρων καπνὸν ἢ τουμπεκίον κατὰ παράβασιν τῶν ἄρθρων 7–10, ἑπομένως δηλωθέντα, τιμωρεῖται διὰ προστίμου ἴσου τῷ διπλασίῳ τοῦ φόρου. Τὸ πρᾶγμα φαίνεται ἀντιφατικόν· ὁ οὐδαμῶς δηλῶν τιμωρεῖται διὰ προστίμου δραχμῶν 50, ἐνῷ ὁ μεταφέρων καπνὸν ἐλάχιστον ἄνευ διατυπώσεων τιμωρεῖται διὰ τοῦ διπλασίου τοῦ φόρου.

§104ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ θέτων εἰς ἀνάλωσιν ἢ ἐκποιῶν καπνὸν ἢ τουμπεκίον οὐδὲν ὠφελεῖται, διότι ὄχι μόνον κατάσχεται ὁ καπνὸς καὶ τὸ τουμπεκίον, ἀλλὰ καὶ τιμωρεῖται ὁ παραβάτης διὰ προστίμου δραχμῶν 50–500.

§105ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν δὲν ἀνακαλυφθῇ;

§106ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν δὲν ἀνακαλυφθῇ, τί νὰ γείνῃ!

§107ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἄρθρου 21 κατάσχεται ὁ καπνός.

§108ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὴν περίστασιν ταύτην αὐτὸς προέβη περισσότερον, διότι δὲν ἔθηκε μόνον τὸν καπνὸν εἰς ἀνάλωσιν ἐν τῷ τόπῳ, ἐν τῷ ὁποίῳ μένει, ἀλλὰ καὶ τὸν μεταφέρει εἰς ἄλλην ἀγορὰν, ἐν τῇ ὁποίᾳ πωλεῖ αὐτὸν, ἑπομένως παρέβη περισσότερον τὸν νόμον, διότι μεταφέρει ἄνευ ἀδείας, ἑπομένως τὸν ὑπεξαιρεῖ.

§109ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν ἔπραξεν ἀκόμη τὸ ἔγκλημα ν’ ἀποφύγῃ τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου, ἐνῷ ὁ ἄλλος τὸ ἔπραξε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 21, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 22 (ἀναγινώσκεται).

§111ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐδῶ ὑπάρχουσι παρατηρήσεις, κύριε Πρόεδρε. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὰς ἐσημείωσε.

§112ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ παρατήρησις εἶναι, ὅτι ἡ ποινὴ τοῦ προστίμου ἐκρίθη μεγάλη ἀπὸ 50–500 δραχμῶν. Στέργω ν’ ἀφαιρεθῇ ὁ ἐλάχιστος ὅρος, καὶ νὰ τεθῇ μόνον «μέχρι δραχμῶν 500».

§113ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὕτη εἶναι ἄλλη παρατήρησις. Ἐγὼ παρετήρησα τὰ ἑπόμενα· ὅτι, ὡς ἐκφράζεται ἡ αʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου, «ἐὰν ὁ καπνὸς ἢ τὸ τουμπεκίον, δι’ ὃν ἐξεδόθη τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 10 διαβατήριον, δὲν μετηνέχθη ἐντὸς τῆς ἐν τῷ διαβατηρίῳ ὁριζομένης προθεσμίας εἰς τὸν δηλωθέντα τόπον τῆς μεταφορᾶς, οὐδεμία δὲ περὶ τούτου ἐγένετο γνωστοποίησις κατὰ τὴν εʹ § τοῦ ἄρθρου 11, ὁ τὴν μεταφορὰν αἰτήσας τιμωρεῖται παρὰ τῆς ἐκδούσης τὸ διαβατήριον ἀρχῆς διὰ προστίμου 50–500 δραχμῶν.» Ἡ ποινὴ δύναται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν παντελῶς μὴ ἐξαγαγόντα ἐκ τῆς ἀποθήκης τὸ προϊὸν αὐτοῦ, ἐνῷ προδήλως σκοπὸς τοῦ νομοθετοῦντος εἶναι νὰ τιμωρήσῃ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος, ἐκτὸς τῆς προθεσμίας μετήνεγκε τὸν καπνὸν εἰς ἄλλον τόπον παρὰ τὸν δηλωθέντα. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦναι ἄδικον νὰ τιμωρηθῇ ἐκεῖνος, ὅστις δὲν ἠδυνήθη παντελῶς νὰ μεταφέρῃ τὸν καπνόν του.

§114ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸς, ὁ ὁποῖος δὲν ἠδυνήθη παντελῶς νὰ ἐξαγάγῃ τὸν καπνόν του, δύναται νὰ τὸ πράξῃ, μεταμεληθεὶς νὰ μεταφέρῃ τὸν καπνὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐζήτησεν ἄδειαν. Δύναται λοιπὸν νὰ τὸ πράξῃ, ἀλλὰ πρέπει νὰ δηλώσῃ εἰς τὸν Ἔφορον, ὅτι θέλει μεταφέρει αὐτὸν, ὥστε ὁ Ἔφορος νὰ μὴ ἐπισκοπῇ εἰς τὰς ὁδοὺς, ἐὰν τυχὸν ὁ καπνοπαραγωγὸς μεταφέρῃ τὸν καπνόν του, ἀλλὰ νὰ ἐπιτηρῇ εἰς τὴν ἀποθήκην, ἐὰν ὑπάρχῃ ἐν αὐτῇ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ἄλλην παρατήρησιν, ὅτι ὁ μηδόλως μετενεγκὼν τὸν καπνὸν δὲν πρέπει νὰ τιμωρῆται, ἴσως ἡ παρατήρησις εἶναι ὀρθή. Ἐν τῷ βασιλικῷ διατάγματι, τῷ κανονίσοντι τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, θέλουσι διακριθῆ τὰ περὶ τούτου ἀκριβέστερον.

§115ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἑτέρα παρατήρησις εἶναι ἡ ἀναγομένη εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου (ἀναγινώσκει): «Ἡ ποινὴ αὕτη εἶναι ἄσχετος πρὸς τὴν ἐπιβαλλομένην ἐν ἀμφοτέραις ταῖς περιπτώσεσι ταύταις δυνάμει τοῦ τελωνειακοῦ νόμου ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ.» Ἤθελον νὰ ἐξακριβωθῇ, ἐὰν τὸ «ἐν ἀμφοτέραις ταῖς περιπτώσεσι ταύταις» ἀναφέρηται εἰς τὴν αʹ παράγραφον, ἢ καὶ εἰς τὴν αʹ καὶ εἰς τὴν βʹ.

§116ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸ ἄρθρον 22, ἐπιβάλλεται πρόστιμον μέχρι 500 δραχμῶν, οὐχὶ δὲ καὶ φυλάκισις. Ἡ φυλάκισις ἐπιβάλλεται κατὰ τὸν τελωνειακὸν νόμον εἰς τὸν Ἔφορον. Ἐὰν αἱ ποιναὶ τοῦ λαθρεμπορίου ἦναι παράνομοι, δύναται νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ ποινή· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διακριθῶσιν αἱ ποιναὶ τοῦ λαθρεμπορίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 23).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 24 (ἀναγινώσκεται).

§118ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔρευνα αὕτη βεβαίως δύναται ν’ ἀποβῇ καταθλιπτικὴ, γίνεται δὲ ἀφορμὴ τοιούτων καταθλίψεων· διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐν τῷ διατάγματι, τῷ κανονίσοντι τὰ τῆς ἐκτελέσεως, πρέπει νὰ διαταχθῇ ὡς ἑξῆς· ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβαίνωσιν εἰς μέτρησιν τοῦ καπνοῦ, ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν δεμάτων ἦναι ἴσος πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν δεμάτων, ὁ ὁποῖος ἐμφαίνεται ἐν τῷ διαβατηρίῳ, πλὴν ἐὰν δέμα τι φαίνηται ἐκ πρώτης ὄψεως τοσοῦτον διάφορον κατὰ ποσὸν, ὥστε νὰ ἦναι μεγάλη πιθανότης, ὅτι ὑπῆρξεν ὑπεξαίρεσις.

§119ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον διὰ βασιλικοῦ διατάγματος δύνανται ταῦτα νὰ τροποποιηθῶσιν. Ἀλλὰ τοῦτο ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου καὶ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Παρατηρῶ μόνον τὴν νέαν ταύτην ἀντίφασιν μεταξὺ τῶν ἄρθρων 23 καὶ 24 ἐπὶ ὁμοίου θέματος. Ἐν ἄρθρῳ 23, εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης παραγράφου λέγεται: «Ἡ αὐτὴ ποινὴ ἐπιβάλλεται καὶ ἕνεκα διαφορᾶς τοῦ ποσοῦ τοῦ καπνοῦ ἢ τουμπεκίου κατὰ τὴν μεταφορὰν ἢ τὴν ἐξαγωγὴν πλέον τῆς κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον 24 φύρας». Τιμωρεῖται λοιπὸν ὁ κατὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ καπνοῦ ἢ τουμπεκίου ἀποδεικνυόμενος, ὅτι μεταφέρει καπνὸν μείζονα τῆς φύρας διὰ τοῦ διπλασίου τοῦ φόρου καταναλώσεως τοῦ πλεονάζοντος ποσοῦ. Ἐν τῷ ἑπομένῳ ἄρθρῳ ὁρίζεται, ὅτι «πᾶς δημόσιος ὑπάλληλος δύναται νὰ κατάσχῃ τὸν ἄνευ διαβατηρίου μεταφερόμενον καπνὸν ἢ τουμπεκίον εἰς φύλλα, ἢ τὸ πλεονάζον ἐκ τοῦ διαβατηρίου ποσὸν, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν 2% ὡς φύρας, συντάττων πρωτόκολλον, ὅπερ μετὰ τοῦ κατασχεθέντος καπνοῦ ἢ τουμπεκίου ἀποστέλλει πρὸς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον τῆς περιφερείας, ἐν ᾗ ἐνηργήθη ἡ κατάσχεσις. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὁ κύριος τοῦ καπνοῦ τιμωρεῖται μὲ πρόστιμον ἴσον μὲ τὸν φόρον καταναλώσεως τοῦ πλεονάζοντος ποσοῦ». Ἐνταῦθα ἡ αὐτὴ πρᾶξις, ἀποδεικνυομένη ὑπὸ παντὸς ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος μεταβαίνει καὶ ἐξετάζει τὰ περὶ αὐτῆς, τιμωρεῖται διὰ τοῦ ἴσου τοῦ φόρου. Ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ, ἡ αὐτὴ πρᾶξις, ἡ ἐν τῇ μεταφορᾷ δηλαδὴ εὕρεσις ποσοῦ πλεονάζοντος, τιμωρεῖται διὰ τοῦ διπλασίου τοῦ φόρου τοῦ πλεονάζοντος ποσοῦ. Διατὶ γίνεται ἡ διάκρισις αὕτη;

§120ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον 23 διατάσσει (ἀναγινώσκει): «... Ἡ αὐτὴ ποινὴ ἐπιβάλλεται καὶ ἕνεκα διαφορᾶς τοῦ ποσοῦ τοῦ καπνοῦ ἢ τουμπεκίου κατὰ τὴν μεταφορὰν ἢ τὴν ἐξαγωγὴν πλέον τῆς κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον 24 φύρας». Τὸ δὲ ἄρθρον 24 διατάσσει τάδε (ἀναγινώσκει:) «Πᾶς δημόσιος ὑπάλληλος δύναται νὰ κατάσχῃ τὸν ἄνευ διαβατηρίου μεταφερόμενον καπνὸν ἢ τουμπεκίον εἰς φύλλα, ἢ τὸ πλεονάζον ἐκ τοῦ διαβατηρίου ποσόν, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν 2% ὡς φύρας κλπ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ κύριος τοῦ καπνοῦ τιμωρεῖται μὲ πρόστιμον ἴσον μὲ τὸν φόρον καταναλώσεως τοῦ πλεονάζοντος ποσοῦ». Ἐν τῷ ἄλλῳ ἄρθρῳ εἶναι «πλέον τοῦ ποσοῦ τῆς φύρας».

§121ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ αὐτὸ εἶναι· δὲν βλέπω τὴν διαφοράν.

§122ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ἦναι ἀσαφὴς ἡ διάταξις, βεβαίως θέλει γενῇ διασάφησις καὶ διόρθωσις, ὅτι διαφέρει ἡ μία ποινὴ τῆς ἄλλης· ἡ μὲν μία ἐπιβάλλεται διὰ τὸ ἐπὶ πλέον, ἡ δὲ ἄλλη διὰ τὸ ἐλλεῖπον.

§123ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡ ἄλλη διὰ τὸ ἐπὶ πλέον ἐπιβάλλεται. Παρατηρήσατε καλλίτερον, καὶ θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι τὸ αὐτὸ πρᾶγμα.

§124ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Φαίνεται ἡ φράσις τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 23 καὶ τοῦ ἄρθρου 24 ὡς παριστῶσα τὴν αὐτὴν ἔννοιαν. Ἐὰν ἦναι κατὰ τοῦτο ἀσαφής, θέλω προτείνει τὴν μεταῤῥύθμισιν αὐτῶν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 24, ὡς ἔχει).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 25 (ἀναγινώσκεται).

§126ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐγένετο μία μεταβολὴ σχετικῶς πρὸς τὸ ἀντίστοιχον ἄρθρον τοῦ νόμου τοῦ 1885. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ τίμημα τοῦ πωληθησομένου πράγματος εἰσάγεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1885, ἄλλως εἶχε τὸ πρᾶγμα· δηλαδὴ εἰσήγοντο εἰς τὸ ταμεῖον μόνον αἱ ποιναί, αἱ ὁποῖαι ἐπεβάλλοντο, τὸ ποσὸν τοῦ τιμήματος, τὸ ἀναλογοῦν εἰς τὰς ποινάς, αἱ ὁποῖαι ἐπεβάλλοντο εἰς τὸν παραβάτην, τὸ ὑπόλοιπον ὅμως ἐπεστρέφετο εἰς τὸν ἰδιοκτήτην αὐτοῦ. Τώρα ἡ θέσις αὐτοῦ γίνεται χείρων. Νομίζω, ὅτι δικαιοτέρα ἦτο ἡ διάταξις τοῦ νόμου τοῦ 1885.

§127ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσηγάγομεν, δὲν ἐπηγγέλθημεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἶναι πιστὸν ἀντίγραφον τοῦ νόμου τοῦ 1885· διότι ἐπηνέγκομεν διορθώσεις, ὅσας ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἐκείνου κατέδειξεν ἡμῖν ἀναγκαίας. Μεταξὺ τῶν τροποποιήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπηνέχθησαν, εἶναι καὶ αὕτη, ὅτι, ἀντὶ νὰ κρατῆται μέρος τοῦ τιμήματος, κρατεῖται ὅλον τὸ ἀντίτιμον.

§128ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠθέλησα νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἶναι ἀντίγραφον τοῦ νόμου τοῦ 1885· ἠθέλησα νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ 1885 ἦτο ὀρθοτέρα τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 25 τοῦ παρόντος νομοσχεδίου· διότι ἐκείνη δὲν ἀφῄρει ἀπὸ τὸν πολίτην παρὰ χρηματικὸν ποσὸν ἴσον μὲ ἐκεῖνο, ὅπερ ἤθελε πληρώσει καὶ πᾶς ἄλλος, παραβαίνων τὸν νόμον, τὸ ὑπόλοιπον ὅμως τοῦ τιμήματος ἐπεστρέφετο εἰς αὐτόν. Τοῦτο εὑρίσκω δικαιότερον, καὶ διὰ τοῦτο ὑπέβαλον τὴν παρατήρησιν, διατὶ νὰ γείνῃ ἡ μεταβολὴ αὕτη, τὴν ὁποίαν ἐγὼ εὑρίσκω ἄδικον.

§129ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν παραχώρησιν αὐτὴν ὁ πολίτης τὴν ἀφεῖλεν, ἵνα ἀποφύγῃ τὸν Ἔφορον.

§130ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοσούτῳ μᾶλλον εἶναι ἀξία συστάσεως ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας, καθόσον ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ἐπὶ ἄλλων ἀντικειμένων, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον εἰσαγομένων εἰς τὰς Ἐφορίας καὶ τὰς Μοιραρχίας, δηλαδὴ ἐπὶ τῶν ἀνθράκων τῆς ξυλείας, ὅτι δυστυχῶς τὸ προϊὸν τῶν δημοπρασιῶν αὐτῶν εἶναι ἐλάχιστον ἢ καὶ μηδαμινόν, διότι δὲν εὑρίσκονται κατὰ τὸν χρόνον τῆς δημοπρασίας, ὅπως δημοπρατηθῶσι, καὶ εἶναι εὐχῆς ἔργον, ἐν τῷ διατάγματι, τῷ ἐκδοθησομένῳ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ὁ καπνὸς οὗτος πράγματι πωλῆται ἐν δημοπρασίᾳ, ἵνα λαμβάνηται τὸ ἀντίτιμον, καὶ μὴ χάνηται, καπνιζόμενος ἐν τῇ Ἐφορίᾳ.

§131ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ κίνδυνον ἄλλον διατρέχει ὁ καπνὸς, οὐχὶ νὰ καπνίζηται ὑπὸ τῶν κατασχόντων αὐτὸν, ἀλλὰ νὰ βλάπτηται ἡ ποιότης αὐτοῦ, διότι εἴτε ἐκ τῆς μεγάλης θερμότητος τρίβεται εἰς κόνιν, εἴτε βρέχεται. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δύναμαι νὰ βεβαιώσω, εἰ καὶ ἐνδέχεται ἡ πεῖρά μου νὰ ᾖναι ἀτελὴς, ἡ δὲ πεῖρα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς νὰ ᾖναι πληρεστέρα, εἶναι, ὅτι τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα ἐκποιοῦνται διὰ δημοπρασίας ἕνεκα παραβάσεων τελωνειακῶν, ταῦτα ἐκποιοῦνται εἰς τιμὰς πολὺ καλάς.

§132ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα· ἀλλὰ δὲν εἶπον περὶ τούτων.

§133ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τώρα ἄλλος καπνὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καπνισθῇ. Τοῦτο συμβαίνει καὶ διὰ τὸ σιγαρόχαρτον. Χιλιάδες ὀκάδων σιγαροχάρτου διατάσσεται καὶ καίονται, διότι εἶναι ἄχρηστοι.

§134ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο. Προκειμένου περὶ τελωνείων, εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος, ὅτι αἱ δημοπρασίαι τῶν πραγμάτων τούτων εἶναι σπουδαῖαι, καὶ φέρουσι καὶ τίμημα ἄξιον λόγου εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀλλὰ βεβαιῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διότι ἀκριβῶς ἀνήκω εἰς ἐπαρχίαν, ἥτις ἔχει δάση καὶ ὑλοτομεῖ τακτικῶς καὶ ἀνθρακοποιεῖ, ἐν αὐτῇ δὲ πολλοὶ μετέρχονται τὸ ἐπάγγελμα ἀνθρακοποιῶν, ὅτι τὰ κατασχόμενα καὶ εἰσαγόμενα δυστυχῶς εἰς δημόσια καταστήματα, ἄνθρακες ἢ ξυλεία, σπανιώτατα ἀποφέρουσι ποσὸν ἄξιον λόγου ἐν τῇ δημοπρασίᾳ, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲ ἐξαφανίζονται.

§135ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διότι εἶναι ἀποτέλεσμα ἐλλείψεως ζητήσεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 25, ὡς ἔχει).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 26 (ἀναγινώσκεται).

§137ΣΚΟΥΖΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ τοῦ ἄρθρου τούτου τὸ τρίτον ἐδάφιον μοὶ φαίνεται χρῆζον διορθώσεως, διότι λέγει, ὅτι «ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος, ἐὰν δεχθῇ ἐγγυητὴν μὴ ὁμολογουμένως ἀξιόχρεων, ὑποχρεοῦται ν’ ἀποζημιώσῃ τὸ Δημόσιον διὰ πᾶσαν ἕνεκα τούτου ἐπελθοῦσαν αὐτῷ ζημίαν, καὶ ἀποπέμπεται τῆς ὑπηρεσίας». Μοὶ φαίνεται ὅτι αὐτὸ παρεμβάλλει πολλὰς δυσχερείας καὶ εἰς τοὺς εἰλικρινεῖς Ἐφόρους· εἰς τὸν Ἔφορον παρουσιάζεται εἷς ἐγγυητὴς, ἀλλ’ ἕνεκα φόβου μὴ αὐτὸς μετὰ ἕνα ἢ δύο μῆνας δὲν ᾖναι ἀξιόχρεως, ὁ Ἔφορος δὲν θὰ εὑρίσκῃ κἀνένα ἀξιόχρεων. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι θὰ τὸ κάμῃ διὰ νὰ φέρῃ δυσκολίας εἰς τὸν μεταφέροντα τὸν καπνὸν, ἀλλ’ ἐξ ὑπερβολικῆς προφυλάξεως τῆς ἰδίας του εὐθύνης δὲν δύναται παρὰ νὰ φέρῃ δυσκολίας. Παραλείπω δὲ τὴν περίστασιν, καθ’ ἣν ὁ Ἔφορος θέλει νὰ πιέσῃ τὸν μεταφέροντα τὸν καπνὸν ἔμπορον ἢ παραγωγόν. Πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον. Τί θὰ εἴπῃ «ὁμολογουμένως ἀξιόχρεων»;

§138ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἀφαιρέσητε τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, τοῦ νὰ ἀποδέχηται οὐχὶ πάντα προσαγόμενον ἐγγυητὴν, ἀλλὰ μόνον τὸν ἀξιόχρεων, καὶ ἀφαιρέσητε καὶ τὴν εὐθύνην αὐτοῦ ἐπὶ τῇ ἐκτελέσει τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης, ματαιοῦτε ἐντελῶς τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, διότι θέλει εἶσθαι εὐχερέστατον, πάντες οἱ ἐγγυηταὶ νὰ θεωρῶνται ἀξιόχρεοι, ἑπομένως νὰ μὴ ὑπάρχῃ κἀνείς, ὁ ὁποῖος νὰ ἀποτίσῃ οὐδὲ τὸν φόρον τὸν ἐπιβαλλόμενον, οὐδὲ τὰς ποινάς. Τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι εἰθισμένον ἐν τῇ τελωνειακῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ δὲν παρεμβάλλει κἀνὲν πρόσκομμα. Ἐάν τις Οἰκονομικὸς Ἔφορος ἤθελε δυστροπήσει, εἴτε ἐξ ὑπερβάλλοντος φόβου τῆς εὐθύνης αὐτοῦ, εἴτε δι’ ἄλλον λόγον, νὰ δεχθῇ ἐγγυητὴν πράγματι ἀξιόχρεων, τὸ πρᾶγμα θέλει ἀνακοινωθῆ εἰς τὴν προϊσταμένην ἀρχὴν, ἡ ὁποία θέλει ἐξετάσει καὶ θέλει δώσει ὁδηγίας εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον. Ἀλλ’ ἐὰν ἀφαιρέσητε πᾶσαν εὐθύνην, βεβαίως θέλετε καταστρέψει ἐντελῶς τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου.

§139ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν εἶπον νὰ ἀφαιρεθῇ. Ἀλλὰ καὶ ἡ σύγκρισις, τὴν ὁποίαν ἐκάματε, δέν μοι φαίνεται καθ’ ὅλα ἐπιτυχής. Τὰ τελωνεῖα εἶναι πάντοτε ἐν μέσῳ πόλεων, ὅπου ὑπάρχουσιν ἔμποροι ἀνεγνωρισμένοι· ἑπομένως ἡ ἐκλογὴ τῶν ἐγγυητῶν ἐκ μέρους τῶν τελωνείων εἶναι εὔκολοι, καὶ οἱ τελῶναι εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ διακρίνωσι τὸ ἀξιόχρεων τῶν προσφερομένων ἐγγυητῶν, ἐνῷ ὁ ἐγγυητὴς, ὁ προσφερόμενος διὰ τὴν μεταφορὰν καπνοῦ, δὲν εἶναι συνήθως ἐντὸς πόλεων, εἶναι ἐντὸς μικρῶν χωρίων, ἔνθα γίνεται τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ μεταφορά. Εἰς τὰ μικρὰ λοιπὸν αὐτὰ χωρία δὲν εἶναι τόσον γνωστοὶ οἱ ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὁμολογουμένως ἀξιόχρεοι, καὶ ἑπομένως τῆς ἀρεσκείας τοῦ Ἐφόρου. Ἐδῶ μοὶ φαίνεται, ὅτι θὰ προκύψωσι δυσχέρειαι ἕνεκα τοῦ μικροῦ κύκλου τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰ μικρὰ κέντρα.

§140ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι οἱ καπνέμποροι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι ν’ ἀγοράσωσι καπνὸν, θέλουσιν ἔχει μεθ’ ἑαυτῶν καὶ τὸν ἐγγυητήν.

§141ΤΡΑΚΑΣ. Καὶ χθὲς, Κύριοι, ἔκαμα λόγον περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου. Οἱ καπνέμποροι, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἵνα ἀγοράσωσι καπνὸν, εἶναι γνωστοὶ, καὶ δύνανται νὰ δώσωσιν ἐγγυητὰς τοὺς ἐμπόρους τῶν πόλεων αὐτῶν.

§142ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐὰν δὲν θέλωσι;

§143ΤΡΑΚΑΣ. Διατὶ, ἀφοῦ τοὺς γνωρίζουσιν; Οἱ ἔμποροι ἔχουσι μεταξύ των ἁβροφροσύνην, ὥστε δὲν εἶναι δύσκολον· τὸ δυσκολώτερον εἶναι νὰ ἀφήσητε ἐλεύθερον τὸν Ἔφορον. Δὲν θὰ δεχθῇ κἀνένα ἐγγυητήν· καὶ τοῦτο ἔπαθον ἐγώ. Ὥστε ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἀναγκαία.

§144Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἓν μόνον θ’ ἀποκτήσητε εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ συναγωνιστὰς τὸ ἐμπόριον. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ φίλους, θὰ εὑρίσκῃ ἐγγυητὰς θὰ δύνηται νὰ πιέζῃ τὸν καπνοπαραγωγὸν καὶ ν’ ἀγοράζῃ ὅσον θέλει τὸν καπνόν. Θὰ ᾖναι μονοπώλιον εἰς τινας ὀλίγους ἐμπόρους, οἱ ὁποῖοι θὰ δύνανται νὰ ἔχωσιν ἐγγυητάς. Ὁ παραγωγὸς θὰ ᾖναι ὑποχείριος τοῦ ἐμπόρου.

§145ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ προορισμὸς τοῦ νομοσχεδίου· νὰ πιεσθῇ ὁ παραγωγὸς, ἵνα κερδήσῃ ὁ ἔμπορος.

§146ΤΡΑΚΑΣ. Ἐγὼ, ὅ,τι λέγω, τὸ λέγω στηριζόμενος εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα.

§147ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ τὸ λέγω ἐκ πείρας.

§148ΤΡΑΚΑΣ. Ἐγὼ, τὸ λέγω ἐκ πείρας, διότι ζῶ εἰς τὴν Λαμίαν, ὅπου εἶναι τὸ κέντρον τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ, καὶ οὐδεὶς ἔμπορος εὑρίσκει δυσκολίαν, διότι οὐδεὶς ἔμπορος ἔρχεται νὰ ἀγοράσῃ καπνὸν, χωρὶς νὰ ᾖναι γνωστὸς καὶ ὁμολογουμένως ἀξιόχρεως. Αὐτὸ δὲ, τὸ ὁποῖον λέγετε διὰ τὸν παραγωγὸν, δὲν εἶναι ὀρθόν· οὐδέποτε ὁ παραγωγὸς ἐζητήθη νὰ δώσῃ ἐγγύησιν.

§149ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ τὸ καταλάβητε, κύριε Τράκα, αὔριον εἰς τὴν πεῖραν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω. Θὰ τραβᾶτε τὰ μαλλιά σας, ἀλλὰ θὰ ᾖναι ἀργά.

§150ΤΡΑΚΑΣ. Ἂν γείνωσι δεκταὶ αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἐπρότεινα, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ παραγωγὸς θὰ τραγῳδῇ, κατὰ τὴν κοινὴν παροιμίαν, καὶ θὰ πωλῇ τὸ πρᾶγμά του· διότι τότε θὰ ἴδητε 3,000,000 ὀκάδων καπνοῦ νὰ δηλωθῶσιν. Ἀρκεῖ τὸ σιγαρόχαρτον νὰ μὴ ἦναι ὑποχρεωτικὸν, καὶ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν, θὰ ἦναι τοιοῦτος, ὥστε θὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον φόρον ἐπὶ δύο ἢ τριῶν ἑκατομμυρίων· διότι τριάμιση ἑκατομμύρια πράγματι καταναλίσκονται ἐν τῷ Κράτει.

§151ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι, κύριε Πρόεδρε, αἱ δυσχέρειαι, τὰς ὁποίας θὰ ἀπαντήσῃ ὁ θέλων νὰ μεταφέρῃ καπνὸν, περὶ τὴν δόσιν τῆς ἐγγυήσεως, εἶναι σπουδαῖαι καὶ βάσιμοι, τοῦτο παρεδέχθη καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις κατὰ τὸ 1885 εἶχεν εἰσαγάγει αὐτὸν τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον καὶ ἤδη ἐκ νέου ψηφίζομεν. Ἕνεκα τούτου αὐτὴ ἡ ἰδία Κυβέρνησις ἠναγκάσθη ἐν τῷ διατάγματι τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου νὰ περιλάβῃ διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδίδετο τὸ δικαίωμα εἰς τὸν καπνέμπορον νὰ δώσῃ τὴν κατὰ νόμον ἀπαιτουμένην ἐγγύησιν οὐχὶ εἰς τὸν τόπον, ἐν ᾧ ἀγοράζει τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν τόπον, ἔνθα πρόκειται νὰ μεταχθῇ τοῦτο. Καὶ ἰδοὺ πῶς ἔχει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ διατάγματος (ἀναγινώσκει): «Ὁ καπνέμπορος ἢ καπνοπώλης, προτιθέμενος νὰ μεταφέρῃ καπνὸν ἐκ τῆς ἐπαρχίας τῆς παραγωγῆς, δύναται νὰ δώσῃ προηγουμένως τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νόμου ἐγγύησιν περὶ τοῦ μετενεχθησομένου ποσοῦ καπνοῦ εἰς τὸν τοῦ τόπου τῆς μεταφορᾶς Οἰκονομικὸν Ἔφορον, ὅστις βεβαιοῖ ὑπ’ εὐθύνην του, ὅτι ἡ δοθεῖσα ἐγγύησις εἶναι ἀξιόχρεως» κτλ. Λοιπὸν αἱ δυσχέρειαι εἶναι προφανεῖς καὶ ἀνεγνωρισμέναι. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν αὐτὸς ὁ τρόπος τῆς θεραπείας τῶν δυσχερειῶν διὰ τοῦ διατάγματος δύνηται νὰ θεωρηθῇ νόμιμος. Νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ τροποποιήσεως καὶ μεταβολῆς τοῦ νόμου, ἣν μόνον κατ’ ἐντολὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας δύναται νὰ ἐνεργήσῃ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, καὶ ἥτις δὲν ἔγκειται ἐν τῷ δικαιώματι τῆς ἐκτελέσεως τῶν νόμων, ὅπερ ἔχει ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ὀρθότερον εἶναι νὰ περιληφθῇ ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ διατάγματος τοῦ 1885 ὡς προσθήκη εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον, καὶ τοιουτοτρόπως ὅλα τὰ παράπονα ἤθελον ἐκλείψει.

§152ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡ διάταξις, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προκαλέσῃ σπουδαίως τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸ πάντων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Διότι, ἐὰν αὕτη ψηφισθῇ ὡς ἔχει, ἐκμηδενίζεται ὅλον τὸ νομοσχέδιον, διότι θὰ καθίσταται ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ἐπωφελῶς ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ὑφισταμένης τοιαύτης διατάξεως, δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν ὁ παραγωγὸς νὰ πωλήσῃ τὸν καπνόν του, μὴ ὄντος δυνατοῦ νὰ εὕρῃ ἐγγυητὴν συμφώνως πρὸς τὴν διάταξιν αὐτήν. Ὅταν τὸν Ἔφορον ὑποβάλλητε εἰς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποζημιώσῃ τὸ Δημόσιον, ἐν ᾗ περιπτώσει δεχθῇ μὴ ὁμολογουμένως ἀξιόχρεων ἐγγυητὴν, εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρητε Ἔφορον τίμιον, ἔχοντα συναίσθησιν τῆς εὐθύνης του, ὅστις νὰ δεχθῇ ἐγγυητὴν τὸν ὁπωσδήποτε κατὰ τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ δυνάμενον νὰ θεωρηθῇ φερέγγυον, διότι πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τοῦ ἐκ τῆς εὐθύνης πεφοβισμένου Ἐφόρου μόνος ὁμολογουμένως ἀξιόχρεως ἐγγυητὴς θέλει θεωρηθῆ ὁ ἐγγυητὴς, ὁ ὁποῖος παρὰ πάντων ἀνεξαιρέτως δύναται νὰ θεωρηθῇ ὁμολογουμένως ἀξιόχρεως. Τοιοῦτοι δὲ ἐγγυηταὶ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἀμφιβάλλω, ἂν ἦναι δέκα ἢ δεκαπέντε. Ἀλλ’ οὗτοι ἀπολαμβάνουσι μακαρίως ἐν τοῖς μεγάροις αὑτῶν τὰ ἀγαθὰ τῆς φερεγγυότητός των, καὶ δὲν θὰ προσφέρωνται πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς εὐθύνης τοῦ Ἐφόρου. Ὁ Ἔφορος φυσικὰ ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου· μὴ ἐξυπηρετῶν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ὑπόκειται εἰς τὰς ποινὰς, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλουσιν οἱ νόμοι, ὑπόκειται εἰς τὴν ἀπόλυσιν ἐκ τῆς θέσεως, ὑπόκειται εἰς τὴν καταδίωξιν τὴν ποινικὴν, ἐν ᾗ περιπτώσει, συνεννοούμενος μετὰ τοῦ παραγωγοῦ, δεχθῇ ἀφερέγγυόν τινα ἐγγυητὴν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐνεργηθῇ λαθρεμπορία. Πᾶσαι αὗται αἱ περιπτώσεις προβλέπονται ὑπὸ τῶν ἄλλων νόμων τοῦ Κράτους· δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιβάλλητε εἰς αὐτὸν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποζημιώσῃ τὸ Δημόσιον διὰ πᾶσαν ζημίαν, ἐὰν δὲν δεχθῇ ὁμολογουμένως ἀξιόχρεων ἐγγυητὴν, διατυποῦντες οὕτω τὴν ἀξιοχρεότητα τοῦ ἐγγυητοῦ τόσον ἀορίστως, ὥστε νὰ προκαλῆτε τὸ ῥῖγος τοῦ Ἐφόρου, καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ, ἂν πρέπῃ νὰ δεχθῇ τὸν ἐγγυητὴν, ὃν θὰ παρουσιάσῃ αὐτῷ ὁ ἀγοραστὴς ἢ ὁ παραγωγός. Ἐκτὸς τῆς σπουδαίας παρατηρήσεως, ἣν ἐποιήσατο ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Δραγούμης, καὶ οἱ λόγοι οὗτοι ὑποθέτω, ὅτι πείθουσι πάντα, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ πώλησις καπνοῦ, ὑπαρχούσης τῆς διατάξεως ταύτης. Οἱ παραγωγοὶ μάλιστα, οἱ ἔχοντες μικρὸν ποσὸν καπνοῦ, θὰ ἦναι ἀδύνατον νὰ πωλήσωσι τοῦτον· διότι, ἐὰν εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς μεταβῇ εἷς ἔμπορος, παρακολουθούμενος ὑπὸ ὁμολογουμένως ἀξιοχρέου ἐγγυητοῦ, συμφώνως πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, αὐτὸς θὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν περίστασιν, ἵνα καταπιέσῃ τοὺς παραγωγοὺς καὶ ἀγοράσωσιν εἰς εὐτελεστάτην τιμὴν τὸν καπνόν του, καθόσον οὗτοι, ἀδυνατοῦντες νὰ ἔχωσιν ὁμολογουμένως ἀξιόχρεων ἐγγυητὴν, δὲν θὰ δύνανται νὰ μεταφέρωσι τὸν καπνόν των ἀλλαχοῦ· οὕτω δὲ ἡ διάταξις αὕτη θὰ καταστῇ ἐπὶ τοσοῦτον καταπιεστικὴ, ὥστε θὰ ἐξαναγκάσῃ τοὺς παραγωγοὺς τοῦ καπνοῦ νὰ παραιτηθῶσιν ἀπὸ τῆς καλλιεργείας αὐτοῦ. Ἐὰν δὲ δὲν ἦναι δυνατὸν ὁ ἔμπορος νὰ παρακολουθῆται ἀπὸ τοιοῦτον ἐγγυητὴν, εἶναι ἀδύνατον ἐν τῷ τόπῳ τῆς παραγωγῆς νὰ εὕρῃ τοιοῦτον, παρέχοντα εἰς τὸν Ἔφορον τὰ προσόντα τοῦ μᾶλλον ἀξιοχρέου ἐγγυητοῦ. Ἐὰν ἔμπορός τις μεταβῇ καὶ θέλῃ ν’ ἀγοράσῃ καπνὸν ἀξίας πολλῶν χιλιάδων δραχμῶν, εἰς τὸ Ἀγρίνιον λ. χ. ἢ εἰς οἱονδήποτε ἄλλο μέρος, τίνα θὰ εὕρῃ ὁμολογουμένως ἀξιόχρεων ἐγγυητὴν ἀπέναντι τοῦ Ἐφόρου; Δυνατὸν νὰ ἦναι ἐκεῖ πλούσιοι ἄνθρωποι, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ἐὰν οὗτοι θὰ ἔχωσι τὴν ὄρεξιν νὰ γίνωνται ἐγγυηταὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. Ἵνα γείνῃ τις ἐγγυητὴς ὑπέρ τινος ἐμπόρου, πρέπει νὰ συνδέηται μετ’ αὐτοῦ κατά τινα τρόπον, εἴτε διὰ σχέσεων ἐμπορικῶν, εἴτε διὰ προσωπικῆς φιλίας. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῆτε, καὶ ἂν ὑπάρχωσιν ἐκεῖ δύο–τρεῖς πλούσιοι, ὥστε νὰ δύνανται νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ὁμολογουμένως ἀξιόχρεοι ἐγγυηταί, ὅτι οὗτοι θὰ δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἐγγυηταὶ εἰς τὸν ἔμπορον, ὅστις θὰ μεταβῇ ἐκεῖ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀποφασίσωσι νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἐγγυηταὶ, θὰ μεταβληθῶσιν οἱ ὅροι, καὶ θὰ γείνωσιν οὗτοι καταπιεστικοὶ εἰς τοὺς ἐμπόρους, ὥστε θ’ ἀναγκασθῶσιν οὗτοι νὰ παραιτηθῶσι τῆς ἐμπορίας, διότι θὰ ζητήσουν νὰ ὠφεληθῶσι καὶ οἱ ἐγγυηταὶ ἐκ τῆς παροχῆς τῆς ἐγγυήσεώς των. Ὑπὸ ὅλας λοιπὸν τὰς ἐπόψεις θεωρῶ, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη πρέπει σπουδαίως νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Νομίζω δὲ, ὅτι τὸ πρᾶγμα δύναται νὰ οἰκονομηθῇ, ἐὰν παραλείψωμεν τὴν τελευταίαν σειρὰν τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 26 (ἀναγινώσκει): «Ὁ αὐτὸς Οἰκονομικὸς Ἔφορος, ἐὰν δεχθῇ ἐγγυητὴν μὴ ὁμολογουμένως ἀξιόχρεων, ὑπόκειται εἰς ἀποζημίωσιν ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου» κτλ. Ἀφαιρουμένης τῆς παραγράφου ταύτης, ἡ λειτουργία τοῦ νόμου ἐξασφαλίζεται, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου τὸ δημόσιον συμφέρον ἐξυπηρετεῖται ἐπαρκῶς, καθόσον τὸν Ἔφορον παρακολουθεῖ ἡ ἐκ τῶν ἄλλων νόμων ἐπιβεβλημένη αὐτῷ εὐθύνη διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του. Ὅταν ὁ Ἔφορος δεχθῇ ἐγγυητὴν μὴ ἀξιόχρεων, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸν καταδιώξῃ, νὰ τὸν παύσῃ, καὶ νὰ τὸν καταδιώξῃ καὶ ποινικῶς ἐπὶ παραβάσει καθήκοντος, ἢ ἐπὶ ἄλλῃ τινὶ πράξει, διότι δυνατὸν νὰ ᾖ καὶ συνεργὸς εἰς τὴν λαθρεμπορίαν, καὶ πλαστογράφος, βεβαιῶν ψευδῆ πράγματα ὡς ἀληθῆ κτλ., ἀλλὰ πάντως πρέπει νὰ ἀπαλλαχθῇ τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς ἀποζημίωσιν τοῦ Δημοσίου, διότι αὕτη θὰ τὸν καταστήσῃ τοσοῦτον δύσπιστον, ὥστε οὐδένα θέλει θεωρεῖ ἐπὶ τοσοῦτον ὁμολογουμένως ἀξιόχρεων ἐγγυητήν, ἐξασφαλίζοντα αὐτὸν ἀπὸ τῆς ἐπικρεμαμένης ἐπὶ τῆς κεφαλῆς του ἀπειλῆς ἀποζημιώσεως.

§153ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὁ Ἔφορος, ἵνα ὑποβληθῇ εἰς ἀποζημίωσιν, πρέπει νὰ ἐγερθῇ μία ἀγωγὴ πρὸς ἀποζημίωσιν. Λαμβάνω τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ τὴν ἐπαρχίαν Ἄργους, αἵτινες παράγουσι μεγάλας ποσότητας καπνοῦ. Εἰς αὐτὰς ὁ καπνὸς ἐμπορεύεται κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον. Μικροὶ ἔμποροι περιέρχονται τὰ χωρία καὶ ἀγοράζουσιν ἰδίῳ ὀνόματι παρὰ τῶν παραγωγῶν μικρὰ ποσὰ, ἐρχόμενοι δὲ εἰς Ναύπλιον, πωλοῦσιν αὐτὰ εἰς ἐμπόρους μεγάλους, οἱ ὁποῖοι ἐξάγουσι καπνοῦ φορτία. Λοιπὸν ὁ μικρὸς ἔμπορος, ἵνα μεταβῇ ἀπὸ τὴν Δαλαμανάραν εἰς τὸ Ναύπλιον, πρέπει νὰ δώσῃ ἐγγύησιν, ἑπομένως πρέπει νὰ μεταβῇ εἰς Ἄργος. Ἡ ἐγγύησις δὲ πρέπει νὰ ἦναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐξασφαλίζῃ τὰς ποινὰς, δηλαδὴ 14 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν. Λοιπὸν ὁ μικρὸς ἔμπορος πρέπει νὰ εὕρῃ ἐγγυητὴν διὰ ποσὰ σημαντικά. Ἐὰν δὲ ὁ ἴδιος ἔμπορος, ὁ ἐξάγων τὸ φορτίον, ὑπάγῃ μόνος νὰ ἀγοράσῃ, πρέπει νὰ ἔχῃ ἓν ἑκατομμύριον (θόρυβος).

§154ΤΡΑΚΑΣ. Δύναται νὰ τεθῇ «ὁμολογουμένως ἀξιόχρεως ἐν τῷ τόπῳ», διότι αὐτὸ ὁ νόμος ἐννοεῖ.

§155ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἵνα βεβαιωθῇ, ἄν ὁ Ἔφορος ἐδέχθη ἐγγυητὴν ἀναξιόχρεων, πρέπει νὰ ἔχητε ἀπόφασιν, κηρύττουσαν αὐτὸν εἰς χρεωκοπίαν, ἢ δεχόμενον παραίτησιν αὐτοῦ ἀπὸ τῆς περιουσίας του ὑπὲρ τῶν δανειστῶν του. Ὅπως εἶναι διατετυπωμένον τὸ ἄρθρον, ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ κρίνῃ, ἀλλὰ τὸ δικαστήριον· προκειμένου δὲ νὰ καταλογίσῃ αὐτῷ ὑπέρογκα ποσὰ, ποῦ θὰ τὰ εὕρῃ;

§156ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κάμνετε ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσιν ὑπόστασιν. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἦναι πολλοὶ οἱ καπνέμποροι, οἱ ὁποῖοι κάμνουσι προμηθείας 100,000 ὀκάδων. Τί συμβαίνει συνήθως; Μεταβαίνουσιν οἱ ἔμποροι, ἀγοράζουσι δέματά τινα, μεταφέρουσιν αὐτὰ πρὸς πώλησιν, πωλοῦσιν αὐτὰ καὶ πάλιν ἀγοράζουσιν ἄλλα· ὥστε δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην διὰ 100,000 ὀκάδας νὰ πληρώσωσιν 700,000 δραχμάς. Μὴ κάμνετε ὑποθέσεις τοιαύτας. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου κατὰ τὸ 1885 παρέστησεν ὡς πρὸς τοῦτο, ὅτι οὐδὲν εὗρε πρόσκομμα, διότι ὁ ἀγοράζων 10,000 καὶ 20,000 ὀκάδας εὑρίσκει ἐγγυητήν. Αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγετε, εἶναι θρηνῳδίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν γνωρίζω, ποῦ στηρίζονται.

§157ΣΚΟΥΖΕΣ. Εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, καθ’ ἣν ἤθελον ζητηθῆ ὡς ἐγγύησις 700,000 δραχμαί. Ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ὑπάρχει καπνέμπορος μὴ μεταφέρων 5,000 ὀκάδας καπνοῦ, ὅστις σύγκειται τοὐλάχιστον ἀπὸ 120 τέγκια. Τίς εἶναι ἡ ἐγγύησις τοῦ ποσοῦ τούτου μὲ τὸ διπλάσιον τοῦ φόρου; 70,000 δρ.

§158ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς πόσας δόσεις;

§159ΣΚΟΥΖΕΣ. Εἰς μίαν. Ἐρωτήσατε οἱονδήποτε. Λοιπὸν θὰ εὕρῃ ὁ ἔμπορος εὐκόλως ἐγγυητήν. Βλέπετε, ὅτι ἡ γενομένη παρατήρησις εἶναι βάσιμος.

§160ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ποῦ θὰ εὕρωσι μικροὶ ἔμποροι τοσοῦτον ποσὸν ἐγγυήσεως;

§161ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἐγγύησις προσωπική.

§162ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τότε τὸ πρᾶγμα διαφέρει.

§163ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ πληρώσῃ εἰς χρήματα ἢ χρεώγραφα· εἶναι ἐγγύησις προσωπική.

§164ΣΚΟΥΖΕΣ. Εἶναι πραγματική, ναὶ ἢ ὄχι; Δέχεσθε ἕνα ἐγγυητὴν ἀναξιόχρεων νὰ πληρώσῃ; (θόρυβος).

§165ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἔμπορος Ναυπλίου δύναται νὰ ἐξαγάγῃ καὶ 60,000 ὀκάδας· ποῦ θὰ εὕρῃ ἐγγυητὴν δι’ 740,000; Ἐὰν πρόκηται περὶ προσωπικῆς ἐγγυήσεως καὶ τυπικῆς, εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλ’ ἐγγύησις σημαίνει νὰ δύναται μίαν ἡμέραν, ἐν περιπτώσει δίκης, ν’ ἀσφαλίζῃ τὸ Δημόσιον, ὅτι θὰ εἰσπράξῃ τὸν φόρον. Ἄλλως, ψηφίζετε ἀνυπόστατα, καὶ στηρίζετε ὑπολογισμοὺς εἰς ἀερώδη διδόμενα.

§166ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ ὑπέβαλον τὴν πρότασιν τῆς ἀπαλείψεως τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 26, διότι ἐνόμιζεν, ὅτι οὕτως ἐξυπηρετεῖται ἡ λειτουργία τοῦ νομοθετήματος, ὅπερ καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν. Ἐὰν πρόκηται νὰ ψηφισθῇ ἡ διάταξις, εἶναι περιττὸν νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι ἀνέφερον τοὺς παραγωγούς, ἵνα ποιήσωμαι θρηνῳδίαν ὑπὲρ αὐτῶν, καὶ καταδείξω ὅτι ὅλα τὰ κακὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ στραφῶσι κατὰ τῶν παραγωγῶν. Ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησίς μου, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ἀλλ’ ἐγὼ τὴν παρατήρησιν δὲν ἔκαμα διὰ τοῦτο. Ἐνόμισα, ὅτι ἠδυνάμην ν’ ἀπαλλάξω διὰ τῆς παρατηρήσεώς μου ταύτης τοὺς παραγωγοὺς ἑνὸς προσθέτου κακοῦ πρὸς τοῖς ἄλλοις, ἅτινα διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλονται αὐτοῖς, νὰ ἀπαλλάξω δὲ καὶ τοὺς ἐμπόρους δυσχερειῶν ἀνυπερβλήτων. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀντέταξε τὸν νόμον τοῦ 1885, ἀλλ’ οὗτος δὲν ἐπέβαλλε τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἀποζημιώσεως εἰς τὸν Ἔφορον· ἡ ὑποχρέωσις δ’ αὕτη θὰ ἦναι ἡ μόνη αἰτία, ὅπως ματαιωθῇ ἡ λειτουργία τοῦ νόμου, ἐπὶ καταστροφῇ τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ὅ,τι καὶ ἂν λέγωμεν ἡμεῖς περὶ τῆς ἐγγυήσεως, ὁ τίμιος Ἔφορος, ὁ συναισθανόμενος τὸ καθῆκόν του, ὁ ἔχων συνείδησιν τῆς θέσεώς του, ὁ ἀναγνωρίζων τὸ μέγεθος τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνει, ὁ συλλογιζόμενος τὰ τέκνα του, καὶ ὅτι πρόκειται νὰ ἐγερθῇ κατ’ αὐτοῦ ἀγωγὴ περὶ ἀποζημιώσεως, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ σταματήσῃ πρὸ τοῦ ἐγγυητοῦ, ὁ ὁποῖος τῷ προσφέρεται. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι εἶναι ταῦτα ὑποθέσεις, διότι δὲν ὑπάρχουσιν ἔμποροι, καπνοῦ ἀγοράζοντες χιλιάδας ὀκάδας, ἀλλ’ ὅτι περιορίζονται εἰς μικρὰ ποσὰ, καὶ ἡ ἐγγύησις εἶναι εὔκολος, καὶ τέλος λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἢ δὲν ἀνεγνώσαμεν τὸ νομοσχέδιον, ἢ δὲν ἔχομεν ἰδέαν περὶ τοῦ τρόπου τῆς φορολογίας. Λέγει δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ὁ καπνέμπορος, μεταβαίνων εἰς τὸ Ἀγρίνιον, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ φέρῃ εἰς τὸ θυλάκιόν του τὰ χρήματα, διότι τὸν φόρον πληρόνει ὁ ἔμπορος, καθ’ ἣν στιγμὴν θέσῃ τὸν καπνὸν εἰς ἀνάλωσιν, ἑπομένως δύναται νὰ ἀγοράσῃ 100 ἢ 200 χιλιάδας ὀκάδων εἰς τὸ Ἀγρίνιον, χωρὶς νὰ πληρώσῃ ἓν λεπτὸν εἰς τὸ Δημόσιον· διὰ νὰ μεταφέρῃ ὅμως τὸν καπνὸν ἀπὸ τὸ Ἀγρίνιον εἰς τὰς Ἀθήνας, τί ἀπαιτεῖται; Νὰ προσφέρῃ ἀξιόχρεων ἐγγυητήν· καὶ διὰ νὰ ἀγοράσῃ 100 χιλιάδας ὀκάδων καπνοῦ, πρέπει νὰ προσφέρῃ ἀξιόχρεων ἐγγυητὴν δι’ ἓν ἑκατομμύριον καὶ τετρακοσίας χιλιάδας δραχμάς· ἐνῷ, ὅταν μεταφέρῃ ἐνταῦθα ὁ ἔμπορος τὸν καπνὸν, θὰ τὸν θέτῃ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰς ἀνάλωσιν, καὶ οὕτω θὰ πληρόνῃ τὸν φόρον εἰς τὸ Δημόσιον, κερδίζων ταὐτοχρόνως ἐκ τῆς πωλήσεως καὶ δυνάμενος νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν κατανάλωσιν ἄλλου καπνοῦ, καὶ οὕτω καθεξῆς, μέχρις οὗ ἐξαντλήσῃ τὴν προμήθειάν του. Ἀλλὰ διὰ νὰ ποιήσηται τὴν προμήθειάν του, ἥτις δυνατὸν νὰ ὑπερβαίνῃ καὶ τὰς 100 καὶ τὰς 150 χιλιάδας ὀκάδων, ἔχει ἀνάγκην νὰ δώσῃ εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς πρὸς μεταφορὰν τοῦ καπνοῦ ἐγγυητήν, ὁ ὁποῖος νὰ ἐξασφαλίζῃ τὸν φόρον, οὐχὶ δὲ ἁπλῶς ἐγγυητὴν, ἀλλ’ ἐγγυητὴν ὁμολογουμένως ἀξιόχρεων διὰ δραχμὰς 1,400,000· ἐκτιμήσατε δὲ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον θέλετε αὐτὴν τὴν ἀξιοχρεότητα.

§167ΦΙΛΙΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μᾶς φέρητε ἓν παράδειγμα ἐμπόρου ἐν Ἀθήναις, καταναλίσκοντος 100,000 ὀκάδας καπνοῦ.

§168ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ Πανόπουλος.

§169ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐὰν ἐξέλθητε εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ ἐρωτήσητε, θὰ μάθητε, ὅτι πλεῖστοι ἔμποροι καταναλίσκουσι τοσοῦτον ποσόν. Ἀλλὰ διατὶ ἐλάβετε σεῖς τὸν ὅρον τῶν 100 χιλιάδων ὀκάδων; Λάβετε τὸν ὅρον τῶν 50 τῶν 30 τῶν 20 χιλιάδων ὀκάδων, καὶ κατέλθετε ἀπὸ τῆς ἐγγυήσεως τῶν 1,400,000 δραχμῶν εἰς τὴν ἐγγύησιν τῶν 500,000, τῶν 400,000, τῶν 300,000, τῶν 100,000 δραχμῶν....

§170ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τῶν 10 χιλιάδων δραχμῶν.

§171ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγγύησις 10 χιλιάδων δραχμῶν ἀντιστοιχεῖ, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, πρὸς 10 ὀκάδας καπνοῦ· 100 λοιπὸν χιλιάδων δραχμῶν ἐγγυητοῦ ὁμολογουμένως ἀξιοχρέου θέλετε ἔχει ἀνάγκην, καὶ ἐὰν ὁ Ἔφορος ἐπιζητήσῃ νὰ ἐξασφαλισθῇ, εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρῃ ὁ ἔμπορος ἐγγυητὴν, ὁ ὁποῖος νὰ τὸν ἐξασφαλίσῃ. Ἐὰν δὲ ὁ ἔμπορος δὲν εὑρίσκῃ ἐγγυητὴν διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν Ἔφορον, ἐρωτῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὁ παραγωγὸς ποῦ θὰ πωλήσῃ τὸν καπνόν του; Διότι δὲν ἐννοῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκρυβῇ ἡ ἀλληλεγγύη αὕτη μεταξὺ παραγωγοῦ καὶ ἐμπόρου ὡς πρὸς τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει τὸ νομοσχέδιον. Ταῦτα λέγω, διότι τὸ πρᾶγμα εὐκόλως δύναται νὰ διορθωθῇ, νὰ ἐκλείψῃ πᾶσα ἡ ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης παραγομένη δυσχέρεια, ἀφοῦ μάλιστα ἐγένετο καταφανὲς ἐκ τῶν συζητήσεων, καὶ ἐξ ὅσων ὁ ἀξιότιμος κ. Ποταμιάνος ἀνέπτυξεν, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐγγύησις εἶναι ἐντελῶς εἰκονικὴ καὶ δὲν δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ κατ’ οὐδένα τρόπον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου· διότι, καὶ ἐὰν ἐπέλθῃ λαθρεμπόριον τοῦ καπνοῦ, καὶ ἂν πρόκηται νὰ καταδιώξητε τὸν Ἔφορον πρὸς ἀποζημίωσιν, εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀποζημιώσῃ τὸ Δημόσιον, διότι οὐκ ἂν λάβοιτε παρὰ τοῦ μὴ ἔχοντος. Καὶ ὄχι μόνον ὁ Ἔφορος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ, διότι γνωρίζομεν ποίας καταστάσεως ἄνθρωποι εἶναι οἱ διοριζόμενοι Ἔφοροι, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι ν’ ἀποζήσωσι διὰ τοῦ μισθοῦ, ἀλλ’ οἱονδήποτε καὶ ἂν ἔχητε ἐγγυητὴν, εἶναι ἀδύνατον, ἐὰν συμβῇ λαθρεμπόριον, νὰ κατορθώσητε ν’ ἀποζημιωθῆτε, λαμβάνοντες παρ’ αὐτοῦ τὰς ποινὰς, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ὁ νόμος· λοιπὸν διατὶ νὰ δημιουργήσωμεν μίαν δυσχέρειαν, καὶ νὰ φέρωμεν ἔστω καὶ εἰς ἕνα μόνον τόπον τὴν δυσχέρειαν ταύτην, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ γείνῃ ἐκεῖ πώλησις καπνοῦ, καὶ παραβλαβῶσιν οὕτω τὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν, καὶ συγχρόνως τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου; Ἡ εὐθύνη τοῦ Ἐφόρου ἡ ἐκ τῆς ἄλλης νομοθεσίας εἶναι μεγίστη, ἡ ἐπίβλεψις δὲ τῆς ἁρμοδίας προϊσταμένης ἀρχῆς καθιστᾷ ταύτην ἀκόμη μεγαλειτέραν· τίς ἡ ἀνάγκη νὰ προσθέσωμεν μίαν διάταξιν, ἡ ὁποία ἵσταται ὡς φόβητρον πρὸ τῶν ὀμμάτων τοῦ δυστυχοῦς αὐτοῦ Ἐφόρου, ὁ ὁποῖος θὰ βλέπῃ πάντας τοὺς ἐγγυητὰς ὡς τελείως ἀφερεγγύους, μὴ ἐξασφαλίζοντας τὸν δυστυχῆ Οἰκονομικὸν Ἔφορον; Διατὶ λοιπὸν, μόνον καὶ μόνον ἵνα προκαλῶμεν τὸν τρόμον εἰς τὸν Ἔφορον, νὰ θέσωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἀφοῦ ἔχομεν ἄλλας διατάξεις ἐν τῷ νόμῳ, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ τὸν καταστήσωσι προσεκτικὸν εἰς τὸ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του; Ἔχομεν πρῶτον τὴν ἁρμοδιότητα τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς, ὅπως τὸν στερήσῃ τῆς θέσεως, καὶ οὕτω τὸν στερήσῃ τοῦ μισθοῦ, ἔχομεν τὰς ἐκ τοῦ ποινικοῦ νόμου εὐθύνας, ἐὰν ἐκ συνεννοήσεως παραβλάψῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἔχομεν πάσας τὰς ἄλλας εὐθύνας, τὰς ἐκ τοῦ νόμου, τὰς ὁποίας εἴχομεν καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἴσχυεν ὁ νόμος τοῦ 1885· διατὶ προστίθεται μία διάταξις, ἡ ὁποία, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς οὐδὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα ἔχει, οὐδαμῶς προστατεύει τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, οὐδαμῶς ἐξασφαλίζει τὸ Δημόσιον, γίνεται ἀφ’ ἑτέρου πρόξενος μυρίων δυσχερειῶν εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ εἰς τὴν παραγωγήν; Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὸ πρᾶγμα, νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου σοβαρώτερον· θέλει δὲ ἴδει, ὅτι, ψηφίζουσα μίαν διάταξιν ἐντελῶς ἄσκοπον, δὲν πράττει ἄλλο ἢ νὰ ματαιώσῃ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον καλεῖται νὰ ψηφίσῃ. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι θὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις μου, καὶ θὰ ἐξαλειφθῇ ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 26.

§172ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἀπορῶ μὲ τοὺς συναδέλφους, ἀφοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι κατὰ τὸ 1885 ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα τοῦτο καὶ ἐπέτυχε, καὶ οὐδεμία δυσχέρεια ἀνεπτύχθη...

§173ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ὑπῆρχεν ἡ ὑποχρέωσις αὕτη τοῦ ἐμπόρου.

§174ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἀλλὰ σεῖς εἴπετε, κύριε Μπουφίδη, ὅτι ἡ εὐθύνη αὕτη ὑπάρχει συνεπείᾳ τῶν διατάξεων τοῦ κοινοῦ δικαίου, καὶ ἐθεωρήσατε τὴν διάταξιν ταύτην περιττήν.

§175ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν σαφῶς ἐξεφράσθην, ἀλλὰ βεβαίως τοιοῦτόν τι δὲν εἶπον.

§176ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Εἴπετε, ὅτι ἡ εὐθύνη αὕτη εἶναι εἰκονικὴ, καὶ ἑπομένως περιττὴ ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ εὐθύνη ὑπάρχει ἐκ τοῦ κοινοῦ δικαίου. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ νόμος ἐφηρμόσθη κατὰ τὸ 1885, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σᾶς εἶπεν, ὅτι οὐδεμία δυσχέρεια ἀνεφάνη, πρὸς τί λοιπὸν ἡ συζήτησις αὕτη περὶ ἐγγυήσεως ἑνὸς ἑκατομμυρίου; Ἔχομεν τὴν πεῖραν, ἡ ὁποία λύει τὸ ζήτημα· πρὸς οὐδὲν λοιπὸν ἄλλο γίνονται αἱ συζητήσεις, εἰμὴ πρὸς παρέλκυσιν· διότι περιπίπτετε καὶ εἰς ἀντίφασιν. Ἐὰν τὴν διάταξιν αὐτὴν τὴν θεωρῆτε ἄσκοπον καὶ εἰκονικὴν, διατὶ τὴν ἀποκρούετε; Ἄσκοπος λοιπὸν ἡ συζήτησις καὶ μόνον πρὸς παρέλκυσιν γίνεται.

§177ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 26 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.....

§179ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Πρόεδρε· θὰ θέσητε πρῶτον εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασίν μου περὶ ἀπαλείψεως τῆς τρίτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου.

§180ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τοῦ τρίτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 26 λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡς ψηφολεκτῶν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Λυμπεροπούλου καὶ Ἀργασάρη Λομβάρδου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 104. Ἐκ τούτων 25 εἶπον Ναί, 78 εἶπον Ὄχι καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις περὶ ἀπαλείψεως τοῦ τρίτου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 26 ἀπεῤῥίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 26, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§183Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἑπομένου ἄρθρου, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι, ἐπειδὴ ὀλίγαι ἡμέραι ὑπολείπονται μέχρι τῶν ἑορτῶν, κατὰ τὰς ὁποίας πιθανώτατα θέλουσι διακοπῆ αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, καὶ ἐπειδὴ ἔχομεν κατεπείγοντα νομοσχέδια, τῶν ὁποίων ἡ μὴ ἐπιψήφισις πρὸ τῶν ἑορτῶν δύναται νὰ φέρῃ ζημίας εἰς τὸ Δημόσιον καὶ τὴν διοίκησιν, παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ μὴ ἀποχωρήσωσιν, ἵνα ἐξακολουθήσωμεν τὴν ἐργασίαν ἡμῶν.

§184ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 27 (ἀναγινώσκεται).

§186ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, πρῶτον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἁρμοδιότητα τῆς κατ’ ἔφεσιν δικαζούσης ἀρχῆς· ἔλεγον δὲ κατὰ τὴν περίστασιν ἐκείνην, διότι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου συνεζητοῦμεν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς διὰ τῆς διατάξεως ταύτης τίθεται ἐν θέσει, καθ’ ἣν δυσκόλως θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἐντολὴν, τὴν ὁποίαν τῷ δίδει ὁ νόμος, δηλ. τοῦ νὰ δικάζῃ ὡς δικαστὴς Ἐφέτης τὰς ἀποφάσεις τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων καὶ τῶν τελωνῶν· ἔλεγον δὲ, ὅτι κατ’ οὐδὲν συμβάλλει ἡ ἐπιτροπὴ, τὴν ὁποίαν παρ’ αὐτῷ ἱδρύει, διότι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, ἔστω καὶ ἂν προεξελέγχῃ τὰς ἐφέσεις αὐτὰς, ἤτοι τὰ παράπονα κατὰ τῶν πρωτοδίκων ἀποφάσεων, ἐλάχιστα θὰ συντελῇ πρὸς μόρφωσιν τῆς πεποιθήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀφοῦ πρόκειται ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως καὶ κρίσεως αὐτὸς νὰ μορφώσῃ πεποίθησιν δικαστικήν. Τὴν θέσιν δὲ αὐτὴν θὰ δυσχεράνῃ ἔτι μᾶλλον ἡ πληθὺς τῶν ὑποθέσεων, τῆς ὁποίας ἴσως ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει γνῶσιν, φρονῶν, ὅτι πρόκειται περὶ ἐλαχίστων. Εἰς ἐπίῤῥωσιν τῶν λόγων μου ἐκείνων φέρω, Κύριοι, κατάστασιν δημοσιευθεῖσαν διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», καὶ ἐνδεικνύουσαν τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποθέσεων τῶν κατ’ ἔτος ἐκδικαζομένων ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου, τοῦ νῦν δικάζοντος τὰς ἐφέσεις κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῶν ὑποδεεστέρων ἀρχῶν ἐπὶ παραβάσεων τῶν φορολογικῶν νόμων. Εἰδικῶς δὲ διὰ τὰς παραβάσεις τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ὅτε ἐλειτούργει ὁ νόμος τοῦ 1885, κατὰ τὸ 1887, τὸ ἑπόμενον δηλαδὴ ἔτος τῆς λειτουργίας τοῦ νόμου, τὸ Συμβούλιον ἐπελήφθη καὶ ἐξεδίκασεν 682 ἐφέσεις, ἐκ τῶν ὁποίων 207 ἀπέῤῥιψεν, 102 παρεδέχθη ἐν μέρει, καὶ 373 παρεδέχθη καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἐπάνω–κάτω βεβαίως εἰς τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν θὰ ἀναβῇ ἢ κατὰ προσέγγισιν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκδικασθησομένων ἐφέσεων μετὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ νόμου, ὃν ψηφίζομεν. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ Ὑπουργὸς, ὅτι καὶ μόνη ἡ ἁπλῆ εἰσήγησις 682 ὑποθέσεων κατ’ ἔτος θὰ τῷ ἀφαιρῇ καιρὸν πολύτιμον, θὰ τὸν ἀναγκάζῃ δὲ βεβαίως, ἂν θέλῃ νὰ ἦναι εὐσυνείδητος καὶ ἐν ἐπιγνώσει ν’ ἀποφασίζῃ, νὰ ἐξετάζῃ αὐτὸς οὗτος τὰς ὑποθέσεις αὐτὰς, διότι πρόκειται νὰ καταδικάσῃ ἢ νὰ ἀπαλλάξῃ, ἂν ἀποδεικνύωνται οἱ καταγγελλόμενοι ἔνοχοι ἢ ἀθῶοι. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον, Κύριοι, ἀλλὰ καὶ τὸ ἑξῆς· ἂν ὁ Ὑπουργὸς θὰ δικάσῃ, βεβαίως καὶ ἡ ἐκτέλεσις θὰ ἀνήκῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ἂν δὲ ὑπολογίσωμεν, κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, ὅτι ἐπὶ ἑκάστης ὑποθέσεως θέλει θέσει τοὐλάχιστον δύο ὑπογραφὰς, μίαν εἰς τὸ ἀντίγραφον τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἀποστείλῃ πρὸς ἐκτέλεσιν, καὶ ἑτέραν ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου τοῦ διαβιβαστικοῦ τῆς ἀποφάσεως, θὰ προστεθῶσιν εἰς τὴν ἐργασίαν τοῦ Ὑπουργοῦ 1400 ὑπογραφαὶ κατ’ ἐλάχιστον ὅρον! Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, Κύριοι, πρὸς τί γίνεται τοῦτο; πρὸς βελτίωσιν ἄρα τοῦ καθεστῶτος; Βεβαίως ὄχι· διότι βεβαίως ἔχομεν περισσοτέρας ἐγγυήσεις εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, τὸ συγκείμενον ἐκ τριῶν δικαστῶν, παρὰ εἰς τὴν πεποίθησιν τοῦ Ὑπουργοῦ· ὄχι διότι ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔχει ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν νὰ ἀποφανθῇ εὐσυνειδήτως, ἀλλὰ διότι πολλάκις ἐξ ἐλλείψεως χρόνου, εἴτε καὶ ἐξ ἀδυναμίας, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκφέρῃ ἀπόφασιν πεφωτισμένην. Σημειώσατε δὲ, Κύριοι, ὅτι πολλάκις εἰς τὰς ἁπλουστάτας αὐτὰς ὑποθέσεις γεννῶνται δεινότατα ζητήματα τοῦ ἀστικοῦ δικαίου, προκειμένου μάλιστα περὶ μεταβιβάσεως κυριότητος, περὶ δικαιωμάτων συγκρουομένων. Διὰ τοῦτο λοιπὸν προτείνω, ὥστε τὸ ἄρθρον αὐτὸ νὰ μεταβληθῇ, καὶ νὰ διατηρηθῇ τὸ καθεστώς. Ἂν ἡ πρότασις αὕτη δὲν γείνῃ δεκτὴ, τότε νὰ διασαφηνισθῇ εἰς τὰς ἑπομένας παραγράφους, ὅτι, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς ἀναθεωρῇ καὶ ἐπιλαμβάνηται αὐτεπαγγέλτως τῆς ὑποθέσεως, πάλιν τότε εἶναι ἀναγκαία ἡ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς, περὶ ἧς ποιεῖται λόγον τὸ πρῶτον ἄρθρον.

§187ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε, ποῖον ἀριθμὸν ἀποφάσεων ἐξέδωκε τὸ Νομικὸν Συμβούλιον διὰ τὰς παραβάσεις τῶν λαθρεμπορίων τοῦ καπνοῦ κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, καὶ ποῖον κατὰ τὸν προηγούμενον;

§188ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Κατὰ τὸν ΑΣΞʹ νόμον εἶναι 682, κατὰ τὸν ἰσχύοντα νῦν νόμον, ὅστις μόλις τότε εἶχεν ἀρχίσει νὰ λειτουργῇ, ἦσαν 55 εἰς 4 μῆνας.

§189ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου ἐπανέλαβε καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν πάνθ’ ὅσα εἶπε κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπ’ αὐτοῦ κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ἔφερον τὰς ἀντιῤῥήσεις, αἵτινες μὲ ἔπεισαν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποδεχθῶ τὴν γνώμην τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου· ἑπομένως νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω, ὅσα εἶπον κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν.

§190Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει δίκαιον, διότι πραγματικῶς ἀπήντησεν εἰς τὸν Βουλευτὴν Ζακύνθου διὰ μακρῶν, ἀλλὰ δὲν ἀπήντησε καὶ εἰς τροπολογίαν, ὑποβληθεῖσαν ἐγγράφως καὶ ἀναπτυχθεῖσαν ὑπ’ ἐμοῦ, ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ βελτιωθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον καὶ ὁ ἰσχύων νόμος, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀντεγράφησαν αἱ διατάξεις αὗται, διὰ τρόπου, δι’ οὗ ἠδύνατο νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, τὴν μόνην ἁρμοδίαν νὰ ἀποφανθῇ, προκειμένου περὶ ποινῶν. Θεωρῶ μάταιον νὰ ἐπαναλάβω τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα διὰ μακρῶν ἀνέπτυξα κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, καὶ διὰ τῶν ὁποίων ἀπέδειξα, οὐδόλως ἀντικρουσθεὶς μέχρι τοῦδε, ὅτι οὐ μόνον ἀναγκαιότατον εἶναι, ἀλλὰ καὶ διὰ διατάξεως τοῦ Συντάγματος ἐπιβεβλημένον. Δὲν ἔχω προχείρους παραπομπὰς, ὅπως ἀποδείξω, ὅτι σύμφωνον καὶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι τὸ νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης εἰς μόνας τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς, δηλαδὴ τὰς δικαστικάς. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν εὐαρεστῆται, νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν γνώμην μου ταύτην.

§191ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν δὲν σφάλλωμαι, καὶ πρὸς ταύτην ἀπήντησα, καὶ παρέστησα, ὅτι αἱ ἐπιβαλλόμεναι διὰ τοῦ νόμου ποιναὶ διὰ τὰς παραβάσεις τοῦ νόμου τούτου, ὡς καὶ τῶν ἄλλων φορολογικῶν νόμων, σκοποῦσι νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, ἤτοι τὴν βεβαίωσιν τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα δι’ αὐτοῦ προσδιορίζονται, καὶ τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν. Δὲν νομίζω, ὅτι κατὰ φύσιν τὸ εἶδος τοῦτο τῶν ποινῶν —ἵνα μεταχειρισθῶ τὸ κοινὸν ὄνομα «ποινῶν»—ἀνάγεται εἰς τὴν κυρίως ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἁρμόζει μᾶλλον εἰς τὴν διοίκησιν νὰ ἐνασκῇ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων θέλει ἀσφαλίζει τὴν ἐκτέλεσιν τῶν φορολογικῶν νόμων. Καὶ νομίζω, ὅτι, ἂν ἀνετίθετο εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τούτων, ἡ βραδύτης, ἡ ὁποία ἤθελεν ἐπέλθει, ἤθελε καταστήσει ἐντελῶς ἀνεκτέλεστον τὸν νόμον τοῦτον καὶ ἀσθενῆ τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ.

§192ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐπίτηδες ἠρώτησα τὸν κ. Στεφάνου νὰ μᾶς εἴπῃ, ποῖος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποφάσεων τῶν ἐκδοθεισῶν κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, διὰ νὰ ἴδω, ἂν πλεονάζῃ ὁ ἀριθμὸς ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τοῦ 1885, ἢ ἂν μειῶται· διότι, ἂν ὁ ἀριθμὸς κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον ἦναι ἐλάσσων, βεβαίως ἡ καταδίωξις τῶν λαθρεμπορίων εἶναι χαλαρὰ καὶ ἀτελὴς, καὶ δι’ αὐτὸ ὅλοι παραπονούμεθα, ὅτι κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον ὑπερεπλεόνασε τὸ λαθρεμπόριον. Ὥστε δὲν δυνάμεθα νὰ φέρωμεν ἀσφαλῆ κρίσιν, διότι δυστυχῶς ὁ κ. Στεφάνου ἐφρόντισε νὰ φέρῃ τὸν ἕνα ἀριθμὸν, δὲν ἔφερεν ὅμως καὶ τὸν ἄλλον, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἀσφαλὲς συμπέρασμα. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Φιλάρετος κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, δὲν ἐσυμφώνησα οὔτε ὡς πρὸς τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε μὲ τὴν γνώμην αὐτοῦ, διαφωνῶ δὲ καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ πρὸς τὸν κ. Φιλάρετον. Δὲν εἶναι ἔργον τῶν τακτικῶν δικαστῶν τὸ ἐκδικάζειν αὐτὰς τὰς διαφορὰς, διότι ὅλαι αἱ νομοθεσίαι ἀπέσπασαν ἀπὸ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν τὴν ἐκδίκασιν ἀντικειμένων τινῶν, καὶ τὴν ἀπέδωκαν εἰς τὴν καθαρὰν διοίκησιν, ἡ ὁποία ἐνασκεῖ δικαστικὴν ἐξουσίαν, καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπιβάλλειν ποινὰς, ἂν καὶ λύει ζητήματα πολιτικῆς διαφορᾶς, ὅπως τὰς ἐπιβάλλει καὶ ὁ τακτικὸς δικαστὴς, ὅταν ἐκδικάζῃ πολιτικὰς δίκας καὶ ἐπιβάλλῃ χρηματικὴν ποινήν. Ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ νομίσῃ τις, ὅτι ὑπάρχει ἀντίθεσις εἰς τὴν ἔννοιαν καὶ τὴν φύσιν τῶν ἐξουσιῶν, ἂν ἡ διοίκησις, ἐνασκοῦσα δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἔχῃ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλῃ χρηματικὰς ποινάς. Ποῖος δὲ εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ νόμος ἀπέδωκεν αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν; Ὁ λόγος εἶναι τὸ ὑπέρτατον συμφέρον τῆς Πολιτείας, δὲν εἶναι ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἔχει εὐθύνην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὄχι,—διὰ τὴν ἐνάσκησιν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας φέρει μόνον τὴν ἠθικὴν εὐθύνην,—ἀλλ’ εἶναι τὸ ὑπέρτατον συμφέρον τῆς Πολιτείας, διότι ἡ διοίκησις δικάζει τὰ περὶ στρατοῦ, τὰ περὶ φόρων, τὰ περὶ χαρτοσήμου· καὶ διατί τοῦτο; Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ψυχρὸν καὶ βραδὺ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, τῶν δικαστηρίων, ν’ ἀνταποκρίνηται εἰς τὴν διοίκησιν, ἥτις ἀπαιτεῖ ταχεῖαν λύσιν· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ τὸ 101 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ἀπέδωκε τοιαύτην δικαστικὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν διοίκησιν.

§193Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀπαντῶ δι’ ὀλίγων λέξεων εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ εἰς τὸν κ. Μαυρομαρᾶν· λυποῦμαι μάλιστα, διότι ὁ κ. Μαυρομαρᾶς ἔπρεπε νὰ κήδηται πλειότερον τοῦ ἔργου, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἐκεῖνος συνετέλεσε, διότι ἦτο μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος....

§194ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Καὶ γραμματεὺς αὐτῆς.

§195Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπερίμενα λοιπὸν μᾶλλον νὰ μὲ ὑποστηρίξῃ εἰς τὴν γνώμην μου, καὶ ἀπορῶ τῇ ἀληθείᾳ, πῶς τὴν ἀντέκρουσεν. Ἴσως ἡ παρέλευσις τοῦ χρόνου ἐπέφερε λήθην τῶν ἀποφασισθέντων· εὐτυχῶς ὅμως εἶναι ἀναγεγραμμένα ἐνταῦθα, (δεικνύει τεῦχος περιέχον τὸ Σύνταγμα) διὰ νὰ μᾶς βοηθήσωσι. Τὸ ἄρθρον 28 τοῦ Συντάγματος ῥητῶς διατάσσει, ὅτι ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἐνεργεῖται διὰ τῶν δικαστηρίων. Τὸ ἄρθρον 87 σαφέστατα ὁρίζει, ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀπονέμεται ὑπὸ δικαστῶν, διοριζομένων ὑπὸ τοῦ Βασιλέως κατὰ τὸν νόμον. Τὰ δὲ ἄρθρα 88 καὶ 89 προβλέπουσι, καθὼς γνωρίζετε, περὶ τῶν δικαστῶν καὶ τῶν προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ταῦτα εἶναι τόσον σαφῆ καὶ τόσον φανερὰ, ὥστε δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην οὐδεμιᾶς ἀναπτύξεως. Ἡμεῖς ἤδη διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τί νομοθετοῦμεν; Ἐπιβάλλομεν ποινὰς ἢ φόρους; Ἐὰν ἐπιβάλλωμεν φόρους, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει μέγα δίκαιον, διότι ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ εἶναι ἡ μόνη ἁρμοδία ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τούτου, καὶ εἰς τοῦτο ἔχομεν καὶ τὸ ἄρθρον 101 τοῦ Συντάγματος σύμφωνον· ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐπιβολῆς ποινῶν, προβλέπει τὸ νομοσχέδιον καὶ περὶ διπλασιασμοῦ φόρου, ἀλλὰ προβλέπει καὶ περὶ ποινῶν σαφῶς, περὶ ποινῶν μέχρι 500 δραχμῶν· ἐρωτῶ λοιπὸν, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ποινῶν, δύναται ἄλλη τις ἀρχὴ νὰ ἐπιβάλλῃ αὐτὰς, ἐκτὸς τῆς δικαστικῆς; Εἰς τὸ Σύνταγμα εὑρίσκω ῥητὴν ἀπαγόρευσιν, ἐκ τῆς πείρας δὲ ἔπρεπε νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι ὀφείλομεν ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸ βάρος τοῦτο, καὶ νὰ τὸ ἀναθέσωμεν εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν, μόνην ἁρμοδίαν καὶ καταλληλοτέραν ν’ ἀποφαίνηται περὶ ποινῶν. Μόνον τὸ τελευταῖον ἐπιχείρημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι τὰ δικαστήρια δὲν εἶναι ἐνήμερα, δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ὅπως ἀναθέσῃ εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν ἔργα δικαστικά. Ἐὰν δὲν ἦναι ἐνήμερα, διατὶ δὲν τὰ καθιστᾷ τοιαῦτα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, εἰσηγουμένου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης; Ἐπιτρέπεται νὰ δημιουργήσωμεν ἄλλας ἀρχὰς δικαστικὰς, ἐναντίον τοῦ Συντάγματος; Νομίζω ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα εἶναι τόσον σαφῆ, ὥστε οὐδεμία ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ ἀντιλογία.

§196ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ τόσον ἐντριβὴς περὶ τοὺς νόμους καὶ τοσοῦτον ἐπιμελὴς περὶ ὅλας τὰς σπουδάς του κ. Φιλάρετος παραγνωρίζει τοσοῦτον σαφῆ πράγματα, τὰ ὁποῖα οὐδ’ αὐτὸς ὁ καταστατικὸς θεσμὸς τῆς Πολιτείας δὲν ἠρνήθη, ἀλλὰ τὰ καθιέρωσε ῥητῶς. Ποῖος ἠρνήθη, ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀπονέμεται παρὰ τῶν δικαστηρίων; Ποῖος ἀρνεῖται, ὅτι ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἀποῤῥέει παρὰ τῆς κυριαρχίας τοῦ ἔθνους, ὅπως ὅλαι αἱ ἐξουσίαι; Ἀλλὰ διατὶ παραγνωρίζετε διάταξιν, τὴν ὁποίαν ῥητῶς καθιεροῖ τὸ Σύνταγμα; Ἐνῷ ὅλας τὰς ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ὑπήγαγεν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ἐν τούτοις ἔκαμε μίαν ἐξαίρεσιν, τὴν ὁποίαν ἀναγράφει τὸ 101 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. «Οὐδὲν δικαστήριον, λέγει, οὐδεμία δικαιοδοσία τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν ἄνευ εἰδικοῦ νόμου. Μέχρι τῆς ἐκδόσεως εἰδικῶν νόμων, ἰσχύουσιν οἱ ὑφιστάμενοι περὶ διοικητικῆς δικαιοδοσίας». Ὅταν ἔχωμεν διοικητικὴν δικαιοδοσίαν, ἐννοοῦμεν τὴν διοίκησιν, ἡ ὁποία ἐνασκεῖ δικαστικὴν ἐξουσίαν καὶ λύει δικαστικὰς διαφορὰς, διότι ἄλλως πᾶσα ποινὴ, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ δυνάμει τῶν κειμένων εἰδικῶν νόμων, ἤθελεν εἶσθαι παράνομος, ἀντισυνταγματική. Ὅταν ἐπιβάλλῃ ποινὰς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἢ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, τί ἄλλο εἶναι ἢ διοίκησις, ἐνασκοῦσα δικαστικὴν ἐξουσίαν; Λοιπὸν μὴ παραγνωρίζομεν πράγματα τοσοῦτον σαφῆ, τὰ ὁποῖα ὁ νομοθέτης ὁ ἴδιος καθιέρωσε.

§197ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, κύριε Πρόεδρε, καθ’ ἣν ἀνεφύη τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην συζητεῖται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Ἄλλοτε ἡ πρώην Κυβέρνησις εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν φορολογικοὺς νόμους, νομίζω περὶ σιγαροχάρτου καὶ περὶ καπνοῦ, ἐν τοῖς ὁποίοις ὑπῆρχον ὅμοιαι διατάξεις περὶ ἐκδικάσεως τῶν παραβάσεων τῶν φορολογικῶν νόμων ὑπὸ τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου. Τότε ἡμεῖς, ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει εὑρισκόμενοι, ἐνομίσαμεν καθῆκον, συμφώνως μὲ τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν, νὰ διαμαρτυρηθῶμεν κατὰ τῶν διατάξεων τούτων, ὡς ἀποτελουσῶν προφανῆ καὶ ἀναμφισβήτητον παραβίασιν τοῦ Συντάγματος· εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦτον, κύριε Πρόεδρε, συνέπραττον τότε ὅλοι οἱ ῥήτορες τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, συναινοῦντος καὶ ἐπινεύοντος καὶ αὐτοῦ τοῦ νῦν κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Σήμερον ὅμως ἡ νῦν Κυβέρνησις καὶ ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο θέλει νὰ ἀκολουθήσῃ τὰ παραδείγματα τῆς προκατόχου αὐτῆς. Ἡμεῖς ὅμως ἐξακολουθοῦμεν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἔχωμεν τὴν αὐτὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν καὶ τότε εἴχομεν, ὅτι αὐταὶ αἱ διατάξεις εἶναι προφανῶς παραβίασις τοῦ Συντάγματος. Δὲν ἠμφισβήτησαν οἱ προαγορεύσαντες, ὅτι ἐν τῷ Συντάγματι περιελήφθησαν περὶ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας διατάξεις, ὧν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ μεταβολὴ διὰ μεταγενεστέρου νόμου. Ἀνεγνώσθησαν ἐπανειλημμένως ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου αἱ διατάξεις αὐταί. Τὸ Σύνταγμα ἀπῄτησε τὴν ἰσοβιότητα τῶν δικαστῶν, τὴν δημοσιότητα τῶν συνεδριάσεων, τὴν δημοσίευσιν τῶν ἀποφάσεων ἐπ’ ἀκροατηρίου καὶ ἄλλα τινά. Ὑποπτεῦσαν δὲ, ὅτι ἠδύνατο μέλλουσα νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, οἷαν τὸ Σύνταγμα καθιερόνει, ἀντικείμενα εἰς αὐτὴν ὑπαγόμενα, περιέχει καὶ διάταξιν ῥητὴν, καθ’ ἣν ἀπαγορεύεται ἡ σύστασις οὐ μόνον ἐκτάκτων δικαστηρίων, ἀλλὰ καὶ διοικητικῶν ἐπιτροπῶν, ὑπὸ οἱονδήποτε ὄνομα. Ποῖον εἶναι τὸ συμπέρασμα τοῦ συνόλου τῶν διατάξεων τούτων; Ὅτι οὐδὲν ἀντικείμενον, ὑπαγόμενον εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, δύναται καὶ διὰ νόμου ἀκόμη νὰ ἀποσπασθῇ ἐξ αὐτῆς καὶ ἀνατεθῇ εἰς ἄλλην ἀρχήν. Περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει μάλιστα οὐδεμία ἀντίῤῥησις ἐκ μέρους τῶν ἀξιοτίμων ἀντιλεγόντων· τί προβάλλουσιν οὗτοι ὑπὲρ τοῦ συνταγματικοῦ τῶν διατάξεων, περὶ ὧν πρόκειται; Ὅτι ἐξαιρετικῶς τὸ ἄρθρον 101 τοῦ Συντάγματος ἐπέτρεψε τὴν σύστασιν διοικητικῶν δικαστηρίων πρὸς ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Βεβαίως τὸ Σύνταγμα ἐπέτρεψε τὴν σύστασιν τοιούτων δικαστηρίων, καὶ περὶ τούτων οὐδεμίαν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ὑποθέσεων τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Ἀλλὰ τίνες εἶναι αἱ ὑποθέσεις αὗται; Αἱ ὑποθέσεις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ἀφορῶσιν εἰς ἔριδας μεταξὺ ἐξουσίας καὶ πολιτῶν, ἀξιούντων ὅτι ἡ ἐξουσία προσέβαλε δικαιώματα αὐτῶν ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν ἑαυτῆς καθηκόντων. Ἀλλὰ δύναται ἆρά γε εἰς τὰ διοικητικὰ αὐτὰ δικαστήρια νὰ ἐπιτραπῇ διὰ νόμου καὶ ἡ τιμωρία τῶν πολιτῶν ἐπὶ παραβάσει τῶν νόμων; Οὐχί· διότι ἡ τοιαύτη τιμωρία δὲν περιλαμβάνεται ἐν τῇ φύσει τῶν ὑποθέσεων τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ. Ἡ τιμωρία τῶν πολιτῶν ἐπὶ παραβάσει τῶν νόμων εἶναι ἔργον τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ἀπονεμούσης τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην, καὶ τὸ ἔργον τοῦτο οὐδέποτε ἐνόησε τὸ Σύνταγμα νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὰ διοικητικὰ δικαστήρια, εἰς ἃ δύναται νὰ ἀνατεθῇ διοικητικὴ δικαιοδοσία. Ἄλλως πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὰ διοικητικὰ δικαστήρια καὶ ἡ ἐπιβολὴ ποινῶν, οὐ μόνον χρηματικῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν. Καὶ τὰ ἐν Γαλλίᾳ δὲ ἰσχύοντα πείθουσιν ἡμᾶς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συγχέωμεν τὴν διοικητικὴν δικαιοδοσίαν μὲ τὴν τιμωρίαν τῶν παραβαινόντων τοὺς φορολογικοὺς νόμους πολιτῶν. Ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Γαλλίαν διοικητικαὶ δικαιοδοσίαι, ἀνατεθειμέναι καὶ εἰς κατωτέραν ἀρχὴν, καὶ ἰδίως εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, ἀλλὰ εἰς τὰς δικαιοδοσίας ταύτας δὲν εἶναι ἀνατεθειμένη καὶ ἡ τιμωρία τῶν παραβάσεων τῶν διαφόρων φορολογικῶν νόμων τῆς Γαλλίας. Τοὐναντίον ἐν Γαλλίᾳ ὅλαι αἱ τοιαῦται παραβάσεις, εἴτε τῶν τελωνειακῶν νόμων, εἴτε τῶν νόμων περὶ καπνοῦ, περὶ οἰνοπνευμάτων κλπ., ἅπασαι αἱ τοιαῦται παραβάσεις εἰσάγονται εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, διότι μόνον ἐκεῖ δύνανται οἱ πολῖται νὰ εὕρωσι τὰς ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ὀρθὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης.

§198ΣΧΙΝΑΣ. Τόλμημα μέγα εἶναι νὰ εἰσέλθω εἰς συζήτησιν τόσον ἐπιστημονικὴν, νομικὴν, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ πάντα συμβαίνει ἐν τῇ νομοθεσίᾳ μας νὰ ἐπιτρέπωνται διὰ τοσούτῳ ἀντιφατικῶν διατάξεων, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ὑπομνήσω μίαν καὶ μόνην διάταξιν τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τῶν ζώων. Κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην, ἐὰν ὁ κάτοχος παραμελήσῃ νὰ δηλώσῃ τὰ ζῶά του, καταγγέλλεται εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην, καὶ ὁ Εἰρηνοδίκης δικάζει καὶ καταδικάζει, καὶ ἂν ὁ δυστυχὴς ποιμὴν, ὁ ἐπὶ τῶν ὀρέων ζῶν, παραλείψῃ νὰ κάμῃ ἔφεσιν, ἡ ἀπόφασις τοῦ Εἰρηνοδίκου εἶναι τελεσίδικος. Ἐν τῇ πατρίδι μου, ποιμὴν κάτοχος 200 ζώων ἐξηκολούθει δηλῶν τὰ ζῶά του εἰς τὸ χωρίον Γκονίτσης, τακτικῶς δὲ κατήρχετο κατὰ τὸν χειμῶνα καὶ ἔβοσκε τὰ πρόβατα παρὰ τὸν Βῶλον· ὁ Δήμαρχος Ἰωλκοῦ καταγγέλλει αὐτὸν ἐπὶ παραβάσει τοῦ νόμου τούτου, καὶ ὁ δυστυχὴς ἐκεῖνος ποιμὴν καταδικάζεται καὶ πληρώνει φόρον 609 δραχμῶν. Ἰδοὺ τὸ δικαστήριον, Κύριοι! (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 27, ὡς ἔχει).

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 28 (ἀναγινώσκεται).

§200ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Προχθές, κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, παρετήρησα, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου εἶναι τοιαύτη, ὥστε καταντᾷ ὁ κύριος τοῦ καπνοῦ ἢ τουμπεκίου νὰ εὐθύνηται διὰ πλημμελήματα, εἰς τὰ ὁποῖα οὔτε κατὰ διάνοιαν μετέσχε, διὰ τὰ πλημμελήματα τῶν ὑπηρετῶν αὐτοῦ.

§201Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ εὐθύνη τοῦ κυρίου διὰ τὰς πράξεις τῶν ὑπηρετῶν αὐτοῦ μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι καταφανής. Εἶναι ἀδύνατον, ὑπηρέται νὰ μετέλθωσι πράξεις ἢ νὰ διαπράξωσι παραλείψεις, τῶν ὁποίων ἀποτέλεσμα θέλει εἶσθαι ἡ μείωσις τοῦ πληρωτέου φόρου, ἢ ἡ ἀποφυγὴ τῆς πληρωμῆς αὐτοῦ, εἰμὴ ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ κυρίου καὶ βεβαίως ὡς ὄργανα αὐτοῦ. Καὶ ἂν δὲν ἤθελεν ἀναγνωρισθῆ ἡ εὐθύνη τοῦ κυρίου, οἱ ὑπηρέται ἤθελον παραβαίνει τοὺς νόμους ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ κυρίου, ὁ δὲ κύριος ἤθελεν εἶσθαι ἐλεύθερος νὰ ἀδικῇ τὸ Κράτος. Ἐγένοντο καὶ ἄλλαι παρατηρήσεις, ὅτι δὲν εἶναι προσῆκον νὰ ἄγηται ὁ κύριος ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου διὰ παραβάσεις τῶν ὑπηρετῶν. Τοῦτο δὲν ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον διατάσσει, ὅτι δύναται μόνον ἡ δικαστικὴ ἐξουσία νὰ καταδιώξῃ τὸν κύριον, ἀλλὰ δὲν ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὴν ἡ καταδίωξις αὐτοῦ.

§202ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἐγένετο ἡ παρατήρησίς μου, ὅτι δυνάμει αὐτῆς τῆς γενικῆς διατάξεως, ἥτις ἐπιβάλλει ἀπεριορίστως εἰς τὸν κύριον τοῦ καπνοῦ τὸν κίνδυνον, θέλει ἐπιβληθῆ εἰς αὐτὸν ἡ ποινὴ τοῦ λαθρεμπόρου, ἡ προβλεπομένη ἐν ἄρθρῳ 22, ἡ ὁποία εἶναι ποινὴ πλημμελήματος καὶ συνεπάγεται προφυλάκισιν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ ἡ διάκρισις αὕτη.

§203ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν διάκρισιν ποιεῖται τὸ ἄρθρον 30.

§204ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἄρθρον 28 εἶναι ἄρθρον γενικόν, τὸ ὁποῖον ἐπιῤῥίπτει ἅπασαν τὴν εὐθύνην τῶν τελουμένων παραβάσεων ὄχι μόνον εἰς τοὺς ὑπηρέτας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν κύριον τῶν ὑπηρετῶν.

§205ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως ὁ κύριος δὲν εὐθύνεται ἐνώπιον τοῦ ποινικοῦ δικαστηρίου διὰ τὰς παραβάσεις τῶν ὑπηρετῶν του, διότι τὸ ἄρθρον 30 δὲν περιέλαβε τὴν εὐθύνην ταύτην. Ἐὰν ὅμως πρόκηται περὶ τῆς παραβάσεως, τὴν ὁποίαν διέλαβε τὸ ἄρθρον 22, αὕτη εἶναι παράβασις λαθρεμπόρου, καὶ ἐφ’ ὅσον αὕτη δύναται νὰ προκαλέσῃ ποινικὴν καταδίωξιν, ἐπὶ τοσοῦτον εὐθύνεται ὁ κύριος ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων.

§206ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὑποθέσατε, ὅτι ὁ ὑπηρέτης ἑνὸς ἐμπόρου, μεταφέροντος καπνὸν, κλέπτει τὸν καπνὸν καὶ τὸν διαθέτει· φρονεῖτε, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβληθῇ καὶ ἡ ποινὴ εἰς τὸν κύριον;

§207ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ἀπομένει εἰς τὸν ἐπιβάλλοντα τὰς ποινὰς νὰ τὸ κρίνῃ.

§208ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κρίνῃ, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ποινήν.

§209ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὑποθέσατε, ὅτι ἐγὼ ἠγόρασα καπνὸν δι’ ἀνάγκην μου, καὶ ἐνῷ ἔχω αὐτὸν ἐπὶ σκοπῷ νὰ πληρώσω τὸ τέλος, ὅταν τὸν εἰσαγάγω εἰς κατανάλωσιν, μοὶ κλέπτεται, καὶ ἐκτὸς τῆς ζημίας τῆς κλοπῆς, ἔχω καὶ πρόσθετον ζημίαν τὴν ἐκ τῆς πληρωμῆς τοῦ διπλοῦ τέλους. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 28, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 29).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 30 (ἀναγινώσκεται).

§211ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ προκειμένου ἄρθρου προνοεῖ διὰ τὴν προφυλάκισιν τοῦ παραβάτου τοῦ νόμου, λέγον, ὅτι «δύναται νὰ διαταχθῇ καὶ προφυλάκισις, ἐφαρμοζομένων ἐπὶ τούτῳ τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 213 καὶ ἑπόμενα τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὰ ἄρθρα 213 καὶ ἑπόμενα τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, καὶ παρατηρῶ ὅτι αὐτὰ πραγματεύονται περὶ συλλήψεως μόνον τοῦ ὑπαιτίου μιᾶς ἀξιοποίνου πράξεως, οὐχὶ δὲ καὶ περὶ προφυλακίσεως. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ἀπατῶμαι· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὰ ἄρθρα 213 καὶ ἑπόμενα περὶ τούτου πραγματεύονται (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 213. Πάσης παρὰ τοῦ ἀνακριτοῦ διαταχθείσης συλλήψεως ἢ ἀπολύσεως κατηγορουμένου τινὸς προηγεῖται ἡ ἀκρόασις τοῦ Εἰσαγγελέως.» Ἴσως δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι πραγματεύεται περὶ ἀμφοτέρων. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς διατάσσομεν τὴν προφυλάκισιν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐνδέχεται νὰ ὑποπέσωσιν εἰς τὴν παράβασιν· πῶς θὰ γείνῃ ἡ προφυλάκισις αὐτῶν; Τίς θέλει τὴν διατάξει; Καὶ ἡ διαταγὴ τῆς προφυλακίσεως ἔχει μίαν συνέπειαν· ὅτι ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως θὰ ἐκδοθῇ βούλευμα παραπομπῆς, καὶ ἡ ἔκδοσις βουλεύματος παραπομπῆς θὰ παρεμβάλῃ μεγάλην βραδύτητα εἰς τὴν διεξαγωγὴν αὐτῶν τῶν ὑποθέσεων, αἱ ὁποῖαι φαίνονται ἔχουσαι κατεπείγοντα χαρακτῆρα. Τοιαῦται ὑποθέσεις εἰσάγονται κυρίως δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως, καὶ ἐκδικάζονται εἰς τὴν πρώτην συνεδρίασιν, ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ἐπίδοσιν τῆς κλήσεως. Ἡ διάταξις ὅμως αὕτη τῆς προφυλακίσεως, ἂν ἐφαρμοσθῇ, θὰ ἔχῃ ἀναγκαίαν συνέπειαν τὴν ἐπὶ μῆνας ἀναβολὴν τῆς ἐκδικάσεως.

§212ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Διατί;

§213ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι, ὡς ἔχει ἡ διάταξις, εἶναι ἀτελής. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ, τίς ὁ ἁρμόδιος, ἵνα διατάξῃ τὴν προφυλάκισιν. Ὑποβάλλω τὰς παρατηρήσεις ταύτας, ἵνα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Καὶ ἐγὼ αὐτὸς, διότι ἐκ τοῦ προχείρου τώρα τὰς ὑποβάλλω, θέλω τὰς μελετήσει, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ καταρτίσωμεν ἓν σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον νὰ δύνηται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἄνευ βλάβης τῆς ὅλης οἰκονομίας τοῦ νόμου.

§214ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ παραβάσεις, τὰς ὁποίας μνημονεύει τὸ ἄρθρον 30, ἐχαρακτηρίσθησαν ὑπ’ αὐτοῦ ὡς παραβάσεις ποινικῆς καταδιώξεως. Τίς διευθύνει τὴν ποινικὴν καταδίωξιν; Ὁ Εἰσαγγελεύς. Τὸ νομοσχέδιον προσέθηκε διάταξιν ἄλλην, ὅτι δύναται νὰ διαταχθῇ καὶ προφυλάκισις. Ὁ Εἰσαγγελεύς, ὁ ὁποῖος διευθύνει τὴν ποινικὴν καταδίωξιν, αὐτὸς μετὰ τοῦ ἀνακριτοῦ εἶναι ἁρμόδιος νὰ κρίνῃ, ἂν πρέπῃ νὰ διαταχθῇ προφυλάκισις ἢ ὄχι. Κατὰ τίνα τρόπον θέλει διαταχθῆ ἡ προφυλάκισις, ἂν ὁ Εἰσαγγελεὺς μετὰ τοῦ ἀνακριτοῦ τὴν ἐγκρίνῃ; Καθ’ ὃν τρόπον ἡ Ποινικὴ Δικονομία διατάσσει. Ποῖα τὰ ἔνδικα μέσα κατὰ τῆς τοιαύτης πράξεως τοῦ Εἰσαγγελέως; Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ Ποινικὴ Δικονομία διαγράφει. Τοιαύτη διάταξις εἶναι καὶ ἐν τῷ τελωνειακῷ νόμῳ, ἐν ἄρθρῳ 77. Ἐν τοσούτῳ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν ἠξεύρω, ἂν ἐν τοῖς δακτύλοις μετρῶνται τὰ παραδείγματα καταδιώξεως τοιαύτης, διότι ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ μετὰ μεγάλης φειδοῦς προβαίνει εἰς τὴν καταδίωξιν.

§215ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιφυλάσσομαι, κύριε Πρόεδρε, νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα τοῦτο καλλίτερον, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι σπουδαῖον· διότι ἀκριβῶς τὸ νὰ ἐπαφίηται ἡ διαταγὴ τῆς προφυλακίσεως εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἄνευ προσδιορισμοῦ τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐπιτρέπεται αὕτη, καὶ τοῦτο δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ἐφαρμογὴν πολλάκις ἐντελῶς ἀντίθετον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 30, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 31).

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 32 (ἀναγινώσκεται).

§217ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν. Ὁ νόμος τοῦ 1885, ἔχων ὁμοίαν διάταξιν περὶ τῶν κατόχων καπνοῦ, κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ ἐφαρμογὴν διέτασσε τὴν δήλωσιν ἐντὸς 20 ἡμερῶν, ἀλλ’ οὐχὶ εἰς τὸν Δήμαρχον, ἀλλ’ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον. Ἡ δήλωσις πρὸς τὸν Δήμαρχον εἰσήχθη ἐκτάκτως διὰ τοὺς παραγωγούς, καθ’ ὅν χρόνον περατοῦται ἡ συλλογὴ τοῦ καπνοῦ. Ἤδη δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην περίστασιν. Διατὶ λοιπὸν νὰ παραπέμπηται ὁ δηλωτὴς εἰς τὸν Δήμαρχον, καὶ ἀπὸ τοῦ Δημάρχου ἡ δήλωσις εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον; Νομίζω, ὅτι ἡ μεταβολὴ αὕτη ἐγένετο ἄνευ πρακτικῆς τινος ὠφελείας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 32, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ ἄρθρον 33).

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 34 (ἀναγινώσκεται).

§219ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 34 προτείνω τὴν ἑξῆς τροποποίησιν. Ἀντὶ «αἱ δηλώσεις καὶ αἰτήσεις συντάσσονται...» κλπ. νὰ τεθῇ: «Αἱ δηλώσεις, αἰτήσεις, ἐγγυητήρια, λυσεγγυήσεις καὶ διαβατήρια συντάσσονται...» κλπ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 34 μετὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 35–37).

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 38 (ἀναγινώσκεται).

§221ΣΧΙΝΑΣ. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εἶχον ἀναπτύξει τὰ τῆς μεταφορᾶς τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ εἰς Αἴγυπτον καὶ τῆς μεταποιήσεως αὐτοῦ εἰς σιγαρέτα κλπ. Ἵνα μὴ μακρηγορῶ, ὑποβάλλω τροπολογίαν, ἡ ὁποία δύναται νὰ τεθῇ ὡς ἄρθρον 38 τοῦ Εʹ κεφαλαίου (ἀναγινώσκει): «Ἐν ἰδιαιτέροις διαμερίσμασι τῶν τελωνείων πρώτης τάξεως ἐπιτρέπεται διὰ Β. Διατάγματος εἰς τοὺς αἰτησαμένους πρὸς τοῦτο ἄδειαν ἡ μετασκευὴ εἰς σιγάρα ἢ σιγαρέτα ἐγχωρίου καπνοῦ, συνενουμένου μετὰ τοῦ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένου, πρὸς ἐξαγωγὴν τούτων εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὅ τε ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγόμενος πρὸς τοῦτο καπνὸς, ὡς καὶ τὸ ἀναγκαῖον σιγαρόχαρτον, εἰσὶν ἐλεύθερα τελωνειακῶν τελῶν. Τὰ πρὸς τοῦτο ἀναγκαιοῦντα οἰκήματα ἐγείρονται ἐπὶ τῇ βάσει ἐγκρινομένου παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν σχεδίου, (ἐν ὡρισμένῃ παρὰ τῷ τελωνείῳ θέσει καὶ ἐπὶ γηπέδου εἴτε τοῦ Δημοσίου, εἴτε ἀγοραζομένου παρὰ τοῦ αἰτοῦντος,) δαπάνῃ τοῦ αἰτοῦντος ἐμπόρου, ὅν ἐπιβαρύνουσι καὶ ἅπαντα τὰ ἔξοδα κοπῆς, συσκευῆς κλπ.»

§222ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅτε ὁ νόμος τοῦ 1885 ἐτέθη εἰς ἐκτέλεσιν, τὰ περὶ τούτου ἐκανόνισε τὸ ἄρθρον 21 τοῦ διατάγματος περὶ ἐκτελέσεως τοῦ νόμου. Ἂν μοὶ ἐπιτρέπητε, σᾶς τὸ ἀναγινώσκω (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν θέλῃ τις ν’ ἀποστείλῃ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν κεκομμένον ἢ εἰς σιγάρα μεταπεποιημένον ἐκ τοῦ ὑπὸ ἐπιτήρησιν καπνοῦ, ὑποχρεοῦται νὰ αἰτήσηται ἐγγράφως τὴν πρὸς τοῦτο ἄδειαν τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, ἢ τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ παρόντος διατάγματος ἐκπληροῦντος τὰ καθήκοντα αὐτοῦ ὑπαλλήλου, ὅστις ἐπιτηρεῖ τὴν κοπὴν ἢ μεταποίησιν. — Ἡ αἴτησις, ἐφ’ ἧς δι’ ἐνυπογράφου πράξεως ἐπιτρέπεται ἡ ἄδεια, προσαρτᾶται εἰς τὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νόμου ἔγγραφα.»

§223ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς εὐχαριστῶ πολύ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ εἰς σιγαρέτα. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ κατανάλωσις, πρέπει νὰ ἑνωθῇ ὁ ἐγχώριος καπνὸς μετὰ τοῦ ἐκ Καβάλλας, ἵνα συναγωνισθῇ πρὸς τὰ ἐν Αἰγύπτῳ κατασκευαζόμενα σιγαρέτα. Διὰ τῆς ἑνώσεως δὲ ταύτης θὰ ἔχωμεν σιγαρέτα, τὰ ὁποῖα θὰ προτιμῶνται βεβαίως τῶν σιγαρέτων τῶν ἄλλων. Θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ, διότι εἶναι λίαν σπουδαῖον, καὶ μάλιστα διὰ τὴν Θεσσαλίαν, ἡ ὁποία ἔχει μεγάλην παραγωγήν, νὰ ἐπιφέρητε τροποποίησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 38, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου.)

§224ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῇ συμβάσει, ἡ ὁποία περὶ τὰ τέλη τοῦ ἔτους 1880 συνωμολογήθη μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν κεφαλαιούχων, οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον τὴν πραγματοποίησιν τοῦ δανείου τῶν 120 ἑκατομμυρίων, περιελήφθη διάταξις, ἡ ὁποία ἐπέβαλλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑποχρέωσιν ὄχι μόνον νὰ ἐπιβάλῃ φόρον καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐκθέσῃ τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ φόρου τούτου εἰς δημοπρασίαν ἐκμισθώσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον δικαίωμα νὰ λάβωσι μέρος οἱ ἀναλαβόντες τὴν πραγματοποίησιν τοῦ δανείου, προτιμώμενοι παντὸς ἀνταγωνιστοῦ ἐπὶ ἴσοις ὅροις. Τὴν διάταξιν ταύτην ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὁ νομοθέτης τοῦ 1888, περιέλαβεν ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ ἄρθρα τινὰ, κανονίζοντα τὰ τῆς δημοπρασίας ταύτης. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι τὰ ἄρθρα ταῦτα εἶναι οὕτω πως συντεταγμένα, ὥστε δύσκολον ἀποβαίνει, ἵνα μὴ εἴπω ἀδύνατον, νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ τοιαύτη δημοπρασία καὶ ἡ τοιαύτη ἐκμίσθωσις, ὁπωσδήποτε ὅμως ἐμφαίνεται, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία σέβεται τὴν συμφωνίαν ἐκείνην, καὶ τὴν ἐπαναλαμβάνει εἰς τὰ νομοθετήματα περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν βλέπω τὴν διάταξιν ταύτην, καὶ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, τίνος ἕνεκα παρελείφθη.

§225ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1885, δι’ οὗ ἐνομοθετεῖτο τὸ αὐτὸ σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, δὲν περιελήφθη ἡ διάταξις αὕτη. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὰ ἔσοδα, ἅτινά εἰσι προσδιωρισμένα διὰ νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ τῶν χρεωλυσίων τοῦ δανείου τῶν 120 ἑκατομμυρίων, εἰσὶ τοσοῦτον ὑπεραρκοῦντα, ὥστε ἄνευ τοῦ ἐσόδου τοῦ ἐκ τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, ταῦτα ὑπεραρκοῦσι διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ τῶν χρεωλυσίων. Καὶ ὅταν τὸ δημόσιον ταμεῖον πληρόνῃ κατὰ τὴν νενομισμένην προθεσμίαν τοὺς τόκους καὶ τὰ χρεωλύσια, ὑπολείπεται πάντοτε περίσσευμα ἐν τῇ Τραπέζῃ, ἥτις εἰσπράττει τὰ ἔσοδα αὐτὰ, καὶ ἐπιστρέφει αὐτὸ εἰς τὸ Δημόσιον, ἄνευ τοῦ ἐσόδου τοῦ καπνοῦ. Διὰ τοῦτο ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον δικαίωμα νὰ παραπονεθῶσι, διατὶ δὲν ἐξετελέσθη κατὰ τὸ 1885 ἡ διάταξις αὕτη, διατὶ δὲν περιελήφθη ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ ἡ ἐνοικίασις τοῦ φόρου, οὗτοι οὐδεμίαν ἐποιήσαντο παρατήρησιν. Ἡ παρατήρησις δὲ, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας ἐποιήσατο κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ἤθελεν εἶσθαι εἰκονικὴ, διότι οὐδ’ ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ διὰ τῶν κοπτηρίων ἐγένετο δυνατὸν νὰ ἐνοικιασθῇ ὁ φόρος, πολλῷ δὲ ἧσσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνοικιασθῇ ὁ φόρος διὰ τοῦ συστήματος τούτου, ἡ παρατήρησις αὕτη μὲ ἀπαλλάσσει τῆς ὑποχρεώσεως νὰ ἀναπτύξω περισσότερον τὸ μὴ ἀναγκαῖον τῆς καταχωρήσεως τῆς τοιαύτης διατάξεως. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§226ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλω μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου ᾼΡΚΔʹ περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου, σχετικὴν πρὸς τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 112). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως ἴσης τοῖς δυσὶ δωδεκατημορίοις ἐπὶ τῶν προϋπολογισθέντων ἐξόδων τῆς χρήσεως 1892 διὰ τὰς δαπάνας τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου 1892. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§228ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὶν ἢ γείνῃ ἡ ἐπὶ τοῦ συνόλου ψήφισις, ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἐπιμένῃ ἀκόμη φρονῶν, ὅτι καλῶς ζητεῖται ἡ πίστωσις, ἡ ζητουμένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου δι’ ἀναφορᾶς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ προσεχοῦς ἔτους. Νομίζω ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἤθελον πείσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι εὑρίσκεται ἐν τῷ ἀδίκῳ, ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει, ὅτι ἤθελον εὐαρεστηθῆ νὰ ἀναπτύξῃ τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἀποκρούει τὴν γνώμην μου. Ἡ σιωπὴ ἡ ἐντελὴς τοῦ κ. Προέδρου καὶ κατὰ τὴν τρίτην καὶ τελευταίαν ἀνάγνωσιν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀδικαιολόγητος.

§229ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός.). Τὸ γενόμενον καταδηλοῖ πασιδήλως τὴν ἐμὴν γνώμην. Ἐὰν ἐγὼ ἀπεδεχόμην τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον προχθές, ἤθελον σπεύσει νὰ μεταβάλω τὸ νομοσχέδιον, καὶ νὰ συντάξω νέον νομοσχέδιον, συμφώνως μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐκ Μαντινείας Βουλευτοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο μὴ πράξας, κατέστησα πᾶσι γνωστὸν, ὅτι δὲν ἀποδέχομαι τὰς γνώμας τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπιθυμῇ νὰ ἀκούσῃ αἰτιολογούμενον καὶ συζητούμενον, διατὶ δὲν παραδέχομαι τὰς δικαιολογίας αὐτὰς, νομίζω ὅτι ἡ ὥρα δὲν εἶναι κατάλληλος. Ἐν ἄλλῳ χώρῳ, ὅπου δυνάμεθα νὰ συζητῶμεν ὡς Σχολὴ ἐπιστημονική, δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν καὶ περὶ τούτου. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἢ δύο ὁδοί· εἴτε νὰ ζητῶνται τὰ δωδεκατημόρια ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ψηφισθέντος πέρυσι καὶ κυρωθέντος ὑπὸ τοῦ Βασιλέως προϋπολογισμοῦ, εἴτε νὰ ζητῶνται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ προσεχοῦς ἔτους. Μέσος ὅρος δὲν ὑπάρχει, οὐδὲ ἄλλην γνώμην θεωρῶ ὀρθήν.

§230ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§231ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἀείποτε ἐφηρμόσθη ὁ νόμος περὶ τῆς χορηγίας τῆς πιστώσεως, ὅστις τίθεται εἰς ἐνέργειαν σήμερον. Ἐνθυμοῦμαι ῥητῶς, ὅτι κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας τοῦ 1892 εὑρέθη ἕτερος τρόπος τῆς παραπομπῆς εἰς τοὺς νόμους τοῦ παρελθόντος· ἀλλὰ τὰ γινόμενα παρ’ ἡμῖν δὲν δύνανται ν’ ἀποτελέσωσιν αὐθεντίαν τινά· ἡμεῖς παρελάβομεν τοὺς οἰκονομικοὺς νόμους ἐκ τῶν Γάλλων, καὶ ὁ θέλων νὰ λύσῃ ὀρθῶς τὸ προκείμενον ζήτημα ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ, τί συμβαίνει ἐν Γαλλίᾳ εἰς ὁμοίας περιστάσεις καὶ εἰς παλαιοτέρας ἐποχὰς καὶ ἐσχάτως, ἐν ἔτεσι 1872, 1878, 1887. Καὶ σήμερον ἀκόμη, νομίζω, ζητοῦνται παρὰ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως αὐτὰ τὰ λεγόμενα δωδεκατημόρια, αἱ προσωριναὶ πιστώσεις περὶ πληρωμῆς τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους ἐπί τινας μῆνας, καὶ αἱ ἄδειαι πρὸς εἴσπραξιν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους κατὰ τοὺς αὐτοὺς μῆνας. Ἔχω πρόχειρον ἐνταῦθα τὸν νόμον τοῦ 1878, καθ’ ὃν ἡ Γαλλικὴ Βουλὴ δίδει τὴν ἄδειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσπράξῃ τοὺς φόρους καὶ νὰ δαπανήσῃ ὡρισμένα ποσὰ, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τούτου, ὃν ὑποβάλλω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, διότι εἶναι καλὸν νὰ τὸν συμβουλευθῇ, ἐκδίδονται διατάγματα, ἐν τοῖς ὁποίοις ὁρίζεται μία πρὸς μίαν ἡ δαπάνη καὶ συντάσσεται εἷς εἰδικὸς προϋπολογισμὸς, ὅπως πρὸ ὀλίγου ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας. Εἶναι καλὸν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει τὰ πράγματα ταῦτα, διότι εἶναι ἄτοπον νὰ ἐργαζώμεθα ἐπὶ οἰκονομικῶν πραγμάτων τοσοῦτον ἐπιπολαίως, παραπέμποντες ἄλλοτε εἰς τὸν ἕνα καὶ ἄλλοτε εἰς τὸν ἄλλον προϋπολογισμόν.

§232ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§233ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ὅλα ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Τὰ δωδεκατημόρια πράγματι εἶναι ἓν ἀνωμαλίᾳ, καὶ διὰ τοῦτο πολλὰ Κράτη παρεδέχθησαν νὰ ἄρχηται τὸ οἰκονομικὸν ἔτος ἀπὸ πρώτης Ἰανουαρίου. Δὲν πιστεύω δὲ, ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ ψηφίζουν δωδεκατημόρια· ἐν Βελγίῳ καὶ Γαλλίᾳ ψηφίζονται, διότι αἱ Βουλαὶ συνέρχονται κατὰ τὸ φθινόπωρον, καὶ δὲν προφθάνουσι νὰ ψηφίσωσι τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἐντεῦθεν τὰ δωδεκατημόρια· οὐδεὶς δὲ δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ταῦτα εἶναι ἀνωμαλίᾳ, εἴτε τὸν ἕνα προϋπολογισμὸν παραδεχθῆτε, εἴτε τὸν ἄλλον.

§234ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ θεωρίαι, ἃς ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, βεβαίως χρονολογοῦνται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν διετέλεσε καθηγητὴς τῆς Πολιτικῆς Οἰκονομίας· ἔκτοτε ὅμως ἡ Πολιτικὴ Οἰκονομία ἔκαμε προόδους, καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸ σύγγραμμα τοῦ Στούρμ, τὸ ὁποῖον συμβουλεύω τὸν κ. συνάδελφον νὰ μελετήσῃ, ἐὰν πρόκηται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰς σπουδὰς τὰς οἰκονομικάς. Ἐν αὐτῷ λοιπὸν θέλει ἀναγνώσει, ὅτι ἐν τῷ Ἀγγλικῷ Κοινοβουλίῳ ὑποβάλλεται ἡ ψήφισις τῶν δωδεκατημορίων, ὡς καὶ ἐν Βελγίῳ.

§235ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἀτόπως ὁ κ. Ράλλης μὲ κατακρίνει, διότι σήμερον μόλις ἀνέγνωσε τὸ βιβλίον αὐτό· ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας ὁμιλῶν, δὲν τὸ ἀνέφερε.

§236ΡΑΛΛΗΣ. Πρόκειται περὶ τακτικῆς, ἡ ὁποία κρατεῖ παρ’ ἡμῖν ἀπὸ τῆς καταβολῆς τοῦ συνταγματικοῦ πολιτεύματος, ἀλλ’ ἡ τακτικὴ αὕτη εἶναι σφαλερὰ, καὶ καθιστᾷ ἀνωμαλίαν ἐν τοῖς οἰκονομικοῖς· νομίζω δὲ, ὅτι δὲν ἐσφάλαμεν, ζητήσαντες, ἵνα ἡ ἀνωμαλία αὕτη ἀρθῇ, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βεβαίως καλλίτερον εἶναι νὰ ἀναγνώσω σήμερον τὸν Στούρμ.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ΦΟΗʹ νόμου τῆς 6 Ἰανουαρίου 1876.

§238ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, πρὶν προβῶμεν εἰς συζήτησιν, εἶναι καλὸν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ φέρῃ ὅλα τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα, ἐὰν φρονῇ, ὅτι δύναται νὰ φέρῃ ταῦτα. Ἐκτὸς τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ κ. Φιλάρετος, ἐζήτησα καὶ ἐγὼ νὰ καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν ἔκθεσιν τοῦ πράκτορος τῆς Γαλλίας κ. Ρεβερσὼ, καὶ τὴν διαμαρτύρησιν, τὴν ἀπευθυνθεῖσαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν Αἰγυπτιακὴν ἐναντίον τῶν διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα ἐξέδωκε κατὰ Ἰούνιον τοῦ 1891· ἐπίσης ἐζητήθησαν πληροφορίαι, ἐὰν ἦναι ἀληθῆ, ὅσα ἐγράφησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι συνεκάλεσεν ἐπιτροπὴν εἰδικὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἥτις συνῆλθε καὶ ἐσκέφθη καὶ ἀπεφήνατο γνώμην, ἐὰν ἐτηρήθησαν πρακτικὰ, καὶ ἂν ἐτηρήθησαν, νὰ προσαγάγῃ ταῦτα. Ἐζητήθησαν καὶ τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀνταλλαγέντα μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ πράκτορος, καὶ μεταξὺ τοῦ ἡμετέρου πράκτορος καὶ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω ὅτι ἄνευ τούτων ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ ἐκφράσῃ πεφωτισμένην γνώμην. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἐν γνώσει τοῦ τί ψηφίζομεν. Ὁ σκοπός μου, ζητοῦντος τὰ ἔγγραφα, δὲν εἶναι ἡ ἐπίκρισις προσώπων ἢ γεγονότων, ἀλλ’ ὅπως φωτισθῶμεν ἥ τε Βουλὴ καὶ ἐγὼ ὡς πρὸς τὸ κύριον ζήτημα· ἂν δηλαδὴ σήμερον ἡ Βουλὴ, ψηφίζουσα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως ὅσον ἀφορᾷ τὰ μικτὰ δικαστήρια, δὲν ψηφίζῃ ἐπέκτασιν τῶν δικαιωμάτων τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἑπομένως περιστολὴν τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑλλάδος, ὅσον ἀφορᾷ τὰ δικαιώματα τῆς ἑτεροδικίας καὶ τὰ ἄλλα συναφῆ. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον, θίγει μέγιστα συμφέροντα ἁπάντων τῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἐγκατεστημένων πολυαρίθμων Ἑλλήνων, καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἑρμηνευθῇ, ὅτι ἐπεκτείνει τὰ δικαιώματα τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, καὶ περιορίζει τὰ δικαιώματα τῆς ἑτεροδικίας, ἅτινα ἔχει ἡ Ἑλλὰς κεκτημένα ἀπὸ τῆς ἀνιδρύσεως αὑτῆς εἰς ἀνεξάρτητον εὐρωπαϊκὸν βασίλειον. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἔννοια, καὶ ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπιμένῃ εἰς τὴν γνώμην, ἣν ἀρχικῶς ἐδήλωσεν εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅτι ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐπιφέρει ἀλλοίωσιν τῶν προηγουμένων συμβάσεων, τότε δύναται νὰ ψηφισθῇ ἀβλαβῶς. Ἐὰν ὅμως τὸ ἐναντίον συμβαίνῃ, νομίζω, ὅτι δὲν συμφέρει νὰ ψηφισθῇ· διότι ἐνθυμεῖσθε, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἐν Αἰγύπτῳ εὐλόγως ἀρνοῦνται τὴν πληρωμὴν φόρου ἐπιτηδεύματος, καὶ ὡς μόνην δικαιολογίαν φέρουσιν, ὅτι δὲν ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώσωσι, διότι νόμος δὲν ἐψηφίσθη, ὑποχρεῶν αὐτοὺς εἰς τοῦτο, ἐν Ἑλλάδι. Νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι ἐν γνώσει τῶν σκληρῶν συνεπειῶν ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§239ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον δύναται νὰ δώσῃ χώραν εἰς σπουδαίας συζητήσεις, ἀλλὰ δὲν νομίζω ἐξ αὐτῆς τῆς ἀφορμῆς καὶ μόνης, ὅτι δύναται νὰ προκύψῃ τοιαύτη συζήτησις. Ὑπάρχει ἐπερώτησις, ἥτις ἐγένετο πρὸ πολλοῦ, δύναται δὲ νὰ γείνῃ καὶ ἑτέρα. Ἐζητήθησαν πρό τινος ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὅμως πρὸ ὀλίγου μόνον ἐγένοντο γνωστά, καὶ τὰ ὁποῖα σχετίζονται. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἐξ αὐτῶν τῶν ἐγγράφων ἐξαρτᾶται ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Τότε νομίζω ἀδίκως θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀναβολή, διότι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἦναι βεβαίως διατεθειμένη νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως, διότι, ἀφοῦ ἅπαξ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐδέχθη τὴν προσχώρησιν αὐτῆς εἰς τὰ μικτὰ δικαστήρια καὶ διὰ τὴν τρέχουσαν περίοδον, ἡ Βουλὴ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ μὴ δεχθῇ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ νομιμοποιεῖται ἡ πρᾶξις ἐκείνη τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν ἔντιμον προλαλήσαντα, ἂν νομίζῃ, ὅτι πρέπει ν’ ἀπευθύνῃ παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν πρώην γενομένων ἢ τῶν ἤδη γενομένων, νὰ πράξῃ τοῦτο ἐξ ἄλλης ἀφορμῆς καὶ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐγγράφων.

§240ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ...........

§241ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς καὶ τὰ προηγούμενα, σκοπεῖ νὰ χορηγήσῃ τὴν ἄδειαν πρὸς περιορισμὸν τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνικῶν προξενικῶν ἀρχῶν. Ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀποδοχὴν καὶ ἄλλων τινῶν μεταῤῥυθμίσεων τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας τῶν Ἑλληνικῶν προξενικῶν ἀρχῶν....

§242ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Προκάτοχος Κυβέρνησις δὲν ὑπάρχει· ἡ παροῦσα ἐξακολουθεῖ τὸ ἔργον τῆς προκατόχου· ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἑνιαία, καὶ ἑπομένως ὀφείλετε νὰ γνωρίζητε τὰ καθέκαστα.

§243ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἀνεκάλυψα εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν πράξεων αὐτῶν τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἀπεφασίσατε αὐτάς· δύναμαι νὰ τὸν ἐξαγάγω ἐκ τῶν σχετικῶν ἐγγράφων, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἔχω τόσον ἀκριβῆ καὶ σαφῆ, ὅσον ὑμεῖς, γνῶσιν τῶν λόγων, ἐξ ὧν ἐλάβετε τὰς ἀποφάσεις. Ἑπομένως, ἀντὶ νὰ καταφεύγητε εἰς τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ὤφειλον ἐγώ, ὡς Ὑπουργός, νὰ γνωρίζω τὰ τῶν προκατόχων μου, καλλίτερον ἤθελεν εἶσθαι, ἐὰν ἐγὼ δὲν μετέδιδα τὴν ἰδέαν σας, ἀλλ’ ὑμεῖς. Ἰδοὺ ἤδη ὁποία ὑπῆρξεν ἡ θύρα, ἐξ ἧς ἐξῆλθον ἐν Αἰγύπτῳ αἱ ἄλλαι ὑποχωρήσεις τῶν εὐρωπαϊκῶν Κυβερνήσεων. Ἐν τῷ αἰγυπτιακῷ κώδικι ὑπάρχει διάταξις, ἥτις ἐπιτρέπει εἰς τὰ μικτὰ δικαστήρια νὰ ἐξετάζωσι περὶ πταισμάτων. Αὕτη ὑπάρχει ἐν τῷ τμήματι τοῦ ποινικοῦ κώδικος, τῷ πραγματευομένῳ περὶ πταισμάτων. Αὐτόθι ἀναγράφονται αἱ διάφοροι πταισματικαὶ παραβάσεις. Ὑπάρχει ὅμως διάταξις ἐν τελευταίῳ τινὶ ἄρθρῳ τοῦ κεφαλαίου τούτου, ὁρίζουσα, ὅτι θὰ τιμωρῶσι διὰ προστίμου τὰ δικαστήρια καὶ πάντας, ὅσοι δὲν ἤθελον συμμορφωθῆ πρὸς διατάξεις ἐκδιδομένας ὑπὸ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς. Ἐγεννήθη ἐκ τούτου ἀμφισβήτησις μεταξὺ τῶν μικτῶν Δικαστηρίων καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις θέλει νὰ οἰκειοποιηθῇ ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς, ἀρχῆς τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ διατάγματα, κανονίζοντα διαφόρους ἀνάγκας, καὶ νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὰς κατὰ τῶν παραβατῶν, ζητοῦσα, ὅπως θεωρῶνται διὰ τὴν παράβασιν αὐτῶν ἁρμόδια τὰ μικτὰ δικαστήρια. Ἀλλὰ τὰ μικτὰ δικαστήρια ἠρνήθησαν τοῦτο. Ἤρξατο ἔπειτα συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀξιώσεως τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ὅπως αὐτὴ ἐκδίδῃ διατάγματα ἀστυνομικῆς φύσεως, ὑποχρεωτικὰ καὶ διὰ τοὺς ἀλλοδαποὺς καὶ ἐφαρμοστέα ὑπὸ τῶν μικτῶν δικαστηρίων. Μετὰ πολλὰς διαπραγματεύσεις, λαβοῦσα τὴν συναίνεσιν τῶν ξένων Κυβερνήσεων, ἐξέδωκε τὸ 1889 διάταγμα, δι’ οὗ καθιεροῖ τὸ δικαίωμα ὑπὲρ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως νὰ δημοσιεύῃ διατάγματα πρὸς κανονισμὸν διαφόρων ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ῥητῶς κατονομάζει ἐν αὐτῷ, ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς προηγουμένης ἐξετάσεως τῶν διαταγμάτων αὐτῶν ὑπὸ τῆς ὁλομελείας τοῦ μικτοῦ Ἐφετείου πρὸς βεβαίωσιν δύο τινῶν· πρῶτον, ἂν ταῦτα ἦναι κοινὰ δι’ ἅπαντας τοὺς κατοικοῦντας τὴν αἰγυπτιακὴν χώραν ἀνεξαιρέτως, καὶ δεύτερον, ἂν ἀντίκηνται εἰς τὸ κείμενον τῶν συνθηκῶν καὶ δὲν περιέχουν ποινὴν ἀνωτέραν τῶν ἁπλῶν ἀστυνομικῶν ποινῶν. Ἐκ τούτου ἐννοεῖται, διὰ τίνος μεθόδου ἐζήτησεν ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις καὶ ἐπέτυχε παρὰ τῶν ξένων Κυβερνήσεων, ὅπως ἀναγνωρίσωσιν εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ μεταῤῥυθμίζῃ τὴν μικτὴν νομοθεσίαν, ἐκδίδουσα διατάγματα ἀστυνομικὰ, τὰ ὁποῖα, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἐπέβαλλον ποινὰς ἀστυνομικὰς, ἐφαρμοζομένας καὶ ἐπὶ τῶν ἀλλοδαπῶν ὑπηκόων ὑπὸ τῶν μικτῶν δικαστηρίων, μετέβαλλον κυρίως τὸ ὅλον σύστημα τῆς δικαστικῆς μεταῤῥυθμίσεως ἐν Αἰγύπτῳ. Αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπεδέχθησαν τὸ παράρτημα Δʹ, ἐνόμισαν, ὅτι, τοῦτο πράττουσαι, ἐπεξέτεινον τὴν ποινικὴν ἁπλῶς δικαιοδοσίαν, ἣν ἤσκουν τὰ μικτὰ δικαστήρια ἐπὶ πταισμάτων, καὶ εἰς ἄλλα τινὰ πταίσματα, ὧν ἡ διακοίνωσις ἐκρίθη ἀναγκαία, ὅπως συμπληρωθῇ πλῆρες τὸ σύστημα τῆς τῶν μικτῶν δικαστηρίων ποινικῆς δικαιοδοσίας. Ἀλλ’ ἐκ τῶν πραγμάτων εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς προέκυψεν, ὅτι ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἐπεκτάσεως τῆς πταισματικῆς δικαιοδοσίας τῶν μικτῶν δικαστηρίων ἐκανονίσθησαν ζητήματα σπανιώτατα, ἀναγόμενα εἰς σχέσεις καὶ προνόμια τῶν ξένων ὑπηκόων ἐν Αἰγύπτῳ.

§244ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πότε ἐκανονίσθησαν αὐτά;

§245ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκανονίσθησαν διὰ τῶν διαταγμάτων, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, τῶν ἀστυνομικῶν, καὶ τὰ ὁποῖα ἐγέννησαν τὴν μεταξὺ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑλληνικῆς, τῆς Γαλλικῆς καὶ τῆς Ρωσσικῆς διένεξιν. Τὸ διάταγμα, τὸ καθιεροῦν τὸ δικαίωμα τοῦτο, τοῦ νομοθετεῖν, τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ἐδημοσιεύθη τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1889, δυνάμει δ’ αὐτοῦ ἐδημοσιεύθησαν περὶ τὸν Ἰούνιον ἢ Ἰούλιον τοῦ 1890 διάφορα ἀστυνομικὰ διατάγματα, περὶ ὧν ἡ ἔρις. Τὰ διατάγματα ταῦτα τὸ μικτὸν Ἐφετεῖον, εἰς ὃ ὑπεβλήθησαν πρὸς ἐξέτασιν, τὰ ἐνέκρινε, καὶ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις τὸν Ἰούλιον τὰ ἐδημοσίευσεν. Ἔκτοτε ὅμως ἐνόησαν αἱ ξέναι Κυβερνήσεις, ἰδίως δ’ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, ἥτις καὶ αὐτὴ εἶχε προσχωρήσει, καὶ ἥτις πάντοτε ἐνεφανίσθη ὡς ἡ Δύναμις ἡ προστατεύουσα ἐν Τουρκίᾳ τὰ δικαιώματα τῶν χριστιανῶν, τὰ ἀναγεγραμμένα ἐν ταῖς ἀρχαίαις συνθήκαις, ἀνεγνώρισε, λέγω, ὅτι παρεβιάζοντο διὰ τῶν διαταγμάτων αὐτῶν, παρὰ τὴν γνώμην τοῦ Μικτοῦ Ἐφετείου, πλεῖσται διατάξεις τῶν ἀρχαίων συνθηκῶν. Τότε, προστεθείσης καὶ τῆς μεγάλης δυνάμεως, τὴν ὁποίαν ἐν Αἰγύπτῳ κατέχει, ὡς γνωστὸν, ἡ Ἑλληνικὴ ἀποικία, ἐγένοντο τὰ διαβήματα παρὰ τῇ Αἰγυπτιακῇ Κυβερνήσει, τὰ ὁποῖα γνωρίζετε, καὶ τὰ ὁποῖα ἐπήνεγκον μεταβολάς τινας, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἡμέτερα συμφέροντα. Ἐπανερχόμενος ἤδη εἰς τὴν ἀφορμὴν, ἐξ ἧς ὡρμήθη ὁ προλαλήσας, τὴν ἐξουσίαν δηλονότι, τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἐχορήγησεν ἄλλοτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ πρόκειται νὰ χορηγήσῃ εἰς τὸ μέλλον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως προσχωρῇ εἰς τοιαῦτα διατάγματα, λέγω, ὅτι κυρίως τὸ νομοσχέδιον εἶναι περὶ περιορισμοῦ τῆς ἐν Αἰγύπτῳ δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν Ἑλληνικῶν Προξενικῶν ἀρχῶν· διὰ τοῦτο μετὰ πολλῆς προσοχῆς ἔπρεπε νὰ γένηται ἡ προσχώρησις εἰς τοιαῦτα διατάγματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν μὲν κατὰ τὸ φαινόμενον λόγον εὐλογοφανῆ, τὸ νὰ περιβάλλουν δηλονότι τὰ μικτὰ δικαστήρια μὲ μείζονα ἐξουσίαν ἐπὶ πταισματικῶν τινων διαφορῶν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα περιώρισαν δικαιώματα ἀνέκαθεν ἰσχύσαντα ἐν Τουρκίᾳ ὑπὲρ τῶν ξένων ὑπηκόων, καὶ τὰ ὁποῖα κατέστησαν σήμερον προβληματικά, ἰδίως ὡς πρὸς τὸ ἑλληνικὸν στοιχεῖον, πολλῶν βιομηχάνων Ἑλλήνων ἐξασκούντων ἐπαγγέλματα, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλουσιν εἰς περιορισμοὺς τὰ διατάγματα, ἰδίως τὸ διάταγμα περὶ τῶν κοινῶν καταστημάτων. Λοιπὸν ἐκ τοῦ σημείου, ἐξ οὗ θὰ τεθῇ τις, ὅπως ἐξετάσῃ τὸ περιεχόμενον τῆς annexe D, δύναται νὰ θεωρήσῃ, ὅτι ἐγένετο ἡ ἀποδοχὴ αὐτῆς ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως μᾶλλον ἢ ἧττον συμφώνως πρὸς τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν χορηγεῖ ὁ νόμος. Ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον μὲν πρόκηται περὶ περιορισμοῦ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας τῶν Ἑλληνικῶν Προξενικῶν ἀρχῶν ἐν Αἰγύπτῳ, εἶχεν ἐξουσίαν πρὸς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀπεδέχθη καὶ νομίμως ἐνήργησεν. Ἄλλο ζήτημα εἶναι, ἂν ἐνήργησε συμφώνως πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν ὑπηκόων, τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ προστατεύῃ. Ἀλλ’ ἐὰν θελήσῃ τις νὰ ἐξετάσῃ τὴν προσχώρησιν εἰς τὴν annexe» ὡς ὑποχώρησιν τῆς ἡμετέρας ὑπὲρ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ἵνα τροποποιῇ καὶ περιορίζῃ δικαιώματα τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλλήνων, ἀναγεγραμμένα ἐν ταῖς συνθήκαις, βεβαίως ὀφείλει νὰ εἴπῃ, ὅτι τοῦτο δὲν ἀνάγεται εἰς τοὺς περιορισμοὺς τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας, τῆς ἐξασκουμένης ὑπὸ τῶν Προξένων ἐν Αἰγύπτῳ καὶ τῇ ἄλλῃ Τουρκίᾳ ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων, ἀλλ’ εἶναι περιορισμὸς ἐμπορικῶν προνομίων αὐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διάκρισις, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ποιώμεθα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ 1889, ὅτε νομίζω, προσεχώρησεν εἰς τὴν annexe D. Πιθανὸν τότε νὰ ἐθεώρει, ὅτι ἁπλῶς περιορίζει τὴν δικαστικὴν δικαιοδοσίαν τῶν Προξένων, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα ἀπέβη νὰ περιορίσῃ δικαιώματα τῶν ἡμετέρων ὑπηκόων. Ἄλλη ἡ ἁπλῆ παρέκτασις δικαιοδοσίας, καθ’ ἣν ὅ,τι πρὶν ὑπήγετο εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Προξενικὴν ἀρχὴν μετεβιβάσθη εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν μικτῶν δικαστηρίων· ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἁπλῶς περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ περιορισμοῦ τῆς ἐξασκήσεως ἐπαγγελμάτων καὶ δικαιωμάτων ἀνεξαρτήτων.

§246ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ λυποῦμαι, ὅτι, καίτοι ἐσκόπουν οὐδὲν νὰ εἴπω ἐν τῇ προκειμένῃ συζητήσει, διότι καὶ ἐσκόπουν νὰ ψηφίσω τὸ νομοσχέδιον, τὸ προτεινόμενον εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ σκοπῶ νὰ ψηφίσω αὐτὸ, μὲ ἀναγκάζει ἡ ὁμιλία, τὴν ὁποίαν ἴσως ἔπρεπε νὰ παραλίπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα ἐπενέγκω παρατηρήσεις, αἵτινες ἐλπίζω, ὅτι θέλουσιν ἀποκαταστήσει τὰ πράγματα ἐκεῖ, ὅπου ἔπρεπε νὰ μένωσι, τηρουμένης τοὐλάχιστον σιωπῆς, ἵνα μὴ μεταβάλληται καὶ ἐπὶ ζημίᾳ τῆς Ἑλλάδος ἡ θέσις αὐτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἰσχυρίσθη, ὅτι αὐτὸς, ὡς ἀντιπροσωπεύων τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν, ὡς κυβερνήτης Ἕλλην, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ, τί ἔπραξαν οἱ πρὸ αὐτοῦ, οἵτινες καὶ αὐτοὶ ἀντεπροσώπευον τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν, ὄντες κυβερνῆται τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι, ἐξακολουθῶν τὴν ἐργασίαν τῶν προκατόχων, συνεχίζει τὸ ἑνιαῖον πρόσωπον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὀφείλει νὰ γινώσκῃ τίνες οἱ λόγοι, οἵτινες ὤθησαν τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως προσχωρήσῃ εἰς τὴν annexe» καὶ ἂν ἐνόμιζεν, ὅτι πρέπει νὰ εἴπῃ καὶ τούτους, νὰ ἐκθέσῃ αὐτοὺς ἐνταῦθα. Δὲν ἀγνοεῖ δὲ τοὺς λόγους τούτους, διότι οὐδεμία ὑπάρχει ἐνέργεια, γενομένη ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, ἥτις νὰ μὴ ἐξάγηται ἐξ ἐγγράφων, εὑρισκομένων ὑπὸ τὴν κατοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἅπαν τὸ πνεῦμα, τὸ ὁδηγῆσαν τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν συνομολόγησιν τῶν σήμερον ζητουμένων νὰ κυρωθῶσιν, ἐξάγεται ἐκ τῶν ἐγγράφων, ἅτινα εὑρίσκονται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐγγράφων ἐξ Αἰγύπτου σταλέντων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐγγράφων ἐξ Ἀθηνῶν σταλέντων εἰς Αἴγυπτον, ἐγγράφων δὲ, τῶν ὁποίων τὰ πρωτότυπα ἔχει πάντα ἐν χερσί. Γινώσκει ἄρα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις προσεχώρησεν εἰς τὴν νέαν παράτασιν, καὶ προσεχώρησεν εἰς τὴν παράτασιν ταύτην μετὰ τοῦ παραρτήματος Δ, διότι ὤφειλε νὰ προσχωρήσῃ εἰς αὐτὴν, καὶ διότι πᾶν ὅ,τι ἤθελε πράξει ἀντιθέτως, ἤθελε πραχθῆ ἐπὶ ζημίᾳ τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις ὤφειλε νὰ γινώσκῃ ταῦτα πάντα, ὤφειλε νὰ γινώσκῃ καὶ ὅτι δὲν προσεχωρήσαμεν εἰς τὴν παράτασιν ταύτην μετὰ τῆς annexe» κατὰ τὸ ἔτος 1890, διότι ἡ προσχώρησις εἰς τὸ παράρτημα Δ ἐγένετο ἐν ἔτει 1889, τὴν 18/30 Ἰανουαρίου, ἐγένετο δὲ διὰ διακοινώσεως, ἥτις κατετέθη ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐτυπώθη ἐνταῦθα, διακοινώσεως τοῦ Βυζαντίου, τότε ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος ἐν Αἰγύπτῳ. Ἐν τῇ διακοινώσει ῥητῶς λέγεται, ὅτι προσχωρεῖ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν παράτασιν τῶν μεταῤῥυθμίσεων ἐπὶ ἓν ἔτος μετὰ τῆς annexe D· ἀφ’ ἧς δὲ στιγμῆς προσεχωρήσαμεν εἰς τὴν παράτασιν τῶν μεταῤῥυθμίσεων ἐπὶ ἓν ἔτος, προσεχωρήσαμεν κατ’ ἀρχὴν, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν πλέον νὰ ἀποχωρήσωμεν ἐξ αὐτῆς, εὐθὺς ὡς προσεχωροῦμεν καὶ εἰς τὸν ὑπόλοιπον χρόνον πρὸς συμπλήρωσιν πενταετίας ἀπὸ τοῦ 1889. Περὶ τούτων δὲν δύναμαι νὰ εἴπω περισσότερα, ἐνόσῳ δὲν ἐπιτρέπεται συζήτησις ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, δηλοῦντος, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται προσαγωγὴ ἐγγράφων, διότι ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ κάμω χρῆσιν παρὰ μόνον τῶν δημοσιευθέντων. Ἀλλὰ λέγω πάλιν, ὅτι προσεχωρήσαμεν, διότι πᾶν τὸ ἀντιθέτως τυχὸν πραττόμενον ἤθελεν εἶναι ἐπιζήμιον εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ διότι πᾶσαι αἱ Δυνάμεις, πρωτοστατούσης τῆς Γαλλίας— ἐπαναλέγω τοῦτο, διότι εἶπον αὐτὸ καὶ ἄλλοτε,— ἀπεδέξαντο πρὸ ἡμῶν τὴν annexe» Προσέξατε δὲ εἰς τοῦτο, ὅπερ λέγω, διότι εἶναι γνωστὸν καὶ προκύπτει μάλιστα ἐξ ἐγγράφων δημοσιευθέντων, ὅτι ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, καὶ ἰδίως ἡ Ἀγγλικὴ, δὲν ἤθελον νὰ συναινέσωσιν εἰς τὴν παράτασιν τῆς μεταῤῥυθμίσεως ἐπὶ πενταετίαν, ἂν μὴ πρότερον αἱ Δυνάμεις προσεχώρουν εἰς τὴν annexe D. Ἔταττεν ἡ Ἀγγλία ὡς ὅρον τῆς παρατάσεως τῆς μεταῤῥυθμίσεως ἐπὶ πενταετίαν τὴν προσχώρησιν εἰς τὴν annexe D, καὶ εἶχε λόγον ἰσχυρὸν νὰ πράττῃ τοῦτο οὕτως. Ὅτε δὲ αἱ Δυνάμεις, καὶ πρώτη ἡ Γαλλία, αἵτινες εἶχον συμφέρον νὰ ζήσῃ ἡ μεταῤῥύθμισις, διότι ἐξ αὐτῆς ἀντλοῦσι μέγιστα ὀφέλη, παρετήρησαν, ὅτι κινδυνεύουσι νὰ ἴδωσι καταῤῥιπτόμενον τὸν θεσμὸν, ἐξ οὗ ἐπορίζοντο αἱ μεγάλαι ἐκεῖναι Δυνάμεις τὰ ὀφέλη, ἐξ οὗ δὲ τὰ μέγιστα ὑπὲρ πάσας ταύτας πορίζεται ἡ μικρὰ ἡμῶν δύναμις, ἡ Ἑλλάς, τότε ἡ Γαλλία συνήνεσε πρώτη, καὶ εὑρέθη ἡ Ἑλλὰς ἀπέναντι ἁπασῶν τῶν Δυνάμεων ἡνωμένων, σκεπτομένη ἂν ὤφειλε νὰ προσχωρήσῃ, ἢ μή, μόνη αὐτή. Καὶ εἶχε τὸ θάῤῥος ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ μὴ προσχωρήσῃ τότε καθ’ ὁλοκληρίαν, ἀλλὰ δι’ ἓν καὶ μόνον ἔτος, θελήσασα νὰ δώσῃ, τοῦτο μὲν, δεῖγμα εἰς τὰς Δυνάμεις καὶ τὴν Αἴγυπτον τῆς προθυμίας αὐτῆς νὰ μὴ ἀποχωρήσῃ ἐκ τῆς ὁμοφωνίας τῶν Δυνάμεων ἁπασῶν, ἀλλὰ καὶ δείγματα τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, νὰ μὴ παραχωρήσῃ μηδὲν τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς ἐκείνων, ἅτινα ἠξίου ἐπὶ τοσούτους χρόνους. Ἠθέλησεν ἰδίως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τοῦτο, ὅτι δὲν ἤθελε συναινέσει εἰς τὸ νὰ χωρήσῃ καὶ ἐπὶ τὴν περαιτέρω τετραετίαν ἡ μεταῤῥύθμισις, ἥτις ἄνευ τῆς συμπράξεως αὐτῆς εἶναι δύσκολον νὰ λειτουργήσῃ ἐν Αἰγύπτῳ, διότι ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος ἐν Αἰγύπτῳ, λαμβανόμενος μόνος, καλύπτει τὸν πληθυσμὸν τῶν ξένων πολιτῶν ἁπασῶν τῶν ἄλλων Δυνάμεων συλλήβδην, ἤθελε, λέγω, νὰ δείξῃ, ἐπωφελουμένη ἐκ ταύτης τῆς δυνάμεως, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὅτι οὐδὲν θέλει παραχωρήσει ἐξ ἐκείνων, ἅτινα εἶχε δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ, καὶ ὑπέβαλε δύο ἀξιώσεις κυρίως· πρῶτον τὴν ἄρσιν τῆς ἀμφιβολίας τῆς περὶ τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, δηλαδὴ τὴν λύσιν ζητήματος, τὸ ὁποῖον, ἐνῷ ἐπὶ πολλὰ ἔτη μένον ἐκκρεμὲς δὲν ἐγέννα περιπλοκὰς, ὁποίας ἔχομεν ἐν Τουρκίᾳ, οὐχ ἧττον ὅμως ἐν ὡρισμέναις περιστάσεσιν ἐγέννα δυσχερείας, καὶ συνέπεσε μάλιστα τότε νὰ γεννήσῃ τοιαύτας δυσχερείας. Συνέπεσε τότε νὰ ἐπιτεθῇ σφοδρῶς κατὰ τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων ὁ νέος Πρωθυπουργὸς τῆς Αἰγύπτου, ἀξιῶν νὰ κρίνῃ αὐτὸς περὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας. Ἔπρεπε νὰ στηθῇ παραχρῆμα ἡ ἐνέργεια αὕτη, ἔπρεπε ν’ ἀναγνωρισθῇ τέλος ὁριστικῶς, ὅτι εἶναι Ἕλληνες ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη ἐνεφανίζοντο καὶ ἀνεγνωρίζοντο ὑφ’ ἡμῶν ὡς Ἕλληνες ὑπήκοοι. Ἔπρεπε νὰ μὴ δεχθῶμεν ἡμεῖς νὰ γείνῃ οἱαδήποτε προσθήκη εἰς τὴν μεταῤῥύθμισιν, ἐν ὅσῳ δὲν ἀντιπροσωπευόμεθα διαρκῶς ἐν τῷ σώματι ἐκείνῳ, τὸ ὁποῖον ἔμελλε νὰ κρίνῃ οἱονεὶ νομοθετικῶς περὶ τῆς προσθήκης ταύτης, διότι ἦτο ἤδη κεκανονισμένον ἐν συμφωνίᾳ τῆς Αἰγύπτου καὶ τῶν Δυνάμεων, ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς ὁ μέλλων νὰ κρίνῃ περὶ τῶν ἐπιτρεπομένων νομοθετικῶν τροποποιήσεων τῶν νόμων τῆς μεταῤῥυθμίσεως δὲν ἔμελλε νὰ ἦναι τὸ μικτὸν δικαστικὸν σῶμα γενικῶς, ἐν ᾧ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἀντιπροσώπους πρωτοδίκας, ἀλλ’ ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς τὴν νομοθετικὴν ταύτην λειτουργίαν ἤθελεν ἐκπληροῖ τὸ Ἐφετεῖον, ἐν δὲ τῷ Ἐφετείῳ ἡμεῖς δὲν εἴχομεν ἀντιπρόσωπον. Εἴχομεν ἀληθῶς τὸν κ. Ἀντωνιάδην, ὅστις κατ’ ἀρχὰς μὲν προσελήφθη ὡς ἐφέτης παραπληρωματικὸς, ἔπειτα δὲ, ἐν ἔτει 1884, δι’ εἰδικῆς πράξεως προσωπικῶς ἐκλήθη ὡς ἐφέτης εἰς τὸ Ἐφετεῖον, αὐτὸς καὶ εἷς Γάλλος συνάδελφος αὐτοῦ, λόγῳ προσωπικῆς ἐκτιμήσεως τῶν ὑπηρεσιῶν ἀμφοτέρων. Ἀλλ’ οἱ ἀπὸ πρωτοδικῶν, ἐκτελούντων ἔργα παρέδρων, ὀνομασθέντες οὕτως ἐφέται, ἦσαν προσωρινοί. Ἀπῃτήσαμεν ἄρα τὴν προσωπικῶς εἰς τὸν κ. Ἀντωνιάδην ἀποδοθεῖσαν ταύτην θέσιν νὰ καταστήσωμεν ἐν Αἰγύπτῳ δικαιωματικῶς θέσιν ἐφέτου Ἕλληνος, καὶ κατωρθώσαμεν τοῦτο. Ταῦτα τὰ δύο ἐπιτυχόντες, ἐπιτυχόντες δὲ καὶ ἄλλα τινὰ, ἐνομίσαμεν, ὅτι εἴχομεν καθῆκον νὰ μὴ ἀποχωρήσωμεν ἀπὸ τῆς εὐρωπαϊκῆς ὁμοφωνίας, ὅτι κυρίως ἡμεῖς ἔμελλε νὰ ὠφεληθῶμεν ἐκ τῆς παρατάσεως τῆς μεταῤῥυθμίσεως, ἔχοντες δὲ ὑπ’ ὄψει τὰς ἐκθέσεις πρακτόρων καὶ πρέσβεων Ἑλλήνων ἀπὸ τοῦ 1870 καὶ ἐντεῦθεν συμφώνους ἁπάσας, ἁπάσας κρινούσας, ὅτι καὶ ἔδει νὰ γείνῃ ἡ πρώτη προσχώρησις εἰς τὴν μεταῤῥύθμισιν, καὶ ὅτι γενομένη ὑπῆρξεν ὠφέλιμος εἰς τοὺς Ἕλληνας, εἴπερ εἴς τινας καὶ ἄλλους, καὶ ὅτι οὕτως ηὐδοκίμησεν ὁ θεσμὸς, ὥστε ἐκινδυνεύομεν, ἂν ἠθέλομεν ἀποχωρήσει, αὐτοὶ οἱ Ἕλληνες νὰ μὴ δειχθῶσι πρόθυμοι νὰ παρακολουθήσωσι τὴν Κυβέρνησιν αὐτῶν εἰς τὴν ἀποχώρησιν, ἐνομίσαμεν, ὅτι εἴχομεν καθῆκον νὰ προσχωρήσωμεν, καὶ προσεχωρήσαμεν. Τοῦτο πράξαντες, ἐπράξαμεν ὅ,τι ἤθελε πράξει καὶ πᾶσα ἄλλη Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ἐπράξαμεν τοῦτο καὶ ἀσφαλίσαντες τὴν ἐκτίμησιν τοῦ παραρτήματος Δ ὑπὸ Ἕλληνος δικαστοῦ. Ἐρχόμεθα νῦν νὰ ἐξετάσωμεν, τί εἶναι τὸ παράρτημα Δ, ὅπερ ἐζήτησα νὰ καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καίτοι ἐγὼ δὲν εἶχον ἀνάγκην αὐτοῦ, διότι εἶναι δεδημοσιευμένον ἐπισήμως εἰς ἁπάσας τὰς αἰγυπτιακὰς ἐφημερίδας, ἐγὼ δὲ, γράψας πρὸ μικροῦ εἰς Ἀλεξάνδρειαν, ἔλαβον ἀντίγραφον παρὰ φίλου.

§247ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐγὼ τὸ κατέθεσα.

§248ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τί εἶναι λοιπὸν τὸ παράρτημα Δ; Τὸ παράρτημα τοῦτο ὁρίζει τίνα τὰ θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δέον νὰ ἐπεκταθῇ ἡ μεταῤῥύθμισις, καὶ καταλήγει εἰς τοῦτο (ἀναγινώσκει): «Τὰ ἐκδοθησόμενα διατάγματα περὶ τῶν θεμάτων τούτων δημοσιευθήσονται μετ’ ἀπόφασιν τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ Ἐφετείου (τῆς ὁλομελείας δηλαδὴ), ὅπερ θέλει περιορισθῆ νὰ βεβαιωθῇ αʹ) ὅτι οἱ προτεινόμενοι νόμοι καὶ κανονισμοὶ εἶναι κοινοὶ εἰς πάντας τοὺς κατοίκους τοῦ (αἰγυπτιακοῦ) ἐδάφους ἄνευ διακρίσεως· βʹ) ὅτι οὐδεμίαν περιέχουσι διάταξιν ἐναντίαν τοῦ κειμένου τῶν συνθηκῶν καὶ συμβάσεων, καὶ τέλος, ὅτι ἐν ταῖς διατάξεσιν αὐτῶν οὐδεμίαν περιλαμβάνουσι ποινὴν ἀνωτέραν τῶν πταισματικῶν.» Ἀπέκειτο λοιπὸν εἰς τὴν μεθ’ ἡμᾶς Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ νὰ δώσῃ ὁδηγίας, ὥστε, ὅτε ἔμελλε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς ἐξελέγξεως τῶν τοῦ παραρτήματος Δ ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου, καὶ τὸ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Πολιτικὸν Πρακτορεῖον καὶ ὁ ἐκεῖ Ἕλλην ἐφέτης νὰ ἦναι ἐν τελείᾳ γνώσει τῶν συμφερόντων καὶ τῶν δικαιωμάτων ἡμῶν, νὰ γινώσκωσιν ἐξ ἐντολῆς, μέχρι τίνος σημείου ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ ὑποχωρήσωμεν. Καὶ παρατηρήσατε, τί ἔπραξεν ἡ Γαλλία. Ἡ Γαλλία εἶχεν ἤδη δεδηλωμένον, ὅτι ἐπιθυμεῖ τὴν πενταετῆ μεταῤῥύθμισιν, παραδεχομένη τὸ παράρτημα Δ. Ἀλλὰ τί ἔπραξεν, ὅτε ἦλθεν ἡ ὥρα τῆς ἐνεργείας; Ἐφρόντισε καὶ ἐπέμεινε καὶ ἐκανόνισε τὰ δικαιώματα αὐτῆς· εἰς τὴν Γαλλίαν ἤρκει νὰ γείνῃ ἐξαίρεσις πέντε πόλεων, ἐν αἷς καὶ μόναις ἡ Γαλλία ἔχει κυρίως ἄξια λόγου συμφέροντα. Ὠφείλομεν οὕτω καὶ ἡμεῖς νὰ φροντίσωμεν νὰ ἴδωμεν, ποῦ κεῖνται τὰ ἡμέτερα συμφέροντα, καὶ ἐκεῖνα τὰ συμφέροντα ἔπρεπε νὰ φροντίσωμεν, δι’ οὗ τρόπου καὶ ἡ Γαλλία, νὰ προστατεύσωμεν. Δὲν ἔχομεν βεβαίως ἡμεῖς τὸ βάρος, ὅπερ ἔχει ἡ Γαλλία, ἰδίως μετὰ τὰ τελευταῖα γεγονότα ἐν Αἰγύπτῳ, ἐπαναλαβοῦσα τὴν προτέραν θέσιν, ἥτις εἶχε μειωθῆ πρότερον ἐν τῷ αἰγυπτιακῷ ἐδάφει· ἀλλ’ ἡμεῖς ἄλλοθεν ἀντλοῦμεν δύναμιν, ἀντλοῦμεν δύναμιν ἐκ τοῦ στοιχείου τοῦ ἑλληνικοῦ ἐν αἰγύπτῳ, ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ πλούτου αὐτοῦ, ἐκ τῆς δυνάμεως τῆς ἠθικῆς, τὴν ὁποίαν ἐν Αἰγύπτῳ κατώρθωσε νὰ ἀποκτήσῃ· ἐπὶ τούτων στηριζόμενοι, ὀφείλομεν νὰ ἐνεργήσωμεν, ὅπως κανονίσωμεν τὰ τῆς annexe» κατὰ τρόπον ὡς οἷόν τε συμφερώτερον εἰς ἡμᾶς. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπικρίνω τὴν Κυβέρνησιν δι’ ὅ,τι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ ἔπραξε, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἐπετρέπετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐνεργείας αὐτῆς, καὶ οὕτως ἀγνοῶ, τί ἔπραξεν. Ἀλλ’ ἐάν τις θελήσῃ νὰ δεχθῇ, ὅτι ὑπῆρξε παράλειψις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος, ἐκεῖνος δὲν ἔχει νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὸ παρελθὸν, ὅπως εὕρῃ τὴν παράλειψιν, ὀφείλει νὰ στρέψῃ τὸ βλέμμα πρὸς τὸ παρὸν, καὶ ἐκ τοῦ παρόντος νὰ προσέξῃ, μὴ προῆλθεν ἡ ζημία.

§249ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀπαντήσας, ἠθέλησα νὰ περιορισθῶ μόνον, ὅπως ἐξηγήσω ὑμῖν κατὰ τίνα τρόπον κατωρθώθη ὑπὸ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ἵνα πᾶσαι σχεδὸν αἱ Κυβερνήσεις ἀναγνωρίσουν αὐτῇ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὰς προηγουμένας συμφωνίας μεταξὺ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ξένων Κυβερνήσεων καὶ κατὰ τὰ νενομοθετημένα, κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων καὶ τοὺς κώδικας, δὲν εἶχε, δὲν ἠθέλησα ὅμως νὰ ἐξηγήσω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοῦ 1887, ὅτε ἤρχισαν αἱ διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως καὶ αὐτῆς. Ἀληθῶς ἀπὸ τοῦ 1887 ἀπηύθυνε κατὰ πρῶτον ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις τὰς ἐγκυκλίους, διὰ τῶν ὁποίων ἐζήτησε ν’ ἀποσπάσῃ παρὰ τῶν Δυνάμεων ὅ,τι πρὸ χρόνων ἐπεζήτει, νὰ συγκεντρώσῃ δηλονότι ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέραν δύναμιν ἐν ἑαυτῇ νὰ συγκεντρώσῃ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν εἰς ἑαυτὴν, νὰ τὴν ἀποχωρίσῃ ἐκ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἀντιπροσώπων τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων, οἱ ὁποῖοι τὴν ἐξήσκησαν μέχρι ἐκείνης τῆς ἐποχῆς, καὶ νὰ τὴν ἀναθέσῃ εἰς ἓν ἄλλο σῶμα τὸ ὁποῖον ἤλπιζεν, ὅτι θὰ ἠδύνατο εὐκολώτερον νὰ ἐπηρεάζῃ. Κατὰ τὸ 1887 λοιπὸν, μετὰ ματαίας προσπαθείας, τὰς ὁποίας μετ’ ἐπιτηδειότητος εἰς προηγουμένας ἐποχὰς μετῆλθεν, ὅπως ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν νὰ νομοθετῇ ὑπό τινας διατυπώσεις, ἐξέθηκεν εἰς ἐγκυκλίους τέσσαρα θέματα, σκοποῦντα νὰ συμπληρώσωσι, κατὰ τὸ πνεῦμα πάντοτε τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, τὴν δύναμιν αὐτῆς, τὴν νομοθετικὴν καὶ δικαστικὴν, δι’ ὧν πάντοτε ἐπεζήτησε νὰ ἐξοντώσῃ ἐντελῶς τὴν ἑτεροδικίαν ἐν Αἰγύπτῳ. Διετύπωσε λοιπὸν κατὰ τὸ 1887, καὶ μετὰ ταῦτα κατὰ τὸ 1889 εἰς τέσσαρα annexes τὰ διάφορα αὐτὰ θέματα, τὰ ὁποῖα συνοψίζουσι τὸ σύστημα καὶ τὴν μέθοδον αὐτῆς ἐναντίον τῆς ἑτεροδικίας καὶ τῶν ἀναμίξεων τῶν ξένων Κυβερνήσεων ἐν Αἰγύπτῳ ὑπὲρ τῶν ἰδίων ὑπηκόων. Ἀλλ’ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, ἐπιτηδειότατα ἐνεργοῦσα, ὅπως καὶ ἄλλοτε, ὅτε ἤθελε τὸ πρῶτον νὰ εἰσαγάγῃ τὴν δικαστικὴν μεταῤῥύθμισιν, ἐξεμεταλλεύθη διαδοχικῶς καὶ καταλλήλως ὅλων τῶν Κυβερνήσεων τὰς ἐπιθυμίας καὶ τὰ συμφέροντα Πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν μετῆλθεν ἐπίσης πολιτικὴν ἐπιτηδείαν, ἀλλ’ ἐπιζήμιον. Ἡ Ἑλλην. Κυβέρνησις εἶχεν ἀπὸ καιροῦ σπουδαῖα ζητήματα ἐκκρεμῆ, τὸ ζήτημα τῆς ἰθαγενείας, τὸ ζήτημα τῆς ὁριστικῆς ἀναγνωρίσεως, ἐφέτου ἐν τῷ μικτῷ Ἐφετείῳ, τὸ τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως καὶ ἄλλα τινὰ ζητήματα, ἅτινα ἐνδιέφερον αὐτήν. Ἀλλ’ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις προέβαλεν ἀντ’ αὐτῶν ἄλλα αἰτήματα, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο κυρίως ἡ ἀποδοχὴ τῆς annexe D, ἐκτὸς τῶν ἄλλων τριῶν annexes. Πᾶσαι αὗται ὅμως ἔθιγον τὰ τῶν ἡμετέρων ὑπηκόων δικαιώματα καὶ προνόμια ἐν Αἰγύπτῳ. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπεζήτει τὸν κανονισμὸν τοῦ ζητήματος τῆς ἰθαγενείας, ἐπεζήτει, ὡς εἶπον, καὶ τὴν ὁριστικὴν ἀναγνώρισιν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἔχειν ἐφέτην ἐν τῷ Ἐφετείῳ. Διεξήχθησαν περὶ αὐτῶν διαπραγματεύσεις, καὶ ἀμοιβαῖαι ἐγένοντο ὑποχωρήσεις· ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἐδέχθη νὰ ὑπογράψῃ τὸν γνωστὸν συμβιβασμὸν περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἰθαγενείας, ἐδέχθη ἐπίσης ν’ ἀναγνωρισθῇ ὁριστικὸς ἐφέτης ὁ κ. Ἀντωνιάδης καὶ τὸ δικαίωμα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἔχειν ἐφέτην, ἡ δ’ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐδέχθη ἀφ’ ἑτέρου κατὰ τὸ 1889, ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ προλαλήσας, τὴν annexe D, τὴν ἐπιτρέπουσαν τῇ Αἰγυπτιακῇ Κυβερνήσει νὰ ἐκδίδῃ ἀστυνομικὰ διατάγματα. Ἐνῷ ὅμως ἐδέχθη αὐτὴν ὁριστικῶς ἀπέναντι τῶν ἀνταλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον, καὶ περὶ ὧν θὰ γείνῃ βραδύτερον συζήτησις, διότι προεκλήθην νὰ καταθέσω τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἔρχεται σήμερον ὁ Ὑπουργὸς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νὰ ἐπιῤῥίψῃ ὅλην τὴν εὐθύνην τῶν δυσαρέστων, ὅσα κατὰ τοὺς τελευταίους αὐτοὺς μῆνας ἔλαβον χώραν ἐν Αἰγύπτῳ, εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν...

§250ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶπον ὅτι καθῆκον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, οἱασδήποτε, ἦτο, ὅτε ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Ἐφετεῖον, νὰ δώσῃ ὁδηγίας εἰς τὸν πράκτορα ἐν Ἀλεξανδρείᾳ καὶ εἰς τὸν ἐφέτην, διὰ νὰ μὴ γείνῃ τι τὸ ἐπιζήμιον· εἶπον ὅμως, ὅτι οὐδὲν κατέχω ἔγγραφον καὶ οὐδεμίαν πληροφορίαν, ἡ ὁποία νὰ μὲ δικαιολογῇ νὰ κατακρίνω τὴν Κυβέρνησιν.

§251ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ κακὸν, κύριε Βουλευτὰ Ἀττικῆς, εἰς τὸ μέτρον, ὅπερ ἀπεδέχθητε, τὸ δικαίωμα δηλαδὴ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως νὰ νομοθετῇ διὰ διαταγμάτων περὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσατε πρὶν, κεῖται εἰς τοῦτο, ὅτι ἐνεπιστεύθητε τὴν ἐξουσίαν ὑμῶν εἰς ἓν Ἐφετεῖον, τὸ ὁποῖον, ἐκ προκαταβολῆς ἦτο γνωστὸν, ὅτι οὐδὲν ἦτο ἄλλο ἢ ὄργανον τῶν θελήσεων τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως· διότι ἐν αὐτῷ μεταξὺ τῶν δώδεκα ἐφετῶν οἱ τέσσαρες εἶναι Αἰγύπτιοι, μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων ὀκτὼ μελῶν εὔλογον ἦτο νὰ φοβῆταί τις διά τινας ἐπηρεασμένην γνώμην ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν μᾶλλον πολιτικὴν σημασίαν, παρὰ δικαστικήν. Δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι τὰ μικτὰ δικαστήρια ἐν Αἰγύπτῳ, ἀφ’ ἧς ἱδρύθησαν μέχρι σήμερον, εὐλαβῶς καὶ ἀμερολήπτως διεχειρίσθησαν τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν εἰς αὐτὰ ἐνεπιστεύθη ἡ Εὐρώπη καὶ ἡ Αἴγυπτος. Δὲν ὑπάρχει Ἕλλην, ὅστις δὲν ἀναγνωρίζει, ὅτι θὰ ἦτο ἐπιζημιώτατον, ἄν ἔπαυε νὰ λειτουργῇ ἡ δικαιοσύνη τῶν μικτῶν δικαστηρίων καὶ ἐπανήρχοντο τὰ πράγματα εἰς τὴν πρὸ τοῦ 1875 κατάστασιν. Ἀλλ’ ἄν οὕτως ἔχῃ, ὅταν πρόκηται περὶ ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, ἄλλως ἔχει, ὁσάκις ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις καλῇ τὸ Ἐφετεῖον νὰ ἐγκρίνῃ, δυνάμει τῆς annexe D, τὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα παρεσκεύασε περὶ τῶν ποικίλων ἀστυνομικῶν ἀντικειμένων. Τότε τὸ Ἐφετεῖον καλεῖται νὰ ἐνασκήσῃ πολιτικὴν μᾶλλον ἐξουσίαν. Τῆς πολιτικῆς λοιπὸν αὐτῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν πρὶν εἶχον αἱ Κυβερνήσεις, ἔπρεπε, νομίζω, ὑμεῖς πρῶτοι νὰ φοβηθῆτε τότε τὴν κακὴν χρῆσιν, πρὸς βλάβην τῶν δικαιωμάτων καὶ συμφερόντων τῶν ἡμετέρων ὑπηκόων, οὐχὶ δὲ, ἀφοῦ ἐγένετο καὶ ἀνετέθη εἰς ἓν Ἐφετεῖον, ὅπερ ἐν τοιούτοις ζητήμασι πολιτικῶς μᾶλλον ἢ δικαστικῶς σκέπτεται, νὰ μέμφησθε τὴν διάδοχον Κυβέρνησιν, ὅτι δι’ ἑνὸς μέλους μεταξὺ 12 δὲν δύναται νὰ προστατεύῃ πλέον τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα ἐναντίον ἀποφάσεων τῆς ὁλομελείας, ὅπως αἱ ἀποφάσεις αὗται τοῦ Μικτοῦ Ἐφετείου. Βεβαίως ἡ annexe» ἀνεγνώρισε τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Ἐφετεῖον, πρὸ τῆς δημοσιεύσεως νὰ ἀποφαίνηται μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ ἄν τὰ διατάγματα, ἅτινα τῷ ὑποβάλλονται, περιέχωσι διατάξεις ἐναντίας εἰς τὰς capitulations. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, ἂν αἱ capitulations δὲν δίδουν ἐνίοτε λαβὴν εἰς τὰς ἑρμηνείας τὰς πλέον ἀντιθέτους, καὶ ἂν δὲν ὀφείλωσιν οἱ ἐν Τουρκίᾳ ἐμπορευόμενοι ἀλλοδαποὶ μᾶλλον εἰς τὰς ἑρμηνείας καὶ τὰς ἐκ τούτων συνηθείας, τὰς καθιερωθείσας ἐπὶ τοῦ κειμένου τῶν ἀρχαίων συνθηκῶν, τὴν μεγάλην προστασίαν, ἧς ἐπὶ αἰῶνας ἀπολαύουσιν, ἢ εἰς τὴν σαφῆ καὶ ῥητὴν διάταξιν τοῦ κειμένου αὐτῶν. Ἐν τούτοις ἡ annexe D, τὴν ὁποίαν παρεδέχθητε, ῥητῶς λέγει, ὅτι πρέπει νὰ ἀποφαίνηται τὸ Ἐφετεῖον, ἂν αἱ διατάξεις τῶν διαταγμάτων ἦναι ἐναντίαι εἰς τὸ κείμενον τῶν capitulations. Διὰ τοῦτο τὸ Ἐφετεῖον Ἀλεξανδρείας, ἐξετάζον τὰ τελευταῖα ἀστυνομικὰ διατάγματα, ἀπεφάνθη, καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ φρονῇ καὶ τώρα, ὡς καὶ πρίν, ὅτι οὐδεμίαν περιεῖχον ταῦτα διάταξιν ἀντικειμένην εἰς τὰς ἀρχαίας συνθήκας, δηλονότι εἰς τὸ κείμενον τῶν ἀρχαίων συνθηκῶν. Ἄν δὲ τὸ Ἐφετεῖον, μετὰ τὰς διαμαρτυρήσεις τῆς Γαλλίας, τῆς Ρωσσίας καὶ ἡμῶν, δὲν παρῄτει τὴν ἐξουσίαν, ἣν ἐχορήγησεν αὐτῷ ἡ annexe D, τοῦ ἐξετάζειν καὶ ἐγκρίνειν τὰ ἀστυνομικὰ διατάγματα, Κύριος οἶδεν, ἂν μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου δὲν ἤθελεν ἐκλείψει πᾶσα ἐγγύησις καὶ πᾶσα προστασία τῶν ἀλλοδαπῶν, πηγάζουσα ἐκ τῶν ἀρχαίων συνθηκῶν. Λοιπὸν δὲν ἦτο δυνατὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ γνωρίζῃ, τίνα προτείνει εἰς τὸ Ἐφετεῖον διατάγματα ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, οὔτε ὅτι ἐδόθη τοιαύτη ἐξήγησις ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου εἰς τὰ διατάγματα, καὶ ἑπομένως διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου αὐτῆς ἐφέτου νὰ σταματήσῃ τὰς νομοθετικὰς ἐνεργείας τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Ἀφοῦ ἡ ὁλομέλεια τοῦ Ἐφετείου ἀπεφασίζῃ, τί ἠδύνατο νὰ πράξῃ κατὰ τῆς πλειονοψηφίας ὁ Ἕλλην ἐφέτης, ὁ ὁποῖος, ἂν ἐπείσθη ἐν τῷ συμβουλίῳ, ὅτι ἦτο ἀδύνατον νὰ σχηματισθῇ πλειονοψηφία ὑπὲρ τῆς γνώμης ἐναντίον τῶν ἀστυνομικῶν διαταγμάτων, ἐθεώρησε συνετώτερον καὶ συμφερώτερον πιθανῶς νὰ μὴ ἐκτεθῇ, πολεμῶν τὰ διατάγματα καὶ δυσαρεστήσῃ ἔτι μᾶλλον τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν; Δὲν γνωρίζω, πῶς ἐγνωμάτευσεν ὁ ἡμέτερος ἐφέτης, ἀλλὰ βέβαιον εἶναι, ὅτι ὑπῆρξε πλειοψηφία τοῦ Ἐφετείου μεγίστη, ἥτις ἀπεφάνθη, ὅτι τὰ ἀστυνομικὰ αὐτὰ διατάγματα δὲν ἀντιβαίνουσιν εἰς τὰς ἀρχαίας συνθήκας, καὶ ὅτι δὲν παραβιάζουσι τοὺς δύο ἄλλους ὅρους, τοὺς ὁποίους ἡ annexe» ἀνέθηκεν, ὅπως ἐξετάζῃ τὸ Ἐφετεῖον. Ὑπηνίξατο ὅμως μετὰ ταῦτα ὁ προλαλήσας καὶ ἄλλο τι, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐμιμήθη τὴν Γαλλικὴν, ὅπως ὑπερασπίσηται καὶ αὐτὴ τοὺς ὑπηκόους αὐτῆς. Περὶ τούτου αἱ πληροφορίαι ὑμῶν δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Ἂν ὑπῆρξε Δύναμις, ἡ ὁποία ἐξανέστη κατὰ τῶν διαταγμάτων αὐτῶν καὶ κατεπολέμησε τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν καὶ τὰς τάσεις τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐκμηδένισιν τῶν δικαιωμάτων τῶν ἀλλοδαπῶν, ὑπῆρξεν ἡ Ἑλληνικὴ ἐν Αἰγύπτῳ κοινότης, καὶ ὁ τύπος αὐτῆς, ὅστις ἐξήγειρεν ἀνὰ πᾶσαν τὴν Αἴγυπτον πάντας, καὶ Ἕλληνας καὶ ἀλλοδαπούς. Οἱ Ἕλληνες τῆς Ἀλεξανδρείας, καὶ πάσης ἄλλης ἐν Αἰγύπτῳ κοινότητος, ἐξεγερθέντες, ἐνεθάῤῥυναν καὶ ὑπεστήριξαν τὰς ἐνεργείας τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἡ δὲ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διεμαρτυρήθη ἐγγράφως πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Αἰγύπτου.

§252ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ ποίαν ἐποχήν;

§253ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ διαμαρτύρησις ἐπεδόθη τὴν παραμονὴν τῆς ἡμέρας, ἥτις ὡρίσθη πρὸς ἔναρξιν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἀστυνομικῶν διαταγμάτων, δύο δὲ ἢ τρεῖς ἡμέρας πρὶν εἶχεν ἐπιδοθῆ ἡ τῆς Γαλλίας. Λοιπὸν ἐπεδόθη ἔγγραφος διαμαρτύρησις, ἀπαιτοῦσα παρὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μὴ ἐφαρμοσθῶσι τὰ διατάγματα ταῦτα, ὡς ἀντιβαίνοντα εἰς τὰς συνθήκας, ἀναθεωρηθῶσι δὲ ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου. Ἀλλὰ μετὰ ταῦτα τί συνέβη; Συνέβη ὅ,τι συνήθως συμβαίνει, ὁσάκις πολλοὶ συναγωνίζονται περὶ τῶν ἰδίων αὐτῶν συμφερόντων, καὶ βλέπουσιν, ὅτι πάντες δύσκολον νὰ ἱκανοποιηθῶσι. Σπεύδει εἷς ν’ ἀποχωρισθῇ τῶν ἄλλων, διότι εὐκολώτερον ἐπιτυγχάνει οὕτω. Τοῦτο συνέβη ἐν Αἰγύπτῳ. Ἐν Αἰγύπτῳ πρὸ πάντων τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον πολεμεῖται, ὡς τὸ ἰσχυρότερον, αἱ διακρίσεις δὲ καὶ ἐξαιρέσεις πάντοτε γίνονται πρὸς βλάβην αὐτοῦ, καὶ αὐτὸ κυρίως καὶ μόνον σκοποῦσι. Διὰ τοῦτο π. χ. ἐν τῷ τελωνειακῷ κανονισμῷ ἐγένετο διάκρισις ἐπὶ τῆς ἐπισκέψεως τῶν πλοίων μεταξὺ τῶν χωρητικότητος ἀνωτέρας τῶν 200 τόννων, ἅτινα ἐξαιροῦνται τῆς ἐπισκέψεως, καὶ τῶν πλοίων τῶν κάτω τῶν 200 τόννων ὁποῖα σχεδὸν πάντα τὰ Ἑλληνικὰ, ἅτινα ὑπόκεινται εἰς ἐπίσκεψιν. Ἐπίσης καὶ εἰς τὸ ζήτητα τῶν établissements bublics, ἅτινα πάντα σχεδὸν ἔχουσιν Ἕλληνες. Ἐπέτυχε διὰ τοῦ περὶ αὐτῶν ἀστυνομικοῦ διατάγματος ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, ὥστε οὐδὲν τοιοῦτον κατάστημα νὰ δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἐν Αἰγύπτῳ ἄνευ τῆς ἀδείας τῆς Αἰγυπτιακῆς διοικήσεως. Στενοχωρηθεῖσα ὅμως ἐκ τῆς ἐξεγέρσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου καὶ τῶν Κυβερνήσεων Γαλλίας, Ρωσσίας καὶ Ἑλλάδος, συνεννοεῖται μετὰ τῆς Γαλλίας, καὶ ἐξαιρεῖ τῆς ἀνάγκης τῆς διοικητικῆς ἀδείας, ἣν ἀπαιτεῖ τὸ διάταγμα, τὰς πέντε μεγαλειτέρας πόλεις τῆς Αἰγύπτου, ἐν αἷς μόνον ὑπάρχουσιν Εὐρωπαῖοι, τὸ δὲ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι διεσπαρμένον πρὸ πάντων, καὶ τὸ μόνον ἐν ταῖς μικραῖς πόλεσιν, ἀφίνει ὑπὸ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἀδείας, κλείει δὲ καὶ πᾶσαν θύραν, διὰ τῆς ὁποίας ἠδυνάμεθα νὰ εἰσέλθωμεν καὶ προστατεύσωμεν αὐτό. Δὲν προῆλθε λοιπὸν ἐκ παραλείψεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἡ βλάβη· ἡ βλάβη προῆλθε, διότι ἐνεπλέχθημεν εἰς σύμπραξιν μετ’ ἄλλων Κυβερνήσεων, αἵτινες ἐζήτησαν αὐτὴν παρ’ ἡμῶν καὶ διότι ἐγκατελείφθημεν τὴν τελευταίαν ὥραν παρ’ ἐκείνων, παρὰ τῶν ὁποίων, ἀφοῦ συνηγωνίσθημεν αὐτοῖς, ἠξιοῦμεν μεγαλειτέραν ἀλληλεγγύην. Τώρα τὸ ζήτημα μένει ἐκκρεμές· οἱαδήποτε δὲ καὶ ἂν ἦναι ἡ ἔκβασις τῶν ἐνεργειῶν ἡμῶν, δὲν πρέπει νὰ ῥίπτηται ἡ εὐθύνη ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§254ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ....

§255ΡΑΛΛΗΣ...

§256ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐγὼ εἶμαι ἀξιοκατάκριτος, διότι ἠμέλησα νὰ ὑπερασπίσω τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα ἐν Αἰγύπτῳ, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐνήργησα, ὅσα προηγουμένως ἐξέθηκα πρὸς τὴν Βουλὴν, ἢ ὁ προλαλήσας, ὅστις ἐν γνώσει ἦλθε νὰ εἴπῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πράγματα, τὰ ὁποῖα γινώσκει, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθῆ, καὶ τὰ ὁποῖα εἶπεν ἁπλῶς, ὅπως συκοφαντήσῃ; Ὁ Γάλλος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, λαλῶν ἐν τῇ Γαλλικῇ Βουλῇ, δὲν εἶπεν ὅ,τι ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας, ἀλλ’ εἶπε «σχεδὸν μόνοι ἐνηργήσαμεν». Ὅταν λοιπὸν εἶπε σχεδὸν μόνοι, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διαστρέφητε τὸν λόγον τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ νὰ λέγητε, ὅτι εἶπεν, ὅτι «μόνοι ἐνήργησαν». Ὅταν θέλητε νὰ κάμνητε τὸν διδάσκαλον ἐν τῇ Βουλῇ καὶ νὰ θέτητε κανόνας πολιτικῆς χρηστότητος, πρέπει πρῶτον νὰ λέγητε τὴν ἀλήθειαν, καὶ νὰ μὴ διαστρέφητε αὐτὴν πρὸς κορεσμὸν μικρῶν παθῶν. Ἐνῷ πρὸ ὀλίγου σᾶς εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι διαμαρτυρίαν ἐπέδωκεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐγκαίρως πρὸς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν, τολμᾶτε νὰ ἔρχησθε καὶ νὰ ψέγητε τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἠμέλησε νὰ ἐκτελέσῃ τοῦτο τὸ καθῆκον αὐτῆς; Ἠθέλετε νὰ μετέλθῃ αὕτη τὴν αὐτὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν μετῆλθεν ἡ Γαλλία, καὶ νὰ εἴπωμεν πρὸς τοὺς Ἕλληνας τῆς Αἰγύπτου: «μὴ δεχθῆτε κἀνένα ἀστυνομικὸν ὑπάλληλον, ἐρχόμενον νὰ ἐκτελέσῃ τὰ διατάγματα, ἀλλὰ ἀποδιώξατε αὐτὸν διὰ λακτισμάτων»; Τοιαύτην πολιτικὴν θὰ μετήρχεσθε ἐν Αἰγύπτῳ σεῖς; Βεβαίως δύνασθε νὰ γράφητε ταῦτα ἐν ἄρθρῳ ἐφημερίδος καὶ νὰ τὰ λέγητε καυχώμενοι ἐν τῇ Βουλῇ ἄνευ οὐδεμιᾶς εὐθύνης, καὶ νὰ διεκδικῆτε οὕτω ὑπὲρ ὑμῶν πολιτικὴν Βίσμαρκ, ἀλλὰ καλλίτερον εἶναι νὰ μετέρχηταί τις μετριοπαθεστέραν πολιτικὴν, ἵνα μὴ ἔρχηται κατόπιν ὡς σκύλαξ, προσλιπαρῶν συγγνώμην καὶ εὐμένειαν. Ἀλλὰ συνάμα βλάπτετε τὸν τόπον, ζητοῦντες νὰ ἱκανοποιήσητε σήμερον κομματικὰ πάθη, καὶ φέροντες ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τῷ τύπῳ ζητήματα, τὰ ὁποῖα συζητούμενα βλάπτουν. Ὅ,τι ἐπράξαμεν δὲν δικαιολογεῖ τὰς ἐπιτιμήσεις ὑμῶν. Ὅταν, Κύριοι, διαμαρτυρώμεθα, ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ζητοῦμεν τὴν μεταβολὴν τῶν διαταγμάτων; Ἐπεδώκαμεν ἔγκαιρον διαμαρτυρίαν πρὸς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν, καὶ δὲν ἐδικαιοῦντο νὰ μᾶς εἴπωσιν οἱ ἐγκαταλιπόντες ἡμᾶς: «ναὶ, διεμαρτυρήθητε, ἀλλὰ δὲν ἤλθετε τάχα νὰ ὑποστηρίξητε μεθ’ ἡμῶν αὐτήν. Τί ζητεῖτε ἤδη;» Ἰδοὺ τί συνέβη. Ὁ ἡμέτερος πολιτικὸς πράκτωρ εὑρίσκετο ἐπ’ ἀδείᾳ ἐκτὸς τῆς Αἰγύπτου, διηύθυνε δὲ τὸ Πρακτορεῖον ὁ γραμματεύς. Βεβαίως δὲν ἐσπεύσαμεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τοῦ ζητήματος, ὅπως ὑποβάλωμεν διαμαρτυρήσεις· ἔπρεπεν ἄλλοι νὰ προηγηθῶσι, διότι μεμονωμένοι οὐδὲν θὰ ἐπράττομεν. Οἱ ἡμέτεροι ὑπήκοοι ἐξηγέρθησαν κατά τινων διατάξεων τῶν διαταγμάτων, αἱ δὲ Κυβερνήσεις τῆς Γαλλίας καὶ Ρωσσίας διεμαρτυρήθησαν. Διεμαρτυρήθημεν καὶ ἡμεῖς, ἀλλ’ ἡ ἐκτέλεσις διετάχθη, ἀναμένομεν δὲ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν τῆς Γαλλίας καὶ Ρωσσίας. Αἴφνης ἡ Γαλλία συνεβιβάσθη. Δύο ἡμέρας ἀφ’ ἧς συνωμολογήθη ἡ συμφωνία αὕτη μεταξὺ Γαλλικῆς καὶ Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ἔφθασεν ὁ ἀναμενόμενος ἡμέτερος πολιτικὸς πράκτωρ εἰς Ἀλεξάνδρειαν, ἐπρόκειτο δὲ νὰ ὑποβάλῃ τὰς αἰτήσεις του. Αἱ αἰτήσεις αὗται δὲν θὰ ἦσαν ἐκπρόθεσμοι, διότι οὐδεμία προθεσμία ὑπῆρχε. Δὲν ἦσαν οὔτε ἀναγκαῖαι εἰς τοὺς μεθ’ ἡμῶν συμπράττοντας, διότι ἐγίνωσκον, τί μᾶς ἔβλαπτε καὶ τί ἠθέλομεν. Ἡ κατὰ δύο ἡμέρας ἑπομένως βραδυτέρα ἄφιξις τοῦ ἡμετέρου πράκτορος δὲν ἐδικαιολόγει τὸν πρεσβευτὴν τῆς Γαλλίας ἐν Αἰγύπτῳ, συμβιβασθέντα ἐπὶ ζημίᾳ ἡμῶν καὶ ἐν ἀγνοίᾳ ἡμῶν, οὐδὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ἡ Γαλλία διεκδικεῖ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα γενικῶς καὶ ἀδιακρίτως ἀνεγράφησαν ὑπὲρ τῶν ἐν Τουρκίᾳ ἀλλοδαπῶν εἰς τὰς capitulations τῆς Εὐρώπης μετὰ τῆς Τουρκίας. Ἂν ἄλλοτε τὰ ὑπερησπίσθη, ἤδη δὲν τὰ ὑπερησπίσθη, διότι τὰ περιώρισε μόνον εἰς πέντε πόλεις, εἰς ὅλα δὲ τὰ ἄλλα μέρη ἐγκατέλιπεν αὐτὰ ἔκθετα εἰς τὴν διοικητικὴν αὐθαιρεσίαν. Δὲν λέγω, ὅτι ὀφείλει ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις νὰ θυσιάζῃ τὰ συμφέροντα αὐτῆς χάριν συμφερόντων ἄλλων. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀφοῦ ἦτο γνωστὸν τῷ Γάλλῳ πρεσβευτῇ, ὅτι μετὰ δύο ἡμέρας ἀφικνεῖτο εἰς Αἴγυπτον ὁ πολιτικὸς πράκτωρ τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἀφοῦ κοινὸς ἦτο ὁ ἀγὼν καὶ ἀπὸ κοινοῦ συνειργαζόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἡ σπουδὴ αὐτοῦ νὰ συμβιβασθῇ πρὸς βλάβην ἡμῶν καὶ νὰ κλείσῃ τὴν θύραν εἰς τὰς ἐνεργείας ἡμῶν εἶναι ἀδικαιολόγητος. Ἀφοῦ ἦτο γνωστὸν, ὅτι θὰ ἔφθανεν ὁ Ἕλλην ἀντιπρόσωπος μετὰ δύο ἡμέρας, δὲν ἦτο δίκαιον νὰ κλεισθῇ συμφωνία, ἥτις δὲν ἦτο μόνον ἐπιβλαβὴς ἡμῖν, ἀλλ’ ἄφινεν ἐφεξῆς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διαπραγματεύηται μόνη πρὸς τὴν Αἰγυπτιακὴν, καὶ ἀφήρεσεν ἀπ’ αὐτῆς ἓν τῶν ἰσχυροτέρων ὅπλων, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ μεταχειρισθῇ. Ἤδη τί γίνεται ἐνταῦθα; Ἐπειδὴ ἀπέτυχεν ἡ ἐνέργεια ἡμῶν ἐκ περιστάσεων τοιούτων, καταγγέλλομαι ἐπὶ τῇ ἀποτυχίᾳ, καὶ καταγγέλλομαι ἄνευ ἐγγράφων καὶ ἄνευ βασίμων πληροφοριῶν, διὰ διαστροφῆς μάλιστα τοῦ κειμένου λόγου, ἐκφωνηθέντος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γαλλίας, καὶ καταγγέλλομαι ὡς ἡ αἰτία, ὅπως δεκάδες χιλιάδων Ἑλλήνων ἐκπατρισθῶσιν ἐκ τῆς Αἰγύπτου. Αὐτὰ πρέπει νὰ στηρίζωνται ἐπὶ δεδομένων ἀναμφισβητήτων, ὅπως καταγγέλλωνται ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, ὁπόθεν θὰ μεταδοθῶσιν εἰς ὅλον τὸν Ἑλληνισμὸν, πρέπει νὰ στηρίζωνται ἐπὶ ἀποδείξεων. Ἀλλ’ ὁ προλαλήσας οὐδὲν τούτων ἔπραξεν· ἐπανέλαβεν ἀνεξετάστως ὅ,τι αἱ ἐφημερίδες ἔγραψαν πρὸ πολλοῦ· ἰσχυρίσθη, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γαλλίας εἶπεν, ὅτι ἔμεινε «μόνος»· ἀλλὰ δὲν τὸ εἶπε, καθόσον εἶναι πασίγνωστον, ὅτι δύο ἄλλαι Κυβερνήσεις συνέπραξαν μετὰ τῆς Γαλλίας ἀπ’ ἀρχῆς καθ’ ὅλον τὸ στάδιον τῶν διαμαρτυριῶν. Ἡ πολιτικὴ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως δὲν ἦτο δυνατὸν, παρὰ νὰ ἦναι πολιτικὴ διαμαρτυριῶν, καὶ αὐτὸ ἐδήλωσα πρὸς τὸν ἐν Ἀθήναις ἀντιπρόσωπον τῆς Γαλλίας, ὅτι διαμαρτυρόμεθα ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων ἐν Αἰγύπτῳ, ἅτινα εἶναι συμφέροντα καὶ τῶν Γάλλων ὑπηκόων. Τὰ συμφέροντα ἡμῶν ἀφ’ ἑτέρου ἐν Αἰγύπτῳ δὲν ἀντίκεινται πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν Αἰγυπτίων ὑπηκόων· ὁ ἰσχυρισμὸς, ὅτι διὰ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν δηλητηριάζεται ὁ αἰγυπτιακὸς πληθυσμὸς, εἶναι ὅλως αὐθαίρετος, διότι τὸ διάταγμα, περὶ οὗ πρόκειται, τὸ περὶ τῶν δημοσίων καταστημάτων δηλονότι, περιέχει διάταξιν, ἡ ὁποία προστατεύει τοὺς ποιουμένους κατάχρησιν ποτῶν, ἐπιβλαβῶν εἰς τὴν ὑγείαν. Ἀληθῶς ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἣν μετὰ δύο καταδικαστικὰς ἀποφάσεις ἐπὶ παρανόμῳ πωλήσει τοιούτων ποτῶν ἐπιτρέπεται νὰ ἀφαιρῆται ἡ ἄδεια ἀπὸ τοὺς οἰνοπνευματοπώλας. Λοιπὸν ἠδύνατο κάλλιστα νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν διάταξιν, καὶ νὰ προστατεύσῃ τοὺς κατοίκους. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι λόγος τοῦ διατάγματος δὲν εἶναι ἡ προστασία τῆς δημοσίας ὑγείας, ἀλλ’ ἡ ἐξασθένισις τοῦ ἑλληνικοῦ στοιχείου ἐν Αἰγύπτῳ, ὅπερ ἰδίως ἐνασκεῖ τὸ ἐπάγγελμα ἐκεῖνο. Ποῖοι οἱ λόγοι, οἱ τοιαύτας ἐμπνέοντες τάσεις καὶ ἐνεργείας, καὶ ποῖος ὁ σκοπὸς αὐτῶν, δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐξετάσω. Ἐπεθύμουν ἑπομένως ἡ Βουλὴ νὰ μὴ πιστεύσῃ εἰς τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ προλαλήσαντος, ὅτι δῆθεν παρελίπομεν τὸ καθῆκόν μας ἀπέναντι τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλλήνων ὑπηκόων, καὶ ἐγκαταλιπόντες δῆθεν μόνην τὴν Γαλλίαν ἐν τῷ ἀγῶνι, ἐζημιώθημεν καὶ ἐπεκρίθημεν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γαλλίας. Οὔτε δίκαιον, οὔτε ἀκριβὲς εἶναι τοῦτο.

§257ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναπτυχθεῖσα συζήτησις μεταξὺ τοῦ νῦν καὶ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀποδεικνύει τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος, τὴν σοβαρότητα τῶν συνεπειῶν τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, καὶ ἑπομένως τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς μελέτης τοῦ θέματος, ὅπως μὴ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἔχει νὰ κανονίσῃ συμφέροντα μεγάλα· ἂν δὲν μεριμνήσωμεν περὶ τῶν συμφερόντων αὐτῶν, αὐτὰ δύνανται νὰ ἀπολεσθῶσιν. Ἡ Βουλὴ ἡ Ἑλληνικὴ ὅμως δὲν δύναται ἢ νὰ ἔχῃ μέγα ἐνδιαφέρον, διότι πολλαὶ μυριάδες Ἑλλήνων ἀναμένουσι τὴν τύχην των ἐξ ἀποφάσεως αὐτῆς. Σήμερον πιέζεται ὁ Ἑλληνισμὸς ὁλόκληρος ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ μίαν μόνην ἔχει ἐλπίδα, τὴν ψῆφον τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, τὴν γνώμην ἡμῶν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐπερειδομένη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, θὰ δυνηθῇ νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν τῶν Ἑλλήνων ἐν Αἰγύπτῳ, ἀντιτασσομένη εἰς τὰς ὑπερβολικὰς ἀξιώσεις τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα δὲν κατέθεσεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ σήμερον ἐδήλωσεν, ὅτι ἔχει τὴν διάθεσιν νὰ τὰ καταθέσῃ, καὶ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ἵνα ἡ Βουλὴ προβῇ εἰς πεφωτισμένην ψῆφον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§258ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§259ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Α. Ζ. Στεφανόπολι, διευθυντοῦ τοῦ «Ἀγγελιαφόρου Ἀθηνῶν».

§261ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν μέχρι τῆς αὔριον ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ταύτης, καὶ θὰ παρακαλέσω ἐν ταὐτῷ νὰ προσαγάγῃ τὸ γαλλικὸν κείμενον τῆς συμβάσεως, περὶ ἧς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι ἀντ’ αὐτοῦ προσήγαγε τὸ κείμενον προγενεστέρας συμβάσεως, ἀφορώσης εἰς τὸ ἑπτάμηνον διάστημα. Παρατηρῶ δὲ προσέτι, ὅτι πλὴν τοῦ ὅτι ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ ἀπαιτεῖται νὰ προσαχθῇ ἀπὸ τῆς πρώτης συζητήσεως τὸ κείμενον, ἵνα ὑποστῇ τὰς τρεῖς ἀναγνώσεις, εἶναι ἀνάγκη νὰ προσαχθῇ τὸ πρωτότυπον τοῦτο κείμενον, διότι ἐν τῇ μεταφράσει ὑπάρχουσι πολλὰ ἄρθρα κολοβά.

§262ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Νομίζω, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἡ πρώτη συζήτησις, καὶ αὔριον νὰ τυπωθῇ τὸ γαλλικὸν κείμενον.

§263ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἀπόψε συζήτησις, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει κείμενον.

§264ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ θὰ τυπωθῇ τὸ κείμενον, ἂς συζητηθῇ αὔριον.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως περὶ κατασκευῆς τοῦ ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Διαβολίτσι μήπω συντελεσθέντος τμήματος τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν καὶ περὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς ὅλης γραμμῆς.

§266ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§267ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις, πληροφορηθεῖσα καὶ καταμαθοῦσα, ὅτι ὁ ἀνάδοχος τῆς κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν περιῆλθεν εἰς ἀνικανότητα νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς γραμμῆς ταύτης, ἐξέδωκεν ἀπόφασιν, δι’ ἧς ἐκήρυξεν αὐτὸν ἔκπτωτον τοῦ δικαιώματος τῆς κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου τούτου. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἀνάδοχος, ὁ κηρυχθεὶς ἔκπτωτος, εἶχε μεταβιβάσει τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως εἰς ἄλλην ἑταιρίαν, ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως πρέπει νὰ ἐπαναχθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀφοῦ ὁ ἀνάδοχος ἀπώλεσε τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ὡς καὶ τῆς κατασκευῆς. Ἡ Κυβέρνησις νομίζει, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ᾖναι κληρονόμος δικαιωμάτων, εἰμὴ μόνον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀφῆκαν αὐτῷ οἱ γονεῖς αὐτοῦ· ἀλλ’ ὁ κάτοχος δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἀφῆκεν αὐτῷ ἕτερος, ὁ ὁποῖος ἐκηρύχθη ἔκπτωτος τῶν δικαιωμάτων τούτων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς κληρονόμος. Ταύτην τὴν γνώμην εἶχεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ διὰ τοῦτο προέβη εἰς συνομολόγησιν συμβάσεως μετ’ ἐκείνων, οἵτινες προσήνεγκον πρὸς αὐτὴν ὅρους συμφερωτέρους τῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους ἄλλοι εἶχον προσφέρει εἰς αὐτήν. Εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ ὁ ἀνάδοχος τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν νὰ ἐγερθῇ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, καὶ νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι κακῶς ἐκηρύχθη ἔκπτωτος τῆς κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου. Εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ ἡ Ἑταιρία τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων νὰ ἐγείρῃ δικαστικὸν ἀγῶνα κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἰσχυριζομένη, ὅτι κακῶς ἀφῃρέθη ἀπ’ αὐτῆς ἡ ἐκμετάλλευσις. Ἀλλ’ οἱ ἐνδεχόμενοι οὗτοι δικαστικοὶ ἀγῶνες δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πείσωσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναγκασθῇ ν’ ἀποδεχθῇ ὅρους ἧττον συμφέροντας ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἀπεδέχθη, διαχειρισθεῖσα τὴν ἐξουσίαν, ἣν ἔχει. Οἱ δικαστικοὶ ἀγῶνες εἶναι ἀναπόφευκτοι, ὅταν πρόκηται περὶ περιορισμοῦ ἐλπιζομένου κέρδους, ἢ περὶ ἀπωλείας κέρδους· ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔχει πεποίθησιν ἐπὶ τὴν δικαιοσύνην τῆς πατρίδος, ὅτι θέλει ἀναγνωρίσει τοὺς ἰσχυρισμούς της ὡς νομίμους καὶ δικαίους.

§268ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω, ἂν ἡ Κυβέρνησις θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, διότι θὰ ἐπιφυλαχθῶ νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ἐὰν ὅμως δὲν πρόκηται νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τότε εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀπαντήσω ἀμέσως εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§269ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τί ἐννοεῖτε σχετικὰ ἔγγραφα;

§270ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν κήρυξιν ὡς ἐκπτώτου τῆς Ἑταιρίας.

§271ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Περιέχονται ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», τῇ δημοσιευθείσῃ. Εἶναι ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§272ΡΑΛΛΗΣ. Τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι σᾶς ὑπεβλήθησαν παρ’ ἄλλων.

§273ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰς προτάσεις, αἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς ἡμᾶς παρ’ ἄλλων, δὲν θέλομεν ἔχει ἴσως δυσκολίαν νὰ καταθέσωμεν. Νομίζω, ὅμως, ὅτι δὲν προσήκει νὰ τὸ πράξωμεν, οὐχὶ διὰ λόγους συναφεῖς πρὸς ἡμᾶς, ἀλλὰ διὰ λόγους συναφεῖς πρὸς ἐκείνους· διότι ἡμεῖς δὲν προεκηρύξαμεν δημοπρασίαν. Δύναμαι μάλιστα νὰ ἀναφέρω, ὅτι ἐκοινοποιήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρακτικὸν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, διὰ τοῦ ὁποίου ἐβεβαιοῦτο, ὅτι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ἔστεργεν εἰς ὡρισμένους ὅρους, ἵνα δυνηθῇ νὰ ἀποκτήσῃ τὴν παραχώρησιν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ δικαιώματος νὰ κατασκευάσῃ τὴν ὑπόλοιπον γραμμὴν καὶ νὰ συμπληρώσῃ τὴν ὑπάρχουσαν, νὰ ἐξασφαλίσῃ δὲ τὴν ἐκμετάλλευσιν. Οἱ ὅροι, τοὺς ὁποίους ἀνέγραψεν ἐν τῷ πρακτικῷ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, ἦσαν ὅροι τὰ μάλα ἀσύμφοροι. Διὰ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ παράκλησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐπεφορτίσθη νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς ἓν τῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσδοκῶσιν, ὅτι θέλει γενῆ ποτε ἡ παραχώρησις εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων ὑπὸ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους περιεῖχε τὸ πρακτικὸν, τὸ ὁποῖον συνέταξαν. Ἀφοῦ παρῆλθε μὴν καὶ πλέον, ἐκοινοποιήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρακτικὸν ἄλλης συνεδριάσεως τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, διὰ τοῦ ὁποίου πρακτικοῦ ἐβεβαιοῦτο αὖθις, ὅτι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ἔστεργεν εἰς ὅρους κρείσσονας ἐκείνων, τοὺς ὁποίους εἶχε προτείνει τὸ πρῶτον. Ἀλλὰ καὶ οἱ ὅροι οὗτοι ἦσαν ὀλιγώτερον συμφέροντες ἀπὸ τοὺς ὅρους, ἐπὶ τοῖς ὁποίοις ἡ Κυβέρνησις ἐποιήσατο τὴν παραχώρησιν εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου.

§274ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§275ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω, ἂν οἱ δικηγόροι τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων θέλωσι προβάλει ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς προέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν σήμερον. Ἀλλ’ ὡς ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτοῦ ἦτο, ὅτι ἡμεῖς δὲν εἴχομεν δικαίωμα νὰ διαθέσωμεν τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν. Ἂν τοῦτο φρονῇ,—καὶ τὸ φρονεῖ βεβαίως, συμφώνως μὲ τοὺς δικηγόρους, τοὺς ὁποίους ἡ Ἑταιρία θέλει ἀποστείλει ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων,—εἶναι περιττὸν εἰς αὐτὸν νὰ θέλῃ νὰ μάθῃ, ἂν ἡμεῖς εἴχομεν ὅρους καὶ τίνας, καὶ ἂν ἀπεδέχθημεν τοὺς συμφερωτέρους ἢ ὄχι· διότι, καὶ ἂν ἀπεδέχθημεν τοὺς συμφερωτέρους ὅρους μεταξὺ πολλῶν ὅρων, οἵτινες εἶχον προταθῆ, παρέβημεν τὸ καθῆκον ἡμῶν, διότι μετεβιβάσαμεν εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἴχομεν πλέον. Τί ὠφελεῖ λοιπὸν αὐτὸν νὰ μάθῃ, ἂν ἡμεῖς παρεχωρήσαμεν εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου ἐπὶ ὅροις συμφερωτέροις ἢ ὄχι τὴν κατασκευὴν καὶ ἐκμετάλλευσιν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν; Ἀλλ’ ἐὰν δὲν φρονῇ, ὅτι κακῶς ἐπράξαμεν, παραχωρήσαντες εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου τὸ δικαίωμα τῆς κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως, ὅτι εἴχομεν τὸ δικαίωμα, καὶ ἠδυνάμεθα νὰ τὸ διαθέσωμεν, τότε ἔπρεπε νὰ προβάλῃ καὶ ἐρωτήσῃ ἡμᾶς, διατὶ ἐπροτιμήσαμεν τὴν εἰρημένην Ἑταιρίαν, ἐνῷ ἄλλοι ἐπρότειναν ὅρους συμφερωτέρους; Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν δυσκολίαν, ὡς εἶπον, νὰ καταθέσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον πρακτικὸν τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων. Ὑποθέτω μόνον, ὅτι ἴσως ὑπάρχει ψιλή τις ὑποχρέωσις ἡμῶν πρὸς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, νὰ μὴ ἀνακοινώσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅσα αὐτὸ ἤδη μᾶς ἐπρότεινεν. Ἐὰν ἕως αὔριον ἤθελε μοὶ γείνῃ δήλωσις ἀπὸ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, ὅτι αὐτὸ δὲν ἐνοχλεῖται, ἂν καταθέσω καὶ τὰ πρακτικὰ τῶν δύο αὐτῶν συνεδριάσεων, —καὶ ἐπειδὴ μάλιστα τυγχάνει μέλος τῆς Βουλῆς ἓν τῶν μελῶν τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, καὶ ὑποθέτω, ὅτι θέλει λάβει μέρος κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἐλπίζω ὅτι αὐτὸς θέλει ποιήσει τοιαύτην δήλωσιν,—τότε βεβαίως θέλομεν καταθέσει τὰ πρακτικὰ, καὶ θέλομεν ἀποδείξει, ὅτι οἱ ὅροι, ἐφ’ οἷς παρεχωρήσαμεν τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑπολοίπου μέρους τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτοῦ εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου, εἰσὶν οἱ ὅροι οἱ συμφερώτεροι.

§276ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν φρονῶ, ὅτι τὸ δίλημμα, ὅπερ προβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει ὑπόστασιν. Δὲν φρονῶ, ὅτι διατελοῦμεν ἐν ἀνάγκῃ, ἢ νὰ παραδεχθῶμεν ὡς ὀρθὴν τὴν γνώμην, ὅτι δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ δίκη κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἢ ἀφεύκτως νὰ ἀποῤῥίψωμεν τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει: ἐγὼ προτείνω τὸ νομοσχέδιον, ἐπειδὴ φρονῶ, ὅτι δύναται τὸ Δημόσιον νὰ διαθέσῃ τὸν σιδηρόδρομον Μύλων–Καλαμῶν τὸν νῦν ἐν ἐκμεταλλεύσει ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων· τοῦτο φρονεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὸ κατ’ ἐμὲ θὰ εἶχον πᾶσαν τὴν διάθεσιν, ἵνα θεωρήσω τὴν γνώμην ταύτην ὡς τὴν ὀρθοτέραν, διότι βεβαίως θὰ στηρίζηται ἐπὶ τῆς ἀποφάνσεως ἐκείνων, οὓς ἡ Πολιτεία ἔταξεν, ὅπως δίδωσι συμβουλὴν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῶν νομικῶν ζητημάτων· ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τρανῶς ἐδήλωσε, δι’ ὅσων εἶπεν, ὅτι θεωρεῖ ὡς ἐνδεχομένας τὰς δίκας, καὶ δὲν ἔχει βεβαιότητα, ὅτι δὲν θὰ κινηθῶσι δικαστικῶς καὶ οἱ Μεσημβρινοὶ Σιδηρόδρομοι, ἴσως δὲ καὶ ἄλλοι. Ἐὰν τοιούτους διατρέχωμεν κινδύνους, παραχωροῦντες τὴν ἐπιχείρησιν εἰς ἄλλους ἢ εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, δὲν ὀφείλομεν, πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νὰ μάθωμεν, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ ἀποφύγωμεν τὴν δίκην, ν’ ἀποφύγωμεν τοὺς κινδύνους, οὓς τοιαῦται δίκαι δύνανται νὰ ἐπάγωνται ὡς πρὸς τὸ Δημόσιον; Ἀφοῦ μάλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις τὸ πρῶτον εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ποιήσηται ἀνακοινώσεις περὶ τῶν πρὸς αὐτὸν προτάσεων, κατόπιν ὅμως ἐποιήσατο τὰς ἀνακοινώσεις ταύτας πρὸς τὴν Βουλὴν, εἰπὼν ὅτι ὑπάρχουσι προτάσεις ἄλλων, οὓς καθώρισε, καὶ δηλώσας ὅτι ἐγένοντο παρ’ αὐτῶν τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν παραδοχὴν ἢ εἰς τὴν ἀπόῤῥιψιν τοῦ νομοσχεδίου, μὴ γινώσκουσα, τί οἱ Μεσημβρινοὶ Σιδηρόδρομοι προέτειναν, τουτέστι τί προέτειναν ἐκεῖνοι, ὧν αἱ προτάσεις, καὶ ἂν ὦσιν ἧττον συμφέρουσαι κατὰ τὰ ἄλλα, εἶναι ὅμως κατὰ τοῦτο λίαν συμφέρουσαι, ὅτι ἀπαλλάττουσι τὸ Δημόσιον ἀπὸ τοῦ κινδύνου τῶν δικῶν; Βεβαίως ὁ κίνδυνος τῶν δικῶν εἶναι σπουδαιότατος. Σπουδαῖαι εἶναι αἱ δίκαι, καὶ ὅταν ἔτι ἦναι ἐστερημέναι βάσεως. Ἐν τῇ περιστάσει ὅμως ταύτῃ, ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς ἐνδεχομένης δίκης, ἣν δύναται νὰ ἐγείρῃ ἡ Ἑταιρία τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, ἐγὼ συμπεραίνω, ὅτι ἡ δίκη κρίνεται παρ’ αὐτοῦ ὡς ἔχουσά τινα ὑπόστασιν. Ἀφοῦ δὲ ἔχῃ σπουδαιότητα ἡ δίκη, δὲν ὀφείλομεν νὰ μάθωμεν, ἂν ἦναι δυνατὸν ν’ ἀποφύγωμεν αὐτὴν, ἂν αἱ προτάσεις, αἱ γενόμεναι παρὰ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, ἦσαν πράγματι βαρύτεραι διὰ τὸ Δημόσιον τῶν προτάσεων, ἃς ἀποδέχεται ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ ὑπ’ ὄψει ἡμῶν νομοσχεδίῳ, ἢ ἂν ἦσαν ὅμοιαι ἢ καὶ συμφορώτεραι; Ἀλλὰ, καὶ ἂν ἦναι πράγματι ἀσυμφορώτεραι αἱ προτάσεις, δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, μήπως τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου ὑπαγορεύῃ νὰ προτιμήσωμεν καὶ θυσίαν τινὰ πρὸς τὴν Ἑταιρίαν ἐκείνην, ἵνα, συναλλαττόμενοι πρὸς αὐτὴν μᾶλλον ἢ πρὸς ἄλλην Ἑταιρίαν, ἀποφύγωμεν τοὺς κινδύνους τῶν δικῶν, ἀφοῦ οἱ κίνδυνοι τῶν δικῶν, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας κ. Βουλευτὴς, εἶναι ἑκατομμυρίων; Δὲν δυνάμεθα βεβαίως νὰ καθορίσωμεν οὔτε τὴν πιθανότητα, οὔτε τὴν ἔκτασιν τῶν κινδύνων τούτων. Ἀλλὰ, καὶ ἂν μὴ ὑπάρξωσι ζημίαι ἐκ καταδικαστικῆς ἀποφάσεως, θὰ ὑπάρξωσι πάντως ἐκ τῆς δίκης καὶ ἐκ τῆς κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῆς ἀβεβαιότητος. Αἱ προτάσεις, ἃς ὑπέβαλεν ἡ Ἑταιρία τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, εἰσὶ γνωσταὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως; εἶναι ὅμως ἄγνωστοι εἰς ἡμᾶς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι αὔριον μέλος τι τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων θὰ ἐκθέσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ τῶν προτάσεων ἐκείνων. Δὲν εἶναι ἄρα πρέπον, πρὶν ἢ ἀποφανθῶμεν, νὰ ἀκούσωμεν τί θὰ ἐκθέσῃ ἐκεῖνος, ἂν τῷ ὄντι πρόκηται νὰ ἐκθέσῃ τὰ περὶ τῶν προτάσεων; Δὲν εἶναι πρέπον νὰ μάθωμεν πρότερον, ἂν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ὅροις ἦτο δυνατὸν νὰ γένηται ἡ παραχώρησις πρὸς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, καὶ ν’ ἀποφύγωμεν πᾶσαν ἐνδεχομένην περιπλοκήν; Δὲν εἶναι πρέπον νὰ μάθωμεν προσέτι, ἂν ἡ Ἑταιρία τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων ἀναδέχηται καὶ τοὺς κινδύνους δικῶν ἐνδεχομένων παρὰ τοῦ ἀρχικοῦ ἀναδόχου ἢ παρὰ πιστωτῶν αὐτοῦ; Περὶ τούτων πάντων ἡμεῖς οὐδὲν γινώσκομεν, καὶ ὅμως καλούμεθα, ἵνα προβῶμεν ἤδη, τρίτην ὥραν μετὰ τὸ μεσονύκτιον, εἰς συζήτησιν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι εὐλαβὲς πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ ζητῆται παρ’ αὐτῆς, οὕτως ἀνετοίμου, ἡ ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ ἀπόφασις περὶ τοιούτου νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναπόφευκτον νὰ ἀναβάλωμεν εἰς τὴν αὔριον τὴν συζήτησιν ταύτην, πρὸ τῆς συζητήσεως δὲ νὰ ὑποβάλῃ ἡ Κυβέρνησις πᾶσαν πληροφορίαν περὶ τῶν γενομένων πρὸς αὐτὴν προτάσεων, προκαλοῦσα παρὰ τῆς Ἑταιρίας καὶ ἔκθεσιν, δυναμένην νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν. Ἐὰν καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Βουλῇ εὑρεθῇ τις πρόθυμος ἵνα δώσῃ αὐθεντικὰς πληροφορίας περὶ τῶν γενομένων προτάσεων, θὰ ὦσι βεβαίως αὗται λίαν χρήσιμοι κατὰ τὴν συζήτησιν. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ ἐγείρωμεν ἀξίωσιν· διότι, καὶ ἂν ὑπάρχῃ μέλος τῆς Βουλῆς, ἀνῆκον εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσωμεν παρ’ αὐτοῦ, ἵνα ἐκθέσῃ τὰ τῆς Ἑταιρίας ἐκείνης. Ἔχομεν ὅμως τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσωμεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἐκθέσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ τῶν γενομένων πρὸς αὐτὴν προτάσεων, ἐφ’ ὅσον οἱ ὑποβαλόντες τὰς προτάσεις ἐπιτρέπουσι τοῦτο. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι θ’ ἀπευθύνῃ ἐρώτησιν πρὸς τοὺς ὑποβαλόντας τὰς προτάσεις, ἐὰν δὲν ἐνίστανται κατὰ τῆς ἀνακοινώσεως τῶν προτάσεων αὐτῶν. Ταῦτα δύνανται νὰ διεκπεραιωθῶσι τὴν πρωίαν τῆς αὔριον, ὅπως κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἀνακοινωθῶσι πάντα πρὸς τὴν Βουλὴν, ἥτις τότε, ἐν πλήρει γνώσει τῶν ζητουμένων, θὰ δύνηται ν’ ἀποφανθῇ, ἂν ἦναι ἀποδεκτὸν τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον· διότι τὸ προτεινόμενον νομοσχέδιον εἶναι ἀποδεκτὸν μόνον ἂν δὲν ὑπάρχωσιν ἄλλαι προτάσεις προτιμότεραι· ἐὰν ὅμως ὑπάρχωσι προτάσεις προτιμότεραι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπεκδέχηταί τις, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ψηφίσῃ τὰς προτάσεις τοῦ νομοσχεδίου; Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν γινώσκει τὰς ἄλλας προτάσεις· πῶς ἄρα δύναται ν’ ἀποφανθῇ, ὅτι τούτων εἶναι προτιμότεραι ἐκεῖναι; Βεβαίως, ἵνα δύνηται τὴν σχετικὴν ταύτην γνώμην νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τὰς προτάσεις, πρὸς ἃς θὰ παραβάλῃ τὰ τοῦ νομοσχεδίου. Τὰς προτάσεις ἐκείνας δὲν ἔχομεν ἤδη ὑπ’ ὄψει, δυνάμεθα ὅμως νὰ ἔχωμεν αὐτὰς αὔριον ὑπ’ ὄψει· καὶ διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν αὔριον.

§277ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς. Ἐὰν δὲν γένηται δυνατὸν νὰ μείνωσιν ἐν Ἀθήναις τόσοι ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ὅσοι δύνανται ν’ ἀποτελέσωσι τὸν νόμιμον ἀριθμὸν πρὸς ἐργασίαν τῆς Βουλῆς μετὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Σαββάτου, καὶ ἂν ἐντεῦθεν συμβῇ νὰ μὴ ἐπιψηφισθῇ ἡ σύμβασις εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν μέχρι τῆς ἐπερχομένης μοιραίας διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν, μείνωσι δὲ ἐκτεθειμένα τά τε ἔργα τὰ ὑπὸ κατασκευὴν τῆς γραμμῆς ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Διαβολίτσιον, καὶ τὰ τμήματα τῆς γραμμῆς τὰ ἤδη περατωθέντα, καὶ τὰ εἰς χρῆσιν τοῦ κοινοῦ τεθειμένα, μεθ’ ἃς ἤκουσεν ἡ Βουλὴ πληροφορίας περὶ τῆς καταστάσεως γεφυρῶν καὶ ἄλλων ἔργων, ἡ εὐθύνη εἶναι μεγάλη, καὶ δὲν θέλομεν ἡμεῖς νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς τὴν εὐθύνην, ὅτι, ἕνεκα τῆς συναινέσεως ἡμῶν εἰς προτάσεις ἀναβολῆς, ἐπῆλθε κατὰ δυστυχίαν ἡ ἀνάγκη νὰ μὴ ψηφισθῇ πρὸ τῶν διακοπῶν ἡ σύμβασις αὕτη. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ πρότασίς μου, ἵνα ἡ Βουλὴ συζητήσῃ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος σύμβασιν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην; Διότι συνεδριάζομεν κατὰ τὴν τρίτην ὥραν μετὰ τὸ μεσονύκτιον. Καὶ συνεδριάζομεν κατὰ τὴν τρίτην ὥραν μετὰ τὸ μεσονύκτιον τὴν 19 Δεκεμβρίου, ὅτε μετὰ τρεῖς ἡμέρας, εἶναι ἀμφίβολον, ἂν θέλῃ δυνηθῆ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐργαζομένη ἡ Βουλή. Καὶ συνεδριάζομεν κατὰ τὴν τρίτην ὥραν μετὰ τὸ μεσονύκτιον, ἵνα ψηφισθῇ ἡ σύμβασις περὶ κατασκευῆς τοῦ ὑπολοίπου τῆς γραμμῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πελοποννήσου. Ἡμεῖς ἐσυνεδριάσαμεν τέσσαρας νύκτας μέχρι τῆς πέμπτης ὥρας μετὰ τὸ μεσονύκτιον, διὰ νὰ πληρώσωμεν 335,000 δραχμὰς εἰς τὸν Σπάρταλην, τὰς ὁποίας δὲν ὠφείλομεν, καὶ ἐσυνεδριάζομεν ὑπὸ τὴν πίεσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, ὁ ὁποῖος εἰσηγεῖτο τῆς πλειοψηφίας διότι, ἐὰν ἀπεχωροῦμεν, ἤθελε ψηφισθῆ ἀσυζητητεὶ ἡ πίστωσις τῶν 335,000 δραχμῶν. Καὶ ἀγανακτεῖ ὁ κ. κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, διότι ἐπειγόμεθα νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν κατὰ τὴν τρίτην ὥραν μετὰ τὸ μεσονύκτιον ἡ σύμβασις αὕτη! Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου ὡμίλησε μὲ γλῶσσαν τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐπὶ τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ἂν ἑρμηνεύσω, θέλω συναγάγει, ὅτι πολλὰ γνωρίζει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, καὶ ἴσως τινὰ ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα γνωρίζει, δὲν τὰ γνωρίζομεν ἡμεῖς, ὡς Κυβέρνησις. Εἶπεν, ὅτι αὐτὸς δὲν γνωρίζει, ἂν ἐγερθῇ δίκη, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγὼ εἶπον, ὅτι πιθανὸν νὰ ἐγερθῇ δίκη, τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι εἶναι πολὺ σπουδαία ἡ δίκη, ἡ ὁποία θέλει ἐγερθῆ. Ἀλλὰ βεβαίως ὁ ἐνδεχόμενος κίνδυνος, τοῦ νὰ ἐγερθῇ δίκη κατὰ τοῦ Δημοσίου, δὲν δύναται νὰ δεσμεύσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ὑπαχθῇ εἰς ὅρους μὴ συμφέροντας εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέλαβον, ὅτι ἠδύναντο νὰ μετέλωσι τὴν ἀπειλὴν τῆς δίκης, διὰ νὰ ἐπιβάλωσι τοὺς ὅρους αὑτῶν, νομίζω, ὅτι ἐπλανήθησαν· διότι οἱ κυβερνῶντες, ὅταν πρόκηται νὰ προβῶσιν εἰς πράξεις, τὰς ὁποίας εἴτε οἱ νόμοι ἐπιβάλλουσιν, εἴτε τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους ὑπαγορεύουσι, δὲν πρέπει νὰ ἀφίνωσι νὰ κλονίζηται ἡ χεὶρ αὐτῶν, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐγείρῃ τις δίκην, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ κερδοσκοπήσῃ ἐπὶ τῶν δυσκολιῶν τῆς διοικήσεως. Ἐγὼ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βεβαιῶ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, καὶ τὸ βεβαιῶ ἔχων εἰς τὰς χεῖράς μου τὰ πρακτικὰ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, εἶναι, ὅτι οἱ ὅροι, ἐπὶ τοῖς ὁποίοις παρεχωρήσαμεν διὰ τῆς συμβάσεως εἰς τὴν Ἑταιρίαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑπολοίπου μέρους τῆς γραμμῆς Μύλων– Καλαμῶν, καὶ τὴν συμπλήρωσιν καὶ πλήρη ἀποκατάστασιν τῆς κατασκευασθείσης ἤδη, εἶναι συμφορώτεροι τῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους ἐπρότεινε τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων. Καὶ δὲν παραβάλλω τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς παρεχωρήσαμεν τὴν ἐργασίαν, πρὸς τοὺς πρώτους ὅρους, τοὺς ὁποίους ἐπρότεινεν εἰς ἡμᾶς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἑταιρίας· παραβάλλω τοὺς ὅρους, ἐφ’ οἷς συνωμολογήσαμεν τὴν παραχώρησιν, πρὸς τοὺς τελευταίους ὅρους, τοὺς ὁποίους μᾶς προέβαλον, ἀναγκασθέντες ἐκ τῆς ἐπιμονῆς ἡμῶν. Καὶ παραβαλλόμενοι οἱ ὅροι ἡμῶν καὶ πρὸς τοὺς μὲν καὶ πρὸς τοὺς δὲ τῶν ὅρων τούτων, εἶναι συμφορώτεροι οὐ μόνον κατὰ τὴν χρονικὴν διάρκειαν, καθ’ ἣν ἀνέλαβε νὰ περατώσῃ τὴν γραμμὴν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ ποσὸν τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα τὸ δημόσιον ταμεῖον καλεῖται νὰ εἰσφέρῃ πλέον τῶν ὑπολοίπων χρημάτων τοῦ δανείου. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν.

§278ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§279Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν ὑπετίμησα τὴν ἀξίαν τοῦ Βουλευτοῦ Ἀττικῆς· ἐγὼ εἶπον, ὅτι εὐτύχημα τοῦ Κοινοβουλίου εἶναι, ὅτι ἓν μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων εἶναι μέλος τῆς Βουλῆς, διότι αὐτὸς θέλει μᾶς ἀνακοινώσει γνώμην, ἂν πρέπῃ νὰ κάμωμεν γνωστὰ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ πρακτικὰ τοῦ Συμβουλίου. Τοῦτο δὲν περιέχει ὑποτίμησιν τῆς ἀξίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ τιμῶ καθ’ ὑπερβολὴν πάντας τοὺς συμπολίτας, οὐδένα τῶν κκ. Βουλευτῶν ἐξευτελίζω ἐν συγκρίσει πρὸς ἄλλους· ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἔχῃ τὸ θάῤῥος νὰ ἐξευτελίζῃ τοὺς περὶ ἐμὲ καθημένους, ἐγὼ ὅμως τιμῶ καὶ ἐκείνους καὶ αὐτόν. Καὶ ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς περὶ ἄλλης ἀποφάσεως, καὶ πάλιν μετῆλθε τὴν πολεμικὴν τακτικὴν, τὴν ὁποίαν πρὸ πολλοῦ μετῆλθε πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἶπεν ὅτι ἐγὼ ἀπέκρυψα τὴν ἀπόφασιν, ἣν ἐξέδωκε τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρὸς ἐπιβολὴν προστίμου κατὰ τῆς Ἑταιρίας τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος. Τοῦτο διαψεύδω. Οὐδαμῶς ἀπέκρυψα τὴν ἀπόφασιν. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τυγχάνει δημοσιευμένη,

§280ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν ἐκτέλεσιν.

§281ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἄλλο τι ἀπέκρυψα, καὶ τὸ ἀπέκρυψα ἐξ εὐλαβείας πρὸς τὴν Βουλήν· ὅταν ἐφημερὶς, ἀποδοκιμάζουσα τὴν πολιτικὴν τοῦ Ὑπουργείου, ἠπείλει τὴν Κυβέρνησιν ὅτι θέλει καταπλεύσει στόλος Ἀγγλικὸς, ἵνα ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος νὰ πράξῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, σχετικῶς πρὸς τὴν Ἑταιρίαν τῆς Κωπαΐδος, ὅταν ἐν ἄρθρῳ μακρῷ ἐπετιμᾶτο ἡ Κυβέρνησις τῆς πατρίδος των, ὑπέλαβον ὅτι ἦτο πιθανὸν, μόλις ἐρχομένης τῆς Βουλῆς, νὰ προταθῇ ἐπερώτησις, καὶ ὑπέλαβον, ὅτι ἔπρεπε νὰ παρασκευάσω πᾶσαν τὴν ὕλην, ἥτις ἤθελεν εἶσθαι χρήσιμος πρὸς τὴν Βουλήν, ἵνα ἀποφανθῇ συνεπείᾳ τῆς ἐπερωτήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος, περὶ οὗ πρόκειται. Παρέλαβον λοιπὸν πάντα τὰ νομοθετήματα, τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν παραχώρησιν τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Κωπαΐδος, πάσας τὰς συμβάσεις, πάσας τὰς ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀπεστάλη νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἔργα τῆς ἀποξηράνσεως, καὶ ἐδημοσίευσα πάντα ἐν φυλλαδίῳ. Ἀλλὰ τὸ φυλλάδιον τοῦτο τὸ ἀπέκρυψα, δὲν τὸ ἔδωκα εἰς χρῆσιν τοῦ κοινοῦ, εἰ καὶ ἐπανειλημμένως ἦλθον καὶ ἐζήτησαν νὰ λάβωσιν αὐτὸ διάφοροι· διότι ὑπέλαβον, ὅτι ἔχω καθῆκον εἰς τὴν Βουλήν, δι’ ἣν ἡτοίμασα αὐτό, νὰ μὴ τὸ δώσω εἰς γνῶσίν τινος, πρὶν ἢ δώσω αὐτὸ εἰς τὰ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀπόκρυψις τῆς ἀποφάσεως, εἶναι ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐδημιούργησε θέματα, ἵνα φέρῃ δυσμενῆ πρὸς ἡμᾶς γνώμην. Ὑπέλαβεν, ὅτι ἴσως ἤθελε νὰ παραστήσῃ κακῶς σκεπτομένους ἡμᾶς, ἢ ἀγνοοῦντας τοὺς νόμους κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως τῆς Κωπαΐδος, καὶ ὅτι τοῦτο ἤθελε χρησιμεύσει ὡς ἐπιχείρημα, ἵνα βεβαιώσῃ τὴν Βουλήν, ὅτι τοιαύτην ἔχει γνώμην περὶ ἐμοῦ καὶ ὡς πρὸς τὴν παραχώρησιν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Ἐγὼ γνωρίζω ποίαν γνώμην ἔχει περὶ ἐμοῦ ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, οὐχὶ περὶ τῶν νομικῶν καὶ πολιτικῶν γνώσεών μου, οὐχὶ περὶ τῆς πολιτικῆς ἀξίας μου. Περὶ τούτων μοὶ εἶπεν ἄλλοτε τὴν γνώμην του, εἰ καὶ ἐλησμόνησεν αὐτὴν τώρα, διότι παρῆλθον οἱ καιροί. Ἄλλοτε ἔσπαιρεν ἡ καρδία του, μὴ τυχὸν ἡ ὑγεία μου κλονισθῇ καὶ ἀποθάνω. Ἐὰν φρονῇ, ὅτι δὲν γνωρίζω νομικὰ, ἀποδώσατε εἰς τὰς περιστάσεις τὴν γνώμην του, διότι αἱ περιστάσεις ἔκτοτε μετεβλήθησαν. Τώρα πρόκειται περὶ τοῦ νέου προγράμματος, τοῦ ὁποίου ἡ ἐφαρμογὴ θέλει ἐξασφαλίσει τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας διὰ τὴν Ἑλλάδα· τώρα πρόκειται περὶ ἑτέρου τινός. Καὶ ἠκούσατε τὸν εὔγλωττον καὶ πολύπειρον Βουλευτὴν Μεσσηνίας, ὅτι πρέπει νὰ ἑνωθῶσιν οἱ δύο· «ἂς πάρωμεν τὰ κοπτήρια καὶ τὰς δηλώσεις, ἵνα κάμωμεν ἓν νομοσχέδιον». Εἶναι τόποι κοινοὶ, καὶ ἤκουσα πολλάκις τὸν κ. Σωτηρόπουλον λέγοντα τὰ αὐτά. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἐπείσθη ἢ ἀνεπλανήθη κατὰ τὸ παρελθὸν, ἀλλὰ βεβαίως ἐκπλήσσεται ἀκούων αὐτοὺς λέγοντας τοιαῦτα. Ἡμεῖς πολιτευόμεθα δημοσίᾳ. Ἂν γνωρίζωμεν ἢ μὴ νομικὰ, τὸν δικηγόρον δὲν θὰ μετέλθωμεν, οὐδὲ εἰς νομικὰ συμβούλια θέλομεν λάβει μέρος, ἵνα δώσωμεν γνώμην περὶ τῆς ἀξίας, τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἀγωγαὶ κατὰ τοῦ Δημοσίου. Ἡμεῖς διαχειριζόμεθα τὰ δημόσια συμφέροντα κατὰ τὰς ἰδίας πεποιθήσεις, καὶ ἔχομεν τὸ θάῤῥος νὰ ἔχωμεν τὴν εὐθύνην τῶν πεποιθήσεών μας, διότι αἱ πεποιθήσεις μας εἶναι πάντοτε ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου.

§282ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§283ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ζητῶ ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀττικῆς νὰ ἔχῃ ἀλλοίαν περὶ ἐμοῦ γνώμην, ζητῶ νὰ ἀκριβολογῇ, ὅταν ὁμιλῇ πρὸς τὴν Βουλήν. Λέγει, ὅτι ἐγὼ ἀπέκρυψα τὴν ἀπόφασιν, ἢ ὅτι ἔκρυψα τὰ φυλλάδια, τὰ ὁποῖα ἐτύπωσα, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ὤφειλον νὰ δημοσιεύσω. Τὰ φυλλάδια περιεῖχον τὰ κείμενα τῶν νόμων. Ἐγὼ ἐδημοσίευσα τὴν ἀπόφασιν διὰ τῶν μέσων, δι’ ὧν γίνονται αἱ ἐπίσημοι δημοσιεύσεις.

§284ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν ἐξετελέσατε;

§285ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι παρέβην τοὺς νόμους καὶ δὲν ἐξετέλεσα τὸ καθῆκόν μου, φέρετε ἐπερώτησιν, ἀλλὰ δὲν σᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀναμιγνύητε τὰς ὑποθέσεις, καὶ ὑποθέσεις ἐντελῶς ἀλλοτρίας διὰ μεταφράσεων καὶ διαστροφῶν νὰ εἰσάγητε ἐν ἄλλαις συζητήσεσιν, εἰ καὶ οὐδεμίαν σχέσιν ἐχούσαις μὲ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Ἂν δὲν ἔχητε πεποίθησιν εἰς τὰς γνώμας μου, περὶ τούτου ἀδιαφορῶ, διότι οὐδέποτε ἐζήτησα νὰ ἔχητε πεποίθησιν εἰς ἐμέ, οὐδέποτε μετῆλθον μέσον τι διὰ νὰ ἐκλιπαρήσω τὴν φιλίαν σας, οὐδέποτε προσελιπάρησα, σεῖς δ’ αὐτόκλητοι προσήλθετε πρὸς ἐμέ.

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προετάθη ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου εἰς αὔριον.

§287Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἵνα μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, ζητοῦμεν ἡμεῖς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Ἐκεῖνοι δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ ζητήσωσι, διότι δὲν εἶναι δεκαπέντε.

§288ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡμεῖς θὰ μείνωμεν ἐνταῦθα χάριν τῆς ἀπαρτίας.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν κ. κ. Πέῤῥου καὶ Ἀργασάρη Λομβάρδου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 81, ἐξ ὧν δέκα ὑπὲρ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς καὶ 71 κατ’ αὐτῆς. Συνεπῶς ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 71 κατὰ 10. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§291ΡΑΛΛΗΣ. Τὸν λόγον, παρακαλῶ, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§292ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν πλέον.

§293ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§295ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§296Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλήν, ποῖοι κατὰ τὰς πληροφορίας αὐτοῦ εἶναι οἱ ὅροι, τοὺς ὁποίους ἐπρότεινεν ἡ Ἑταιρία τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, ἵνα παραχωρηθῇ εἰς αὐτὴν ἡ κατασκευὴ τοῦ μήπω συντελεσθέντος τμήματος τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, καὶ ἡ ἀποκατάστασις τῆς ὅλης γραμμῆς. Εἶναι ἐνδεχόμενον αὔριον νὰ μοὶ γένηται δυνατόν, ἵνα ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων μοὶ ἐπρότεινε. Διὰ τοῦτο οὐδὲν λέγω περὶ τῶν ὅρων τούτων· λέγω ὅμως περὶ τῶν ὅρων, ἐφ’ οἷς ἡμεῖς συνωμολογήσαμεν τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἑταιρίας τοῦ Σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Πελοποννήσου, ὅτι κατ’ αὐτοὺς ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θέλει εἰσφέρει, πλὴν τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα εἶχον προορισθῆ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων– Καλαμῶν, δραχ. ἔτι 724,008 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι....

§298ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι εἶναι ὀλίγοι Βουλευταὶ παρόντες, καὶ ἴσως δὲν εἶναι ἀπαρτία, καλὸν εἶναι νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§299ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν θέλητε νὰ συζητήσωμεν, ἐγὼ θὰ ἐξακολουθήσω· ἀλλ’ ἅμα ὡς ἐξεφράσθη ὑπόνοια περὶ μὴ ἀπαρτίας, καὶ μάλιστα ἐκ μέρους τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνοματικὸς κατάλογος τῶν κκ. Βουλευτῶν).

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες ἐν ὅλῳ 78. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ.

§301ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου).

§303ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προτείνω νὰ προστεθῇ ὡς δεύτερον ἄρθρον τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει ἅμα ὡς δημοσιευθῇ διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως».

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 2ον ἄρθρον, ὡς διετυπώθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§305ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν νομοσχέδιά τινα εἰς αʹ ἀνάγνωσιν;

§306ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῶσιν ἄλλα νομοσχέδια· διότι, ἂν μέχρι τοῦδε παρεμένομεν, συντελοῦντες εἰς τὴν ἀπαρτίαν, ἀλλὰ τὰ ὑπόλοιπα νομοσχέδια δὲν εἶναι τόσον σπουδαῖα, ὥστε νὰ θεωρηθῇ ἀναγκαία ἡ παρουσία ἡμῶν.

§307ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 5 καὶ 10′ τῆς πρωΐας.