1891.12.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17

Τῆς 17 Δεκεμβρίου 1891.

(Τρίτη).

Ὥρᾳ 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τηλεγράφημα τοῦ Δημάρχου Λαμιέων, ἀγγέλλοντος, ὅτι τὸ παρ’ αὐτῷ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐξέφρασε τὴν εὐχὴν, ὅπως ὁ διεθνὴς σιδηρόδρομος διέλθῃ διὰ τῆς πόλεως Λαμίας. Ὁ Βουλευτὴς Κερκύρας κ. Βαλαωρίτης ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς ἐπερωτήσεις.

§2ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλῶ τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ ὑπομνήματος τῶν ἐν Λευκάδι δικηγόρων πρὸς τὸν κ. Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν, τοῦ ἐμπεριέχοντος ῥητὰς καὶ βαρείας κατηγορίας ἐναντίον τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Λευκάδι Πρωτοδικῶν, καὶ πληροφορήσῃ αὐτήν, ὁποῖα μέτρα ἔλαβε πρὸς ἄρσιν τῶν δικαίων παραπόνων τῶν εἰρημένων δικηγόρων. «Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἀντίγραφον τῆς ἐκθέσεως τοῦ σχολάρχου Λευκάδος, τοῦ ἐντεταλμένου νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος».

§3ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἀπηυθύνθη τηλεγράφημα ἐκ Πατρῶν παρὰ διαφόρων καπνοπωλῶν, ἐκφραζόντων εὐχὴν ὑπὲρ μειώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ εἰς δραχμὰς 3. Ἐπειδὴ δὲ οἱ τηλεγραφοῦντες μὲ παρακαλοῦσι νὰ τὸ ἀναγνώσω εἰς τὴν Βουλήν, ἐκπληρῶν τὸ καθῆκόν μου, παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ γραμματέως νὰ τὸ ἀνακοινώσητε πρὸς τὴν Βουλήν. (Ἀναγινώσκεται τὸ τηλεγράφημα).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ Βουλευταὶ τῆς Θεσσαλίας καταθέτουσι πρότασιν νόμου περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ περὶ κοινοτήτων ΑΡΠʹ νόμου τοῦ 1884. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 69).

§5ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Πρὸ καιροῦ ὑπέβαλον δύο νομοσχέδια, ἓν περὶ περιορισμοῦ τῆς δικαιοδοσίας τῶν Προξενικῶν ἀρχῶν ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ ἕτερον περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ Μεσημβρινοῦ Πρακτορείου. Καὶ τὰ δύο νομοσχέδια εἶναι κατεπείγοντα, ἰδίως τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως μετὰ τοῦ Μεσημβρινοῦ Πρακτορείου εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ πρὸ τῆς πρώτης προσεχοῦς Ἰανουαρίου. Τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως παρεπέμφθη εἰς ἐπιτροπὴν πρὸ καιροῦ, ἡ ὁποία ὅμως δὲν ὑπέβαλε μέχρι τοῦδε τὴν ἔκθεσίν της, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ὅπως ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ ἄνευ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§7ΜΠΑΣΙΑΣ. Εἶμαι πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ δὶς προσεκάλεσα τὰ μέλη αὐτῆς, ὅπως συνέλθωμεν· καὶ κατὰ μὲν τὴν πρώτην φορὰν συνήλθομεν τέσσαρα μέλη, κατὰ δὲ τὴν δευτέραν μόνον τρία· ὡς ἐκ τούτου ἐθεώρησα ἄσκοπον πλέον νὰ προσκαλέσω τὰ μέλη εἰς νέαν συνεδρίασιν, καὶ παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὴν Βουλὴν νὰ ἐξουσιοδοτήσῃ τὸ Προεδρεῖον ν’ ἀναγράψῃ τὸ νομοσχέδιον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§8Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀκριβῶς καὶ ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, διότι τῇ ἀληθείᾳ παρεξενευόμην, πῶς σιωπᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς ἐκτέλεσιν διεθνοῦς ὑποχρεώσεως. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι μετὰ μεγάλης νωθρότητος ἤρχισαν αἱ Βουλευτικαὶ ἐργασίαι, διότι μόλις τὴν 28 Ὀκτωβρίου ἐκλήθη ἡ Βουλή, καὶ μετὰ μεγαλειτέρας ἐξηκολούθησαν, διότι ἀπὸ διακοπῶν εἰς διακοπὰς κατηντήσαμεν εἰς ἀγρυπνίας τινὰς, ἵνα ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰ κατεπείγοντα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς χθές. Μετ’ ἀπορίας μου δὲ μεγάλης δὲν ἤκουσα χθὲς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐντριβέστατον περὶ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, νὰ ἀναφέρῃ καὶ τὸν νόμον περὶ τῆς ἐν Αἰγύπτῳ ἑτεροδικίας, διότι συμβαίνει τι ἔκτροπον, καὶ δύναταί τις νὰ εἴπῃ ἀντισυνταγματικὸν, ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀπορῶ δὲ, πῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνέχονται τὴν τοιαύτην κατάστασιν. Διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου πληροφοροῦσι τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ περὶ ἑτεροδικίας θεσμὸς ἔπαυσεν ἰσχύων ἀπὸ τῆς 19 Μαρτίου 1891· ἔπαυσεν ἰσχύων, καὶ ἐν τούτοις ὁ θεσμὸς αὐτὸς λειτουργεῖ ἐν Αἰγύπτῳ, λειτουργεῖ δὲ ἄνευ νόμου, ἄρα ἀντισυνταγματικῶς, διότι τὰ διαμειφθέντα ἔγγραφα ἄνευ νόμου οὐδεμίαν ἔχουσιν ἰσχύν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἡμέραν τινὰ παρετήρησε τοῦτο, τότε δὲ ὁ συνάδελφός του καὶ πρώην ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἔῤῥιψε τὸ σφάλμα ὅλον εἰς τὸν νῦν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργόν. Ἐκεῖθεν λαβὼν ἀφορμὴν, ἐμελέτησα τὸ ζήτημα, ἵνα ἴδω, τίς ἐκ τῶν δύο ὁ ὑπεύθυνος, ἢ μὴ τυχὸν καὶ οἱ δύο. Ἀτυχῶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι καὶ οἱ δύο ὑπεύθυνοι, διότι ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς τῆς τέως Κυβερνήσεως, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὑπέβαλε νομοσχέδιον κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 8 Φεβρουαρίου 1890, δηλαδὴ πρὶν ἢ λήξῃ ὁ νόμος, ἀλλὰ, καίτοι μετὰ ταῦτα ἐγένοντο 10 ἢ 11 συνεδριάσεις, οὐδὲ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον. Δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, ἀλλ’ ἐπηκολούθησεν ὁλόκληρος ἔκτακτος σύνοδος, ἡ δευτέρα ἔκτακτος σύνοδος τῆς δωδεκάτης περιόδου, τότε δὲ οὐδὲ λόγος περὶ αὐτοῦ τοῦ νόμου ἐγένετο.

§9ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἰς 10 ἢ 15 συνεδριάσεις ἐγένετο λόγος, καὶ ἐπανειλημμένως ἐζήτησα νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἦτο τότε ἡ κωλυσιεργία.

§10Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀνέτρεξα εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, καὶ οὐδὲν ἀνεῦρον.

§11ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀναφέρεται εἰς τὰ ἐστενογραφημένα.

§12Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νομίζω δὲ, ὅτι τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἦναι καὶ ἀκριβές· διότι, καὶ ἂν ὑπῆρχε κωλυσιεργία, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἀρνηθῶ, ἐψηφίσθησαν ἐν τούτοις νόμοι πολλοί. Τότε θὰ ἦτο ἀκριβὲς αὐτὸ, ἐὰν οὐδεὶς ἐψηφίζετο νόμος, ἀλλ’ ἐψηφίσθησαν βεβαίως πολλοὶ, διότι αἱ συνεδριάσεις τῆς δευτέρας ἐκτάκτου συνόδου ἀνῆλθον εἰς 58. Καὶ δὲν ἔχω μὲν τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφισθέντων νόμων, ἐνθυμοῦμαι ὅμως, ὅτι εἶναι μεγαλείτερος ἀπὸ τὸν τῆς τετάρτης τακτικῆς συνόδου. Οὐδὲν λοιπὸν ἐγένετο κατὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὡς πρὸς τὸ ὅτι ὁ νῦν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς δὲν εἶχε γνῶσιν τοῦ συμβάντος, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εἶμαι τόσον αὐστηρὸς, διὰ νὰ τὸν κατακρίνω, διότι Βουλευτὴς δὲν ἦτο καὶ ἠδύνατο νὰ μὴ εἶχε γνῶσιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι πολὺ συστατικὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἥτις παρέλειψε τόσον σπουδαῖον καθῆκον κατὰ τὴν λήξασαν σύνοδον· διότι βλέπετε, ὅτι ἔχομεν τρεῖς συνόδους, καθ’ ἃς ἠδύνατο νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος οὗτος, καὶ δὲν ἐψηφίσθη ἀκόμη. Νομίζω, ὅτι οὐδὲν κατεπειγότερον ὑπῆρχεν, ἵνα ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Πιθανὸν νὰ μοὶ ἀντιταχθῇ, ὅτι κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς παρεπέμφθησαν ὅλα τὰ νομοσχέδια εἰς ἐπιτροπάς. Τοῦτο δὲν ἦτο ἀπαραίτητος ὑποχρέωσις, διότι, προκειμένου λόγου περὶ κατεπείγοντος νομοσχεδίου, ἠδύνατο καὶ νὰ μὴ γείνῃ δεκτὴ ἡ παραπομπὴ, ἀφοῦ μάλιστα ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δὲν ἔδειξεν ἱκανὴν διάθεσιν νὰ ἐνασκήσῃ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχε. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι καὶ ἡ τέως Κυβέρνησις, πρὸ πάντων, καὶ ἡ νῦν ἀτυχῶς παρέλειψαν ἓν καθῆκον σπουδαιότατον, διὰ τὸ ὁποῖον, ἂν ἐλειτούργουν οἱ νόμοι, ἠδύνατο νὰ ζητηθῇ καὶ εὐθύνη· διότι, πῶς δύνασθε νὰ συμβιβάσητε τὰς capitulations καὶ τὰ προνόμια ἐν Αἰγύπτῳ, τὰ ὁποῖα ἰσχύουσι, καὶ τὴν μὴ ὕπαρξιν τῶν προνομίων, διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἑτεροδικίας; Τοῦτο λοιπὸν εἶναι οὐ μόνον ἔκτροπον, ἀλλὰ καὶ ἀντισυνταγματικόν· ἀπορῶ δὲ, πῶς ἀνέχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ τὴν τοιαύτην κατάστασιν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐνόμισα, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μέγα καθῆκον παρέλειψε χθὲς, μὴ συμπεριλαβὼν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, τὴν ὁποίαν συνέταξεν, ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν καὶ ὑπὸ διεθνῆ ἔποψιν εἶχε.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν συναινῇ νὰ ἀναγραφῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος νομοσχέδια καὶ ἄνευ τῶν ἐκθέσεων τῆς ἐπιτροπῆς.

§14ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§15ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἵνα τεθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν κύρωσιν τῆς μετὰ τοῦ Μεσημβρινοῦ Πρακτορείου συμβάσεως, ἀνάγκη ἀπαραίτητος νὰ τυπωθῇ ἡ σύμβασις, ἡ ἀναφερομένη ἐν τῇ συμβάσει, τῇ μελλούσῃ νὰ ἐπικυρωθῇ, καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δι’ οὗ ζητεῖται ἡ ἐπικύρωσις, καὶ νὰ δημοσιευθῶσι καὶ τὰ λοιπὰ ἔγγραφα, τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κατατεθέντα, ὡς ἐπανειλημμένως ἐζήτησα, δὲν εἶδον δὲ νὰ γείνῃ ἀντίῤῥησις ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ· πάντως ὅμως εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐκτύπωσις τῆς συμβάσεως τῆς μεταξὺ τῶν δύο πρακτορείων, τοῦ Havas καὶ τοῦ Μεσημβρινοῦ, διότι αὕτη ἀναφέρεται εἰς τὴν σύμβασιν, τὴν μέλλουσαν νὰ ἐπικυρωθῇ, καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ζητοῦν τὴν ἐπικύρωσιν τῆς δευτέρας. Ἐκτὸς δὲ τούτου, εἶναι ἀνάγκη νὰ τυπωθῇ καὶ τὸ γαλλικὸν κείμενον τῆς συμβάσεως, διότι παραδόξως τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπιζητεῖ τὴν κύρωσιν καὶ τοῦ γαλλικοῦ πρωτοτύπου, ὥστε πάντως ἔχομεν ἀνάγκην καὶ τούτου.

§16ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Καὶ ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ τυπωθῶσιν ἕως αὔριον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ συγκατατεθῇ, ὅπως μὴ ἐξαρτηθῇ ἐκ τῆς τυπώσεως ἢ μὴ τυπώσεως, ἐκ τῆς διανομῆς ἢ μὴ διανομῆς ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ὅμως ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἐννοῇ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἡ Βουλὴ, ἕως οὗ πρὸ 24 ὡρῶν διανεμηθῶσι τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησε, τότε, ἐὰν αἱ συνεδριάσεις δὲν παραταθῶσι πέραν τοῦ Σαββάτου, ἐννοεῖται, ὅτι δὲν θὰ ψηφισθῇ, ἑπομένως θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ νέον ἔτος χωρὶς τῆς συμβάσεως. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας δύναται νὰ μὴ δίδῃ σημασίαν εἰς τὴν σύμβασιν, ἀλλ’ ἐγὼ θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ συντελέσω, ὅπως μὴ διακοπῇ τηλεγραφικὴ ἐξωτερικὴ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία νομίζω, ὅτι εἶναι χρήσιμος σήμερον καὶ ὑπηρετεῖ κάλλιον ἢ πρὶν τά τε κοινωνικὰ καὶ ἐθνικὰ ἡμῶν συμφέροντα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν, ὅπως διατάξῃ μὲν ὁ κ. Πρόεδρος, ἵνα τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσι ταῦτα ἕως αὔριον πρὸ τῆς συζητήσεως, ἀλλὰ νὰ μὴ ἐξαρτηθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου ἐκ τῆς τυπώσεως αὐτῶν.

§17ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ βεβαίως νὰ παρακωλύσω τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ τοσοῦτον σπουδαῖον ὁ κ. Ὑπουργός· εἶναι κύριος νὰ τὸ θεωρήσῃ σπουδαῖον, εἶναι κύριος νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν ἀξίωσιν νὰ μὴ γείνῃ ψήφισις νομοσχεδίου ἄνευ πλήρων τῶν συστατικῶν αὐτοῦ, συστατικὸν δὲ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀναπόσπαστον εἶναι ἡ σύμβασις, ἡ ἀναφερομένη ἐν τῇ συμβάσει, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ κυρώσωμεν’ διότι, ὡς γνωρίζει κάλλιστα, τὸ ἔγγραφον τὸ ἀναφερόμενον ἀποτελεῖ μέρος τοῦ ἐγγράφου τοῦ ἀναφέροντος. Εἶναι λοιπὸν ἀπαραίτητον νὰ τυπωθῇ. Ἐὰν τυπωθῇ αὔριον, ἡμεῖς οὐδεμίαν θὰ ἔχωμεν ἀντίῤῥησιν νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, καίτοι ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀπαιτεῖται καὶ εἰκοσιτετράωρον διάστημα πρὸ τῆς συζητήσεως, πάντως ὅμως πρέπει νὰ τυπωθῇ.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ γνώμη λοιπὸν τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ τυπωθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα;

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 70–71).

§21Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐπειράθην νὰ ἐκφράσω ἐπιθυμίαν, ἥτις ἤθελε φέρει ἴσως εἰς στενοχωρίαν τινὰ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ὑπάρχουσι νομοσχέδιά τινα, μεταξὺ τῶν ὁποίων δύναμαι νὰ ἀναφέρω τέσσαρα: Νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου παρατείνεται ἡ διὰ νόμου προσδιωρισμένη διάρκεια τοῦ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι τεταγμένον πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν νόμων περὶ διαθέσεως ἐθνικῶν γαιῶν καὶ ἐθνικοϊδιοκτήτων φυτειῶν. Νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου μεταβάλλονται τὰ νενομοθετημένα ἐπὶ τῶν ποσοστῶν, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσιν οἱ ταμίαι κατὰ τὴν εἴσπραξιν ὡρισμένων δικαιωμάτων. Νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου μεταβάλλονται πρὸς τὸ ὀλιγοδαπανώτερον τὰ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Νομίζω ὅτι εἶναι καὶ ἕτερά τινα νομοσχέδια. Ἐπειδὴ δὲ παρῆλθον ἡμέραι πολλαὶ ἔκτοτε, καὶ ἐπειδὴ ἕνεκα λόγων ἐσωτερικῶν εἶναι δύσκολον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ προβῇ εἰς ἐργασίας, διότι ἀποδημοῦσι μέλη τινὰ αὐτῆς, ἢ ἄλλα ὑπάρχουσι κωλύματα, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ στέρξῃ, ἵνα καὶ ταῦτα τὰ νομοσχέδια ἀναγραφῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλή, ἵνα καὶ ταῦτα τὰ νομοσχέδια ἀναγραφῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει;

§23ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§24Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν παρακαλεῖται νὰ μὴ λησμονήσῃ τὴν κατάθεσιν τῶν δύο ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα, διὰ τὸ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου τὴν ἀναγραφὴν ἐζήτει πρὸ μικροῦ, τουτέστι τὴν δήλωσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς ὁποίας προσχωρεῖ εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς ἑτεροδικίας ἐν Αἰγύπτῳ καὶ τὸν ὀργανισμὸν τῶν ἐν Αἰγύπτῳ μικτῶν δικαστηρίων.

§25ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ προσχώρησις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἡ γενομένη κατὰ τὸ 1875, νομίζω, ὅτι δὲν σώζεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ζητηθεῖσα ἐν τοῖς ἀρχείοις, δὲν εὑρέθη. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τότε ἦτο, νομίζω, ὁ μακαρίτης Νικολόπουλος. Ἐνόμισα ὅτι, μὴ ὑπάρχουσα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ εὑρίσκετο ἴσως ἀποσταλεῖσα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης. Ἔστειλα διὰ τοῦτο ἐπίτηδες ὑπάλληλον, παρακαλέσας, ὅπως τὴν ἀναζητήσῃ ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ δὲν ἀνευρέθη· ἔγραψα καὶ ἐτηλεγράφησα εἰς Ἀλεξάνδρειαν πρὸς τὸ Πολιτικὸν ἡμῶν Πρακτορεῖον, καὶ ἐκεῖθεν δ’ εἶχον ἀπάντησιν, ὅτι ἐστάθη ἀδύνατον νὰ ἀνευρεθῇ. Ἀπωλέσθη ἆρά γε ἐκ λόγου τινὸς ἢ τυχαίως, ἢ ἀπεπλανήθη καὶ εὑρίσκεται παρακεχωσμένον ἀλλοῦ που, καὶ δὲν ἠδυνήθημεν νὰ τὴν ἀνεύρωμεν; Ἀγνοῶ. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ τὴν παρουσιάσω. Δὲν ἤμην εἰς θέσιν νὰ τὴν ὑποβάλω πρὸ τεσσάρων μηνῶν, ὅτε τὸ πρῶτον τὴν ἀνεζήτησα καὶ δὲν ἀνευρέθη, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν οὔτε σήμερον, μετὰ τὰς ἐρεύνας, ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως.

§26ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ ἦναι ἴσως εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς.

§27ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πιθανὸν νὰ προσηρτήθη κατὰ τὴν ὑποβολὴν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίων μεταγενεστέρων, τὰ ὁποῖα ἐπεξέτειναν τοῦ πρώτου νόμου τὴν ἰσχύν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ περὶ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ τῶν μικτῶν δικαστηρίων διάταγμα, τοῦτο εἶναι γαλλιστὶ συντεταγμένον. Νομίζει ἡ Βουλή, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταφρασθῇ καὶ μεταπεφρασμένον νὰ κατατεθῇ;

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§29Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως ἡ ἀπώλεια τοῦ ἐγγράφου δὲν δύναται νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν ἀμέλειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν· αὕτη εἶναι παλαιὰ ἀταξία· διότι δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἐκ προθέσεως ἐξηφανίσθη, οὐδὲ βλέπω καὶ τὸν σκοπόν· ἐν τούτοις εἶναι ἔγγραφον οὐ μόνον ἱστορικὸν, ἀλλὰ καὶ ἀπαραίτητον, διότι αὐτὸ εἶναι ἡ βάσις, αὐτὸ εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως· ἱστορικῶς δὲ τὸ πρᾶγμα ἔχει ὡς ἑξῆς, καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ γνωρίζῃ, διότι μετ’ οὐ πολὺ καλεῖται νὰ συζητήσῃ τὸν νόμον. Ὁ τότε ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς κ. Κοντόσταυλος εἶχε προσκομίσει τὸ ἔγγραφον εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἡ Βουλή, ὡς συνήθως, ἀνυπομονοῦσα, ἐθεώρησε περιττὸν καὶ νὰ τὸ ἀναγνώσῃ ὁ κ. Ὑπουργός· εἶπε «φθάνει»· οἱ στενογράφοι ἐθεώρησαν περιττὸν νὰ τὸ ἀναφέρωσι, καὶ ἂν τὸ ἀνέγνωσεν ἴσως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, οἱ στενογράφοι ὅμως οὔτε τὸ ἀνέφερον τὸ ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ἐδήλου, ὅτι προσχωρεῖ εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς ἑτεροδικίας, τὸν ἤδη δεκτὸν γενόμενον ὑπὸ τῶν ἄλλων Κρατῶν. Ὑποθέτω λοιπὸν, ὅτι θὰ ᾖναι εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἔγγραφον, ὅπως καὶ ὁ κύριος Δραγούμης εἶπε, καὶ πρέπει νὰ εὑρεθῇ, διότι ἔπρεπεν ἔκτοτε νὰ συνδημοσιευθῇ τὸ ἔγγραφον τοῦτο, ὡς ἔπρεπε νὰ συνδημοσιευθῇ καὶ ὁ ὀργανισμὸς τῶν μικτῶν δικαστηρίων, καὶ ὡς τοῦτο ἐγένετο καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη. Δι’ αὐτὸ λοιπὸν ἐζήτησα, ὅπως γείνῃ τακτικωτέρα ἡ παράτασις τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἑτεροδικίας κατὰ τὴν συζήτησιν, νὰ κατατεθῇ τὸ ἔγγραφον τοῦτο, ἵνα δημοσιευθῇ ἐφ’ ἅπαξ.

§30ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας, κύριε Βουλευτὰ, ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Ἄν εἰς ἄλλα Κράτη ἦτο ἀναγκαία ἡ δημοσίευσις τῶν νέων νόμων καὶ κανονισμῶν, διότι τροποποιοῦσι διατάξεις τῶν Capitulations, ἃς ἔχουν συνομολογήσει μετὰ τῆς Τουρκίας, δι’ ἡμᾶς δὲν ὑπάρχει ὁμοία περίπτωσις. Ἡμεῖς τὰ τῆς ἑτεροδικίας ἐν Αἰγύπτῳ ἠσκοῦμεν, οὐχὶ διότι συνωμολογήσαμεν καὶ ἐκανονίσαμεν αὐτὰ ἀπ’ εὐθείας μετὰ τῆς Τουρκίας διὰ τῆς συνθήκης τοῦ Καλιντζᾶ τοῦ 1855, ἀλλὰ δυνάμει τοῦ ἐν αὐτῇ ἄρθρου 27, τοῦ ἀναγράφοντος τὸν ὅρον τοῦ μεταχειρισμοῦ τοῦ πλέον εὐνοουμένου Ἔθνους. Ὡς δὲν ἐδημοσιεύθησαν ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» μετὰ τῆς συνθήκης τοῦ Καλιντζᾶ καὶ αἱ ἀρχαῖαι συνθῆκαι μετὰ τῆς Τουρκίας, αἱ ἀναγράφουσαι τὰ τῆς ἑτεροδικίας καὶ τὰ ἄλλα ὑπὲρ τῶν ξένων δικαιώματα ἐν Τουρκίᾳ, οὕτω δὲν εἶναι ἀναγκαία διὰ τὴν ἰσχὺν αὐτῶν καὶ ἡ δημοσίευσις ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» τῶν συνθηκῶν καὶ νόμων, οἵτινες τροποποιοῦσι τὰς προηγουμένας συνθήκας. Ἄλλως θὰ εἶχεν, ἂν συνθήκας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας παλαιοτέρας ἐτροποποιοῦμεν διὰ νεωτέρων. Ἤδη διὰ τοῦ ἄρθρου 27 τῆς συνθήκης τοῦ Καλιντζᾶ ὡρίσθη, ὅτι πᾶν πλεονέκτημα, ὅπερ τρίτον ἔθνος συνομολογεῖ ὑπὲρ τῶν ὑπηκόων του μετὰ τῆς Τουρκίας, ἐπεκτείνεται καὶ ὑπὲρ τῶν ἡμετέρων ὑπηκόων, ἐννοεῖται δ’ ὅτι ἐπεκτείνεται ἁπλῶς καὶ μόνον, διότι συνωμολογήθη ὑπὲρ ξένου Κράτους. Τοιαῦτα πλεονεκτήματα ἐθεωρήθησαν καὶ οἱ νέοι Αἰγυπτιακοὶ κώδικες καὶ ὁ δικαστικὸς ὀργανισμός. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι ἐναντίος νὰ δημοσιευθῇ οὗτος χάριν πληρεστέρας γνώσεως αὐτοῦ.

§31Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐμελέτησα τὸ ζήτημα ἐπαρκῶς, καὶ ὅταν ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς συζήτησιν, θὰ τὸ ἀναπτύξω.

§32ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Λυποῦμαι, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς δὲν εἶναι παρών· θὰ παρακαλέσω ὅμως τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς αὐτὸν, ὅτι δὲν εἶδον νὰ ὑποβληθῶσι τὰ αἰτηθέντα ἔγγραφα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἀφορῶντος τὸν σιδηρόδρομον Ἀθηνῶν–Λαρίσσης, ἰδίως δὲ τὰ διαμειφθέντα ἔγγραφα ὅσον ἀφορᾷ τὴν διέλευσιν αὐτοῦ διὰ Λαμίας· συνάμα δὲ νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ σχεδίου, ὅπερ ὑπέβαλον ἐγγράφως εἰς αὐτὸν, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ διέλθῃ διὰ Λαμίας ἡ σιδηροδρομικὴ αὕτη γραμμὴ ἄνευ μεγάλης ἀναπτύξεως καὶ δι’ ὀλιγίστης δαπάνης. Τὸ σχέδιον δὲ, τὸ ὑποβληθὲν τότε παρ’ ἐμοῦ, δὲν εἶναι ἁπλοῦν γέννημα τῆς φαντασίας μου, ἀλλ’ εἶναι προϊὸν μελέτης μετ’ εἰδημόνων, ὡς παρέστησα πρὸς τὴν Βουλὴν· ἐξωδίκως δὲ σήμερον ἀνακοινῶ εἰς αὐτὴν, ὅτι, ὡς ἔμαθον, καὶ τὸ πόρισμα τῆς μελέτης τῆς διελεύσεως τῆς γραμμῆς διὰ Λαμίας ἐγένετο ἐπὶ τοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον ἐγώ, ἐφ’ οὗ ἐγένετο καὶ προμελέτη τις, γαλλιστὶ λεγομένη projét· τοῦτο δὲ συντελεῖ μεγάλως εἰς τὴν ἐπιβεβαίωσιν τῶν παρ’ ἐμοῦ λεχθέντων, καὶ εἰς τὴν ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει δικαίως ἡ πόλις τῆς Λαμίας. Ὀφείλω δὲ σήμερον νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Λαμιέων, ἐκτάκτως συνελθὸν, ἐκφράζεται ὑπὲρ τῆς διελεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου διὰ Λαμίας, διαβιβάσαν τὴν εὐχὴν ταύτην διὰ τοῦ Δημάρχου εἰς ἅπαντας τοὺς Βουλευτὰς τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, ἐπίσης δὲ καὶ ἅπας ὁ κτηματικὸς καὶ ἐμπορικὸς κόσμος τῆς Λαμίας εὔχεται τοῦτο. Ἐπειδὴ δὲ ὀλίγαι ὑπολείπονται ἡμέραι μέχρι τοῦ πέρατος τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως μέχρι τῆς αὔριον ὑποβάλῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, καθόσον δὲν πρέπει νὰ παραταθῇ ἐπὶ πλέον ἡ ἐκκρεμότης τοῦ ζητήματος τούτου.

§33ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν λάβω τὸν λόγον ἀπὸ τοῦ βήματος, πρὶν ἀρχίσω τὴν ὁμιλίαν μου, ἥτις θὰ ᾖναι σύντομος, κατὰ τὸ σύνηθες, καὶ θὰ ᾖναι ἡ τελευταία ὁμιλία μου μέχρι τῶν ἑορτῶν, — καὶ κάμνω τοῦτο γνωστὸν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διὰ νὰ καθησυχάσῃ καὶ νὰ ἀπαλλαχθῇ καὶ ἐκ τῶν κόπων, εἰς τοὺς ὁποίους ὑποβάλλεται διὰ τὸ προσφιλές του ἀκροατήριον, — σᾶς λέγω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἔχετε καθῆκον, εἰς τὴν πρώτην ἀπόπειραν θορύβου, ἥτις θὰ γείνῃ εἰς τὸ ἀκροατήριον τῶν ἐγκαθέτων, ἔχετε καθῆκον νὰ κενώσητε αὐτὸ, καὶ νὰ πράττητε τοῦτο πάντοτε, ὁσάκις ἐκεῖ ἀτακτῶσι, νὰ λάβητε δὲ μέτρα ἄλλα συντελεστικὰ, ὅπως παύσῃ ἡ ἀταξία, ἥτις καταισχύνει τὴν Βουλὴν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὕτη, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἐμποδίζῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου διὰ τοιούτων μέσων, χωρὶς νὰ ἐννοῇ, ὅτι, ἐὰν ἐπιμένῃ εἰς τὴν τακτικὴν ταύτην, δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὰς συζητήσεις ἄνευ σκηνῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποβῶσι πρὸς βλάβην του. Ἐγὼ βεβαίως δὲν δίδω σημασίαν εἰς τοὺς ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις θορύβους, διότι οἱ πάντες γνωρίζουσιν, ὅτι τοὺς θορύβους ποιοῦσιν ὀλίγοι ἐγκάθετοι, μισθοδοτούμενοι ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ διὰ νὰ θορυβῶσι.... (θόρυβος καὶ διακοπαὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς)· διότι ὁ προκαλῶν τοὺς θορύβους αὐτοὺς φρονεῖ, ὅτι θὰ δυνηθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ μὲ ἀναγκάσῃ νὰ παύσω ἀπὸ τοῦ νὰ ὁμιλῶ ἐνταῦθα, καὶ δὲν ἐνόησεν ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε λαβόντων χώραν, ὅτι ματαιοπονεῖ, ὅτι οἱ θόρυβοι αὐτοὶ δὲν θὰ μὲ κάμουν νὰ παραλείψω οὔτε μίαν λέξιν ἐκ τῶν ἀληθειῶν, τὰς ὁποίας θέλω νὰ εἴπω. Ἐνῷ λοιπὸν δὲν ἐκπληροῦται ὁ σκοπὸς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀποδεικνύεται ἀφ’ ἑτέρου ἡ στενοχωρία, εἰς τὴν ὁποίαν φέρεται ἐκ τῶν λόγων μου, τοὺς ὁποίους μὴ δυνάμενος νὰ ἀποκρούσῃ ἄλλως, καταφεύγει εἰς αὐτὰ τὰ μέσα. (Ποδοκροτήματα ἔν τινι ἀκροατηρίῳ).

§34ΖΩΤΟΣ. Δικαίως, κύριε Πρόεδρε, ἀποδοκιμάζεται ὁ ἀγορεύων.

§35ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ κενώσητε τὸ ἀκροατήριον, κύριε Πρόεδρε;

§36ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Πῶς ἀνέχεσθε ἐπὶ πλέον τὴν κατάστασιν αὐτὴν, κύριε Πρόεδρε;

§37ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύει ἴσως ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἐκ τῶν θορύβων τούτων πείθονται οἱ μὴ παριστάμενοι ἐν τῇ Βουλῇ, οἱ ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν εὑρισκόμενοι, πείθονται, ὅτι τοὺς λόγους μου ἀποδοκιμάζει ὁ λαὸς, ὅτι τοὺς ἀποδοκιμάζουσιν οἱ πολῖται· ἀλλὰ τίς δὲν γνωρίζει, ὅτι οἱ θόρυβοι γίνονται ὑπὸ ὀλίγων μεμισθωμένων πρὸς τοῦτο ἐγκαθέτων, οἱ δὲ ἔντιμοι πολῖται, οἱ ἀνεξάρτητοι, οἱ ἐν τοῖς θεωρείοις, δὲν τολμῶσι νὰ κάμωσι τὴν ἐλαχίστην ἔκφρασιν γνώμης, διότι παραχρῆμα δέρονται ἐκεῖ ἀνηλεῶς ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς ἀστυνομίας καὶ ἀποπέμπονται; Ἴσως πιστεύει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι διὰ τῶν ὕβρεων, τὰς ὁποίας οἱ ἐγκάθετοι καθ’ ὑπαγόρευσίν του ἐκτοξεύουσι κατ’ ἐμοῦ....

§38ΜΙΑ ΦΩΝΗ. Νὰ τὸν ἐπαναφέρητε εἰς τὴν τάξιν, κύριε Πρόεδρε.

§39ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἀφήσατε τὸν ἀγορεύοντα νὰ ὁμιλῇ.

§40ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. ... ἴσως πιστεύει, ὅτι διὰ τῶν ὕβρεων αὐτῶν θὰ μεταβληθῇ ἐπ’ ἐλάχιστον ἡ περὶ τοῦ χαρακτῆρός μου ἰδέα τοῦ κοινοῦ, τὴν ὁποίαν τὸ κοινὸν ἐμόρφωσεν ἐκ τῆς καθ’ ὅλον τὸν βίον μου πολυμόχθου ἐργασίας μου ὑπὲρ παντὸς ἐντίμου καὶ ἀγαθοῦ σκοποῦ· ἀλλ’ ἂν ἡ κοινωνία ἐπερίμενε τώρα εἰς τὸ γῆράς μου νὰ κρίνῃ περὶ ἐμοῦ ἐκ τῶν ἐκφράσεων τῶν ἐγκαθέτων, θὰ ἦτο κοινωνία γελοία καὶ ἀναξία πάσης προσοχῆς καὶ ὑπολήψεως. Ἡ μομφὴ, τὴν ὁποίαν φέρουσιν, ὅτι ὁμιλῶν ὑβρίζω, ὅτι ὁμιλῶ ἀπρεπῶς, εἶναι προφάσεις ψευδεῖς, διὰ νὰ δικαιολογήσωσι τὰ ἐλεεινὰ μέτρα, εἰς τὰ ὁποῖα προβαίνουσιν. Οὐδέποτε ὑβρίζω, διότι δὲν ὑβρίζει τις, ὅταν λέγῃ τὴν ἀλήθειαν μετὰ ζωηρότητος καὶ παῤῥησίας. Ἀληθῶς κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς εἶπον περὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ σκληροτάτας τινὰς ἀληθείας, ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ τὰς ἔλεγον, ἐὰν δὲν μὲ προὐκάλει ὁ ἀνεψιὸς τοῦ θείου του διὰ διακοπῆς ὑβριστικῆς, οὐδὲ τὰ πρὸς τὸν κ. Μπούμπουλην θὰ ἔλεγον, ἐὰν δὲν μὲ ἐξύβριζεν οὗτος χωρὶς νὰ τῷ δώσω ἀφορμήν· καὶ ὁ χθεσινὸς ἐκεῖνος δὲν θὰ ἤκουεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἤκουσεν, ἐὰν δὲν μὲ ὕβριζε σκαιῶς, χωρὶς αἰτίαν, χωρὶς λόγον τινά. Ἐγὼ λοιπὸν ὑβρίζω καὶ προκαλῶ τὰ σκάνδαλα ἢ αὐτός; Ἐγὼ πολλάκις ἠνέχθην τὰς ὕβρεις διὰ νὰ ἀποφύγω τὸ σκάνδαλον. Ἐνθυμεῖσθε πῶς μὲ ὕβρισεν ἄνευ αἰτίας ὁ κ. Μπούμπουλης, καὶ ἐνῷ ἐδικαιούμην νὰ τῷ ὁμιλήσω, καθ’ ὃν τρόπον ὡμίλησεν αὐτὸς δι’ ἐμέ, καὶ ἠδυνάμην νὰ τὸν κάμω νὰ μετανοήσῃ πικρῶς διὰ τοῦτο, δὲν τὸ πράττω, ἀλλὰ θὰ εἴπω καὶ δευτέραν φοράν, ὅτι σέβομαι τὸ γῆράς του· ἀλλὰ τί θέλετε νὰ κάμω, Κύριοι, ἂν ὁ κ. Μπούμπουλης ζητήσῃ καὶ ἐκ τρίτου νὰ τὸν σεβασθῶ; Δὲν εἶμαι ὁ ἄνθρωπος τοῦ Εὐαγγελίου, ὁ ὁποῖος ῥαπιζόμενος στρέφει καὶ τὴν ἑτέραν παρειάν. Ἡ μομφὴ λοιπὸν, ὅτι ὑβρίζω, εἶναι πρόφασις ψευδὴς πρὸς δικαιολογίαν τῆς ἀποφάσεως τοῦ μυστικοῦ συμβουλίου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Γνωρίζω τί γίνονται ἐκεῖ ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνόδου· συμβούλια ἐπὶ συμβουλίων, καὶ σχέδια ἐπὶ σχεδίων διαγράφονται, κατὰ τίνα τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ παύσω ἐνταῦθα ὁμιλῶν, κατὰ τίνα τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ κάμνωσιν οἱ λόγοι μου εἰς τὸ κοινὸν τὰς ἐντυπώσεις, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ κάμνωσιν. Ἔλαβον δὲ μέτρα, νὰ ὑβρίζωμαι οὐ μόνον ἐκ τῶν ἐγκαθέτων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ, καὶ εὗρον πρὸς τοῦτο τὰ κατάλληλα πρόσωπα, τὸν Γεωργαντᾶν καὶ τὸν Ζῶτον.

§41ΖΩΤΟΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ ληφθοῦν τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ σέ.

§42ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδού! Καὶ ἔπειτα λέγουν, Κύριοι, ὅτι ἐγὼ ὑβρίζω! Ἀφοῦ κατήντησαν νὰ καταφύγωσι καὶ εἰς ἀπειλὰς, καὶ ἀκούω δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ, ὅτι θὰ μὲ κάμουν καὶ θὰ δείξουν, καὶ καθ’ ἑκάστην νύκτα, μεταβαίνων ἐκ τοῦ Βουλευτηρίου εἰς τὴν οἰκίαν μου, βλέπω ποῦ καί που τὰς μορφὰς τῶν ἐγκαθέτων, ἀγριωπῶς ἀτενιζούσας με, διότι πιστεύουσιν, ὅτι οὕτω θὰ πτοηθῶ. Εὔκολον εἶναι βεβαίως νὰ ἐπιτεθῇ τις, νὰ κακοποιήσῃ καὶ νὰ δολοφονήσῃ ἀκόμη, ἀλλὰ φόβος ἐκ τούτου δὲν θὰ μὲ κάμῃ νὰ μεταβάλω ἀπόφασιν. Τοιαύτην λαβὼν στάσιν ἐν τῇ Βουλῇ, φρονῶ, ὅτι ἐκπληρῶ καθήκοντα πρὸς τὴν πατρίδα, ἐκ τοῦ καθήκοντός μου δὲ πρὸς ταύτην οὐδεὶς λόγος ποτὲ ἠδυνήθη νὰ μὲ ἀποτρέψῃ. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ὑπόθεσιν, δι’ ἣν εἶχον ζητήσει τὸν λόγον. Ὁ πρώην Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν κ. Ἀθανασιάδης, δικηγόρος ἐν Πύργῳ καὶ συντάκτης τῆς ἐφημερίδος ὁ «Ἔλεγχος», ἀφηγήθη ἐσχάτως ἐν τῇ ἐφημερίδι του διὰ συνεχῶν ἄρθρων τὰ περὶ τῶν ἐν Ἀθήναις χαρτοπαικτείων λαβόντα χώραν πρὸ μηνῶν. Ἐν ταῖς ἀφηγήσεσιν αὐτοῦ καταγγέλλει δι’ ὡρισμένων περιστάσεων καὶ γεγονότων τὸν Πρωθυπουργὸν κ. Δηλιγιάννην ὡς ὑποστηρικτὴν τῶν χαρτοπαικτείων, ἐπὶ σκοπῷ ἐκμεταλλεύσεως αὐτῶν ὑπὸ τῶν μετὰ τῶν διευθυντῶν τῶν χαρτοπαικτείων συνεταιρισμένων συγγενῶν του, πρὸς ὄφελος ὑλικὸν αὐτῶν καὶ τῶν ἄλλων οἰκείων του. Ἡ περίστασις βεβαίως εἶναι σοβαρωτάτη, καὶ ἐνδιαφέρει οὐ μόνον τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἀλλὰ καὶ τὸ κόμμα, οὗ προΐσταται, καὶ τὸ Κράτος ὁλόκληρον. Ἐπίστευον πάντες, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελε καταγγείλει ἀμέσως τὸν κ. Ἀθανασιάδην ἐπὶ συκοφαντίᾳ, ἵνα, ἐὰν τοιαύτη ὑπάρχῃ, ἀπαλλαγῇ τῆς φοβερᾶς μομφῆς, ἥτις ἐξευτελίζει τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ Κράτος, διότι βεβαίως ἡ ἀδιαφορία του καὶ ἡ σιωπή του θὰ ἐκληφθῇ ὑπὸ τῶν πολλῶν ὡς ἀδυναμία του εἰς τὸ ν’ ἀποκρούσῃ τὴν κατηγορίαν. Ἀλλὰ παρῆλθον ἔκτοτε μῆνες, ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς, καίτοι προκληθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Ἀθανασιάδου, ἵνα καταγγείλῃ αὐτὸν ἐπὶ συκοφαντίᾳ, δὲν ἔπραξε τοῦτο. Ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τὸν ἑαυτόν του ἔκρινε καλὸν νὰ σιωπήσῃ, ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ν’ ἀποδείξῃ τὸ ψευδὲς τῆς ἀποδοθείσης εἰς αὐτὸν βαρυτάτης μομφῆς· ἄλλως ἡ Βουλὴ ἔχει καθήκοντα ἄλλα νὰ ἐκπληρώσῃ ἐπὶ τῆς προκειμένης περιστάσεως. Δὲν εἶναι δὲ ἀδιαφορίας ἄξιαι αἱ καταγγελίαι τοῦ κ. Ἀθανασιάδου, διότι αὐταί εἰσιν ὡρισμέναι καὶ σαφεῖς, καὶ προέρχονται ἐκ μέρους αὐτοῦ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ τέως Εἰσαγγελέως, καὶ διότι αἱ δημοσιεύσεις αὐτοῦ ἐκίνησαν εἰς μέγαν βαθμὸν τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κοινοῦ· θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ σᾶς ἀναγνώσω περικοπάς τινας. Εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν ἀποτεινόμενος ὁ κ. Ἀθανασιάδης, ἐδημοσίευσε σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Μὲ παρεκάλεσες νὰ δεχθῶ τὴν θέσιν τοῦ Εἰσαγγελέως, καὶ μοὶ ἐσύστησες αὐστηρὰν καὶ εὐσυνείδητον ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός μου.... Ἦτο λοιπὸν ὀρθὸν, μεθ’ ὅλα ταῦτα, ἦτο σύμφωνον πρὸς τὴν ἐπιστολὴν καὶ τοὺς λόγους σας, νὰ μὲ καλέσητε τὴν 3 Μαρτίου, Κυριακὴν τῆς Τυροφάγου, μετὰ τὴν κατὰ τῶν χαρτοπαικτείων ἐνέργειάν μου, καὶ νὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι τὰ τρία, ἤτοι τὰ τῶν ἀδελφῶν Ἀσλάνη καὶ τὸ τοῦ Πρίντεζη, πρέπει νὰ μείνωσι; Μήπως ἐκ τῆς ἐνεργείας μου ἐζημιώθη ἡ Κυβέρνησις; μήπως Βουλευτής τις ὑπέβαλε παράπονον; Τουναντίον σύμπασα ἡ κοινωνία τῶν Ἀθηνῶν, ἄνευ διακρίσεως κόμματος, σύμπαν τὸ Πανελλήνιον ἐπεκρότησεν εἰς τὴν ἐνέργειαν ταύτην.»

§43Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Υἱοθετεῖτε τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ἀθανασιάδου;

§44ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ θέτω ὑπὸ ἐξέτασιν.

§45ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀκούωμεν λιβέλλους.

§46ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει δὲ κατωτέρω ὁ κ. Ἀθανασιάδης (ἀναγινώσκει): «Δὲν ἐδείχθην ἐγὼ ἀνοικονόμητος, οὐδὲ ἐγέννων ἐγὼ δυσχερείας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ σὺ, κύριε Δηλιγιάννη. Ἐγὼ προέβην εἰς ἐνέργειαν δικαιοτάτην, νομιμωτάτην καὶ ἐπικροτηθεῖσαν ὑπὸ σύμπαντος τοῦ Πανελληνίου, ἀποδοκιμασθεῖσαν μόνον ὑπὸ σοῦ καὶ τῶν συγγενῶν σου Φαρμακοπούλου καὶ Μπενάκη. Ἐὰν δὲν ἀπεδοκίμαζες σὺ τὴν ἐνέργειάν μου ταύτην, δὲν θὰ ἔδιδεν, ἀμέσως μετὰ τὴν ἐκ τῶν χαρτοπαικτείων ἀναχώρησιν ἐμοῦ, ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας διαταγὴν, ἐναντίον τοῦ νόμου, ὅπως ἐξακολουθήσῃ τὸ χαρτοπαίγνιον, οὐδὲ θ’ ἀντενήργει εἰς τὸ κλείσιμον τῶν χαρτοπαικτείων.» Καὶ λέγει ἀλλαχοῦ (ἀναγινώσκει): «Δὲν δύνασαι νὰ ἀρνηθῇς, ὅτι δὲν ἐδικαιοῦσο νὰ ἀποδοκιμάσῃς τὴν κατὰ τῶν χαρτοπαικτείων ἐνέργειάν μου, ἀφοῦ ἦτο αὕτη νόμιμος, ὠφέλιμος τῷ ἔθνει καὶ τῇ Κυβερνήσει, καὶ παρ’ ὅλων ἐπεδοκιμάσθη. Ἡ πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς Ἀσλάνη στοργή σου, ἄνευ οὐδενὸς κομματικοῦ ἢ πολιτικοῦ λόγου, καὶ ἡ σκανδαλώδης ἀθώωσις αὐτῶν (ἐναντίον τῆς προτάσεως τοῦ Εἰσαγγελέως, εἰς ἣν οὐδόλως ἀνεμίχθην, ἐναντίον τοῦ προηγουμένου βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου, ἀποτελουμένου ὑπὸ τοῦ προέδρου κ. Γορτυνίου καὶ τῶν διακεκριμένων δικαστῶν Καγκάδη καὶ Παρασκευοπούλου, ἀποφηναμένου ὅτι καὶ ἡ πρᾶξις εἶναι ἀξιόποινος, καὶ ἡ ἀνάκρισις δὲν πρέπει νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη, καὶ ὅτι ἑπομένως σπουδαῖαι ἐνοχῆς ἐνδείξεις προκύπτουσι, χρῄζουσαι συμπληρώσεως, καὶ ἐναντίον τοῦ σκεπτικοῦ αὐτοῦ τοῦ παραπεμπτικοῦ βουλεύματος, ἀποδεχομένου ὅτι φοβερὰ ἐγκλήματα ἐκ τῆς ἀνακρίσεως προέκυψαν, ἀλλ’ ἀπαλλάσσοντος τοὺς κατηγορουμένους, διότι δὲν συνεπληρώθη ἡ ἀνάκρισις καὶ εἶναι φόβος, ὅτι θὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος πρὸς συμπλήρωσιν,) καὶ ἡ πανηγυρικὴ ἐπανάληψις τῶν χαρτοπαικτικῶν καταγωγείων ἀπέδειξαν, τίς ἐξηυτελίσθη, καὶ ἂν πολιτικὴ ἀνάγκη προὐκάλεσε τὴν μετάθεσίν μου, καὶ ἂν δὲν ἐπλανήθη ἓν ἔθνος ὁλόκληρον, θεωρῆσάν σε ἄξιον δι’ ἀρχηγίαν κόμματος.» Ἀπαντῶν δὲ ὁ κ. Ἀθανασιάδης εἰς τὰς ἐφημερίδας, αἵτινες κατηγόρησαν αὐτὸν, ὅτι παρέβη τὴν ὀφειλομένην ἐχεμυθίαν, προβὰς εἰς τὰς ἄνω δημοσιεύσεις, λέγει μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ τὰ ἑξῆς: «Εἶναι μυστικὸν τῆς ὑπηρεσίας, ν’ ἀπαιτήσῃ εἷς Πρωθυπουργὸς ἀπὸ ἕνα Εἰσαγγελέα νὰ παραβῇ τὸν νόμον καὶ τὸ καθῆκόν του; Εἶναι μυστικὸν τῆς ὑπηρεσίας καὶ κινδυνεύουσι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἐὰν μάθῃ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία, ὅτι ὁ Πρωθυπουργός της παραγγέλλει καὶ ἐπιβάλλει τὴν παρανομίαν, καὶ μάλιστα ὑπὲρ τοιούτου σκοποῦ; Εἶναι μυστικὸν τῆς ὑπηρεσίας νὰ μάθῃ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία, πόθεν πηγάζει ἡ διαφθορὰ καὶ ἡ ἐξαχρείωσις; Εἶναι μυστικὸν τῆς ὑπηρεσίας νὰ μάθῃ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία, ὅτι ἔχει Πρωθυπουργὸν ἐπιλήσμονα ἑαυτοῦ καὶ τοῦ ἀξιώματος, ὅπερ φέρει; Οὐδεμία ἄλλη διαφωνία ὑπῆρχε μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τῆς Ἀστυνομίας, ἥτις μόνον διὰ τὰ χαρτοπαικτικὰ ὠθουμένη ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἐξεμάνη κατ’ ἐμοῦ. Οὐδεμία ἄλλη διαφωνία ὑπῆρχε μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὅστις, μόνον διότι δὲν ἐξετέλεσα τὰς περὶ χαρτοπαικτείων ἐπιθυμίας του, ἐνήργησε τόσα κατ’ ἐμοῦ σκάνδαλα. Ἂν δὲ ἀνεμίχθη ὁ κ. Δηλιγιάννης εἰς τὴν δικαιοσύνην, μαρτυρεῖ καὶ τὸ ἑξῆς γεγονός: Ὅτε οἱ ἀδελφοὶ Ἀσλᾶναι μετὰ τὴν προφυλάκισίν των προσέφυγον εἰς τὸ Συμβούλιον, ἐξαιτούμενοι νὰ θεωρηθῇ ἡ πρᾶξίς των μὴ ἀξιόποινος, ἄλλως νὰ κηρυχθῇ ἡ ἀνάκρισις περαιωμένη, περιῆλθεν εἰς γνῶσίν μου, ὅτι ἀνώτερος δικαστικὸς λειτουργὸς συνέταξεν ὑπόμνημα ὑπὲρ αὐτῶν καὶ προσεκάλεσε δικηγόρον γνωστὸν νὰ τὸ ὑπογράψῃ καὶ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὸ Συμβούλιον, ὑποσχεθεὶς μάλιστα αὐτῷ ὑποτροφίαν. Τὸ γεγονὸς τοῦτο μ’ ἐτάραξεν, ἀπεφάσισα δὲ νὰ τὸ ἀνακοινώσω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐκ περιεργίας, ἵνα ἴδω τί θὰ πράξῃ. Τὴν περιέργειάν μου δὲ ἐπέτεινεν ἕτερον γεγονὸς, ὅπερ περιῆλθεν εἰς γνῶσίν μου, ὅτι δηλονότι ἀνώτερος διοικητικὸς ὑπάλληλος συνειργάζετο μετὰ τοῦ δικαστικοῦ ἐκείνου λειτουργοῦ καί τινος τροφίμου τῶν χαρτοπαικτείων, οἰκειοτάτου δὲ τῷ Πρωθυπουργῷ, ὑπὲρ τῶν Ἀσλανῶν. Παρουσιάσθην δὲ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ ἀνεκοίνωσα αὐτῷ τὴν πορείαν τοῦ δικαστικοῦ λειτουργοῦ. Πᾶς ἄλλος κυβερνήτης, Πρόεδρος Κυβερνήσεως, θὰ ἐταράσσετο βεβαίως εἰς τὸ ἄκουσμα, καὶ θὰ ἐνήργει τὰ δέοντα πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας καὶ τιμωρίαν τοῦ δράστου. Τί ὅμως νομίζετε ὅτι ἔπραξεν ὁ κ. Δηλιγιάννης; Ἀφελέστατα καὶ ἀταράχως μοὶ λέγει: «Καὶ πῶς ὑπεσχέθη ὑποτροφίαν, ἀφοῦ τοιοῦτον κονδύλιον δὲν ἔχομεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν;...». «Γινώσκομεν (προσθέτει ἐνταῦθα ὁ κ. Ἀθανασιάδης) ὅτι καταγγέλλομεν γεγονότα, δι’ ἃ εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῶμεν εἰς δίκην ἐπὶ συκοφαντίᾳ, ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Δηλιγιάννης».

§47ΑΣΗΜΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι διεπόμεθα ἀπὸ Κανονισμὸν, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κανονίζητε τὴν συνεδρίασιν κατὰ βούλησιν.

§48ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν Κανονισμὸν ἐπικαλοῦμαι καὶ ἐγὼ, ἵνα μὲ ἀφήσητε νὰ τελειώσω.

§49Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡ ἀνάγνωσις δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη.

§50ΑΣΗΜΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ Βουλευταὶ ἐκουράσθησαν ἀκούοντες τὰ φληναφήματα τοῦ πρώην Εἰσαγγελέως. Εἶναι ἀηδία πλέον!

§51ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει δ’ ἀλλαχοῦ ὁ κ. Ἀθανασιάδης (ἀναγινώσκει): «Ὁ κ. Δηλιγιάννης ἡμάρτησε πρὸς ἡμᾶς, ἐπιβαλὼν ἡμῖν χωρὶς νὰ θέλωμεν τὴν ἀποδοχὴν δημοσίας θέσεως ὑπὸ τοὺς ὅρους, οἵτινες ἐν τῇ ἐπιστολῇ του περιέχονται, καὶ κατόπιν ἀθετήσας αὐτοὺς ἄνευ οὐδενὸς πολιτικοῦ ἢ κομματικοῦ λόγου, ὑπεστήριξε τὰ χαρτοπαικτεῖα, καὶ ἀντὶ νὰ δεχθῇ τὴν παραίτησιν ἡμῶν, προὐκάλεσε καθ’ ἡμῶν πόλεμον λυσσώδη· ἁμαρτάνει δὲ καὶ πρὸς τὸ ἔθνος, ὑποστηρίζων τὰ χαρτοπαικτεῖα. Κατ’ ἀρχὰς ἠλέγξαμεν αὐτὸν, μόνον ὄντα. Ἀφοῦ ἠξίωσε νὰ μὴ κλεισθῶσι τὰ τρία γνωστὰ, ἠρωτήσαμεν αὐτὸν διὰ τίνα λόγον; Μήπως ὑπάρχῃ πολιτικὸς ἢ κομματικὸς λόγος; εἴπομεν. «Οὐχὶ, ἀπήντησεν, ἀλλ’ ἔχω πληροφορίας, ὅτι θὰ προέλθῃ πτώχευσις ἐκ 500 χιλιάδων δραχμῶν». Καὶ αὐτὸς, εἴπομεν αὐτῷ, εἶναι ὁ σπουδαῖος λόγος, δι’ ὃν δὲν πρέπει νὰ κλεισθῶσιν; Ἀφοῦ οὐδεμία πολιτικὴ ἢ κομματικὴ ἀνάγκη ὑπάρχει, ἀφοῦ ἡ κοινωνία ἐπεκρότησεν εἰς τὴν ἐνέργειαν ταύτην, εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη, εἴπομεν, νὰ κλεισθῶσι ταῦτα, ὡς καὶ τὰ χαμαιτυπεῖα, νὰ ἐπιτραπῇ δὲ ἡ ἵδρυσις τοιούτων συμφώνως πρὸς τὸν νόμον κλπ.... Καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐπέμεινεν, ἐπιτιμήσας με μάλιστα καὶ εἰπών μοι, ὅτι ὀφείλω νὰ ὑπακούσω, διότι ἄλλως δὲν δύναται νὰ κυβερνήσῃ. Ἀφοῦ ἀπέτυχεν ἡ πρώτη ἀπόπειρά μου, παρεκάλεσα δύο ἐκ τῶν ἐπιστηθιωτέρων φίλων του καὶ τῷ ὡμίλησαν, ἀλλ’ αὐτὸς, ἀντὶ νὰ πεισθῇ, ἐπροκάλεσε τὰ γνωστὰ σκάνδαλα. Δὲν εἶναι δὲ τὸ ζήτημα ἁπλοῦν, ὡς νομίζει ὁ ἀρθρογράφος Πρωθυπουργὸς, ὑποστηρίζων τὰ χαρτοπαικτεῖα, δὲν εἶναι ἁπλοῦν πρᾶγμα. Καὶ γινώσκετε, κ. ἀρθρογάφε, τί ἐκ τῆς ἐνεργηθείσης ἀνακρίσεως ἐξήχθη; Ὅτι ἕκαστον τῶν δύο χαρτοπαικτείων τῶν ἀδελφῶν Ἀσλάνη κερδίζει καθ’ ἑκάστην νύκτα 3 ἕως 4 χιλιάδας δραχμὰς, ἤτοι 100 χιλιάδας δραχμὰς κατὰ μῆνα, τουτέστιν ἓν ἑκατομμύριον δραχμὰς κατ’ ἔτος· πρόκειται δηλονότι περὶ κέρδους δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν κατ’ ἔτος, ἅτινα βεβαίως δὲν εἰσέρχονται ὅλα εἰς τὰ θυλάκια μόνον αὐτῶν τῶν κυρίων, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ τῶν ὑποστηρικτῶν. Εἶναι δὲ γνωστόταται αἱ σχέσεις τῶν οἰκείων τοῦ κ. Δηλιγιάννη πρὸς τοὺς χαρτοπαίκτας. Ἐὰν δὲ, κύριε ἀρθρογράφε, θέλῃς νὰ πεισθῇς ἔτι μᾶλλον, ἐρώτησον τὸν κ. Σπυρ. Μπίκον, ὅστις κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον ἀπῆλθεν εἰς Ἀθήνας, ἵνα ζητήσῃ διορισμὸν εἰς θέσιν τινὰ παρὰ τοῦ κ. Δηλιγιάννη, τίς συνέστησεν αὐτὸν καὶ διωρίσθη εἰς τὴν λέσχην τοῦ Ἀσλάνη μὲ μισθὸν δραχμῶν 200 κατὰ μῆνα.... Καταγγέλλομεν εἰς τὸ ἔθνος τὴν ἀληθῆ αἰτίαν τῆς νόσου του, ἵνα μὴ ἀπατᾶται καὶ θεωρῇ ἑαυτὸ ἢ τὴν βουλευτοκρατείαν ὡς ὑπαίτιον τῆς καταστάσεώς του. Δὲν εἶναι αἴτιοι αὐτῆς οἱ Βουλευταὶ, οἵτινες οὔτε κἂν λογαριάζονται, ἀλλ’ ὁ Πρωθυπουργὸς μὲ τὰ ὑπ’ αὐτὸν μυστικοσυμβούλια, ἅτινα ὑπὸ τὴν προεδρείαν τῆς ἐριτίμου ἀποτελοῦνται ὑπὸ τῶν Μπενάκη, Κάββα, Φαρμακοπούλου καὶ συντροφίας. Καταγγέλλομεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν ἀληθῆ αἰτίαν τῆς νόσου του, πράγματα πασίγνωστα. Τί ἠρνήθη αὐτῷ ἡ Βουλή; Τίς παρενέβαλεν αὐτῷ πρόσκομμά τι; Πρὸς τί λοιπὸν ν’ ἀθετήσῃ τὰς πρὸς τὸ ἔθνος ἐπαγγελίας του, ὑποχωρῶν εἰς τὰς προτροπὰς τοῦ παρ’ αὐτῷ μυστικοσυμβουλίου; Ἐὰν ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς οἰκείους του ν’ ἀποκτήσωσι περιουσίας, ἠδύνατο, ἐκτελῶν τὰ ἐπηγγελμένα, νὰ ζητήσῃ ὅ,τι ἤθελε παρὰ τοῦ ἔθνους, καὶ θὰ τῷ ἐδίδετο ἀσμενέστατα». Καὶ τέλος ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν κ. Δηλιγιάννην, λέγει: «Ὀφείλω, ἔχω καθῆκον νὰ κηρύξω ταῦτα εἰς τὸ ἔθνος, εἰς τὸ κόμμα, ἵνα σκεφθῇ καὶ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα. Δὲν εἶσαι ἁπλοῦς ἰδιώτης. Ἄν ἦσο τοιοῦτος, θὰ ἐσίγων, θὰ σὲ ἠλέουν. Ἀλλ’ εἶσαι κυβερνήτης, εἶσαι ἀρχηγὸς κόμματος. Εἶναι κρῖμα δὲ, τοσοῦτοι ἀγῶνες, τοσαῦται θυσίαι ν’ ἀποβῶσιν εἰς μάτην, μόνον ἐξ αἰτίας ἑνὸς ἀνθρώπου, σοῦ. Δὲν ἐδημιούργησας σὺ, κ. Δηλιγιάννη, τὸ κόμμα, ἀλλὰ τὸ κόμμα ἐχειροτόνησε σὲ, χάριν τῆς ἡλικίας σου καὶ τοῦ ὀνόματός σου, μὴ δυνάμενον νὰ σὲ ὑποθέσῃ τοιοῦτον, οἷος ἐδείχθης. Εἶχες τὴν ἐπικίνδυνον ἱκανότητα νὰ κρύπτησαι. Ἀλλ’ ὡς σὲ ἐχειροτόνησεν, οὕτω δύναται καὶ νὰ σὲ ἀποβάλῃ. Ὀφείλει δὲ νὰ τὸ πράξῃ, χάριν τῆς τιμῆς του, χάριν τῆς τιμῆς τοῦ Ἔθνους. Εἶναι αἶσχος, ἐὰν εἰς ἓν ὁλόκληρον Ἔθνος, μεταξὺ τοσούτων ἑκατομμυρίων ἀνθρώπων, δὲν εὑρίσκεται ἕτερος νὰ σὲ ἀντικαταστήσῃ, ἀλλὰ νὰ κινδυνεύῃ ἓν ἔθνος, ἓν κόμμα ἐξ αἰτίας ἑνὸς ἀνθρώπου καὶ μάλιστα τοιούτου.»

§52ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ (ἀπειλητικὸς πρὸ τοῦ βήματος). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃς.

§53ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὰ σωστά σας βεβαίως δὲν φρονεῖτε, ὅτι δικαιοῦταί τις νὰ μοὶ ἐμποδίσῃ τὸν λόγον. Ἀλλ’ ἡ παρατήρησίς σας ἦτο περιττὴ, διότι ἤδη τὰ ἀνέγνωσα ὅλα. Ἀνάγκη νὰ προσθέσω ἐγώ τι εἰς ταῦτα, τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ἀθανασιάδου δημοσιευθέντα, δὲν ὑπάρχει. Ἡ περίστασις εἶναι ἀναμφισβητήτως σοβαρωτάτη καὶ ἀξία προσοχῆς μεγίστης. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὀφείλει ν’ ἀπαντήσῃ, νὰ ἐνεργήσῃ. Καὶ θὰ ἐπανέλθω μὲν ἐγὼ εἰς τὸ ζήτημα, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη ἄλλοι ἐκ τῶν συναδέλφων, οἱ μᾶλλον δυνάμενοι, ν’ ἀναπτύξωσι τὸ σοβαρώτατον ζήτημα, ὅπερ ἐτάραξε τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν.

§54ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς πρὸς τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμεν, ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ ψήφισις νομοσχεδίων τινῶν, ἐν οἷς τὸ περὶ ἐκκαθαρίσεως τοῦ περὶ δόσεως τῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν νόμου, παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ ὁ τῇ αἰτήσει τοῦ κ. Σωτηροπούλου ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβληθεὶς προχθὲς κατάλογος τῶν μέχρι τοῦδε ἐκκαθαρίσεων δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν, ὥστε, ἄν τυχὸν προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, νὰ ἔχωμεν τετυπωμένην τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸ Προεδρεῖον νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν τοῦ καταλόγου, ἵνα τὸν ἔχωμεν αὔριον.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 72–73). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ χθὲς ἕνεκα ἐλλείψεως ἀπαρτίας ματαιωθεῖσα ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως κλπ. τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Ὑπουργείων νόμου....

§56ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει πρῶτον ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ σύνολον, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἀκολούθως νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν. (Ἀναγινώσκεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι....

§58ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν ὡς ψηφολεκτῶν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Λυμπεροπούλου καὶ Ἀργασάρη Λομβάρδου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας):

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 116. Ἐκ τούτων 84 εἶπον Ναί, καὶ 32 εἶπον Ὄχι. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου διὰ ψήφων 84 κατὰ 32. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως ἴσης τοῖς δυσὶ δωδεκατημορίοις ἐπὶ τῶν προϋπολογισθέντων ἐξόδων τῆς χρήσεως 1892 διὰ τὰς δαπάνας τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου 1892. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§61ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου δεινὴ ἠγέρθη διένεξις, ὡς ἐνθυμεῖσθε, κύριοι Βουλευταί, μεταξὺ τοῦ κ. πρώην Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. νῦν Πρωθυπουργοῦ, ἀφορῶσα οὐχὶ εἰς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν πρέπει καὶ προσήκει νὰ ζητῆται καὶ νὰ χορηγῆται ἡ πίστωσις, περὶ τῆς ὁποίας προβλέπει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἀφορῶσα εἰς τὴν γνώμην, ἣν περὶ τούτου εἶχεν ἄλλοτε ὁ κ. νῦν Πρωθυπουργός. Κατὰ τὸ ἔτος 1882 ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Καλλιγᾶς ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅμοιον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ᾐτήσατο νὰ τῷ ἐπιτραπῇ νὰ δαπανήσῃ δωδεκατημόριον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους ἐκείνου 1882, μὴ ὄντος εἰσέτι ἐψηφισμένου. Τότε ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς ἀντετάχθη ἐῤῥωμένως κατὰ τοῦ τρόπου τούτου τῆς αἰτήσεως τῆς πιστώσεως, ὑποστηρίζων, ὅτι ἡ πίστωσις ἔδει νὰ ζητηθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ οὐχὶ τοῦ 1882, ἀλλὰ τοῦ 1881. Ἤδη ὅμως διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου τὴν αὐτὴν πίστωσιν ζητεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892, καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐψηφισμένου προϋπολογισμοῦ τοῦ 1891. Τὴν ἀντίφασιν ταύτην ἔσπευσε νὰ ἐλέγξῃ ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργός. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι Βουλευταί, τί ἀντέταξεν ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς κατὰ τοιαύτης ἐπὶ ἀντιφάσει μομφῆς· ἀντέταξεν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892 εἶναι οἰκονομικώτερος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1891, ὅταν δὲ ὁ ἑπόμενος προϋπολογισμὸς ἦναι οἰκονομικώτερος, τότε δὲν πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν ἐπρέσβευε τῷ 1882, ἀλλ’ ἡ ἀρχή, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦνται δύο δωδεκατημόρια τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοῦ εἰσαχθέντος εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ μὴ ψηφισθέντος. Ἀτυχῶς ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε ζητήσει καὶ ἄλλοτε, κατὰ τὸ ἔτος 1880, ὁμοίαν πίστωσιν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὃν καὶ σήμερον ἀκολουθεῖ, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς τοῦ ἔτους ἐκείνου δὲν ἦτο οἰκονομικώτερος, ἀλλὰ τοὐναντίον λίαν πολυτελέστερος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1879. Ἑπομένως ἐκ τῶν ἐνεργειῶν τούτων τοῦ κ. νῦν Πρωθυπουργοῦ ὀφείλει τις νὰ ἐξηγήσῃ τὸ συμπέρασμα, ὅτι, κατὰ τὴν γνώμην του, ἡ πίστωσις πρέπει νὰ ζητῆται πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ τρέχοντος ἔτους, τοῦ μὴ ἐψηφισμένου, εἴτε οὗτος εἶναι οἰκονομικώτερος, εἴτε εἶναι πολυτελέστερος· ὥστε δὲν μένει πλέον ἐφαρμογὴ τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριζε κατὰ τὸ ἔτος 1882 ὁ κ. Πρωθυπουργός, εἰμὴ μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ ὁ τοῦ τρέχοντος ἤθελον εἶσθαι ἐντελῶς ὅμοιοι. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει παραδεχθῆ ὡς ἀσφαλὲς τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἐκ τῶν ἐνεργειῶν αὐτῶν ἐγὼ ἐξήγαγον. Ἀλλά, Κύριοι, ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις δὲν νομίζω, ὅτι μᾶς διαφωτίζει πολὺ περὶ τοῦ κυρίου ζητήματος, τὸ ὁποῖον σήμερον γεννᾶται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ περὶ τοῦ ζητήματος, πῶς εἶναι πρέπον καὶ προσῆκον νὰ ζητῆται καὶ νὰ χορηγῆται πίστωσις, οἵα ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ζητουμένη. Δύναμαι μάλιστα νὰ ἐκφράσω ἀπορίαν, πῶς ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ προκαλέσῃ ὅλην αὐτὴν τὴν συζήτησιν. Ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ λιθοβοληθῇ ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς διὰ μεταβολὴν γνώμης, ἐλπίζω, ὅτι δὲν ἤθελε τολμήσει νὰ ῥίψῃ λίθον κατ’ αὐτοῦ ὁ πρώην Πρωθυπουργός, διότι δὲν γνωρίζω, ἂν ὑπάρχωσι πολλαὶ πολιτικαὶ ἰδέαι, τὰς ὁποίας ἐτήρησεν ἀμεταβλήτους ὁ κύριος πρώην Πρωθυπουργός, ἀφότου ἤρξατο πολιτευόμενος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι, Κύριοι, μόνον ὁ πρώην Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος προέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τοιαύτην μομφὴν ἐπὶ μεταβολῇ γνωμῶν καὶ ἰδεῶν. Ἠκούσατε, ὅτι καὶ ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς χθές, ἀγορεύων ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως νέου Ὑπουργείου, ὁμοίας ὑπέβαλεν αἰτιάσεις, καὶ ἐπεξέτεινε μάλιστα αὐτὰς μέχρις ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους. Ἴσως, Κύριοι, ὀφείλω νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινὰς ὅσον ἀφορᾷ τὰς αἰτιάσεις αὐτὰς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρότερον ὀφείλω νὰ πραγματευθῶ τὸ κύριον ζήτημα, τὸ ὁποῖον γεννᾶται ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἐγώ, Κύριοι, περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἔχω γνώμην ὅλως ἀντίθετον καὶ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. πρώην Πρωθυπουργοῦ καὶ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ, εἴτε τὴν κατὰ τὸ 1882 ἐκτεθεῖσαν, εἴτε τὴν σήμερον πραγματοποιουμένην. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ πίστωσις, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται, δὲν πρέπει νὰ ζητῆται οὔτε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους τοῦ ἐψηφισμένου, οὔτε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου, τοῦ εἰσηγμένου, ἀλλὰ μὴ ἐψηφισμένου. Ἐπειδὴ δὲ ἡ γνώμη μου αὕτη ἔχει τι τὸ καινοφανές, διότι ἀληθῶς ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ ἐθίζεται ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς ζητήσεως τῶν πιστώσεων, ὁ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περιεχόμενος, παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναπτύξω ἐν συντόμῳ τὴν γνώμην ταύτην, παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν πρώην καὶ τὸν νῦν Πρωθυπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ ἀποφανθῶσι περὶ τοῦ ὀρθοῦ ἢ μὴ αὐτῆς. Κατὰ τὸ ἄρθρον 60 τοῦ Συντάγματος, ἡ Βουλὴ κατ’ ἔτος ψηφίζει τὸ προϋπολογισμὸν, ἐν αὐτῷ δὲ πρέπει νὰ ἐγγράφωνται ὅλα τὰ ἔσοδα καὶ ὅλα τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους. Ὁμοίαν διάταξιν περιέχει καὶ ὁ λογιστικὸς ἡμῶν νόμος. Ἐντεῦθεν ὀφείλομεν νὰ συμπεράνωμεν, ὅτι ἄνευ τῆς κατ’ ἔτος ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε ἔσοδον νὰ εἰσπραχθῇ, οὔτε ἔξοδον νὰ δαπανηθῇ. Τὸ δικαίωμα τοῦτο, τοῦ παρέχειν κατ’ ἔτος τὴν ἄδειαν τῶν εἰσπράξεων τῶν ἐσόδων καὶ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐξόδων, εἶναι τὸ κυριώτερον κυριαρχικὸν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἀπονέμεται εἰς τὸ Ἔθνος ὑπὸ τῶν ἐλευθέρων πολιτευμάτων. Ἡμεῖς δὲ παρέχομεν τὴν ἄδειαν ταύτην, κυροῦντες κατ’ ἔτος τὸν νόμον περὶ ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὸν νόμον περὶ ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ δύναται νὰ συμβῇ, καὶ συμβαίνει πολλάκις, νὰ μὴ ψηφίζηται ἐγκαίρως ὁ προϋπολογισμός. Ἐὰν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἤθελεν ἐφαρμοσθῆ αὐστηρῶς ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 60 τοῦ Συντάγματος, ποῖαι ἤθελον εἶσθαι αἱ συνέπειαι; Ὅτι ἔπρεπε νὰ παύσῃ πᾶσα εἴσπραξις τῶν ἐσόδων καὶ πᾶσα πληρωμὴ ἐξόδων, μέχρις οὗ ἡ Βουλὴ ἐπιψηφίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐντεῦθεν ἐννοεῖτε, ποῖαι ζημίαι καὶ ποῖοι κίνδυνοι δύνανται νὰ ἐπέλθωσι καὶ ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους καὶ ὡς πρὸς τὴν λειτουργίαν τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἕνεκα τούτου παρεδέχθησαν ἐξαιρετικῶς, ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ καὶ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν ἐσόδων καὶ τὴν πληρωμὴν τῶν δαπανῶν. Καὶ τοιαῦται περιστάσεις μὴ ἐγκαίρου ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ συχνότατα παρουσιάζονται παρ’ ἡμῖν. Τότε δὲ ὑποβάλλονται μὲν τακτικῶς αἰτήσεις πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων, καλούμεναι πιστώσεις δωδεκατημορίων, ἕνεκα τῆς μὴ ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ δὲν ὑποβάλλονται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ αἰτήσεις ἀδειῶν πρὸς εἴσπραξιν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ ἡ εἴσπραξις αὐτῶν καὶ ἄνευ τοιαύτης ἀδείας, δυνάμει τῶν ἰδιαιτέρων νόμων, καθ’ οὓς οἱ φόροι ἐπιβάλλονται καὶ εἰσπράττονται. Τοῦτο, Κύριοι, εἶναι ἐντελῶς παράνομον, χαρακτηρίζεται δὲ ἀπὸ τὸν λογιστικὸν ἡμῶν νόμον καὶ ὡς ἀξιόποινος πρᾶξις. Δὲν ἀρκοῦσιν οἱ νόμοι, οἱ ἐπιβάλλοντες τοὺς φόρους καὶ κανονίζοντες τὰ τῶν εἰσπράξεων αὐτῶν, ἵνα καταστήσωσι νόμιμον τὴν εἴσπραξιν, ἀλλ’ εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία πρὸς τοῦτο καὶ ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς, ἡ κατ’ ἔτος χορηγουμένη διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἰς παράλειψιν καθήκοντος καὶ εἰς παράβασιν τοῦ νόμου καὶ τοῦ Συντάγματος ὑποπίπτουσιν ἐκ περιτροπῆς οἱ ἑκάστοτε προϊστάμενοι τῶν πραγμάτων, περιοριζόμενοι νὰ ὑποβάλλωσι μόνον αἰτήσεις πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων, μὴ ζητοῦντες δὲ συγχρόνως παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἄδειαν τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν τοιαύτην αἴτησιν πιστώσεως πρὸς πληρωμὴν ἐξόδων, ἕνεκα μὴ ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, κατὰ τίνα τρόπον προσήκει νὰ ζητῶσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τὰς τοιαύτας πιστώσεις, καὶ νὰ χορηγῇ αὐτὰς ἡ Βουλή; Εἶπον ἤδη ὑμῖν, ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς τακτικῆς πληρωμῆς τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους καὶ ἡ πρόληψις ἐνδεχομένων ἄλλων κινδύνων καὶ ζημιῶν εἶναι ἐκείνη, ἥτις δικαιολογεῖ τὴν τοιαύτην οὐχὶ τακτικὴν ἐνέργειαν τῆς Βουλῆς. Ἐντεῦθεν φρονῶ, ὅτι καὶ ἡ ἄδεια πρὸς πληρωμὴν πρέπει νὰ περιορισθῇ ἀκριβῶς ἐντὸς τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα ἡ ἀνάγκη καὶ τὸ δημόσιον συμφέρον ἐπιβάλλει, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς ἐκείνας τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, ὀφείλει νὰ πληρώσῃ τὸ Κράτος ἐντὸς τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου, ἐντὸς τῶν ὁποίων ὑποτίθεται, ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ἀδείας τῆς Βουλῆς ὡς πρὸς τὰς δαπάνας, ὧν ἐπιτρέπει τὴν πληρωμὴν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Πῶς ὅμως δυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν ἀκριβέστερον τίνες εἰσὶν αἱ δαπάναι αὗται; Δυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν αὐτὰς ἀναφερόμενοι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὡς ὑπεστήριξεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ τὸ ἔτος 1882; Κατ’ ἐμὲ, Κύριοι, ὄχι. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ παρελθόντος ἔτους προέβλεψε δαπάνας τῆς χρήσεως τοῦ 1891, οὐδόλως προέβλεψε περὶ δαπανῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1892. Ἀναφερόμενοι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐκεῖνον, περὶ ἄλλων δαπανῶν ἐπραγματευόμεθα, καὶ οὐχὶ περὶ ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἡ ἀνάγκη ἐπιβάλλει σήμερον τὴν πληρωμήν. Βεβαίως δυνάμει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1891 δύνανται νὰ γείνωσι πληρωμαὶ κατὰ τὸ 1892. Ἀλλ’ αἱ πληρωμαὶ αὗται εἶναι τῆς χρήσεως τοῦ 1891 καὶ δὲν ἀπαιτεῖται δι’ αὐτὰς ἄδεια τῆς Βουλῆς. Ἄδεια τῆς Βουλῆς ἀπαιτεῖται διὰ τὰς δαπάνας τῆς χρήσεως τοῦ 1892. Τί σχέσιν ἔχει ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1891 μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1892; — Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι αἱ πλεῖσται τῶν δαπανῶν ἐπαναλαμβάνονται βεβαίως κατ’ ἔτος, καὶ ἑπομένως αἱ πλεῖσται τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ γείνωσι τῷ 1892, ἐσημειοῦντο καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1891, ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτῶν δύνανται νὰ ὑπάρχωσι καὶ νέαι δαπάναι, μὴ περιεχόμεναι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1891, ὡς ἐπιβαλλόμεναι δυνάμει νεωτέρων νόμων εἰς τὸ Κράτος. Ἑπομένως παρέχοντες τὴν ἄδειαν τῆς πληρωμῆς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1891, δὲν δίδομεν ἄδειαν πληρωμῆς τῶν δαπανῶν τούτων, αἵτινες δὲν ἀναφέρονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1891, ἐνῷ ἡ ἔννοια τῆς ἀδείας τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ πληρωθῶσι πᾶσαι αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους, ὅσαι θέλουσι κατασταθῆ ἀπαιτηταὶ ἐντὸς τῶν δύο πρώτων μηνῶν τοῦ προσεχοῦς ἔτους. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἰδέα, ὅτι ὁ προσδιορισμὸς τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκτελέσῃ, δύναται νὰ γείνῃ δι’ ἀναφορᾶς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1891. Ἀλλὰ μήπως ἆρά γε δύναται νὰ γείνῃ ὁ προσδιορισμὸς αὐτοῦ διὰ τῆς ἀναφορᾶς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1892; Οὐδὲ τοῦτο θεωρῶ ὀρθόν. Βεβαίως αἱ πλεῖσται τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληρώσῃ, ἤτοι αἱ τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου, αἱ πλεῖσται θὰ περιέχωνται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1892, ἂν ὑπεβλήθη ἤδη οὗτος εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ, πρῶτον, ἐκτὸς τῶν δαπανῶν αὐτῶν ἐνδέχεται νὰ περιέχωνται (καὶ πράγματι περιέχονται) καὶ ἄλλαι δαπάναι, τῶν ὁποίων τὸ ἀπαιτητὸν ἐξαρτᾶται ἢ ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως νόμων ὑποβληθέντων ἢ ὑποβληθησομένων εἰς τὴν Βουλὴν, ἢ ἐκ τῆς ἐγκρίσεως αὐτῶν ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὑπάρχει, ἐρωτῶ, λόγος τις, ἵνα ἐγκρίνωμεν ἀπὸ τοῦδε τὰς δαπάνας ἐκείνας, τὰς ὑπὸ ὅρους ἀπαιτητὰς, καὶ νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν πληρωμὴν αὐτῶν; Οὐχὶ βεβαίως· διότι ἡ ἀνάγκη, ἣν πρόκειται νὰ ἱκανοποιήσωμεν διὰ τῆς χορηγήσεως τῆς πιστώσεως, δὲν ἐκτείνεται μέχρι τῶν δαπανῶν ἐκείνων, οὐδὲ ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ αὐτὰς ἐντὸς τῶν δύο μηνῶν, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται. Καὶ ὅμως, ἂν χορηγήσωμεν τὴν πίστωσιν, παραπέμποντες εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1892, καὶ ἐπιτρέποντες τὴν πληρωμὴν τοῦ δωδεκατημορίου αὐτοῦ, τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ θεωρηθῶμεν ἐγκρίνοντες αὐτὰς, καὶ παρέχοντες εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἄδειαν νὰ προβῇ εἰς τὴν πραγματοποίησιν αὐτῶν, ἐνῷ ἡ Βουλὴ δὲν ἐμελέτησεν εἰσέτι αὐτὰς, οὐδὲ τὰς ἔλαβεν ἴσως ὑπ’ ὄψιν, ὅπερ ἄτοπον, διότι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ διατηρῇ πλήρη τὴν ἐλευθερίαν, ἵνα ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτῶν μετὰ ὥριμον μελέτην. Καὶ τοιοῦτον ἦτο τὸ ἐπιχείρημα, ὅπερ ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς προέβαλε κατὰ τὸ ἔτος 1882, ἵνα ἀποκρούσῃ τὴν πίστωσιν, ὡς ἐζητεῖτο τότε ὑπὸ τοῦ κ. Καλλιγᾶ. Ἰδοὺ τί λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ δὲν ἐξέφερε γνώμην, ἐὰν δέχηται τὴν μεταβολὴν τῶν νόμων, ἥτις ἐπροτάθη, θέλει κριθῆ ἐσπευσμένως ἐνεργοῦσα, οὐδὲ σοβαρῶς σκεπτομένη, ἄν σπεύσῃ νὰ ἐπιτρέψῃ τὸ δωδεκατημόριον τῆς δαπάνης ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τοιούτων μεταβολῶν. Πρὸ παντὸς δὲ τὰ πολιτικὰ σώματα ἔχουσι καθῆκον νὰ ἦναι ζηλότυπα τῆς ἰδίας αὐτῶν ἐξουσίας, οὐδὲ ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὰ, ἐὰν θέλωσι νὰ διατηρῶσι τὴν ἀξιοπρέπειάν των, νὰ ἐπιτρέπωσι νὰ γίνωνται δαπάναι ἐπὶ τῇ βάσει νόμων, τοὺς ὁποίους αὐτὰ δὲν ἐψήφισαν. Ἄν ὁ προϋπολογισμὸς ἐστηρίχθη ἐπὶ νέων νόμων, οὓς εἰσέτι δὲν ἐψηφίσαμεν, ἀλλὰ μέλλομεν νὰ ψηφίσωμεν, ἡ εὐπρέπεια τοῦ Κοινοβουλίου ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸ νὰ διατηρήσῃ πλήρη ἐλευθερίαν, καὶ ἐπιφυλαχθῇ νὰ φέρῃ τὴν γνώμην αὐτοῦ, ὅταν θὰ συζητηθῶσιν οἱ νόμοι, καὶ νὰ μὴ προδικάσῃ τούτους, παραχωροῦν τὴν πίστωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νέων τούτων μήπω ψηφισθέντων παρ’ αὐτοῦ νόμων.» Ἐγκρίνω πληρέστατα τὴν οὕτω δικαιολογουμένην γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀντίκειται εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς νὰ ἐπιτρέψῃ δαπάνην ἐξαρτωμένην εἴτε ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως νόμου, εἴτε ἐκ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πράττουσα τοῦτο, ἀληθῶς παραιτεῖται τῶν δικαιωμάτων αὑτῆς, διὰ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἦναι ζηλότυπος. Καὶ τοιοῦτόν τι θὰ συμβῇ, ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Μεταξὺ τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ἀναγράφει ὁ νέος προϋπολογισμὸς κατὰ προσθήκην, εἶναι ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν τινῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ἀντικείμενον περὶ τοῦ ὁποίου βεβαίως θὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ μετὰ προηγουμένην συζήτησιν. Τώρα, ἐρωτῶ, ἐπιψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δι’ οὗ χορηγεῖται πίστωσις δύο δωδεκατημορίων τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρηθῶμεν ἐπιτρέποντες τὴν αὔξησιν ταύτην ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου, χωρὶς ἡ Βουλὴ ὡρισμένως νὰ τὴν ἐγκρίνῃ;

§62ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κλπ.). Θὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τῆς 1 Ἰουλίου.

§63ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ δεύτερον ἑξάμηνον.

§64ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σύμπτωσις. Ὑποθέσατε ὅτι ἤρχιζε τὴν πρώτην Ἰανουαρίου. Ἀνέφερα τὸ γεγονὸς, ἵνα ὑποστηρίξω τὴν ἰδέαν μου. Ἴσως ἕτεραι δαπάναι θὰ ἀρχίσωσιν ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου, τὰς ὁποίας δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος, δι’ ὃν δὲν πρέπει νὰ χορηγήσωμεν τὴν πίστωσιν διὰ παραπομπῆς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1892, ὅτι δηλαδὴ οὗτος παραλείπει δαπάνας ἐπὶ τῇ ὑποθέσει τῆς ἐπιψηφίσεως νόμων, καταργούντων αὐτὰς, οἵτινες ὅμως δὲν ἐψηφίσθησαν ἀκόμη. Ἐὰν οἱ νόμοι οὗτοι δὲν ψηφισθῶσι, πῶς θὰ δυνηθῇ, ἐρωτῶ, ἡ Κυβέρνησις, δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως εἰσάγεται, νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς δαπάνας ταύτας ἐντὸς τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου; Καὶ μᾶλλον συγκεκριμένως παρατηρῶ, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1892 δὲν ὑπάρχει ἐγγεγραμμένη δαπάνη διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐνόρκων, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διενοήθη νὰ ἀναμορφώσῃ καὶ τὸν κλάδον αὐτὸν τῆς ὑπηρεσίας κατὰ τρόπον οἰκονομικώτερον, καὶ πρὸς τοῦτο παρεσκεύασε νόμον, ὃν δὲν εὐηρεστήθη εἰσέτι νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλήν. Μὴ ψηφιζομένου τοῦ νόμου τούτου, πῶς θέλει δυνηθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ πληρώσῃ τοὺς ἐνόρκους, οἵτινες θὰ ἐργασθῶσι τοὺς προσεχεῖς μῆνας καὶ ἐνταῦθα καὶ ἀλλαχοῦ, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον παραπέμπει εἰς τὰ δωδεκατημόρια τοῦ εἰσηγμένου προϋπολογισμοῦ, ἐν τῷ ὁποίῳ οὐδεμία ὑπάρχει σημείωσις δαπάνης πρὸς πληρωμὴν ἐνόρκων; Ἐκ τῆς συντόμου ταύτης ἐξετάσεως φρονῶ ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἡ πίστωσις δὲν δύναται, οὐδὲ πρέπει νὰ παραχωρηθῇ, οὐδὲ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους, οὐδὲ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ προσεχοῦς ἔτους. Πῶς λοιπὸν ὀφείλομεν νὰ παραχωρήσωμεν τὴν πίστωσιν, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται; Ἰδοὺ ποία τις εἶναι ἡ ἐμὴ γνώμη. Ἡμεῖς δὲν πρόκειται νὰ ἐγκρίνωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους, διότι οὗτος ἐνεκρίθη, καὶ δὲν ἔχει πλέον ἀνάγκην τῆς ἐγκρίσεώς μας. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ἐγκρίνωμεν, ἔστω καὶ κατὰ τὰ δύο δωδεκατημόρια, τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ προσεχοῦς ἔτους, διότι τοῦτο θὰ γείνῃ ἐν καιρῷ τῷ προσήκοντι. Περὶ τίνος πρόκειται σήμερον; Νὰ παράσχωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέσα νὰ πληρώσῃ τὰς ἀπαιτητὰς δαπάνας τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου καὶ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πῶς δυνάμεθα λοιπὸν νὰ ὁρίσωμεν τὰς δαπάνας ταύτας; Αὗται αἱ δαπάναι εἰσὶ γνωσταὶ καὶ εἰς ἡμᾶς καὶ πολὺ μᾶλλον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Δύναται αὕτη νὰ ὑπολογίσῃ εἰς τί χρηματικὸν ποσὸν ἀνέρχονται ἐν συνόλῳ. Ἂν λοιπὸν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τῇ παράσχωμεν τὰ μέσα, ἵνα ἱκανοποιήσῃ τὰς δαπάνας ταύτας, δύναται νὰ ὑπολογίσῃ, ἔστω κατὰ προσέγγισιν, τὸ ποσὸν αὐτὸ, καὶ νὰ ζητήσῃ παρ’ ἡμῶν νὰ τῇ χορηγήσωμεν πίστωσιν ἴσην μὲ τὸ ποσὸν τοῦτο, ὡς φέρ’ εἰπεῖν δραχμῶν 6,000,000. Τότε δὲ ἡμεῖς θὰ χορηγήσωμεν τὴν πίστωσιν πρὸς πληρωμὴν τῶν δαπανῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1892 κατὰ τοὺς μῆνας Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον ἄνευ ἄλλου προσδιορισμοῦ τῶν δαπανῶν τούτων, διότι οἱ νόμοι τοῦ Κράτους, αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους εἶναι γνωσταί. Ἀλλὰ πῶς, δύναταί τις νὰ ἐρωτήσῃ, θὰ διατεθῇ τὸ οὕτως ἐν ὅλῳ χορηγούμενον ποσὸν τῆς πιστώσεως; Ἡ Κυβέρνησις, διανέμουσα κατὰ μῆνα τὰς πιστώσεις, δύναται νὰ προσδιορίσῃ μίαν ἑκάστην τῶν δαπανῶν, ἃς ἔλαβε τὴν ἄδειαν νὰ πληρώσῃ, συνάπτουσα οὕτω κατάστασιν ἢ μᾶλλον οἱονεὶ προϋπολογισμὸν, ἀφορῶντα εἰς μόνην τὴν διάθεσιν τοῦ ποσοῦ τῆς χορηγηθείσης προσωρινῆς πιστώσεως. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ νόμου καὶ τοῦ διατάγματος αὐτοῦ, δι’ οὗ γίνεται ἡ διανομὴ τῆς πιστώσεως, θὰ ἐκδοθῶσι τὰ ἐντάλματα καὶ θὰ γείνῃ ἡ πληρωμή. Φρονῶ ὅτι οὐδεμία δύναται νὰ προταθῇ ἀντίῤῥησις κατὰ τῆς γνώμης, ἣν ἐξέθηκα ὑμῖν, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἀδείας τῆς Βουλῆς πρὸς εἴσπραξιν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ διατυπώσῃ τὸ νομοσχέδιον οὐχὶ δι’ ἀναφορᾶς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἀλλὰ διὰ προσδιορισμοῦ τοῦ ποσοῦ, ὅπερ κατὰ τὴν κρίσιν της θεωρεῖται ἀναγκαῖον πρὸς πληρωμὴν τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους διὰ τοὺς δύο πρώτους μῆνας τῆς χρήσεως τοῦ 1892. Τώρα, Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις, ὡς πρὸς τὴν αἰτίασιν, ἣν χθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ ἀπευθύνῃ κατὰ τῆς παλιμβουλίας, τὴν ὁποίαν μάλιστα ἐπεξέτεινεν, ἐπαναλαμβάνω, μέχρις ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους, καὶ εἰς ἣν ἀπέδωκε τὴν μέλλουσαν τυχὸν καταψήφισιν τῆς Κυβερνήσεώς του. Οὕτως ἀντελήφθην τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§65ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἦσθε παρών;

§66ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§67ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Φαντασία!

§68ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλεγεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅτι εἶναι ἐφήμερος, «ἀλλὰ μὴ νομίσητε, προσέθετο, ὅτι τὸ λέγω ἀμφιβάλλον περὶ τῆς πλειοψηφίας,—διότι ἡ πλειοψηφία εἶναι σταθερὰ,—ἀλλὰ τὸ λέγω, διότι γνωρίζω τὸ εὐμετάβλητον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ἀπορῶ, πῶς ἄλλοι, ἀντὶ νὰ ἀνεχθῶσιν ἠρέμα τὴν ἀπόφασίν του, καταφεύγουσιν εἰς αἰτιάσεις καὶ ἀποδίδουσιν αὐτὴν εἰς δημοκοπίας καὶ τὰ τοιαῦτα.» Ταῦτα ἤκουσα λεγόμενα παρὰ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσιν αἰτίασιν κατὰ τοῦ ἔθνους ὁλοκλήρου, ὡς ἐκ χαρακτῆρος μεταβάλλοντος γνώμας, καὶ αἰτίασιν ἰδιαιτέρως κατὰ τῶν πολιτευομένων, ὅσοι ἐπίσης ἐνόμισαν ἀναγκαῖον νὰ παύσωσιν ὑποστηρίζοντες τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἐπειδὴ δὲ εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐκ τούτων, διάφοροι δὲ τῶν κ.κ. συναδέλφων εὐηρεστήθησαν νὰ μοὶ ζητήσωσι πληροφορίας περὶ τῶν αἰτίων, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ παρατηρήσω, ἐν γένει μὲν, ὅτι, ἐὰν ἀδικῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀποδίδουσι τὰς μεγάλας ἐτυμηγορίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς δημοκοπίας καὶ ἀποπλανήσεις, ἐπίσης ἀδικοῦσι τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, καὶ ἐπιπολαίως κρίνουσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκλαμβάνουσι τὰς μεταβολὰς τῆς πεποιθήσεώς του ὡς ἀποτέλεσμα χαρακτῆρος εὐμεταβλήτου, ἰδιαιτέρως δὲ, ὅτι ἀνυπόστατος εἶναι ἡ αἰτίασις ἐκείνη, εἰς ἐμὲ ἀπευθυνομένη. Ἐγὼ, Κύριοι, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν, νομίζω μάλιστα, ὅτι ὀφείλω νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Βουλὴν, τίνες οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἔπαυσα νὰ ὑποστηρίζω τὴν Κυβέρνησιν. Ἀνῆκον, ὡς γνωρίζετε, εἰς τὸ κόμμα τῆς πρώην Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ὡς τοιοῦτος μετὰ τῶν πρώην συναδέλφων ἐπὶ μακρὰ ἔτη συνειργάσθημεν εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεων τῆς πρώην Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὴν μόρφωσιν τῆς κοινῆς συνειδήσεως περὶ τῆς ἐπιβλαβοῦς πορείας, τὴν ὁποίαν ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἡ πρώην Κυβέρνησις κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν ἐξηκολούθει. Πολλὰ καὶ ποικίλα ἦσαν τὰ ἀντικείμενα, εἰς ἃ περιεστρέφετο ὁ ἔλεγχος ἡμῶν. Ἡ χαλάρωσις τῆς δημοσίας τάξεως, ὁ φατριασμὸς καθ’ ὅλας τὰς ἐνεργείας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἡ ἄνισος βεβαίωσις καὶ εἴσπραξις τῶν φόρων, ἡ διασπάθησις τῶν δημοσίων χρημάτων, ἡ φοβερὰ κατάχρησις τοῦ δικαιώματος τοῦ διορισμοῦ καὶ τῆς παύσεως τῶν ὑπαλλήλων, ἡ βραδεῖα καὶ πλημμελὴς ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης, ἡ πλημμελὴς σύνταξις τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων, ἡ ἀσέβεια πρὸς τὰς δικαστικὰς ἀποφάσεις, πλεῖστα ἄλλα. Καὶ ἐλέγχοντες, Κύριοι, τὴν πρώην Κυβέρνησιν, ἀνελαμβάνομεν ἐνώπιον τοῦ ἔθνους καὶ σιωπηλῶς καὶ ῥητῶς τὴν ὑποχρέωσιν, ἂν ἤθελε παράσχει ἡμῖν τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτοῦ, νὰ ἐργασθῶμεν ἀντιθέτως, νὰ ἐργασθῶμεν πρὸς θεραπείαν τῶν ἐλλείψεων καὶ πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἀτασθαλιῶν, τὰς ὁποίας αὐστηρῶς, ἀλλὰ καὶ δικαίως ἠλέγχομεν. Οἱ ἀγῶνες τῆς πρώην Ἀντιπολιτεύσεως ὑπὸ πληρεστάτης ἐστέφθησαν ἐπιτυχίας. Σύσσωμον σχεδὸν τὸ ἔθνος ἀπεδοκίμασεν ἐκ δευτέρου τότε τὴν πρώην Κυβέρνησιν, καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐν θριάμβῳ ἀληθῶς ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἐφρόνουν, ὅτι τὸ καθῆκον πάντων, ὅσοι εἶχον συντελέσει εἰς τὴν πτῶσιν τῆς πρώην Κυβερνήσεως, ἦτο νὰ παράσχωσιν ἀμέριστον τὴν συνδρομὴν αὐτῶν εἰς τὴν νέαν Κυβέρνησιν, ἵνα δυνηθῇ, ἀπροσκόπτως βαδίζουσα, νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἀπὸ κοινοῦ ἐπηγγελλόμεθα· καὶ πράγματι τὴν μικράν μου συνδρομὴν τὴν παρέσχον ἀμερίστως. Ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν ἀρκετοῦ χρόνου, ἐπικειμένης τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν, ἐνόμισα, ὅτι καὶ καθῆκον καὶ δικαίωμα εἶχεν ἕκαστος ἡμῶν νὰ ἐπισκοπήσῃ ἐν συνόλῳ τὴν πορείαν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα πεισθῇ, ἂν πράγματι ἀνταπεκρίθη εἰς τὴν ἐντολὴν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε, καὶ εἰς τὰς προσδοκίας καὶ ἡμῶν καὶ τῆς κοινωνίας. Προέβην καὶ ἐγὼ εἰς τοιαύτην ἐξέτασιν, τὸ δὲ πόρισμα αὐτῆς ἦτο, ὅτι, ἐὰν μετεβλήθησαν τὰ πρόσωπα τῶν Ὑπουργῶν, ἐὰν μετεβλήθησαν οἱ πλεῖστοι τῶν ὑπαλλήλων, ἐξακολουθεῖ ὅμως ἀμετάβλητος ἡ διαχείρισις τῶν κοινῶν, ὅπως ἐγίνετο ἀπὸ τὴν πρώην Κυβέρνησιν. Δὲν θέλω σήμερον νὰ ὑποβάλω αἰτίασιν οὐδεμίαν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, ἣν ἐκ τῆς μελέτης, εἰς ἣν προέβην, ἐσχημάτισα, οὔτε ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἐβελτιώθη, οὔτε ὁ φατριασμὸς ἐν τῇ διοικήσει ἐξέλιπεν, οὔτε φειδὼ μείζων περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων χρημάτων κατεβλήθη, οὔτε περὶ τὴν ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς παύσεως τῶν ὑπαλλήλων ἐπῆλθε μεταβολὴ, οὔτε εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης ἐπῆλθε βελτίωσις· τὸ ἐναντίον μάλιστα ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐπισήμων καταστάσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἀμφιβάλλω, ἂν ὑπάρχῃ αἰτίασις, ἣν νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ὅπως ὀρθῶς καὶ δικαίως ἀπεδίδομεν αὐτὴν εἰς τὴν παρελθοῦσαν. Τί ὤφειλον νὰ πράξω, τοιαύτην μορφώσας πεποίθησιν; Γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουσί τινες, φρονοῦντες, ὅτι τὰ πολιτικὰ συνδέονται διὰ προσωπικῶν μόνον σχέσεων, καὶ ὅτι αἱ σχέσεις αὗται ἐπιβάλλουσι τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐμμονῆς ἐν τῷ συνδέσμῳ, ἐπὶ κινδύνῳ νὰ ἀποδοθῇ εἴς τινα ἢ εὐμετάβλητος χαρακτὴρ, ἢ μομφὴ ἐπὶ λιποταξίᾳ. Ἀλλὰ βεβαίως τοιαύτας ἰδέας οὐδέποτε ἐγὼ συνεμερίσθην· ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὰ πολιτικὰ κόμματα συνδέονται διὰ τῆς ταυτότητος τῶν ἰδεῶν καὶ τῶν πολιτικῶν ἀρχῶν, καὶ διὰ τῆς συμφωνίας περὶ τῶν μέσων, δι’ ὧν αὗται δύνανται νὰ ἐπικρατήσωσιν. Ἄνευ τῶν τοιούτων συνδέσμων δὲν ὑφίστανται κόμματα πολιτικὰ, ἀλλὰ φατρίαι, ἐπιτήδειαι ἴσως εἰς ἱκανοποίησιν ἰδιοτελῶν συμφερόντων, ἀλλὰ ἀνίκανοι πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν μεγάλων συμφερόντων τῆς Πολιτείας. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἅμα ὁ συνέχων τὰ πολιτικὰ κόμματα δεσμὸς χαλαρωθῇ ἢ ἐκλείψῃ, οὐ μόνον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ καθῆκον παντὸς πολιτευομένου εἶναι νὰ ἀπόσχῃ πολιτικοῦ κόμματος, τοῦ ὁποίου οὔτε τὰς ἰδέας συμμερίζεται πλέον, οὔτε τὸν τρόπον τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν ἐπιδοκιμάζει. Καὶ τὸ καθῆκον τοῦτο ἐνόμιζον ὅτι ὤφειλον νὰ ἐκπληρώσω, καὶ τὸ ἐξεπλήρωσα μετὰ τῆς λύπης, ἣν αἰσθάνεταί τις ἀποχωριζόμενος προσώπων, μετὰ τῶν ὁποίων ἐπὶ πολλὰ ἔτη συνέπραξεν, ἀλλὰ καὶ μετὰ τῆς ἠθικῆς ἀταραξίας, ἣν ἐμπνέει ἡ συναίσθησις τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ τοιαύτη γνώμη, ἣν περὶ τῆς πορείας τῆς Κυβερνήσεως ἐσχημάτισα, ἡ προκαλέσασα τὴν ἀπ’ αὐτῆς ἀπομάκρυνσίν μου· ἐπῆλθε καὶ ἕτερον συμβὰν ἐπιδρᾶσαν εἰς αὐτὴν, τοῦτο δὲ εἶναι ὁ καταρτισμὸς νέου πολιτικοῦ κόμματος, οὗ τὰς ἀρχὰς καὶ ἰδέας πληρέστατα συμμερίζομαι, καὶ ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως τῶν ὁποίων προσδοκῶ τὴν ἀνόρθωσιν τῶν πραγμάτων τῆς Πολιτείας.

§69ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν τὰς γνωρίζομεν τὰς ἰδέας ταύτας.

§70ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς δώσω καὶ περὶ τούτων ἐξηγήσεις, ἐὰν ἐπιθυμῆτε.

§71ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐπιθυμῶ· διότι δυνατὸν, ὅταν τὰς ἀκούσω, νὰ ταχθῶ ὑπὸ τὴν ἀρχηγίαν σας.

§72ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως. Ὅλαι αὐταὶ, Κύριοι, αἱ ἐλλείψεις καὶ ἀσχημίαι, δι’ ἃς ἐλέγχομεν τήν τε πρώην καὶ τὴν νῦν Κυβέρνησιν, ἀποδεικνύουσιν ἀριδήλως, ὅτι πλημμελῶς λειτουργεῖ παρ’ ἡμῖν ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, διότι εἰς τὴν ἐξουσίαν ταύτην εἶναι ἀνατεθειμένη καὶ ἡ τήρησις τῶν νόμων, καὶ ἡ ἐξασφάλισις τῆς δημοσίας τάξεως, καὶ ἡ σύνταξις τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων, καὶ ἡ μέριμνα περὶ ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, καὶ ἡ διανοητικὴ καὶ ἠθικὴ μόρφωσις τοῦ λαοῦ καὶ πλεῖστα ἄλλα. Ἐὰν ἑπομένως ἡ ἐξουσία αὕτη ἐξεπλήρου ὡς ἔδει τὸ καθῆκόν της, οὐδεμία τῶν ἀσχημιῶν ἐκείνων ἤθελεν ὑπάρχει, καὶ ἡ εὐνομία, ἡ εὐημερία καὶ ἡ πρόοδος ἤθελον ἐπικρατεῖ εἰς τὴν κοινωνίαν. Πόθεν ὅμως αὕτη ἡ παρ’ ἡμῖν ἀδυναμία τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας; Διατὶ οἱ ἡμέτεροι κυβερνῆται ἀδυνατοῦσι νὰ ἐκπληρώσωσι καὶ τὰ στοιχειωδέστερα πολλάκις τῶν καθηκόντων αὑτῶν; Βεβαίως δύναται τοῦτο νὰ προέρχηται καὶ ἐξ ἄλλων λόγων, ἐξ ἀνεπαρκείας, φέρ’ εἰπεῖν, πολλάκις τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὰς Κυβερνήσεις, ἢ τῶν ὑπ’ αὐτὰ ὀργάνων. Ἀλλὰ, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἣν ἐκ μακρᾶς ἐμόρφωσα πείρας, ἡ κυριωτέρα αἰτία τῆς ἀδυναμίας τῆς ἐξουσίας πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτῆς εἶναι, ὅτι, ἵνα ἐπιτύχῃ τὴν κομματικὴν ὑποστήριξιν τῶν κατὰ τόπους πολιτευομένων, ἀνέχεται τὴν ἐπέμβασιν αὐτῶν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἰδιαιτέρων αὐτῆς καθηκόντων, καὶ κανονίζει τὰς ἐνεργείας αὑτῆς συχνότατα, οὐχὶ ὅπως οἱ νόμοι καὶ τὸ καθῆκον αὐτῆς ἐπιβάλλουσιν, ἀλλὰ συμφώνως πρὸς τὰ συμφέροντα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πολλάκις οὔτε πρὸς τοὺς νόμους οὔτε πρὸς τὴν ἠθικὴν εὑρίσκονται ἐν ἁρμονίᾳ. Εἰς αὐτὴν, Κύριοι, τὴν αἰτίαν, εἰς τὴν τοιαύτην συναλλαγὴν, μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ πολιτευομένων, εἰς τὴν ἐντεῦθεν ἐπερχομένην σύγχυσιν τῶν ἐξουσιῶν, εἰς τὴν διὰ παροχῶν τῆς διοικήσεως ἐξώνησιν τῶν συνειδήσεων καὶ τῶν πολιτευομένων καὶ τῶν πολιτῶν, εἰς αὐτὴν τὴν αἰτίαν ἀποδίδω ἐγὼ τὰ ἐγκύψαντα εἰς τὴν Πολιτείαν κακὰ, τὴν ἀσέβειαν πρὸς τοὺς νόμους, τὴν ἐπίτασιν τοῦ ἐγκλήματος, τὴν ἔλλειψιν ἀσφαλείας καὶ δικαιοσύνης, τὴν χαλάρωσιν αὐτοῦ τοῦ θρησκευτικοῦ καὶ ἠθικοῦ αἰσθήματος. Καὶ δὲν λέγω, Κύριοι, ταῦτα σήμερον κατὰ πρῶτον. Ἅμα ἐκλεχθεὶς Βουλευτὴς τὸ 1882, ἔσπευσα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ χρονίου τούτου νοσήματος τῆς Πολιτείας, καὶ νὰ ὑποβάλω αὐτῇ παραστάσεις καὶ προτάσεις περὶ συντόνου θεραπείας. Ἀλλὰ ἀλλοῖαι ἐπεκράτουν τότε ἰδέαι εἰς τὴν Βουλήν. Οἱ μὲν ἐφρόνουν, ὅτι ἡ διὰ τῆς συναλλαγῆς ἐνίσχυσις τῶν κομμάτων εἶναι κακὸν συμφώνως πρὸς τὰ ἐλεύθερα πολιτεύματα, καὶ δύναται βαθμηδὸν νὰ καταστῇ ἀβλαβὲς καὶ ἀνώδυνον· οἱ δὲ ἐφρόνουν, ὅτι καὶ δικαίωμα ἔχουσιν οἱ πολιτευόμενοι νὰ ἀναμιγνύωνται εἰς τὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ ὅτι ἡ ἐνάσκησις τοῦ δικαιώματος ἐντὸς ὡρισμένων ὁρίων οὐδεμίαν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ βλάβην. Ἀπέναντι τῆς ὁμοφωνίας ταύτης κατενόησα, ὅτι δὲν ἦτο ὁ προσήκων καιρὸς πρὸς πραγματοποίησιν τῶν ἰδεῶν μου. Ἀλλὰ μακρὸς διέῤῥευσεν ἔκτοτε χρόνος, καὶ ὅλαι αἱ ἐλπίδες περὶ μειώσεως ἢ ἐξαλείψεως τοῦ κακοῦ ἀπεδείχθησαν ὅλως φροῦδαι. Τὸ κακὸν ἐπετάθη ἀδιακόπως, καὶ ἔλαβε κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τοιαύτας διαστάσεις, ὥστε μετὰ βαθείας λύπης ὀφείλει τις νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι, ἂν ἡ πατρὶς ἡμῶν ἔχῃ τὴν ἐξωτερικὴν ὄψιν Κράτους εὐνομουμένου, κατὰ βάθος κατέστη ἑστία πάσης ἀσχημίας, πάσης ἀνομίας, πάσης καταχρήσεως καὶ ἀδικίας. Ἀλλὰ ἡ τοιαύτη δείνωσις τοῦ κακοῦ τίνα ἔσχεν ἀποτελέσματα; Ὅτι καὶ ἐν τῇ συνειδήσει καὶ πολλῶν ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων ἀνεφύη ἡ ἰδέα καὶ ἐνισχύθη ἡ πεποίθησις, ὅτι ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ἄμεσα καὶ σύντονα καὶ ἡρωϊκὰ μέτρα πρὸς θεραπείαν τῆς νόσου, πρὶν ἢ λάβῃ ἀνίατον χαρακτῆρα. Ἡ ταυτότης καὶ ἀνταλλαγὴ τῶν ἰδεῶν προεκάλεσε τὴν συμφωνίαν καὶ τὴν σύμπραξιν ἁπάντων ἡμῶν, πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτῶν, καὶ κατηρτίσαμεν οὕτω πολιτικὸν κόμμα, κυριώτερος σκοπὸς τοῦ ὁποίου εἶναι ἡ κατάργησις τῆς συναλλαγῆς, ἡ διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν καὶ ἡ λειτουργία ἑκάστης αὐτῶν ἐν πλήρει ἀνεξαρτησίᾳ καὶ ἐν αὐστηρᾷ νομιμότητι. Ἴσως θέλει ἐρωτήσει τις: καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσιν οἱ σκοποὶ καὶ αἱ ἰδέαι ἡμῶν; Ἀπαντῶμεν, ὅτι διαρκεῖς ἐγγυήσεις περὶ προσηκούσης ἐξασκήσεως τῶν δικαιωμάτων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας μόνον διὰ νόμων δύνανται νὰ ληφθῶσι, καὶ εἰς τὴν σύνταξιν τοιούτων νόμων ἐπὶ παντὸς κλάδου τῆς ὑπηρεσίας ὀφείλομεν νὰ ἐγκύψωμεν ἐπιμελῶς καὶ συντόνως. Ἀλλὰ φρονῶ συγχρόνως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιμένωμεν τὰ πάντα ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοιούτων νόμων. Ἀρχαῖον εἶναι τὸ ἀξίωμα, ὅτι εἰς οὐδὲν συντελοῦσιν οἱ νόμοι ἄνευ τῶν ἠθῶν, διότι ἡ κακὴ πίστις πάντοτε κατορθόνει νὰ εὑρίσκῃ μέσα παραβιάσεως τῶν νόμων. Καὶ μήπως δὲν ἔχομεν ἄπειρα παραδείγματα τούτου; Ἐνεκρίθη παρ’ ὅλων ὁ νόμος περὶ μὴ μεταθέσεως τῶν διδασκάλων ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἔτους· καὶ ὅμως οὐδόλως ὁ νόμος ἐκώλυσε τὰς τοιαύτας μεταθέσεις, ἀλλὰ κατέστησε μόνον χείρονα τὴν θέσιν τῶν διδασκάλων, διότι ἤδη ἡ μετάθεσις ἐνεργεῖται διὰ τῆς παύσεως καὶ τοῦ ἀναδιορισμοῦ των. Ἐπίσης ἐνεκρίθη παρὰ πλείστων ὁ νόμος περὶ μὴ μεταθέσεως τῶν δικαστῶν καὶ ἀνακριτῶν, καὶ ὅμως οὐδόλως ἠμπόδισεν οὗτος τὰς μεταθέσεις καὶ δικαστῶν καὶ ἀνακριτῶν, ὁσάκις κομματικὸν συμφέρον ἀπῄτησε ταύτας. Τέλος ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος διὰ τῶν συνελεύσεων αὑτοῦ ἐθεώρησεν ἀναγκαίαν τὴν ἰσοβιότητα τῶν δικαστῶν, ἵνα ἀσφαλίσῃ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν ἀπὸ πᾶσαν ἐπίδρασιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Καὶ ὅμως πολλαὶ περιστάσεις ἀποδεικνύουσι δυστυχῶς, ὅτι δὲν ἐξέλιπεν ἐντελῶς καὶ ἡ ἐπίδρασις αὕτη, καὶ ὡς ἐκ τούτου δισταγμὸς ἠγέρθη ἐν τῇ συνειδήσει πολλῶν περὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ θεσμοῦ τούτου τῆς ἰσοβιότητος. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀκριβές, ὅτι μόνον διὰ νόμων δυνάμεθα νὰ θεραπεύσωμεν ἀσφαλῶς τὴν νόσον, ὑφ’ ἧς νοσεῖ ἡ Πολιτεία. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἀναζητήσωμεν τὰς ἐγγυήσεις τῆς προσηκούσης λειτουργίας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ εἰς τὸν χαρακτῆρα, εἰς τὴν συνείδησιν, εἰς τὴν ἰσχυρὰν θέλησιν ἐκείνων, εἰς οὓς εἶναι ἀνατεθειμένη. Ὅταν μάλιστα ὑπάρχωσι τὰ προσόντα ταῦτα, καὶ ἄνευ οὐδενὸς νόμου δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ θεραπεία. Διατὶ τάχα οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ δὲν ὑποβάλλουσιν ἑαυτοὺς, ἐκ λόγων συνειδήσεως, εἰς τοὺς κανόνας καὶ περιορισμοὺς, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ ἐπιβάλωμεν αὐτοῖς διὰ νόμων; Διατὶ δὲν ἐπιζητοῦσι καὶ δὲν εἰσάγουσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοὺς ἐντίμους καὶ ἱκανοὺς ὑπαλλήλους, καὶ δὲν ἀποβάλλουσιν αὐτῆς τοὺς φαύλους καὶ ἀνικάνους; Διατὶ δὲν ἐπιβάλλουσιν εἰς ἅπαντας τὴν ἐπιμελῆ καὶ αὐστηρὰν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος, ἄνευ διακρίσεως τῶν προσώπων, ἅτινα ἑκάστοτε ἐνδιαφέρονται; Διατὶ δὲν ἐμπνέουσιν εἰς ἅπαντας τοὺς ὑπαλλήλους τὴν πεποίθησιν, ὅτι μόνον ἐν τῇ ἀκριβεῖ ἐκπληρώσει τοῦ καθήκοντος ὀφείλουσι νὰ στηρίζωσι τὰς περὶ διατηρήσεως καὶ προαγωγῆς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ προσδοκίας αὐτῶν; Ἂν οὕτως ἐργασθῇ μία Κυβέρνησις, δὲν εἶναι πρόδηλον, ὅτι τάχιστα θὰ ἐπέλθῃ ἡ ποθητὴ θεραπεία; Ἀκούω προβαλλομένην τὴν ἀντίῤῥησιν, ὅτι ἡ τοιαύτη Κυβέρνησις δὲν θέλει τύχει τῆς ὑποστηρίξεως τῶν Βουλευτῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν πρὸς στιγμὴν ὑποτεθῇ ἀληθὴς ἡ ἀντίῤῥησις αὕτη, δὲν εἶναι τάχα προτιμοτέρα καὶ ἐντιμοτέρα ἡ ταχεῖα πτῶσις μιᾶς Κυβερνήσεως ἕνεκεν ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων αὐτῆς, τῆς βραδύτερον ἐπερχομένης πτώσεως ἕνεκα παραβάσεως αὐτῶν; Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν παραδέχομαι ποσῶς ὡς ὀρθὴν τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδοκιμάσωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ Κυβέρνησιν ἐργαζομένην, ὅπως ἐξέθηκα ὑμῖν. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι αἱ ἀπαιτήσεις Βουλευτῶν αἱ συνεπάγουσαι τὴν κατάστασιν, ἣν πάντες ἀποδοκιμάζομεν, ἀλλὰ κυρίως αἱ ἀπαιτήσεις τῶν ὑπουργικῶν καὶ πρωθυπουργικῶν κύκλων, οἱ ὁποῖοι, ὑπολαμβάνοντες τὴν Ἑλλάδα ὡς τιμάριον, διανέμουσι τὰς θέσεις εἰς τοὺς περὶ αὐτοὺς εὐνοουμένους, ἐπιζητοῦντες κομματικὴν ἐπιῤῥοὴν οὐ μόνον ἐν ταῖς ἰδίαις αὐτῶν ἐπαρχίαις, ἀλλὰ καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα. Βεβαίως ἀναγκάζονται καὶ οἱ Βουλευταὶ νὰ ὑποβάλωσιν αἰτήσεις τινὰς ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν αὐτῶν, πολλάκις λίαν δεδικαιολογημένας, ἀλλὰ πόσαι ἐξ αὐτῶν γίνονται δεκταί; ἐλάχισται! Τὸ ὅλον τῶν εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς παρεχομένων ἀπαιτήσεων εἶναι τὸ πολλοστημόριον τῶν εἰς τοὺς ὑπουργικοὺς κύκλους χορηγουμένων κατά τε ποσὸν καὶ ποιόν. Ἔχων δὲ τὴν τιμὴν νὰ συνδέωμαι διὰ φιλίας μετὰ πλείστων ἐκ τῶν νῦν καὶ πρώην συναδέλφων, καὶ γνωρίζων τὸν χαρακτῆρα καὶ τὸν πατριωτισμὸν αὐτῶν, φρονῶ πεποιθότως, ὅτι καὶ τῶν ὀλίγων τούτων ἀπαιτήσεων εὐχαρίστως ἤθελον παραιτηθῆ, ἐὰν ἐπείθοντο, ὅτι ἡ παραίτησις αὐτῶν ἤθελεν ἔχει ὡς συνέπειαν τὴν θεραπείαν τῆς οἰκτρᾶς καταστάσεως, εἰς ἣν περιῆλθον τὰ πράγματα τῆς Πολιτείας. Καὶ ἂν ὅμως Κυβέρνησις ἐργαζομένη, ὡς ἐξέθηκα ὑμῖν, δὲν ἤθελε τύχει τῆς ἐπιδοκιμασίας τῶν Βουλευτῶν, θέλει τύχει βεβαίως τῆς ἐπιδοκιμασίας ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας, ἡ ὁποία μετὰ βδελυγμίας προσβλέπει πρὸς τὰ τελούμενα ἑκάστοτε ὄργια, ἡ ὁποία διακαῶς ποθεῖ τάξιν, ἀσφάλειαν, δικαιοσύνην, εὐνομίαν, πρόοδον, θέλει τύχει τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ ἔθνους, τὸ ὁποῖον μετ’ ἐνθουσιασμοῦ ὑπεστήριξεν ἑκάστοτε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπηγγέλλοντο τοιαύτας ἐπαγγελίας, περιῆλθε δὲ εἰς πλήρη ἀπογοήτευσιν, εἰς ἀπελπισίαν, εἰς ἀπόγνωσιν, βλέπον ἐκ περιτροπῆς τοὺς ἀγῶνας αὐτοῦ ματαιουμένους καὶ τὰς προσδοκίας αὐτοῦ διαψευδομένας, καὶ ἀκούων μομφὰς, ἔνθεν μὲν ἐπὶ καταδημαγωγίᾳ καὶ ἀποπλανήσει, ἔνθεν δὲ ἐπὶ εὐμεταβλήτῳ χαρακτῆρι! Τοιαῦται εἶναι ἐν γένει αἱ πολιτικαὶ ἰδέαι τοῦ κόμματος, εἰς ὃ ἀνήκω. Ἐπιζητοῦμεν τὴν καταστολὴν τῶν προσωπικῶν κομμάτων, τὴν διάκρισιν τῶν ἐν τῷ Κράτει ἐξουσιῶν, καὶ τὴν ἐν πλήρει ἀνεξαρτησίᾳ καὶ ἐν αὐστηρᾷ νομιμότητι λειτουργίαν ἑκάστης αὐτῶν, φρονοῦντες, ὅτι ἐντεῦθεν διευκολύνεται ἡ λύσις πάντων τῶν ἐκκρεμῶν παρ’ ἡμῖν ζητημάτων. Καὶ εἰς τὸ ἔργον τοῦτο ἐπικαλούμεθα τὴν σύμπραξιν πάντων τῶν ἐντίμων καὶ ἀνεξαρτήτων πολιτῶν, ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Δὲν ἐπιζητοῦμεν ἡμεῖς, ὡς ὑπέλαβέ τις τῶν διακοψάντων, ἀρχηγίαν καὶ ἀξιώματα. Οἰκτείρομεν μάλιστα εἰλικρινῶς τοὺς κατέχοντας αὐτὰ, ὅταν δὲν ἔχωσι τὴν θέλησιν ἢ τὴν δύναμιν νὰ διαχειρισθῶσιν αὐτὰ εἰς τρόπον, συντελοῦντα εἰς βελτίωσιν τῶν κοινῶν καὶ περιποιοῦντα τιμὴν καὶ ἀληθῆ δόξαν καὶ εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς τὴν πατρίδα. Ἐπιζητοῦμεν ἁπλῶς τὴν θεραπείαν τοῦ νοσήματος, ὑπὸ τοῦ ὁποίου κατατρύχεται καὶ μαραίνεται ἡ πατρὶς ἡμῶν· δι’ ὃ προθύμως καὶ ἀφιλοκερδῶς θέλομεν ὑποστηρίξει πάντα, ὅστις ἤθελε πείσει ἡμᾶς διὰ τῶν πραγμάτων, ὅτι ἀληθῶς βαδίζει πρὸς τὸν σκοπὸν, ὃν ἡμεῖς ἐπιδιώκομεν. Ἀφορῶντες εἰς τὴν ἁγνότητα τῶν προθέσεων ἡμῶν, καὶ πεποιθότες εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν κκ. Βουλευτῶν καὶ εἰς τὴν ὑποστήριξιν τοῦ Ἔθνους, ἔχομεν δι’ ἐλπίδος, ὅτι οἱ ἀγῶνες ἡμῶν θέλουσι στεφθῆ δι’ ἐπιτυχίας. Ἐν πάσῃ ἄλλῃ ἀπροσδοκήτῳ περιπτώσει, θὰ ἔχωμεν παρήγορον τὴν ἀνάπαυσιν τῆς συνειδήσεως, ὅτι, τὸ ἐφ’ ἡμῖν, πάσῃ δυνάμει εἰργάσθημεν πρὸς εὐημερίαν τῆς πατρίδος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ ἐν τῷ Κράτει καταναλισκομένου καπνοῦ καὶ τουμπεκίου.

§74ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ μικρὰ διακοπή;

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, νὰ γείνῃ. (Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Ταταράκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ ἐν τῷ Κράτει καταναλισκομένου καπνοῦ καὶ τουμπεκίου.

§77ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Οἱ κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ λαλήσαντες συνάδελφοι ἐμέμφθησαν αὐτοῦ, ὡς ἀστόχου καὶ ἀδίκου ἐν πᾶσιν, ὡς ὀλεθρίου καὶ ἐπιζημίου εἴς τε τὰ ἰδιωτικὰ καὶ τὰ καθόλου δημόσια συμφέροντα, καὶ ἐξήνεγκον τὴν γνώμην, ὅτι, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐψηφίζετο καὶ μετεβάλλετο εἰς νόμον τοῦ Κράτους, οὐ μόνον ἡ καπνοπαραγωγὴ θέλει μέχρις ἀποπνιγμοῦ καταθλιβῆ, οὐ μόνον τὸ ἐμπόριον θέλει ὑποστῆ σπουδαίαν καταστροφήν, ἀλλὰ καὶ θέλομεν διατρέξει τὸν κίνδυνον νὰ μεταβάλωμεν τὸ Κράτος ἡμῶν εἰς μέγα λαθρεμπορεῖον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου αἱ πρόσοδοι αὐτοῦ θέλουσιν ὑποστῆ σπουδαίαν μείωσιν ἐν οὑτωσὶ κρισίμοις οἰκονομικαῖς περιστάσεσιν. Οἱ πλεῖστοι μάλιστα τῶν συναδέλφων τούτων κατέστρεψαν τὸν λόγον αὑτῶν, ποιούμενοι ἔκκλησιν εἰς τὰ φιλοπάτριδα αἰσθήματα τῶν συμπολιτευομένων Βουλευτῶν, μὴ ὀκνήσαντές τινες ἐξ αὐτῶν νὰ προβῶσι καὶ εἰς ἐξορκισμοὺς πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους, ἰδίως τῶν καπνοφόρων ἐπαρχιῶν, πρὸς ἀποσόβησιν τοῦ κινδύνου τῆς ἐπιψηφίσεως τοιούτου δῆθεν ὀλεθρίου εἰς τὰ συμφέροντα τῆς χώρας νομοσχεδίου. Λυποῦμαι πολύ, Κύριοι, διότι, μὲ ὅλας αὐτὰς τὰς ἐκκλήσεις καὶ τοὺς ἐξορκισμοὺς τῶν ἀξιοτίμων τούτων συναδέλφων, δὲν δύναμαι νὰ συμμερισθῶ τὴν γνώμην αὐτῶν· καὶ δὲν συμμερίζομαι ταύτην, καθ’ ὅσον τὰ ἐπιχειρήματα, δι’ ὧν ὑπεστήριξαν αὐτὴν, καὶ οἱ λόγοι, οὓς ἔφερον, ὅπως πείσωσιν ἡμᾶς περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς γνώμης αὐτῶν, ὑπῆρξαν ἥκιστα πειστικοί, ὑπῆρξαν λόγοι μὴ συμφωνοῦντες οὔτε πρὸς τὴν ἀλήθειαν, οὔτε πρὸς τὸν ὀρθὸν λόγον. Πρὶν ἢ ἐπιληφθῶ, Κύριοι, τῆς ἀναιρέσεως ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἐπιχειρημάτων, ἅτινα οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες κατὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἔφερον, νομίζω ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ παραβάλωμεν καὶ συγκρίνωμεν αὐτὸ πρὸς τὸν νῦν ἰσχύοντα νόμον, καὶ ἐξετάσωμεν, κατὰ τί διαφέρουσι πρὸς ἄλληλα, καὶ ὁποῖά εἰσι τὰ πλεονεκτήματα καὶ τὰ μειονεκτήματα ἑκάστου τῶν δύο τούτων φορολογικῶν συστημάτων, ὅπως ἐν ἐπιγνώσει πάντων τούτων δυνηθῶμεν νὰ κρίνωμεν ἀσφαλέστερον καὶ καλλίτερον περί τε τῆς ἀξίας καὶ τοῦ ποιοῦ τῶν ἐπιχειρημάτων τῶν κατηγόρων τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Καὶ πρῶτον, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν στερεῖται βάσεως, ὥς τις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων εἶπε. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει αὐτὴν ταύτην τὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ ὁ ἰσχύων νόμος. Ἀρχὴ καὶ βάσις τοῦ ἰσχύοντος νόμου εἶναι ἡ ἐπιβολὴ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ· ἀρχὴ καὶ βάσις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἶναι ἡ αὐτὴ ἐπίσης φορολογία ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ. Δὲν διαφέρει ὡσαύτως τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἰσχύοντος νόμου οὐδὲ κατὰ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου τούτου. Ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ εἶναι ὁ αὐτὸς κατ’ ἀμφότερα τὰ συστήματα. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ βεβαιοῦται, ὅταν ὁ ἔμπορος ἢ ὁ καπνοπώλης θελήσῃ νὰ θέσῃ αὐτὸν εἰς κατανάλωσιν διὰ δηλώσεως ἢ δι’ αἰτήσεως αὐτοῦ πρὸς τὸν διευθυντὴν τοῦ κοπτηρίου. Διὰ τῆς αἰτήσεως αὐτῆς βεβαιοῦται ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ ταὐτοχρόνως εἰσπράττεται. Ὁ αὐτὸς τρόπος βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου καθιεροῦται καὶ διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Δὲν βεβαιοῦται ὁ φόρος διὰ τῆς δηλώσεως τοῦ παραγωγοῦ, ὥς τινες τῶν συναδέλφων ὑπεστήριξαν· διότι ἀπὸ τῆς δηλώσεως τοῦ παραγωγοῦ μέχρι τῆς δηλώσεως, ὅπως τεθῇ ὁ καπνὸς εἰς ἀνάλωσιν, ὑπάρχει μέγα διάστημα. Ὁ καπνός, τὸν ὁποῖον θὰ δηλώσῃ ὁ καπνοπαραγωγός, πιθανὸν νὰ ἐξέλθῃ τοῦ Κράτους, ὅτε εἰς οὐδεμίαν ὑπόκειται φορολογίαν, πιθανὸν νὰ καταστραφῇ εἴτε ἐκ τύχης, εἴτε ἐξ ἄλλου τινὸς λόγου, καὶ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην εἰς οὐδεμίαν ἐπίσης ὑπόκειται φορολογίαν. Ἑπομένως δὲν ἄρχεται ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου διὰ τῆς δηλώσεως τοῦ καπνοπαραγωγοῦ· ἡ βεβαίωσις γίνεται, κατόπιν, διὰ τῆς δηλώσεως, ὅπως τεθῇ εἰς ἀνάλωσιν ὁ δηλωθεὶς καπνός. Παρατηρῶ λοιπὸν, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἔχει τὴν αὐτὴν ἀρχὴν, τὴν αὐτὴν βάσιν καὶ τὸν αὐτὸν τρόπον βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου μὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον· διαφέρει ὅμως αὐτοῦ κατὰ τὰ ἀσφαλιστικὰ μέτρα. Ἀμφότερα τὰ φορολογικὰ συστήματα ἀναγράφουσιν ἀσφαλιστικὰ μέτρα, πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου παντὸς τοῦ ἀναλισκομένου καπνοῦ. Ὁ ἰσχύων νόμος καθιεροῖ ἄλλα ἀσφαλιστικὰ μέτρα, καὶ ἄλλα τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα καθιεροῖ ὁ ἰσχύων νόμος, εἶναι τὰ ἑξῆς: Πρῶτον, τὰ διαβατήρια, ἤτοι αἱ παρὰ τῆς ἁρμοδίας οἰκονομικῆς ἀρχῆς χορηγούμεναι ἄδειαι πρὸς μεταφορὰν καπνοῦ, ἄνευ τῶν ὁποίων εἰς οὐδένα ἐπιτρέπεται ἡ μεταφορὰ καπνοῦ ἀπὸ τόπου εἰς τόπον· δεύτερον, τὸ καὶ κύριον, τὰ μονοκοπτήρια καὶ αἱ ταινίαι· τρίτον, ὁ ἔλεγχος τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν, καὶ τέταρτον, αἱ ποινικαὶ διατάξεις. Κατὰ δὲ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἀσφαλιστικὰ μέτρα ἀναγράφονται αἱ δηλώσεις τῶν καπνοπαραγωγῶν περὶ τοῦ παραχθέντος καπνοῦ, ἡ ἐξέλεγξις, ἡ παρὰ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου ἢ ἄλλης τινὸς ἁρμοδίας ἀρχῆς γινομένη, περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν δηλώσεων τούτων, αἱ ἄδειαι τῆς μεταφορᾶς, ἤτοι τὰ διαβατήρια, μετὰ παροχῆς ἐγγυήσεως, καὶ αἱ ποινικαὶ διατάξεις· ἤτοι ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ ἀναγράφονται ὡς ἀσφαλιστικὰ μέτρα ἐπὶ πλέον μὲν ἡ δήλωσις τῶν καπνοπαραγωγῶν περὶ τοῦ παραχθέντος ποσοῦ τοῦ καπνοῦ, καὶ ἡ παροχὴ ἐγγυήσεως κατὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ καπνοῦ, ἐπὶ ἔλαττον δὲ τὰ κοπτήρια καὶ αἱ ταινίαι, ἅτινα καταργοῦνται. Ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος καὶ σεβαστός μοι νομοδιδάσκαλος, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, κρεῖττον τῶν ἄλλων ἐπραγματεύθη τὸ ζήτημα, ἐξήτασε τὰ διάφορα ταῦτα ἀσφαλιστικὰ μέτρα, καὶ κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὰ μέτρα, ἅτινα καθιεροῖ ὁ ἰσχύων νόμος, δηλαδὴ τὰ κοπτήρια καὶ αἱ ταινίαι, εἶναι προτιμότερα τῶν μέτρων, ἅτινα ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὑπὸ ἕνα ὅρον, ἐὰν ἠθέλομεν δυνηθῆ νὰ ἔχωμεν ἀστυνομίαν καλὴν, ἀστυνομίαν δυναμένην νὰ προλάβῃ τὰς καταχρήσεις τῆς λαθρεμπορίας. Ἐγὼ, Κύριοι, φρονῶ τοὐναντίον, ὅτι τὰ ἀσφαλιστικὰ μέτρα, ἅτινα τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἀναγράφει, εἶναι πολὺ προτιμότερα, καὶ ἄγουσιν ἀσφαλέστερον εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἀμφότεροι οἱ νόμοι ἐπιδιώκουσι. Σήμερον, Κύριοι, τὸ λαθρεμπόριον ἀσκεῖται ὑπὸ φερεοίκων καὶ ἀναξιοχρέων ἀνθρώπων, οἵτινες ἀφόβως καὶ ἄνευ οὐδενὸς προσκόμματος δύνανται, ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἰσχύοντος νόμου, νὰ μετέρχωνται τὸ ἐπάγγελμα τῆς λαθρεμπορίας τοῦ καπνοῦ, εὐκόλως δυνάμενοι νὰ προμηθευθῶσιν αὐτὸν ἀπὸ τοὺς καπνοπαραγωγοὺς καὶ μεταφέρωσιν ὅπουδήποτε θέλουσι πρὸς κοπὴν, μὴ δυσκολευόμενοι ἐπίσης οὐδαμῶς εἰς τὴν εὕρεσιν ἑνὸς κοπτῆρος, ὃν ἀνέτως καὶ ἐν πλήρει ἀσφαλείᾳ δύνανται νὰ στήσωσιν ἔν τινι τρώγλῃ, ἢ ἔν τινι καλύβῃ, καὶ ἀσυστόλως δυνάμενοι, καὶ ὑπ’ αὐτὰ τὰ βλέμματα ἀκόμη τῆς ἀστυνομίας μας, νὰ θέτωσιν εἰς κυκλοφορίαν τὸ προϊὸν τοῦτο τῆς λαθρεμπορίας των. Κατὰ τὸ ὑποβαλλόμενον ὅμως νομοσχέδιον, τὸ λαθρεμπόριον τοῦ καπνοῦ δὲν θὰ δύναται νὰ ἐνεργῆται πλέον ὑπὸ φερεοίκων καὶ ἀναξιοχρέων ἀνθρώπων. Τὸ λαθρεμπόριον τοῦ καπνοῦ, ἵνα ἐνεργηθῇ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ὑποβαλλομένου συστήματος, ἀπαιτεῖται ἀπαραιτήτως ἡ συνεργασία τοῦ καπνοπαραγωγοῦ, ὁ ὁποῖος, ὡς γινώσκετε, ὑμεῖς ἰδίως οἱ ἀντιπρόσωποι καπνοφόρων ἐπαρχιῶν, οὔτε φερέοικος, οὔτε ἀναξιόχρεος εἶναι. Ὅταν λοιπὸν θέλωμεν δυνηθῆ νὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ μόνας τὰς χεῖρας ἀνθρώπων φερεοίκων καὶ ἀναξιοχρέων τὴν ἄσκησιν τοῦ λαθρεμπορίου τοῦ καπνοῦ, καθιστῶντες ἀπαραιτήτως ἀναγκαίαν πρὸς τέλεσιν αὐτοῦ τὴν συνεργασίαν τῶν ἀξιοχρέων καπνοπαραγωγῶν, βεβαίως θέλομεν μειώσει σπουδαίως τὰς καταχρήσεις, τὰς ἐκ τῆς λαθρεμπορίας προερχομένας. Δὲν θέλω, Κύριοι, νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ὑποβαλλομένου συστήματος δὲν θὰ εὑρεθῶσι καπνοπαραγωγοί, οἱ ὁποῖοι, ἐκ τοῦ κέρδους τῆς λαθρεμπορίας ἐλαυνόμενοι, θὰ ἀποκρύψωσι τὸν καπνὸν, ὃν παρήγαγον, ὅπως λαθρεμπορευθῶσιν αὐτὸν κατόπιν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ κἀνεὶς, ὁ ὁποῖος νὰ μοὶ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι, ἵνα διαπραχθῇ τὸ λαθρεμπόριον τοῦ καπνοῦ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαία ἡ συνεργασία τοῦ καπνοπαραγωγοῦ, καὶ ὅτι, ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου, σπουδαίως θέλει περισταλῆ τὸ λαθρεμπόριον.

§78ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί;

§79ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ὁ λόγος, κύριε συνάδελφε, εἶναι ἁπλούστατος. Ὁ καπνοπαραγωγὸς εἶναι ὑπόχρεως νὰ κάμῃ δήλωσιν τοῦ συγκομισθέντος προϊόντος αὐτοῦ, διὰ τὸ δηλωθὲν δὲ τοῦτο ποσὸν χρεοῦται εἰς τὸ βιβλίον τῶν πιστοχρεώσεων, τὸ κρατούμενον ὑπὸ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου· ἑπομένως, ἐὰν ὁ καπνοπαραγωγὸς δηλώσῃ ἀκριβῶς τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ, ὃν παρήγαγε, δὲν δύναται νὰ λαθρεμπορευθῇ αὐτὸν, διότι διὰ τοῦ ἐλέγχου τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν θέλει φωραθῆ ἡ λαθρεμπορία καὶ θέλει τιμωρηθῆ. Διὰ νὰ τεθῇ λοιπὸν λαθραίως εἰς κατανάλωσιν καπνὸς ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ προβαλλομένου νομοσχεδίου, δέον ὁ καπνοπαραγωγὸς νὰ ἀποκρύψῃ τὸν παραχθέντα καπνὸν κατὰ τὴν δήλωσιν· διὰ τῆς παρανόμου δὲ ταύτης ἀποκρύψεως θὰ συνεργασθῇ οὗτος εἰς τὴν διάπραξιν τῆς λαθρεμπορίας τοῦ καπνοῦ. Ἵνα γείνῃ λοιπὸν λαθρεμπόριον καπνοῦ, πρέπει ὁ καπνοπαραγωγὸς νὰ συνεργασθῇ διὰ τῆς παρανόμου ἀποκρύψεως τοῦ παραχθέντος καπνοῦ. Ἀλλ’ ὅταν καταστήσωμεν ἀναγκαῖον παράγοντα διὰ τὴν τέλεσιν λαθρεμπορίου τοῦ καπνοῦ τὸν μὴ φερέοικον καὶ ἀξιόχρεων παραγωγὸν, ἀναμφιβόλως δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι θέλομεν κλείσει μίαν μεγάλην θύραν τοῦ λαθρεμπορίου τοῦ καπνοῦ, τὴν μείζονα ἴσως ὅλων, καὶ σπουδαίως θέλει τοῦτο περισταλῆ, διότι πιστεύω, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ἀγνοεῖ, ὅτι σήμερον τὸ λαθρεμπόριον τοῦ καπνοῦ ἐνεργεῖται παρ’ ἀνθρώπων τῆς ἐσχάτης ὑποστάθμης μετὰ τῆς μεγαλειτέρας ἐλευθερίας, χωρὶς νὰ ἔχωσιν οὗτοι νὰ φοβηθῶσι τίποτε, καὶ μάλιστα ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ποινικῶν διατάξεων τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Ἀληθῶς, τί ἔχει νὰ συλλογισθῇ σήμερον ὁ λαθρέμπορος, ἐὰν αἴφνης ἤθελε φωραθῆ; Τὴν ποινὴν ἑνὸς προστίμου ὀλίγων δραχμῶν, διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὁποίων θέλει κρατηθῆ τὸ πολὺ πολὺ ἐπί τινας ἡμέρας, ἐὰν δὲν ἔχῃ νὰ πληρώσῃ αὐτάς....

§80ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Καὶ τὰ πιστοποιητικὰ τῆς πενίας;

§81ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Εὑρίσκω λοιπὸν, ὅτι τὸ ἀσφαλιστικὸν μέτρον τῶν δηλώσεων πλεονεκτεῖ τοῦ ἀσφαλιστικοῦ μέτρου τῶν κοπτηρίων καὶ τῆς ταινίας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον τὸ μέτρον, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ προκείμενον νομοσχέδιον πλεονεκτεῖ τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον πλεονεκτεῖ τοῦ ἰσχύοντος νόμου καὶ κατ’ ἄλλο τι. Ὑποστηρίζει τοὺς ἐντίμους καπνεμπόρους καὶ καπνοπώλας. Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, Κύριοι, ἀφ’ ὅτου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ Κοινοβούλιον τοῦτο, πανταχόθεν κατ’ ἐπανάληψιν ἀπευθύνονται διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους τῶν καπνεμπόρων καὶ καπνοπωλῶν ἐναντίον τοῦ ἐνεργουμένου λαθρεμπορίου. Καὶ ἐνῷ οἱ κατήγοροι τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου χθὲς καὶ προχθὲς ἀκόμη ἐποιοῦντο ἔκκλησιν εἰς τὰ φιλοπάτριδα ἡμῶν αἰσθήματα, χάριν τῶν καπνεμπόρων καὶ τῶν καπνοπωλῶν, τῶν ὁποίων δῆθεν τὰ συμφέροντα καταστρέφονται δι’ αὐτοῦ, οἱ καπνέμποροι οὗτοι καὶ οἱ καπνοπῶλαι ἐπιζητοῦσι δι’ ἀλλεπαλλήλων ὑπομνημάτων καὶ τηλεγραφημάτων πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν δύναμαι, Κύριοι, νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἐκεῖνοι, ὑπὲρ ὧν οἱ κατήγοροι τοῦ νομοσχεδίου ὑψοῦσι φωνήν, ἀγνοοῦσιν, ὁποῖον εἶναι τὸ συμφέρον αὐτῶν, καὶ ἐν ἀγνοίᾳ τῶν συμφερόντων αὐτῶν ἐπιζητοῦσι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὄχι, Κύριοι, οἱ καπνέμποροι καὶ οἱ καπνοπῶλαι γνωρίζουσι κάλλιστα τὸ συμφέρον των, ἀλλὰ διὰ τοῦ ἰσχύοντος νόμου ἐπιβάλλονται αὐτοῖς τοιαῦται ἐπαχθεῖς ὑποχρεώσεις, ὥστε θεωροῦσιν οὗτοι ἧττον ἐπαχθεῖς καὶ πολλῷ κρείσσονας τὰς τοῦ νομοσχεδίου.

§82ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Οἱ καπνοπῶλαι;

§83ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§84ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εὐνόητον.

§85ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Εὐνόητον βεβαίως, ἀλλ’ οἱ κατηγοροῦντες τὸ νομοσχέδιον εἶπον, ὅτι τὸ ἐμπόριον θὰ πιεσθῇ μέχρις ἀποπνιγμοῦ καὶ θὰ καταστραφῇ.

§86ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ καπνεμπόρων καὶ καπνοπωλῶν.

§87ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Τὸ γνωρίζω, κύριε συνάδελφε. Ὑπάρχει μεγάλη διαφορά· διότι καπνέμπορος λέγεται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἰς μεγάλην ποσότητα ἐμπορεύεται τὸν καπνὸν, καπνοπώλης δὲ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἰς μικρὰν ποσότητα κόπτει καὶ πωλεῖ λιανικῶς. Αἱ ὑποχρεώσεις, λέγω, εἰς ἃς κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον ὑποβάλλονται οἱ καπνοπῶλαι, εἶναι αἱ ἑξῆς· Κατὰ τὸ ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκει): «Πᾶς κάτοχος καπνοῦ εἰς φύλλα, θέλων νὰ θέσῃ αὐτὸν εἰς ἀνάλωσιν, ὀφείλει νὰ τὸν εἰσκομίσῃ εἰς τὸ ἐργοστάσιον, εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ὁποίου κεῖται ἡ ἀποθήκη, ἐν ᾗ εἶναι ἀποτεταμιευμένος, παρεσκευασμένον καὶ ἕτοιμον πρὸς κοπὴν, μετὰ τοῦ ἀναλόγου ἀριθμοῦ δοχείων πρὸς ἐναπόθεσιν αὐτοῦ, συνοδεύων καὶ μὲ ἔγγραφον εἰς διπλοῦν αἴτησιν περὶ κοπῆς καὶ συσκευῆς». Κατὰ τὸ ἄρθρον 21, «ἂν τὸ κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν εἰσκομισθὲν ποσὸν καπνοῦ ὑπερβαίνῃ τὰς δυνάμεις τοῦ ἐργοστασίου, κόπτεται ἀνάλογον ποσὸν ἑκάστου τῶν εἰσκομισάντων». Κατὰ τὸ ἄρθρον 22, «ὁ ἅπαξ εἰσκομισθεὶς εἰς τὸ ἐργοστάσιον καπνὸς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξαχθῇ τούτου, οὔτε πρὸ τῆς κοπῆς, οὔτε πρὸ τῆς συσκευῆς καὶ περιβολῆς διὰ τῶν ταινιῶν, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπληρώθη τὸ δικαίωμα τῆς καταναλώσεως καὶ τὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 7 καὶ 8 ἔξοδα καὶ τέλη». Καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 23, «ἐὰν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς εἰσκομίσεως εἰς τὸ ἐργοστάσιον τοῦ καπνοῦ δὲν προσαχθῇ ἡ ἀπόδειξις περὶ τῆς πληρωμῆς τοῦ δικαιώματος καταναλώσεως κλπ., ὁ καπνὸς χαρακτηρίζεται ἀδέσποτον πρᾶγμα τὴν πρωΐαν τῆς τετάρτης ἡμέρας, καὶ ἐκποιεῖται διὰ μονοημέρου δημοπρασίας κτλ.» Γνωρίζετε δὲ πόσον καταθλιπτικαὶ εἶναι αὐταὶ αἱ διατάξεις; Δι’ αὐτῶν στερεῖται ὁ καπνοπώλης τῆς ἐλευθερίας, ὅπως κόψῃ, ὁπόταν θέλῃ, ὅπου θέλῃ, καὶ δι’ οἱωνδήποτε ὀργάνων θέλῃ, τὸν καπνὸν, καὶ θέση αὐτὸν εἰς ἀνάλωσιν, ἐνῷ διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἡ καταθλιπτικὴ αὕτη διάταξις αἴρεται. Ἑπομένως καὶ κατὰ τοῦτο πλεονεκτεῖ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἀσφαλιστικῶν μέτρων, ἅτινα ἐπιβάλλει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καὶ ἅτινα δὲν ἐπιβάλλει ὁ ἰσχύων νόμος. Τὰ ἀσφαλιστικὰ ταῦτα μέτρα, ὡς εἶπον, εἶναι ἡ δήλωσις τοῦ καπνοπαραγωγοῦ καὶ ἡ ἐπαλήθευσις τοῦ συγκομισθέντος καρποῦ παρὰ τοῦ Ἐφόρου. Αὐταὶ εἶναι αἱ δύο δῆθεν καταθλιπτικαὶ διατάξεις, διὰ τὰς ὁποίας ἀπειλεῖται νὰ καταστραφῇ, ὡς ἐλέχθη, ἡ καπνοπαραγωγή. Ἐὰν ἐπιβάλωμεν, λέγουσιν οἱ κατήγοροι τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὸν καπνοπαραγωγὸν νὰ ζυγίζῃ τὸ συγκομισθὲν προϊὸν αὐτοῦ, καὶ μετὰ τὴν ζύγισιν νὰ ὑποβάλλῃ δήλωσιν περὶ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ εἰς τὸν Δήμαρχον, καὶ ἐὰν ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, πρὸς ἐξέλεγξιν τῆς ἀκριβείας τῶν δηλώσεων τούτων, νὰ διαταράξῃ τὸ ἄσυλον τοῦ παραγωγοῦ, θὰ προτιμήσῃ οὗτος νὰ ἐγκαταλίπῃ τὸ ἄροτρον καὶ τὴν σκαπάνην αὑτοῦ, καὶ θὰ ἴδωμεν μεταβαλλόμενα τὰ πεδία τῆς Φθιώτιδος καὶ Ἀργολίδος εἰς πεδία κλαυθμῶν καὶ ὀδυρμῶν! Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα πᾶν ἄλλο εἶναι ἢ ἐπιχειρήματα σοβαρὰ καὶ σπουδαῖα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Αἱ ὑποχρεώσεις αὗται, ἃς ἐπιβάλλει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εἰς τὸν καπνοπαραγωγὸν, εἶναι, κατ’ ἐμὲ, ὑποχρεώσεις ἥκιστα καταθλιπτικαὶ τῆς καπνοπαραγωγῆς, καὶ χωρὶς νὰ ἐξαναγκάσωσιν οὐδένα ἔντιμον καπνοπαραγωγὸν νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν καλλιέργειαν τοῦ προϊόντος τούτου, θέλουσιν ἐξασφαλίσει εἰς τὸ Κράτος μίαν σπουδαίαν πρόσοδον διὰ τῆς περιστολῆς τῆς λαθρεμπορίας, ὡς σᾶς ἀπέδειξα προηγουμένως. Ἐξετάσωμεν ἤδη καὶ τὰ πολυθρύλλητα διαβατήρια. Τὰ διαβατήρια, Κύριοι, καθιεροῦνται καὶ διὰ τοῦ ἰσχύοντος νόμου, καὶ οὐχὶ μόνον διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἀλλὰ μοὶ παρετήρησε κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου, ὅτι τοιαύτη διάταξις δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν ἰσχύοντα νόμον, καὶ ὅτι δὲν ἀνέγνωσα τὸν ἰσχύοντα νόμον. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος οὗτος συνάδελφος νὰ τῷ ἀναγνώσω τὰ ἄρθρα τοῦ ἰσχύοντος νόμου, δι’ ὧν ἀποδεικνύεται, ὅτι αὐτὸς δὲν ἀνέγνωσε τὸν ἰσχύοντα νόμον καὶ οὐχὶ ἐγώ. Αἱ διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος νόμου, δι’ ὧν καθιεροῦνται τὰ διαβατήρια ταῦτα, εἶναι αἱ τῶν ἄρθρων 26, 27 καὶ 28 (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρ. 26. Ὁ ἔλεγχος τοῦ εἰς φύλλα καπνοῦ ἀνήκει εἰς τοὺς Οἰκονομικοὺς Ἐφόρους. Πᾶς ὁ ἀγοράζων ἐκ παραγωγοῦ καπνὸν εἰς φύλλα ὑποχρεοῦται νὰ δώσῃ εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον τῆς ἐπαρχίας, ἐν ᾗ ἠγόρασε τὸν καπνὸν, δήλωσιν εἰς διπλοῦν, ἐμφαίνουσαν κτλ. «Ἄρθρ. 27. Ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος, παραλαμβάνων τὰ δύο πρωτόγραφα τῆς δηλώσεως, βεβαιοῖ διὰ τῆς ὑπογραφῆς αὐτοῦ τὴν ταυτότητα αὐτῆς, καὶ ἐπιστρέφει τὸ ἕτερον τῶν πρωτογράφων εἰς τὸν δηλωτήν. «Ἄρθρ. 28. Ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος τηρεῖ εἰδικὸν βιβλίον, ἐν ᾧ ἀνοίγει μερίδα πιστοχρεώσεως δι’ ἕκαστον δηλωτὴν κτλ.» Μᾶς παρετήρησαν ἐπίσης οἱ ἔντιμοι προλαλήσαντες, ὅτι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν Ἐφόρους, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐφαρμόσουν τὰ βιβλία τῶν πιστοχρεώσεων; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ καταστήσῃ τοὺς Ἐφόρους τιμητὰς τῆς περιουσίας ἡμῶν; Ἀλλὰ, ἔντιμοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται ἡμεῖς σήμερον τὸ πρῶτον νὰ μεταβάλωμεν τοὺς Οἰκονομικοὺς Ἐφόρους εἰς τιμητάς· τοὺς μετέβαλεν εἰς τιμητὰς τῶν περιουσιῶν ἡμῶν καὶ ὁ ἰσχύων νόμος, ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ ὁποίου τοσοῦτον κόπτεσθε, τοὺς μετέβαλον τὰ ἄρθρα 28 καὶ 26 τοῦ νόμου τούτου, κατὰ τὰ ὁποῖα ἄρθρα ὁ Ἔφορος δικαιοῦται ἀνὰ πᾶσαν ὥραν καὶ στιγμὴν νὰ παραβιάζῃ τὸ ἄσυλον καὶ τὴν καλύβην τοῦ χωρικοῦ, καὶ οὐχὶ ἅπαξ μόνον τοῦ ἐνιαυτοῦ, ὡς καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν πρόσθετον ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἀναγράφει, καὶ ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν ἰσχύοντα νόμον· ἡ ὑποχρέωσις αὕτη εἶναι ἡ παροχὴ ἐγγυήσεως. Μᾶς εἶπον οἱ κατήγοροι τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ὅτι, ἂν ὑποβάλητε τοὺς καπνεμπόρους εἰς τὴν βαρεῖαν ταύτην ὑποχρέωσιν τῆς παροχῆς ἐγγυήσεως, δὲν θὰ εὑρεθῇ οὐδεὶς τίμιος καὶ φερέγγυος καπνέμπορος ἢ καπνοπώλης νὰ ἀγοράσῃ καπνὸν, ἀλλὰ πάντες θὰ μεταβληθῶσιν εἰς λαθρεμπόρους. Τοῦτο εἶναι ἀκατάληπτον, τῇ ἀληθείᾳ, καὶ ἀξία θαυμασμοῦ ἡ λογικότης τῶν σκέψεων αὐτῶν. Ὅλως τοὐναντίον, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, θέλει συμβῆ· δὲν θὰ ἐπιτρέπηται εἰς τοὺς ἀφερεγγύους καὶ φερεοίκους, τοὺς μετερχομένους σήμερον τὸν καπνέμπορον, νὰ μεταφέρωσι καπνόν. Ἡ μεταφορὰ τοῦ καπνοῦ θὰ ἐνεργῆται παρὰ τιμίων, φερεγγύων καὶ ἀξιοχρέων καπνεμπόρων, καὶ θέλει οὕτω κλεισθῆ ἑρμητικῶς ἡ θύρα τοῦ λαθρεμπορίου, διότι, μὴ ὑπαρχούσης τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς τοιαύτην ἐγγύησιν, πᾶς φερέοικος καὶ ἀφερέγγυος ἐλευθέρως δύναται νὰ μεταφέρῃ καπνὸν, λαμβάνων διαβατήριον δυνάμει ἁπλῆς αἰτήσεως. Λοιπὸν ἡ διάταξις αὕτη, διὰ τὴν ὁποίαν κατηγορεῖται τὸ νομοσχέδιον, εἶναι διάταξις, ἡ ὁποία ὑποστηρίζει τὸ τιμίως διεξαγόμενον ἐμπόριον, καὶ κλείει τὴν θύραν εἰς τοὺς μετερχομένους τὸ λαθρεμπόριον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν διατάξεων τούτων, τὸ νομοσχέδιον πλεονεκτεῖ τοῦ ἰσχύοντος νόμου καὶ ὅσον ἀφορᾷ ἀκόμη τὰς ποινικὰς διατάξεις. Αἱ ποινικαὶ διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος νόμου εἶναι ἀτελεῖς· δι’ αὐτῶν ἐπιβάλλεται μόνον πρόστιμον, οὐχὶ δὲ καὶ φυλάκισις, ἐνῷ διὰ τῶν ποινικῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ἀναγράφει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, οἱ παραβιάζοντες τὰς διατάξεις αὐτοῦ ὑπόκεινται καὶ εἰς τὴν ποινὴν φυλακίσεως τριμήνου μέχρις ἓξ μηνῶν. Καὶ κατὰ τοῦτο εὑρίσκω λοιπὸν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον πλεονεκτοῦν τοῦ ἰσχύοντος νόμου.

§88Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δέχεσθε ὅτι, ὅσον μεγαλειτέραν ποινὴν ἐπιβάλλει ὁ νόμος, τόσον εἶναι καὶ καλλίτερος;

§89ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Φρονῶ, ὅτι μία ἔλλειψις τοῦ ἰσχύοντος νόμου εἶναι, ὅτι δὲν ἐπιβάλλει τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως.

§90ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αὐτὸ ἠδύνατο νὰ διορθωθῇ.

§91Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἂν θεωρῆτε, ὅτι ἡ ποινὴ ἡ βαρυτέρα εἶναι καὶ ἡ καταλληλοτέρα, ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ τεθῇ.

§92ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριε συνάδελφε, ὅτι μεγάλην θὰ ἀσκήσῃ κατὰ τῶν λαθρεμπόρων ἐπιῤῥοὴν ἡ ἀπειλὴ ποινῆς φυλακίσεως, καὶ τὰ μέγιστα θέλει συντελέσει τοιοῦτον εἶδος ποινῆς εἰς τὴν περιστολὴν τοῦ λαθρεμπορίου. Ὅταν, Κύριοι, παραδεχώμεθα πάντες σχεδὸν, ὅτι ἐκ τῶν γνωστῶν καὶ ἰσχυόντων εἰς ἅπαντα τὰ εὐνομούμενα Κράτη φορολογικῶν συστημάτων τοῦ καπνοῦ οὔτε τὸ τελωνειακὸν, οὔτε τὸ τῆς ἐγγείου φορολογίας, οὐδ’ αὐτὸ ἀκόμη τὸ τοῦ μονοπωλίου δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν εἰς τὴν χώραν ἡμῶν ἐπωφελῶς, καθὸ χώραν παράγουσαν καπνὸν, καὶ ὅτι τὸ μόνον ἁρμόζον εἶναι τὸ σύστημα, δι’ οὗ ἐπιβάλλεται ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ καταλισκομένου καπνοῦ κατὰ τρόπον, μὴ παραβλάπτοντα τὴν παραγωγήν, τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν αὐτοῦ, καὶ ἀσφαλίζοντα σπουδαίαν πρόσοδον εἰς τὸ Κράτος. Ὅταν πρόκηται νὰ κρίνωμεν μεταξὺ τῶν δύο τούτων συστημάτων, συστημάτων φορολογίας ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ, ἐχόντων μίαν καὶ τὴν αὐτὴν βάσιν καὶ τὸν αὐτὸν τρόπον βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως, καὶ διαφερόντων μόνον κατὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφουσι καὶ καθιεροῦσι πρὸς πραγμάτωσιν καὶ ἀσφάλισιν τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκουσι τὰ φορολογικὰ ταῦτα συστήματα, νομίζω, ὅτι πᾶς λόγος συνηγορεῖ ὑπὲρ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διότι τὸ διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καθιερούμενον σύστημα, χωρὶς νὰ καταθλίβῃ τὴν καπνοπαραγωγήν, χωρὶς νὰ περιορίζῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας τοῦ καπνοῦ, περιστέλλει τὸ λαθρεμπόριον, καὶ ἐγγυᾶται, καὶ ἐξασφαλίζει ἀξιόλογον πρόσοδον εἰς τὸ Κράτος. Ἀλλά, Κύριοι, οἱ κατήγοροι τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἐπεκαλέσθησαν καὶ τοὺς ἀριθμούς. Μᾶς εἶπον, ὅτι τὸ προκείμενον φορολογικὸν νομοσχέδιον ὑπῆρξε καὶ ἄλλοτε νόμος τοῦ Κράτους, λειτουργήσας ἐπὶ 23 ὅλους μῆνας, καὶ μᾶς παρέστησαν μέλανα τὰ ἀποτελέσματα, καὶ ὀλεθρίας τὰς συνεπείας τοῦ νόμου ἐκείνου, ὡς πρὸς τὴν πρόσοδον, ἣν κατὰ τὸ διάστημα ἐκεῖνο ἀπέφερεν εἰς τὸ Κράτος. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι, οἱ ἐκ τῶν ἀριθμῶν, οὓς ἐπεκαλέσθησαν, ἐξαγαγόντες τὸ πόρισμα, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, μεταβαλλόμενον εἰς νόμον, θὰ μειώσῃ τὰς προσόδους τοῦ Κράτους, οἰκτρῶς ἐπλανήθησαν περὶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀριθμῶν τούτων καὶ τὴν σημασίαν αὐτῶν. Οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους ἀναφέρει ἡ περιληπτικὴ κατάστασις, ἡ ἐμφαίνουσα τὸ ποσὸν τοῦ φορολογηθέντος καπνοῦ καὶ τουμπεκίου καὶ τοῦ εἰσπραχθέντος φόρου ἀπὸ τοῦ 1884–1890, νομίζω, Κύριοι, ὅτι συνηγοροῦσι λίαν εὐγλώττως ὑπὲρ τοῦ φορολογικοῦ συστήματος τοῦ καπνοῦ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Κατὰ τὴν κατάστασιν ταύτην, ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου ᾼΣΞʹ, τοῦ νόμου τοῦ καταργήσαντος τὰ κοπτήρια καὶ τὰς ταινίας, καὶ καθιερώσαντος τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων κατὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ, τὸ ποσὸν τοῦ φορολογηθέντος καπνοῦ ἀνῆλθεν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος αὐτοῦ μέχρι τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἤτοι ἀπὸ τῆς 11 Σεπτεμβρίου τοῦ 1885 μέχρι τῆς 1 Σεπτεμβρίου τοῦ 1886, εἰς 985,206 ὀκάδας, καὶ ἀπὸ τῆς 1 Σεπτεμβρίου 1886 μέχρι τῆς λήξεως τῆς ἰσχύος αὐτοῦ εἰς 589,636 ὀκάδας, ἤτοι κατὰ μέσον ὅρον τὸ ἐτήσιον ποσὸν τοῦ φορολογηθέντος καπνοῦ ἀνῆλθεν εἰς 899,910 ὀκάδας· κατὰ δὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον, τὸ ποσὸν τοῦτο ἀνῆλθε κατὰ μὲν τὸ ἔτος 1888 εἰς 1,059,000 ὀκάδας, κατὰ τὸ 1889 εἰς 1,007,049, καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1890, ὅτε ηὐξήθη ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ ἀπὸ 4 δραχμὰς εἰς 5.20, εἰς 803,585 ὀκ., ἤτοι κατὰ μέσον ὅρον τὸ ἐτήσιον ποσὸν τοῦ φορολογηθέντος καπνοῦ ἀνῆλθεν εἰς 971,295. Ἀλλ’ οἱ κατήγοροι τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ὅπως ἐξαγάγωσιν ἐκ τῶν ἀριθμῶν τούτων τὸ πόρισμα, ὅτι τὸ φορολογικὸν τοῦτο σύστημα τῶν δηλώσεων θὰ ἀποφέρῃ πρόσοδον κατὰ πολὺ ἐλάσσονα τῆς τοῦ συστήματος τῶν κοπτηρίων, δὲν ὑπολογίζουσι τὰς προσόδους τῶν τεσσάρων πρώτων μηνῶν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου, ἀλλ’ ἄρχονται ὑπολογίζοντες τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ μόνον ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1886, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1886 ηὔξησε κατὰ ἡμίσειαν δραχμὴν κατ’ ὀκᾶν, καὶ οἱ καπνοπῶλαι ἔσπευσαν νὰ κόψωσι κατὰ τοὺς μὴ ὑπολογιζομένους τούτους μῆνας πλέον ποσὸν καπνοῦ, ὅπως κερδήσωσι τὸν πρόσθετον τοῦτον φόρον τῆς ἡμισείας δραχμῆς. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, Κύριοι, διὰ τὸν λόγον τοῦτον τῆς κατὰ Ἰανουάριον αὐξήσεως τοῦ φόρου κατὰ ἡμίσειαν δραχμήν, ὅπως ἐκτιμήσωμεν ὀρθῶς τοὺς ἀριθμοὺς τῆς περιληπτικῆς ταύτης καταστάσεως, ὀφείλομεν νὰ μὴ λάβωμεν μεμονωμένα τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου κατὰ τὸ ἔτος 1886, ἀσχέτως πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῶν τεσσάρων πρώτων μηνῶν τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ, καθ’ οὓς χάριν τῆς ὠφελείας τοῦ προσθέτου φόρου ἐκόπη ὑπὸ τῶν καπνοπωλῶν ποσὸν καπνοῦ κατὰ πολὺ ἀνώτερον τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν κατανάλωσιν τῶν μηνῶν τούτων. Ἄλλως, Κύριοι, ἐὰν κρίνωμεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μόνον τοῦ 1886 καὶ ἐντεῦθεν, ἀσχέτως πρὸς τὰ τῶν τεσσάρων πρώτων μηνῶν, ἠθέλομεν σφαλερῶς ὑπολογίσει ταῦτα, ἐπὶ σφαλερᾶς δὲ βάσεως στηριζόμενοι οἱ ἀντιδοξοῦντες, καταλήγουσιν εἰς σφαλερὰ καὶ ἄτοπα πορίσματα. Κατὰ τὸν ἀκριβῆ λοιπὸν καὶ ὀρθὸν ὑπολογισμὸν τῶν ἀριθμῶν τούτων, μικρὰ ὑφίσταται ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ποσοῦ τοῦ καπνοῦ, ὅστις ἐκόπη κατὰ τοὺς 23 μῆνας τῶν ἐτῶν 1885, 1886 καὶ 1887, καθ’ οὓς ἴσχυσεν ὁ νόμος ΑΣΞʹ καὶ τοῦ καπνοῦ, ὅστις ἐκόπη κατὰ τὸν μετέπειτα χρόνον, ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος δὲν ἴσχυσεν ἢ ὀλίγον μόνον χρόνον, εἴκοσι καὶ τρεῖς μόνον μῆνας, πᾶς νόμος δὲ, πρώτην φορὰν ἐφαρμοζόμενος, δὲν δύναται ν’ ἀποφέρῃ ἀμέσως τοὺς προσδοκωμένους καρποὺς, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἐκ Παρνασσίδος ἔντιμος συνάδελφος, ἐξετάζων τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ἰσχύοντος νόμου κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ πᾶσαν ἄλλην περίστασιν, σχετιζομένην πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου καὶ ἐπιδράσασαν ἐπ’ αὐτῆς, δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονήσωμεν, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὰ ἔτη, καθ’ ἃ ὁ νόμος οὗτος εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὁ τόπος ἡμῶν διετέλεσεν εἰς ἐκτάκτως ἀνώμαλον κατάστασιν. Ἕνεκα τοῦ πραξικοπήματος τῆς Βουλγαρίας κατὰ τὸ 1885, ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διατάξῃ ἐπιστράτευσιν, καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῆς, ὡς καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφόρων τοῦ Κράτους, περὶ πᾶν ἄλλο ἦσαν ἐστραμμένοι ἢ περὶ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ καὶ τὴν τήρησιν τῶν βιβλίων τῶν πιστοχρεώσεων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, ὁ ἔντιμος ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴς, συνηγορῶν χθὲς ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ὑπεστήριξεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου τούτου κατὰ τὸ 1890, διότι κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο εἴχομεν βουλευτικὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ δὲν εἴχομεν, Κύριοι, τοιαύτας ἐκλογὰς καὶ κατὰ τὸ 1887; Ἀλλὰ, ἐκτὸς καὶ τοῦ λόγου τούτου, μήπως τὸν νόμον αὐτὸν, οὗ τὰ ἀποτελέσματα ἐπισείουσι καθ’ ἡμῶν οἱ κατήγοροι τοῦ νομοσχεδίου, ἐφήρμοσε τοὐλάχιστον ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, τῆς ὁποίας εἶναι τέκνον; Τὸν νόμον ἐκεῖνον ἐφήρμοσε κατὰ τὸν τελευταῖον χρόνον ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἥτις δυσμενῆ εἶχε περὶ αὐτοῦ γνώμην. Δι’ ὅλους τούτους τοὺς λόγους φρονῶ, Κύριοι, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τῆς περιληπτικῆς ταύτης καταστάσεως λαλοῦσι γλῶσσαν ὅλως ἀντίθετον ἐκείνης, τὴν ὁποίαν οἱ ἔντιμοι προλαλήσαντες κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου συνάδελφοι μᾶς εἶπον, ὅτι λαλοῦσιν. Οὗτοι, ἐσφαλμένως ὑπολογίζοντες τοὺς ἀριθμοὺς τούτους καὶ ἀσχέτως πρὸς τὰς περιστάσεις, καθ’ ἃς ἐφηρμόσθη ὁ νόμος περὶ καπνοῦ, ὁ καθιερῶν τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων κατὰ τὴν παραγωγὴν, προῆλθον εἰς τὸ ἐσφαλμένον συμπέρασμα, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν συμφέρει νὰ μεταβληθῇ εἰς νόμον τοῦ Κράτους κατὰ τὰς σημερινὰς κρισίμους οἰκονομικὰς περιστάσεις, ἃς διανύομεν, ἐγὼ δὲ φρονῶ, Κύριοι, καὶ μετὰ πεποιθήσεως ἀκραδάντου ὑποστηρίζω, ὅτι χάριν αὐτῶν τῶν περιστάσεων ἀκριβῶς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δέον νὰ γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους, διότι ἀσφαλῶς θέλομεν δι’ αὐτοῦ ἐπιτύχει αὔξησιν τῶν προσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, βασιζόμενοι εἰς τὰ εὐάρεστα ἀποτελέσματα, ἅτινα οἱ ἀριθμοὶ ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἀπέφερεν ὁ νόμος τοῦ 1885 κατὰ τὰ ἔτη τῶν ἐξαιρετικῶς ἀνωμάλων ἐκείνων περιστάσεων, καίπερ μὴ ἐφαρμοσθεὶς παρὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, ἀλλὰ παρὰ Κυβερνήσεως πολεμίως πρὸς αὐτὸν διακειμένης. Μεταβαίνω ἤδη, Κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τῆς χρηστότητος τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ κατήγοροι αὐτοῦ διϊσχυρίσθησαν, ὅτι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς χρηστότητος μειονεκτεῖ τοῦτο κατὰ πολὺ τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ὡς μέλλον νὰ μεταβάλῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς μέγα λαθρεμπορεῖον. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, οἵτινες ἀντιπροσωπεύετε τὰς διαφόρους ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς σήμερον, ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἰσχύοντος νόμου τῶν κοπτηρίων καὶ τῶν ταινιῶν, δὲν ἔχῃ μεταβληθῆ ἀληθῶς ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον εἰς μέγα λαθρεμπορεῖον· ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἐὰν ἐν μέσῳ τῇ πρωτευούσῃ δὲν δύναται πᾶς τις νὰ προμηθευθῇ καπνὸν ἀφορολόγητον. Τό γʹ ἐπ’ ἐμοὶ, δύναμαι, Κύριοι, νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι εἴς τε τὴν ἐμὴν ἐπαρχίαν καὶ εἰς τὰς πλείστας τοῦ νομοῦ τῶν Κυκλάδων, ὃν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, ἡ ταινία κατέστη σχεδὸν ἄγνωστος. Δὲν βλέπω λοιπὸν, ὁποῖον ἀληθῶς κίνδυνον διατρέχομεν, ἂν καταργήσωμεν νόμον, ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ὁποίου ἡ Ἑλλὰς τῷ ὄντι κατέστη εὐρύτατον λαθρεμπορεῖον, ὡς ἐπισήμως ἀποδεικνύεται καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ὑποβληθείσης εἰς τὴν Βουλὴν περιληπτικῆς καταστάσεως τῆς ἐμφαινούσης τὰ εἰσαχθέντα ἐν τοῖς ἐργοστασίοις τοῦ Κράτους πρὸς κοπὴν ποσὰ καπνοῦ καὶ τουμπεκίου, καθ’ ἣν εἰς πλεῖστα κοπτήρια θέλετε παρατηρήσει, ὅτι μηδαμινὸν καὶ ἐλάχιστον ποσὸν καπνοῦ προσάγεται πρὸς κοπήν. Περαίνων, Κύριοι, τὸν λόγον, φρονῶ, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον πλεονεκτεῖ τοῦ ἰσχύοντος νόμου, καὶ συμφέρει εἰς τὸ Κράτος νὰ μεταβληθῇ εἰς νόμον, διότι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι θ’ ἀποφέρῃ πρόσοδον ἀνωτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὁ ἰσχύων νόμος ἀποφέρει, ὅτι θὰ περιστείλῃ τὸ λαθρεμπόριον, καὶ ὅτι δὲν θὰ παραβλάψῃ παντάπασι τὴν παραγωγὴν, τοὐναντίον δὲ ὅτι θέλει ἐνθαῤῥύνει καὶ ὑποστηρίξει τὴν βιομηχανίαν καὶ τὴν ἐμπορίαν τοῦ καπνοῦ. (Συζήτησις διαλογικὴ μεταξὺ Κωνσταντοπούλου καὶ Ταταράκη).

§93ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἀφοῦ ἡ Ἑλλὰς παράγει καπνὸν, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ βιομηχανίαν καπνοῦ· δὲν δύνασθε δὲ νὰ ἔχητε βιομηχανίαν καπνοῦ, ἐφ’ ὅσον ἰσχύει νόμος, οἷος ὁ περὶ κοπτηρίων ἰσχύων, διότι οὗτος παρεμβάλλει μυρία προσκόμματα εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς ἐμπορίας τοῦ καπνοῦ. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, Κύριοι, κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς καὶ τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον μετὰ πεποιθήσεως ὑποστηρίζω, ὡς σπουδαίως ἐξυπηρετοῦν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ὡς πρὸς τὰς λεπτομερείας ὅμως, τολμῶ νὰ ὑποβάλω κἀγὼ παρατηρήσεις τινὰς πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν ἑξῆς ζητημάτων. Καὶ πρῶτον παρακαλῶ αὐτόν, ὅπως δεχθῇ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἄλλος ἔντιμος συνάδελφος ὑπέβαλε, περὶ ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ἀπὸ 5 δραχμῶν εἰς 3, διότι, ὅσον ἐλαττοῦται τὸ κέρδος, τόσον ἐλαττοῦται ἡ δίψα τοῦ λαθρεμπόρου. Δὲν ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν ταύτην ἐκ στοργῆς πρὸς τὸν καταναλωτὴν, ἀλλ’ ὡς μέτρον συντελεστικώτατον πρὸς περιστολὴν τῆς λαθρεμπορίας. Δεύτερον, ἑτέραν παρατήρησιν ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς· ὅτι, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὸν παραγωγὸν τὸν θεωρεῖ, καὶ μάλα δικαίως, ὡς ἔντιμον καὶ ἀξιόχρεων, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ὑποβάλλει αὐτὸν εἰς τὴν ὑποχρέωσιν παροχῆς ἐγγυήσεως διὰ τὴν κατοχὴν τοῦ καπνοῦ μετὰ τὴν συγκομιδὴν αὐτοῦ, δὲν πρέπει ἐπίσης, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, νὰ ὑποβάλωμεν αὐτὸν εἰς παροχὴν ἐγγυήσεως, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε μεταφέρει τὸν καπνὸν αὐτοῦ ἀλλαχοῦ. Ὑποθέτω μάλιστα, ὅτι τοιοῦτο φαίνεται νὰ ἦτο καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ συντάκτου τοῦ νομοσχεδίου, διότι παρατηρῶ, ὅτι ὑπάρχει μία σπουδαία διαφορὰ μεταξὺ τοῦ κειμένου τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καὶ τοῦ ἄλλοτε ἰσχύοντος νόμου, εἰς τὸ ἄρθρον 8, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ αἰτῶν τὴν πρὸς μεταφορὰν ἄδειαν, εἴτε παραγωγὸς, εἴτε μὴ, ὑποχρεοῦται νὰ δώσῃ συγχρόνως πρὸς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον ἀξιόχρεων ἐγγύησιν περὶ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως καὶ τῶν τυχὸν ἐπιβληθησομένων ἐπὶ παραβάσει τοῦ παρόντος νόμου ποινῶν.» Αὐταὶ αἱ λέξεις «εἴτε παραγωγὸς εἴτε μὴ» ἐξηλείφθησαν ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ ἐκ τῆς παραλείψεως ταύτης ἄγομαι νὰ πιστεύσω, ὅτι ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου ἐσκόπει νὰ μὴ ἐπιβάλῃ τὴν ὑποχρέωσιν παροχῆς ἐγγυήσεως εἰς τὸν παραγωγὸν ἐν περιπτώσει μεταφορᾶς τοῦ καπνοῦ. Τρίτον φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ μία διασάφησις ἐπὶ τῆς ἐννοίας τοῦ ἄρθρου 14, ὅτι δηλ. δὲν ὑποβάλλεται εἰς φόρον καταναλώσεως παντὸς εἴδους καπνὸς, ἐξαγόμενος τοῦ Κράτους, καὶ ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ἐπιστρέφηται τὸ ποσὸν τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον κατεβλήθη. Ἡ διασάφησις αὕτη εἶναι ἀναγκαία, διότι τὸ ἄρθρον 14 τοῦ νομοσχεδίου ἀναφέρει μὲν, ὅτι ὁ ἐξαγόμενος τοῦ Κράτους καπνὸς εἰς οὐδένα ὑπόκειται φόρον, ἀλλὰ παραλείπει νὰ ὁρίσῃ καὶ τὸ εἶδος τοῦ καπνοῦ· ἑπομένως ἐκ τῆς ἀσαφείας ταύτης γεννᾷ τὴν ἀπορίαν, ἐὰν τῆς ἀτελείας ταύτης ἀπολαύῃ παντὸς εἴδους καπνὸς, κεκομμένος καὶ μὴ, ἢ μόνον ὁ ἄκοπος καὶ εἰς φύλλα. Ἐὰν ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου ἐνόει μόνον τὸν μὴ κεκομμένον νὰ καταστήσῃ ἀτελῆ, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ παραδεχθῇ τὴν ἀτέλειαν ταύτην καὶ ἐπὶ τοῦ κεκομμένου καπνοῦ, χάριν τῆς βιομηχανίας τοῦ καπνοῦ, καὶ νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο ὡς ἑξῆς: «ὁ ἐξαγόμενος τοῦ Κράτους καπνὸς, εἴτε εἰς φύλλα εἴτε κεκομμένος, δὲν ὑποβάλλεται εἰς φόρον καταναλώσεως». Τετάρτη παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ φέρω, εἶναι ὅσον ἀφορᾷ τὰς διατάξεις τὰς ποινικὰς τῶν ἄρθρων 27 καὶ 31. Δὲν εἶμαι, Κύριοι, τῆς γνώμης, ὅτι τὰ ἄρθρα ταῦτα ἀντίκεινται εἰς τὸ Σύνταγμα· διαφωνῶ δὲ κατὰ τοῦτο πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφον, ὁ ὁποῖος προσέβαλε ταῦτα ὡς ἀντισυνταγματικά...

§94ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδήλωσα ὅτι θ’ ἀγορεύσω, ἀλλ’ ἀκόμη δὲν ἠκούσατε τὰ ἐπιχειρήματά μου.

§95ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον 101 τοῦ Συντάγματος ἔχει ἐπὶ λέξει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Αἱ τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ὑποθέσεις ὑπάγονται εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, παρ’ ὧν δικάζονται ὡς καταπείγουσαι· αἱ ἄρσεις συγκρούσεων δικάζονται παρὰ τοῦ Ἀρείου Πάγου. Οὐδὲν δικαστήριον, οὐδεμία δικαιοδοσία τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν ἄνευ εἰδικοῦ νόμου. Μέχρι τῆς ἐκδόσεως εἰδικῶν νόμων ἰσχύουσιν οἱ ὑφιστάμενοι περὶ διοικητικῆς δικαιοδοσίας.» Ὅτι, Κύριοι, τὸ Σύνταγμα ἐπιτρέπει τὴν ὑπαγωγὴν ὑποθέσεων τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ καὶ εἰς μὴ τακτικὰ δικαστήρια, ἐξάγεται ἀριδήλως ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς τελευταίας Ἐθνικῆς Συνελεύσεως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου, ὅπερ ἀνέγνωσα ὑμῖν. Ὅστις ἀναγνώσει τὰ πρακτικὰ τῆς συζητήσεως ταύτης, θὰ ἴδῃ, ὅτι ὑπεβλήθησαν τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ Συντάγματος ὑπὸ τοῦ Διομήδους Κυριακοῦ, καθηγητοῦ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, καὶ ὑπό τινος ἄλλου, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα δὲν ἐνθυμοῦμαι ἤδη, ὅπως πᾶσα ὑπόθεσις τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ὑπαχθῇ εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια καὶ ὅπως ἐξαλειφθῇ ἡ φράσις ἡ ἐν τῷ ἄρθρῳ 101 ἀναγραφομένη: «οὐδεμία δικαιοδοσία τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄνευ εἰδικοῦ νόμου». Ἀλλ’ ὁ καθηγητὴς τοῦ διοικητικοῦ δικαίου Κόκκινος δι’ ἀγορεύσεως εὐγλώττου καὶ πλήρους ἐπιχειρημάτων ἀπέδειξεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις, καθ’ ἣν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους ἐξυπηρετοῦνται καλλίτερον, ἐὰν ἡ δικαιοδοσία τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ἀνατεθῇ καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην ἀρχὴν, ἐκτὸς τῶν τακτικῶν δικαστηρίων· ἔφερε πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης του τὰ ἰσχύοντα ἐν Γαλλίᾳ, ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἐν τοῖς μᾶλλον εὐνομουμένοις ἔθνεσι, καὶ ἡ εὐφραδὴς ἐκείνη ἀγόρευσίς του ἔπεισε τὴν Συνέλευσιν ν’ ἀποῤῥίψῃ τὰς τροπολογίας τῶν ἀξιοτίμων ἐκείνων πληρεξουσίων, καὶ νὰ παραδεχθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα· φρονῶ, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δικαιοῦται νὰ ἀναθέσῃ τοιαύτην δικαιοδοσίαν καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἰς πάντα ἄλλον. (Διαλογικὴ συζήτησις μεταξὺ Ταταράκη καὶ Γ. Φιλαρέτου.)

§96ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἕτερος ἔντιμος ἐκ Ζακύνθου συνάδελφος ἐμέμφθη τὸ ἄρθρον 27, ὅτι ἀφαιρεῖ ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε δικαιοδοσίας τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τὰς παραβάσεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ἐξέφρασε τὴν γνώμην, ὅτι ὀρθότερον καὶ λυσιτελέστερον εἶναι, ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐφέσεων ἐπὶ τῶν παραβάσεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ ἀνατίθηται εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, ὅπως γίνεται καὶ κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον. Ἐγὼ, Κύριοι, εἶμαι τῆς γνώμης τῶν ἐντίμων συναδέλφων, ὅτι πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ ἐκδίκασις τῶν παραβάσεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἀπὸ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον καὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς τὴν γνώμην τῶν ἐντίμων συναδέλφων κ. κ. Γ. Φιλαρέτου καὶ Κωνσταντοπούλου, καὶ θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τοιαύτης τροπολογίας, ἀλλ’ ὄχι δι’ οὓς λόγους ἐκεῖνοι ὑποστηρίζουν. Ὑποστηρίζω τὴν γνώμην ταύτην δι’ ἕτερον λόγον. Νομίζω, ὅτι αἱ παραβάσεις τῶν φορολογικῶν νόμων ὀρθὸν εἶναι νὰ ἐκδικάζωνται ἀπὸ τὰ τακτικὰ δικαστήρια, διότι εἰς ταῦτα οἱ πολῖται εὑρίσκουσι τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις ὡς πρὸς τὴν ὀρθὴν καὶ ταχεῖαν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια ἔχομεν τὴν ἐγγύησιν τῆς ἰσοβιότητος, τὴν ἐγγύησιν τῆς ἐλευθερίας τῆς ὑπερασπίσεως, τὴν ἐγγύησιν τῆς δημοσιότητος καὶ τοῦ ἠτιολογημένου τῶν ἀποφάσεων, ἐνῷ τοιαύτας ἐγγυήσεις τὸ Νομικὸν Συμβούλιον δὲν παρέχει. Ἐὰν, Κύριοι, ῥίψητε ἓν βλέμμα ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων, τὰς ὁποίας τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ἐκδίδει ἐπὶ τῶν διαφόρων ἀντικειμένων, ἅτινα ὑπεβλήθησαν, οὐχὶ ὀρθῶς, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ, θὰ παρατηρήσητε, ὅτι τὰ 99% αὐτῶν εἶναι ἀναιτιολόγητοι. Θὰ παρατηρήσητε, ὅτι οἱ νομικοὶ σύμβουλοι, οὐδεμίαν ὑπέχοντες εὐθύνην, περιέπεσαν εἰς πλεῖστα ὅσα σφάλματα· διὰ τοῦτο δὲ ὑποστηρίζω τὴν γνώμην, ὅτι αἱ παραβάσεις κατὰ τοῦ νόμου τούτου πρέπει νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ἀλλ’ οὐδέποτε θὰ ψηφίσω νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἀναθέτῃ οἱανδήποτε δικαστικὴν ἐξουσίαν εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, διότι οὐδεμίαν πεποίθησιν ἔχω εἰς αὐτό. Τελευταῖον, Κύριοι, ἀποδοκιμάζω καὶ ἀποκρούω τὴν διάταξιν τοῦ ἐδαφ. βʹ τοῦ ἄρθρου 30. Εἶμαι κατὰ τῆς προφυλακίσεως, τῆς καθιερουμένης ὑπὸ τοῦ ἄρθρου τούτου, καθόσον, ἐὰν καὶ εἰς αὐτὰς τὰς παραβάσεις τοῦ ποινικοῦ νόμου, τὰς φερούσας χαρακτῆρα πλημμελήματος, αἱ ἐλεύθεραι νομοθεσίαι δὲν ἐπιτρέπωσι τὴν προφυλάκισιν, εἰμὴ εἰς σπανίας καὶ ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις, εἰς ἁπλᾶ πταίσματα, εἰς παραβάσεις ἁπλᾶς τῶν φορολογικῶν νόμων ἡ προφυλάκισις εἶναι θεσμὸς ἀποτρόπαιος, δρακόντειος καὶ ἀνελεύθερος, τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ ὑποστηρίξω.

§97ΣΚΟΥΖΕΣ. Κύριε συνάδελφε, ἓν ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων σας εἶναι, ὅτι ὁ ἰσχύων νόμος δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τὰς νήσους Πάρον, Τῆνον, Μῆλον, καὶ ἀπὸ πηγὴν δὲ ἐπισημοτέραν ἠκούσαμεν, ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας. Λοιπὸν δὲν ἔρχεσθε εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ ἰσχύων νόμος, ἐὰν ἐφηρμόζετο αὐστηρῶς καὶ εἰλικρινῶς, ἀντὶ τῶν 4,500,000, τὰ ὁποῖα ἔδωκεν, ἤθελε δώσει τοὐλάχιστον 7 ἢ 8 ἑκατομμύρια;

§98ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ναὶ, ἀλλὰ δὲν δύναται δυστυχῶς νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι πρέπει νὰ προφυλάξωμεν ὅλας τὰς κρύπτας καὶ ὅλας τὰς τρώγλας τοῦ Κράτους θέτοντες πανταχοῦ ἀστυνομικοὺς κλητῆρας τιμίους καὶ τοῦ καθήκοντος, ὅπερ δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν.

§99ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν εὔγλωττον καὶ θερμὴν ὑποστήριξιν ὑμῶν εἶχε τὴν ἀτυχίαν τὸ νομοσχέδιον νὰ ὑποστῇ καὶ ἓξ ἢ ἑπτὰ παρατηρήσεις.

§100ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Τέσσαρας μόνον, ἀφορώσας εἰς διατάξεις αὐτοῦ δευτερευούσας, καὶ κατ’ οὐδὲν ἀναιρούσας τὴν ἀρχὴν, τὴν βάσιν καὶ τὰς θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ὅπερ ὑποστηρίζω.

§101ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ διακόπτων ἐπὶ μικρὸν τὴν συζήτησιν, νὰ καταθέσω πρότασιν λίαν ἐπείγουσαν, τουτέστι σχέδιον νόμου, δι’ οὗ ἐγκρίνεται ἡ σύμβασις, ἡ συνομολογηθεῖσα μετὰ τῆς ἑταιρίας τῶν σιδηροδρόμων τῆς Πελοποννήσου, δι’ ἧς συμβάσεως ἡ ἑταιρία αὕτη ἀναλαμβάνει τὴν κατασκευὴν τοῦ μήπω περατωθέντος τμήματος τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν ὑπὸ ὅρους ἀναγραφομένους ἐν τῇ συμβάσει, παραχωρεῖται δὲ αὐτῇ καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις ὁλοκλήρου τῆς γραμμῆς. Ἐπειδὴ δὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι λίαν ἐπεῖγον, καὶ ἐπειδὴ εἶναι καλὸν ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτοῦ πρὸ τῶν διακοπῶν, αἵτινες θὰ ἐπέλθωσι πιθανὸν ἕνεκα τῶν ἑορτῶν, θὰ παρακαλέσω τὸ Προεδρεῖον νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἑσπέραν ταύτην, τὴν δὲ Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀναγραφὴν αὐτοῦ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον, ὅπως ἔλθῃ αὔριον εἰς πρώτην συζήτησιν.

§102ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ μετὰ τῆς συμβάσεως. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 74–75). Ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§104ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§105ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ κάμω μίαν ἐξήγησιν πρὸς τὴν Βουλὴν. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ τηλεγράφημα ἐκ Καλαμῶν, ὅμοιον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὁ προαγορεύσας ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἢ δὲν ἠθέλησε νὰ ἐξηγήσῃ τοὺς λόγους, ἢ δὲν γνωρίζει τὰ αἴτια, τὰ προκαλέσαντα τὸ τηλεγράφημα αὐτό. Οἱ τηλεγραφοῦντες καπνοπῶλαι ἐκ Καλαμῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ εἷς τῶν συγγενῶν μου, εὑρέθησαν μὲ ποσὰ μεγάλα καπνοῦ, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀγοράσει πρὸς 60 καὶ 90 λεπτὰ καὶ 1 δραχμὴν, ἤδη ὅμως διὰ τοῦ νέου συστήματος τὰ πλεῖστα θὰ καταντήσωσι δι’ αὐτοὺς ἄχρηστα· ἐντεῦθεν λοιπὸν ὁ λόγος ὁ σπουδαῖος, ὁ ὁποῖος ἠνάγκασεν αὐτοὺς νὰ ὑποβάλωσι τηλεγράφημα πρὸς ὅλους τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας, διὰ νὰ μὴ ἀπολέσουν τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο ν’ ἀποκτήσουν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀφορμὴ, καὶ ὄχι ἡ ἀφορμὴ ὅτι ἀποδοκιμάζουν τὸ προτεινόμενον σύστημα· αὐτοὶ ἀποδοκιμάζουν τὸ ὑπάρχον σύστημα· τὸ νέον σύστημα δὲν τοῖς ἐγένετο ἀκόμη γνωστὸν καθ’ ὅλας τὰς διατυπώσεις καὶ διατάξεις. Ὁ ἀξιότιμος λοιπὸν συνάδελφος δὲν ἐξήγησε τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος προὐκάλεσε τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ, καὶ ὤφειλον νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα μὴ αὕτη εὑρίσκηται εἰς πλάνην, ὅτι ὁ λαὸς ἀποδοκιμάζει τὸ προτεινόμενον σύστημα. Καὶ εἰς τὰ Φιλιατρὰ καὶ εἰς τὴν Κυπαρισσίαν καὶ εἰς τοὺς Γαργαλιάνους καὶ εἰς τὴν Πύλον, καὶ ὅπου καὶ ἂν διήλθομεν κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ὅλος ὁ λαὸς, ὁ ὁποῖος μᾶς ἠκολούθει καὶ μᾶς ἐψήφισεν, ἀπεδοκίμαζε τὸ ὑπάρχον σύστημα, καὶ ἐντολὴν ῥητὴν μᾶς ἔδωκεν, ὅπως τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ ἀνατρέψωμεν. Ἔχοντες λοιπὸν ἐντολὴν παρὰ τῶν ἐκλογέων μας, ὀφείλομεν νὰ ἐκτελέσωμεν αὐτήν. Τὸ σύστημα, τὸ μέχρι τοῦδε κρατοῦν, τῶν πακέτων, δὲν εἶναι ἀνεκτὸν παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ βλέπῃ, τί ἀγοράζει ὁ καταναλωτής. Αὐτὰ δὲ, τὰ ὁποῖα λέγουσι 4 ἢ 5 ἐνδιαφερόμενοι, αὐτὰ ἐννοεῖται, ὅτι εἶναι ἐπουσιώδη ἀπέναντι τῆς γενικῆς γνώμης τοῦ ἔθνους. Ταῦτα ὤφειλον νὰ ἐξηγήσω ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον;

§107ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀπόψε εἶναι πολὺ ἀργὰ, ἀναβάλλω διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἀπόψε ἀκόμη ἐργαζομένη.

§108ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδενὸς ἄλλου ζητοῦντος τὸν λόγον, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν.

§110ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν κ.κ. Λυμπεροπούλου καὶ Ἀργασάρη Λομβάρδου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 88, ἐξ ὧν 74 εἶπον Ναὶ, 13 εἶπον Ὄχι, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ὥστε ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο δεκτὴ διὰ ψήφων 74 κατὰ 13. Ὁ Βουλευτὴς Φθιώτιδος κ. Τράκας κατέθηκε τροπολογίας τινὰς ἐπὶ διαφόρων ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Ὡσαύτως ὁ κ. Ζυγομαλᾶς κατέθηκεν ἑτέρας τροπολογίας. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 76–77).

§113ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καταθέτω πληροφορίας τινὰς, ἃς μοὶ ἐζήτησεν ὁ ἐκ Ζακύνθου Βουλευτὴς, ἀναγομένας εἰς τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Ὁ Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου ἀπηύθυνε δύο ἐπερωτήσεις· ἡ μία ἐξ αὐτῶν ἔχει οὕτως (ἀναγινώσκει): «Αʹ) Κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς 17 Σεπτεμβρίου παρελήφθησαν ἐκ τοῦ τελωνείου Πειραιῶς, προερχόμενα ἐξ Αἰτωλικοῦ, 200 καὶ πλέον δέματα καπνοῦ, μετενεχθέντα εἰς Ἀθήνας διὰ δώδεκα ἁμαξίων, ἄγνωστοι δὲ ἔμειναν ὅ τε ἀποστολεὺς καὶ ὁ παραλήπτης. Ἡ Ἐφορία Πειραιῶς ἔλαβε γνῶσιν τῆς μεταφορᾶς, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει ἀδείας μεταφορᾶς ἐπέτρεψε τὴν εἰς Ἀθήνας μεταφοράν. Ἀλλ’ ὁ Ἔφορος Ἀττικῆς οὐδεμίαν γνῶσιν ἔλαβε, κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ἰσχύοντος ᾼΥΚʹ νόμου τῆς 12 Ἀπριλίου 1887, περὶ τῆς τοιαύτης μεταφορᾶς, παραλείψαντος τοῦ Ἐφόρου Μεσολογγίου, ὡς τόπου τῆς ἀποστολῆς, νὰ εἰδοποιήσῃ περὶ τούτου, ὡς ὤφειλε, κατὰ τὸ ἄρθρον 32, τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον Ἀθηνῶν. Τὴν παράνομον ταύτην πρᾶξιν, τὴν ἐπισύρουσαν κατὰ τοῦ αὐτουργοῦ αὐτῆς ποινὴν καὶ ζημιοῦσαν τὸ Δημόσιον, κατήγγειλεν, ἅμα γνωσθεῖσαν, ὁ τύπος, καὶ κοινὸν ἐγεννήθη ἐκ τούτου σκάνδαλον. «Παρακαλεῖται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ποία ἐγένετο ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως νόμιμος ἐνέργεια, καὶ ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἐκ τούτου ἀποτέλεσμα, νὰ καταθέσῃ δὲ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας περὶ τούτου καταθέτω, ἔχουσιν ὡς ἑξῆς. «Ὁ Δ. Σπυρίδης, κάτοικος Αἰτωλικοῦ, δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 471 τῆς 7 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. ἀδείας τοῦ Εἰρηνοδίκου Αἰτωλικοῦ, μετέφερε διὰ θαλάσσης εἰς Πειραιᾶ 12,825 ὀκάδας καπνοῦ εἰς φύλλα, τὴν 17 δὲ τοῦ αὐτοῦ μηνὸς καὶ ἔτους μετέφερεν αὐτὸν εἰς Ἀθήνας. Πληροφορηθεῖσα ἐξωδίκως ἡ Ἐφορία Ἀττικῆς τὰ περὶ τούτου κατὰ τὴν 18 τοῦ αὐτοῦ μηνὸς, ἐζήτησε διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6222 τῆς αὐτῆς χρονολογίας τηλεγραφήματός της παρὰ τοῦ Ἐφόρου Μεσολογγίου πληροφορίας, ὅστις διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1888 τηλεγραφήματος ἐγνώρισεν αὐτῷ, ὅτι πράγματι ἐξεδόθη τοιαύτη ἄδεια ἐν ὀνόματι τοῦ Δημητρίου Σπυρίδου, ἀποσταλεῖσα διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 100 τῆς 16 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. ἐγγράφου. Τὴν ἐπιοῦσαν, ἤτοι τὴν 19 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ., ὅτε ἐλήφθη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Ἐφορίας Ἀττικῆς ἡ περὶ ἧς πρόκειται ἄδεια μεταφορᾶς τοῦ καπνοῦ, ἰδοῦσα αὕτη, ὅτι ὁ γνωσθεὶς Σπυρίδης δὲν προσῆλθεν εἰς τὸ γραφεῖον αὐτῆς, ὅπως δηλώσῃ τὴν πραγματοποίησιν τῆς μεταφορᾶς τοῦ καπνοῦ, καὶ ὁρίσῃ καὶ τὴν ἀποθήκην, εἰς ἣν ἐναπεταμίευσεν αὐτὸν, προέβη ἀμέσως εἰς ἐξελέγξεις τῶν ἀποθηκῶν τῶν καπνοπωλῶν, καθ’ ὧν ἔλαβεν ὑπονοίας, ἤτοι τῆς ἀποθήκης τοῦ Ἀριστοφάνους Μουρίκη, τῆς τοῦ Π. Μαρκαντωνάτου, τῆς τοῦ Ἀθανασίου Ξένου, τῆς τοῦ Π. Κουτσούκου, τῆς τοῦ Κ. Μπακατοπούλου, τῆς τοῦ Γρηγορίου Πετσίδου καὶ τῆς τοῦ Θ. Ἀναγνωστοπούλου· ἐκ τῆς ἐξελέγξεως δ’ αὐτῆς ἀπεδείχθη, ὅτι ἐν μὲν τῇ ἀποθήκῃ τοῦ Ἀριστοφάνους Μουρίκη προέκυψε πλεόνασμα ὀκάδων 2,446, ἐν δὲ τῇ τοῦ Π. Μαρκαντωνάτου ἐπίσης πλεόνασμα ὀκάδων 984, ἐν ταῖς τῶν λοιπῶν δὲ οὐδεμία διαφορά. Κατὰ τῶν εἰρημένων καπνοπωλῶν Ἀριστοφάνους Μουρίκη καὶ Π. Μαρκαντωνάτου ἐξέδωκεν ἡ Ἐφορία Ἀττικῆς τὰς ὑπ’ ἀριθ. 346 καὶ 347 ἐ. ἔ. ἀποφάσεις ἐπὶ παραβάσει τοῦ ἄρθρ. 51 τοῦ ᾼΨΚʹ νόμου, δι’ ὧν ἐπέβαλεν ἑκατέρῳ τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς ποινῆς, ἤτοι δραχμὰς 200, χρεώσασα τὴν μερίδα αὐτῶν μὲ τὸ ἀνακαλυφθὲν πλεόνασμα. Παρελθούσης τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 37 τοῦ ᾼΨΚʹ νόμου προθεσμίας, καθ’ ὅν ὤφειλεν ὁ Δ. Σπυρίδης νὰ δηλώσῃ τὴν πραγματοποίησιν τῆς μεταφορᾶς τοῦ περὶ οὗ πρόκειται καπνοῦ, ἡ Ἐφορία Ἀττικῆς, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6250 τῆς 2 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. ἐγγράφου, ἐγνωστοποίησε τοῦτο πρὸς τὸν Ἔφορον Μεσολογγίου, ἵνα ἐνεργήσῃ κατὰ τοῦ εἰρημένου Σπυρίδου τὰ περαιτέρω νόμιμα· παρηγγέλθη δὲ καὶ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου ὁ αὐτὸς Ἔφορος Μεσολογγίου νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν ἔκδοσιν τῆς δεούσης ἀποφάσεως κατὰ τοῦ Δ. Σπυρίδου. Ἐκτὸς δὲ τούτου, ἐπειδὴ ὁ Ἔφορος Μεσολογγίου, ἐνῷ τὴν περὶ ἧς πρόκειται ἄδειαν μεταφορᾶς τοῦ καπνοῦ ἔλαβεν ἐγκαίρως παρὰ τοῦ ἐκδόντος ταύτην Εἰρηνοδίκου Αἰτωλικοῦ, κατεκράτησεν αὐτὴν ἐπὶ ὀκτὼ ἡμέρας, καὶ εἶτα διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 100 τῆς 16 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. ἐπισημειωτικοῦ ἐγγράφου ἀπέστειλεν αὐτὴν τῷ Ἐφόρῳ Ἀττικῆς, ληφθεῖσαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Ἐφορίας τὴν 19 ἰδίου μηνὸς καὶ ἔτους, ἡ Ἐφορία Ἀττικῆς ἐγνώρισε τὴν βραδύτητα τῆς ἀποστολῆς τῆς εἰρημένης ἀδείας τῷ Ὑπουργείῳ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 6250 ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. ἀναφορᾶς της. Ὁ Ἔφορος Μεσολογγίου, παρ’ οὗ ἐζητήθη λόγος παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 85199 τῆς 2 Ὀκτωβρίου 1891 ἐπισημειωτικῆς διαταγῆς διὰ τὴν βραδύτητα τῆς ἀποστολῆς τοῦ ἀποσπάσματος τῆς ἀδείας ταύτης εἰς τὸν Ἔφορον Ἀττικῆς, ἀπήντησεν, ὅτι ἀνέλαβε τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Ἐφορίας Μεσολογγίου κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, καὶ δὲν ἔλαβεν ἐγκαίρως γνῶσιν τῆς παρὰ τοῦ Εἰρηνοδίκου Αἰτωλικοῦ ἀποστολῆς εἰς τὴν Ἐφορίαν τοῦ ἀποσπάσματος τῆς ἀδείας.» Ἡ δευτέρα ἐπερώτησις τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Βʹ) Κατὰ τὸν Νοέμβριον ἐ. ἔ. ὁ Ν. Μπαλάνος ἔλαβεν ἐκ τῆς διαμετακομίσεως τοῦ τελωνείου Πειραιῶς 80 δέματα καπνοῦ 3,700 περίπου ὀκάδων, ἅτινα μετέφερεν εἰς Ἀθήνας καὶ ἀπεθήκευσεν ἔν τινι ἀποθήκῃ κατὰ τὴν συνοικίαν Νεαπόλεως. Ἡ πρᾶξις αὕτη ἐγένετο γνωστὴ εἰς τὸν Ἔφορον Ἀθηνῶν, ὅστις ἐζήτησε παρὰ τοῦ κατόχου ἐγγυητὴν, ὅστις καὶ παρεσχέθη. Ἀλλὰ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἡ Ἐφορία, ἐνεργήσασα ἔρευναν εἰς τὴν ἀποθήκην, ὅπου εἶχεν ἀποτεθῆ ὁ ἐν λόγῳ καπνὸς πρὸς ἔλεγχον, οὐδὲν εὗρεν ἐν αὐτῇ. «Παρακαλεῖται ὁ αὐτὸς κύριος Ὑπουργὸς, ἵνα πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ποία ἐπὶ τούτων ἐγένετο περαιτέρω ἐνέργεια, καταθέτων καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.» Ἡ πρὸς ταύτην ἀπάντησις ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ Νικόλαος Μπαλάνος, κάτοικος Πειραιῶς, διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 2653 τῆς 23 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. καὶ 2677 τῆς 6 Νοεμβρίου ἰδίου ἔτους ἀδειῶν μεταφορᾶς τοῦ Ἐφόρου Πειραιῶς, μετέφερεν εἰς Ἀθήνας ἐκ Πειραιῶς 1660 ὀκάδας καπνοῦ εἰς φύλλα, ὅν ἐτοποθέτησεν ἐν ταῖς ἀποθήκαις του, κειμέναις τῆς μὲν ἐν τῇ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Αἰόλου οἰκίᾳ τοῦ Π. Ἀργυροπούλου, τῆς δὲ ἐν τῇ ἐπὶ τῆς διασταυρώσεως τῶν ὁδῶν Ζωοδόχου Πηγῆς καὶ Σόλωνος οἰκίᾳ τοῦ Ἀνδρέου Αὐγερινοῦ. Ὁ καπνὸς οὗτος μετεφέρθη ἐκ Πειραιῶς ὡς ἐγχώριος, καὶ δὲν ἐλήφθη ἐκ τῆς διαμετακομίσεως τοῦ τελωνείου Πειραιῶς, διότι ἐν τῇ διαμετακομίσει τοῦ τελωνείου τίθεται μόνον ὁ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενος καπνός. Ἐπίσης τὴν 25 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. ἠγόρασε παρὰ τοῦ ἐν Ἀθήναις καπνοπώλου Ἰωάννου Ἰορδάνη 227 ὀκάδας καπνοῦ εἰς φύλλα, ὃν ἐτοποθέτησεν ἐν τῇ ἀποθήκῃ τοῦ ἰδίου Ἰορδάνη. Ἡ Ἐφορία Ἀττικῆς, λαβοῦσα ὑπονοίας, ὅτι ὁ καπνὸς οὗτος ἐπρόκειτο νὰ καταναλωθῇ λάθρα, παρεκάλεσε διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7574 τῆς 6 Νοεμβρίου 1891 ἐγγράφου της τὴν Διεύθυνσιν τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὅπως ἐπιτηρῇ αὐστηρῶς διὰ τῶν ὀργάνων της τὴν ἀποθήκην τοῦ εἰρημένου Μπαλάνου, τὴν κειμένην κατὰ τὴν διασταύρωσιν τῶν ὁδῶν Σόλωνος καὶ Ζωοδόχου Πηγῆς, ἐν ᾗ εἶχεν ἐναποταμιεύσει τὸ πλεῖστον μέρος τοῦ καπνοῦ, ἤτοι ὀκάδας 1504. Μὴ ἀρκεσθεῖσα ὅμως εἰς τοῦτο, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, ἤτοι τὴν 12 Νοεμβρίου ἐ. ἔ., αὐτοπροσώπως ὁ Ἔφορος Ἀττικῆς προέβη εἰς τὴν διὰ ζυγίσεως ἐξέλεγξιν τῶν ἀποθηκῶν τοῦ εἰρημένου Μπαλάνου, ἐξ ἧς ἐβεβαιώθη, ὅτι οὐδόλως εὑρέθη ἐν αὐταῖς. Συνεπῶς ἐξέδωκε τὴν ὑπ’ ἀριθ. 414 ἐ. ἔ. ἀπόφασίν της κατὰ τοῦ Ν. Μπαλάνου ἐπὶ παραβάσει τοῦ ἄρθρου 61 τοῦ ΑΥΚʹ νόμου, καταδικάσασα αὐτὸν εἰς πρόστιμον δρ. 14,718 καὶ 60/00.»

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἔχει τροπολογίαν ὁ κ. Τράκας ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Ἐν ἄρθρῳ 1 νὰ τεθῇ φόρος, ἀντὶ δραχμῶν πέντε, δραχμῶν τεσσάρων.»

§115ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ τροπολογία αὕτη τείνει πρὸς τὴν μείωσιν τοῦ δικαιώματος καταναλώσεως, τοῦ προσδιοριζομένου ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 1· ἐπὶ ταύτης ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ ὁμιλήσω.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Χρηστόπουλος, Παπαγιαννακόπουλος καὶ Σπηλιάδης, ἔχουσιν ὡσαύτως τροπολογίαν, τροποποιοῦσαν τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπιβάλλεται φόρος δραχμῶν πέντε κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ ἐν τῷ Κράτει καταναλισκομένου καπνοῦ καὶ τουμπεκίου, ἄνευ διακρίσεως ποιότητος καὶ χρήσεως. Ὁ φόρος οὗτος εἶναι ἄσχετος πρὸς τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος, τὸ ἐπιβαλλόμενον ἐπὶ τοῦ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένου καπνοῦ, σιγάρων (πούρων), σιγαρέτων καὶ τουμπεκίου.»

§117ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία αὕτη, δὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν μείωσιν τοῦ δικαιώματος καταναλώσεως, ἀλλ’ εἰς ἀπαλλαγὴν τοῦ καπνοῦ τοῦ χρησιμεύοντος εἰς κατασκευὴν τουμπεκίου ἀπὸ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου. Ἔλαβον τὴν τιμὴν εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ εἴπω, ὅτι, ἂν μὲν ἡ Κυβέρνησις ἀπέβλεψεν εἰς τὸ ποσὸν τὸ φορολογητέον, δὲν ἔχει νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τοῦ ποσοῦ, διότι ἐλάχιστον ποσὸν χρησιμεύει πρὸς κατασκευὴν τουμπεκίου, ἀλλὰ καὶ τὸ χρησιμοποιούμενον δὲν εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς καπνὸν διὰ κάπνισμα· ἂν ὅμως ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς καινοτομίας, τὴν ὁποίαν εἰσάγει, νὰ προλάβῃ τυχὸν εὐκολίαν περὶ τὴν ἐνέργειαν λαθρεμπορίων, εἰς τοῦτο δὲν ἔχει δίκαιον, διότι δὲν ἔχομεν διδόμενον νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἐκ τοῦ ὅτι ἀφίνετο ἐλεύθερος ὁ καπνὸς πρὸς ταμβακοποιΐαν, ὅτι ἐκ τούτου καὶ μόνου ἐνεργεῖται μᾶλλον ἐλευθέρως ἡ λαθρεμπορία. Τοσούτῳ μᾶλλον δὲ εἶναι τοῦτο βάσιμον, καθ’ ὅσον ὑπάρχει τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον δύναται νὰ ἐνεργηθῇ ἔλεγχος, εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε οὐδόλως νὰ χωρῇ ἡ ὑπόνοια, ὅτι δύναται νὰ ἐνεργηθῇ λαθρεμπόριον ἐπὶ βλάβῃ τῶν προσόδων τοῦ Δημοσίου. Τὸν τρόπον τοῦ ἐλέγχου τὸν παρελάβομεν ἐκ τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ὅστις εἶναι ἐπαρκέστατος, τὸν ἀνεγράψαμεν δὲ εἰς τὸ ἄρθρον 7. Ἐπὶ τούτου ἂν ἔχῃ παρατηρήσεις ἡ Κυβέρνησις, παρακαλοῦμεν νὰ τὰς φέρῃ, διὰ νὰ ἐπιφέρωμεν καὶ ἡμεῖς τὰς ἀντιπαρατηρήσεις μας.

§118ΑΣΗΜ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φέρω καὶ ἐγὼ μίαν συμπληρωτικὴν πληροφορίαν εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω, ὑπάρχει χωρίον τι, τὸ ὁποῖον παράγει ἐκ τοῦ καπνοῦ ταμβάκον. Ὁ καπνὸς οὗτος δὲν εἶναι ἐκ τοῦ καπνοῦ τοῦ συνήθους, διότι καὶ τετραπλάσιον εἶναι τὸ φύλλον του, καὶ τὸ χρῶμα ὅλως παραλλάσσει τοῦ συνήθους· ἑπομένως ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον ζητεῖ νὰ ἄρῃ τὸ νομοσχέδιον, δὲν ὑφίσταται. Θεωρῶ λοιπὸν δίκαιον, ὅπως τοὐλάχιστον τὸ χωρίον ἐκεῖνο ἐξαιρεθῇ τῆς φορολογίας ταύτης.

§119Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς πληρωμῆς τοῦ δικαιώματος τῆς καταναλώσεως ὁ εἰς ταμβάκον μεταποιούμενος καπνός, ἠδύνατο νὰ προβληθῇ ἀπορία, διατὶ οἱ καπνίζοντες τὸν καπνὸν πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς φορολογίαν, οἱ δὲ χρησιμοποιοῦντες αὐτὸν ὑπὸ μορφὴν ταμβάκου νὰ μὴ ὑποβληθῶσιν εἰς τοιαύτην· καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελεν ἐπικρατήσει ἐπιεικής τις γνώμη, ἕνεκα τοῦ μικροῦ καὶ ἐλαχίστου ποσοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον μεταβάλλεται εἰς ταμβάκον, πάλιν ἤθελε προταθῆ ἄλλη ἀντίῤῥησις, περὶ ἧς ποιήσομαι ἀμέσως λόγον. Ἀληθῶς, ὅτε κατὰ τὸ 1885 εἰσήγαγον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως καπνοῦ διὰ τῶν δηλώσεων, ὁ συνάδελφος καὶ φίλος μου βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων κ. Παπαγιαννακόπουλος, ἐζήτησε νὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς πληρωμῆς τοῦ δικαιώματος καταναλώσεως οἱ καπνοί, οἱ προοριζόμενοι νὰ μετατραπῶσιν εἰς ταμβάκον....

§120ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἐγώ· ὁ κ. Ζαΐμης.

§121ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα... Ἐγένετο δὲ τότε γνωστὸν, ὅτι ὑπῆρχε βιομηχανία ἔν τινι χωρίῳ τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων τοῦ δήμου Ψωφίδος. Ὁμολογῶ δ’ ὅτι ἄνευ δυσκολίας ἀπεδέχθην τὴν πρότασιν· ἔστερξα δηλαδὴ νὰ κατατάξω εἰς κρείττονα θέσιν τοὺς καπνίζοντας ταμβάκον ἀπὸ τοὺς καπνίζοντας καπνὸν καὶ σιγαρέτα. Ἡ ἐφαρμογὴ ὅμως τοῦ νόμου τοῦ 1885 ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ ἀτέλεια ἔδιδε χώραν εἰς μεγίστας καταχρήσεις. Διὰ τοῦτο, ἀφοῦ πρόκειται περὶ μικρᾶς ποσότητος, ὡς καὶ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Καλαβρύτων εἶπε, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ στέρξῃ, ἵνα ὑποβληθῶσιν οἱ μετερχόμενοι τὴν βιομηχανίαν ταύτην εἰς τὴν φορολογίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλονται καὶ οἱ καπνίζοντες.

§122ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισεν, ὅτι ἐγὼ, διὰ τῆς τροποποιήσεως τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον μετὰ τῶν λοιπῶν συναδέλφων, ἀπέβλεπον εἰς τὸ νὰ ἀπαλλάξω τοὺς μεταχειριζομένους ταμβάκον τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι, ἐὰν ἐπιβληθῇ φόρος εἰς τὸν καπνὸν διὰ ταμβάκον, καταστρέφεται ἐντελῶς ἡ παραγωγὴ εἰς ὡρισμένα μέρη καὶ ἡ βιομηχανία. Ὑπάρχει, ὡς ἐδέχθη καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ δῆμος Ψωφίδος, εἰς τὸν ὁποῖον παράγεται καπνὸς, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς κάπνισμα. Αὐτὸ εἶναι βεβαιωμένον. Τοῦ καπνοῦ αὐτοῦ ἡ τιμὴ ποικίλλει ἀπὸ 80 λεπτὰ εἰς 1 καὶ 20/00 κατ’ ὀκᾶν. Ἐὰν λοιπὸν ἐπὶ καπνοῦ, ἔχοντος ἀξίαν μιᾶς δραχμῆς, ἐπιβάλητε φόρον 5 δραχμῶν, εἶναι ἀδύνατον πλέον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ παραγωγή. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Ὁ καπνὸς, διὰ νὰ παρασκευασθῇ καὶ μεταποιηθῇ εἰς ταμβάκον, ἐλαττοῦται εἰς τὸ ⅓ τοῦ βάρους του, ὥστε δὲν ἐπιβάλλετε 5 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ἀλλὰ 15. Ὁ ταμβάκος πληρόνεται κατ’ ἀνώτατον ὅρον 2½ δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν· ὥστε, ἂν ἐπιβάλληται 5 δραχμὰς φόρον, κἀνεὶς πλέον δὲν θ’ ἀγοράσῃ, καὶ οὕτω, ἐνῷ καταστρέφετε τὴν παραγωγὴν, ἀφ’ ἑτέρου καταστρέφετε καὶ τὴν βιομηχανίαν. Εἰς τὸν δῆμον Ψωφίδος λειτουργοῦσι 5 ἐργοστάσια, ἐν τοῖς ὁποίοις ἐργάζονται πολλοὶ, οἵτινες θὰ στερηθῶσι πάσης ἐργασίας. Ταῦτα ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πιστεύω, ὅτι θὰ ἐνδώσῃ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μας. Ἐὰν ὅμως δὲν θέλῃ καθ’ ὁλοκληρίαν ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν καπνὸν τὸν χρησιμεύοντα διὰ ταμβάκον, τότε πρέπει νὰ τὸν φορολογήσῃ κατ’ ἀναλογίαν δικαίαν· ἤτοι, ἐὰν ἐπιβάλληται φόρος 5 δραχμῶν εἰς τὸν καπνὸν τὸν χρησιμεύοντα διὰ κάπνισμα, νὰ ἐπιβληθῇ φόρος μιᾶς δραχμῆς εἰς τὸν χρησιμεύοντα διὰ ταμβάκον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅσα σήμερον ἐξέθηκα, ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου.

§123Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος περιέπεσεν εἰς ἀντιφάσεις. Πρῶτον μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ ἀξία τοῦ καπνοῦ κατὰ μέσον ὅρον εἶναι 1 δραχμή, κατόπιν μᾶς ὑπέδειξεν, ὅτι πρὸς κατασκευὴν μιᾶς ὀκᾶς ταμβάκου ἀπαιτοῦνται τρεῖς ὀκάδες καπνοῦ, ἑπομένως ἔχομεν τρεῖς δραχμάς. Ἂν βάλητε καὶ τὰ ἔξοδα καὶ τὴν φθορὰν, βεβαίως δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸν πωλήσουν ὀλιγώτερον ἀπὸ 5½ δραχμάς, διὰ νὰ ἔχουν καὶ κέρδος Ὥστε πῶς κατορθόνουν αὐτοὶ νὰ τὸν πωλοῦν πρὸς 2½ δραχμάς; Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ κ. Ζυγομαλᾶς ἔχει δίκαιον, λέγων ὅτι μία ὀκὰ καπνοῦ ἀποδίδει μίαν ὀκᾶν ταμβάκου· ἑπομένως νομίζω, ὅτι καὶ ὁ ταμβάκος πρέπει νὰ τελῇ τὴν φορολογίαν, τὴν ὁποίαν τελεῖ ὁ καπνός.

§124ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ μεταβληθῇ ὁ καπνὸς εἰς ταμβάκον, χρειάζεται μεγάλη ἐπεξεργασία καὶ ἄλλα ἔξοδα, ἴσως καὶ ἄλλαι ὗλαι ἀκόμη.

§125ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ναί· ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ὁ καπνὸς ἀξίας τριῶν δραχμῶν φορολογεῖται πρὸς 5 δραχμὰς, καὶ φορολογεῖται καὶ τὸ σιγαρόχαρτον, ἐνῷ ὁ πίνων ταμβάκον ἔχει καὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ σιγαροχάρτου.

§126ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ αἰσθάνομαι συμπάθειαν ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας τῶν ταμβακοποιῶν κατὰ τοῦτο μόνον, καθ’ ὅσον ἐξάγεται ποσὸν ταμβάκου εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐπειδὴ δὲ ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισε, λίαν ὀρθῶς, ὅτι ὤφειλε ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν ἐξαγόμενον καπνὸν καὶ τουμπεκίον τῆς φορολογίας, νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον ν’ ἀπαλλαχθῇ καὶ ὁ ἐξαγόμενος ταμβάκος. Διὰ τοῦτο εἰς τὸ ἄρθρον 14 ὑπέβαλον τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν «ὁ ἐξαγόμενος τοῦ Κράτους καπνὸς, τουμπεκίον ἢ ταμβάκος δὲν ὑποβάλλεται εἰς φόρον καταναλώσεως». Εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἐπιστρέφηται ὁ φόρος εἰς τὰ τελωνεῖα κατὰ τὸ σύστημα τὸ ἤδη γνωστόν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, ὅπως δυνηθῶ νὰ καταρτίσω τὴν τροπολογίαν, ἐζήτησα πληροφορίας παρὰ εἰδικῶν ἀνδρῶν περὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ταμβάκου τοῦ παραγομένου ἐκ μιᾶς ὀκᾶς καπνοῦ, καὶ ἔλαβον τὴν πληροφορίαν, ὅτι μία ὀκᾶ καπνοῦ παράγει μίαν ὀκᾶν ταμβάκου καρώτου· ὑπάρχει δὲ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ταμβάκου καρώτου καὶ τοῦ τσάμικου, ὁ ὁποῖος ἔχει μεγαλειτέραν φύραν 20%, καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν ἀναλογίαν πιστεύω τὸ Ὑπουργεῖον θὰ ἐκδώσῃ διάταγμα, καθ’ ὃ θὰ ἐπιστρέφηται φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἴσος τῷ ἐξαγομένῳ ταμβάκῳ, ἤτοι 5 δραχμαὶ κατ’ ὀκᾶν. Νομίζω ὀρθὸν νὰ φορολογῆται ὁ ταμβάκος, ὄχι μόνον διότι δὲν βλέπω, διατὶ νὰ δείξωμεν συμπάθειαν πρὸς τὸν ταμβακίζοντα, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν πρέπει νὰ ἐνθαῤῥύνωμεν τὴν λαθρεμπορίαν ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, τὴν τελουμένην διὰ τῆς μεθόδου τοῦ ταμβάκου.

§127ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐνισχύει τὸ λαθρεμπόριον ἔτι μᾶλλον· διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι εἷς λαθρέμπορος θέλει νὰ ἐξαγάγῃ κεκομμένον καπνὸν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι θὰ πληρωθῇ καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἀποστολῆς· διότι, ὅταν ὑποχρεωθῇ τὸ Δημόσιον νὰ πληρόνῃ πρὸς τὸν μέλλοντα νὰ ἐξάγῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ταμβάκον, βεβαίως θὰ πληρόνῃ πρὸς τοὺς λαθρεμπόρους καὶ φόρον, διότι ὁ κεκομμένος καπνὸς δὲν φορολογεῖται.

§128ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος νομίζει, ὅτι ὁ ταμβάκος θὰ ἐξακολουθῇ νὰ πωλῆται πρὸς 2½ δραχμὰς τὴν ὀκᾶν. Ἐγὼ ἐσύστησα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζω χρήσιμον, ὅπως μὴ καταστραφῇ βιομηχανία, ἡ ὁποία προάγεται ὁμολογουμένως, ἰδίως ἐν τῇ πόλει τῶν Πατρῶν. Ἐκεῖ ἀνεπτύχθη βιομηχανία ταμβακοποιΐας ἀρίστη, ἥτις ἐξάγει καὶ ἀρκετὸν ποσὸν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος ἦναι ἐναντίος τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων, καὶ μάλιστα προϊόντων τῆς ἑλληνικῆς βιομηχανίας, εἶναι ἐλεύθερος νὰ φρονῇ, ὡς φρονεῖ. Ἐὰν ὅμως ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἔχῃ ἀπόφασιν νὰ προστατεύσῃ πᾶσαν ἐπιτόπιον βιομηχανίαν, νομίζω, ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου.

§129ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Οὐ μόνον δὲν εἶμαι ἐναντίος τῆς ἑλληνικῆς βιομηχανίας, ἀλλὰ καὶ ὑποστηρίζω τὰ συμφέροντα αὐτῆς περισσότερον ἴσως παντὸς ἄλλου συναδέλφου. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ἐὰν ληφθῶσι μέτρα νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ λαθρεμπορία, αὐτὸ εἶναι βλαπτικόν· διότι μὲ τὴν αὐτὴν ἄδειαν δύναται νὰ γίνεται ἐξαγωγὴ, καὶ ἑπομένως νὰ ὑποχρεόνηται τὸ Δημόσιον καθ’ ἑκάστην εἰς πληρωμήν. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοῦτο καὶ νὰ διορθώσῃ τὴν τροπολογίαν του.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῶν κ.κ. Παπαγιαννακοπούλου κλπ. παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§131ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὸν νόμον τοῦ 1885 ἡ προθεσμία τῆς δηλώσεως ἐκ μέρους τῶν παραγωγῶν δὲν ἐπεξετείνετο μέχρις ἑνὸς μηνός, ὅπως διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ ἑπομένως φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα. Ἐκτὸς τούτου, φρονῶ, ὅτι κατὰ τὸν Δεκέμβριον ἡ μετάβασις τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων πρὸς ἐξέλεγξιν θὰ ἦναι ἀδύνατος. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο καλλίτερον, ἐὰν περιωρίζετο ἡ προθεσμία αὕτη.

§132ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ προλαλήσαντος δὲν εἶναι βάσιμος. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰσάγεται εἰς τὰς κατοικίας τῶν χωρικῶν ὁ καπνὸς κατὰ τὰ τέλη Σεπτεμβρίου, ἀλλὰ ὁ χωρικὸς εἶναι ὑποχρεωμένος τὸν καπνὸν αὐτὸν, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς ἀρμαθιαῖς, νὰ τὸν εἰσάγῃ καὶ νὰ τὸν ἐξάγῃ τῆς οἰκίας ἀναλόγως τῆς καταστάσεως τοῦ καιροῦ, νὰ περιμένῃ δὲ ὁ χωρικὸς τὰ πρωτοβρόχια, καὶ τότε νὰ τὸν σχηματίσῃ εἴτε εἰς δέματα, ὅπως εἰς τὸ Ἀγρίνιον, εἴτε εἰς καλούπια, ἀθροίζων ἀνὰ δέκα φύλλα αὐτοῦ. Ἐὰν δὲν ἔλθῃ ὁ καιρὸς, δὲν δύναται ὁ χωρικὸς ν’ ἀποθηκεύσῃ τὸν καπνόν. Ἑπομένως τὸ μέτρον τοῦ νομοσχεδίου εἶναι πολὺ συντελεστικὸν ὑπὲρ τῶν καλλιεργητῶν καὶ τῶν καταναλωτῶν.

§133ΖΩΤΟΣ. Ἐγὼ μάλιστα προσθέτω, ὅτι εἰς τὸ εἶδος τοῦ καπνοῦ τοῦ Γενιτσὲ πρέπει νὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία μέχρι τέλους Φεβρουαρίου, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ γνωρίζῃ ὁ παραγωγὸς, τί θὰ δηλώσῃ, καθότι μόλις τὸν Ἀπρίλιον αὐτὸς ὁ καπνὸς γίνεται δέματα. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§135ΤΡΑΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν, ὡς προτείνω διὰ τῆς τροπολογίας μου, νὰ τεθῇ εἰς τὸ τέλος τῆς αʹ παραγράφου, ὅτι ὁ Δήμαρχος ὀφείλει ν’ ἀποστέλλῃ πρὸς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον τάς τε δηλώσεις καὶ τὸ σχετικὸν βιβλίον «αὐθημερὸν καὶ ἀμέσως, ἐπὶ ποινῇ προστίμου δραχμῶν 50–200», ἐπιβαλλομένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι πολλοὶ ὑπογραμματεῖς ἀντὶ νὰ ἐπιστρέψουν τὴν δήλωσιν, τὴν κρατοῦν καὶ ἔπειτα συνεννοοῦνται μὲ τοὺς ἐνοικιαστὰς, ἢ γίνονται οἱ ἴδιοι ἐνοικιασταὶ, καὶ τὸ Δημόσιον χάνει, καὶ οἱ φορολογούμενοι ὑποπίπτουν εἰς ὑποχρεώσεις. Λοιπὸν ὁ Δήμαρχος νὰ ὑποχρεῶται νὰ ἐπιθεωρῇ ἀμέσως τὴν δήλωσιν καὶ νὰ τὴν ἐπιστρέφῃ.

§136ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. συναδέλφου νομίζω, ὅτι δύναται νὰ περιληφθῇ εἰς τὰς διατάξεις τὰς ποινικὰς, ὅπου καὶ ἐπὶ παραλείψεων ἐπιβάλλονται ποιναί. Προχθὲς ἐνόμισα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινα, ὡς ἐκ τοῦ ζητήματος τοῦ ἐγερθέντος περὶ τῶν εἰδικῶν δηλώσεων. Ἡ τροπολογία αὕτη προτείνεται εἰς τὸ ἄρθρον 3, ὡς τελευταία παράγραφος, καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Αἱ εἰδικαὶ δηλώσεις, αἱ κατὰ τὴν συγκομιδὴν καὶ πρὸ τῆς ὁριστικῆς δηλώσεως, ὑποβάλλονται εἰς τὸν Δήμαρχον, ἐγγράφονται ἐν ἰδίῳ βιβλίῳ, καὶ ἀποστέλλονται ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἀνυπερθέτως εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, ὅστις ἐντὸς δέκα ἡμερῶν δικαιοῦται νὰ ἐξελέγξῃ αὐτὰς κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον». Ἂν δὲν περιληφθῇ τοιαύτη διάταξις, ὁ παραγωγὸς, ὅστις θέλει προβῆ πρὸ τῆς γενικῆς δηλώσεως εἰς δήλωσιν εἰδικὴν περὶ μεταφορᾶς καὶ καταναλώσεως καπνοῦ, θὰ ἦναι ὑπόχρεως νὰ περιμένῃ τὸν Ἔφορον, πρὸς ζημίαν τῶν δηλωθέντων καπνῶν, ὁ δὲ Δήμαρχος οὐδεμίαν ἔχει ὑποχρέωσιν ν’ ἀποστείλῃ τὴν δήλωσιν ἢ μόνον ὅταν κλείσῃ τὸ βιβλίον, κατὰ τὸ τέλος Νοεμβρίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Ζακύνθου κ. Στεφάνου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς.

§138ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Μετὰ τὰς λέξεις ἕτερος ὑπάλληλος» νὰ προστεθῶσι: «συμπαρισταμένου καὶ τοῦ οἰκείου Δημάρχου ἢ δημαρχικοῦ παρέδρου». Μετὰ δὲ τὰς τελευταίας λέξεις νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «Συνυπογράφοντος τοῦ Δημάρχου ἢ δημαρχικοῦ παρέδρου. Ἀρνουμένου ἢ κωλυομένου τοῦ Δημάρχου ἢ δημαρχικοῦ παρέδρου, καλεῖται πρὸς τοῦτο ὁ Εἰρηνοδίκης, ἢ ὁ γραμματεὺς αὐτοῦ. Κωλυομένων δὲ καὶ τούτων, καλοῦνται δύο μάρτυρες, εἰ δυνατὸν ἐγγράμματοι, οἵτινες συνυπογράφουσι τὸ πρωτόκολλον, ἐν ᾧ δέον νὰ γίνηται ῥητῶς μνεία τῆς ἀρνήσεως ἢ τοῦ κωλύματος τῶν ἀνωτέρω προσώπων.»

§139ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου ἀντιπαρατηρῶ, ὅτι, καθ’ ὅλας τὰς διατάξεις τῶν φορολογικῶν, νόμων κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν, ὁσάκις καλοῦνται, ἵνα μετέχωσι τῶν βεβαιώσεων καὶ τὰ ὄργανα τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς, παρέχονται προσκόμματα· διότι, πότε μὲν δὲν μεταβαίνουσιν, ἄλλοτε δὲ ἀρνοῦνται νὰ ὑπογράψωσιν, ἕνεκα διαφόρων λόγων, καὶ οὕτω παραλύουσι τὴν ἐνέργειαν τῶν ὀργάνων τοῦ νόμου. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον μοὶ φαίνεται, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι χρήσιμον, εἶναι, νὰ ὑπογράφη τὴν πρᾶξιν ὁ κύριος τοῦ καπνοῦ, καὶ ἂν οὗτος δὲν θέλῃ, νὰ ὑπογράφωσι δύο μάρτυρες, βεβαιοῦντες τὴν ἄρνησιν αὐτοῦ.

§140ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τοῦτο ὑπῆρχε καὶ εἰς τὸν προηγούμενον νόμον, ἀλλ’ οὐδέποτε εἰς τὰς δηλώσεις ἐφαίνετο ἡ ὑπογραφὴ τοῦ δηλωτοῦ· ἐβεβαιοῦτο πάντοτε, ὅτι ἠρνήθη νὰ ὑπογράψῃ.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Στεφάνου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται). Καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Στεφάνου, προτείνοντος νὰ προστεθῶσι μετὰ τὰς ἐν ἀρχῇ τοῦ ἄρθρου λέξεις «ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος» αἱ λέξεις «ἐπὶ ποινῇ προστίμου 100–500 δραχμῶν, ἐπιβαλλομένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.»

§142ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις, ἡ προτεινομένη ὡς τροπολογία, δύναται νὰ περιληφθῇ εἰς τὰς ποινικὰς διατάξεις, ὅπου ὑπάρχει ἓν ἄρθρον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλονται ποιναὶ εἰς τὸν Ἔφορον διὰ διάφορα παραπτώματα.

§143ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα τάξεως· τὸ σπουδαῖον εἶναι νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ἡ Κυβέρνησις.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Στεφάνου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§146ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου τούτου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου ἀπηύθυνε τὴν παρατήρησιν, ὅτι, ὡς εἶναι συντεταγμένη ἡ δευτέρα παράγραφος, ἐν συναφείᾳ πρὸς τὴν προηγηθεῖσαν πρώτην παράγραφον, τοῦ ἄρθρου, ἐνδεικνύει, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ δηλωτοῦ, ἑπομένως ὁσάκις ὁ δηλωτὴς θέλει νὰ δώσῃ εἰς ἀνάλωσιν μέρος ἢ τὸ ὅλον τοῦ δεδηλωμένου καπνοῦ ἢ τουμπεκίου, ὑποχρεοῦται κτλ. Ἠρώτησε λοιπόν, διατὶ νὰ ἐπιβάλλωνται αὐταὶ αἱ διατυπώσεις εἰς τὸν δηλωτὴν καὶ ὄχι εἰς τὸν κάτοχον. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ἐν τῇ παραγράφῳ ταύτῃ πρόκειται περὶ καπνοῦ δηλωθέντος, ἑπομένως αἱ ὑποχρεώσεις ἐπιβάλλονται εἰς τὸν κάτοχον.

§147ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 ὑπάρχει μία τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον. Πρόκειται περὶ τῆς τελευταίας παραγράφου, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ παραγωγὸς μόνος ἢ διὰ τινος μέλους τῆς οἰκογενείας του ἢ ὑπηρέτου δύναται νὰ μεταφέρῃ καὶ πωλήσῃ λιανικῶς εἰς τὴν ἀγορὰν καπνὸν μέχρι 10 ὀκάδων. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι λίαν ἀναγκαία ὑπὲρ τῶν πτωχῶν παραγωγῶν, ἐτέθη δὲ καὶ ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1885, κατόπιν γενομένης ἐν τῇ Βουλῇ παρατηρήσεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει).

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Στεφάνου, ἔχουσα ὡς ἑξῆς.

§149ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ ἐγγύησις νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου. Οὕτω νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «τῶν τυχὸν ἐπιβληθησομένων ἐπὶ παραβάσει τοῦ παρόντος νόμου ποινῶν», καὶ ἀντικατασταθῶσι διὰ τῶν λέξεων: «τοῦ φόρου τοῦ μεταφερομένου ποσοῦ καπνοῦ».

§150ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγένοντο πολλαὶ παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς διατάξεως ταύτης, τῆς ἀναγραφούσης τὴν ὑποχρέωσιν τῆς παροχῆς ἐγγυήσεως. Καί τινες μὲν εἶπον, ὅτι ὁ ἐγγυητὴς οὗτος δίδει ἐγγύησιν δι’ ἄγνωστον πρᾶγμα, διότι δὲν γνωρίζει, ποία θέλει ἐπιβληθῆ ποινή, καὶ ἑπομένως δὲν γνωρίζει μέχρι τίνος ποσοῦ θέλει ἀναβιβασθῆ ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνει. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀντίῤῥησις αὕτη δὲν ἔχει βάσιν, διότι ἐν τῷ νόμῳ εἶναι ἀναγεγραμμέναι αἱ ποιναὶ, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλονται οἱ παραβάται αὐτῶν. Ἡ παροχὴ ἐγγυήσεως εἶναι βεβαίως τι δυσάρεστον, διότι προτιμότερον καὶ ἀνετώτερον εἶναι εἰς ἕκαστον νὰ παραστήσῃ ἑαυτὸν ἕτοιμον ν’ ἀναλάβῃ τὰς ὑποχρεώσεις, αἵτινες πρόκειται νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς αὐτὸν, παρὰ νὰ παραστήσῃ καὶ ἕτερον, ἕτοιμον ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῶν ὑποχρεώσεων τούτων· ἀλλ’ ἀποβαίνει τὸ κακὸν τοῦτο ἀπαραίτητον, ὅπως ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐκτέλεσις τῆς ὑποχρεώσεως. Μοὶ φαίνεται ὅμως, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν θέλει εἶσθαι τόσῳ βαρὺ, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἐγγυήσεως, ἥτις θέλει καταβληθῆ εἰς χρήματα ἢ εἰς εἶδος, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐγγυήσεως προσωπικῆς, τὴν ὁποίαν δὲν θέλει δώσει ὁ παραγωγὸς, ἀλλ’ ὁ ἔμπορος.

§151ΣΚΟΥΖΕΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ νόμος ἀποβλέπει εἰς πληρωμὴν φόρου καὶ ὄχι ποινῶν· αἱ ποιναὶ ἐπέρχονται μόνον ἐν περιπτώσει καταχρήσεως. Ὅταν ὁ ἔμπορος ἢ ὁ παραγωγὸς δώσῃ ἐγγυητὴν διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου, τίνα κίνδυνον τρέχει τὸ Δημόσιον διὰ τὰς ποινάς; Ὅταν ἐξασφαλισθῇ ἡ πληρωμὴ τοῦ φόρου, πρὸς τί αἱ ποιναί;

§152ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ δὲν γνωρίζετε, ὅτι, ἄν τις γινώσκῃ, ὅτι αἱ ποιναὶ, αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται ἐν τῷ νόμῳ, ἀναγράφονται μόνον κατὰ τύπους, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῶσι, δὲν νομίζετε, ὅτι θὰ ἔχῃ περισσότερον θάῤῥῥος, ὅπως μηχανᾶται ὅ,τι ἡ διάνοια αὐτοῦ ἤθελεν ἐπινοήσει πρὸς ἀποφυγὴν τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου;

§153ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τὴν διάταξιν ταύτην ἐπολέμησα, καὶ καθόσον παραβιάζει κανόνα θεμελιώδη τοῦ δικαίου, καὶ ἐπὶ τέλους διότι δι’ αὐτῆς ὑποχρεοῦται νὰ ἀποτίσῃ ποινὴν ὁ μὴ διαπράξας τὴν παράβασιν. Τώρα τὸ Δημόσιον τί θέλει νὰ ἐξασφαλίσῃ; τὴν εἴσπραξιν τῆς ποινῆς ἢ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου; Ἐὰν θέλῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν εἴσπραξιν τῆς ποινῆς, ἕνα μόνον ἔχει ὑπεύθυνον, τὸν παραβάτην· δὲν δύναται νὰ ζητήσῃ ἡ Πολιτεία ἐγγύησιν ἀπὸ τὸν παραβάτην, ὅτι, ἂν ἐκεῖνος δὲν πληρώσῃ, θὰ πληρώσῃ ὁ μὴ πταίσας. Κατὰ τοῦτο ἡ διάταξις αὕτη παραβιάζει κανόνα θεμελιώδη. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν ἡ ἐγγύησις δὲν πρέπει νὰ ᾖναι δεκτή· διότι, ἂν ἡ ἐγγύησις θὰ ᾖναι προσωπικὴ, θὰ ᾖναι ὅλως ματαία· διότι, ἂν ἡ ποινὴ ἀναβῇ εἰς μέγα ποσὸν, οὔτε ὁ παραβάτης οὔτε ὁ ἐγγυητὴς θέλει πληρώσει. Ἄλλοτε,—καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀναφέρω πάλιν τὴν πεῖραν,—ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐπὶ ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Ρικάκη ἐγὼ, ὡς δικαστικὸς σύμβουλος, συνέταξα πίνακα τῶν ἐπιβληθεισῶν ποινῶν λόγῳ παραβάσεως ἄλλων φορολογικῶν νόμων, ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι ἐκ ποινῶν ἀναβαινουσῶν εἰς ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν εἶχον μόλις εἰσπραχθῆ 50,000, διότι ἡ εἴσπραξις εἶναι ἀδύνατος, καὶ ἡ ἀναγραφὴ τῆς προκειμένης διατάξεως θὰ μείνῃ μόνον εἰς τὸ χαρτί. Διατὶ λοιπὸν, ἀφ’ ἑνὸς νὰ φαινώμεθα, διὰ τοιαύτης διατάξεως, ὅτι νομοθετοῦμεν, παραβαίνοντες θεμελιώδη κανόνα, καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ μὴ προσδοκῶμεν οὐδεμίαν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ὠφέλειαν;

§154ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην μὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Ζακύνθου, ὡς πρὸς τὸ ἄδικον ἢ τὸ ἔκτροπον τῆς ἐκτάσεως, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἐγγύησιν, τὴν χορηγουμένην ὑπὸ τοῦ μεταφέροντος τὸν καπνόν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου νομίζει, ὅτι ἡ ἐγγύησις δὲν πρέπει νὰ ἐκταθῇ πρὸς πληρωμὴν τῶν ποινῶν, διότι οὕτω τιμωροῦνται ἄνθρωποι μὴ πταίσαντες· ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ τιμωρήσωμεν τὸν πταίσαντα, πρόκειται νὰ καταστήσωμεν δύσκολον, ν’ ἀποθαῤῥύνωμεν, νὰ ἀναστείλωμεν τὸν ὑπόχρεων ἀπὸ τὰς ἀποπείρας, τὰς ὁποίας μηχανᾶται, ἵνα ἀποφύγῃ τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου. Ἐάν τις ἔδωκεν ἐγγύησιν, ἔδωκεν αὐτὴν πεποιθὼς εἰς τὴν φιλονομίαν καὶ τὴν καλὴν πίστιν τοῦ ὑπὲρ οὗ ἐδόθη αὕτη· ἐὰν δ’ ἔδωκε ταύτην ὑπὲρ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι φιλόνομος, ἐπλανήθη εἰς τὴν περὶ αὐτοῦ γνώμην του, καὶ πληρόνει τὴν ποινὴν διὰ τοῦτο. Αἱ ποιναὶ δὲν εἶναι δυνατὸν πάντοτε νὰ εἰσπραχθῶσι· τοῦτο δὲ συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῶν προστίμων καὶ ἐπὶ πασῶν τῶν χρηματικῶν ποινῶν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐνδεικνύει, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῶσιν ἅπαντα τὰ πρόστιμα καὶ αἱ χρηματικαὶ ποιναί.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Στεφάνου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§156ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἀπηύθυνε τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν. Τὸ κείμενον ἀναφέρει, ὅτι «δὲν ἐπιτρέπεται μεταφορὰ καπνοῦ ἢ τουμπεκίου εἰς φύλλα εἰς τόπον, ὅπου δὲν ἑδρεύει Οἰκονομικὸς Ἔφορος, ἐκτὸς ἐὰν διὰ βασιλικοῦ διατάγματος ὁρισθῇ ἄλλη ἀρχὴ ἐπιτόπιος, ἥτις θέλει ἐκπληροῖ τὰ κατὰ τὸν παρόντα νόμον καθήκοντα τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου». Ἐζήτησεν ἑπομένως νὰ μάθῃ, ἐπειδὴ ἐπιτόπιος ἀρχὴ εἶναι καὶ ὁ Δήμαρχος, ἂν δύναται καὶ οὗτος νὰ ἀναπληρώσῃ τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον. Ὁμολογῶ, ὅτι ὄχι, καὶ διὰ τοῦ διατάγματος τοῦ ἐκδοθησομένου θέλω φροντίσει νὰ μὴ ὁρισθῇ, ὅτι δύναται νὰ ἐκπληροῖ τὰ καθήκοντα τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου καὶ ὁ Δήμαρχος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§158ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν τετάρτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου τούτου, ὁ ἐφοδιασθεὶς μὲ τὸ διαβατήριον ὀφείλει νὰ μεταφέρῃ συγχρόνως ὅλον τὸν ἐν αὐτῷ ἀναφερόμενον καπνὸν ἢ τουμπεκίον ἐντὸς τῆς ἐν τῷ διαβατηρίῳ μνημονευομένης προθεσμίας, ἥτις δὲν δύναται νὰ ᾖναι μακροτέρα τοῦ μηνός· κατὰ δὲ τὴν πέμπτην παράγραφον, ἐὰν ἕνεκα δεδικαιολογημένου κωλύματος βραδύνῃ, ὀφείλει νὰ γνωστοποιήσῃ τὸ κώλυμα πρὸς τὴν ἐκδοῦσαν τὸ διαβατήριον ἀρχήν, ἥτις δύναται νὰ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν ταύτην μέχρις ἑνὸς εἰσέτι μηνός. Κατὰ δὲ τὴν παράγραφον ἕκτην, ἐὰν ὁ καπνὸς ἢ τὸ τουμπεκίον μετενεχθῇ διὰ θαλάσσης, ὁ κύριος αὐτοῦ ὀφείλει νὰ τὸν παραλάβῃ ἀπὸ τὸ τελωνειακὸν κατάστημα ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν. Μοὶ ἐπροτάθη ἡ ἀπορία, ἐὰν ἡ προθεσμία αὕτη τῶν ὀκτὼ ἡμερῶν ᾖναι πρόσθετος εἰς τὴν μηνιαίαν. Διὰ τοῦτο, πρὸς ἄρσιν τῆς ἀπορίας ταύτης προτείνω νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου ἕκτης τὸ ἑξῆς: «Ἡ ἀνωτέρω ὀκταήμερος προθεσμία λογίζεται εἰς τὴν κατὰ τὴν παράγραφον τετάρτην τοῦ ἄρθρου τούτου ὁρισθεῖσαν.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§160ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου ἠρώτησεν, ἂν θέλωσιν ἐφαρμόζεσθαι αἱ διατάξεις περὶ μεταφορᾶς τοῦ καπνοῦ ἀπὸ τόπου εἰς τόπον καὶ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος πωλεῖται ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ τῆς παραγωγῆς, καὶ ἀγοράζεται ἀπὸ ἄλλον παραγωγὸν, ὁ ὁποῖος συγκεντρόνει τοὺς ὑπὸ τῶν μικρῶν παραγωγῶν παραχθέντας καπνούς. Ἡ περίπτωσις, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ἐκανονίσθη διὰ τοῦ βασιλικοῦ διατάγματος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκδοθῆ κατὰ τὸ 1885. Τὸ ἄρθρον 16 τοῦ διατάγματος ἐκείνου λέγει ῥητῶς (ἀναγινώσκει): «Ὁσάκις καπνοπώλης τις ἢ καπνέμπορος θέλῃ νὰ μεταφέρῃ ἐκ τοῦ μέρους τῆς παραγωγῆς εἰς ἕτερον τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας πρὸς συγκέντρωσιν καπνὸν, ἀγορασθέντα παρὰ διαφόρων παραγωγῶν, δύναται νὰ δώσῃ μίαν μόνον ἀνάλογον ἐγγύησιν δι’ ὅλον τὸν καπνὸν τοῦτον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος ἐκδίδωσιν ἓν διαβατήριον, σημειῶν ἐν αὐτῷ τὸν ἀριθμὸν, τὴν χρονολογίαν καὶ τὸ ποσὸν ἑκάστης αἰτήσεως ἀναγνωρίσεως· μετὰ δὲ τὴν πραγματοποίησιν τῆς μεταφορᾶς τοῦ καπνοῦ, κατὰ τὸ ἄρθρον 11 τοῦ νόμου, χρεόνει τὸν κύριον τοῦ καπνοῦ καὶ τὸν ἐγγυητὴν αὐτοῦ ἐν τῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου οἰκείῳ βιβλίῳ.» Ἡ διάταξις αὕτη καὶ αἱ μετ’ αὐτὴν διατάξεις τριῶν ἄλλων παραγράφων τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου θέλουσιν ἐπαναληφθῆ, ἐφ’ ὅσον εἰσὶν ἀναγκαῖαι, ἐν τῷ ἐκδοθησομένῳ διατάγματι περὶ ἐκτελέσεως τοῦ νόμου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἔχει).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§162ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐργασία αὕτη. Εἶναι 1 ὥρα καὶ τέταρτον μετὰ τὸ μεσονύκτιον. Ἐπειδὴ δὲ θὰ παραταθῶσιν αἱ συνεδριάσεις μέχρι τοῦ Σαββάτου, καλὸν εἶναι νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως δι’ αὔριον.

§163ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 1 καὶ 20′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον.