1891.12.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15

τῆς 14 Δεκεμβρίου 1891.

(Σάββατον).

Ὥρα 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἀναφορὰ 207 καταδίκων κρατουμένων εἰς τὰς φυλακὰς Πύλου, παρακαλούντων νὰ χορηγηθῇ αὐτοῖς τὸ ἑξηκοντάλεπτον ἐπίδομα πρὸς πλύσιν τῶν ἐνδυμάτων αὐτῶν κλπ.

§2ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἐστάλη πρὸς ἐμὲ, ἵνα τὴν εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ταύτην, διότι βλέπετε ἐν αὐτῇ ὑπογραφομένους 207 καταδίκους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι πράγματα δίκαια καὶ ὠφέλιμα, τοὐλάχιστον διὰ τὴν καθαριότητα καὶ τὴν ὑγείαν των, καὶ διατάξῃ νὰ δοθῇ αὐτοῖς τὸ ζητούμενον.

§3ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, νομίζω ὅμως, ὅτι πρό τινων ἡμερῶν εἶχε σταλῆ ὁμοία ἀναφορὰ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ὅτι τὴν ἀναφορὰν ταύτην διηύθυνα πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Καλάμαις Πλημμελειοδικῶν μὲ τὴν παραγγελίαν, νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἀναφέρῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, λάβῃ δὲ συνάμα τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως ἱκανοποιηθῶσιν αἱ αἰτήσεις τῶν καταδίκων.

§4ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὅμως συμπίπτῃ νὰ μὴ ἦναι ἡ ἰδία ἀναφορὰ, παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§5ΖΑΙΜΗΣ. Θὰ ἐξετάσω.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ προσέτι εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς ἀναφοράς: Καταδίκων κρατουμένων ἐν ταῖς ποινικαῖς φυλακαῖς Χαλκίδος, ἐξαιτουμένων τὴν ἀπονομὴν Β. χάριτος. Τοῦ ἐν Βόλῳ Μουφτῆ τῶν Μουσουλμάνων, αἰτουμένου παρὰ τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀναγραφῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους πίστωσις ἐπαρκὴς διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Μουσουλμανικῆς κοινότητος. Κατοίκων τοῦ χωρίου Χαϊκάλη τοῦ δήμου Δύμης, ἀναφερόντων, ὅτι φέρονται ἐγγεγραμμένοι καὶ ἐν τῷ φορολογικῷ καταλόγῳ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τοῦ χωρίου Ζουμπάτα τοῦ δήμου Φαρῶν, καὶ ἐξαιτουμένων τὴν διαγραφήν των ἐκ τοῦ ἑνὸς καταλόγου. Τοῦ ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύλου καταδίκου Πέτρου Παπαδάκη, ἐξαιτουμένου τὴν ἀπονομὴν Β. χάριτος. Κρατουμένων ἐν ταῖς φυλακαῖς Κεφαλληνίας, παριστώντων ὅτι κακοποιοῦνται ὑπὸ τοῦ ἐπιστάτου καὶ τῶν φυλάκων τῶν φυλακῶν. Θεοδώρου Μιχαλιάδου, δικηγόρου, παραπονουμένου ὅτι, καίπερ κεκτημένος τὰ προσόντα ἵνα διορισθῇ πρωτοδίκης, ἀποκλείεται τῆς ὑπηρεσίας. Ὑπόμνημα τῶν ἐν Βόλῳ τελωνοφυλάκων, προτεινόντων διάφορα μέτρα πρὸς βελτίωσιν τοῦ σώματος τῆς τελωνοφυλακῆς καὶ καταστολὴν τῶν λαθρεμπορίων. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Π. Βαλαωρίτης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν.

§7ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τίνος ἕνεκα λόγου, ἐν μέσῳ σχολικῷ ἔτει, μετετέθη ὁ δημοδιδάσκαλος ἱερεὺς Σπυρίδων Φέτσης ἀπὸ τοῦ δημοτικοῦ σχολείου Κάτω Ἐξανθείας Λευκάδος εἰς τὸ τοῦ Βελεντζικοῦ, καὶ ἂν πρὸς τοῦτο ὑπῆρχον αἱ νόμιμοι προϋποθέσεις τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ἀπὸ 28 Μαΐου 1887 ᾼΦΝΗʹ νόμου, ἐν τῇ τελευταίᾳ δὲ ταύτῃ περιπτώσει παρακαλεῖται ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Παρακαλεῖται δ’ ἐπίσης ὁ αὐτὸς κύριος Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, εἰς ποῖον φύλλον τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» κατεχωρήθη πρὸ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῆς ἡ περὶ μεταθέσεως τοῦ εἰρημένου δημοδιδασκάλου ὑπουργικὴ ἀπόφασις, ἥτις φέρει χρονολογίαν τῆς 31 Σεπτεμβρίου 1891, ἤτοι χρονολογίαν ἀνύπαρκτον.»

§8Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας μοὶ εἶχεν ἀπευθύνει ἐπερώτησιν, δι’ ἧς μοὶ ἐζήτει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Πρῶτον, ὀνομαστικὸν κατάλογον πάντων τῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου ΑΦΜΖʹ μέχρι σήμερον διορισθέντων λογιστῶν, ὑπολογιστῶν καὶ γραφέων πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν νόμων περὶ διαθέσεως τῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν, περιέχοντα τὸ ὄνομα καὶ ἐπώνυμον, τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ἕκαστος διωρίσθη, τὸν χρόνον καθ’ ὃν μετετέθη εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν, ἢ ἀπελύθη αὐτός.» Ἐν τοῖς γραφείοις παρεσκευάσθη ὁ κατάλογος, τὸν ὁποῖον ἐπεθύμησε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Βουλευτὴς, καὶ τὸν κατάλογον τοῦτον κατατίθημι, ἵνα χρησιμεύσῃ εἰς αὐτόν. Μετὰ τοῦ πίνακος τούτου μοὶ ἐδόθη καὶ ἀναλυτικὴ σημείωσις τῶν γενομένων ἐκκαθαρίσεων ἀπὸ τοῦ 1887 μέχρι σήμερον· ἐπισυνάπτω καὶ τὴν ἀναλυτικὴν ταύτην σημείωσιν.

§9ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῶσιν οἱ κατάλογοι αὐτοί.

§10ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Ἐκ τῶν ἀναφορῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνεγνώσθησαν σήμερον πρὸς τὴν Βουλὴν, φαίνεται ὅτι εἶναι ἡ ἡμέρα τῶν καταδίκων, διότι ἀπὸ πολλῶν μερῶν τοῦ Κράτους οἱ κατάδικοι παραπονοῦνται. Συμπληρῶν καὶ ἐγὼ, ὑποβάλλω ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν τῶν ἐν Ρίῳ καταδίκων, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται διὰ τὴν κακὴν κατάστασιν τοῦ ἐκεῖ καταστήματος τῶν φυλακῶν· ἐν τῇ ἀναφορᾷ τῶν οἱ κατάδικοι λέγουσιν, ὅτι ἀποθνήσκουσιν ἀκοινώνητοι, ὅτι ὁ ἰατρὸς τοὺς ἐπισκέπτεται σπανιώτατα, ὅτι δὲν ἔχουσι μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ νοσηλεύωνται, ὅτι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι γυμνοί· μεταξὺ τῶν ἄλλων παρατηροῦσιν, ὅτι ἐκεῖ μεταφέρουσιν ἀσθενεῖς φθισικοὺς, μετὰ τῶν ὁποίων εἶναι ὑποχρεωμένοι αὐτοὶ νὰ συναναστρέφωνται. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησίν των καὶ διατάξῃ τὰ δέοντα. Κυρίως ὅμως ἐγείρουσι παράπονον, διότι ἔχουσι συναθροισθῆ ἐκεῖ πολλοὶ, παραπονούμενοι, ὅτι, ἐνῷ τὰ δωμάτια δὲν ἔχουσι χῶρον παρὰ μόνον διὰ δέκα ἀνθρώπους, ἐκεῖ εὑρίσκονται εἴκοσι, καὶ εἴς τινα ἐξ αὐτῶν περισσότεροι. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ διατάξῃ νὰ μεταφέρωσί τινας ἐξ αὐτῶν εἰς ἄλλας φυλακάς. Ἐκ τῆς ἀναφορᾶς δὲ ταύτης λαμβάνων ἀφορμὴν, θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐγκληματικότητος, ἡ ὁποία εἶναι ἀφορμὴ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ συνωστισμοῦ ἐν ταῖς φυλακαῖς. Δυστυχῶς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τὰ ἐγκλήματα, καὶ ἰδίως τὰ ἐγκλήματα κατὰ τῆς ζωῆς, ἀνεπτύχθησαν εἰς μέγαν βαθμόν, εἶναι δὲ τοιαύτη ἡ τάσις, ὥστε εἶναι ἀπορίας ἄξιον, πῶς ὑπάρχουσιν ἀκόμη Ἕλληνες φέροντες τὰς κεφαλὰς αὐτῶν ἐπὶ τῶν ὤμων. Ἡ κατάστασις αὕτη βεβαίως ἔχει προκαλέσει πρὸ καιροῦ τὴν προσοχὴν τῆς κοινωνίας, καὶ πάντες περιμένουσιν ἀπὸ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως μέτρα, δυνάμενα νὰ καταστείλωσι τὸ κακόν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἔχῃ πληροφορίας καὶ νὰ ζητήσῃ τὰ μέσα τῆς θεραπείας, ἐὰν ᾖναι δυνατὸν νὰ παρασκευάσῃ νομοσχέδιον καὶ νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἀσμένως ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ τὸ μέτρον, θέλει δὲ εὐεργετήσει πολὺ τὸν τόπον διὰ τοῦ τοιούτου μέτρου.

§11ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Πολίτης τις καὶ φίλος μου, ἐκ τοῦ δήμου Προσχίου τῆς Ναυπακτίας, εἶχεν ἀναγνωρισθῆ ὡς ἐνοικιαστὴς τοῦ δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου. Τὴν ἐνοικίασιν ταύτην ἐπεκύρωσεν ὁ οἰκεῖος Νομάρχης Μεσολογγίου, καὶ ἐκοινοποίησε πρὸς τὸν πολίτην τοῦτον τὴν ἔγκρισιν. Ὁ πολίτης οὗτος καὶ φίλος μου, Ἀριστείδης Ἔξαρχος ὀνόματι, προσῆλθεν εἰς τὸν Δήμαρχον Προσχίου, καταβάλλων τὴν ἀπαιτουμένην ἐγγύησιν, ἵνα εἰσπράξῃ τὸν φόρον, τὸν δημοτικὸν λεγόμενον, ὁ ὁποῖος εἶναι ½ ἢ 1%, ἀλλ’ ὁ Δήμαρχος, ἀντιτασσόμενος εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς νομίμους ἐνεργείας, ἐκδίδει τὴν ἑξῆς αὐτοκρατορικὴν προκήρυξιν. (Ἀναγινώσκει).... Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ τοιαύτη πρᾶξις καὶ ἐνέργεια τοῦ Δημάρχου τούτου εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὸν νόμον, καὶ ἱδρύεται δι’ αὐτῆς Κράτος ἐν Κράτει· διότι, ἐνῷ ἡ δημοπρασία ἐγένετο καθ’ ὅλους τοὺς τύπους τοὺς νομίμους, καὶ τέλος πάντων ἐνεκρίθη ἐπ’ ὀνόματι ὡρισμένου προσώπου, καὶ ἔπρεπεν ἑπομένως νὰ λειτουργήσῃ ἡ ὑπόθεσις καὶ ἡ φορολογία καὶ πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου καὶ πρὸς ὄφελος τοῦ ἀτόμου, τὸ ὁποῖον ἐπεβαρύνθη διὰ μιᾶς ὑποχρεώσεως, ὁ Δήμαρχος αὐθαιρέτως ἀντιστρατεύεται. Παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως φέρῃ εἰς τάξιν τὸν Δήμαρχον τοῦτον, παραγγέλλων τὸν Νομάρχην νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα, διότι διὰ τῆς αὐθαιρεσίας τοῦ Δημάρχου τούτου ἀδικεῖται προδήλως καὶ παρανόμως εἷς πολίτης, ὁ ὁποῖος ἦλθεν εἰς ἀρωγὴν τῶν συμφερόντων τοῦ δήμου, προσενεχθεὶς νὰ ἐνοικιάσῃ τὸν μικρὸν τοῦτον φόρον καὶ προσενεγκὼν τὴν νενομισμένην ἐγγύησιν. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἡ ἀνωτέρα ἀρχὴ νὰ ἐπιτάξῃ τοὺς ἁρμοδίους, ὅπως φέρωσι τὸν παρανομοῦντα Δήμαρχον εἰς τὴν τάξιν, καὶ ἐνεργηθῶσι τὰ νόμιμα καὶ οὐδὲν πλέον.

§12ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας τὴν πρόσκλησιν τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων, διὰ τῆς ὁποίας εἰδοποιοῦνται οἱ πολῖται, ὅτι ἀπὸ τῆς αὔριον ἐκτίθεται εἰς τὸ Δημαρχεῖον ὁ κατάλογος τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ δήμου Ἀθηναίων, καὶ καλοῦνται, ἵνα λάβωσι γνῶσιν αὐτοῦ. Πρὸ τριετίας ἐξετέθη ὁ κατάλογος τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων τῆς παρελθούσης περιόδου, εἰς τὸν ὁποῖον εἶχον σημειωθῆ τὰ ποσὰ τοῦ φόρου ἀνώτερα ἀπὸ τῶν ποσῶν τῆς προηγουμένης περιόδου, καὶ οἱ ἐπιτηδευματίαι ἕνεκα τούτου παρεπονοῦντο σφόδρα· ἡμεῖς οἱ τότε ἀντιπολιτευόμενοι, τῇ ἐπινεύσει τοῦ περιφήμου ἀρχηγοῦ μας, ὑπεστηρίξαμεν ζωηρῶς τὰ παράπονα τῶν ἐπιτηδευματιῶν, καὶ πρὸς αὐτοὺς τοὺς ἰδίους ὁμιλήσαντες προφορικῶς, ὅτι μεγάλως ἠδικοῦντο ἐκ τῆς τοιαύτης αὐξήσεως τοῦ φόρου, καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ποιήσαντες θόρυβον, δι’ ἐπιμόχου δὲ ἐργασίας ἐξηρεθίσαμεν τοὺς ἐπιτηδευματίας κατὰ τῆς τότε Κυβερνήσεως, ὡς ἀσπλάγχνως φορολογούσης, ὑπεσχέθημεν δὲ εἰς αὐτοὺς, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς ἐρχόμενος εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἤθελεν ἐλαττώσει ἐν γένει τὰ φορολογικὰ βάρη τῶν πτωχοτέρων τάξεων τοῦ λαοῦ, καὶ ἤθελεν ἐλαττώσει βεβαίως τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ὅστις διὰ τῶν ἑκάστοτε αὐξήσεων εἶχε φθάσει εἰς τὸ ἀνυπόφορον. Οὕτως ἐξηγείραμεν τοὺς ἐπιτηδευματίας εἰς στάσιν κατὰ τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἥτις καὶ θὰ ἐγίνετο σοβαρά, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔσπευδε ν’ ἀνακαλέσῃ ἐκ τοῦ Δημαρχείου τοὺς καταλόγους, μέχρις οὗ παρῆλθον αἱ πρῶται ἐντυπώσεις, καὶ ἐγένοντο μεταβολαί τινες, ἔληξαν δὲ καὶ αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, διὰ τῶν συζητήσεων τῆς ὁποίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐνεθαῤῥύνοντο αἱ ἐπιτηδευματίαι. Ὁ κύριος Πρωθυπουργός, κατ’ ἐντολὴν τοῦ ὁποίου ἐδίδομεν τότε τὰς ὑποσχέσεις, τῇ ἐπινεύσει τοῦ ὁποίου ἐνηργήσαμεν τὰ εἰρημένα, ὅστις τότε ἐφαίνετο σφόδρα λυπούμενος διὰ τὴν ἐπαχθῆ καὶ ἄσπλαγχνον φορολογίαν τοῦ λαοῦ, τί νομίζετε, ὅτι ἔπραξε τώρα ἐπὶ τῶν φορολογικῶν καταλόγων τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ δήμου Ἀθηναίων; Ἐδιπλασίασε καὶ ἐν πολλοῖς ἐτριπλασίασε τὰ ποσὰ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων ἀπὸ τῆς παρελθούσης περιόδου. Τὸν κατάλογον τοῦτον δὶς προηγουμένως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸν ἔστειλεν εἰς τὸ Δημαρχεῖον καὶ ἐξετέθη πρὸ μηνῶν, ἀλλὰ συνεπείᾳ διαμαρτυριῶν τῶν ἐπιτηδευματιῶν ἀπέσυρεν αὐτὸν, ἵνα τὸν ἐξετάσῃ· ἐν τῷ μεταξὺ ἐπιτροπαὶ ἐπιτηδευματιῶν παρέστησαν εἰς αὐτὸν καὶ ὑπέβαλον παράπονα καὶ παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν καταλόγων τῶν ἐπιτηδευμάτων, προφορικῶς καὶ δι’ ἀναφορῶν, πολὺς δὲ περὶ τούτου ἐγένετο λόγος καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἄν καὶ ὑπεσχέθη, ὅτι ἤθελε λάβει πρόνοιαν πρὸς θεραπείαν τῶν παραπόνων, ἔμεινεν ἀμετάπειστος· δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ τίποτε ὑπ’ ὄψιν, διὰ νὰ δείξῃ τὴν σοβαρότητά του, ὅτι ἐμμένει εἰς τὰς ἀποφάσεις του, καὶ χωρὶς νὰ φέρῃ οὐδεμίαν μεταβολὴν, διέταξε τῶν καταλόγων τὴν ἔκθεσιν. Ἀλλ’ ὁ φορολογικὸς οὗτος κατάλογος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅπως ἐγένετο, δὲν εἶναι πλέον ἐπαχθὴς, ἀλλ’ εἶναι κωμικὸς καὶ ἐπιζήμιος εἰς τὸ Δημόσιον. Κωμικὸς μὲν, διότι δι’ αὐτοῦ ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώσωσι φόρον ἀπὸ 100–200 δραχμὰς κατ’ ἔτος οἱ τελευταῖοι, οἱ μικρότατοι ἐπιτηδευματίαι, οἱ εἰς τὰς ἀποκέντρους συνοικίας πωλοῦντες κουβαρίστρας καὶ βελόνας, οἱ μικροπωληταὶ ἀνθράκων καὶ πετρελαίου, οἱ λαχανοπῶλαι, τῶν ὁποίων τὸ κεφάλαιον δὲν ὑπερβαίνει τὰς 10 δραχμὰς, οἱ μπαλωματῆδες καὶ οἱ τελευταῖοι φανοποιοὶ καὶ ἄλλοι τοιοῦτοι, οἵτινες εἶναι ἀμφίβολον, ἂν κατορθώνωσι καθ’ ὅλον τὸ ἔτος νὰ κερδίζωσι τόσα, ὅσα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τοὺς ὑποχρεοῖ νὰ πληρώσωσιν ὡς φόρον ἐπιτηδεύματος. Ἐπιζήμιος δὲ διὰ τὸ Δημόσιον εἶναι ἡ τοιαύτη κωμικὴ φορολογία, διότι βεβαίως οὐδεὶς ἐκ τῶν μικρῶν ἐπαγγελματιῶν θέλει δυνηθῆ νὰ πληρώσῃ τὸ ὑπέρογκον αὐτὸ ποσὸν τοῦ φόρου, πάντες δὲ ἀναντιῤῥήτως θὰ ζητήσωσι ν’ ἀπαλλαγῶσι διὰ πιστοποιητικῶν πενίας καὶ ἀκτημοσύνης, οὕτω δὲ τὸ Δημόσιον θὰ ζημιωθῇ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐλάμβανεν, ἐὰν εἰς τοὺς μικροὺς ἐπιτηδευματίας ἐπεβάλλετο φόρος ἀνάλογος, δίκαιος, λογικὸς, 30–40 ἢ 50 δραχμὰς, διότι τόσον ποσὸν βεβαίως ὅλοι θὰ ἔκαμνον τρόπον νὰ τὸ πληρώσουν, χωρὶς νὰ καταφύγωσιν εἰς πιστοποιητικὰ πενίας καὶ ἀκτημοσύνης. Τοιαῦτα εἶναι τὰ φορολογικὰ μέτρα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ οὕτως ἐννοεῖ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἔδιδεν, ὅτε ἦτο ἀντιπολιτευόμενος. Μᾶς ἔβγαλε δὲ καὶ ἡμᾶς ψεύστας, οἵτινες ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑποσχέσεων αὐτοῦ ἐδίδομεν ὑποσχέσεις εἰς τὸν λαὸν, ὅστις λαὸς πρέπει νὰ μάθῃ τώρα, ὅτι δὲν πταίομεν ἡμεῖς διὰ τὰς ψευδεῖς ὑποσχέσεις, ἀλλὰ μόνος ὁ κύριος Πρωθυπουργός. Καὶ τὸ συμπέρασμά μου εἶναι (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ δώσῃ πληροφορίας, διατί, ἐνῷ, ὡς ἀντιπολιτευόμενος ὑπέσχετο νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων τοῦ δήμου Ἀθηναίων, ἤδη ηὔξησε τοῦτον κατὰ πολύ, καὶ διατί δὲν προεῖδε τὴν ζημίαν, ἥτις θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον, ἐκ τοῦ ὅτι οἱ μικροὶ ἐπιτηδευματίαι δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ πληρώσωσι τὸν σημειωθέντα ὑπέρογκον φόρον, ἐνῷ θὰ ἐπλήρονον τοιοῦτον, ἐὰν ἦτο μετριώτερος.»

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ δώσω πληροφορίαν τινὰ εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας. Ἡ πληροφορία αὕτη βεβαίως δὲν εἶναι χρήσιμος εἰς τοὺς πλείστους τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, οἵτινες γνωρίζουσι κατὰ τίνα τρόπον συντάσσονται οἱ φορολογικοὶ κατάλογοι τῶν ἐπιτηδευμάτων, καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἀνακρίνονται καὶ ἐκδικάζονται, ἀλλ’ ἴσως εἶναι χρήσιμος εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον καιρὸν νὰ ἀσχοληθῶσι περὶ ταύτης. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν συντάσσει τοὺς φορολογικοὺς καταλόγους τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἀλλὰ συντάσσουν αὐτοὺς ἐπιτροπαὶ, τῶν ὁποίων τὸν καταρτισμὸν ἐκανόνισεν ἤδη ὁ νόμος. Καὶ εἶχε μὲν κανονίσει ὁ νόμος τὸν καταρτισμὸν αὐτῶν κατ’ ἄλλον τρόπον πρότερον, ἀλλὰ πρό τινων ἐτῶν μετεβλήθη κατά τι ὁ τρόπος τοῦ καταρτισμοῦ τῶν ἐπιτροπῶν, προσλαμβάνονται δὲ καὶ μέλη τῶν συντεχνιῶν, ἵνα καὶ αὗται μετέχωσι τῆς κατανομῆς κατὰ τάξεις τῶν ἐγγραφομένων ἐν τῷ φορολογικῷ καταλόγῳ. Μοὶ ἐγένετο ἀληθῶς παράπονον ἀπό τινας τῶν συντεχνιῶν, αἵτινες ἔστειλαν ἀντιπροσώπους εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ μοὶ ἐνεχείρισαν ἀναφοράς. Συνεπείᾳ τοῦ παραπόνου τούτου ἐζήτησα τὸν φορολογικὸν κατάλογον, ἵνα ἐρευνήσω, ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ περίπτωσις, ἵνα ἐνασκήσω τὴν ἀκυρωτικὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος μοὶ ἔδωκε, διότι ὁ νόμος μοὶ ἔδωκεν ἐξουσίαν μόνον ἀκυρωτικὴν, ἤτοι τὸ δικαίωμα νὰ ἐρευνήσω, ἐὰν ὁ κατάλογος συνετάχθη κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, καὶ ἂν ἤθελον πεισθῆ, ὅτι δὲν συνετάχθη κατὰ τὰς διατάξεις ταύτας αὐτοῦ, νὰ ἀκυρώσω αὐτὸν, δὲν μοὶ ἔδωκε δ’ ἐξουσίαν νὰ ἐξετάσω τὴν οὐσίαν τοῦ καταλόγου, διότι ταύτην ἐξετάζουσιν αἱ ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι ὑπὸ τοῦ νόμου πρὸς τοῦτο ἐτάχθησαν. Ἐξετάσας λοιπὸν δὲν εὗρον οὐδεμίαν ἀφορμὴν, ἵνα ἀκυρώσω τὸν συνταχθέντα κατάλογον, διότι ὁ κατάλογος συνετάχθη καθ’ ἃ ὁ νόμος διατάσσει. Διὰ τοῦτο ἐπέτρεψα νὰ ἐκτεθῇ ὁ κατάλογος καὶ νὰ προβῇ ἡ ἐκδίκασις αὐτοῦ. Κατὰ τὴν ἐκδίκασιν δὲ τοῦ καταλόγου δύνανται οἱ ἔχοντες συμφέρον νὰ προτείνωσιν ἐνστάσεις καὶ νὰ ζητήσωσι τὴν μεταβολὴν τοῦ ποσοῦ τοῦ φόρου, δι’ ὃ ἕκαστος τυγχάνει ἐγγεγραμμένος· ἡ δ’ ἐπιτροπὴ ἐξετάζει τὰς ἐνστάσεις ταύτας καὶ ἐκδίδωσι τὰς ἐπ’ αὐτῶν ἀποφάσεις της, ἐπὶ τούτων ὅμως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχει δικαίωμα, νὰ ἀναμιχθῇ πατάπασιν.

§14ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ ὅτι ὁ κατάλογος τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων συντάσσεται ἀπὸ τὸν Ἔφορον, ἀλλ’ ἡ προκειμένη ἐργασία δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας οἱ ὑπάλληλοι δύνανται νὰ προβῶσι χωρὶς νὰ ἔχῃ γνῶσιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, χωρὶς νὰ δώσῃ γνώμην καὶ διαταγήν· ἄλλως τε ἐξ ὅσων συνέβησαν, ἐκ τῶν παραπόνων, ἐκ τῶν ἀναφορῶν, ἐκ τοῦ ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἐζήτησε κατ’ ἐπανάληψιν τὸν κατάλογον νὰ τὸν μελετήσῃ, ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην αὐτοῦ ὅλην. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅτι ἐκ τοῦ νόμου διαγράφεται ὁ τρόπος, καθ’ ὃν συντάσσονται οἱ κατάλογοι, πάντες τὸ γνωρίζουσιν, ἀλλ’ ὁ νόμος δὲν κανονίζει καὶ τὰ ποσὰ, ἅτινα θὰ πληρώσῃ ἕκαστος ἐπιτηδευματίας, καὶ περὶ τῶν ποσῶν ἐγὼ παραπονοῦμαι, οὐχὶ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν συνετάχθη ὁ κατάλογος· ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ θὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα, γνωρίζομεν ἐκ τῶν προηγουμένων, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ οὐδέποτε ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα, ἀλλ’ ὅλας ὁμοῦ τὰς ἀναφορὰς τὰς ἀποῤῥίπτουν ἀνεξετάστως. (Ποδοκροτήματα καὶ θόρυβος ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις).

§15Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, ὄχι βεβαίως διὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὸν θόρυβον, ὁ ὁποῖος γίνεται ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις, διότι τὰ ἀκροατήρια δύνανται νὰ ἐπικαλεσθῶσι τὴν κοινοβουλευτικὴν πλέον νομολογίαν καὶ τὴν ἀποδοχὴν τοῦ Προέδρου, ὁ ὁποῖος εὑρίσκει πολὺ κατάλληλον νὰ συμμετέχωσι τὰ ἀκροατήρια τῆς συνεδριάσεως....

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διέταξα τὴν ἐκκένωσιν.

§17Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Περὶ τούτου ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θὰ ὑποβάλω οὐδὲν παράπονον, παρακαλῶ μόνον νὰ ποδοκροτῶσιν· ἐζήτησα ὅμως τὸν λόγον, διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἑρμηνεύσω, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος, ὀλίγον τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπεφάσισεν, ὅτι συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν, ἅμα τῇ αἰτήσει Βουλευτοῦ τινος, ὅπως ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδιον, ὑποβληθὲν κατὰ τὴν προηγουμένην σύνοδον, ἄνευ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ὁ Πρόεδρος ὀφείλει νὰ τὸ ἀναγράψῃ, τοῦτο δὲ καὶ ἐγένετο ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ δικηγορικῶν συλλόγων· τώρα, ἂν ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, ἢ ὁ κ. Πρωθυπουργός, δὲν αἰσθάνηται κἀμμίαν διάθεσιν νὰ ἀνταποκριθῇ καὶ διὰ τῶν πραγμάτων εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἠθέλησε νὰ φανῇ διὰ τῶν λόγων, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα, οὐχ ἧτον ὅμως ἐφηρμόσθη ὁ Κανονισμός. Μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶχον ὑποβληθῆ κατὰ τὴν προηγουμένην σύνοδον, ὑπάρχει καὶ νομοσχέδιον πολὺ μεγάλης σημασίας δι’ ὅλους ἀνεξαιρέτως τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν νέων ἐπαρχιῶν. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔχει λόγον τινὰ νὰ ᾖναι πολέμιος τῶν ἀντιπροσώπων τῶν νέων ἐπαρχιῶν, τοὐναντίον ἔχει πολλὰς ὑποχρεώσεις εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας, καὶ δὲν περιμένει παρ’ ἐμοῦ νὰ τὰς ὑπενθυμίσω. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἔρχομαι νὰ παραπονεθῶ τόσον κατὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅσον καὶ κατὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς. Μετὰ τὴν προσάρτησιν τῶν νέων ἐπαρχιῶν αἱ κοινότητες εἶναι γνωσταὶ εἰς πάντας, ἀλλὰ περισσότερον εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν νέων ἐπαρχιῶν, διότι ἐχρησίμευσαν οὐ μόνον ὡς νομικὰ πρόσωπα, ἀλλὰ καὶ ὡς πολιτικὰ καὶ ἐξυπηρέτησαν μεγάλως τὸν κατὰ τῶν Τούρκων ἀγῶνα. Μετὰ τὴν προσάρτησιν τῶν νέων ἐπαρχιῶν, πιθανὸν νὰ ἐξέλιπεν ἡ δευτέρα ἀποστολή των, ἀλλ’ ὑφίσταται ἡ πρώτη, ἡ τοῦ νομικοῦ προσώπου. Ἕνεκα μεγάλης ἀμελείας τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἀπὸ τοῦ 1833 δὲν εἶχε ψηφισθῆ νόμος περὶ κοινοτήτων, ὡς ἐδόθη ὑπόσχεσις διὰ τοῦ διατάγματος περὶ δήμων καὶ διὰ τοῦ νόμου περὶ διακρίσεως κτημάτων· ἀλλ’ οὐδέποτε ἐψηφίσθη. Ἐντεῦθεν κατεστράφησαν κοινότητες ἔχουσαι μεγάλας περιουσίας. Ἡ ἔλλειψις τοιούτου νόμου κατέστη πρόδηλος ἰδίως εἰς τὰς νέας ἐπαρχίας, διότι ἐκεῖ ὑπῆρχον περιουσίαι διατηρηθεῖσαι εἰς τὰς νῦν ἐπαρχίας, καὶ ἰδίως εἰς τὸ Πήλιον· ἀρκεῖ νὰ ἀναγνώσητε τὸ ὁμολογουμένως ἄξιον μεγάλης προσοχῆς ἔργον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὑπὸ τὸν τίτλον Θεσσαλία, ἵνα ἴδητε πόσον ἀνθηραὶ καὶ ἀκμαῖαι ἦσαν αἱ κοινότητες τοῦ Πηλίου· ἦτο μία ὁμοσπονδία ὑπὸ τὴν Τουρκικὴν κυριαρχίαν· τὰ σχολεῖα τούτων δὲν δύνανται νὰ παραβληθῶσι μὲ τὰ σχολεῖα τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, ἀπὸ τῶν δημοτικῶν μέχρι τῶν ἑλληνικῶν· ἦσαν σχολεῖα ἀντάξια τοῦ Ἀνθίμου Γαζῆ, τοῦ Γρηγορίου Κωνσταντᾶ καὶ Φιλιππίδου. Ἐρωτήσατε τὸν πρῶτον τυχόντα, καὶ ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω μετὰ λύπης, ἐὰν ὑπάρχῃ λόγος, δι’ ὃν ἐνθυμοῦνται ἐν Θεσσαλίᾳ τὸ παρελθὸν, εἶναι ἡ καταστροφὴ τῶν σχολείων· καὶ εἰς τοῦτο δὲν ἐνέχεται μόνον ἡ νῦν Κυβέρνησις· ἤρχισε τὴν καταστροφὴν ἡ τέως Κυβέρνησις, καὶ τὴν ἀποτελειώνει ἡ νῦν. Ἄλλοτε θὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν, ἀλλ’ ἡ φορὰ τοῦ λόγου μὲ φέρει νὰ μὴ παραλείψω καὶ τοῦτο, διότι εἶναι σχετικὸν, ἐπειδὴ τὰ σχολεῖα δύνανται νὰ συντηρηθῶσι βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον διὰ τῶν κοινοτήτων μόνον, χωρὶς νὰ ἔχωσιν ἀνάγκην τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐὰν ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἤθελεν ἐλαφρυνθῆ τὸ ταμεῖον. Ἕνεκα μεγάλης ἀνάγκης παρακληθεὶς, ἐμελέτησα τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς εἰσόδου μου ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ μετὰ θερμῶν παρακλήσεων παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν, ὁ δὲ τότε Πρωθυπουργὸς κ. Τρικούπης, εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἀπουσίαζεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, διότι εἶχεν ἀποχωρήσει, εὐηρεστήθη νὰ τείνῃ τὸ οὖς, ὑπεβλήθη δὲ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔλαβε καὶ διατάξεις παρὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑποβληθέντος παρ’ ἐμοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοι εἶχον ἐργασθῆ, ἀλλ’ εἰσήγαγεν ἐκεῖ τὸν σάρακα τῆς συγκεντρώσεως, ἀπὸ τὸν ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς, αἱ κοινότητες δὲ διὰ τοῦ σάρακος τούτου ἤρχισαν νὰ μαραίνωνται. Ὁπωσδήποτε διὰ τοῦ ψηφισθέντος νόμου διετηρήθησαν τὰ δικαιώματα τῶν κοινοτήτων, τὰ ὁποῖα ἠπειλοῦντο ἀπὸ τοὺς ἅρπαγας, διότι δὲν ἦτο εὔκολος ἡ ἐκπροσώπησις τῶν κοινοτήτων. Ὁ νόμος εἶχεν ὑποβληθῆ δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ τινὲς τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἐν τῇ ἀγνοίᾳ τοῦ νομοθετήματος, ἐδίστασαν νὰ τὸν δεχθῶσι καὶ διὰ τὰς ἐπαρχίας των· περιωρίσθη λοιπὸν διὰ τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, ὧν οἱ ἀντιπρόσωποι ῥητῶς ἐδήλωσαν, τουτέστι διὰ τὸν νομὸν Ἄρτης καὶ Λαρίσσης καὶ τὰς ἐπαρχίας Καλαμπάκας καὶ Ξηροχωρίου, καὶ ἐπεξετάθη ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ κ. Φλογαΐτου καὶ διὰ τὴν κοινότητα τοῦ δήμου Αἰγαίων τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος. Ἀφ’ ἑνὸς ἡ ἀτέλεια τοῦ νομοθετήματος ἐκείνου, διότι συνεζητήθη τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς τρίτης Συνόδου τῆς ἐννάτης περιόδου ἐν μεγίστῃ σπουδῇ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ διότι ἡ πεῖρα κατέδειξε τὰς ἐλλείψεις αὐτοῦ, πανταχόθεν ἐζητεῖτο ἡ βελτίωσίς του. Ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ εἶχον κηρυχθῆ ὑπὲρ τούτου, ἐξεπόνησα νομοσχέδιον, ζητήσας τὴν βοήθειαν καὶ ἄλλων συναδέλφων, τῶν κ.κ. Δάλλα καὶ Ψίλλου· τὸ ὑπεβάλομεν καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅστις μετ’ ἄλλων Βουλευτῶν τῶν ἐνδιαφερομένων ἐπαρχιῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ τὸ ἀποδεχθῇ, καὶ οὕτω τὸ ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν τὴν 16ην Φεβρουαρίου 1891. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι εὑρισκόμενος εἰς τὸ τέλος τῆς Συνόδου δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ μελετήσῃ καὶ ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν, μολονότι ἐξηκολούθησεν ἡ Βουλὴ ἐπὶ ἕνα μῆνα συνεδριάζουσα καὶ ψηφίζουσα νομοσχέδια προσωπικὰ, χωρὶς νὰ σκοπεύῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἀναγράψῃ καὶ τὸ περὶ κοινοτήτων μεταξὺ τῶν πρώτων, ἵνα διέλθῃ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ὅπως φωτισθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ζητήματος. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔδωκε τὴν ὑπόσχεσίν του, ὅτι μεταξὺ τῶν πρώτων διὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον, ἤθελε φροντίσει καὶ περὶ αὐτοῦ, οὐχὶ νὰ ψηφισθῇ ὡς εἶχεν, ἀλλὰ νὰ λάβῃ μέτρον τι. Μέχρι τοῦδε δὲν εἶδον τοιοῦτον νομοσχέδιον. Κατὰ τὰς πληροφορίας μου, δὲν εὗρε καλὴν ὑποδοχὴν παρὰ τῷ κ. Πρωθυπουργῷ. Οἱ Θεσσαλοὶ, Κύριοι, μέχρι τοῦδε δὲν ἔλαβον κανὲν ἀντάλλαγμα διὰ τὴν βοήθειαν, ἣν παρέσχον εἰς τὴν μίαν πτέρυγα καὶ εἰς τὴν ἄλλην. Ἐγὼ δὲν ὑπῆρξα στρατιώτης αὐτῶν, ἀλλ’ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον ἐζήτουν αἱ νέαι ἐπαρχίαι, ἦτο ἐπὶ τῶν γενικῶν ζητημάτων καὶ τῶν ἀναγκῶν, μία δὲ τούτων ἦτο καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ κοινοτήτων. Ἀφοῦ ἀπηλπίσθην, ὑπέβαλον ἔγγραφον πρότασιν κατὰ τὸν κανονισμὸν μετὰ τοῦ κ. Φλογαΐτου, ἀλλ’ αὕτη δὲν ἀνεκοινώθη, μάλιστα καὶ ἀπωλέσθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου, εὑρέθην δὲ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβάλω δεύτερον ἀντίγραφον αὐτῆς χθές· εἰς τὰ πρακτικὰ σήμερον ἀναφέρεται ἡ πρότασις αὕτη, ἀλλὰ δὲν περιελήφθη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἀναγκάζομαι ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ ζητήσω ἐξηγήσεις παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἐὰν ὑπάρχῃ Κανονισμός, ἢ τὰ πάντα ἐν αὐθαιρεσίᾳ θὰ τελῶνται· διότι ἐγὼ δὲν θὰ ἐπιτρέψω νὰ μοὶ ἀφαιρεθῶσι τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ὡς ἀντιπρόσωπος ἔχω. Ζητῶ λοιπὸν, οὐ μόνον νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· ἂν δὲ πεισθῇ, ὅτι πρόκειται περὶ πραγματικῶν ἀναγκῶν, νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ ἐμὲ καὶ τοὺς συνυπογράψαντας τὴν πρότασιν, εἴς τινα δὲ τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων νὰ γείνῃ πρώτη συζήτησις, ἐξ ἧς θὰ μορφώσῃ ἡ Βουλὴ γνώμην, ἂν ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ ἢ ἀποῤῥιφθῇ.

§18ΔΑΛΛΑΣ. Κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην προέλαβον τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὑποβάλλοντα αὖθις εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πρότασίν του...

§19Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν τὴν ὑπέβαλον.

§20ΔΑΛΛΑΣ. Ἔστω, ζητοῦντα νὰ ἐγγραφῇ αὖθις ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πέρυσιν ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὡς ἠκούσατε νὰ λέγῃ, παρεσκευάσαμεν, καὶ πειρώμενον ἵνα ἐπιῤῥίψῃ τὴν εὐθύνην τῆς μὴ ἐγγραφῆς ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἀξιῶ νὰ ἔλθω συνήγορος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν ἔχουσι τὰ πράγματα, ὡς ἐκθέτει αὐτὰ ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι πολλαὶ διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος περὶ κοινοτήτων νόμου χρήζουσι μεταῤῥυθμίσεως, καὶ ὁμολογουμένως πάντες οἱ Θεσσαλοὶ Βουλευταὶ ἐπεδόθημεν εἰς τὴν μελέτην τῆς μεταῤῥυθμίσεως ταύτης. Ἐκράτησε τότε ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου προαγορεύσαντος, ὅτι ἔπρεπε νὰ γείνῃ γενικὴ μεταῤῥύθμισις τοῦ νομοσχεδίου· κατόπιν ὅμως δευτέρας σκέψεως ἐκρίθη ὀρθότερον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μεταβληθῶσι τὰ καλῶς κείμενα καὶ καλῶς λειτουργοῦντα, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ διορθωθῶσι μόνον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα παρέβλαπτον τὰ συμφέροντα τῶν κοινοτήτων. Τούτου ἕνεκα κατεβλήθη κοινὴ ἐργασία μετ’ ἄλλων συναδέλφων, — καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Φίλλου, τοῦ κ. Ζαρίμπα, τοῦ κ. Οἰκονομίδου, τοῦ κ. Παπαδοπούλου καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, — ὅπως κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον παρασκευάσωμεν νομοσχέδιον, οὐχὶ νέον ἀνατρεπτικὸν, ἀλλὰ μόνον συμπληρωματικὸν τοῦ νῦν ἰσχύοντος νόμου. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο εὑρίσκεται ὑπὸ μελέτην, πιστεύω δὲ, ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν εὐάρεστον εὐκαιρίαν, ἵνα τὸ ὑποβάλωμεν ὅσον οὔπω εἰς τὴν Βουλὴν.

§21Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν θὰ ζητήσω τὸ πληρεξούσιον, ἐν ὀνόματι τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἁγυιᾶς ἐκ μέρους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξήγησεν, ὅτι ἦτο ἀπὼν κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας μου, καὶ προσεπάθησε κατόπιν νὰ συμπληρώσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἤκουσεν, ἑπομένως τὸ σφάλμα ἦτο τῆς ἀπουσίας του· ἐὰν ἦτο ἐδῶ, ἤθελεν ἐννοήσει περὶ τίνος πρόκειται. Ἡ ὁμιλία μου ἐστράφη εἰς τοῦτο, ὅτι ἐζητήθη νὰ μοὶ ἀφαιρεθῇ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ἔχω, τῆς ἀναγραφῆς ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τοῦ νομοσχεδίου· ἐὰν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀνεγίνωσκε τὸ ἄρθρον 47 τοῦ Κανονισμοῦ, ἤθελε μὲ ἐννοήσει. Ἐὰν τώρα ὁ κ. συνάδελφος ἐγκατέλιπε τὰς ἰδέας, ἃς περὶ κοινοτήτων εἶχε κατὰ τὴν λήξασαν σύνοδον, εἶναι δικαίωμά του· ἐγὼ βεβαιῶ, ὅτι ἐκ τῆς πείρας, ἣν εἶχεν ὁ κ. Δάλλας κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, πολὺ συνετέλεσεν εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ νομοσχεδίου μου. Ἐπίσης καὶ ἄλλου συναδέλφου. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἴδω τὸ ἐκπονούμενον σχέδιον ἐν ἀγνοίᾳ μου, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἐκλήθην, ἵνα κρίνω περὶ τούτου.

§22ΔΑΛΛΑΣ. Ὀφείλω δύο λέξεις νὰ ἀπαντήσω. Δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀμφισβητήσω τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ζητήσῃ ὁ κ. συνάδελφος τὴν ἐγγραφὴν, ἂν καὶ νομίζω, ὅτι εἶχε τὸ καθῆκον νὰ συνεννοηθῇ μεθ’ ἡμῶν, οἵτινες συνειργάσθημεν εἰς αὐτὸ, καὶ κατόπιν νὰ τὸ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ ἁπλῶς ἐνόμισα καθῆκον νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξε, καὶ τὸ ὁποῖον ἐπανέλαβε καὶ εὐχαριστεῖται νὰ ἐπαναλαμβάνῃ, διότι ἔχει τάσεις τινὰς πρὸς τὸ φιλόψογον, δὲν ἦτο ἀληθὲς, ἐγὼ ἁπλῶς εἶπον, ὅτι εἴχομεν καθῆκον νὰ μὴ προβῶμεν μετὰ ζέσεως νεαρᾶς εἰς τὴν ἀνατροπὴν νόμου, λειτουργοῦντος ἀπὸ ἑπτὰ ἤδη ἐτῶν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἀναγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Φιλαρέτου.

§24ΣΧΙΝΑΣ. Σήμερον μεταξὺ ἄλλων διενεμήθη εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς φύλλον τι, τὸ ὁποῖον ἐπιγράφεται ἐπανόρθωσις ἀριθμῶν περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν· εἶναι κατόπιν ἑτέρου φύλλου, τὸ ὁποῖον διενεμήθη πρό τινων ἡμερῶν συνεπείᾳ ἐπερωτήσεως τοῦ ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ. Τὸ φύλλον αὐτὸ οὐδεμίαν φέρει ὑπογραφὴν, οὐδὲ ἐπισήμως κατετέθη παρά τινος τῶν Ὑπουργῶν, μνημονεύει δὲ ἐν τέλει μιᾶς παραγράφου, ὅτι σχετίζεται μὲ φυλλάδιόν τι· ποῖον εἶναι τὸ φυλλάδιον; τίς ὁ δίδων τὴν πληροφορίαν ταύτην; Ἑπομένως παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ γνωρίσῃ τοὐλάχιστον εἰς ἐμὲ, ποῖος εἶναι ὁ γράψας, διὰ νὰ δώσωμεν τὴν πρέπουσαν ἀπάντησιν. Θὰ παρακαλέσω δὲ, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων– Καλαμῶν συνδέεται μὲ μεγάλα συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα, καθ’ ἣν νὰ προβῶμεν εἰς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§25ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρετήρησα παρομοίαν τινὰ ἔλλειψιν τοῦ διανεμηθέντος φύλλου· ἔπρεπε ν’ ἀναγράφηται τίνα ἔννοιαν ἔχει ἡ διανομὴ αὐτοῦ. Τὸ φύλλον τοῦτο εἶναι τῷ ὄντι ἔκθεσις τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, προκληθεῖσα ἐκ τῆς ἐμῆς ἐπερωτήσεως. Ἐγὼ ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ, ὅσας ἔλαβεν ἢ πρόκειται νὰ λάβῃ πληροφορίας παρὰ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἐπὶ τοῦ δημοσιευθέντος φυλλαδίου ὑπὸ τὸ ὄνομα «Κράχ». Κατέθηκε τῷ ὄντι ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰς ἄλλας πληροφορίας, μεταξὺ δὲ αὐτῶν καὶ ὑπόμνημα Γαλλιστὶ γεγραμμένον, καὶ προεκλήθη τὸ Προεδρεῖον νὰ διατάξῃ τὴν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν μετάφρασιν καὶ διανείμῃ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον οὐδὲν ἕτερον εἶναι ἢ ὑπόμνημα τοῦ κ. Γκοτλάν. Αὐτὴν τὴν ἀρχὴν πρέπει νὰ τηρῇ τὸ Προεδρεῖον, ἤτοι νὰ ἀναγράφῃ ἐν τῇ κεφαλίδι παντὸς διανεμομένου ἐντύπου τὴν περίληψιν αὐτοῦ.

§26ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λαρίσσης ζητεῖ ἄλλας πληροφορίας· ἡ ὑπηρεσία τοῦ τμήματος τοῦ σιδηροδρόμου μοὶ παρετήρησε μετὰ τὴν κατάθεσιν τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Γκοτλὰν, ὅτι ἀνευρέθη λάθος εἰς τὸν πολλαπλασιασμὸν, δὲν γνωρίζω τίνος ποσοῦ, καὶ ὅτι ἦτο ἀρκετὰ σοβαρὸν... ἐπειδὴ ὅμως αἱ πληροφορίαι εἶχον ἤδη κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν τοὺς ἀριθμοὺς, παρεκάλεσα τὴν ὑπηρεσίαν νὰ προσθέσῃ ὡς σημείωσιν τὴν διόρθωσιν, ἣν ἐθεώρησεν ἀναγκαίαν. Φαίνεται, ὅτι δὲν ἐτυπώθη ἡ σημείωσις μετὰ τοῦ ὑπομνήματος, καὶ ἐκ τούτου προῆλθεν ἡ παρατήρησις.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἔντυπον τὸ διανεμηθὲν τὴν πρωΐαν τῆς σήμερον ἀνέγνωσα, μὴ ἐννοῶν ἐν ἀρχῇ περὶ τίνος πρόκειται, ἀλλὰ προχωρήσας ἐν τῇ ἀναγνώσει, διέκρινα εἰς τί ἀφεώρα. Εἶναι ἔκθεσις τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἀπαντῶσα εἰς φυλλάδιον ὑπὸ τὴν ἐπιγραφὴν «Τὸ Κρὰχ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων καὶ Καλαμῶν.» Εἶναι μετάφρασις κατατεθέντος ἐγγράφου, δι’ οὗ ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ ἀπαντᾷ εἰς τὰ ἐν τῷ φυλλαδίῳ, ἀποδεικνύουσα, ὡς φρονεῖ, ὅτι πολλοὶ τῶν παρατιθεμένων ἀριθμῶν εἶναι ἐσφαλμένοι, καὶ ἐπανορθοῦσα αὐτούς· τοῦτο δ’ ἐξηγεῖ τὴν ἐπιγραφὴν τοῦ ἐντύπου «ἐπανόρθωσις ἀριθμῶν τινων.» Καίτοι ἡ ἐπιγραφὴ εἶναι ἀτελὴς, οὐδεμία δ’ ὑπάρχει ὑπογραφὴ, ὁ ἀναγνοὺς ὅμως τὸ ἔντυπον ὁλόκληρον ἐννοεῖ καὶ περὶ τίνος πρόκειται ἐν τῷ ἐντύπῳ, καὶ πόθεν ἀποῤῥέει. Ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀφορμῆς ταύτης ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτῆς ἐκ Φθιώτιδος, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ συστηματοποιηθῶσι τὰ τῆς ἐκτυπώσεως τῶν ἐγγράφων, ὅπως, δημοσιευομένης ἀπαντήσεως εἰς ἐπερώτησιν, σημειῶται ἐπὶ τοῦ ἐντύπου ἡ ἐπερώτησις. Παρατηρῶ προσέτι, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἐντύπου, περὶ οὗ ὁ λόγος, ὑπάρχει ἐν τῇ πρώτῃ σελίδι τετυπωμένον νομοσχέδιον ὅλως ἄσχετον πρὸς τὴν περὶ ἐπανορθώσεως ἀριθμῶν τινων ἔκθεσιν. Ὅσοι ἔχομεν τὴν συνήθειαν νὰ ταξινομῶμεν τὰ βουλευτικὰ ἔντυπα, περιερχόμεθα εἰς ἀπορίαν, ὅταν τὰ ἄσχετα εἶναι ἡνωμένα ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ φύλλου.

§28ΣΧΙΝΑΣ. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῶσι δύο ἔγγραφα, ἅτινα ἀφεώρων τὸν ὑπόγειον σιδηρόδρομον Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. Τὸ ἓν εἶναι ἡ ἔκθεσις γενικοῦ σχεδίου παρὰ τῆς πενταμελοῦς ἐπιτροπῆς, τὸ ἕτερον ἡ ταξινόμησις τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Ἐπειδὴ τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἶναι λίαν σπουδαῖα, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐπιταχύνῃ τὴν τύπωσίν των.

§29ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§30ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Οὐδεμία ἀφήγησις ἐφημερίδος φέρει ἐπίσημον χαρακτῆρα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἐν Βουλγαρίᾳ Ἑλληνικῶν σχολείων. Ὅ,τι ἀκριβῶς ἐγένετο, εἶναι τὸ ἑξῆς. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Τρίτην μοὶ ἀνεκοινώθη τηλεγραφικῶς, ὅτι ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλγαρικῆς Βουλῆς εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὑποβληθὲν παρὰ τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως, καὶ περιέχον τὰ γνωστὰ ἄρθρα, ὧν ἡ ἐφαρμογὴ καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν περαιτέρω ἐξακολούθησιν τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων ἐν Βουλγαρίᾳ καὶ Ἀνατολικῇ Ρωμυλίᾳ. Νεώτεραι πληροφορίαι, τηλεγραφικῶς μεταδοθεῖσαι ἡμῖν, εἰσὶν αἱ ἑξῆς: Ὅτι, καίτοι ἐπεριμένομεν πρότασιν τροποποιήσεως τῶν ἀφορώντων τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα ἄρθρων ἐκ μέρους τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως, οὐδεμία τοιαύτη ἐγένετο. Κατὰ τὴν συζήτησιν μάλιστα τοῦ νομοσχεδίου ὁ Ἕλλην βουλευτὴς κ. Ἀντωνιάδης, ὅστις ἀντιπροσωπεύει τὴν Στενήμαχον, ὡμίλησε κατὰ τοῦ ἄρθρου, στηριχθεὶς βεβαίως εἰς τὸ κείμενον τῆς συνθήκης τοῦ Βερολίνου καὶ τοῦ ὀργανικοῦ τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας νόμου, ἀλλ’ ἐπεξῆλθον κατ’ αὐτοῦ ἕτεροι Βουλευταὶ, ἐπιχειρήσαντες ν’ ἀντικρούσωσι τὰς ἰδέας τοῦ κ. Ἀντωνιάδου, μεθ’ ὃ ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τὸ νομοσχέδιον ὡς εἶχε. Κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν ἐπίσης ἐγένετο βραχεῖά τις συζήτησις, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐπεψηφίσθη. Ἔκτοτε ἴσως κατέστη νόμος, διότι ἀγνοῶ, ἂν ἐκυρώθη ὑπὸ τοῦ ἡγεμόνος. Αἱ παραστάσεις ἐκ μέρους τοῦ ἡμετέρου πράκτορος δὲν ἔπαυσαν καθ’ ὅλον τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν ἐννοεῖτε, ὅτι ἐγένοντο ζωηρότεραι αἱ παραστάσεις ἡμῶν, κατὰ τὰς τελευταίας δὲ τηλεγραφικὰς εἰδήσεις ἐκ Σόφιας, ἐπέτυχεν ὑπόσχεσιν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐκ μέρους τοῦ ἰδίου Πρωθυπουργοῦ, ὅτι εἰς πρώτην ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον ἤθελε παρουσιάσει τροποποίησιν τοῦ νόμου ὑπὲρ τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων. Τοιαύτη εἶναι ἡ ὑπόσχεσις, ἡ δοθεῖσα ἡμῖν ὑπὸ τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διαθέσῃ δικαιώματα ὁμογενῶν, ὁμοθρήσκων καὶ ὁμογλώσσων ἐν Βουλγαρίᾳ καὶ Ρωμυλία, οἱ ὁποῖοι στηρίζουσι ταῦτα ἐπὶ συνθηκῶν καὶ διεθνῶν νόμων. Κυρίως τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον, ὅπως ποιήσηται παραστάσεις ὑπὲρ αὐτῶν καὶ προβῇ εἰς τὴν ἐξάσκησιν οἱουδήποτε μέτρου, ἐπιτρεπομένου εἴτε ἀπέναντι τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἥτις θεωρεῖται ἡ κυρίαρχος δύναμις ἐν Βουλγαρίᾳ, εἴτε ἀπέναντι τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, εἶναι ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης. Ὡς γνωστὸν, ἡ Ἑλληνικὴ ὀρθόδοξος κοινότης ἐν Ρωμυλίᾳ ἀναγνωρίζει, δυνάμει τῶν κειμένων νόμων, ἀρχηγὸν καὶ πνευματικὸν καὶ πολιτικὸν ἀκόμη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξάσκησιν πολλῶν δικαιωμάτων, τὸν Πατριάρχην. Ὡς πρὸς τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἰδίως αἱ κοινότητες αἱ ὀρθόδοξοι ἔχουσιν ἐν τοῖς ἐκπαιδευτικοῖς πράγμασιν, ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις τὰ ὑπὸ τοῦ ὀργανικοῦ Κανονισμοῦ τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας ἠσφαλισμένα δικαιώματα ἔχει τὸ καθῆκον ν’ ἀπαιτῇ ἀπὸ τὴν κυρίαρχον Δύναμιν, εἴτε δι’ αὐτῆς ἀπὸ τὴν τοπικὴν διοίκησιν, νὰ ἐκτελῇ καὶ σέβηται. Πᾶσα ἑπομένως ἀνησυχία πρέπει νὰ ἐκλίπῃ. Οἱανδήποτε στάσιν καὶ ἂν τηρήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, καὶ οἱανδήποτε ἔκτασιν ἂν λάβωσιν αἱ ἐνέργειαι αὐτῆς ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας, ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης ἔχει ἀνεγνωρισμένον δικαίωμα νὰ ἐπέμβῃ διὰ τῆς κυριάρχου ὑπὲρ αὐτῶν, καὶ βεβαίως θὰ θελήσῃ νὰ ἐνασκήσῃ αὐτὰ ἀπέναντι καὶ αὐτῆς καὶ ἀπέναντι τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, τῶν ὑπογραψασῶν τὴν συνθήκην τοῦ Βερολίνου καὶ ὀργανισασῶν τὴν διοικητικὴν αὐτονομίαν τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, δὲν νομίζω, καίτοι καλοῦμαι, ὅτι δύναμαι νὰ εἴπω, τί αὕτη σκοπεῖ νὰ πράξῃ. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ οὐδεμίαν ἔχει ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὐδὲν θέλει παραλείψει, ὅπως συνηγορήσῃ καὶ ἐργασθῇ ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν δικαιωμάτων τῶν Ἑλλήνων κατοίκων τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας.

§31ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας δίδει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν εἶναι βεβαίως ἐπαρκεῖς, ὅπως ἐπιτρέψωσι συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος, πρὸ τῆς καταθέσεως τῶν ἐγγράφων καὶ πρὸ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος· καὶ ἐγὼ δὲν θεωρῶ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ὥριμον, συνιστῶ ὅμως αὐτῷ ἐπιφύλαξιν ὡς πρὸς τὰς ὑποσχέσεις τῶν Βουλγάρων Ὑπουργῶν. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ συμφέρον εἶναι μέγα καὶ ὁ κίνδυνος ἐπικείμενος, νομίζω ὅτι καθῆκον μοὶ ἐπιβάλλεται, νὰ παρατηρήσω διαφοράν τινα, ὅσον ἀφορᾷ τὰς πληροφορίας τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, καὶ τὴν διάκρισιν τὴν ὁποίαν ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ποιήσηται μεταξὺ τῶν τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας καὶ τῶν τῆς κυρίως Βουλγαρίας Ἑλλήνων τὸ γένος. Κατὰ τὴν συνθήκην τοῦ Βερολίνου, οὐδεμία διάκρισις ὑπάρχει, ὅσον ἀφορᾷ τὰ δικαιώματα τοῦ Πατριάρχου ὡς ἀρχηγοῦ τοῦ ἔθνους, διότι ἀκριβῶς ἄρθρον ῥητὸν τῆς συνθήκης τοῦ Βερολίνου, ἀφορῶν εἰς τῆς κυρίως Βουλγαρίαν, ὄχι εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Ρωμυλίαν, ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι ἀναπόσπαστον μέρος καὶ ἐπαρχία σχεδὸν τῆς Τουρκίας, ἀφορῶν, λέγω, εἰς τὴν κυρίως Βουλγαρίαν, ἥτις εἶναι ὑποτελὴς ἡγεμονία καὶ ὄχι ἀνεξάρτητος, ὁρίζει ὅτι ἀρχηγοὶ τῶν κοινοτήτων τῶν διαφόρων ἐθνικοτήτων, ὑφ’ ὧν κατοικεῖται ἡ Βουλγαρία, εἶναι οἱ πνευματικοὶ ἀρχηγοὶ, οἱ ἐν τῷ Κράτει, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει καὶ ἡ ὑποτελὴς Ἡγεμονία, ἑδρεύοντες· ἑπομένως πνευματικὸς ἀρχηγὸς τῶν Ἑλλήνων εἶναι ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης, καὶ αὐτὸς ἔχει τὸ ὕψιστον καθῆκον νὰ μεριμνήσῃ, καὶ δικαίωμα ἔχουσιν αἱ Ἑλληνικαὶ κοινότητες νὰ ζητήσωσι τὴν προστασίαν τῶν προνομίων τῶν ἀναμφισβητήτων μέχρι τοῦδε, τὰ ὁποῖα δὲν δύναται ν’ ἀφαιρέσῃ ἡ Βουλγαρικὴ Κυβέρνησις ἄνευ παρασπονδίας. Ὁ ὀργανικὸς νόμος φροντίζει περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν κοινοτήτων τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συνθήκης τοῦ Βερολίνου. Αὐτὴ ἡ συνθήκη τοῦ Βερολίνου ἐν ἄρθρῳ εἰδικῷ φροντίζει περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν Ἑλληνικῶν κοινοτήτων ἐν Βουλγαρίᾳ, διότι ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ διαφορὰ ὑπῆρξε μεταξὺ τῆς συνθήκης τοῦ Βερολίνου καὶ τῆς τοῦ Ἁγίου Στεφάνου. Ἐφρόντισεν ἡ συνθήκη τοῦ Βερολίνου, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν ὕπαρξιν τῶν κοινοτήτων τῶν μὴ Βουλγαρικῶν ἐν Βουλγαρίᾳ, ὅπως δυνηθῇ νὰ συγκρατήσῃ αὐτὰς καὶ ἐπιτρέψῃ τὴν εὐημερίαν καὶ συναύξησιν αὐτῶν μετὰ τοῦ λοιποῦ Βουλγαρικοῦ πληθυσμοῦ, κεχωρισμένως ὅμως αὐτοῦ. Ἠθέλησε δηλαδὴ ἡ Εὐρώπη νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν συγχώνευσιν τῶν Ἑλληνικῶν καὶ Τουρκικῶν κοινοτήτων ὑπὸ τῶν Βουλγάρων. Ἡ Βουλγαρία δὲν εἶναι ἀνεξάρτητον Κράτος, αὕτη εἶναι ὑποτελὴς ἡγεμονία, ἀποτελοῦσα ἀναπόσπαστον μέρος τῆς Ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας, δικαίωμα δὲ ἔχει ἡ Ἑλλάς, ἐπισημοποιηθὲν διὰ τῶν πρωτοκόλλων τοῦ Βερολίνου, ὅπως καὶ παρὰ τῇ ἐπικυριάρχῳ Ὑ. Πύλῃ καὶ παρὰ τῇ Εὐρώπῃ προσέλθῃ ὑπερασπιστὴς τῶν δικαίων τῶν Ἑλλήνων, τὰ ὁποῖα σήμερον καταπατοῦνται παρὰ τῶν Βουλγάρων. Ῥητῶς οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος εἰσῆλθον τότε, τῇ ἀποφάσει τῆς Εὐρώπης, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ ἐν Τουρκίᾳ Ἑλληνικοῦ στοιχείου, διότι οὐδεὶς ἄλλος ἠδυνήθη νὰ παρουσιασθῇ φυσικὸς ἀντιπρόσωπος καὶ νόμιμος ὑπερασπιστὴς τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. Τίτλος ἀναφαίρετος εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἀνεγνώρισεν ἡμῖν ἡ Εὐρώπη· δυνάμει τοῦ κεκτημένου δικαιώματος αὐτοῦ τοῦ τόσον πολυτίμου ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις, ἂν ὁ Σουλτάνος ἀρνηθῇ ἢ βραδύνῃ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν λεγομένην Βουλγαρικὴν Κυβέρνησιν εἰς θεογνωσίαν, ν’ ἀποταθῇ πρὸς τὰς δυνάμεις τὰς ὑπογραψάσας τὴν συνθήκην τοῦ Βερολίνου, καὶ ζητήσῃ νὰ ὑπερασπίσῃ τὰ δίκαια τῶν Ἑλληνικῶν κοινοτήτων, αἵτινες ἀπειλοῦνται σήμερον εἰς τὰ καίρια διὰ νόμου ἀνόμου τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως καὶ Βουλῆς. Νομίζω μάλιστα, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἰς οὐδεμίαν ἐπίσημον διαπραγμάτευσιν ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ μὲ τὴν νῦν Βουλγαρικὴν Κυβέρνησιν. Οἱ σφετερισταὶ τῆς ἐξουσίας ἐν Βουλγαρίᾳ εἶναι ἀνάξιοι τοιαύτης τιμῆς· οὔτε πεπολιτισμένον τι Κράτος ἀνεγνώρισε τὸ ἄθροισμα τῶν ἀτόμων, τὰ ὁποῖα διατείνονται σήμερον, ὅτι εἶναι Κυβέρνησις ἐν Βουλγαρίᾳ. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, ἄνευ διακρίσεως κόμματος, πέποιθεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει φροντίσει νὰ προασπίσῃ τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν, πολεμουμένην ἀνόμως ὑπὸ βαρβάρων. Δυνάμεθα, καὶ καθῆκον ἔχομεν νὰ ὑπερασπίσωμεν διὰ παντὸς μέσου τὸ ἱερὸν δικαίωμα τῶν Ἑλλήνων νὰ λαλῶσι τὴν πάτριον γλῶσσαν καὶ νὰ διδάσκωνται εἰς αὐτήν· ἂς ἀρχίσωμεν δὲ διαμαρτυρόμενοι πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ἔχουσι καθῆκον καὶ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλωσι πρὸς τοὺς ἀχαρίστους Βουλγάρους τὸν σεβασμὸν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς, ἐξ ἧς καὶ αὐτοὶ ἀντλοῦσι τὸ μέρος τῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν. Ἄν ὁ κ. Σταμπούλωφ καὶ οἱ σύντροφοί του νομίζωσιν, ὅτι θὰ τοῖς ἐπιτραπῇ ἐκ νέου νὰ παραβιάσωσι τὴν συνθήκην τοῦ Βερολίνου, ἀπατῶνται. (Χειροκροτήματα).

§32ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ συμπληρώσῃ τὴν ὁποίαν ἔδωκε πρὸς τὴν Βουλὴν πληροφορίαν, ὡς πρὸς τὸ ἑξῆς. Εἶπεν ὅτι, καθ’ ἃς ἔχει ἐπισήμους εἰδήσεις ἐκ Σόφιας, ὁ ἐκεῖ πράκτωρ ἡμῶν ἔλαβε τὴν ῥητὴν ὑπόσχεσιν καὶ παρὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον τῆς Βουλγαρικῆς Βουλῆς θὰ ὑπεβάλλετο νομοσχέδιον, τροποποιοῦν τὴν διάταξιν τοῦ ἤδη ψηφισθέντος νομοσχεδίου, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὰ σχολεῖα τὰ Ἑλληνικά. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἂν ἐδόθη συγχρόνως καὶ ἡ ὑπόσχεσις, καθ’ ἣν μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης θὰ ἀνεβάλλετο ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων, τῶν ἀφορωσῶν εἰς τοὺς Ἕλληνας, ὅπως ἔχῃ σκοπόν τινα καὶ ἡ ἄλλη ὑπόσχεσις, ἡ δοθεῖσα.

§33ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος ὁρίζεται ὡς ἡμέρα ἐνάρξεως τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ ἡ πρώτη προσεχοῦς Σεπτεμβρίου· ἀλλὰ πρὸ τῆς πρώτης Σεπτεμβρίου πιστεύω, ὅτι θὰ συνέλθῃ εἰς τακτικὴν ἢ ἔκτακτον σύνοδον ἡ Σοβράνιε.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως ἴσης τοῖς δυσὶ δωδεκατομμυρίοις ἐπὶ τῶν προϋπολογισθέντων ἐξόδων τῆς χρήσεως 1892 διὰ τὰς δαπάνας τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου 1892. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἄρθρον 1, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη, ἵνα ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, χορηγεῖ εἰς τὴν Κυβέρνησιν πίστωσιν ἴσην τοῖς δυσὶ δωδεκατημορίοις τῶν ζητηθεισῶν διὰ τοῦ ὑποβληθέντος ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ κράτους τῆς χρήσεως 1892. Καὶ ἐγὼ μὲν ἀποδέχομαι τὸν τρόπον τοῦτον τῆς ψηφίσεως τῶν πιστώσεων, ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι ἐθαύμασα, ἰδὼν τὸν τρόπον τοῦτον προτεινόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπίσης ἐθαύμασα ἰδὼν τὴν πλειονοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὸν εἰσηγητὴν αὐτῆς χαρακτηρίζοντας τὸν τρόπον τοῦτον ὡς εὔλογον, διότι ἐνθυμοῦμαι συζητήσεις ἄλλας ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, καθ’ ἃς ὁ τρόπος οὗτος ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἀναιρῶν τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς, ὡς παραγνωρίζων τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὴν εὐπρέπειαν τὴν βουλευτικήν. Ποῖος εἶναι ὁ οὕτω χαρακτηρίσας τὸν τρόπον τοῦτον τῆς χορηγίας τῶν πιστώσεων; Εἶναι ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τότε δὲ ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅστις ἦλθεν ἐπίκουρος εἰς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἥτις προέτεινεν, ὅπως μὴ γείνῃ δεκτὸς αὐτὸς οὗτος ὁ τρόπος, ὃν ἡμεῖς προετείνομεν, στηριζόμενοι εἰς τὰς παραδόσεις τοῦ παρελθόντος, διότι τὸν τρόπον τοῦτον δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποδεχθῇ ἡ Βουλή, εἰμὴ ἐὰν παρῃτεῖτο τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτῆς. Ἰδοὺ τί ἔλεγε τότε ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τότε ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως· καὶ πολλὰ ἄλλα ἔλεγεν, ἀλλὰ ἀναγινώσκω τὴν τελευταίαν παράγραφον. Ἡ συνεδρίασις εἶναι τῆς 10 Ἀπριλίου 1882. Τότε ἐζητεῖτο πίστωσις διὰ τὸν μῆνα Ἀπρίλιον, εἴχομεν δὲ βοηθὸν ἐν τῇ ὑποστηρίξει τοῦ τρόπου τῆς διατυπώσεως τοῦ νομοσχεδίου τὸν τέως Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν κ. Καραπάνον, ὅστις καὶ ὡμίλησε τότε, ἀποκρούων ὅσα ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγε κατὰ τοῦ συστήματος. Ἔλεγε δὲ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ πολλὰ ἄλλα, ἀλλ’ ἔλεγε καὶ ταῦτα, οἱονεὶ συνοψίζων τὰ πρότερον λεχθέντα (ἀναγινώσκει): «Πρὸ παντὸς δὲ τὰ πολιτικὰ σώματα ἔχουσι καθῆκον νὰ ἦναι ζηλότυπα τῆς ἰδίας αὐτῶν ἐξουσίας, οὐδ’ ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὰ, ἂν θέλωσι νὰ διατηρῶσι τὴν ἀξιοπρέπειάν των, νὰ ἐπιτρέπωσι νὰ γίνωνται δαπάναι ἐπὶ τῇ βάσει νόμων, τοὺς ὁποίους αὐτὰ δὲν ἐψήφισαν. Ἂν λοιπὸν κατὰ τὸ 1882 ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐστηρίχθη ἐπὶ ἑτέρων νόμων, προταθέντων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ἐκείνων, οἵτινες ἐλειτούργουν μέχρι τοῦδε, τότε οὐδεμίαν πολιτικὴν ἐκφράζει ὁ προϋπολογισμός, οὐδὲ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἰσχυρίζηται, ὅτι ἡ γνώμη τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνατρέπει τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν δὲ ἐστηρίχθη ὁ προϋπολογισμὸς ἐπὶ νόμων νέων, τοὺς ὁποίους εἰσέτι δὲν ἐψηφίσαμεν, ἀλλὰ μέλλομεν νὰ ψηφίσωμεν, ἡ εὐπρέπεια τοῦ Κοινοβουλίου ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸ νὰ διατηρήσῃ πλήρη ἐλευθερίαν καὶ ἐπιφυλαχθῇ νὰ φέρῃ τὴν γνώμην του, ὅταν θὰ συζητηθῶσιν οἱ νόμοι, καὶ νὰ μὴ προδικάσῃ, παραχωροῦν τὴν πίστωσιν τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου ἐπὶ τῇ βάσει τούτων, τῶν μήπω ψηφισθέντων παρ’ αὐτοῦ νόμων.» Εὑρισκόμεθα ἤδη ἐν τῇ δευτέρᾳ περιπτώσει, καίτοι, καὶ ἂν εὑρισκόμεθα ἐν τῇ πρώτῃ, πάντοτε τὸ σύστημα τοῦτο καταδικάζεται ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ εὑρισκόμεθα ἐν τῇ δευτέρᾳ παρ’ αὐτοῦ ὑποτεθείσῃ περιπτώσει, διότι ὁ προϋπολογισμός, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ἐπιτραπῶσι δαπάναι, στηρίζεται ἔν τισιν ἐπὶ νέων νόμων, ὅπως ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, ὅπως ἐπὶ ταχυδρομικῶν καὶ ἄλλων. Ὥστε κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὴν τότε, ἡ εὐπρέπεια τῆς Βουλῆς θὰ παρεγνωρίζετο, ἐὰν ἐψήφιζεν αὕτη τὸ νομοσχέδιον αὐτοῦ, ὅπως σήμερον τὸ ὑποβάλλει. Βεβαίως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετέβαλε γνώμην ἔκτοτε· θὰ παρακαλέσω ἄρα αὐτὸν, ἵνα ἀνακοινώσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους τῆς μεταβολῆς τῆς γνώμης του.

§37Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδαμῶς μετέβαλον τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶχον καὶ κατὰ τὸ 1882, καὶ καθ’ ὅλον τὸν διαῤῥεύσαντα ἔκτοτε χρόνον, καὶ κατὰ τὸν χρόνον, ὅστις προηγεῖτο τοῦ 1882. Νομίζω, ὅτι εὐπρεπὲς εἶναι αἱ Βουλαὶ, καλούμεναι νὰ χορηγῶσι δωδεκατημόρια, νὰ χορηγῶσι ταῦτα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους, διότι τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους ἐψήφισαν ἤδη, καὶ διὰ τῆς ψήφου αὐτῶν ἀνεγνώρισαν τὰς ἀνάγκας τῶν δαπανῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων δι’ αὐτοῦ ἐχορηγήθησαν αἱ πιστώσεις, παρέχουσαι δ’ οὕτω τὰς πιστώσεις τῶν δωδεκατημορίων, ἐνδεικνύουσιν, ὅτι παρέχουσί τι, τὸ ὁποῖον γνωρίζουσι, καὶ ἔκριναν ἤδη ἀναγκαῖον. Δὲν ἠδυνήθην ὅμως νὰ τηρήσω τὴν γνώμην μου ταύτην κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου δι’ ἄλλον λόγον, καὶ οὐχὶ δι’ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου ὑπέθεσεν. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892 διαφέρει πολὺ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1891, ἀλλὰ κατ’ ἄλλα καὶ οὐχὶ κατ’ ἐκεῖνα, καθ’ ἃ διέφερεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1883 ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1882, διότι ἐκεῖνος ὁ προϋπολογισμὸς διέφερεν ἐπὶ αὐξήσει ἐξόδων, ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892 διαφέρει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1891 ἐπὶ μειώσει τῶν ἐξόδων. Καὶ ὄντως, ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1891 ἐχορήγει πιστώσεις ἑκατὸν ἑκατομμυρίων καὶ πλέον, ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892 χορηγεῖ πιστώσεις ἥσσονας τῶν ἑκατὸν ἑκατομμυρίων. Ὑπέλαβον λοιπόν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ἐλευθερίαν νὰ δαπανῶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους, διότι αἱ δαπάναι ἤθελον εἶσθαι ὑπέρτεραι τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας τὸ δωδεκατημόριον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892 θέλει μοὶ ἐπιτρέψει νὰ ποιήσω. Ὡς πρὸς τὰ νέα νομοσχέδια, διὰ τὰς δαπάνας τῶν ὁποίων πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ χορηγήσῃ δύο δωδεκατημόρια, τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεσολογγίου διέφυγεν ἡ τακτικὴ τοῦ Ὑπουργείου. Τὸ Ὑπουργεῖον προέταξεν ἐν νομοσχεδίῳ τὰ περὶ σχηματισμοῦ καὶ ἑτέρου Ὑπουργείου, ἐψηφίσθη δὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς δύο ἀναγνώσεις, καὶ κατὰ ταύτας οὐδεμία σπουδαία ἀντίῤῥησις ὑπεβλήθη, εἰμὶ δὲ βέβαιος, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ψηφίσει αὐτὸ καὶ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν. Ἀλλὰ πρὶν ἢ ψηφίσῃ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν, προκαλεῖται νὰ ψηφίσῃ τὸ περὶ χορηγίας τῶν δύο δωδεκατημορίων. Ἑπομένως χορηγοῦσα διὰ τοῦ περὶ δύο δωδεκατημορίων νομοσχεδίου πίστωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου σχηματιζομένου νέου Ὑπουργείου, δὲν θέλει πράξει πρᾶξιν ἀπρεπῆ πρὸς ἑαυτὴν, ἀλλὰ θέλει τηρήσει πλήρη τὴν εὐπρέπειαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν, ὁ νόμος ὁ εἰσαχθεὶς οὐδεμίαν φέρει μεταβολήν. Αἱ μεταβολαί, τὰς ὁποίας φέρει, εἶναι ἐπὶ μειώσει, καὶ οὐχὶ ἐπὶ αὐξήσει τῶν ἐξόδων. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸν νόμον περὶ καπνοῦ, περὶ μὲν τῶν ἐξόδων ἡ Βουλὴ χορηγεῖ ὀλιγώτερα ἀπὸ ὅσα ἤθελε χορηγήσει, ἂν διετηρεῖτο ὁ νόμος τῶν καπνοκοπτηρίων. Κατ’ ἐκεῖνον τὸν νόμον, αἱ δαπάναι ἀνέρχονται εἰς πολλὰς ἑκατοστύας χιλιάδων δραχμῶν, ἐνῷ κατὰ τὸν προβαλλόμενον νῦν νόμον ἀνέρχονται μόνον εἰς 180 χιλ. δραχμάς. Ἂν δὲν ἤθελε ψηφισθῆ, ἢ δὲν ἤθελεν ἐκτελεσθῆ ὁ νόμος οὗτος, θέλει ζητηθῆ ἀναπληρωτικὴ πίστωσις, ἵνα ἐξακολουθήσῃ ἡ λειτουργία τῶν καπνοκοπτηρίων. Ἑπομένως, ὅ,τι ζητῶ παρὰ τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι ἐπὶ αὐξήσει, ἀλλ’ ἐπὶ μειώσει τῶν ἐξόδων.

§38ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέθεσεν, ὅτι ἐγὼ παραδέχομαι ὡς σπουδαῖον τὸν δεύτερον λόγον, ὃν κατὰ τὸ 1882 προέτασσεν, ὅπως ἀποκρούσῃ τὴν ἡμετέραν γνώμην περὶ τοῦ τρόπου τῆς ψηφίσεως τῶν πιστώσεων τῶν δωδεκατημορίων· ὑπέθεσεν, ὅτι ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι ἡ ὑποβολὴ νέων νόμων καὶ ἡ ἀναγραφὴ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν νόμων τούτων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἐπιῤῥοήν τινα ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, ἐφ’ ὅσον οἱ νόμοι ἐκεῖνοι δὲν ἐψηφίζοντο. Ταῦτα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγε τότε. Ἐγὼ ὅμως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὰ παραδεχθῶ· διότι, ἂν τὰ παρεδεχόμην, θὰ ἀπεδείκνυον ἄγνοιαν τῶν βάσεων, ἐφ’ ὧν στηρίζονται οἱ προϋπολογισμοὶ καὶ αἱ ἄδειαι τῶν δαπανῶν, διότι αἱ πιστώσεις δὲν ἐπεκτείνονται ἐπὶ τὰς δαπάνας τὰς μὴ νενομοθετημένας. Ἐφ’ ὅσον οἱ εἰσαχθέντες νόμοι δὲν ἤθελον ψηφισθῆ, δὲν ἐπιτρέπεται διὰ τῆς πιστώσεως ἡ ἐν τοῖς νόμοις ἐκείνοις ἀναγραφομένη δαπάνη. Ὥστε τὸν δεύτερον λόγον ἀνέγνωσα μόνον, διότι εἶναι ἀναγεγραμμένος, καὶ ἀνέλαβον νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλήν, τί τότε ἐφρόνει ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐγὼ οὐδόλως τὸν θεωρῶ ὡς ἔχοντα σημασίαν, διότι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει. Ὅ,τι ὅμως ἔχει σημασίαν, εἶναι ἡ πρώτη αὐτοῦ γνώμη· διότι τότε ἔλεγεν, ὅτι καὶ ἐν τῇ μιᾷ καὶ τῇ ἄλλῃ περιπτώσει, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ἔχωσι τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἴτε μεταβάλλονται εἴτε ὄχι, πάντοτε ὅμως ἀτόπως προβάλλεται ἡ πίστωσις καὶ ἐν παραγνωρίσει τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς. Ἔλεγεν, ὅτι μόνος ὁ ψηφισθεὶς προϋπολογισμὸς, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς χορήγησιν πιστώσεως δωδεκατημορίου, τὰ δὲ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης αὑτοῦ ταύτης συνεπλήρου διὰ τῆς δευτέρας ὑποθέσεως. Τὴν ὑπόθεσιν ἐκείνην ἐγὼ δὲν παραδέχομαι, ἀλλὰ καὶ ἂν τὴν παραδεχθῶ, μήπως ἐνταῦθα δὲν παρουσιάζηται ἡ αὐτὴ περίπτωσις; μήπως ἐν τῷ ὑποβληθέντι προϋπολογισμῷ δὲν περιλαμβάνονται αὐξήσεις δαπανῶν; Ἠξεύρω, ὅτι δὲν δύναται νὰ γένηται χρῆσις τῆς πιστώσεως πρὸς τὰς δαπάνας ταύτας, καὶ ἑπομένως, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα ἦτο ἄσκοπον τότε· ἠξεύρω ὅμως, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς, ὁ νῦν ὑποβληθεὶς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κείμενος ἐνώπιον ἡμῶν, περιλαμβάνει περιορισμοὺς εἰκονικοὺς δαπανῶν καὶ αὐξήσεις πραγματικάς· περιορισμὸν τῷ ὄντι δαπανῶν διὰ τὴν ἐνέργειαν τὴν ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς θρησκείας ἐκτὸς τοῦ Κράτους κατὰ 100,000 δραχμῶν, ἀλλ’ αὔξησιν 39,000 πρὸς χορήγησιν εἰς τὸν διευθυντὴν ἐφημερίδος τινὸς, λόγῳ ὅτι θὰ μεταβιβάζῃ τηλεγραφήματα. Ἠξεύρω, ὅτι τοῦτο οὐδὲν σημαίνει, ὅτι ψηφίζοντες τὴν πίστωσιν οὐδόλως ἐπιτρέπομεν τὴν πρόσθετον ταύτην δαπάνην· ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μόνον ἀφαιρέσεις ὑπάρχουν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν δαπανῶν, ἔστω καὶ εἰκονικαὶ, οὐχὶ δὲ καὶ προσθῆκαι· πλεῖσται ὅσαι εἶναι αἱ προσθῆκαι, ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἀφαιρέσεις, ἐν συνόλῳ δὲ, ἴσως ὑπάρχει κατὰ τὸ φαινόμενον διαφορὰ ὑπὲρ τῶν ἀφαιρέσεων μᾶλλον ἢ ὑπὲρ τῶν προσθηκῶν, ἀλλ’ αἱ προσθῆκαι εἶναι αὐτοτελεῖς, καὶ δίδοντες ἄδειαν τῆς δαπάνης, κατὰ τὸ σύστημα, ὅπερ κατεδίκαζεν ἄλλοτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὸ σύστημα τῆς διαθέσεως τῶν πιστώσεων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑποβληθέντος, ἐπιτρέπομεν κατὰ τὴν ἐκφρασθεῖσαν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἵνα αἱ αὐτοτελεῖς αὗται προσθῆκαι διατίθηνται. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ διάθεσις τῶν πιστώσεων πρὸς τοιαύτας δαπάνας, οὐδὲ ὡμίλησα κατακρίνων τὴν τοιαύτην τοῦ νομοσχεδίου διατύπωσιν· ἐγὼ ὡμίλησα μόνον, διότι ἐνόμισα, ὅτι εἶναι εὐπρεπὲς πρὸς τὴν Βουλὴν οἱ μεταβάλλοντες γνώμην ἐπὶ ζητήματος εὐπρεπείας καὶ ἀξιοπρεπείας νὰ δηλῶσι τοὐλάχιστον πρὸς αὐτὴν, τίνος ἕνεκα λόγου φρονοῦσι σήμερον, ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ ἄνευ προσβολῆς τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτῆς νὰ πράξῃ ὅ,τι Βουλὴ ἄλλη, ὑποστηρίζουσα ἄλλην Κυβέρνησιν, δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ ἄνευ τούτου.

§39ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον εἶχον τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, ἠδυνήθημεν νὰ κατανοήσωμεν, ἑπομένως ἡ ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν δίδωσι, δὲν μᾶς ἦτο παντάπασιν ἀναγκαία. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπέλαβεν, ὅτι εὗρεν ἡμᾶς ἀντιφάσκοντας καὶ λησμονήσαντας, ὅσα ἐλέγομεν, ὅταν ἐπεκρίνομεν τὰς πράξεις αὐτοῦ· παντάπασιν. Ἡμεῖς ὅ,τι ἐλέγομεν τὸ ἐφρονοῦμεν· καὶ ἂν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1892 ἀνέγραφε προσθήκας καὶ αὐξήσεις, αἵτινες ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσι, πρὶν ἢ ψηφισθῶσιν οἱ νόμοι, καὶ ἂν δὲν περιεῖχεν ἐλαττώσεις δαπανῶν, ἠθέλομεν βεβαίως προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ χορηγήσῃ εἰς ἡμᾶς τὰ δωδεκατημόρια ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ ὄχι τοῦ 1892· ὅ,τι ἐπράξαμεν, τὸ ἐπράξαμεν ἐκ καθήκοντος πρὸς τὴν Βουλὴν, διότι, ἀφοῦ ἐπροτείναμεν εἰς αὐτὴν ἐλάττωσιν ἐξόδων, ἔπρεπεν ἡ ἐλάττωσις αὐτῶν νὰ ἄρξηται ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου· ἂν δὲ ἐχορηγοῦντο πρὸς ἡμᾶς αἱ πιστώσεις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἔμενεν ἡμῖν ἡ ἐλευθερία νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν τὰς ἐλαττώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892 ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου. Ἂν δὲ ἐμεσολάβει χρόνος, καθ’ ὃν ἄλλοι ἀντὶ ἡμῶν ἤθελον κληθῆ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἤθελον ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐφαρμόσωσιν αὐτάς.

§40ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν προτίθεμαι οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν μεταξὺ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου συζήτησιν, διότι θεωρῶ αὐτὴν ὅλως ματαίαν. Δύναται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σήμερον νὰ ἐπικαλῆται ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ἐνώπιον ἡμῶν, ὅπως ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε κατὰ τὸ 1882 ἀπὸ ὑπερβάλλοντα ἀντιπολιτευτικὸν ζῆλον, εἶναι γνώμη πραγματικὴ αὐτοῦ· ἀλλ’ εἶπον, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τούτου· ἐπιθυμῶ νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, τίνα προϋπολογισμὸν ἐννοεῖ, καὶ ἐπὶ τίνος προϋπολογισμοῦ καλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ χορηγήσῃ τὴν πίστωσιν ταύτην· διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ὑπ’ ὄψιν της δύο προϋπολογισμούς, ἔχει δηλ. ἓν τεῦχος προϋπολογισμοῦ ἀκέραιον, καί τινα φύλλα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ὑποκατασταθῶσιν εἰς ἰσάριθμα φύλλα, ἀφαιρούμενα ἀπὸ τοῦ τεύχους. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εὑρίσκω μόνον, ὅτι πρόκειται περὶ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἂν ἡ εὐλάβεια, τὴν ὁποίαν τρέφει πρὸς τὰ δικαιώματα καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς, τῷ ἐπιτρέπουσιν, ἐπὶ τῇ βάσει ἀγνώστου προϋπολογισμοῦ, ἀγνώστου αὐτῷ τῷ ἰδίῳ Προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ζητήσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς καὶ τὰ δύο δωδεκατημόρια, περὶ ὧν τὸ νομοσχέδιον. Τίνα προϋπολογισμὸν ἐννοεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπὶ τίνος προϋπολογισμοῦ ἐννοεῖ νὰ ζητήσῃ τὰ δύο δωδεκατημόρια; ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ περιλαμβάνοντος καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας, ἢ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἄνευ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας, ἀφοῦ τὸ περὶ τοῦ ὀγδόου Ὑπουργείου νομοσχέδιον δὲν ἐψηφίσθη εἰσέτι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἰμὴ μόνον εἰς δύο ἀναγνώσεις, εἰσέτι δὲ δὲν ηὐτύχησε μήτε τῆς τρίτης ἀναγνώσεως, μήτε τῆς κυρώσεως τοῦ Βασιλέως, ὅπως καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους;

§41ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ ἀπορία, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, εἶναι βάσιμος. Τὰ δωδεκατημόρια ζητοῦνται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ στηριζομένου ἐπὶ τῶν κειμένων νόμων, ἐὰν κατὰ τὴν 1 Ἰανουαρίου, ὅτε ἄρχονται αἱ δαπάναι τῶν δωδεκατημορίων, τὰ ὁποῖα ζητοῦνται, ὑπάρχῃ νόμος ἰσχύων, ὁ καὶ νῦν ἰσχύων, κατὰ τὸν ὁποῖον ἑπτὰ εἰσι τὰ Ὑπουργεῖα, τὰ δύο δωδεκατημόρια ζητοῦνται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τούτου. Ἐὰν ὅμως ψηφισθῇ καὶ κυρωθῇ παρὰ τοῦ Βασιλέως τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου συνιστᾶται καὶ ὄγδοον Ὑπουργεῖον, ὁ προϋπολογισμὸς θέλει στηρίζεσθαι ἐπὶ τοῦ νόμου τούτου, καὶ τὰ δωδεκατημόρια χορηγοῦνται ἐπὶ τῇ βάσει καὶ τοῦ νόμου τούτου.

§42ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ὁμιλεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ εὐλαβείας πρὸς τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς καὶ τὰ προνόμια, ὅταν λέγῃ, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ὀγδόου Ὑπουργείου, θέλει καὶ ἐννοεῖ νὰ ἰσχύσῃ ὁ προϋπολογισμὸς, ὅπως θὰ διατυπωθῇ, ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ψηφισθῇ, ἐννοεῖ νὰ ἰσχύσῃ ὁ προϋπολογισμὸς, ὅπως ἀρχικῶς διετυπώθη! Πρόκειται νὰ ψηφίσητε δωδεκατημόρια ὑπὸ τὸν ὅρον αὐτὸν, καὶ λέγει, ὅτι δὲν εὑρίσκει τὴν ἀντίῤῥησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο, ὡς βάσιμον. Βεβαίως οὐδόλως αἱ παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, θέλουσι μεταβάλει ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μετ’ ὀλίγον θέλουσι λάβει χώραν ἐνταῦθα, ἀλλὰ πρέπει νὰ βεβαιωθῇ, ὅτι, ὅταν διὰ βραχέων λόγων ἐπαναλαμβάνῃ περὶ ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς καὶ εὐλαβείας πρὸς τὰ δικαιώματα αὐτῆς, οὐδὲν ἄλλο πρέπει ἡμεῖς ἐξ αὐτῶν ν’ ἀναμείνωμεν ἢ μόνον λόγια.

§43ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν εὑρίσκω παντάπασιν ἀφορμὴν, δικαιολογοῦσαν τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Νομίζει, ὅτι ἡ Βουλὴ προσβάλλεται ἢ ὑβρίζεται, ἀναγνωρίζουσα, ὅτι τὰ δωδεκατημόρια, τὰ ὁποῖα θέλει χορηγήσει, θέλουσι δαπανηθῆ κατὰ τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν ἰσχύει, καθ’ ὃν χρόνον θέλουσι δαπανηθῆ; Ἐγὼ οὐδαμῶς κρίνω οὕτως. Ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος θέλει κυρωθῆ παρὰ τοῦ Βασιλέως, θέλει κυρωθῆ μόνον ἐὰν ψηφισθῇ τρὶς παρὰ τῆς Βουλῆς· ἡ δὲ Βουλή, διδοῦσα τὴν συναίνεσιν αὐτῆς κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου, δίδωσι τὴν ἄδειαν, ἵνα ἡ δαπάνη γένηται κατὰ τὸν κείμενον νόμον. Ποῦ ἡ ἀνευλάβεια; ποῦ ἡ ἀφορμὴ τῆς ἀγανακτήσεως, τῆς ὀργῆς τοῦ ἀνθρώπου; Τῇ ἀληθείᾳ ἐγὼ ἐκπλήσσομαι!

§44ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπῆρξεν ἀληθῶς εὐτυχὴς ἡ πρόκλησις τῶν δύο ἀπαντήσεων, ἣν ἐποιήσατο ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτής, διότι μοὶ διηυκόλυνε τὸ ἔργον, εἰς ὃ ἐσκόπουν καὶ πρότερον ἐξ ἀφορμῆς τῆς πρώτης ἀγορεύσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀντελήφθημεν τότε πάντες, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐβεβαίωσεν, ὅτι κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν ἐνταῦθα, θέλει ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, διότι ἔχει τὴν πεποίθησιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι θέλει ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ διελθὸν ἤδη ἡσύχως καὶ ἄνευ προσκομμάτων τὰς δύο ἀναγνώσεις. Ἐνόμισα μάλιστα, ὅτι διεῖδον ἐν τῇ βεβαιώσει ταύτῃ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἐσχημάτισε πεποίθησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θέλει μείνει ἀπολέμητον. Νομίζω, ὅτι ἐπλανήθη, καὶ τοῦτο λέγω ἐν παρόδῳ, διότι καὶ ἡ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐργασία ἔδειξεν, ὅτι πολεμεῖται κατ’ ἀρχὴν καὶ ὑπάρχει σκοπὸς νὰ συζητηθῇ εὐρέως τὸ νομοσχέδιον, πολλοὶ δ’ ἐπεφυλάχθημεν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἔχομεν δὲ νῦν βεβαιωμένον ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι σκοπεῖ, ψηφιζόμενον τὸν νόμον περὶ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας, νὰ ἐφαρμόσῃ διὰ τῶν δύο δωδεκατημορίων, ἅτινα θέλει λάβει παρ’ ἡμῶν· ἀλλὰ πῶς; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐλησμόνησεν ὅ,τι εἶπεν ἡμῖν προχθές, ὅτι εἶναι ἀλληλένδετα τὰ τρία νομοσχέδια, τὸ περὶ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας, τὸ περὶ ὀργανισμοῦ τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων, καὶ ἕτερόν τι νομοσχέδιον, τὸ περὶ δημοσίων ἔργων, ὅπερ δὲν κατετέθη κἄν; Καὶ ἐλησμόνησεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ταῦτα βεβαιώσας, ἐβεβαίου ἀκριβῶς ὅτι τὸ ἓν νομοσχέδιον, τὸ σημερινὸν, ἄνευ τῶν ἄλλων δὲν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ; Ἐρωτῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, πῶς θέλει προβῆ εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων, τῶν ἀναφερομένων ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, ὅτε ὁ ὀργανισμὸς οὗτος ἐν ἄρθρῳ 11 λέγει, ὅτι «τὰ τοῦ βαθμοῦ καὶ τοῦ μισθοῦ τῶν ὑποδιευθυντῶν αʹ ἢ βʹ τάξεως, τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιστατῶν, τῶν τηλεγραφητῶν αʹ ἢ βʹ τάξεως, τῶν βοηθῶν αʹ ἢ βʹ τάξεως, καὶ τῶν ταχυδρομικῶν διανομέων κανονίζονται διὰ τοῦ περὶ τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπηρεσίας νόμου»; Πῶς θέλει προβῆ εἰς τὴν πληρωμὴν ταύτην, ὅτε οἱ μισθοὶ οὗτοι προβλέπονται, οὐχὶ ἐν τοῖς ἰσχύουσι σήμερον νόμοις, ἀλλ’ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, οὗτινος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐπροκάλεσε μέχρι τοῦδε τὴν ψήφισιν; Θέλει εὑρεθῆ ἀπέναντι τοῦ ἀδυνάτου.

§45ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν γένηται παράβασις νόμου τινὸς, νομίζω, ὅτι εἶναι πλῆρες καὶ ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα τῶν κ.κ. Βουλευτῶν νὰ μὲ καλέσωσι δι’ ἐπερωτήσεως καὶ ζητήσωσι λόγον διὰ τὴν παράβασιν τοῦ νόμου.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τούτου, διότι πρόκειται περὶ πιστώσεως· ἐὰν δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐμμένῃ, μετὰ τὰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, εἰς τὴν διατύπωσιν ταύτην τοῦ νομοσχεδίου, θέλει περιπλακῆ εἰς δυσχερείας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦναι ἄλυτοι. Πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τίς εἶναι ἡ πίστωσις, ἡ ἀντιστοιχοῦσα πρὸς τὰ δύο δωδεκατημόρια, τὰ ζητούμενα διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου· διότι αἱ πιστώσεις αὗται θὰ ἦναι ὅλως διάφοροι, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν θέλει ἐφαρμοσθῆ ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ἀρχικὸς, ἢ ὁ μετὰ τῶν προσθέτων φύλλων. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ εὐθύνης, οὐδὲ περὶ σοφιστειῶν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον αὔριον ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου τὴν ἐπιψήφισιν ζητεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θέλει συναντήσει πάσας τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας δικαίως ἔθηκεν ὁ νόμος ἡμῶν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Θὰ ἐρωτηθῇ τότε παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τῶν ἐκδιδομένων ἐνταλμάτων, τίνος προϋπολογισμοῦ τὰ δωδεκατημόρια ἐχορήγησεν ἡ Βουλή. Ἤλπιζον, ὅτι μετὰ τὰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀντὶ νὰ ἀναπτύξῃ οὗτος ὅλας ἐκείνας τὰς περιέργους πληροφορίας διὰ τὴν πεῖραν αὐτοῦ, θὰ ἔσπευδε νὰ διορθώσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅτε ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἀπηύθυνεν ἐρώτησιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ ἐφαρμοστέου προϋπολογισμοῦ, ἐνόμιζον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελεν ἀπαντήσει καθορίζων τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ μετὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ ἤθελε προβῆ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν. Οὐδέποτε ὅμως ἐφρόνουν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελεν εἴπει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐπετρέπετο καὶ εἰς αὐτὸν νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίζῃ προϋπολογισμοὺς διπλοῦς. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἕνα προϋπολογισμὸν ψηφίζει ἡ Βουλή· διὰ τὴν αὐτὴν περίοδον δὲν δύναται νὰ ψηφίσῃ δύο συγχρόνως προϋπολογισμούς, τοῦτον μὲν χάριν ταύτης τῆς ἐνδεχομένης περιπτώσεως, ἄλλον δὲ διὰ περίπτωσιν ἄλλην. Πρόκειται, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, περὶ πιστώσεων, αἵτινες θὰ ἦναι διάφοροι ἐφαρμοζομένου τοῦ κειμένου νόμου, καὶ διάφοροι ἐφαρμοζομένου τοῦ νόμου τοῦ προτεινομένου περὶ συστάσεως τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας. Ἐὰν ψηφίσωμεν τὰς πιστώσεις ταύτας, ὅπως αὗται διατίθενται κατὰ τὰ ἐν τῷ κειμένῳ νόμῳ, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτὰς ἐπὶ συστήματος ὑπηρεσίας νέας, διότι τὰ ἐδάφια τοῦ προϋπολογισμοῦ ναὶ μὲν δὲν δεσμεύουσιν ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τὸν Ὑπουργὸν ἐν τῇ διαθέσει τοῦ συνόλου τῶν πιστώσεων τῶν ἄρθρων, ἀλλὰ δεσμεύουσι τὸν Ὑπουργὸν ὡς πρὸς τὸ εἶδος τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον τῆς πιστώσεως δαπάνης, τὸ δὲ νομοσχέδιον περὶ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας οὐ μόνον τὰ ἐδάφια τῶν πιστώσεων μεταβάλλει, μεταβάλλον ἑπομένως καὶ τὴν ἔννοιαν τῶν ἄρθρων, ἀλλὰ μεταβάλλει ἀμέσως καὶ αὐτὰ τὰ ἄρθρα. Δὲν δύναται ἄρα ἡ πίστωσις ἡ δοθεῖσα ἐπὶ διατυπώσει δαπάνης πρὸς ὡρισμένον σκοπὸν νὰ διατεθῇ δαπανωμένη πρὸς ἄλλους σκοπούς. Δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ δύο προϋπολογισμοὺς ἐναλλάσσοντας, δὲν δύναται νὰ ψηφίσῃ πίστωσιν ἐπὶ προϋπολογισμοῦ, ὅστις εἶναι ἄγνωστον, τίς ἔσται, οὗτος ἢ ἐκεῖνος. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὑπέθεσεν, ὅτι ἐγείρεται μόνη ἀμφιβολία, ἂν πρὸ τῆς πρώτης Ἰανουαρίου ἢ μετὰ τὸ τέλος Φεβρουαρίου θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ κατὰ τὸν νέον νόμον προϋπολογισμός, ἀλλ’ ἐγείρεται καὶ ἄλλη ἀμφιβολία, διότι δύνανται ἐπὶ χρόνον τινὰ νὰ ἐφαρμοσθῶσι τὰ κείμενα καὶ μετὰ ταῦτα νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ νέου νόμου. Τοιαύτη πίστωσις, ἥτις εἶναι ἀβέβαιον ἐπὶ τίνος χορηγεῖται προϋπολογισμοῦ, οὐδέποτε ἄλλοτε προετάθη, οὐδ’ ἐπιτρέπεται νὰ προταθῇ, ἐνόσῳ ἔχομεν ἀντιστρατευομένας ῥητὰς διατάξεις, ἀναγεγραμμένας ἐν τῷ Συντάγματι. Ἐὰν ἐφαρμοσθῇ πρὸ τῆς παρελεύσεως τῶν δύο μηνῶν ὁ νέος νόμος, πρέπει συνάμα νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ καὶ νόμον περὶ πιστώσεως, τροποποιοῦντα τὰς τέως κεχορηγημένας. Ἡ ἔννοια ἄρα, ἣν ὑπέθετον, ὅτι θ’ ἀνεγνώριζεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς ἀποῤῥέουσαν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ καθ’ ἣν ἡρμήνευεν αὐτό, ἦτο, ὅτι θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ τὰ ἐν τῷ τεύχει τοῦ προϋπολογισμοῦ, εὐθὺς δὲ ὡς ψηφισθῇ ὁ ἕτερος νόμος περὶ τοῦ νέου Ὑπουργείου, θέλει ψηφισθῆ καὶ πίστωσις, ἐπιφέρουσα εἰς τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἑπομένως καὶ εἰς τὰ τῆς ἀδείας τῆς δαπάνης, τὰς μεταβολὰς, ἃς ὁ νέος νόμος ὑπαγορεύει. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ἐπιτροπή, ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 65). (Ἀναγνωσθέντα εἶτα γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς τρίτην συζήτησιν, τὰ νομοσχέδια: αʹ) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 16,328 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1891, βʹ) Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τῆς χρήσεως 1891. γʹ) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 60,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης τῆς χρήσεως 1891, καὶ δʹ) Περὶ τῶν διὰ τοῦ νόμου ᾼϠΞΗʹ ψηφισθεισῶν ὑπὸ τὰ κεφάλαια 12 καὶ 13 πιστώσεων πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῶν κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς πρώτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ ἐν τῷ Κράτει καταναλισκομένου καπνοῦ καὶ τουμπεκίου.

§50ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν συνέχειαν τῆς χθὲς τὸ μεσονύκτιον διακοπείσης ἀγορεύσεώς μου,—κατὰ τὴν ἀκριβῆ τῆς λέξεως ἔννοιαν—ἔχω μικρόν τινα λογαριασμὸν ἐκκρεμῆ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐγένετο χθὲς, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὅσοι παρεστάθητε κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, διαλεκτικὴ συζήτησις περὶ τοῦ ὑποβληθέντος εἰς φορολογίαν καπνοῦ κατὰ τὸ 1886, μεταξὺ ἐμοῦ ἀγορεύοντος καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· ἐγὼ μὲν στηριζόμενος εἰς τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν κατέθηκεν ὁ τέως ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλήν, ἀνεκοίνουν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὸ 1886 ὑπεβλήθη εἰς φορολογίαν καπνὸς ὀκάδων 543,826, ὁ δὲ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἰσχυρίζετο, ὅτι κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1886 εἰσεπράχθησαν ἐκ τοῦ φόρου τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ δραχμαὶ 1,992,906, ἐὰν δὲ τὸ ποσὸν αὐτὸ διαιρεθῇ διὰ τῶν δραχ. 2½, εἰς ὅσας ἀνήρχετο ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ κατ’ ὀκᾶν, ἐφορολογήθη καπνὸς ἐξ ὀκάδων 790,000. Καὶ προχείρως μὲν τότε παρετήρησα, ὅτι ἐν τῷ ἀπολογισμῷ τοῦ 1886 μετηνέχθη σπουδαῖον ποσὸν φόρου ἐκ τῆς προηγουμένης χρήσεως τῆς τοῦ 1885, διότι εἰς τοὺς καπνεμπόρους τότε παρεχωροῦντο προθεσμίαι διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὀφειλομένων ὑπ’ αὐτῶν φόρων· ἀλλ’ εὐθὺς ἅμα ἐδόθη εὐκαιρία, προσέτρεξα εἰς τοὺς ἀπολογισμοὺς τῶν ἐτῶν 1885 καὶ 1886, καὶ εὗρον σημειούμενον τὸν ἰσχυρισμόν μου ἐκεῖνον. Κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1885 εἰσεπράχθησαν δρ. 2,821,841· ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ἀνάγεται εἰς τὸν νόμον τοῦ 1883 τῶν καπνοκοπτηρίων ποσὸν φόρου ἐκ δρ. 2,089,376 διὰ φόρον ὀκάδων 589,723· ὥστε εἰσπράξεις, ἀναγόμεναι εἰς τὸν νόμον τοῦ 1885 κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1885, εἰσὶ δραχ. 732,465, ἀναλογοῦσαι εἰς ὀκ. 366,232, ἐκ τῶν ὁποίων προκύπτει συμπέρασμα ἀριθμητικὸν ἀλάνθαστον, ὅτι ποσὸν δρ. 600,925 μετηνέχθη ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ 1885 εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1886, καὶ προέρχεται ἐκ φόρου καπνοῦ, καταναλωθέντος κατὰ τὸ 1885· ὅταν δὲ τὸ ποσὸν τοῦτο προστεθῇ εἰς τὸ ἀναγραφόμενον ἐν τῇ καταστάσει ποσὸν ἐκ δρ. 1,359,562, θέλομεν ἔχει περίπου τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1886. Ἐξηγουμένης οὕτω τῆς διαφορᾶς τοῦ εἰσπραχθέντος κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1886 ποσοῦ, ἀναμφισβήτητον, ὅτι κατὰ τὸ 1886 ὑπεβλήθησαν εἰς φορολογίαν ὀκ. 543,826. Ὑπὸ δύο ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἐν τῇ χθεσινῇ συνεδριάσει ἀγορευσάντων, προεβλήθη κατ’ ἐπανάληψιν ὁ ἰσχυρισμὸς, ὅτι ὁ καπνὸς ὁ ἐν Ἑλλάδι καταναλισκόμενος ὑπερβαίνει κατὰ μὲν τὸν ἕνα τὰ 3,000,000 ὀκάδων, κατὰ δὲ τὸν ἕτερον τὰ 2,500,000. Ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς παρέσχεν αὐτοῖς ἔδαφος ἐσφαλμένων σκέψεων καὶ εἰς τὸ ἐσφαλμένον συμπέρασμα, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ διαφεῦγον τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως, εἶναι ἀσυγκρίτως ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται νῦν εἰς φόρον. Ἐγένετο χθὲς παρατήρησις πρόχειρος, ὅτι, κατὰ τὰς πληροφορίας τῆς στατιστικῆς, ἡ παραγωγὴ παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπερβαίνει τὸ ποσὸν 4½ ἑκατομμυρίων. Τὸ ποσὸν τὸ ἐξαγόμενον εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἀνέρχεται εἰς 3,000,000 περίπου. Οὕτω ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐξαγομένων τούτων δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ἐν Ἑλλάδι καταναλισκόμενον δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰς ὀκάδας 1,500,000, καίτοι εἶναι πιθανὸν, ὅτι καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου γίνεται ἐξαγωγὴ, ἥτις δὲν ὑποβάλλεται εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν δημοσίων βιβλίων. Κατὰ τὰς ἐπισήμους καταστάσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς ἓν μέγα τεῦχος, περιέχον πάντας τοὺς ἀμέσους φόρους, κατὰ τὸ 1881 εἰς καπνοφυτείαν ἐχρησιμοποιήθησαν 52,715 στρέμματα, παρήχθη δὲ ἐξ αὐτῶν ποσὸν καπνοῦ 2,847,564 ὀκάδων. Κατὰ τὸ 1882 ἐκαλλιεργήθησαν στρέμματα 56,573, παρήχθη δὲ καπνὸς ὀκάδων 2,562,535. Κατὰ τὸ 1883 ἐκαλλιεργήθησαν στρέμματα 49,079, παρήχθη δὲ καπνὸς ὀκάδων 2,246,006. Κατὰ τὸ 1884 ἐκαλλιεργήθησαν στρέμματα 123,092, παρήχθη δὲ καπνὸς ὀκάδων 3,072,474. Κατὰ τὸ 1885 ἐκαλλιεργήθησαν στρέμματα 145,206, παρήχθη δὲ καπνὸς ὀκάδων 4,296,159. Κατὰ δὲ τὸ 1886 ἐκαλλιεργήθησαν στρέμματα 138,227, παρήχθη δὲ καπνὸς ὀκάδ. 2,989,655. Ἀπὸ τοῦ 1887 καὶ ἐντεῦθεν, γινώσκομεν τὸ ἐξαχθὲν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ποσὸν καπνοῦ, διότι ἡ δημοσίευσις τῶν στατιστικῶν πινάκων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἤρξατο ἀπὸ τοῦ 1887. Κατὰ τοὺς στατιστικοὺς τούτους πίνακας, ἐξήχθη εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καπνός:

Ἐκ τῶν ὁποίων παρέθηκα ὑμῖν ἀριθμῶν πείθεσθε, ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅτι ἐν Ἑλλάδι καταναλίσκεται καπνὸς ἐξ ὀκάδων 3,000,000, εἶναι ἀβάσιμος. Καὶ ἡ ἀτελὴς στατιστική μας καὶ ἡ γνώμη τῶν εἰδικωτέρων παρ’ ἡμῖν ἀνδρῶν δὲν ἐπιτρέπει νὰ ὑπολογίζωμεν τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν ὡς ὑπερβαίνουσαν τὸ ποσὸν 1,500,000. Κατὰ τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσίν μου, Κύριοι, παρέστησα ὑμῖν, ὁποῖα δύναται νὰ ἔχῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν σύστημα ἀποτελέσματα ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ καὶ ἐπὶ τῆς ἐμπορίας τοῦ καπνοῦ. Παρέστησα οὐχὶ πάντα τὰ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ τὰ πλεῖστα αὐτῶν, διότι ἀποβαίνει ὀχληρὰ καὶ ἄσκοπος ἡ ἀπαρίθμησις πάντων τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ συστήματος τούτου. Μοὶ ἀπομένει νὰ ἐξετάσω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπὸ δύο ἑτέρας ἐπόψεις, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν καταχρήσεων, εἰς τὰς ὁποίας δύναται νὰ δώσῃ χώραν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ συστήματος τούτου, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ταμιευτικῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ προσδοκῶνται. Ὅταν χθὲς παρέστησα τὰς καταπιέσεις καὶ καταθλίψεις, εἰς ἃς ὑποβάλλεται ὁ παραγωγός, συνάμα δὲ τὰς δυσχερείας καὶ περιπετείας, εἰς ἃς ὑποβάλλεται ὁ καπνέμπορος, ἤκουσα ἀξιοτίμου συναδέλφου, τοῦ Βουλευτοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, εἰπόντος ἐκ τῆς θέσεώς του: «οὐδὲν τούτων θὰ γείνῃ, διότι οὐδεμία τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ». Δὲν εἶχεν ἄδικον ὁ συνάδελφος, διότι, ἐὰν ὑπὸ τὸ σύστημα τὸ σήμερον λειτουργοῦν λαμβάνωσι χώραν καταχρήσεις καὶ ὑπεκφυγαί, αὗται γίνονται ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ, διότι ὑπάρχει τι, τὸ ὁποῖον ἀντιστρατεύεται κατὰ τῆς λαθρεμπορίας, ὑπάρχει μία σφραγὶς, ὑπάρχει τέλος ἓν γνώρισμα τοῦ καπνοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη εἰς φορολογίαν· ὑπάρχει τὸ περιλαμβάνον τὸν φορολογηθέντα καπνὸν κυτίον, περιβεβλημένον διὰ τῶν ἐπισήμων σφραγίδων καὶ ταινιῶν, τοῦτο δὲ ἀποτελεῖ ἀναμφισβήτητον ἀπόδειξιν, ὅτι ὁ καπνὸς ὑπεβλήθη εἰς φορολογίαν, ἐνῷ ὑπὸ τὸ σύστημα τὸ εἰσαγόμενον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου οὐδὲν τοιοῦτον γνώρισμα ὑφίσταται. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον οὐδεμίαν μνείαν ἐποιήσατο τοῦ καπνοῦ τοῦ κεκομμένου, οὔτε τοῦ μετεσχηματισμένου εἰς σιγαρέτα, διότι τὸ σύστημα τοῦτο στηρίζεται εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ὅτι, ἵνα ὁ καπνὸς ὑποβληθῇ εἰς κοπήν, εἶχεν ἤδη ὑποβληθῆ εἰς πληρωμὴν τοῦ φόρου. Καὶ ἂν ἠθέλετε εἰς τὸν κρατοῦντα ἢ πωλοῦντα καπνὸν κεκομμένον παρατηρήσει, ὅτι ὁ καπνὸς δὲν ὑπεβλήθη εἰς φορολογίαν, οὗτος δύναται, κρατῶν ἀπόδειξίν τινα τοῦ ταμίου περὶ πληρωμῆς φόρου καπνοῦ, νὰ ἰσχυρισθῇ βασίμως, ὅτι ὁ πωλούμενος προέρχεται ἐκεῖθεν. Εἶχε λοιπὸν δίκαιον ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας Βουλευτής, ὅταν ἔλεγεν, ὅτι, ἐὰν μετήρχετο τὸν καπνέμπορον ἢ καπνοπώλην, ἤθελε στήσει τὸ ἐργοστάσιον τῆς κοπῆς καὶ τοῦ μετασχηματισμοῦ τοῦ καπνοῦ εἰς τοὺς τόπους τῆς παραγωγῆς. Ὁ καπνοπαραγωγὸς ἐπὶ 4 μῆνας, τὸν Αὔγουστον, Σεπτέμβριον, Ὀκτώβριον καὶ Νοέμβριον, νέου ἔτους, εἰς οὐδεμίαν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ προέλθῃ δήλωσιν. Κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο εἶναι εἰς αὐτὸν ἐπιτετραμμένον νὰ κόψῃ τὸν καπνόν, καὶ ἐκ συνεννοήσεως πρὸς τοὺς καπνεμπόρους νὰ προβῇ, ἵνα ὁ καπνὸς οὗτος κεκομμένος ἢ μεταβεβλημένος εἰς σιγαρέτα μετενεχθῇ εἰς ἣν προώρισται νὰ καταναλωθῇ πόλιν. Ἐὰν δὲ καθ’ ὁδὸν ἤθελέ τις συναντήσει τὸν καπνέμπορον τοῦτον μεταφέροντα καπνὸν κεκομμένον, οὗτος θέλει ἰσχυρισθῆ, ὅτι ὁ καπνὸς οὗτος ὑπεβλήθη εἰς φορολογίαν. Ἀλλὰ κατὰ τὸ διάστημα τῶν 4 μηνῶν, ὅταν ὁ καπνοπαραγωγὸς ἀναλογισθῇ, ὁποῖαι περιμένουσιν αὐτὸν ἐνοχλήσεις καὶ περιπέτειαι, ὅτι κατὰ μῆνα Δεκέμβριον θὰ εἰσβάλωσιν εἰς τὴν καλύβην αὐτοῦ οἱ ἐπιτηρηταὶ καὶ θὰ ἐρευνήσωσι πᾶν ὅ,τι ἔχει ἐν αὐτῇ, ἐπὶ τῇ προφάσει τῆς ἐπαληθεύσεως τῆς δηλώσεώς του, βεβαίως θὰ προνοήσῃ, ὥστε ὁ καπνὸς, ἂν ὄχι κατὰ τὸ ὅλον, κατὰ τὸ πλεῖστον ὅμως νὰ μετατοπισθῇ, νὰ τοποθετηθῇ εἰς οἰκίας χωρικῶν γειτόνων, ἀνηκόντων πολλάκις καὶ εἰς παρακειμένας ἐπαρχίας. Οὕτως οἱ κατὰ μῆνα Δεκέμβριον ἐργαζόμενοι ἐπιτηρηταὶ ἤθελον τότε εὕρει ποσότητα καπνοῦ ἀσυγκρίτως κατωτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν παρήγαγεν ὁ ὑποβαλλόμενος εἰς τὴν ἐπαλήθευσιν παραγωγὸς καπνοῦ ἢ ἰδιώτης. Γνωστὸν εἶναι εἰς πάντας ὑμᾶς, τοὺς μελετήσαντας τὸ νομοσχέδιον, ὅτι στηρίζεται ἰδίως εἰς τὰ διαβατήρια, εἰς τὰς ἐγγυήσεις τὰς διδομένας ἐπὶ πάσῃ μεταφορᾷ. Ἀλλ’ ἐὰν ἀναλογισθῶμεν, ὅτι δὲν παρακολουθεῖται τὸ διαβατήριον ἀπὸ οὐδεμίαν ἀρχὴν, καὶ ὅτι μόνη ἡ ἔκδοσις αὐτοῦ ἀρκεῖ, διὰ νὰ πιστευθῇ ὁ δοὺς τὴν ἐγγύησιν παρὰ τῇ οἰκονομικῇ ἐφορίᾳ, οἴκοθεν ἐννοεῖται, ὅτι οὗτος, λαμβάνων ἓν διαβατήριον διὰ ποσὸν καπνοῦ, τὸ ὁποῖον ἤδη εἶχε μεταφερθῇ κατὰ τὸ διάστημα τῶν 4 μηνῶν εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν, δύναται δι’ αὐτοῦ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ καλύψῃ τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ, τὸ ἤδη λαθραίως εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν μετενεχθὲν, νὰ πιστωθῇ δὲ διὰ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐδήλωσε καὶ εἶχε κρατήσει παρ’ ἑαυτῷ. Τὸ διαβατήριον, ὡς γνωρίζετε, ἐκδίδεται δι’ ὡρισμένην προθεσμίαν, ἀναλόγως πρὸς τὴν ἀπόστασιν τῆς πόλεως, εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ μετενεχθῇ ὁ καπνός. Εἰς οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ὑποβάλλεται ὁ καπνέμπορος νὰ προσαγάγῃ τὸ διαβατήριον αὐτοῦ πρὸ τῆς λήξεως τῆς ὁρισθείσης προθεσμίας. Ἐὰν δὲ κατώρθωσε νὰ λάβῃ τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς διορίας, δύναται νὰ μεταχειρισθῇ τὸ αὐτὸ διαβατήριον εἰς μεταφορὰν τοῦ διπλασίου καὶ πολλαπλασίου ποσοῦ, διότι διὰ τοῦ αὐτοῦ διαβατηρίου, ἀφοῦ μετενέγκῃ τὴν πρώτην ποσότητα, δύναται ἐπανερχόμενος νὰ παραλάβῃ ἴσον ποσὸν, καὶ οὕτω καθεξῆς, μέχρις ὅτου ἐξαντληθῇ ἡ ὑπὸ τοῦ νόμου χορηγουμένη προθεσμία. Ἐν γένει αἱ καταχρήσεις ἔσονται τοιαῦται καὶ τηλικαῦται, ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐλάχιστον ποσὸν θέλει ὑποβληθῆ εἰς τὸν φόρον, τὸν ὑπὸ τοῦ νόμου τούτου προβλεπόμενον. Ἐὰν μέχρι σήμερον μετήρχοντο τὴν λαθρεμπορίαν τοῦ καπνοῦ ἄνθρωποι, ἀνήκοντες εἰς τὴν ὑποστάθμην τῆς κοινωνίας, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, μεταβαλλομένου εἰς νόμον, θέλουν ἐξ ἀνάγκης μεταβληθῆ εἰς λαθρεμπόρους πάντες οἱ θέλοντες νὰ ἐξακολουθήσωσι παράγοντες ἢ ἐμπορευόμενοι καπνόν. Οἱ ἐμπορευόμενοι τὸν καπνὸν, οἱ μὴ ἔχοντες τὴν δεξιότητα τοῦ λαθρεμπόρου, θέλουν παραιτηθῆ ἀπὸ τὴν ἐμπορίαν τοῦ καπνοῦ. Τί δὲ θέλετε νὰ εἴπωμεν περὶ τοῦ βιβλίου τῶν πιστοχρεώσεων, τὸ ὁποῖον ὑπολαμβάνεται ὡς ἡ βάσις ἡ φορολογική; Εἶναι ἤδη γνωστὸν, ὅτι τὰ βιβλία τῶν πιστοχρεώσεων εἰς οὐδεμίαν τῶν ἐφοριῶν κατωρθώθη νὰ κρατηθῶσιν ἐνήμερα. Συλλογισθῆτε, Κύριοι, ὅτι ὑπὸ φόρον δραχμῶν ἑπτὰ εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς τὸν καπνέμπορον ἢ καπνοπώλην νὰ εἰσαγάγῃ εἰς κατανάλωσιν τὸν δεδηλωμένον ὑπ’ αὐτοῦ καπνὸν κατὰ μικρὰς ποσότητας. Ἕκαστος καπνοπώλης καθ’ ἑκάστην θὰ ζητῇ καὶ θὰ ὑποβάλλῃ εἰς φόρον 50 ἢ 100 ὀκάδας καπνὸν ἐν Ἀθήναις, διότι δὲν συμφέρει εἰς αὐτὸν νὰ προκαταβάλλῃ τὸν φόρον ἐπὶ μεγάλων ποσοτήτων. Ἔχομεν ἄλλως τε τὴν πεῖραν τοῦ παρελθόντος, καθ’ ἣν ἀπέβη ἀδύνατος εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἐφορίας ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου τούτου. Εἶναι ἄλλως τε γνωστόν, ὅτι εἰς τὰς ἐφορίας ἐπιβάλλονται πλεῖσται ἕτεραι ὑποχρεώσεις, πρὸς τὰς ὁποίας τὸ προσωπικὸν αὐτῶν ἀπεδείχθη ἀνεπαρκές. Ἐὰν δὲ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν νῦν λειτουργοῦσαν ᾖναι ἀνεπαρκές, θέλετε νὰ ἀναδειχθῇ ἐπαρκὲς διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τόσων ὑποχρεώσεων, ὅσαι ἐπιβάλλονται εἰς αὐτὸ διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου; Δὲν εἶναι δὲ τὸ πρᾶγμα ἀδιάφορον, διότι ἡ ἀνωμαλία καὶ ἡ πλημμελὴς τήρησις τῶν βιβλίων τῶν πιστοχρεώσεων θὰ δώσῃ χώραν εἰς πολλὰς καταχρήσεις. Δὲν εἶχεν ἄδικον ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅταν ἔλεγεν ἐντεῦθεν, ὅτι οἱ φορολογικοὶ νόμοι δέον νὰ ἐξετάζωνται καὶ ὑπὸ τὴν ἠθικήν των ἄποψιν, ἤτοι ὑπὸ τὴν ἄποψιν τῆς χρηστότητος, κατὰ τὴν ἔκφρασίν του. Ἀλλ’ ὁποίαν ἀναμένετε χρηστότητα ἐκ τοῦ συστήματος τοῦ νομοσχεδίου, ὅταν ᾖναι κίνδυνος, πάντες οἱ μετερχόμενοι τὸν καπνέμπορον καὶ οἱ παραγωγοὶ νὰ μεταβληθῶσιν εἰς λαθρεμπόρους; Ποῦ ὑφίσταται ἡ ἰδέα τῆς χρηστότητος, ὅταν διὰ συστημάτων τόσῳ ἐλαττωματικῶν ὠθῶμεν τοὺς συμπολίτας ἡμῶν εἰς τὴν παραβίασιν τῶν νόμων; Νομίζετε, ὅτι αἱ συνέπειαι τῆς τοιαύτης πρὸς τὴν παραβίασιν τῶν νόμων ῥοπῆς καὶ τάσεως τῆς κοινωνίας ἡμῶν εἶναι ἀδιάφοροι διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν; Ἀλλὰ μεθ’ ὅλα ταῦτα τὰ ἐλαττώματα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν ἐξ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου οἰκονομικὸν ἀποτέλεσμα ἀνάλογον; Οἱ συνηγοροῦντες ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς μονοπωλίας ἔχουσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν καὶ ἓν δικαιολόγημα, ὅτι ὑποβάλλουσι μὲν τὴν παραγωγὴν εἰς ὑποχρεώσεις καὶ καταθλίψεις, καὶ συνάμα καταστρέφουσι τὴν ἐμπορίαν τοῦ καπνοῦ, ἀλλ’ ἀσφαλίζουσιν εἰς τὸ Κράτος μίαν μεγάλην πρόσοδον. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀνάλογον ταμιευτικὸν ἀποτέλεσμα, ἢ τοὐλάχιστον ἀποτέλεσμα οὐχὶ κατώτερον τοῦ ἠσφαλισμένου ὑπὸ τὸ λειτουργοῦν νῦν σύστημα; Εἶπον χθὲς, ὅτι, ἵνα κρίνωμεν περὶ τῶν ταμιευτικῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ συστήματος τούτου, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν, ὁποῖον ἀποτέλεσμα ἀπέδωκε τὸ σύστημα τοῦτο, καθ’ ὃν χρόνον ἐφῃρμόσθη παρ’ ἡμῖν· γνωστὸν δὲν εἶναι, ὅτι ἐφηρμόσθη ἐπὶ ἱκανὸν χρόνον, δὲν ὑπολείπεται δὲ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι τὰ τοῦ παρελθόντος ἀποτελέσματα εἰσὶν ἐξῃκριβωμένα ἐπισήμως. Ἐφηρμόσθη ἐπὶ δύο ἔτη· δὲν δύναται δὲ νὰ ἰσχυρισθῇ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ ὑπὸ τῆς διαδεχθείσης αὐτὸν Κυβερνήσεως κατέστησε χαλαρὰν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, καὶ ἑπομένως ἐπέδειξε κατώτερα, διότι κατὰ τὴν διαχείρισιν τῆς διαδόχου Κυβερνήσεως τὰ ἐπιτευχθέντα ταμιευτικὰ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν ἀνώτερα. Εἶπον ὅτι, διὰ νὰ κρίνῃ τις ἀσφαλῶς, δέον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν τοῦ 1886 καὶ τὴν πρώτην ἑξαμηνίαν τοῦ 1887, καὶ τοῦτο ἵνα μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι παρορᾶται ἡ ἐπήρεια, τὴν ὁποίαν ἐπὶ τῆς πρώτης ἑξαμηνίας τοῦ 1886 ἔσχεν ἡ εἰσαγωγὴ καπνοῦ μεγάλης ποσότητος κατὰ τὴν τελευταίαν ἑξαμηνίαν τοῦ 1885. Κατὰ τὸ 1886, γινώσκομεν, ὅτι ὑπεβλήθη εἰς φορολογίαν ὑπὸ τὸ σύστημα, τὸ σήμερον ὑποβαλλόμενον, ποσὸν καπνοῦ ὀκ. 543,000. Ἀλλ’ ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψει τὸν μέσον ὅρον τῆς δευτέρας ἑξαμηνίας τοῦ 1886 καὶ τῆς πρώτης ἑξαμηνίας τοῦ 1887, θέλει ἔχει ἀνώτερον ἀποτέλεσμα, ἤτοι ποσὸν 635,000 ὀκάδων Ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο ἀπέδωκε φορολογία πρὸς 2½ δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν. Σήμερον ὅμως πρόκειται περὶ φόρου τριπλασίου, περὶ φόρου 7 δραχμῶν, ὅταν τις προσθέσει καὶ τὸ σιγαρόχαρτον. Δὲν πιστεύω νὰ ᾖναι ἀνάγκη νὰ εἴπω ὑμῖν, ὅτι, ὅσον αὐξάνετε τὸν φόρον, κατὰ τοσοῦτον ἡ κατανάλωσις ἐλαττοῦται, καὶ αἱ καταχρήσεις ἐπιτείνονται, ἐξεγειρομένης ἐπὶ μᾶλλον τῆς φιλοκερδείας τοῦ λαθρεμπόρου...

§51ΣΧΙΝΑΣ. Εἶναι ὀκτὼ σήμερον ὁ φόρος.

§52ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν καταλογίζω ὡς φόρον — εἶπον καὶ χθὲς — οὐδὲ τὰ ἔξοδα τῆς συσκευῆς καὶ κοπῆς τοῦ καπνοῦ, οὐδὲ τὰ ἔξοδα τῶν ταινιῶν. Διότι ἄλλως ταύτην τὴν στιγμὴν ἐξετάζω τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐνέχει τοιαύτην ὑποχρέωσιν· ὥστε ὑπάρχει καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀκόμη ἀνάγκη νὰ μνημονεύσω τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος ἔξοδα. Λοιπόν, ὅταν ὑπὸ φόρον 2½ δραχμῶν εἴχετε, καθ’ ὃν χρόνον ἐφηρμόσατε τὸ σύστημα τὸ καὶ νῦν ὑποβαλλόμενον, ἀποτέλεσμα 635,000 ὀκάδων, ὑποβληθεισῶν εἰς τὸν φόρον, δὲν δύνασθε βεβαίως νὰ ἐλπίσητε τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, ὅταν τὸν φόρον αὐξήσητε εἰς 7 δραχμάς· τοὐναντίον πρέπει νὰ περιμένετε ἐλάττωσιν τοὐλάχιστον 20%. Διὰ τῆς ἐλαττώσεως ταύτης θέλετε φορολογήσει κατ’ ἀνώτατον ὅρον 500,000 ὀκάδας, καὶ ἐὰν προσθέσητε καὶ τὸ ποσὸν, ὅπερ θέλετε εἰσπράξει ἐκ σιγαροχάρτου, δὲν θέλετε ἔχει πρόσοδον οὔτε 3,000,000 δραχμῶν. Ἑπομένως ἡ προβλεπομένη ζημία τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, περὶ οὗ πρόκειται, ἔσται ἄνω τῶν 3,000,000. Πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων ἐν τῇ παρούσῃ καταστάσει τῶν οἰκονομικῶν μέσων εἶναί τι ἀδιάφορον. Ἔχομεν ἄλλως τε τὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁμολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι ὑπῆρξεν ἄτολμος, προκειμένου νὰ προβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν διόρθωσιν τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν φορολογίαν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τοῦ φόρου τῶν ζώων καὶ τοῦ φόρου τοῦ οἴνου, διόρθωσιν μὴ ἐπάγουσαν ζημίαν τοῦ Δημοσίου ὑπερτέραν τοῦ ἑκατομμυρίου. Ὡς ἔχουσι τὰ δημόσια ἡμῶν οἰκονομικὰ, οὐχὶ τριῶν ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ καὶ τριῶν χιλιάδων ἐλάττωσις τῶν δημοσίων προσόδων δύναται νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως. Δὲν εἶναι τῆς προκειμένης συζητήσεως ἡ ἐξέτασις τῶν λόγων, ὧν ἕνεκα ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις ἀπό τινος χρόνου ὑπέστη πτῶσιν. Ὅταν ἐν τῇ γενικῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892 συζητήσει τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν ἐξετάσωμεν καθ’ ὅλας αὐτοῦ τὰς διαστάσεις, θέλομεν τότε ἀποδείξει, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως συνεβάλλετο μεγάλως εἰς τὴν κατάπτωσιν τῆς δημοσίας ἡμῶν πίστεως· ἀλλὰ σήμερον ἐξεταστέον εἶναι τοῦτο: ἐὰν ᾖναι ἐπιτετραμμένον, εἴτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις ὀφείλει νὰ γινώσκῃ τὴν δυσάρεστον κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, εἴτε εἰς τὸ Κοινοβούλιον, τὸ ὁποῖον διατελεῖ ἐν πληρεστάτῃ γνώσει τῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν διατρέχουσι τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, ἐὰν, λέγω, ᾖναι ἐπιτετραμμένον νὰ παραδεχθῶμεν νομοσχέδιον, τὸν ὁποῖον ἐπάγεται τὴν ἐλάττωσιν τῶν δημοσίων ἐσόδων κατὰ ποσὸν τριῶν ἑκατομμυρίων. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει τὸν ὑποβληθέντα εἰς τὴν Βουλὴν προϋπολογισμὸν τοῦ 1892, παριστῶντα ἰσοζύγιον, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ὁ ὑποβαλὼν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτο πιστεύει, ὅτι θὰ εὑρεθῇ ἐν ἰσοζυγίῳ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ. Προχείρως ἀντιλαμβάνεται πᾶς τις, ὅτι ἡ ἀναγραφομένη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1892 πίστωσις δι’ ὑπερτίμησιν τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος εἶναι ἀνεπαρκής, ὅταν λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν τρέχουσαν σήμερον τιμὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος· διότι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, στηρίζεται εἰς τὴν ὑπερτίμησιν τῶν 22%. Εὐκταῖον εἶναι, κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892 νὰ μὴ ἦναι τοσοῦτον ὑποτετιμημένον τὸ τραπεζικὸν γραμμάτιον. Ἀλλ’ ἐκ τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκεται σήμερον ἡ τιμὴ τοῦ χρυσοῦ, τίς ἀγνοεῖ ἐξ ὑμῶν, ὅτι καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ἰδιωτῶν ὑφίστανται βλάβας ἀνεπανορθώτους καὶ ὑποβάλλονται εἰς τὴν μεγίστην τῶν φορολογιῶν; Τίς δύναται νὰ ἀμφιβάλλῃ ἐπὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ ὑπερτίμησις τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος αὐξάνῃ, ἐπὶ τοσοῦτον καὶ αἱ περιουσίαι ἡμῶν καὶ αἱ τοῦ οἰκονομικοῦ βίου ἡμῶν συνθῆκαι καθίστανται προβληματικαί; Δὲν νομίζω, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐλαττώσεως τῶν δημοσίων προσόδων κατὰ ποσὸν τριῶν ἑκατομμυρίων, εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ συζητῶμεν, ὅπως ἐπὶ τῶν συνήθων θεμάτων, ἅτινα δὲν δύνανται νὰ ἐπιδράσωσιν ἐπὶ τῆς τύχης ἡμῶν, ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ μέλλοντος τῆς κοινωνίας ἡμῶν. Μεθ’ ὅσα ὑπέστη τραύματα κατὰ τὸν τελευταῖον χρόνον ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις, ἐὰν καὶ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου προβῇ τὸ Κοινοβούλιον, καὶ γνωσθῇ εἰς πάντας ἐκείνους, οἵτινες δικαιοῦνται νὰ ἐξετάζωσι τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, ὅτι ἀβασανίστως καὶ ἄνευ ἀνάγκης τὰ δημόσια ἡμῶν ἔσοδα περιεκόψαμεν κατὰ ποσὸν τριῶν ἑκατομμυρίων, οὐδεμία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, ὅτι οἱ περὶ τῶν οἰκονομικῶν φόβοι αὐτῶν θὰ αὐξήσωσι, καὶ ἡ δημοσία ἡμῶν πίστις νέον θέλει ὑποστῆ κλονισμόν. Τὸ περιεργότερον δὲ εἶναι, ὅτι οἱ δικαιούμενοι νὰ ἐξετάζωσι τὰ δημόσια ἡμῶν οἰκονομικὰ ἀνέμενον τὴν αὔξησιν τῶν δημοσίων ἡμῶν ἐσόδων ἐν τῇ διαῤῥυθμίσει τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, εἰς ἣν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔδωκεν ἀπροσδόκητον λύσιν. Ἐξ ὅσων εἶπον ὑμῖν, Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἐπείσθητε, ὅτι τὸ προβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ἐὰν μεταβληθῇ εἰς νόμον, θέλει πιέσει τὴν παρ’ ἡμῖν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ, θέλει δὲ καταστήσει στείραν μίαν τῶν πρωτίστων πηγῶν τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν πλούτου, διότι, ὡς καὶ χθὲς ἐγένετο λόγος, ποσὸν δέκα ἑκατομμυρίων περίπου δραχμῶν εἰσάγεται εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς καπνοφόρους· θέλει πιέσει καὶ βλάψει τοὺς μετερχομένους τὸ ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ καπνοπώλας καὶ καπνεμπόρους, θέλει καταστρέψει μίαν τάξιν κοινωνικὴν, ἡ ὁποία, μεσολαβοῦσα μεταξὺ παραγωγῶν καὶ τῶν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ ἐξωτερικῷ καταναλωτῶν, συμβάλλεται καὶ αὕτη εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν κοινωνικῶν ἡμῶν συναλλαγῶν· θέλει ὠθήσει παραγωγούς τε καὶ καπνεμπόρους εἰς τὴν λαθρεμπορίαν, καὶ ὅπως μία ἐφημερὶς ἔγραψε, θὰ μεταβάλῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς μέγα λαθρεμπορεῖον. Τῆς ἐφημερίδος μάλιστα ταύτης τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἄρθρα, ὡς παρετηρήσατε χθὲς, ἐτυπώθησαν εἰς φυλλάδιον, διανεμηθὲν εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτάς. Τὸ φυλλάδιον τοῦτο, περιγράφον ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ πάσας τὰς πιέσεις, πάσας τὰς βλάβας, τῶν ὁποίων τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ἔσται πρόξενον, συνιστῶ θερμῶς εἰς τὴν ἐπισταμένην ὑμῶν μελέτην. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὰ ἄρθρα ταῦτα ὀφείλονται εἰς τὴν γραφίδα ὀξυνουστάτου καὶ ἐντριβεστάτου περὶ τὸ θέμα συναδέλφου. Τελευτῶν νομίζω, ὅτι δι’ ὅσων εἶπον ἡμῖν ἔπεισα τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, περὶ οὗ πρόκειται, μεταβαλλομένου εἰς νόμον, δὲν δύναται τὸ Κράτος νὰ ἐλπίζῃ ἢ ἐλαχίστην πρόσοδον. Ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων θὰ στερηθῇ τοὐλάχιστον τρία ἑκατομμύρια καὶ θὰ καταστῇ μᾶλλον ἀνισοσκελής. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, ἡ διεξαχθεῖσα συζήτησις μοὶ ἐπιτρέπει νὰ ἐλπίσω, ὅτι ὁ προβαλὼν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, πειθόμενος περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ καὶ ἐπὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, θέλει μιμηθῇ τὸν τέως συνάδελφον αὐτοῦ, τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης Βουλευτήν, καὶ θέλει ἀποσύρει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θέλει δὲ ἀποστῆ πάσης πιέσεως ἐπὶ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς διὰ τῆς προτάξεως ζητήματος ἐμπιστοσύνης. Ἐὰν τοῦτο πράξῃ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὀφείλομεν πάντες νὰ συγχαρῶμεν αὐτῷ, ἀναμολογοῦντες, ὅτι τὸ αἴσθημα τῆς ἰδιαιτάτης αὐτοῦ στοργῆς πρὸς τὸ φορολογικὸν τοῦ καπνοῦ σύστημα τῶν δηλώσεων, ἀντικατέστησεν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ τὸ αἴσθημα ὑπὲρ τῶν πραγματικῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νομίζω, ὅτι πρέπει τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα τῆς Βουλῆς νὰ ἀνακύψωσι, καὶ ἀποδεικνυόμενα ἐνεργὰ καὶ ζῶντα, νὰ κωλύσωσι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον προώρισται τοσαύτας καταστροφὰς νὰ ἐπαγάγῃ. Δὲν μοὶ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, τοὺς ἐκπροσωποῦντας νομοὺς καπνοφόρους, καὶ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν αὐτῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι πάντες συνοίδασι μετ’ ἐμοῦ τὰς ἀπειλουμένας βλάβας εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ, τὴν παρέχουσαν τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως εἰς πολυπληθῆ γεωργικὴν τάξιν. Ἐννοεῖ τις, ὅτι ἐξαιρῶ τῆς ἐπικλήσεως ταύτης τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Τράκαν, ὅστις ἐκ τῶν προτέρων ἐκηρύχθη ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§53ΜΑΝΕΤΑΣ. Ὑπέβαλεν ἴδιον σύστημα.

§54ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκηρύχθη ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καίτοι ἐγνώρισεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ὁποῖον οὗτος προτιμᾷ σύστημα τῆς ἐπιβολῆς κεφαλικοῦ φόρου εἰς πάντας τοὺς καπνίζοντας πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ προτεινομένου καὶ τοῦ λειτουργοῦντος νῦν φορολογικοῦ συστήματος. — Μὴ νομίζετε δὲ, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἄτοπος ἡ προβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἰδέα· διότι, ἐὰν τὸν ἕνα κατόπιν τοῦ ἄλλου τοὺς πόρους τοῦ Κράτους μειώσωμεν, ὅπως πρόκειται νὰ μειώσωμεν τὸν ἐκ τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ πόρον, τὸν δεκτικὸν μάλιστα αὐξήσεως, θὰ εὑρεθῶμεν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν ἀνάγκην, πρὸς διάσωσιν τῆς τιμῆς τῆς χώρας, νὰ ψηφίσωμεν φόρον κεφαλικόν. Καταλήγων ἐνταῦθα τὸν λόγον, νομίζω, ὅτι μοὶ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἰδιάζουσαν προσοχὴν καὶ τὸν πατριωτισμὸν τῆς Βουλῆς ἁπάσης, καὶ ἰδίᾳ τῆς πλειονοψηφίας τοῦ Κοινοβουλίου, καθόσον αἱ συνέπειαι τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος, τοῦ προβαλλομένου διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἔσονται ἐπιβλαβεῖς καὶ ἀπολύτως ὀλέθριαι εἴς τε τοὺς παραγωγοὺς τοῦ καπνοῦ καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, καὶ καθόσον δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι, ἂν ἡ κατάστασις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους χειροτερεύσῃ ἐπὶ μᾶλλον καὶ ἐπιδεινωθῇ, πᾶσα ἡ χώρα καὶ πάντα τὰ κατ’ ἰδίαν οἰκονομικὰ θέλουσιν ὑποστῆ βλάβας δυσεπανορθώτους.

§55Ρ. ΡΩΜΑΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Τρίτην τὸν λόγον ἔλαβεν ὁ ἐκ Ζακύνθου Βουλευτὴς καὶ ἠγόρευσεν, ἐπαναλαβὼν περίπου, μετά τινων τροποποιήσεων, ὅσα ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Συγγρὸς λίαν ἀφελῶς καὶ χαριέντως ἐξέθηκεν. Ἀλλὰ καταστρέφων τὸν λόγον του, ἐξέφρασε τὸν φόβον, μήπως ἡ Κυβέρνησις σύρῃ τοὺς συμπολιτευομένους βουλευτὰς, ὡς εἶπεν, εἰς κρημνὸν ἀπωλείας, εἰς κρημνὸν ὀλέθρου, καὶ πιέσῃ αὐτοὺς παρὰ τὴν πεποίθησιν αὐτῶν καὶ τὴν συνείδησιν, νὰ ὑπερψηφίσωσι τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Καθησυχάζω τὸν Βουλευτὴν ἐκεῖνον, λέγων αὐτῷ, ὅτι ἡ νῦν Συμπολίτευσις, ἀνεξάρτητος οὖσα καὶ ἀντιπροσωπεύουσα, τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ὑπ’ οὐδενὸς σύρεται, οὐδὲ συμπεριλαμβάνει ἐν ἑαυτῇ πρόσωπα, φέροντα μόνον ἐπὶ τῶν χειλέων ἀκραδάντους πεποιθήσεις, ἐν δὲ τῇ καρδίᾳ καὶ τῷ νῷ μόνον συμφέροντα. Ἡ Συμπολίτευσις παρακολουθεῖ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον αὐτῆς, διότι αὐτὸς πανδήμως ἐκήρυξεν, ὅτι δὲν θεωρεῖ ἑαυτὸν Πάπαν ἀλάθηστον, οὐδὲ Πυθίαν, ἐκ τρίποδος χρησμοδοτοῦσα, ἀλλ’ εὐλαβεῖται τὰς γνώμας ἁπάντων, καὶ δέχεται καὶ τὰς γνώμας καὶ αὐτῶν τῶν ἀντιθέτων, ὁσάκις εὕρῃ αὐτὰς ὀρθὰς καὶ συμφερούσας εἰς τὸ Κράτος. Ἡ τοιαύτη κοινοβουλευτικὴ τακτικὴ περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ καθιστᾷ ἰσχυρὰν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπιτηδείαν, ἵνα συμπράττῃ μετὰ τῆς παρούσης ἀνεξαρτήτου Συμπολιτεύσεως, κυβερνῶσα ἀπροσκόπτως τὸ σκάφος τῆς Πολιτείας, ἐνῷ ἄλλοι δὲν ἤθελον δυνηθῆ ὑπὸ τοιούτους ὅρους οὔτε ἐπὶ μίαν ὥραν μόνην νὰ κυβερνήσωσι τὸν τόπον ἄνευ ἀπειλῶν καὶ διαλύσεων. Ὁ Βουλευτὴς Ζακύνθου δὲν ἔπρεπε νὰ τηρήσῃ τὴν ἀνοίκειον ταύτην γλῶσσαν ἐνώπιον τῆς Συμπολιτεύσεως, διότι ἔπρεπε νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι εἰσεπήδησεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ παρανόμως....

§56ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Νὰ τὸ ἀποδείξητε, κύριε συνάδελφε.

§57Ρ. ΡΩΜΑΣ. Τὸ ἀπέδειξα, ὁμιλήσας κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τῆς Βουλῆς σύνοδον. Δὲν γνωρίζω δὲ μέχρι τίνος σημείου ἡ ἀνάκρισις ἔφθασε.

§58ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μεταμέλεσθε, ὅτι δὲν ἠκυρώσατε καὶ αὐτὴν τὴν ἐκλογήν;

§59Ρ. ΡΩΜΑΣ. Μὴ ὁμιλεῖτε σεῖς, διότι δὲν ἀντιπροσωπεύετε ἢ τὴν παρανομίαν εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ καταπεσόντος συστήματος.

§60ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Σεῖς ἀντιπροσωπεύετε τὴν δωροδοκίαν.

§61Ρ. ΡΩΜΑΣ. Ἀντιπροσωπεύω ἐγὼ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀντεπροσώπευον πάντοτε, ὅταν ἡ Τρικουπικὴ Κυβέρνησις ἦτο κατ’ ἐμοῦ, καὶ εἰσηρχόμην εἰς τὴν Βουλήν, καταπολεμούμενος, οὐχὶ ἀπὸ σὲ τὸν ἄγνωστον, ἀλλὰ καταπολεμούμενος λυσσωδῶς ἀπὸ αὐτὸν τὸν Λομβάρδον.... Εὐτυχῶς, ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς δὲν εἶχεν ἀνάγκην τῆς ἀγορεύσεώς μου, ἵνα ὑποστηρίξῃ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιόν του, καὶ διὰ τοῦτο δὲν προὐτιθέμην, Κύριοι, νὰ λάβω τὸν λόγον εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην· ἀλλ’ ὡς μέλος τῆς Συμπολιτεύσεως, προκαλούμενος, θεωρῶ καθῆκόν μου ἐπιβεβλημένον, ἵνα ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων προτίθεμαι ἐν πεποιθήσει καὶ οὐχὶ συρόμενος νὰ ὑπερψηφίσω τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες κ. Βουλευταὶ, προέταξαν ἐπιχειρήματα καὶ λόγους πολλοὺς, ἄλλοι μὲν ὑπὲρ τοῦ συστήματος τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, ἄλλοι δὲ ὑπὲρ τοῦ λειτουργοῦντος ἤδη συστήματος τῶν καπνοκοπτηρίων. Πάντες δηλαδὴ προέβαλον, ἀφ’ ἑνὸς μὲν μέρους λόγους ταμιευτικούς, χάριν δῆθεν τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὡμίλησαν προστατεύοντες τοὺς παραγωγοὺς, τοὺς καπνοπώλας καὶ τοὺς καπνεμπόρους, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα νομίζουσιν, ὅτι ὁπωσδήποτε παραβλάπτονται. Οὐδεὶς ὅμως μέχρι τοῦδε ἐγένετο λόγος καὶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν καταναλωτῶν. Τὸ ζήτημα δὲ τοῦτο τὸ ἔθιξε μόνον ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς καὶ φίλος μου κ. Σχινᾶς, καὶ θὰ τὸ θίξῃ ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυκλάδων βουλευτὴς κ. Μπούμπουλης, ὡς παρ’ αὐτοῦ ἔμαθον. Ὁ καταναλωτὴς εἶναι τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἐνδιαφερόμενον πρόσωπον· διότι αὐτὸς πληρόνει καὶ ἐπιβαρύνεται μὲ ὅλα τὰ ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐπιβαλλόμενα βάρη. Τὴν ἔλλειψιν ταύτην ἐκ μέρους τῶν προλαλησάντων ἀξιοτίμων κ. Βουλευτῶν, ἔρχομαι τὸ ἐπ’ ἐμοὶ νὰ ἀναπληρώσω. Ἡ οἰκονομικὴ, Κύριοι, ἐπιστήμη, τῆς ὁποίας τὸ ὄνομα ἤκουσα πολλάκις ἀναφερόμενον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν ἐπιδιώκει, ὡς καλῶς γνωρίζετε, τὴν ἀποταμίευσιν τοῦ δημοσίου πλούτου δι’ οἱωνδήποτε μέσων, οὐδὲ τὴν εἴσπραξιν καὶ τὴν ἐπιβολὴν τῶν φόρων δι’ οἱουδήποτε τρόπου· διότι τότε θὰ ἦτο μέθοδος ὅλως κερδοσκοπικὴ, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν τέχνη τοκογλυφικὴ, ἀλλὰ κυρίως καὶ οὐσιωδῶς ἀποβλέπει, ἵνα μὴ διαπράττωνται κατάφωρα ἀδικήματα ἐν τῇ κατανομῇ τῶν φόρων, καὶ πρωτίστως ἀπαιτεῖ τὴν καλὴν πίστιν τοῦ Δημοσίου ἀπέναντι τοῦ φορολογουμένου λαοῦ. Τοιαύτη καλὴ πίστις μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ φορολογουμένου λαοῦ ἀδύνατον εἶναι νὰ τηρηθῇ ἐν Ἑλλάδι, ἐφαρμοζομένου τοῦ συστήματος τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ ἢ ἐκείνου τῶν καπνοκοπτηρίων. Καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Σχινᾶς. Ὁ Ἑλληνικὸς καπνὸς παρασκευάζεται πρὸ τῆς κοπῆς διά τινος κράματος, σερμπετίου καλουμένου. Οὗτος, τιθέμενος μετὰ τὴν κοπὴν εἰς τὰ κυτία, ἀποβάλλει τὰς καλὰς αὑτοῦ ἰδιότητας καὶ μεταβάλλεται εἰς καπνὸν βεβλαμμένον, ἐπέρχεται δηλαδὴ ἡ ἀποζύμωσις τοῦ καπνοῦ, ὁ καπνὸς καίεται, ὡς κοινῶς λέγουσι, καθίσταται δὲ λίαν δυσάρεστος εἰς τὴν γεῦσιν καὶ λίαν ἐπιβλαβὴς εἰς τὴν ὑγείαν· διότι προσβάλλει καὶ ἐρεθίζει τὰς βλεννώδεις μεμβράνας τῶν ἀναπνευστικῶν ὀργάνων. Καὶ εἰς τοῦτο ἀποδοτέα καὶ ἡ χρονία βρογχῖτις, ἥτις ἐνίοτε βασανίζει τοὺς ἐραστὰς τοῦ καπνοῦ. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ τοῦ καπνοῦ οὕτως ἐν τοῖς κυτίοις ἐγκλειομένου, ἡ κακὴ πίστις ἐν τῇ συναλλαγῇ εἶναι προφανὴς, διότι οὐδεὶς γνωρίζει τί ἀγοράζει. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δ’ ἐφαρμόζεται ἀκριβῶς τὸ δημῶδες λόγιον «δὲν γνωρίζεις τί καπνὸ φουμάρεις». Εἶναι ἀληθὲς, κύριοι, ὅτι ἐν Εὐρώπῃ καὶ ἐν Τουρκίᾳ τὸ σύστημα τοῦ μονοπωλίου εἶναι ἐν πλήρει ἐνεργείᾳ καὶ λειτουργεῖ ἀπροσκόπτως· ἀλλ’ ἡ παρασκευὴ τοῦ καπνοῦ εἶναι ἀλλοία ἢ παρ’ ἡμῖν. Ὁ τουρκικὸς καὶ ὁ εὐρωπαϊκὸς καπνὸς ἔχουσι τὴν αὐτὴν ἰδιότητα, ἔχουσι δηλαδὴ ἐν ἑαυτοῖς τὸ «σερμπέτι» φυσικὸν καὶ οὐχὶ τεχνικόν. Τὰ φύλλα, ἁπλούμενα καὶ ἐκτιθέμενα ἐν ὑπαιθρίῳ σκιᾷ, ἀποβάλλουσι τὸ ἐν αὐτοῖς ἐμπεριεχόμενον ὕδωρ, ἐξατμιζόμενον διὰ τοῦ ἀερισμοῦ. Οὕτω τὰ φύλλα μαραίνονται μὲν μόνον καὶ ξηραίνονται, ἀλλὰ μένει ἐν αὐτοῖς οὐσία τις γλοιώδης, ἥτις καθιστᾷ αὐτὰ εὐμάλακτα καὶ πρόσφορα πρὸς τὴν κοπήν. Οὕτω παρασκευαζόμενος ὁ καπνὸς, δύναται νὰ ἐγκλείηται ἐν τοῖς κυτίοις ἄνευ βλάβης τῆς ποιότητος αὐτοῦ, διότι δὲν ἐμπεριέχει ὑδατώδεις οὐσίας. Τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ, τοὐναντίον, τιθεμένου ὑγροῦ ἐν τοῖς κυτίοις, ὄχι μόνον παραβλάπτεται ἡ ποιότης αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐξατμιζομένου τοῦ ἐν αὐτῷ ὕδατος, καὶ πρὸ πάντων κατὰ τὰς θερινὰς ὥρας τοῦ ἔτους, μεταβάλλεται οὗτος εἰς κόνιν κατάλληλον μᾶλλον διὰ ταμβάκον τῆς ῥινὸς, παρὰ διὰ κάπνισμα. Ἀνεξαρτήτως τῶν λόγων τούτων, ἡ ἐν Εὐρώπῃ αὐστηρὰ καὶ εὐσυνείδητος ἐπίβλεψις ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν εἶναι ἀσφαλεστάτη ἐγγύησις κατὰ πάσης νοθείας ἐμπορικῆς. Ἐὰν ἀγοράσητε καπνὸν ἐν Εὐρώπῃ ὡρισμένης τιμῆς, θὰ ἀνεύρητε πάντοτε τὴν αὐτὴν ποιότητα καὶ τὸ αὐτὸ εἶδος. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων συμπεραίνων λέγω, ὅτι ὡς ἐκ τῆς ποιότητος καὶ τῆς παρασκευῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ καὶ ἕνεκα τῆς παρ’ ἡμῖν ἀνεπαρκοῦς ἐπιβλέψεως τῶν ἀρχῶν, εἶναι τοὐλάχιστον ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ ἐν Ἑλλάδι ἄνευ μεγίστης βλάβης τῶν συμφερόντων τῶν φορολογουμένων. Κατὰ μείζονα δὲ λόγον ἀποκρούω τὸ ἀπεχθὲς σύστημα τῶν καπνοκοπτηρίων, διότι ταῦτα θεωρῶ φυτώρια ἀέργων καὶ σχολεῖα ἀκολασίας καὶ καταχρήσεων, ἄνευ οὐδεμιᾶς ὠφελείας τοῦ Δημοσίου. Πρὸς τούτοις ἀποκρούω τὸ νῦν ἰσχῦον σύστημα, ἐνθυμούμενος τὰς φρικώδεις πιέσεις, τὰς κατ’ οἶκον ἐρεύνας, τὰς ἐρεύνας ἐν τοῖς θυλακίοις τῶν πολιτῶν, τὰς ἐρεύνας ἐν τοῖς σάκκοις τῶν χωρικῶν, οἱ ὁποῖοι εἰσέρχονται εἰς τὴν πόλιν χάριν τῶν ὑποθέσεών των, καὶ τόσας ἄλλας πιέσεις, τὰς ὁποίας προεκάλει ἐπίτηδες ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις κατὰ τῶν ἀντιθέτων αὐτῆς, χάριν κομματικῆς κερδοσκοπίας καὶ ἐκφοβισμοῦ. Φρονοῦσί τινες, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τῶν Ἐφόρων θὰ αὐξήσῃ τὸ λαθρεμπόριον, ὅτι θὰ αὐξήσωσιν αἱ καταχρήσεις· ἀλλ’ ἐὰν οἱ Ἔφοροι ἦναι καταχρασταί, θὰ ἦναι ὀλιγώτεροι τὸν ἀριθμόν, παρὰ οἱ διὰ τοῦ συστήματος τῶν καπνοκοπτηρίων καταχρώμενοι. Διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἡ Κυβέρνησις, καταργοῦσα τὸ πολυδάπανον σύστημα τῶν καπνοκοπτηρίων, περιορίζει τὰ ἔξοδα τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τὰς καταχρήσεις, παρίσταται δὲ εὐπρόσωπος ἐνώπιον τοῦ φορολογουμένου λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἀφίνει ἐλεύθερον νὰ βλέπῃ τί ἀγοράζει. Ἂν ὁ καταναλωτὴς πληρόνῃ κἄτι τι περισσότερον, ἔχει τοὐλάχιστον τὴν ἱκανοποίησιν νὰ ἐκλέγῃ τὸν καπνὸν τῆς ἀρεσκείας καὶ νὰ γνωρίζῃ, ἐπὶ τέλους, τί καπνὸν καπνίζει, Ἕνεκα τῶν οὐσιωδῶν τούτων λόγων θέλω ὑπερψηφίσει τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐν πεποιθήσει ὅτι ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ φορολογουμένου λαοῦ.

§62ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Διὰ προσωπικὸν ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, ζητῶ νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἡ Βουλὴ, ἐλπίζω, ἐνόησε, τί ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα τὸν συνάδελφον καὶ συμπολίτην μου· ἤθελε νὰ ζητήσῃ ἀφορμὴν προδήλως διὰ νὰ μὲ ὑβρίσῃ, καὶ διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον, μοὶ ἀπέδωκεν ἰδέας καὶ φράσεις, τὰς ὁποίας ἐγὼ δὲν ἐξήνεγκον κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου.

§63Ρ. ΡΩΜΑΣ. Ἐγὼ εἶπον αὐτολεξεὶ, ὅσα ἤκουσα ἐδῶ.

§64ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Εἰς τὰς ὕβρεις τοῦ συναδέλφου δὲν θὰ ἀπαντήσω· τὸ θεωρῶ ἀνάξιον καὶ ἐμοῦ καὶ τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ τοῦ ὀνόματος, τὸ ὁποῖον φέρω. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν δικαιολογίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ προβῇ ὁ συνάδελφος, ἀποδίδων εἰς ἐμὲ προσβολὴν δῆθεν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸς τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, θὰ τῷ ἀπαντήσω δι’ ἑνὸς ῥητοῦ, γνωστοῦ εἰς πάντας: «explicatio non petita, accusatio manifesta.» Οὐδεὶς τῷ ἐζήτησεν ἐξηγήσεις περὶ τούτου, μόνος του ἦλθε νὰ τὰς δώσῃ· τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν καταδίκην του.

§65Ρ. ΡΩΜΑΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅ,τι ἤκουσα ἐδῶ.

§66ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐδῶ εἶναι τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά.

§67Ρ. ΡΩΜΑΣ. Οὔτε κατέρχομαι ἕως ἐκεῖ, ὥστε νὰ τὸν ἐξυβρίσω.

§68ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ τί εἶναι αὐτὸς, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν κατέρχεσαι;

§69Ρ. ΡΩΜΑΣ. Ὅ,τι εἶσαι καὶ σύ!

§70ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνω, κύριε Πρόεδρε, νὰ γείνῃ διακοπὴ ἡμισείας ὥρας.

§71ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ διακόψωμεν μόνον ἐπὶ 20 λεπτά. (Γίνεται διακοπὴ 20 λεπτῶν).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις.

§73Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ παρακολουθήσω τὸν ἀξιότιμον ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτήν, τὸν φίλον μου κ. Σιμόπουλον, εἰς τὸ πέλαγος, εἰς ὃ ἐπελαγίσθη, διότι τῷ ὄντι αἰσθάνομαι ἀδυναμίαν εἰς τὸ ἱστίον μου, καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ μὴ ἀπομακρυνθῶ τῆς ἀκτῆς, ἵνα δυνηθῶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ ἐλλιμενισθῶ ἀσφαλῶς καὶ μὴ καταποντισθῶ. Ἀντιπροσωπεύω, κύριοι συνάδελφοι, ἐπαρχίαν τὰ μάλιστα ἐνδιαφερομένην εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ καπνοῦ, καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἐκθέσω εἰλικρινῶς τὴν γνώμην μου περὶ τοῦ τρόπου τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ἀνεξαρτήτως πάσης πολιτικῆς. Σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ἐκηρύχθην ἀπ’ ἀρχῆς ἐναντίον τῆς συστάσεως τῶν καπνοκοπτηρίων, ἐν πεποιθήσει, ὅτι δὲν εἶναι οὗτος ὁ προσήκων τρόπος τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Ἀπέναντι τῶν δύο συστημάτων, τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ καὶ τοῦ προτεινομένου, καίτοι κατὰ τὴν πεποίθησίν μου πιεστικοῦ καὶ ἀνελευθέρου, προτιμῶ τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐνῷ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διΐσταμαι ὅμως εἰς τὰ καθέκαστα, πρὸ πάντων εἰς τὸ ποσὸν τῆς φορολογίας καὶ τὸ εἶδος τῆς φορολογίας τοῦ σιγαροχάρτου. Ἔχω τὴν ἀρχὴν, τὴν ἀναλλοίωτον, ὅτι ἡ ὑπερβολὴ τῆς φορολογίας δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἱκανοποιεῖ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλ’ ἡ λογικὴ καὶ ἡ ὀρθὴ, ἥτις ἀποκτᾶται διὰ τῆς εὐρυτέρας καταναλώσεως. Ἡ κατανάλωσις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου. Ὡς γινώσκετε πάντες, εὐθὺς ὡς ὁ ἄνθρωπος ἐσκέφθη τὴν φορολογίαν, ἀμέσως ἀνεφύη καὶ τὸ λαθρεμπόριον· εἶναι συνδεδεμένα τὰ δύο ταῦτα, καὶ οὐδέποτε δύνασθε νὰ ἐξαλείψητε τὸ λαθρεμπόριον οὔτε διὰ τῶν ποινῶν οὔτε διὰ τῶν πιεστικῶν μέσων· μόνον διὰ τῆς σώφρονος φορολογίας δύνασθε νὰ τὸ καταστείλητε, ὄχι καὶ νὰ τὸ ἐξαλείψητε. Ἐν τῇ εὐρείᾳ λοιπὸν καταναλώσει ἔγκειται τὸ κέρδος, εἶμαι δὲ κατ’ ἀρχὴν, ὡς εἶπον, ἐναντίον πάσης ὑπερβολικῆς φορολογίας, καὶ ἀκραδάντως πιστεύω, ὅτι, ὅσον αὐξάνετε τὴν φορολογίαν, τοσοῦτον ἐλαττόνετε τὴν κατανάλωσιν. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν στατιστικὴν τοῦ γενικοῦ καὶ εἰδικοῦ ἐμπορίου, θέλετε ἐξαγάγει συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς πείσωσιν, ὅτι, ὅσον αὐξάνει τὸ δασμολόγιον, τοσοῦτον μειοῦται ἡ εἰσαγωγή. Ἔχετε δὲ πρόσφατον παράδειγμα τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, κατὰ τὸ προτελευταῖον ἔτος, ἐν ᾧ, αὐξήσαντες τὴν φορολογίαν, ἠλαττώσατε τὴν κατανάλωσιν, ἐνῷ κατὰ τὸ 1888 καὶ 1889, πρὶν γείνῃ αὔξησις κατὰ μίαν δραχμὴν, ἡ κατανάλωσις ἀνήρχετο εἰς 950 χιλιάδας ὀκάδας, κατὰ δὲ τὸ 1890, καίτοι ηὐξήσατε τὴν φορολογίαν καὶ ἡ ἐπιθυμία σας ἦτο νὰ εἰσαγάγητε εἰς τὸ ταμεῖον περισσότερον χρῆμα, κατηναλώσατε μόνον 734,000 ὀκάδας. Τὸ προσγενόμενον λαθρεμπόριον τοῦ καπνοῦ εἶναι μέγιστον, διότι μόλις τὸ τρίτον φορολογεῖται τοῦ ἀναγκαιοῦντος καὶ καταναλισκομένου καπνοῦ. Οἱονδήποτε ὑπολογισμὸν καὶ ἂν κάμητε, οὐδέποτε θὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι οὐχὶ ὀλιγώτερα τῶν 450,000 ἀτόμων καπνίζουσιν. Ὡς γνωρίζετε, ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος ἀνέρχεται εἰς 2,200,000 κατοίκους περίπου, καὶ ἑπομένως ἔχομεν περὶ τὰς 150,000 οἰκογενείας· οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι εἷς κατὰ μέσον ὅρον εἰς ἑκάστην οἰκογένειαν καπνίζει, καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ τις καπνίζων εἰς μίαν οἰκογένειαν, ὑπάρχουν ὅμως δύο καὶ τρεῖς καπνίζοντες εἰς ἄλλην. Ἐὰν δὲ λάβητε τὸν ἄῤῥενα πληθυσμὸν, κατὰ τὴν στατιστικὴν, οἱ ἄῤῥενες ἀνέρχονται εἰς 1,200,000. Ἐκ τῶν ἀῤῥένων τούτων ἐὰν ἀφαιρέσητε 20 ἡλικίας, ὅπερ εἶναι ὑπερβολικὸν, διότι πάντες γινώσκετε, ὅτι κατὰ τὸ 18ον, 19ον καὶ 20ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας καπνίζουσιν,—εἰσέλθετε εἰς τὰ Λύκεια, εἰσέλθετε εἰς τὰ Γυμνάσια, καὶ θέλετε ἴδει τοὺς παῖδας καπνίζοντας, — ἐὰν ἀφαιρέσητε λοιπὸν 20 ἡλικίας, λαμβάνοντες ὡς μέσον ὅρον 15,000 δι’ ἑκάστην ἡλικίαν, θὰ ἔχητε 300,000 ἀτόμων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τοῦ 1,200,000, ἑπομένως μένουσιν 900,000 ἄῤῥενες. Μεταξὺ τούτων ἀναμφισβητήτως ὁ εἷς καπνίζει καὶ ὁ ἕτερος δὲν καπνίζει. Συνεπῶς πάλιν θὰ ἔχητε 450,000 ἄτομα καπνίζοντα. Εἰσέλθετε εἰς οἱονδήποτε ὅμιλον, εἴτε εἰς καφενεῖον, εἴτε εἰς οἰνοπωλεῖον, εἴτε εἰς σύλλογον, καὶ ἀριθμήσατε τοὺς ἐκεῖ εὑρισκομένους· πάντοτε θὰ εὕρητε ἐν πλειοψηφίᾳ τοὺς καπνίζοντας· μόνον εἰς χωρία τινὰ, ὅπου ὁ πληθυσμὸς εἶναι ἀραιὸς, θὰ εὕρητε τοὺς καπνίζοντας ἐν μειοψηφίᾳ. Εἰς τὰς πόλεις ὅμως καὶ κωμοπόλεις πλεονάζουσιν οἱ καπνίζοντες. Ὅθεν, ἐὰν λάβητε τὸν ἀριθμὸν 450,000 ἀτόμων, εὑρίσκεσθε ἐν τῷ ἀληθεῖ ὑπολογισμῷ.

§74ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἡ ἡλικία τοῦ 21ου ἔτους εἶναι 20,000 ἀτόμων.

§75ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ λαμβάνω τὸν μέσον ὅρον. Ἐκ τῶν 450,000 λοιπὸν οἰκογενειῶν θὰ λάβητε τὸν μέσον ὅρον, ἕνα ἐξ ἑκάστης οἰκογενείας καπνίζοντα. Ἐὰν ὑπολογίσητε, ὅτι ἕκαστον ἄτομον καπνίζει 6 ἢ 7 δράμια τὴν ἡμέραν, θέλετε ἔχει 6 ὀκάδας δι’ ἕκαστον ἄτομον τὸ ἔτος, ἑπομένως ὁ καταναλισκόμενος καπνὸς ἀνέρχεται εἰς 2,700,000. Αὕτη εἶναι ἡ ἀλήθεια· ἑπομένως, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸν πίνακα τῆς καταναλώσεως τοῦ 1890, ἀνερχομένης εἰς 707,000, τότε ἔχομεν 2,000,000 καταναλισκόμενα λαθρεμπορικῶς. Ὅθεν οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσω, οἱονδήποτε ἐλάττωμα καὶ ἂν ἔχῃ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι θὰ γείνῃ περισσότερον λαθρεμπόριον, καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἰς τοῦτο τοὐλάχιστον εὑρίσκω ἐλευθερίαν τινά. Πάντες οἱ προλαλήσαντες ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸν παραγωγὸν καὶ τὸν ἔμπορον, οὐδεὶς ὅμως ἐμνημόνευσε τοῦ καταναλωτοῦ· πάντες ἐθεώρησαν αὐτὸν ὡς κτῆνος, ἐνῷ ἄνευ τοῦ καταναλωτοῦ δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ παραγωγή. Ἐὰν βεβαίως ἦτο δυνατὸν νὰ ἐγκατασταθῇ ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν τὸ μονοπώλιον, τότε ἤθελον κύψει τὴν κεφαλήν μου χάριν τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἀφοῦ καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἕτερον ἔχει τὰ ἐλαττώματά του, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ δεχθῶ τὸ ὀλιγώτερον προξενοῦν κακόν· τί δὲ συμβαίνει διὰ τῶν καπνοκοπτηρίων; Τυραννεῖτε τὸν καταναλωτὴν, τὸν εἰσφέροντα εἰς τὸ ταμεῖον, διότι εἰς τὸ μικρὸν ἐκεῖνο πακέτον ἐμπεριέχονται ὅλαι αἱ ἀκαθαρσίαι, ὅλη ἡ κακὴ ποιότης τοῦ καπνοῦ, καθ’ ὅσον ὁ καταναλωτὴς δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ τὸν ἐξελέγξῃ. Σὺν τούτοις προστίθενται καὶ ὅλα τὰ τρίμματα, τὰ ὁποῖα περισσεύουσιν ἀπὸ τὴν κατασκευὴν τῶν σιγαρέτων, εἰς βάρος τοῦ πτωχοῦ καταναλωτοῦ· διότι ὁ κατασκευάζων τὰ σιγαρέτα διὰ καλοῦ κεκομμένου καπνοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ στρυφθῇ εὐκόλως, κόπτει τὰ ἄκρα τοῦ σιγαρέτου, καὶ τὰ τρίμματα αὐτὰ ῥίπτει εἰς τὰ πακέτα, τὰ ὁποῖα καπνίζομεν ἡμεῖς, τῶν ὁποίων ὁ τράχηλος ζυγὸν δὲν ὑποφέρει. (Γέλως). Ἀλλ’ ἐνῷ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, εὑρίσκω ὑπερβολικὴν τὴν φορολογίαν, ὄχι διότι δὲν θέλω τὴν φορολογίαν, καθόσον, ἐὰν εἶχον πεποίθησιν, ὅτι ἡ φορολογία αὕτη ἤθελεν ἀσφαλίσει τὸ ταμεῖον, καὶ διπλασία ἐὰν ἦτο, εὐχαρίστως ἤθελον τὴν ψηφίσει, ἀλλὰ διότι αὕτη αὐξάνει τὸ λαθρεμπόριον, τὸ ὁποῖον ὠργανώθη ὑφ’ ὅλους τοὺς κανόνας. Καταστατικὰ ἐν χρήσει ἔχουσιν οἱ λαθρέμποροι, καὶ μόνον ἡ ἐπικύρωσις διὰ Β. Διατάγματος ἐλλείπει ἀπὸ αὐτὰ (ἱλαρότης). Ἐὰν εἰς τοὺς πρώτους χρόνους κατηναλώθη περισσότερος καπνὸς, εἶναι, διότι δὲν εἶχεν ὀργανωθῆ ἀκόμη καλῶς τὸ λαθρεμπόριον· ἤδη ἐσυστηματοποιήθη εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε, ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τὴν αὐτὴν ὁδὸν, πρέπει νὰ ἦσθε ηὐχαριστημένοι, ἐὰν φθάσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν 500,000 ὀκάδων ἐν τῇ καταναλώσει· ὡς δὲ γνωρίζετε, οὐδὲν κατωρθώσαμεν, καίτοι μεταβαλόντες τὴν κοινωνίαν ὁλόκληρον εἰς καπνοφάντας, καὶ διαφθείραντες τὸ ἠθικὸν αὐτῆς. Πολλάκις ἤκουσα, ὅτι συνελήφθη ἓν λαθρεμπόριον ἐδῶ, ἓν λαθρεμπόριον ἐκεῖ. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὅταν συλλαμβάνηται ἓν λαθρεμπόριον, τὴν στιγμὴν ἐκείνην χίλια ἕτερα ἐπιτελοῦνται, καὶ ἀπόδειξις εἶναι τὰ δύο ἑκατομμύρια, τὰ καταναλισκόμενα λαθρεμπορικῶς. Ἀλλὰ τί ἠθέλησεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἐκ Φθιώτιδος νὰ σᾶς εἴπῃ, ἐξαγαγὼν συμπεράσματα ἐκ τῆς παραγωγῆς, ὅτι δηλονότι ὁ τόπος δὲν παράγει παρὰ 4½–5 ἑκατομμύρια; Κατὰ τὰς στατιστικὰς, τὰς ὁποίας σᾶς ὑπέδειξε, σᾶς ἔδωκε νὰ ἐννοήσητε, ὅτι 2½ ἑκατομμύρια ἐξάγονται, ἑπομένως 1½ ἑκατομμύριον μένει εἰς τὸν τόπον, καὶ ἐντεῦθεν συμπεραίνει ὅτι ἡ κατανάλωσις εἶναι 1½ ἑκατομμύριον. Ὄχι, φίλε κ. συνάδελφε, διότι πρέπει νὰ ὑπολογίσῃς καὶ πόσον εἰσέρχεται διὰ τῆς ἄλλης ὁδοῦ ἐξ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐξήχθη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ὅπως εὑρεθῇς ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Πρέπει νὰ γινώσκητε, κ. Βουλευταὶ, ὅτι ἡ Σάμος εἶναι τὸ κέντρον, τὸ εὐκολύνον τὸ λαθρεμπόριον τοῦ καπνοῦ· ἐκεῖ μετέβησαν ἄνθρωποι, συστηματοποιήσαντες τὴν κοπὴν τοῦ καπνοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ, καὶ ἐκεῖθεν δι’ ὅλων τῶν παραλίων μας τὸν εἰσάγουσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἐὰν παραδεχθῶ, ὅτι ἡ παραγωγὴ εἶναι 4½ ἑκατομμύρια, ἐνῷ κατ’ ἄλλους ἀκούομεν ὅτι εἶναι 5 καὶ ἴσως περισσότερα, πάλιν κατὰ τὴν στατιστικὴν τοῦ συναδέλφου 2½ ἑκατομμύρια ἐξῆλθον, καὶ δύο ἑκατομμύρια ἔμειναν εἰς τὸν τόπον· ἑπομένως σχεδὸν εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὸν ἀριθμὸν, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ὑποστηρίζω. Ὡς εἶπον, εἰς τὴν Σάμον, θέσιν Τηγάνι, εἶναι τὸ κέντρον τῶν ἐνεργειῶν τοῦ λαθρεμπορίου· ἐκεῖ ὠργανώθη καθ’ ὅλους τοὺς κανόνας, μὲ πλῆρες καταστατικόν. Ἵνα δὲ σᾶς ἀποδείξω τὸ ἀληθὲς τοῦ πράγματος, σᾶς λέγω νὰ ζητήσητε τὴν εἰδικὴν κατανάλωσιν μιᾶς ἑκάστης τῶν νήσων τῶν Κυκλάδων, ὅπως ἴδητε, ὅτι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουσι κάτοικοι, ὅτι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουσιν οἱ καπνίζοντες.

§76ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οὔτε εἰς τὰς μικρὰς ἐπαρχίας δὲν ὑπάρχουσιν.

§77ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῶν μερῶν, τῶν ὁποίων ἔχω γνῶσιν· διὰ τὰ ἄλλα σεῖς εἶσθε κατάλληλοι. Εὑρέθην, Κύριοι, εἰς νῆσόν τινα, ἔχουσαν μέγαν πληθυσμόν· ἐστάθη ἀδύνατον νὰ εὕρω νὰ ἀγοράσω καπνὸν εἰς πακέτον. Λοιπὸν πρὸ τοιούτων ἀποτελεσμάτων, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἦμαι ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῶν κοπτηρίων; Ἀλλὰ φέρουσιν εἰς ἀντίκρουσιν οἱ ὑπὲρ τῶν κοπτηρίων τὰ ἔτη 1885 καὶ 1886· ἄλλαι ὅμως ἦσαν αἱ περιστάσεις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καὶ δὲν δύναταί τις ἐκεῖθεν νὰ ἐξαγάγῃ συμπεράσματα ὀρθά. Ἐπιμένω ὅθεν νὰ πρεσβεύω, ὅτι, οἱαδήποτε καὶ ἐὰν ἦναι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νέου συστήματος, οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ κατέλθωσι κάτω τῶν 700,000· ἐὰν ληφθῇ δὲ πρόνοια καὶ ἀναπτυχθῇ ζῆλος εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου συστήματος, καὶ ἐὰν μετριασθῇ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ἔχω πλήρη πεποίθησιν, ὅτι θὰ διπλασιασθῇ ἡ κατανάλωσις, καὶ ἐν τῇ καταναλώσει θὰ εὕρῃ ἡ Κυβέρνησις ὅ,τι θὰ ἀπολέσῃ, ἐὰν θελήσῃ νὰ καταβιβάσῃ τὴν φορολογίαν. Πλὴν τῶν ἄλλων, Κύριοι, τὰ ὁποῖα μὲ κάμνουν νὰ δυσφορῶ ὡς πρὸς τὸ σύστημα τῶν κοπτηρίων, εἶναι καὶ ἐκεῖνο τὸ ἔμπλαστρον, τὸ τιθέμενον εἰς τὸ πακέτον, τὸ τοῦ σιγαροχάρτου. Πάντες οἱ ἀγορεύσαντες ἤντλησαν τὰς γνώμας των ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ ἐκ τῶν ἄλλων Κρατῶν, ἀλλὰ σᾶς προκαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, ποῖον Κράτος ἐπιβάλλει εἰς τὸν καταναλωτὴν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ σιγαρόχαρτον; Μόνον Κράτος Φελλάχων ἠδύνατο νὰ ὑποστῇ τοιαύτην τυραννικὴν φορολογίαν· θέλεις δὲν θέλεις, πρέπει νὰ καπνίζῃς μὲ αὐτὸ τὸ χαρτὶ, θέλεις δὲν θέλεις, πρέπει νὰ καπνίζῃς μὲ σιγαρόχαρτον· δὲν σοῦ ἐπιτρέπεται ἄλλως πως νὰ κάμνῃς χρῆσιν τοῦ καπνοῦ. Παντοῦ ἡ φορολογία τοῦ καπνοῦ εἶναι ὑπερβολικὴ, καὶ πρέπει νὰ ἦναι, κατ’ ἐμὲ, σχετικῶς ὡς πρὸς τὰ ἄλλα εἴδη· ἀλλ’ εἴπετέ μοι, εἰς ποῖον Κράτος, ὄχι τῆς Εὐρώπης, ἀλλ’ εἰς τὸ Κράτος τοῦ Ζουλοῦ, ἐπιβάλλεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ σιγαρόχαρτον καὶ κατὰ ποιὸν καὶ κατὰ μέγεθος; Ἀτυχῶς ἐπάνω–κάτω καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον τὸ αὐτὸ σύστημα παρακολουθεῖ, καὶ λυποῦμαι τῇ ἀληθείᾳ,— διότι δὲν ἐπερίμενον τοῦτο,—καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποστῇ τοῦ μέτρου αὐτοῦ, νὰ μὴ ἐπιβάλῃ τὸ σιγαρόχαρτον, ἀλλὰ νὰ ἐξεύρῃ ἄλλον τρόπον φορολογίας. Ἐπειδὴ ὅμως, ὡς πληροφοροῦμαι, τὸ σιγαρόχαρτον ἀνήκει εἰς τὸ μονοπώλιον, τότε νὰ μετριάσῃ τὴν ἀξίαν αὐτοῦ, καὶ νὰ ἦναι πεπεισμένη, ὅτι περισσότερον θὰ εἰσαγάγῃ χρῆμα εἰς τὸ Δημόσιον, διότι δὲν θὰ γείνῃ πλέον λαθρεμπόριον, μὴ εὑρίσκοντος πλέον τὸ κέρδος τοῦ λαθρεμπόρου. Ἂς ὁρίσῃ λοιπὸν ἀντὶ 5 λεπτῶν τὰ 40 φύλλα, καὶ 10 τὰ 80, ἐκ τῆς μεγάλης δὲ τότε καταναλώσεως τὸ Δημόσιον θέλει ἀποζημιωθῆ. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ δείξῃ ἐμμονὴν εἰς τὸ σύστημα, ὅπερ ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· δὲν διακρίνει αὐτὴν ἡ ἐμμονὴ, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἐλπίζω. Σᾶς ἔφερον ὡς παράδειγμα τὸ 1890, ὁπότε ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον περισσότερον χρῆμα, εἰσῆλθεν ὀλιγώτερον, τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἕνεκα τοῦ ἀφορήτου δασμολογίου. Ἐὰν παρακολουθήσητε τὴν στατιστικὴν τοῦ γενικοῦ καὶ εἰδικοῦ ἐμπορίου τοῦ τόπου τῆς εἰσαγωγῆς, θέλετε παρατηρήσει, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1856 μέχρι σήμερον ἀνὰ δεκαετίαν τὸ εἰσαγωγικὸν ἐμπόριον διπλασιάζεται κανονικῶς, καὶ ἐν τούτοις τὰ τελευταῖα δέκα ἔτη ἕνεκα τῆς ὑπερβολῆς τοῦ δασμολογίου εὑρισκόμεθα εἰς στασιμότητα, ἔπαυσε πλέον ἡ πρόοδος ἐκείνη. Τῷ 1857 τὸ εἰσαγωγικὸν ἐμπόριον τῆς Ἑλλάδος ἀνήρχετο εἰς 36,000,000, μετὰ 10 ἔτη, τὸ 1867, εἴχομεν 75 ἑκατομμύρια, καὶ τὸ 1875 145 ἑκατομμύρια, τὸ διπλάσιον δηλονότι τῶν τοῦ 1867. Καὶ ἐνῷ τὸ 1875 τὸ εἰσαγωγικὸν γενικὸν ἐμπόριον ἀνήρχετο εἰς 234 ἑκατομμύρια, τὸ 1887, 1888, 1889, 1890 εἶναι 227, 278,255 ἑκατομμύρια, δηλονότι εὑρίσκεται εἰς πλήρη στασιμότητα, καὶ ἐνῷ τὸ 1882 εἴχομεν εἰσπράξεις τελωνειακὰς περὶ τὰ 27 ἑκατομμύρια, καὶ μετὰ παρέλευσιν σχεδὸν δεκαετίας τὰς αὐτὰς ἔχομεν. Τὸ δασμολόγιον τοῦτο ἔθεσε τὴν κοινωνίαν εἰς ἀφορήτους στερήσεις. Καὶ πῶς εἶνε δυνατὸν, Κύριοι, νὰ μὴ συμβῇ τοῦτο; Ὅταν μίαν οἰκογένειαν, ἥτις ἔχει ἕνα προϋπολογισμὸν ἐκ 5 χιλιάδων δραχμῶν π. χ. ἐτησίως, τὸ Κράτος τὴν ἐπιβαρύνῃ καθ’ ἑκάστην διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμολογίου τῶν κυριωτέρων πρὸς συντήρησιν αὐτῆς πραγμάτων, ἢ θὰ κάμῃ ἀνισοσκελῆ τὸν προϋπολογισμόν της, θεραπεύων τοῦτον διὰ δανείων, ἢ ἐὰν θελήσῃ νὰ τὸν κάμῃ ἰσοσκελῆ, πρέπει νὰ περικόψῃ πάσας αὐτῆς τὰς ἀνάγκας, ὅπερ ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς στασιμότητος τοῦ γενικοῦ ἐμπορίου καὶ τοῦ εἰδικοῦ ἀκόμη. Πάντες οἱ οἰκονομολόγοι—εἴμεθα καὶ ἡμεῖς, οἱ μὴ οἰκονομολόγοι, εἰς κατάστασιν νὰ ἀναγινώσκωμεν τί πρεσβεύουσιν οἱ σοφοὶ ἐκεῖνοι οἰκονομολόγοι,—πρεσβεύουσι τὸ ἐναντίον ἀπὸ ὅ,τι ἡμεῖς πρεσβεύομεν. Ἐν τῇ καταναλώσει ἐννοοῦν τὰ πάντα. Ἐὰν δὲ λάβητε τὸν κόπον νὰ φιλοσοφήσητε ὀλίγον ἐπὶ τῆς κοινωνίας, θὰ ἴδητε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἐκ τῆς ὑπερβολῆς τοῦ δασμολογίου. Μὴ ἀναπαύεσθε εἰς ὀλίγα μέγαρα, τὰ ὁποῖα βλέπετε ἐγειρόμενα· αὐτὰ ἀνήκουσιν εἰς ὀλίγους, ἡ κοινωνία ὅμως πάσχει, ζῇ ἐν στερήσεσιν, ἐὰν σωφρόνως θέλῃ νὰ διάγῃ. Περιηγάγετε δὲ τὴν κοινωνίαν εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε ἀμφιβάλλω, ἐὰν ἐσκέφθητε πρὸς στιγμὴν, εἰς ποίαν ἠθικὴν κατάστασιν εὑρίσκεται σήμερον ἡ κοινωνία αὕτη· ἠναγκάσατε τὸ μεγαλείτερον μέρος αὐτῆς, ἵνα ἐξοικονομῇ τὰς ἀνάγκας του—λυποῦμαι διὰ τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν θὰ εἴπω, ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια,—καὶ τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ὅσια τοῦ οἴκου νὰ παραδίδῃ. Εἶναι τοῦτο ἀλήθεια ἀναντίῤῥητος. Μὴ ἐξαπατᾶσθε ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ φαινομένου, εἰσέλθετε εἰς τὸν οἶκον τῆς κοινωνίας, καὶ θέλετε πεισθῆ εἰς ποῖον βαθμὸν περιηγάγετε τὸν πολίτην, ἕνεκα τῆς παραλόγου καὶ ἀστόργου φορολογίας τῶν κυριωτέρων πρὸς συντήρησιν ἀντικειμένων. Διὰ τοῦτο οὐδέποτε θὰ ἐξέλθω τῆς ἀναλλοιώτου ἐκείνης ἀρχῆς, ἣν ἐκ πεποιθήσεως πρεσβεύω, ὅτι ἐν τῇ λογικῇ φορολογίᾳ, τῇ μετρίᾳ καὶ τῇ σώφρονι, ἐκεῖ θὰ ἱκανοποιηθῇ καὶ ὁ πολίτης καὶ τὸ Δημόσιον.

§78ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὡραῖα! ὡραῖα!

§79ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, περὶ φορολογίας τοῦ ἐν τῷ Κράτει καταναλισκομένου καπνοῦ, ὄχι μόνον διὰ νὰ ἀποκρούσω τὴν μομφὴν, ἥτις ἐπεῤῥίφθη κατὰ τῆς πτέρυγος τῆς ὑποστηριζούσης τὴν Κυβέρνησιν ὑπὸ τῶν ἀντιπολιτευομένων, εἰπόντων, ὅτι παρὰ τὴν πεποίθησιν καὶ τὴν γνώμην ἡμῶν θέλομεν ὑπερψηφίσει, ἀλλ’ ἵνα καταδείξω, ὅτι ταύτην ἔχομεν ἐξ εἰλικρινοῦς πεποιθήσεως, ἀρυόμενοι τὴν γνώμην ἡμῶν ἐκ τῶν πραγμάτων, καὶ ὄχι ἐκ τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον. Κατὰ πρῶτον παρατηρῶ, ὅτι εἶναι πολὺ εὔκολον ἐπὶ τῶν τοιούτων φορολογικῶν ζητημάτων νὰ μέμφωνται οἱ θέλοντες τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ἐπεκτείνοντες μάλιστα εἰς τὰς λεπτομερείας τὴν συζήτησιν· διότι οἱ φόροι δὲν εἶναι ἄλλο τι εἰμὴ βάρη οἰκονομικὰ, δηλαδὴ θυσίαι, αἵτινες ἐπιβάλλονται εἰς τὴν κοινωνίαν· τὰ βάρη δὲ ταῦτα θίγουσι πολλαπλᾶ κοινωνικὰ συμφέροντα, καὶ εἶναι πολὺ φυσικὸν ἀπὸ διαφόρων ἀπόψεων νὰ δύναταί τις νὰ ἐπικρίνῃ τὰ βάρη ὡς δεινά. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὕτη ἡ εἰλικρινὴς συζήτησις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ γίνηται πρὸς ὀρθὴν λύσιν τῶν τοιούτων ζητημάτων· μᾶλλον πρέπει νὰ προβαίνῃ τις εἰς σύγκρισιν τῶν διαφόρων συστημάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσι, προκειμένου περὶ φορολογίας τινὸς, καὶ ἐκ τῆς συγκρίσεως νὰ ἀρύηται τὴν ὀρθὴν γνώμην. Ὑπὸ ταύτην ἄρα τὴν ἔποψιν καὶ περιοριζόμενος εἰς τὰς γενικὰς βάσεις τοῦ ζητήματος τούτου, εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου θὰ ὁμιλήσω. Ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ ἔχουσιν ἐφαρμοσθῆ κατὰ τὰς νομοθεσίας τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν πέντε κυρίως συστήματα· εἶναι ἴσως περισσότερα, ἀλλὰ ταῦτα τὰ πέντε εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄξια ἐξετάσεως. Πρῶτον εἶναι τὸ Ἀγγλικὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ φόρος ἐπιβάλλεται ἐν τοῖς τελωνείοις κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ καπνοῦ, διότι ἐν Ἀγγλίᾳ δὲν ἐπιτρέπεται ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ ἐντὸς τῆς χώρας· τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι ἁπλούστατον, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ἐξετάσωμεν, διότι δὲν εἶναι ἄξιον ἀπομιμήσεως παρ’ ἡμῖν, ἀφοῦ ἡμεῖς ὑπαγόμεθα εἰς τὰς χώρας, αἵτινες παράγουσι καπνόν· κατὰ συνέπειαν ἡμεῖς πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὰ συστήματα τὰ ἐφαρμοσθέντα ἐν χώραις, ὅπου καλλιεργεῖται ὁ καπνός. Τὰ τοιαῦτα συστήματα εἶναι τέσσαρα· πρῶτον εἶναι ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται ὁ φόρος ἐπὶ τῆς ἐκτάσεως τῆς καλλιεργουμένης γῆς· εἶναι ἡ οὕτω καλουμένη στρεμματικὴ φορολογία παρ’ ἡμῖν, ἡ ὁποία ἀπαντᾶται ἐφηρμοσμένη διὰ τὸν καπνὸν ἐν Γερμανίᾳ· ἐκτὸς τούτου, ἕτερον σύστημα εἶναι ἡ ἁπλῆ φορολογία, ἡ ἐπιβαλλομένη κατὰ τὴν κυκλοφορίαν τοῦ καπνοῦ ὡς ἐμπορεύματος, κατὰ τὴν μεταβίβασιν ἀπὸ τοῦ παραγωγοῦ μέχρι τοῦ καταναλωτοῦ· καὶ τὸ τοιοῦτον σύστημα εἶναι ἐφηρμοσμένον ἔν τισι χώραις τῆς Γερμανίας, ἰδίως ἐν Βυρτεμβέργῃ καὶ Βάδῃ· αἱ δὲ νομοθεσίαι τῶν μικρῶν Κρατῶν τῆς Γερμανίας εἶναι ἄξιαι ἀπομιμήσεως, διότι ταῦτα διακρίνονται διὰ τὴν τελειότητα τῶν νομοθεσιῶν αὐτῶν· αὐτὸ δὲ τὸ σύστημα περίπου εἶναι καὶ τὸ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰσαγόμενον διὰ τῶν δηλώσεων, καθ’ ὃ ἐπιβάλλεται ὁ φόρος ὄχι ἐπὶ τοῦ παραγωγοῦ, οὔτε ἐπὶ τοῦ καταναλωτοῦ, ἀλλὰ κατὰ τὴν μεταβίβασιν τοῦ καπνοῦ ἀπὸ τοῦ παραγωγοῦ μέχρι τοῦ καταναλωτοῦ, δηλαδὴ ἐπὶ τοῦ διαμέσου ἐμπορίου. Ἐκτὸς τούτου ἕτερον σύστημα εἶναι ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ φόρος ἐπιβάλλεται κατὰ τὴν προετοιμασίαν τοῦ καπνοῦ πρὸς κατανάλωσιν, κατὰ τὴν συσκευὴν αὐτοῦ, καὶ τὸ σύστημα τοῦτο ἀπαντᾶται ἐν Ρωσσίᾳ, καὶ ἐν μέρει ἐν Ἀμερικῇ· τοῦτο δὲ τὸ σύστημα ἔχει ἀπομιμηθῇ τὸ παρ’ ἡμῖν ἰσχῦον σύστημα τῶν κοπτηρίων. Τέταρτον δὲ καὶ τελευταῖον εἶναι τὸ τῶν μονοπωλίων. Ἀφ’ ὅτου ἐν τῷ πεπολιτισμένῳ κόσμῳ ἤρξατο νὰ γίνηται χρῆσις τοῦ καπνοῦ, ἔκτοτε ἐγένετο σκέψις περὶ τῆς φορολογίας αὐτοῦ διὰ τοῦ καταλληλοτάτου τρόπου, ὡς τοιοῦτος δὲ τρόπος ἐθεωρήθη τὸ μονοπώλιον, ἰδίως ἐν χώραις, ὅπου δὲν εἶναι ἐκτεταμένη ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ. Ἀπὸ 200 ἐτῶν εἶναι ἐφηρμοσμένον τὸ μονοπώλιον ἐν Γαλλίᾳ, πρὸ 150 ἐτῶν δὲ ἐφηρμόσθη ἐν Αὐστρίᾳ. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξετάσωμεν ἑκάστου τούτων τῶν συστημάτων τὰ πλεονεκτήματα. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν θεωρῶ, ὅτι αὕτη δὲν εἶναι ἀξία ἀπομιμήσεως, διότι δὲν πρόκειται ἐνταῦθα περὶ φορολογίας τῆς προσόδου τῆς γῆς, ἀλλὰ περὶ φόρου καταναλώσεως, ὅστις πρέπει νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν καταναλωτήν. Ἐγὼ εἶμαι ὀπαδὸς τῆς στρεμματικῆς φορολογίας διὰ τὴν πρόσοδον τοῦ ἰδιοκτήτου, ἀλλὰ εἶναι ὅλως ἀκατάλληλος ἡ στρεμματικὴ φορολογία διὰ τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ· διότι ἐν Ἑλλάδι, ὡς γνωρίζετε, αἱ ποιότητες τῶν παραγομένων καπνῶν ποικίλλουσι μεγάλως καὶ ἐκ τῆς τιμῆς καὶ ἐκ τῆς ποιότητος. Ἐκτὸς δὲ τούτου θὰ ἦναι καὶ ἀδύνατον διὰ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας νὰ προκύψῃ σπουδαῖον ἔσοδον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ὑποθέσατε, ὅτι χωρικός τις καλλιεργεῖ ὀλίγα στρέμματα γῆς καὶ παράγει 50 ἢ 100 ὀκάδας καπνοῦ κατὰ στρέμμα· ἐκ τούτου θὰ ἔχῃ πρόσοδον μικρὰν καὶ θὰ ὀφείλῃ νὰ πληρώνῃ φόρον μεγαλείτερον τοῦ εἰσοδήματός του, ὅπερ θὰ ἦτο σχεδὸν ἀδύνατον· διότι ἐπὶ προσόδου 50 δρ. θὰ ζητῆται φόρος 500 δρ. Πρὸς τοῦτο τὸ ἀτελέστερον τῶν συστημάτων ἀντιτάσσεται τὸ σύστημα τοῦ μονοπωλίου, περὶ τοῦ ὁποίου πολὺς λόγος ἐγένετο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Καὶ αὐτὸς ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς λέγεται, ἐπὶ τούτου τοῦ ζητήματος παρητήθη. Ὡς πρὸς τὸ μονοπώλιον, παρατηρῶ, ὅτι τῳόντι τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι τὸ ἄριστον πάντων ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἐσόδου τοῦ Δημοσίου· ἀλλ’ ἐν χώρᾳ, ὅπου ὁ καπνὸς καλλιεργεῖται καὶ εἰς μεγάλας ἐκτάσεις, ὡς ἐν Ἑλλάδι, θὰ ἦτο ἀναγκαῖον πολὺ νὰ σκεφθῇ τις πρὶν ἀποφασίσῃ νὰ δεχθῇ τοιοῦτον σύστημα. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἄλλος λόγος διὰ νὰ μὴ ἀποφασίσῃ τις νὰ ἀποδεχθῇ τὸ μονοπώλιον· δέον νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὅλαι ἐν γένει αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐφαρμόζουσι τὰ μονοπώλια ἀναλαμβάνουσιν ἔργα καθαρῶς ἰδιωτικῆς φύσεως· ἀναγκάζονται νὰ γείνωσιν ἔμποροι καὶ βιομήχανοι ἀκόμη, νὰ ἀγοράζωσι, νὰ πωλῶσι προϊόντα καὶ ἑτοιμάζωσιν αὐτὰ διὰ τὴν κατανάλωσιν, ὅπερ εἶναι ἀτοπώτατον, διότι συνεπάγεται μεγάλας δαπάνας καὶ καταχρήσεις· αἱ δαπάναι ἀνέρχονται κατὰ γενομένας παρατηρήσεις εἰς 20% ἐπὶ τοῦ ἐσόδου. Ἡ παραγωγή, εἶπόν τινες ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν δύναται νὰ ζημιωθῇ, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ μονοπώλιον· ἀρκεῖ δὲ ν’ ἀκούσητε διατάξεις τινὰς διὰ νὰ κρίνητε. Κατὰ τὰς νομοθεσίας τῶν χωρῶν ἐκείνων, ἐν αἷς ἐφαρμόζεται τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ καλλιέργεια αὐτοῦ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ ἀγροῦ, πρὶν ἢ λάβῃ οὗτος ἄδειαν τοῦ Δημοσίου ἢ τῆς ἑταιρίας διὰ νὰ καλλιεργήσῃ· αἱ δὲ ἄδειαι αὗται δὲν δίδονται πρὶν ἢ ὑποβληθῶσιν αἱ αἰτήσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἢ τὴν ἑταιρίαν, ἐὰν ἑταιρία ἔχῃ τὸ μονοπώλιον, καὶ γείνῃ σκέψις, ἐὰν συμφέρῃ εἰς τὸ μονοπώλιον νὰ καλλιεργηθῶσι τόσαι ἐκτάσεις γαιῶν. Κατὰ τὴν ἐνέργειαν δὲ τῆς καλλιεργείας ἐφαρμόζονται ἐπίσης μέτρα αὐστηρότατα· ἀρκεῖ νὰ ἀκούσητε, ὅτι πρέπει νὰ μετρῶνται τὰ φυτὰ ἑκάστου στρέμματος καὶ τὰ φύλλα ἀκόμη, τὰ ὁποῖα φύονται εἰς ἕκαστον στέλεχος, καὶ μετὰ τὴν συλλογὴν ἀπαιτεῖται, ὅπως καὶ τὰ στελέχη αὐτὰ, καὶ αἱ ῥίζαι αὐτῶν συλλέγωνται καὶ καίωνται.

§80ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ποῖον τὸ κακὸν εἰς ὅλα ταῦτα;

§81ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τι κακόν· ἀλλ’ ἕνεκα ὅλων τούτων καθίσταται τόσον δυσχερὴς ἡ καλλιέργεια εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, ὥστε θὰ προτιμήσῃ νὰ ἐγκαταλίπῃ τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ· μάλιστα μετὰ τὴν συγκομιδὴν ὀφείλει νὰ πωλήσῃ ὁ ἰδιοκτήτης τὸν καπνὸν, εἰς ἣν τιμὴν ὁρίσει τὸ Δημόσιον ἢ ἡ ἑταιρία. Τὸ μονοπώλιον δὲ εἶναι κακὸν καὶ ὡς πρὸς τοὺς καταναλωτάς· διότι, ὅπως εἴδετε, ὅσοι ἐταξειδεύσατε εἰς χώρας, ἔνθα ἰσχύει ἡ μονοπωλία τοῦ καπνοῦ, ὁ ταξειδεύων ὑφίσταται μεγάλας ἀνησυχίας καὶ ἐρεύνας, ὅπως ἐξακριβωθῇ ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων, ἂν φέρῃ ἐπ’ αὐτοῦ καπνόν. Ἐπὶ 20 ὅλα ἔτη ὁ μέγας Ἀρχικαγγελάριος ἐζήτει νὰ εἰσαγάγῃ τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ εἰς Γερμανίαν καὶ δὲν τὸ κατώρθωσε, διότι καλλιεργεῖται καὶ ἐκεῖ καπνός. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἑτέρων δύο φορολογικῶν συστημάτων, τῆς διὰ τῶν κοπτηρίων φορολογίας καὶ τῆς δι’ ἁπλῶν δηλώσεων. Ταῦτα ἀμφότερα τὰ συστήματα ἔχουσι κοινὸν τὸ μέγα πλεονέκτημα, ὅτι ἀφίνουσιν ἐντελῶς ἐλευθέραν τὴν παραγωγὴν καὶ τὸ ἐμπόριον. Πρέπει λοιπὸν νὰ συγκρίνωμεν τὰ συστήματα ταῦτα κατὰ τὰς ἄλλας ἰδιότητας. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων ἐπιτρέψατε νὰ παρατηρήσω, ὅτι πολλοὶ συνάδελφοι δὲν ἐνόησαν, ἢ δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐννοήσωσι τὴν οἰκονομίαν τοῦ συστήματος. Περὶ τῶν δηλώσεων πρέπει πρὸ παντὸς νὰ παρατηρήσω, ὅτι δι’ αὐτῶν γίνεται γνωστὴ εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ ποσότης ἡ ὑπάρχουσα ἁπανταχοῦ ἐν τῷ τόπῳ, καὶ ἂν κατορθωθῇ νὰ συλληφθῇ ὁ καπνὸς κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ παραγωγήν, τὸ σύστημα θέλει τελείως ἐπιτύχει. Ἐνῷ κατὰ τὸ σύστημα τῶν κοπτηρίων προσπαθοῦσιν αἱ Ἀρχαὶ νὰ συλλάβωσι τὸ φορολογητέον ποσὸν κατὰ ἓν μόνον ὡρισμένον στάδιον, κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς κοπῆς· ἐκ τούτου δὲ ἐπέρχεται ἡ ἀποτυχία αὐτοῦ καὶ ἡ μεγάλη ἀνάπτυξις τοῦ λαθρεμπορίου, τὸ ὁποῖον εἶναι μάταιον νὰ ἀρνηθῶμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διότι πάντες γινώσκομεν, ὅτι εἰς ὁλοκλήρους ἐπαρχίας εἶναι ἐντελῶς ἄγνωστος ὁ φορολογημένος καπνός· ὠργανώθη ἁπανταχοῦ εἰς τὴν τελειότητα τὸ λαθρεμπόριον, οἱ δὲ καπνίζοντες ὅλοι σχεδὸν εἰσι συνεργοὶ λαθρεμπορίας. Ἑτέρα διαφορὰ μεταξὺ τῶν συστημάτων τούτων εἶναι, ὅτι κατὰ τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων, τῆς ἁπλῆς φορολογίας, βεβαίως τὸ ἔξοδον διοικήσεως τοῦ Δημοσίου θὰ ἦναι τῷ ὄντι ἐλάχιστον· θὰ ἦναι τὸ σύνηθες ἔξοδον τὸ γινόμενον διὰ πάντα φόρον· μικρὰ προσθήκη μόνον θὰ ὑπάρξῃ διὰ τοὺς ἐπιθεωρητάς, ἐνῷ τὸ σύστημα τῶν κοπτηρίων ἔχει τὸ μέγιστον ἐλάττωμα, ὅτι ἀπαιτεῖ δαπάνην, ὅσην τὸ μονοπώλιον. Ἠθέλησαν νὰ ἀμφισβητήσωσι τὸ ὅτι πρέπει νὰ συνυπολογίσωμεν εἰς τὰ ἔξοδα τὸ ποσὸν τὸ πληρονόμενον διὰ τὴν κοπήν· ἀλλὰ τοῦτο γίνεται καὶ διὰ τὰ μονοπώλια· ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ ἐξόδων μονοπωλίων, περιλαμβάνονται ὅλα ταῦτα τὰ ἔξοδα, ἐν δὲ τῇ Γαλλίᾳ παρετηρήθη, ὅτι ἐπὶ ἐσόδου ἀκαθαρίστου 300,000,000 τὰ 50 ἢ 60 ἑκατομμύρια δὲν εἰσέρχονται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Τοῦτο τὸ ἐλάττωμα μὴ τὸ θεωρῆτε μικρὸν, διότι εἶναι πανταχοῦ ἀνεγνωρισμένον, ὅτι τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα γίνονται διὰ τὴν διοίκησιν ἑνὸς φορολογικοῦ συστήματος, εἶναι δαπάναι ἀπολλύμεναι διὰ τὸν τόπον· διὰ τοῦ συστήματος δὲ τῶν δηλώσεων τὸ ἔξοδον τοῦτο εἶναι ἐλάχιστον. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι καὶ ὡς πρὸς τὸ ἔσοδον θέλουσι διαφέρει μεγάλως τὰ συστήματα ταῦτα· διότι, ἐὰν κατορθωθῇ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ βεβαίωσις διὰ τῶν δηλώσεων, βεβαίως τὸ ἔσοδον θὰ ἦναι πολὺ μεγαλείτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον σήμερον ἔχομεν. Ἐκ τῶν λεχθέντων παρὰ τῶν κ.κ. συναδέλφων ἀποδεικνύεται, ὅτι καταναλίσκεται καπνὸς περὶ τὰ 2,000,000 ὀκάδων· θὰ ἑνώσω καὶ ἐγὼ τὰς παρακλήσεις μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τὸ ποσὸν τοῦ φόρου ὁρισθῇ κατά τι μετριώτερον, ἐὰν ὄχι εἰς τρεῖς δραχμὰς, τοὐλάχιστον εἰς τέσσαρας. Ἠθέλησαν νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν γνώμην, ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε πορεία τοῦ συστήματος τῶν δηλώσεων ἀπέδειξεν, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο ἀπέτυχεν· οἱ ἀγορεύσαντες κατ’ αὐτοῦ ἐθεώρησαν, ὅτι τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξαν, εἶναι τόσον φανερὸν, ὥστε δὲν ἔκριναν ἄξιον ν’ ἀσχοληθῶσιν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐποιήσαντο σύγκρισιν κεχωρισμένως μεταξὺ τῶν μηνῶν τοῦ ἔτους 1885 καὶ μηνῶν μεταγενεστέρων· δὲν ἠθέλησαν ὅμως παντάπασι νὰ μνησθῶσιν, ὅτι κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας, καὶ πρὸ πάντων κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1885, ἐδηλώθη ποσὸν μεγαλείτερον, ὑπὸ τὴν ἰσχὺν τῆς ἐλαφροτέρας φορολογίας. Ἀλλὰ διατὶ, πρὸς ἀπόδειξιν τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ συστήματος τούτου τῶν δηλώσεων, νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει μόνον τὸν Ἰανουάριον καὶ νὰ μὴ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει καὶ τὸν Δεκέμβριον ἢ καὶ ὁλόκληρον τὸ ἔτος, ὡς ἔπραξεν ὁ κ. Τράκας; Κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦτον ἐπὶ 15 μῆνας ἐφορολογήθησαν 1,100,000 ὀκάδων, ἤτοι ἐπὶ τοὺς 12 μῆνας τοῦ ἔτους ἐφορολογήθησαν τοὐλάχιστον 900,000 ὀκάδες, δηλαδὴ πλειότερον ἢ ὅσον κατώρθωσαν νὰ φορολογήσωσιν αὐτοὶ, μεθ’ ὅλην τὴν τελειοποίησιν τοῦ συστήματος τῶν κοπτηρίων διὰ τῆς πείρας τεσσάρων ἢ πέντε ἐτῶν. Καὶ διατὶ δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν, ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος, καθ’ ὃ ἐφηρμόσθη τὸ νέον σύστημα, δὲν ἠδυνήθη νὰ φέρῃ ἀμέσως τὰ ἀπεκδεχόμενα παρ’ αὐτοῦ ἀποτελέσματα; Δὲν λαμβάνετε προσέτι ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἦτο ἔτος ἐπιστρατείας; Καὶ ὅμως ὁ ἐκ Ζακύνθου κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε καὶ ἐπεκαλέσθη τὴν πεῖραν αὑτοῦ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι καὶ ἐκ τῶν ἄλλων φόρων τὰ ἔσοδα τοῦ ἔτους τῆς ἐπιστρατείας ἦσαν κατὰ πολὺ μικρότερα τῶν συνήθων, διότι αἱ ἐργατικαὶ χεῖρες ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τῆς ἐργασίας, καὶ ὁ λαὸς δὲν διέμενεν ἐν ταῖς οἰκίαις αὑτοῦ, διὰ νὰ πληρώσῃ τοὺς φόρους. Ἐὰν δὲ κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς ἐφαρμογῆς, τὸ ἔτος ἐπιστρατείας, ἐφορολογήθησαν 900,000 ὀκάδες καπνοῦ, οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι τελειούμενον τὸ σύστημα διὰ τῆς πείρας ἐτῶν τινων, θέλει ἐπιφέρει τὴν φορολογίαν διπλασίου ποσοῦ ὡς ἔγγιστα τοῦ καταναλισκομένου. Ἀδιστάκτως λοιπὸν καὶ ἐν πεποιθήσει λέγω, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς ἁπλῆς φορολογίας διὰ τῶν δηλώσεων.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι....

§83ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§85ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ψηφίζων κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, ἐπιφυλάσσομαι, ὅπως, ἐὰν ἐν τοῖς καθέκαστα ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀποδεχθῇ τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας προτείνομεν, καταψηφίσω τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῷ συνόλῳ. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Λυμπεροπούλου καὶ Ἀργασάρη Λομβάρδου, ὡς ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 99. Ἐκ τούτων 70 εἶπον Ναὶ, 28 εἶπον Ὄχι, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο δεκτὴ διὰ ψήφων 70 κατὰ 28. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§88ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 προβλέπονται τὰ τῆς δηλώσεως· καὶ ἐν μὲν τῇ παραγράφῳ πρώτῃ ὁρίζεται, ὅτι ὁ παραγωγὸς ὀφείλει νὰ δηλώσῃ μέχρι τέλους Νοεμβρίου ἑκάστου ἔτους, ἐν δὲ τῇ τελευταίᾳ προβλέπεται ἡ περίπτωσις, καθ’ ἣν ὁ παραγωγὸς πρὸ τῆς προθεσμίας ταύτης ἔχει ἀνάγκην νὰ διαθέσῃ τὸν καρπὸν αὑτοῦ. Λέγει τὸ νομοσχέδιον (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ ἑκάστης διαθέσεως καπνοῦ, τουμπεκίου ἢ μεταφορᾶς αὐτῶν πρὸς ἀνάλωσιν, τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἐπιχειρήσει ὁ παραγωγὸς, διαρκούσης τῆς συγκομιδῆς καὶ πρὸ τῆς ἐν τῇ ἀποθήκῃ τοποθετήσεως τοῦ ὅλου παραχθέντος ποσοῦ τοῦ καπνοῦ ἢ τουμπεκίου, ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ εἰδικὴν δήλωσιν, τηρῶν τὰς περὶ τούτων διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου.» Τούτων οὕτως ἐχόντων, τὸ ἄρθρον 4 ὁρίζει, ὅτι «ἐντὸς τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος, ἢ ὁ ἐπιτηρητής, ἢ κατ’ ἐντολὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἕτερος ὑπάλληλος ἐξελέγχει διὰ ζυγίσεως τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ἐν ἑκάστῃ τῶν δηλώσεων σημειωθέντος ποσοῦ, βεβαιῶν διὰ πρωτοκόλλου πᾶσαν ἐπὶ πλέον ἢ ἔλαττον διαφοράν.» Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν: ἡ εἰδικὴ δήλωσις, ἡ προβλεπομένη ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 2, ὑπάγεται εἰς τὴν ἐξέλεγξιν, ἥτις γίνεται κατὰ τὸν μῆνα Δεκέμβριον;

§89ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ εἰδικὴ δήλωσις βεβαίως ὑπάγεται εἰς τὴν ἐξέλεγξιν, ὅπως ὑπάγονται εἰς τὴν ἐξέλεγξιν καὶ αἱ δηλώσεις, αἱ μέχρι τοῦ Νοεμβρίου γενόμεναι.

§90ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρατηρῶ λοιπὸν, ὅτι οὕτως οὐδεμία δίδεται εὐκολία εἰς τοὺς παραγωγοὺς, ἀφοῦ ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 1 προβλέπεται ἡ περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει ἀνάγκην ὁ παραγωγὸς νὰ πωλήσῃ πολὺ πρὸ τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου, τὸν Αὔγουστον π. χ. καὶ ὅμως ἡ ἐπὶ τούτῳ γενομένη ὑπ’ αὐτοῦ δήλωσις λέγεται, ὅτι θέλει ἐξελεγχθῆ κατὰ Δεκέμβριον!

§91ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δὲν ἀνέγνω, ἢ ἀναγνοὺς δὲν ἐνόησε τὸ νομοσχέδιον. Μέχρι τέλους Νοεμβρίου ὁ παραγωγὸς ὀφείλει νὰ δηλώσῃ τὸ ποσὸν, ὅπερ παρήγαγεν· ἂν δ’ ἐν τῷ μεταξὺ καὶ πρὸ τοῦ τέλους Νοεμβρίου θελήσῃ νὰ προβῇ εἰς κατανάλωσιν μέρους τινὸς αὐτοῦ, ἢ νὰ μεταφέρῃ αὐτὸν, ὀφείλει νὰ δηλώσῃ τὸ ποσὸν δι’ εἰδικῆς δηλώσεως, καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἐπιτηρητὴς, ὀφείλει νὰ ἐξελέγξῃ τὴν εἰδικὴν ταύτην δήλωσιν αὐτοῦ.

§92ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως ὑμεῖς ἐνοήσατε τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ ὑμεῖς συνετάξατε αὐτὸ, καὶ ὅμως πρὸ ὀλίγου ἐδηλώσατε, ὅτι κατὰ τὸν Δεκέμβριον θέλει γείνῃ ἡ ἐξέλεγξις.

§93ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν πρόκηται ὁ παραγωγὸς νὰ κάμῃ εἰδικὴν δήλωσιν, βεβαίως δὲν θὰ περιμείνῃ τὸν Δεκέμβριον.

§94ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οὐδαμοῦ τοῦ νόμου ὁρίζεται τοῦτο, ἀνάγκη δὲ νὰ ὁρισθῇ, τίς θὰ ἐξελέγξῃ τὴν εἰδικὴν δήλωσιν, ἥτις γενήσεται πρὸ τοῦ Δεκεμβρίου.

§95ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἡ δήλωσις γίνεται διὰ νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν τῆς μεταφορᾶς· τίνα ἐξέλεγξιν ζητεῖτε; Ἐὰν δηλώσῃ ὀλιγώτερον, τὸ ὑπόλοιπον θὰ τὸ ἔχῃ εἰς τὴν οἰκίαν του, εἰς τὴν ἀποθήκην του.

§96ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐλάμβανε τὸν κόπον νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, πῶς παρενεβλήθη τὸ δεύτερον αὐτὸ ἐδάφιον, θὰ ἔλειπεν ἡ συζήτησις αὕτη. Τὸ δεύτερον ἄρθρον εἶχε συνταχθῆ ἄνευ τοῦ ἐδαφίου τούτου, ἀλλ’ ὀξυδερκὴς ὀφθαλμὸς παρετήρησεν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν παραγωγὸν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ φυλάττῃ τὴν παραγωγὴν μέχρι τέλους Δεκεμβρίου· τότε λοιπὸν, διὰ ν’ ἀποφύγῃ αὐτὸν τὸν σκόπελον, ὅστις σκόπελος ἤθελε τὸ καταστήσει ἐντελῶς ἀνεφάρμοστον, ἐσκέφθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρέλειψε τὴν ἑτέραν ταύτην παράγραφον, ἔδωκε δὲ τὴν ἄδειαν εἰς τὸν παραγωγὸν πρὸ τῆς παρελεύσεως τῆς προθεσμίας, τῆς τασσομένης ἐν τῇ αʹ § τοῦ ἄρθρου 2, νὰ δύναται νὰ μεταφέρῃ τὸ προϊόν του, δὲν ἐπρονόησεν ὅμως νὰ περιλάβῃ διαδικασίαν, διὰ τῆς ὁποίας ἤθελεν ἐξακριβωθῆ ἡ ἀκρίβεια τῆς ὁριζομένης εἰδικῆς δηλώσεως. Ἐντεῦθεν προέρχονται ὅλαι αὐταὶ αἱ παράδοξοι ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν πρὸ ὀλίγου. Οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ, ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον 2, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔλεγε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι οἱ Οἰκονομικοὶ Ἔφοροι καὶ οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι ἔχουσι τὸ δικαίωμα τῆς ἐξελέγξεως τῶν δηλώσεων ἀπὸ τῆς 1 Δεκεμβρίου μέχρι τέλους Δεκεμβρίου. Ἐὰν δὲ δὲν περιλάβῃ τὸ νομοσχέδιον διάταξιν εἰδικὴν καὶ διαδικασίαν ἰδίαν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν δηλώσεων, τῶν γενομένων πρὸ τῆς 1 Δεκεμβρίου, βεβαίως θέλει ἀποδειχθῆ ἀνεφάρμοστον τὸ νομοσχέδιον, διότι δὲν δύναται οὐδεὶς ὑπάλληλος νὰ προβῇ εἰς ἐξέλεγξιν τῶν δηλώσεων, μὴ ἔχων πρὸς τοῦτο νομοθετικὴν ἐντολήν.

§97ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπ.). Ὁ γενικὸς κανὼν εἶναι, ὅτι ὁ νόμος διέγραψε διαδικασίαν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας ὁ παραγωγὸς δύναται νὰ ὑποβάλῃ μέχρι τέλους Νοεμβρίου· ἐπειδὴ ὅμως ἐνδεχόμενον εἶναι ὁ παραγωγὸς νὰ εὑρεθῇ εἰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ θεραπεύσῃ ἢ διαθέτων μέρος τοῦ προϊόντος του, ἐπετράπη εἰς τὸν παραγωγὸν νὰ κάμῃ εἰδικὴν δήλωσιν διαθέσεως μικροῦ ποσοῦ. «Αὐτὴ ἡ δήλωσις μένει ἀνεξέλεγκτος; Καὶ ἂν δὲν μένῃ ἀνεξέλεγκτος, διατὶ δὲν διαγράφετε μίαν πλήρη διαδικασίαν;» Αὐτὰ εἶναι ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν οὐδεμίαν σπουδαιότητα. Ὅταν γείνῃ ἡ δήλωσις διὰ μικρὸν ποσόν, ὁ Ἔφορος θέλει ἀποστείλει τὸν ἐπιθεωρητήν, διὰ νὰ ἴδῃ, ἂν ἀληθὴς ἐγένετο ἡ δήλωσις.

§98ΡΑΛΛΗΣ. Ποῦ εἶναι ἡ ἐντολή;

§99ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ἤθελε διαγράψει ὁ νόμος μίαν διαδικασίαν ἰδίως διὰ τὰς εἰδικὰς δηλώσεις, ἤθελε γεννήσει περιπλοκὰς ἀδιεξόδους. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§101ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω ὅτι ἐνταῦθα ἴσως θὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσθέσῃ, ὅτι ὁ Δήμαρχος εἶναι ὑπόχρεως, τὴν εἰδικὴν δήλωσιν τοῦ παραγωγοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν μεταφορὰν μικροῦ ποσοῦ πρὸς κατανάλωσιν, νὰ τὴν μεταβιβάζῃ ἀμέσως εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον.

§102ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο τὸ θεωρῶ περιττόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§104ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τὸ ἄρθρον 4 ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν, πᾶσα δὲ ἐπὶ πλέον ἢ ἔλαττον διαφορὰ βεβαιοῦται διὰ πρωτοκόλλου, συντασσομένου ὑπὸ μόνης τῆς οἰκονομικῆς ἀρχῆς, τῆς ἐνεργούσης τὴν ἐξέλεγξιν. Ὡς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἀγόρευσίν μου, ἡ σύνταξις τῶν πρωτοκόλλων τούτων κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προηγουμένου νόμου ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς πολλὰς καταχρήσεις, εἶναι δὲ γνωστὸν καὶ ἐξ ἄλλων φορολογικῶν νόμων, ὅτι τὰ πρωτόκολλα, τὰ συντασσόμενα πρὸς βεβαίωσιν παραστάσεών τινων, δὲν συντάσσονται μονομερῶς ὑπὸ τῆς οἰκονομικῆς ἀρχῆς· οἱ νόμοι ἐκεῖνοι προβλέπουσι, πρὸς ἀσφάλειαν τοῦ φορολογουμένου, ὥστε νὰ συμπαρίσταται τοὐλάχιστον καὶ μία ἄλλη ἀρχή. Δύναμαι, Κύριοι, νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι τὰ πρωτόκολλα ταῦτα κατὰ τὴν προηγουμένην λειτουργίαν τοῦ νόμου δὲν συνετάσσοντο ἐν ταῖς ἀποθήκαις, οὐδὲ συντάσσονται ἐν τῇ Ἐφορίᾳ οἱ ἔλεγχοι. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ φορολογουμένου εἶναι ἀνάγκη νὰ παρίσταται κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν ὁ Δήμαρχος τοὐλάχιστον, ὁ ὁποῖος νὰ συνυπογράφῃ τὸ πρωτόκολλον. Θὰ προστεθῇ μία ἐγγύησις, ὥστε νὰ μὴ λαμβάνῃ χώραν κατάχρησις. Προτείνω λοιπὸν, ἵνα εἰς τὸ ἄρθρον 4 προστεθῇ, ὅτι ἐν τῇ συντάξει τοῦ πρωτοκόλλου κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν συμπαρίσταται καὶ ὁ Δήμαρχος ἢ ὁ δημαρχικὸς πάρεδρος, καὶ συνυπογράφει μετὰ τῆς οἰκονομικῆς ἀρχῆς τὸ πρωτόκολλον.

§105ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§106ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἐδάφ. γʹ ἐξαγόμενος καπνὸς πρὸ τῆς ἐποχῆς τῶν δηλώσεων καὶ τοῦ ἐλέγχου, ὑποβάλλεται εἰς εἰδικὸν ἔλεγχον, περὶ οὗ εἶναι περιττὸν νὰ περιλάβῃ διατάξεις ὁ νόμος, διότι αὗται ἐξυπακούονται. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν ὑποβάλλεται εἰς ἔλεγχον ὁ καπνὸς ἐκεῖνος, καὶ ὅτι περιττὸς ὁ ἔλεγχος, διότι ὁ καπνὸς ἐκεῖνος ὑποβάλλεται εἰς ὅλας τὰς διατάξεις, τὰς ἀφορώσας εἰς τὴν διάθεσιν καὶ εἰς τὴν μεταφοράν· εἶναι δὲ αὗται ἐγγύησις ἐπαρκής. Ἐὰν μετὰ τὴν τοιαύτην αὐτῶν διάθεσιν ἢ μεταφορὰν ὑπολείπηται ἐν τῇ ἀποθήκῃ ἄλλος καπνὸς, ὑποβάλλεται οὗτος εἰς τὴν κανονικὴν δήλωσιν καὶ εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς δηλώσεως, ὁ ἐξαγόμενος ὅμως πρὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ ἐλέγχου οὐδεμία ὑπάρχει ἀνάγκη, ἵνα ὑποβληθῇ εἰς αὐτόν. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως ἀναγραφῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, ὅτι ὁ κατὰ τὸ ἐδάφιον γʹ τοῦ ἄρθρου 2 διατιθέμενος καπνὸς διαρκούσης τῆς συγκομιδῆς καὶ πρὸ τῆς ἐν τῇ ἀποθήκῃ τοποθετήσεως τοῦ ὅλου παραχθέντος ποσοῦ καπνοῦ ἢ τουμπεκίου δὲν θὰ ὑποβάλληται εἰς τὸν κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἔλεγχον.

§107ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου φρονεῖ, ὅτι κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νόμου αἱ εἰδικαὶ δηλώσεις περὶ διαθέσεως ποσοῦ τινος ἐκ τοῦ ὅλου παραχθέντος ποσοῦ δὲν ὑπόκεινται εἰς οὐδένα ἔλεγχον. Τοῦτο τὸ φρονεῖ ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλὰ φρονεῖ, ὅτι τοῦτο εἶναι πόρισμα τῆς γνώμης μου. Ἐγὼ νομίζω τοὐναντίον, ὅτι τὸ δηλωθὲν ποσὸν διὰ τῆς εἰδικῆς δηλώσεως πρέπει νὰ βεβαιωθῇ, πρέπει νὰ γείνῃ ἐπαλήθευσις αὐτοῦ· διότι, ἐὰν δηλώσῃ, ὅτι διαθέτει ποσὸν ἑκατὸν ὀκάδων, καὶ διαθέσῃ ποσὸν πεντακοσίων ὀκάδων, τότε κἀμμίαν ἐγγύησιν δὲν παρέχουσιν αἱ διατάξεις αἱ περὶ τῆς μεταφορᾶς τοῦ μεταφερομένου καπνοῦ.

§108ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§109ΤΡΑΚΑΣ. Ἡ γʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου 2 λέγει (ἀναγινώσκει) «Ἐπὶ ἑκάστης διαθέσεως καπνοῦ, τουμπεκίου, ἢ μεταφορᾶς αὐτῶν πρὸς ἀνάλωσιν, τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἐπιχειρήσει ὁ παραγωγὸς, διαρκούσης τῆς συγκομιδῆς καὶ πρὸ τῆς ἐν τῇ ἀποθήκῃ τοποθετήσεως τοῦ ὅλου παραχθέντος ποσοῦ τοῦ καπνοῦ ἢ τουμπεκίου, ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ εἰδικὴν δήλωσιν, τηρῶν τὰς περὶ τούτων διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου.» Δὲν λέγει νὰ κάμῃ τὴν δήλωσίν του εἰς τὸν Δήμαρχον.

§110ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ποίων τούτων;

§111ΤΡΑΚΑΣ. Ἐννοεῖ τὰς δηλώσεις.

§112ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι· ἐννοεῖ τὴν διάθεσιν καὶ τὴν μεταφοράν.

§113ΤΡΑΚΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ τρίτη παράγραφος εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς πρώτης παραγράφου, καὶ ἐννοεῖ τὰς δηλώσεις. Νομίζω, ὅτι ἀξιόλογα ἐξηγεῖται. Τώρα ἔρχονται αἱ ἑπόμεναι διατάξεις. Ἔχομεν τὸ ἄρθρον 7, (Ἀναγινώσκει αὐτό). Ἔχομεν καὶ παρακάτω ὅλας τὰς διατάξεις, μὲ τὰς ὁποίας θὰ συμμορφωθῶμεν.

§114ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Τράκα, εἰπέτε μοι, κατὰ ποῖον μῆνα λαμβάνει χώραν ἡ ἐξακρίβωσις τῆς δηλώσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν; Τὸ γνωρίζετε;

§115ΤΡΑΚΑΣ. Τὸν Ὀκτώβριον.

§116ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν ἦναι δυνατὸν ἡ ἐξακρίβωσις τῆς ἀκριβείας τῆς δηλώσεως τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν νὰ λάβῃ χώραν κατὰ πᾶσαν στιγμὴν καὶ κατὰ πάντα τόπον...

§117ΤΡΑΚΑΣ. Ὑπάρχει μεγάλη διαφορά, κ. συνάδελφε. Τὰ ἀροτριῶντα κτήνη δηλοῦνται ἐντὸς τοῦ Ὀκτωβρίου, ἐντὸς τοῦ Νοεμβρίου καὶ Δεκεμβρίου ἐπαληθεύεται ἡ δήλωσις τῶν καπνῶν, τῶν ὑπαρχόντων ἀκόμη ἐντὸς τῆς ἀποθήκης τοῦ παραγωγοῦ. Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον λέγει ἐδῶ ὁ νόμος, τὸ ὁποῖον προτείνει πρὸ τῆς δηλώσεως αὐτῆς, ἤτοι κατὰ Ὀκτώβριον, δι’ αὐτὸ τὸ ποσὸν δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν πλέον νὰ ἐξελεγχθῇ ὁ παραγωγὸς, διότι δὲν ἔχει πλέον, ἢ τὸ μετεβίβασεν, ἢ τὸ ἐπώλησε. Θὰ ὑπαχθῇ λοιπὸν εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου.

§118ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ὑπέθεσεν, ὅτι τὴν πρότασιν ὑπέβαλον πρὸς σκοπὸν μᾶλλον ἐμπαιγμοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἢ ἀφορῶν εἰς βελτίωσιν τῶν διατάξεων αὐτοῦ. Βεβαιῶ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι τοιαύτην διάθεσιν δὲν εἶχον. Ἐγὼ εἶμαι βεβαίως λίαν ἀντίθετος πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὡς ἐπιβάλλον φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ εἰς τὴν παραγωγὴν, καὶ οὐχὶ εἰς τὴν κατανάλωσιν. Οὐδόλως, νομίζω, κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρόκειται περὶ φόρου καταναλώσεως· πρόκειται περὶ φόρου παραγωγῆς, φόρος δὲ παραγωγῆς ἐπὶ τοιαύτῃ ἀναλογίᾳ μοὶ φαίνεταί τι τερατῶδες. Ὅταν πρόκηται περὶ φόρου παραγωγῆς, ὅλοι γινώσκομεν τὰς θεμιτὰς ἀναλογίας. Αἱ ἀναλογίαι εἶναι ἐπὶ τοῦ καθαροῦ 5% ἢ 8%, ἔστω καὶ 10 ἢ 15 ἢ 20%. Ἐνταῦθα ὁ φόρος, περιλαμβανομένου καὶ τοῦ ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου,— διότι ἀναντιῤῥήτως καὶ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου εἶναι τρόπος τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ,—ἐνταῦθα ὁ φόρος ἀναβαίνει μέχρι 1400%· διότι ἐν τῇ ἐμῇ ἐπαρχίᾳ παράγεται καπνὸς στοιχίζων 50 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, ὅταν δ’ ἐπὶ ἀξίας 50 λεπτῶν τὴν ὀκᾶν ἐπιβάλληται φόρος 7 δραχμῶν, ἡ ἀναλογία εἶναι τοῦ δεκατετραπλασίου, τουτέστιν ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν 1400. Τοιοῦτος φόρος εἶναι ἀνεκτὸς ὡς φόρος καταναλώσεως· εὐθὺς ὅμως, ὡς τοιοῦτος φόρος σχετισθῇ ἀμέσως πρὸς τὴν παραγωγὴν, δὲν δύνανται τ’ ἀποτελέσματα νὰ μὴ ὦσιν ὀλέθρια πρὸς αὐτήν. Διὰ τοῦτο, τὸ κατ’ ἐμὲ, θὰ πράξω πᾶν ὅ,τι ἀπ’ ἐμοῦ ἐξαρτᾶται, καίτοι δὲν ἀγνοῶ, ὅτι οὐδὲν ἀπ’ ἐμοῦ ἐξαρτᾶται, ἀλλὰ θὰ καταναλώσω χρόνον τινὰ ἐν ἀτελεσφορήτῳ προσπαθείᾳ, ὅπως ἀποτρέψω τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς ἀπὸ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ. Ὅταν προέλθωμεν εἰς τὰ ὑπολειπόμενα στάδια τῆς συζητήσεως, θέλω λάβει ἀφορμὴν, ὅπως καὶ ἐγὼ συμμετάσχω ταύτης· ἤδη ὅμως, ψηφιζομένης εἰδικῆς διατάξεως, θέλω νὰ βελτιωθῇ τοὐλάχιστον κατὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον, ὅπως μὴ ὁ παραγωγὸς περιέρχηται εἰς τὴν ἄκραν στενοχωρίαν, ἣν ἐπάγεται ἡ δοθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἑρμηνεία. Ἄλλως ἠρμήνευσε τὸ νομοσχέδιον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας, νομίζω δὲ καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος. Κατ’ αὐτοὺς, ὁ δηλῶν τὸν καπνὸν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συγκομιδῆς δύναται νὰ μεταφέρῃ αὐτὸν ἄνευ τοῦ ἐλέγχου τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου...

§119ΤΡΑΚΑΣ. Ὄχι· ὑπάρχει ἐξέλεγξις.

§120ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας βεβαίως εἶπε τοῦτο.

§121ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔκαμε λάθος.

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκεῖνος μὲν εἶπε τοῦτο, διότι ἔκαμε λάθος, ἡμεῖς δὲ τὸ λέγομεν, διότι θεωροῦμεν, ὅτι ἡ εὐεργεσία πρὸς τὸν παραγωγὸν τῆς μὴ ὑποβολῆς εἰς εἰδικὸν ἔλεγχον τοῦ καπνοῦ τοῦ δηλωθέντος πρὸς μεταφορὰν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συγκομιδῆς εἶναι ἀπαραίτητος. Ἐὰν οὐδὲν ἐλέγετο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀπόψε περὶ τούτου, τοιαύτη προδήλως θὰ ἦτο ἡ ἑρμηνεία τοῦ νόμου, διότι τὸ ἄρθρον 2 παράγραφος γʹ λέγει: «ὁ διαρκούσης τῆς συγκομιδῆς διαθέτων καπνὸν ἢ τουμπεκίον, ἢ μεταφέρων αὐτὸν πρὸς ἀνάλωσιν, ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ εἰδικὴν δήλωσιν, τηρῶν τὰς περὶ τούτων διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου.» Καὶ ἠγέρθη ζήτημα, ἐὰν τὸ «τούτων» ἀφορᾷ εἰς τὰς δηλώσεις, ἢ ἀφορᾷ εἰς τὴν διάθεσιν καὶ εἰς τὴν μεταφοράν. Ἀλλ’ εἴτε εἰς ἐκείνας, εἴτε εἰς ταύτας ἀφορᾷ, ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπεκτείνεται μόνον εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς ἃς ὑποβάλλεται ὁ παραγωγὸς, οὐδαμῶς δὲ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς ἃς ὑποβάλλεται ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος....

§123ΤΡΑΚΑΣ. Ὄχι! ποτέ!

§124ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ παραγωγὸς ὑποχρεοῦται νὰ ποιήσηται δήλωσιν, κατόπιν δὲ τῆς δηλώσεως εὐθὺς δύναται νὰ προβῇ εἰς ὅσα ὁρίζει τὸ ἄρθρον 7 περὶ τοῦ διαθέτοντος ἢ μεταφέροντος καπνόν. Οὐδεὶς δὲ ὑπάρχει λόγος, ἵνα ζητηθῇ ἔλεγχος ἐν τοιαύτῃ περιστάσει. Ὁ ἔλεγχος εἶναι ἀναγκαῖος ἐπὶ καπνοῦ, ὅστις θὰ μείνῃ ἐντὸς τῆς ἀποθήκης. Ὅταν ὅμως ὁ καπνὸς δὲν πρόκηται νὰ μείνῃ ἐντὸς τῆς ἀποθήκης, ἀλλὰ πρόκειται νὰ μετενεχθῇ, αἱ περὶ διαθέσεως καὶ μεταφορᾶς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου παρέχουσιν ἀποχρῶσαν ἐγγύησιν· διότι ὁ δηλωτὴς θὰ πληρώσῃ τὸν φόρον, ἵνα λάβῃ ἄδειαν ἀναλώσεως, ἂν δὲ λάβῃ διαβατήριον, ὑπόκειται εἰς ὅλας τὰς συνεπείας τῆς ψευδοῦς ἐν τῷ διαβατηρίῳ ἀναγραφῆς τοῦ ποσοῦ τοῦ μεταφερομένου καπνοῦ, αὗται δὲ εἶναι ἐπαρκὴς ἐγγύησις ὡς πρὸς τοῦτον, ὅπως καὶ ὡς πρὸς τὸν μεταφέροντα καπνὸν ἐκ τοῦ ὑποστάντος τὸν ἔλεγχον ἐν τῇ ἀποθήκῃ. Ἀλλὰ καίτοι αἱ διατάξεις ἐκεῖναι εἶναι καθόλου ἀποχρῶσαι, ἀφοῦ ὅμως ὁπωσδήποτε καὶ ὡς μὴ ὤφειλεν ἐδόθη ἐπίσημος ἑρμηνεία, καθ’ ἣν ὁ δηλωτὴς δὲν θὰ δύνηται νὰ διαθέτῃ ἢ νὰ μεταφέρῃ καπνὸν πρὸ τοῦ κανονικοῦ ἐλέγχου κατὰ Δεκέμβριον, εἰμὴ ἐὰν γένηται εἰδικὸς ἔλεγχος....

§125ΤΡΑΚΑΣ. Ὄχι! ποτέ!

§126ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. ... Πρὸ τοῦ κανονικοῦ ἐλέγχου ὑπὸ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, πρέπει νὰ προνοήσωμεν περὶ τοῦ εἰδικοῦ τούτου ἐλέγχου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ περιμένωμεν μέχρι τοῦ κατὰ Δεκέμβριον ἐλέγχου, διότι καὶ πρὸ τοῦ Δεκεμβρίου δύναται νὰ γείνῃ ὁ ἔλεγχος. Καὶ ὑποθέτω τὸν χωρικὸν, πωλήσαντα ἐλάχιστον ποσὸν καπνοῦ, —διότι, κατὰ τὸν νόμον τὸν κείμενον, σήμερον ἐπιτρέπεται ἡ πώλησις μέχρι πέντε ὀκάδων, ἀφοῦ δὲ οὐδὲν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περιλαμβάνεται περὶ κατωτάτου ὅρου, ἐπιτρέπεται ἡ πώλησις καὶ ἐλάσσονος ποσοῦ,— ὑποθέτω τὸν παραγωγὸν πωλήσαντα 3 ἢ 5 ὀκάδας καπνοῦ. Εἶναι δυνατὸν ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος νὰ ὑποχρεῶται, εὐθὺς ὡς ὁ παραγωγὸς ποιήσηται τὴν δήλωσιν, νὰ μεταβαίνῃ πρὸς ἐνέργειαν τοῦ ἐλέγχου, ἢ νὰ στέλλῃ τὸν ἐπιτηρητὴν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον; Εἶναι δυνατὸν ἐν πάσῃ στιγμῇ νὰ ἦναι εὔκαιρος ὁ ἐπιτηρητὴς, ὅπως καταστήσῃ διὰ τῆς ἐνεργείας τοῦ ἐλέγχου ἐφικτὴν τὴν μεταφορὰν τοῦ καπνοῦ τούτου; Ἀναλογίσθητε, τίς θὰ ἦναι ἡ στενοχωρία τοῦ παραγωγοῦ, τοῦ δηλώσαντος ποσόν τι καπνοῦ πρὸς μεταφοράν, καὶ περιμένοντος, κατόπιν τῶν ἑρμηνειῶν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως παρουσιασθῇ ὁ Οἰκανομικὸς Ἔφορος ἢ ὁ ἐπιτηρητὴς, ἵνα ἐνεργήσῃ τὸν ἔλεγχον, διότι πρὸ τοῦ ἐλέγχου δὲν θὰ δύνηται μετὰ τὴν δοθεῖσαν ἑρμηνείαν νὰ μετακινήσῃ τὸν οὕτω δηλωθέντα καπνόν. Ἐγὼ ἀμφιβάλλω, ἐὰν αὐτὸς ὁ κατὰ Δεκέμβριον κανονικὸς ἔλεγχος θὰ δύνηται νὰ ἐνεργῆται ἐγκαίρως, πολλῷ μᾶλλον ὅμως νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι ἀδύνατον θὰ ἦναι εὐθὺς ἅμα τῇ εἰδικῇ δηλώσει νὰ μεταβαίνῃ ὁ ἐπιτηρητὴς, ἵνα ὑποβάλῃ αὐτὸν εἰς τὰ κανονιζόμενα διὰ τοῦ ἄρθρου 4. Ἀφοῦ τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, καὶ ἀφοῦ οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα ὑποβάλωμεν εἰς τὸν ἔλεγχον τὴν δήλωσιν ταύτην, φρονῶ, ὅτι πρέπει, κατόπιν μάλιστα τῶν λεχθέντων καὶ τῶν ἐπισήμως δοθεισῶν ἀντιθέτων πρὸς ταῦτα ἑρμηνειῶν εἰς τὸ ἄρθρον, νὰ ἀναγραφῇ ἐν εἰδικῇ διατάξει ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τοῦ ἐλέγχου τοῦ καπνοῦ τοῦ διατεθειμένου ἢ μεταφερομένου διαρκούσης τῆς συγκομιδῆς. Ἂν δ’ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργείου ἐπιμένῃ εἰς τὴν δοθεῖσαν ἑρμηνείαν, δέον ὅπως διὰ ῥητῆς διατάξεως καταστῇ ὑποχρεωτικὸς ὁ ἔλεγχος εὐθὺς ἐπὶ τῇ δηλώσει.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§128ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἐν ἄρθρ. 3, ἐλήφθη φροντὶς, ὥστε νὰ τεθῇ κυρωτικὴ διάταξις, τουτέστι ποινὴ εἰς τὸν Δήμαρχον, τὸν μὴ ἐγκαίρως ἀποστέλλοντα εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον τὰς δηλώσεις, καὶ εἰκότως, διότι βάσις τῆς ἐξελέγξεως εἶναι αἱ δηλώσεις· ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι βάσις ἐπίσης τῆς ἐξελέγξεως εἶναι τὸ βιβλίον αὐτὸ τῆς πιστοχρεώσεως. Αἱ δηλώσεις εἶναι φύλλα χωριστὰ, τὰ ὁποῖα εὐκόλως ἀποστέλλονται· αὗται πρέπει νὰ ἀναγραφῶσιν εἰς τὸ βιβλίον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύῃ ὡς ὁ καθρέπτης, ὡς ἡ ληξιαρχικὴ πρᾶξις, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ καπνοῦ τοῦ δηλωθέντος. Ὡς ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου, ἀκριβῶς τὸ βιβλίον τοῦτο, ἕνεκα διαφόρων λόγων, τοὺς ὁποίους δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω, δὲν ἐτηρεῖτο κατὰ τὴν προηγουμένην λειτουργίαν τοῦ νόμου. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ καὶ ἐνταῦθα κυρωτικὴ διάταξις τῆς κυρώσεως αὐτῆς τῆς διατυπώσεως τοῦ νόμου, ἐπιβαλλομένου προστίμου εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον, ὅστις δὲν τηρεῖ τὸ βιβλίον τοῦτο, διὰ νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ τὸ τηρῇ. Προτείνω λοιπὸν τροπολογίαν, ἵνα προστεθῇ μετὰ τὰς λέξεις «Οἰκονομικὸς Ἔφορος» «ἐπὶ ποινῇ προστίμου μέχρι δραχ. 500, ἐπιβαλλομένου ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ.» Καταθέτω δὲ ταύτην ἐγγράφως εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 67).

§130ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ζακύνθου, ἐπανήλθομεν εἰς τὸ ἄρθρον 3, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μοὶ ἐξηγήσῃ μίαν λέξιν τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου τούτου (ἀναγινώσκει): «Ὁ Δήμαρχος, παραλαμβάνων τὰ δύο πρωτόγραφα τῆς εἰς διπλοῦν ὑποβληθείσης δηλώσεως, βεβαιοῖ διὰ τῆς ὑπογραφῆς αὑτοῦ τὴν ταυτότητα τοῦ δηλοῦντος καὶ τὸ ἄρτιον τούτων», δηλ. τὸ ἄρτιον τῶν πρωτογράφων. Τί σημαίνει τὸ ἄρτιον; τὸ ἄρτιον τυπικῶς ἢ τὸ ἄρτιον πραγματικῶς;

§131ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον 3 ἐψηφίσθη· εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θέλω δώσει τὴν ἀναγκαίαν ἐξήγησιν.

§132ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν ἀμέσως καὶ ἐκ τοῦ προχείρου νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§133ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχουσιν ἐγκύκλιοι τοῦ Ὑπουργείου, αἱ ὁποῖαι διεσάφησαν ὅλα ταῦτα κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1885:

§134ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν θὰ ἔχητε προχείρους τὰς ἐγκυκλίους ταύτας, θὰ σᾶς ἦναι δύσκολον νὰ μοὶ ἐξηγήσητε ἐκ τοῦ προχείρου.

§135ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παντάπασιν· ἀλλὰ νὰ προτείνητε τὰς προτάσεις σας ἐγκαίρως. Ἂν σιωπῶ, τὸ πράττω διότι πρέπει νὰ συντελέσω εἰς τὴν τήρησιν τῆς τάξεως.

§136ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ὅμως ἀληθές, ὅτι τὰ ἄρθρα ἀναγινώσκονται μετὰ τοσαύτης ταχύτητος καὶ τοιαύτης φωνῆς, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀντιληφθῇ τις, ποῖον ἄρθρον ψηφίζεται. Ὁπωσδήποτε, ἐπειδὴ μοὶ ἐπετράπη νὰ λάβω τὸν λόγον, θὰ συμπληρώσω τὴν ἐρώτησίν μου· θὰ παρακαλέσω δηλ. τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἤθελεν ἐξακριβώσει τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τῆς λέξεως «ἄρτιον», νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ἄν ὁ Δήμαρχος θὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προβαίνῃ εἰς μίαν ζύγισιν διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ τὸ ἄρτιον οὐσιαστικῶς, ἢ θὰ ἔχῃ μόνον τὴν ὑποχρέωσιν, ὡς εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου, νὰ ἐξακριβώσῃ τὸ ἄρτιον τῶν πρωτογράφων τυπικῶς, δηλ. ὅτι περιελήφθησαν πᾶσαι ἐκεῖναι αἱ ἐγγραφαὶ ἐν τοῖς πρωτογράφοις, ἀδιάφορον ἄν ψευδεῖς, ἀληθεῖς, εἰκονικαὶ ἢ μὴ τοιαῦται, αἱ ὁποῖαι διαγράφονται ὑπὸ τοῦ νόμου.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§138ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου παρατηρῶ, ὅτι ἀκριβῶς ἐπέρχεται, ἵνα κυρώσῃ τὰ πρὸ μικροῦ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως· διότι τὸ ἄρθρον τοῦτο, καθὼς καὶ τὰ προηγούμενα, ἀφορῶσιν εἰς πάσας τὰς δηλώσεις μὴ διακρίνοντα, ἂν πρόκηται περὶ γενικῆς ἢ εἰδικῆς δηλώσεως. Ἐνῷ δὲ ἀφορᾷ εἰς πάσας τὰς δηλώσεις, ὁρίζει, ὅτι μόνον ἐπὶ τῶν ἐν τῇ ἀποθήκῃ καπνῶν γίνεται ἡ ἐπιτήρησις καὶ ὁ ἔλεγχος. Ἐξ ἀνάγκης ἄρα ἐξαιρεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐξ ἀντιδιαστολῆς ὁ καπνὸς, ὁ πρὸ τοῦ Νοεμβρίου εἰδικῶς δηλωθεὶς, τῆς ἐπιτηρήσεως καὶ τοῦ ἐλέγχου.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται):

§140ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μίαν παρατήρησιν καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἔχω νὰ ὑποβάλω. Ἐν τῇ 2ᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νομοσχεδίου προβλέπεται ἡ περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ δηλωτὴς, δηλ. ὁ παραγωγὸς, κατὰ πρῶτον δηλώσας τὸν καπνὸν θέλει νὰ θέσῃ εἰς ἀνάλωσιν μέρος ἢ τὸ ὅλον τοῦ δεδηλωμένου καπνοῦ, καὶ διαγράφονται αἱ διατυπώσεις, τὰς ὁποίας ὀφείλει νὰ ἐκπληρώσῃ, ἐν αἷς καὶ ἡ καταβολὴ τοῦ φόρου. Ἀλὰ δυνατὸν ἡ ἀνάλωσις νὰ μὴ γείνῃ ἀπὸ τὸν δηλωτὴν, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν κατόπιν ἀγοραστὴν ἢ ἀπὸ τὸν δεύτερον ἢ καὶ τὸν τρίτον ἀγοραστήν. Ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, μοὶ φαίνεται ἀναφερόμενον μόνον εἰς τὸν δηλωτήν. Τοῦτο δὲ λέγω, διότι ἐν ἑπομένῳ ἄρθρῳ, τουτέστιν ἐν ἄρθρῳ 12, φέρεται (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν ὁ ἐνεργῶν τὴν μεταφορὰν καπνοῦ ἢ τουμπεκίου θελήσῃ κατὰ τὴν δίοδον νὰ θέσῃ τοῦτον εἰς ἀνάλωσιν, ἢ νὰ μεταφέρῃ αὐτὸν εἰς τόπον διάφορον τοῦ διὰ τῆς ἐγγυήσεως προσδιορισθέντος, ὀφείλει νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 8 καὶ 11», ὅπου δὲν συμπεριλαμβάνεται τὸ ἄρθρον 7. Ὡς ἔχει λοιπὸν τὸ ἄρθρον, ἐξ ἀναλογίας βεβαίως θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὸν καπνέμπορον, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ θέσῃ εἰς ἀνάλωσιν, καὶ εἰς τὸν καπνοπώλην κατὰ τὴν αὐτὴν περίπτωσιν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 12 πρέπει νὰ γείνῃ παραπομπὴ καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 7, πρὸς μείζονα σαφήνειαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§142ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ζητήσω μίαν πληροφορίαν. Τὸ ἄρθρον λέγει: «Ὁ αἰτῶν τὴν πρὸς μεταφορὰν ἄδειαν ὑποχρεοῦται νὰ δώσῃ συγχρόνως πρὸς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον ἀξιόχρεων ἐγγύησιν περὶ τῆς πληρωμῆς τῶν τυχὸν ἐπιβληθησομένων ἐπὶ παραβάσει τοῦ παρόντος νόμου ποινῶν». Πότε θὰ λυθῇ ἡ ἐγγύησις, ἡ ὁποία θὰ ληφθῇ δυνάμει τοῦ ἄρθρου τούτου; ἐκεῖνος δὲ, ὁ ὁποῖος κατὰ πρῶτον ἔτυχε τῆς ἀδείας τῆς μεταφορᾶς, θὰ ὑπέχῃ τὴν εὐθύνην τῆς παραβάσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, ἔστω καὶ ἂν ἡ παράβασις ἤθελε λάβει χώραν μετὰ δύο ἢ τρεῖς ἢ πεντήκοντα μεταφοράς; Ἐὰν τοιαύτη ἦναι ἡ ἔννοια, ἀνατρέπει οὐ μόνον πάσας τὰς γενικὰς ἀρχὰς, τὰς διεπούσας τὰς πεπολιτισμένας πολιτείας, ἀλλὰ καὶ τὰς συνταγματικὰς διατάξεις, διότι τιμωρεῖ τὸν ζητήσαντα τὴν μεταφορὰν τοῦ καπνοῦ διὰ πράξεις ὅλως διόλου ξένας καὶ ἀγνώστους αὐτῷ. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ προσέξῃ ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ περὶ λύσεως τῆς ἐγγυήσεως, καὶ νὰ διατυπώσῃ τὸ ἄρθρον αὐτὸ οὕτως, ὥστε νὰ μὴ προσκρούσῃ εἰς τὰς συνταγματικὰς διατάξεις.

§143ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐγὼ ἔρχομαι εἰς ἐπικουρίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, καὶ προστίθημι, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 8, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγγύησιν, εἶναι πρωτοφανής· φαντασθῆτε, νὰ ἐγγυᾶται ὁ παραγωγὸς περὶ ποινῶν ἐπιβληθησομένων εἰς ἄλλον, καὶ ἂν ὁ ὑπὲρ οὗ ἐγγυᾶται διαφύγῃ ἢ ἦναι ἀφερέγγυος, αὐτὸς θὰ πληρώσῃ τὴν ποινὴν, ὁ μὴ πταίσας, ἐναντίον πάσης ἀρχῆς δικαίου. Ἐννοῶ πολὺ καλὰ νὰ ἐγγυηθῇ περὶ τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου, καὶ τοῦτο μόνον δύναται ν’ ἀπαιτήσῃ παρ’ αὐτοῦ ἡ Πολιτεία, διότι, ἀφοῦ ἔχει ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν του τὸν δηλωθέντα καπνόν, αὐτὸς τὸν ἐξάγει, τὸν μεταβιβάζει εἰς ἄλλον, ἑπομένως εἰκότως δύναται νὰ ζητήσῃ ἡ Πολιτεία νὰ ἔχῃ δύο πρόσωπα ἐγγυητὰς, ἵνα ἀσφαλίσῃ τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου· ἀλλὰ νὰ ἀπαιτήσῃ, ὥστε πρόσωπον, μὴ μετασχὸν τῆς παραβάσεως, νὰ πληρώσῃ αὐτὴν τὴν παράβασιν, αὐτὸ εἶναι ἐκτρωματικόν. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον οὕτως, ὥστε ἡ ἐγγύησις νὰ περιορίζηται εἰς μόνην τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου.

§144Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μεταξὺ τῶν ποινῶν εἶναι καὶ ἡ φυλάκισις· ὡς ἐκ τῆς ἀοριστίας δὲ, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 8, ἠδύνατο νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἐγγύησις καὶ διὰ τὴν φυλάκισιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἔχει).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§146ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἴπῃ ἡμῖν, ἐὰν εἰς τὰς λέξεις «ἀρχὴ ἐπιτόπιος» περιλαμβάνηται καὶ ἡ δημοτικὴ ἀρχή.

§147ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο θέλει προσδιορίσει τὸ Β. Διάταγμα. Θὰ σᾶς εἴπω εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§148ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐζήτησα τὴν ἐξήγησιν ἀπὸ σήμερον, ὅπως γνωρίζω τὰ περὶ τούτου κατὰ τὴν βʹ καὶ γʹ συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 10 καὶ 11).

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§150ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο προβλέπει τὴν περίπτωσιν ἀλλαγῆς κατευθύνσεως τοῦ καπνεμπόρου. Ὁ μεταφέρων π. χ. τὸν καπνὸν ἀπὸ Ἀγρινίου εἰς Μεσολόγγιον καὶ φθάνων εἰς Αἰτωλικόν, σκέπτεται νὰ διευθυνθῇ μᾶλλον πρὸς τὴν Κατοχήν. Εἰς τί ὑποβάλλεται, ἵνα ἐπιτύχῃ τὴν ἄδειαν πρὸς τὴν τοιαύτην ἀλλαγὴν διευθύνσεως; Εἰς νέαν ἐγγύησιν. Διότι λέγει τὸ ἄρθρον, ὅτι πρὸς τοῦτο ὀφείλει νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 8 καὶ 11. Ἐν Αἰτωλικῷ λοιπὸν ἀνάγκη νὰ δώσῃ νέαν ἐγγύησιν· ὀφείλει νὰ εὕρῃ ἐκεῖ ἐγγυητὴν ἄλλον. Νομίζω, ὅτι τοῦτο ὑπερβαίνει πᾶν ὅριον· ἐνῷ πρέπει νὰ παραχωρῶμεν πᾶσαν εὐκολίαν εἰς τὸ ἐμπόριον, παρεμβάλλομεν εἰς αὐτὸ ἐνταῦθα παντοειδεῖς πέδας.

§151ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ καπνὸς συνήθως ἐν τῷ τόπῳ τῆς παραγωγῆς συγκεντροῦται τῇ ἐπιμελείᾳ αὐτῶν τῶν παραγωγῶν. Ὁ ἔχων πολλὴν καπνοφυτείαν, συνήθως ἀποθηκεύει πλὴν τοῦ ἰδίου προϊόντος καὶ τὸ προϊὸν ἄλλων τῆς αὐτῆς περιφερείας παραγωγῶν· ἀλλὰ πῶς θέλει ἐκτελεσθῆ ἡ συγκέντρωσις κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἀφοῦ κατὰ ταύτας πρέπει νὰ ἐκδοθῇ δι’ ἕκαστον μεταφερόμενον ποσὸν διαβατήριον. Ἀλλὰ τὸ διαβατήριον ὑποθέτει μεταφορὰν ἀπὸ περιφερείας εἰς περιφέρειαν, καὶ μάλιστα εἰς τόπον, ἔνθα ἑδρεύει Οἰκονομικὸς Ἔφορος, ἐνῷ πρόκειται ἐν τῇ ὑποτιθεμένῃ περιπτώσει περὶ μεταφορᾶς ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ, πρόκειται περὶ συγκεντρώσεως ἐν τῷ αὐτῷ χωρίῳ, ἢ τῷ αὐτῷ δήμῳ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, δὲν δύναται νὰ γείνῃ μεταφορὰ εἰς δῆμον, ἔνθα δὲν ὑπάρχει ἕδρα Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου· ὥστε ἐντὸς τῶν δήμων τούτων, ἢ καὶ μεταξὺ αὐτῶν, δὲν δύναται νὰ γείνῃ συγκέντρωσις, καὶ θὰ ἀναγκάζωνται οἱ παραγωγοὶ νὰ διαθέτωσι τὸ ἴδιον προϊὸν πρὸς ἐμπόρους ἐρχομένους ἐκ τόπου, ἔνθα ἑδρεύει Οἰκονομικὸς Ἔφορος. Πιστεύω, ὅτι σκοπὸς τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι ν’ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἄνευ τῶν διατυπώσεων τούτων συγκέντρωσιν τοῦ καπνοῦ καὶ μεταφορὰν αὐτοῦ ἀπὸ ἀποθήκης εἰς ἑτέραν ἀποθήκην τῆς αὐτῆς καπνοφόρου περιφερείας. Ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶδον κατὰ κανόνα τὸν καπνὸν συγκεντρούμενον ἐν τοῖς χωρίοις ἢ τοῖς δήμοις· οἱ παράγοντες μικρὰ ποσὰ δὲν δύνανται νὰ συναλλάττωνται μετὰ τῶν ἐμπόρων, ἀλλὰ προσφεύγουσιν εἰς τὴν συνδρομὴν τῶν ἐν τῷ δήμῳ ἢ τῷ χωρίῳ παραγόντων μεγαλείτερα ποσὰ καπνοῦ, οἵτινες, συγκεντροῦντες ἐκεῖνα καὶ ταῦτα, φροντίζουσι περὶ τῆς διαθέσεως ἢ μεταφορᾶς τοῦ ὅλου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἔχει).

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§153ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Εἶπον καὶ εἰς τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου, ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς τῆς φύρας ὑπὲρ μόνου τοῦ πρώτου ἀγοραστοῦ ἄγει πολλάκις εἰς ἄδικα ἀποτελέσματα, πρὸς ἀποφυγὴν δὲ τούτων, νομίζω ὀρθὸν νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ ἄρθρῳ προθεσμία· διότι ὁ λόγος, ὅτι ἡ φύρα ὑπολογίζεται ὑπὲρ τοῦ πρώτου ἀγοραστοῦ εἶναι, ὅτι, καθ’ ὅσον ἀφίσταται ἡ ἐποχὴ τῆς συγκομιδῆς, ὁ καπνὸς ὑφίσταται φύραν μικροτέραν· ἀλλὰ δύναται ἡ πρώτη ἀγορὰ νὰ γείνῃ καὶ εἰς χρόνον βραχύτερον, ἄλλη δὲ εἰς χρόνον μακρότερον· καὶ ἂν μὲν γείνῃ εἰς χρόνον βραχύτερον, ἡ φύρα θὰ ὑπολογισθῇ ὑπὲρ τοῦ πρώτου ἀγοραστοῦ, ἑπομένως αὐτὸς θὰ ἔχῃ ὠφέλειαν, ὁ δὲ δεύτερος ἀγοραστὴς θέλει ζημιωθῆ, διότι ἀποθηκεύων τὸν καπνὸν θέλει ὑποστῆ βεβαίως φύραν, ἄν καὶ ἐλάσσονα, ἡ ὁποία ὅμως δὲν θὰ τοῦ προσυπολογισθῇ· διὰ τοῦτο φρονῶ, ἵνα ὁ νόμος ἦναι δικαιότερος, νὰ ὁρισθῇ τὸ ποσὸν τῆς φύρας ὑπὲρ τοῦ πρώτου ἀγοραστοῦ, ἐὰν ἡ πώλησις γείνῃ ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος, ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἀποθηκεύσεως τοῦ καπνοῦ. Δὲν ὑποβάλλω ὡρισμένην τροπολογίαν, συνιστῶ μόνον τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος τούτου εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως διασκευάσῃ τὸ ἄρθρον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐπιφέρῃ τὰς ἀδίκους συνεπείας, τὰς ὁποίας εἶχεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του ὁ προηγούμενος, νόμος, ὅπου εἶχον κανονισθῆ τὰ τῆς φύρας διὰ διατάγματος τοῦ ὁποίου τὸ κῦρος εἶχε τεθῆ ἐν ἀμφιβολίᾳ, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἐφηρμόσθη.

§154Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ μεταβίβασις τοῦ καπνοῦ ἀπὸ τοῦ πρώτου εἰς τὸν δεύτερον ἀγοραστὴν γίνεται διὰ πράξεως ἀγοραπωλησίας, εἰς ἣν συντελεῖ ἡ ἐλευθέρα βούλησις τῶν δύο συμβαλλομένων. Ὁ ἀγοράζων μετὰ βραχὺν χρόνον ἀπὸ τῆς παραγωγῆς τοῦ προϊόντος γνωρίζει, ὅτι ὁ πωλῶν ὠφελήθη 7% φύραν κατὰ τὸν νόμον, ἐνῷ αὐτὸς ἔχει νὰ διατρέξῃ στάδιον χρόνου, κατὰ τὸ ὁποῖον θέλει ὑποβληθῆ ὡσαύτως εἰς φύραν. Ὅθεν θέλει ζητήσει διὰ τῆς συναλλαγῆς νὰ μετάσχῃ τοῦ κέρδους τοῦ πωλητοῦ. Ὁ ἀγοραστὴς δὲν εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ δύναται νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ὁ πωλητὴς ὠφελήθη 7% φύραν.

§155ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ κανονισμοῦ συμφερόντων μεταξὺ ἀγοραστοῦ καὶ πωλητοῦ· πρόκειται περὶ τῶν συνεπειῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ὁ ὑπολογισμὸς τῆς φύρας ὡς πρὸς τὰς ποινάς, ἀφοῦ πρόκειται ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος νὰ ἐνεργῇ τὴν ἐπαλήθευσιν. Σημειώσατε, ὅτι κατὰ τὸν νόμον πᾶσα μεταβίβασις ἀπὸ ἑνὸς εἰς ἕτερον γίνεται διὰ πράξεως ἀναγνωρίσεως, δηλαδὴ τῇ γνώσει καὶ παρεμβάσει τῆς οἰκονομικῆς ἀρχῆς· εἶναι δὲ ὑπεύθυνος καὶ ὁ πωλητὴς καὶ ὁ ἀγοραστὴς διὰ τὸ ποσὸν τοῦ δηλωθέντος καπνοῦ. Ἐὰν λοιπὸν ὁ καπνὸς ὑποστῇ φύραν, ἡ ὁποία ὑπολογίζεται ὑπὲρ τοῦ πρώτου, ὁ δεύτερος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑφίσταται τὴν ἐξέλεγξιν, θὰ εὑρεθῇ ἐλαττωματικός, θὰ τῷ καταλογισθῇ δὲ διπλάσιος φόρος κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προσέθηκε διάταξιν μὴ ὑπάρχουσαν εἰς τὸν νόμον.

§156ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει ἡ αὐτὴ διάταξις ἐν τῷ λειτουργοῦντι νόμῳ. Σεῖς ἐξετελέσατε τὸν νόμον· ἀνακοινώσατε δ’ εἰς τὴν Βουλήν, τί παρετηρήσατε.

§157ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἀνεγράφη ἀπὸ τὸ διάταγμα. Εἶναι μᾶλλον πρὸς ἔλεγχον, δὲν συνεπάγεται ποινάς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§159ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου παρατηρῶ, ὅτι ἔχομεν νέας ἐγγυήσεις. Ὁ ἔμπορος, ὁ παραγωγὸς ἢ ὁ κύριος τοῦ μετενεχθέντος καπνοῦ, ἐὰν θελήσῃ νὰ μεταφέρῃ πάλιν αὐτὸν εἰς ἄλλο μέρος τοῦ Κράτους, ὀφείλει νὰ δώσῃ νέαν ἐγγύησιν. Ἵνα δὲ παρηγορήσῃ ἡμᾶς τὸ ἄρθρον, ἐν τῇ τελευταίᾳ περιόδῳ λέγει, ὅτι «τοῦτ’ αὐτὸ ἐνεργεῖται διὰ εἰς πᾶσαν μεταγενεστέραν μεταφοράν». Ὥστε ὁ καπνέμπορος, ὅστις ἔχει συμφέρον νὰ ἐπιχειρῇ πολλαπλᾶς μεταφοράς, πότε εἰς τοῦτο, καὶ πότε εἰς ἐκεῖνο τὸ μέρος τοῦ Κράτους, εἶναι ὑποχρεωμένος εἰς ἑκάστην πρᾶξιν νὰ δίδῃ νέαν ἐγγύησιν. Περὶ τούτου οὐδεμίαν καταλείπει ἀμφιβολίαν τὸ ἄρθρον, διότι λέγει ῥητῶς: «συμμορφούμενος πρὸς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 8 καὶ 11». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 16, 17 καὶ 18).

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 19 (ἀναγινώσκεται).

§161Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς: Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο περιλαμβάνεται καὶ διάταξις τοῦ τελωνειακοῦ νόμου, ἥτις ἐλήφθη ἀπὸ τοὺς Γαλλικοὺς νόμους. Κατ’ αὐτὴν, τὸ λαθρεμπόριον δὲν τιμωρεῖται, ἐὰν δὲν ἀνακαλυφθῇ ἐπ’ αὐτοφώρῳ, καὶ ἐὰν δὲν συνταχθῇ ἀμέσως ἔκθεσις κατασχέσεως. Ἡ διάταξις αὕτη ἀνεγράφη, διότι τὸ ἐμπόριον ἄλλως δὲν θὰ ἦτο ἐξησφαλισμένον. Ἐν τῇ διατάξει ὅμως τοῦ συζητουμένου ἄρθρου 19 νομίζω ὅτι ὑπάρχει κακὴ σύνταξις, διότι ἡ κατάσχεσις δὲν φαίνεται θεωρουμένη ὡς στοιχεῖον καταδιώξεως.

§162ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ κατάσχεσις δὲν ἔχει ἐνταῦθα τὸν αὐτὸν σκοπὸν, οἷον ἐπὶ τῶν λαθρεμπορίων.

§163ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου τούτου, τὸ ὁποῖον οὕτως εἶχε καὶ κατὰ τὸν προηγούμενον νόμον, πρέπει νὰ συμπληρωθῇ. Ἐνταῦθα τὸ «κατασχομένου» σημαίνει «δημευομένου», καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ προστεθῇ «κατασχομένου ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου». Τὸ ἄρθρον 25 ἔχει τὴν ἑξῆς ἔννοιαν, καὶ διὰ τοῦτο ἐτέθη ἐν τῷ προηγουμένῳ νόμῳ. Συνέβαινε τὸ ἑξῆς, ὅτι διὰ τῆς δημεύσεως ὁ καπνὸς περιήρχετο εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ ὁ καπνὸς αὐτὸς ἔμενεν ἐναποτεθειμένος συνήθως εἰς τὰς Ἐφορίας, εἰς τὰς Μοιραρχίας, εἰς τὰ χάνια, ἢ ὁπουδήποτε ἡ κατασχοῦσα ἀρχὴ τὸν συνελάμβανε καὶ τὸν ἐναπέθεσεν, αὐτὸς δὲ ὁ καπνὸς ὁ κατασχόμενος οὐδέποτε ἔφθανε νὰ περιέλθῃ ὠφελίμως εἰς τὴν περιουσίαν τοῦ Δημοσίου, διότι ἢ κατεστρέφετο, ἢ ἐκλέπτετο, ἢ κατήντα εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε δὲν ἦτο ἐμπορεύσιμος· διὰ τοῦτο ἐτέθη τὸ ἄρθρον 25, ἵνα εἴπῃ, ὅτι ἐκποιεῖται ὑπὸ τοῦ Εἰρηνοδίκου διὰ μονοημέρου δημοπρασίας, διότι κατὰ τὸν σχετικὸν νόμον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκποιηθῇ διὰ μονοημέρου δημοπρασίας, ἔπρεπε νὰ παρέλθουν προθεσμίαι, καὶ ἐν τούτοις ὁ καπνὸς κατεστρέφετο.

§164ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἔσοδον τί γίνεται;

§165ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Εἰσάγεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§166ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια.

§167ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 19 ἡ φράσις «κατασχομένου καὶ τοῦ καπνοῦ ἢ τουμπεκίου» δὲν ἀρκεῖ, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω νὰ τεθῇ «κατασχομένου ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 19, ὡς ἔχει).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκεται).

§169ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Τὸ ἄρθρον 20 κανονίζει τὰς συνεπείας τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐπαληθεύσεως τῆς δηλώσεως τοῦ παραγωγοῦ, καὶ ἑπομένως προνοεῖ τὰς διαφόρους περιπτώσεις, καθ’ ἃς δύναται νὰ εὑρεθῇ εἴτε ποσὸν πλεονάζον, εἴτε ποσὸν ἔλασσον τοῦ δηλωθέντος· διὰ τοῦτο ἐν τῇ δευτέρᾳ περιόδῳ προνοεῖται ἡ περίπτωσις, καθ’ ἣν, ἐὰν ἀνακαλυφθῇ καπνὸς ἢ τουμπεκίον μὴ δηλωθὲν ποσῶς, ὁ κύριος τούτου τιμωρεῖται μὲ πρόστιμον ἴσον τῷ διπλασίῳ τοῦ φόρου τῆς καταναλώσεως. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι δὲν ὑπάρχει διάταξις ἐν τῷ νόμῳ τιμωροῦσα τὸν κάτοχον καπνοῦ ἄνευ ἐξετάσεως τοῦ λόγου, ἐξ οὗ περιῆλθεν εἰς τὴν κατοχήν του ὁ καπνὸς οὗτος, ὁ μὴ δεδηλωμένος, εἴτε παραγωγὸς εἶναι ὁ κάτοχος, εἴτε καπνέμπορος, εἴτε οἱοσδήποτε τρίτος. Καὶ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προηγουμένου νόμου διὰ τὴν τιμωρίαν τοῦ κατόχου ἐφηρμόζετο ἐξ ἀναλογίας ἡ διάταξις αὕτη, ἀλλ’ ὁ θέλων νὰ ἀκριβολογήσῃ θὰ εὕρῃ, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν ἐφηρμόζετο ὀρθῶς ἐπὶ τῆς περιπτώσεως, καθ’ ἣν ἀνακαλύπτεται κάτοχος καπνοῦ μὴ δεδηλωμένου, διότι, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ἄρθρον 20 προνοεῖ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ὁ Ἔφορος μεταβαίνει πρὸς ἐπαλήθευσιν τῆς δηλώσεως τοῦ παραγωγοῦ ἢ τοῦ καπνεμπόρου, ὁ ὁποῖος μετέφερε καπνόν. Πῶς θὰ τιμωρηθῇ ὅμως ὁ κάτοχος, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν κατοχὴν περιῆλθε καπνὸς μὴ δηλωθεὶς, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν κατοχὴν δύναται νὰ περιῆλθε καὶ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς καπνὸς εἰσαχθεὶς λαθραίως; Περίπτωσιν τοιαύτην τιμωρίας τῶν κατόχων καπνοῦ μὴ δεδηλωμένου δὲν ἔχομεν ἐν τῷ νόμῳ· διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ τοιαύτη διάταξις· ἐννοεῖται δὲ, ὅτι καὶ εἰς τὸ «κατασχομένου» τοῦ ἄρθρου τούτου πρέπει νὰ προστεθῇ «ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου».

§170ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὅτι ἔχει κακῶς τὸ δεύτερον μέρος τοῦ ἄρθρου τούτου, εἶναι ἀναμφίβολον. Διότι ποίαν πρόθεσιν ἔχει ὁ νομοθέτης ἐνταῦθα; Λέγων ὅτι τιμωρεῖται οὕτως ἢ οὕτως ὁ ἐπὶ ἔλαττον ἢ ἐπὶ πλέον κάτοχος καπνοῦ, ἔχει πρόθεσιν νὰ τιμωρήσῃ ἐκείνους, οἵτινες κατὰ τὴν ἐπαλήθευσιν ἀποδεικνύονται κάτοχοι καπνοῦ οὕτως ἐπὶ πλέον ἢ ἔλαττον· ἀλλ’ ὁ μὴ δηλωθεὶς παντάπασι καπνὸς δὲν ὑπόκειται κατὰ τὸ ἄρθρον 4, εἰς ὃ ἀναφέρεται τὸ νῦν ψηφιζόμενον ἄρθρον, εἰς ἐπαλήθευσιν, οὐδὲ δίδομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ψηφισθῇ, δικαίωμα εἰς τὸν Ἔφορον νὰ εἰσέρχηται πρὸς ἐρεύνας εἰς τὰς οἰκίας ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἐδήλωσαν καπνόν· ἐὰν δὲ ὁ Ἔφορος εἰσέλθῃ εἰς τὰς οἰκίας τῶν μὴ δηλωσάντων καπνὸν, πράττει παράβασιν τοῦ νόμου, ὑποκείμενος εἰς καταδίωξιν. Ἀλλὰ καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸν Ἔφορον νὰ εἰσέρχηται εἰς οἰκίας, ὅπου οὐδὲν ἔχει νὰ ἐπαληθεύσῃ. Ὑπάρχει ἐνταῦθα προφανῶς ἔλλειψίς τις, χρήζουσα συμπληρώσεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 20, ὡς ἔχει).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται).

§172ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Τὸ ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὅστις κατὰ παράβασιν τῶν ἄρθρων 7–10 ἤθελεν ἀνακαλυφθῇ μεταφέρων καπνὸν ἢ τουμπεκίον, τιμωρεῖται κτλ.» Τοῦτο πρέπει νὰ γίνηται, ἐὰν ἀνακαλυφθῇ ἐπ’ αὐτοφώρῳ· καὶ βεβαίως τοιαύτη πρέπει νὰ ἦναι ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου, διότι κατὰ τὴν προηγουμένην λειτουργίαν τοῦ νόμου συνέβη, ὥστε νὰ γείνῃ καταγγελία, ὅτι ἐγένετο μεταφορὰ καπνοῦ, καὶ τοῦτο νὰ ἑρμηνεύηται, ὅτι εἶναι ἀνακάλυψις μεταφορᾶς, καὶ νὰ ἐπιβάλληται ποινή. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ «ἀνακαλυφθῇ» τὸ «ἐπ’ αὐτοφώρῳ.»

§173ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ὁ ἐνεστὼς τοῦ ῥήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ βάσις τῆς ἐννοίας, εἶναι δηλωτικός. «Ἀνακαλυφθῇ μεταφέρων», λέγει τὸ ἄρθρον, δηλαδὴ τυγχάνει ἐν τῷ μεταφέρειν.

§174ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν ἀρκεῖ ἡ ἐξήγησις.

§175Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὄχι μόνον δὲν ἀρκοῦσιν αἱ ἐξηγήσεις, ἀλλὰ καὶ ἡ σημείωσις ἐν τοῖς πρακτικοῖς δὲν ἀρκεῖ, ἐὰν δὲν ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τούτου. Ἀπόδειξις δὲ, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἔχει δίκαιον, καὶ ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἡ ἐξήγησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἶναι τὸ ἑξῆς· ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου ἐν μὲν τῷ ἄρθρῳ 19 ῥητῶς λέγει «συλλαμβανόμενος ἐπ’ αὐτοφώρῳ», δηλαδὴ τὸ «ἐπ’ αὐτοφώρῳ» ἀποτελεῖ τὸ στοιχεῖον ἐκεῖ, ἐν τῷ ἄρθρῳ δὲ 21 δὲν ἐπαναλαμβάνει τὴν λέξιν «ἐπ’ αὐτοφώρῳ», ἀκριβῶς δὲ ἐκ τούτου δύναταί τις νὰ παραδεχθῇ, ὅτι δὲν παραδέχεται ὁ νομοθέτης τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἐπ’ αὐτοφώρῳ, καὶ θεωρῶ τοῦτο ἀπαραίτητον νὰ σημειωθῇ ἐν τῷ νόμῳ. Ἐὰν ὅμως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπιμένῃ νὰ μὴ προσθέσῃ τὴν λέξιν ταύτην, νομίζω ἐπάναγκες νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς ἐννοίας τῆς λέξεως τοῦ «συλλαμβανόμενος», καὶ νὰ σημειωθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἰς τὰ πρακτικά. Ἡ παρατήρησις δ’ αὕτη ἔχει μεγίστην σημασίαν, διότι δύνανται οἱ κάτοχοι καπνῶν νὰ καταγγέλλωνται, ὅτι εἶχον μεταφέρει καπνὸν, δὲν ἠξεύρω πρὸ πόσου χρόνου, καὶ νὰ τιμωρῶνται.

§176ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ τῆς ἐννοίας δὲν εἶναι ἀρκοῦσα, διότι πρόκειται περὶ στοιχείου οὐσιώδους, τῆς παραβάσεως ποινικῆς διατάξεως· ἑπομένως τὸ στοιχεῖον πρέπει νὰ προκύπτῃ ἐξ αὐτοῦ τοῦ νόμου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 21, ὡς ἔχει).

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 22 (ἀναγινώσκεται).

§178ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Παρακαλῶ, μία παρατήρησις νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ποινῆς ἐπιβλητέας εἰς τὸν ζητήσαντα νὰ μεταφέρῃ καπνὸν, εἰς τὸν ὁποῖον ὡρίσθη ὑπὸ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου προθεσμία πρὸς μεταφορὰν, ἀλλ’ ὑπερβάντα τὴν ὁρισθεῖσαν προθεσμίαν. Γνωρίζομεν ὅμως, ἐξ ἰδίας γνώσεως, ὅτι πολλάκις ἡ μεταφορὰ τοῦ καπνοῦ ἐν καιρῷ χειμῶνος, εἴτε ἐξ ἄλλων περιστάσεων προσωπικῶν εἰς τὸν παραγωγὸν ἢ τὸν καπνέμπορον, δύναται νὰ καταστῇ δυσχερὴς, καὶ ἑπομένως ἄνευ προθέσεώς τινος, ἀκουσίως δηλαδὴ, νὰ μὴ δυνηθῇ ὁ ζητήσας τὴν ἄδειαν νὰ μεταφέρῃ τὸν καπνὸν ἐντὸς τῆς προθεσμίας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἡ ποινὴ εἶναι βαρεῖα, ἐὰν μάλιστα λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν,—καὶ τοῦτο γνωρίζομεν ἐξ ἰδίας πείρας,—ὅτι οἱ Οἰκονομικοὶ Ἔφοροι συνήθως εἶναι λίαν αὐστηροὶ εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῶν ποινῶν. Αὐτοὶ δὲν τὸ ἔχουσι διὰ τίποτε νὰ ἐπιβάλωσι ποινὴν 500 καὶ 1000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν εἰσπράττονται μὲν, οὐχ ἧττον ὅμως θὰ ἵσταται ἡ ποινὴ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ παραγωγοῦ ὡς σπάθη τοῦ Δαμοκλέους. Διὰ τοῦτο λοιπὸν προτείνω, ἢ μᾶλλον συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, εἴτε νὰ ἐλαττώσῃ τὴν ποινὴν ἐνταῦθα, εἴτε νὰ διασκευάσῃ τὸ ἄρθρον ὡς πρὸς τὴν προθεσμίαν πρὸς μεταφορὰν καπνοῦ οὕτως, ὥστε νὰ εὐκολύνηται ὁ μεταφέρων τὸν καπνὸν, νὰ μὴ ᾖναι δὲ τοσοῦτον αὐστηρὰ ἡ διάταξις ὡς πρὸς τὴν μεταφορὰν τοῦ καπνοῦ.

§179ΤΡΑΚΑΣ. Ὑπάρχει διάταξις προγενεστέρα, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι δύναται νὰ ζητήσῃ καὶ νέαν προθεσμίαν δύο μηνῶν.

§180ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἀλλὰ παρέρχονται καὶ οἱ δύο μῆνες καὶ δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν πάλιν νὰ μεταφέρῃ τὸν καπνόν. Δὲν προσέβαλε τέλος πάντων τὸ ὁμοούσιον, ὥστε νὰ τῷ ἐπιβληθῇ αὐτὴ ἡ ποινή. Τὸ κακὸν εἶναι, ὅτι ἐδῶ ὑποθέτομεν τὸν δόλον, ἐνῷ εἶναι πολὺ ὀλιγώτερον ἐνδεχόμενος ὁ δόλος εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν· διὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ διασκευασθῇ τὸ ἄρθρον ὁπωςδήποτε, ὥστε νὰ παρέχηται εὐκολία ὡς πρὸς τὴν μεταφορὰν τοῦ καπνοῦ.

§181ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω τρεῖς παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου. Καὶ πρῶτον παρατηρῶ, ὅτι, ὡς εἶναι συντεταγμένη ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου, κινδυνεύει νὰ ὑποστῇ τιμωρίαν καὶ ὁ παντάπασι μὴ μετενεγκὼν τὸν καπνὸν αὑτοῦ, διότι τὸ ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν ὁ καπνὸς ἢ τὸ τουμπεκίον, δι’ ὃν ἐξεδόθη τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 10 διαβατήριον, δὲν μετηνέχθη ἐντὸς τῆς ἐν τῷ διαβατηρίῳ ὁριζομένης προθεσμίας εἰς τὸν δηλωθέντα τόπον τῆς μεταφορᾶς κλπ., ὁ τὴν μεταφορὰν αἰτήσας τιμωρεῖται κλπ.» Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν σκοπεῖ ὁ νομοθέτης νὰ τιμωρήσῃ καὶ ἐκεῖνον, ὅστις δὲν ἠδυνήθη παντελῶς νὰ ἐξαγάγῃ ἐκ τῆς ἀποθήκης τὸν καπνόν· νομίζω ὅτι ἁπλῶς σκοπεῖται ἡ τιμώρησις ἐκείνου, ὅστις, ἐξαγαγὼν τὸν καπνὸν ἐκ τῆς ἀποθήκης, δὲν μετέφερεν αὐτὸν εἰς τὸν πρὸς ὃν ὅρον. Ἀλλ’ ἐκεῖνος, ὅστις ἐκωλύθη δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ ἐξαγάγῃ παντάπασι τὸν καπνὸν ἐκ τῆς ἀποθήκης, οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ὅπως τιμωρηθῇ. Ἀνάγκη ἄρα νὰ τροποποιηθῇ ἡ φράσις τῆς πρώτης παραγράφου. Ἔρχομαι εἰς τὴν δευτέραν παρατήρησιν. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπιβάλλεται εἰς τρεῖς περιπτώσεις ποινή, εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς πρώτης παραγράφου, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα, καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τὴν εἰδικὴν τῆς δευτέρας παραγράφου (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὴν αὐτὴν ποινὴν ὑποβάλλεται καὶ ὁ εἰσαγαγὼν λάθρα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καπνὸν, σιγάρα, τουμπεκίον ἢ ταμβάκον, καθὼς καὶ ὁ φορτώσας πρὸς ἀποστολὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τοιαῦτα εἴδη, ἐὰν ἐπαναφέρῃ ταῦτα λάθρα εἰς τὸ Κράτος, ἢ κατορθώσῃ νὰ διαφύγῃ τὸν ἔλεγχον τῆς φορτώσεως». Ὥστε καὶ ὁ εἰσαγαγὼν λάθρα ἢ φορτώσας καὶ ἐπαναγαγὼν λάθρα τιμωρεῖται διὰ τῆς ἀνωτέρω ποινῆς. Ἔχομεν δηλαδὴ ἐνταῦθα καθαρῶς τὴν περίπτωσιν τοῦ λαθρεμπορίου, τιμωρουμένην διὰ τῆς ποινῆς τῆς πρώτης παραγράφου. Ἔρχεται εἶτα τὸ τρίτον ἐδάφιον, ὅπερ ὁρίζει, ὅτι «ἡ ποινὴ αὕτη εἶναι ἄσχετος πρὸς τὴν ἐπιβαλλομένην ἐν ἀμφοτέραις ταῖς περιστάσεσι ταύταις, δυνάμει τοῦ τελωνειακοῦ νόμου, ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ.» Ἐπ’ αὐτοῦ πρῶτον ἔχω νὰ ὑποβάλω τὴν ἐρώτησιν: τίνας ἐννοεῖ «ἀμφοτέρας τὰς περιπτώσεις ταύτας»; Τὰς περιπτώσεις τῆς εἰσαγωγῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τῆς ἐπαναγωγῆς τοῦ φορτωθέντος διὰ τὸ ἐξωτερικὸν καπνοῦ εἰς τὸ ἐσωτερικόν; ἢ ἐννοεῖ τὰς περιπτώσεις τῶν δύο προηγουμένων παραγράφων; Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀμφίβολον, καὶ δεῖται διασαφήσεως. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, τὸ ὁποῖον βεβαίως εἰς ἑτέραν συνεδρίασιν θέλει ἐξηγήσει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, παρατηρῶ, ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἐπιβάλωμεν τρεῖς ποινὰς διὰ τὴν αὐτὴν παράβασιν. Πρώτη ποινὴ εἶναι ἡ ποινὴ ἡ ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ ὁριζομένη, δευτέρα ποινὴ εἶναι ἡ ποινὴ τοῦ λαθρεμπορίου, ἡ ὁριζομένη ἐν τῷ νόμῳ τῷ εἰδικῷ, καὶ τρίτη ποινὴ εἶναι ἡ σωματική, ἡ ποινὴ τῆς φυλακίσεως, ἥτις ἐπίσης ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ εἰδικοῦ νόμου. Δηλαδὴ ἔχομεν διὰ μίαν παράβασιν τρεῖς ποινάς: πρόστιμον 500 δραχμῶν, ποινὴν τοῦ ὀκταπλασίου, νομίζω, καὶ ἐπὶ τέλους καὶ φυλάκισιν.

§182Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐκτὸς τῶν ὅσων ἐῤῥέθησαν περὶ τῶν βαρειῶν ποινῶν, αἵτινες οὐδέποτε ἀπεδείχθησαν λυσιτελεῖς πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοθέτου, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω μίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἤθελον τολμήσει, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀποταθῶ εἰς τὸν πρώην Πρωθυπουργὸν καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος ἀπέκτησε μεγάλην τάσιν εἰς τὴν συγκέντρωσιν, καὶ διὰ τοῦτο εἰσήχθησαν εἰς τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν διατάξεις, συγχύζουσαι ἐντελῶς τὰς τρεῖς ἐξουσίας· ἑπομένως καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπαναλαμβάνεται τὸ τοιοῦτον, εἶναι δὲ τὸ ἑξῆς: ὅτι ἡ ποινὴ διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπιβάλλεται ὑπὸ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν, διότι τὸ ἄρθρον 22 λέγει, ὅτι ὁ παραβάτης τοῦ νόμου τιμωρεῖται παρὰ τῆς ἐκδούσης τὸ διαβατήριον ἀρχῆς μὲ πρόστιμον 50–500 δραχμῶν. Δηλαδὴ ἐπιβάλλει ποινὰς, τὰς ὁποίας, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, οὔτε τὸ Πταισματοδικεῖον δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλῃ, ἀλλὰ μόνον τὸ Πλημμελειοδικεῖον, συγκείμενον ἀπὸ τακτικοὺς καὶ ἰσοβίους δικαστάς. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις ἐφάνη δείξας μέγαν σεβασμὸν εἰς τὸ Σύνταγμα, τοὐλάχιστον ὡς ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅστις ἐφάνη ἐπιθυμήσας νὰ γείνῃ διάκρισις τῶν ἐξουσιῶν, ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ ἦναι ἐναντίος νὰ ἐπέλθῃ μία βελτίωσις τοῦ νόμου, ἡ ὁποία εἶναι ἁπλουστάτη καὶ πρὸς τὸ συμφέρον ἀκόμη τοῦ νομοσχεδίου. Πρόκειται νὰ ἐπιβληθῶσι ποιναὶ,—ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δὲν δύνανται νὰ μετριασθῶσιν,—ἔστω· ἀλλ’ αὐταὶ αἱ ποιναὶ διατὶ νὰ ἐπιβληθῶσι παρὰ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς; Γνωρίζομεν, τίνες καὶ πῶς διορίζονται Ἔφοροι καὶ γραμματεῖς Ἐφοριῶν. Αὐτοὶ οὐδεμίαν ἔχουσιν ἀσφάλειαν περὶ τῆς κεφαλῆς των. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι καὶ οἱ Εἰρηνοδίκαι, ὡς κατήντησαν σήμερον, δὲν ἔχουσι πλέον μεγάλην ἀσφάλειαν, ἀλλ’ ὅπως δήποτε ἔχουσιν ἀσφάλειάν τινα, καὶ πρὸ πάντων εἶναι ὄργανα τοῦ νόμου, εἰθισμένα εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης πλειότερον τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφόρων. Διατὶ δὲν διατάσσεται ὑπὸ τοῦ νόμου, ὅπως, προκειμένου λόγου περὶ ποινῶν, ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Πταισματοδικείου, ἐὰν πρόκηται περὶ ποινῶν τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Πταισματοδικείου, εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον δὲ, προκειμένου περὶ ποινῶν τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Πλημμελειοδικείου; Τοῦτο καὶ μόνον εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν καὶ μὲ τὴν ἔννοιαν τοῦ Συντάγματος· μόνον τὸ Πλημμελειοδικεῖον, συγκείμενον ἐκ πέντε δικαστῶν ἰσοβίων, δύναται καὶ πρέπει νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὰς χρηματικάς· καὶ ὅμως αὐτὸ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται εἰς τόσας διατυπώσεις, τοῦ Πλημμελειοδικείου, διὰ μιᾶς, διὰ τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἐπίσης καὶ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, δίδεται εἰς μίαν ἀρχὴν, ἡ ὁποία εἶναι ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος. Ἡ διάταξις αὕτη, ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὴ, διότι, καθὼς γνωρίζετε, κατὰ τὸ ἄρθρον 27 τοῦ Συντάγματος, ἡ δικαιοσύνη ἀπονέμεται ὑπὸ δικαστῶν διοριζομένων ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Σᾶς ἐρωτῶ, δὲν εἶναι ἀπονομὴ δικαιοσύνης ἡ ἐπιβολὴ ποινῆς; Τὰ ἄρθρα 88 καὶ 89 κανονίζουσι τὰ τῶν ἰσοβίων δικαστῶν, καὶ τὰ περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Πῶς θὰ δυνηθῆτε νὰ συμβιβάσητε τὰς συνταγματικὰς ταύτας διατάξεις μὲ τὴν αὐθαιρεσίαν, τὴν ὁποίαν δεικνύομεν διὰ τοιούτων νομοθετημάτων, ἐπιτρέποντες εἰς ἕνα Οἰκονομικὸν Ἔφορον, ἐξαρτώμενον σήμερον ἀπὸ τὸν Α καὶ αὔριον ἀπὸ τὸν Β, νὰ ἐπιβάλλῃ χρηματικὴν ποινὴν μέχρι 500 δραχμῶν;

§183ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Πῶς δύνασθε νὰ συμβιβάσητε αὐτὰς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος μὲ τὸ ἄρθρον 100 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ῥητῶς ἐπιτρέπει εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ καθιεροῖ....

§184Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπιβολῆς φόρου.

§185ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἀλλὰ περὶ τίνος;

§186Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Περὶ ἐπιβολῆς χρηματικῶν ποινῶν.

§187ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ὥστε δὲν εἶναι ἡ ὑπόθεσις αὕτη τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ;

§188Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐκεῖ πρόκειται περὶ ἐπιβολῆς φόρου. Ἐκτὸς τούτου, ὑπάρχει ἄλλη διάταξις τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἄκων στερεῖται τοῦ παρὰ τοῦ νόμου εἰς αὐτὸν ἀνήκοντος δικαστοῦ, καὶ ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἓν ἐκ τῶν ἱερῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ πολίτης. Ἐπειδὴ λοιπὸν πρόκειται περὶ μιᾶς διατάξεως σπουδαιοτάτης, ὡς ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῆς, καὶ ἡ ὁποία δὲν θέλει ἐλαττώσει τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θέλει λάβει ἡ Κυβέρνησις ὡς πρὸς τὸ φορολογικὸν αὐτὸ νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ διασκευασθῇ τὸ νομοσχέδιον καταλλήλως, ἵνα ἀνατεθῇ ἡ ἐπιβολὴ τῆς ποινῆς, ὁσάκις μὲν πρόκηται περὶ ἁρμοδιότητος τοῦ Πταισματοδικείου, εἰς τὰ Πταισματοδικεῖα, ὁσάκις δὲ πρόκηται περὶ ἁρμοδιότητος τοῦ Πλημμελειοδικείου, εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα. Ἐὰν ἦναι ἀνάγκη, ὑποβάλλω καὶ τροπολογίαν.

§189ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ παραδεχθῇ, ὅπως οἱ τακτικοὶ δικασταὶ ἀποφαίνωνται περὶ τῶν ποινῶν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἤδη τὰ δικαστήρια δυνάμει τοῦ νόμου τούτου θέλουσιν ἀναγκαίως ἐπιλαμβάνεσθαι τῶν παραβάσεων αὐτῶν τούτων, διότι ῥητῶς λέγεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι τὸ δικαστήριον ἀποφαίνεται περὶ φυλακίσεως. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἅπαξ θὰ ἔλθῃ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ δικαστήριον, καλὸν εἶναι τὸ δικαστήριον ν’ ἀποφαίνηται καὶ ἐπὶ τῶν ποινῶν, διότι πολλάκις θὰ ἔχωμεν τὸ παράδοξον, ἡ μὲν διοικητικὴ ἀρχὴ νὰ ἐπιβάλλῃ ποινάς, τὰ δὲ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ σεβαστότερα, ὅταν πρόκηται νὰ δικάσωσι, νὰ ἀθωόνωσι τὸ αὐτὸ πρόσωπον, διότι τὸ εὑρίσκουσιν ἀθῶον, καὶ ὅμως ἡ ἀθωότης αὐτοῦ δὲν θὰ δύναται νὰ τὸ ἀπαλλάξῃ οὔτε τοῦ προστίμου, οὔτε τῶν ἄλλων ποινῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἐπιβάλλῃ ἡ διοικητικὴ ἀρχή! Ἤθελον νὰ κάμω καὶ μίαν παρατήρησιν ταμιευτικὴν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου. Νομίζω, ὅτι παρελείφθη σπουδαῖος παράγων, ὅσον ἀφορᾷ τὸ λαθρεμπόριον, τὰ σιγαρέτα. Ἡ βʹ παράγραφος λέγει (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὴν αὐτὴν ποινὴν ὑποβάλλεται καὶ ὁ εἰσαγαγὼν λάθρα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καπνὸν, σιγάρα, τουμπεκίον ἢ ταμπάκον, καθὼς καὶ ὁ φορτώσας πρὸς ἀποστολὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τοιαῦτα εἴδη, ἐὰν ἐπαναφέρῃ ταῦτα λάθρα εἰς τὸ Κράτος, ἢ κατορθώσῃ νὰ διαφύγῃ τὸν ἔλεγχον τῆς φορτώσεως.» Δὲν ἀναφέρει ὅμως καὶ περὶ σιγαρέτων. Νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ προστεθῇ τοῦτο, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ περιλάβῃ διάταξιν, καθ’ ἣν θὰ διευκολυνθῇ ἡ ἐν Ἑλλάδι βιομηχανία τῶν σιγαρέτων, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐξαγωγήν.

§190ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὴν σειρὰν τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἐξέθεσαν οἱ δύο προλαλήσαντες συνάδελφοι, ὑπάγεται διάταξις ἀπωτέρα τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία ἐλήφθη ἀπὸ διάταξιν λειτουργοῦσαν ὑπὸ τὸ κρατοῦν σήμερον σύστημα. Ἀλλ’ ὁθενδήποτε καὶ ἂν ἐλήφθη, ἀποτελεῖ ἀδικίαν. Δὲν γνωρίζω τίνας ἰδέας εἶχεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μεσολογγίου περὶ τῆς δικαιοσύνης ὑπὸ τὴν διοίκησίν του. Τίνας ἰδέας εἶχον ἐγὼ περὶ τῆς δικαιοσύνης ἐκείνης, γνωρίζει ὁ κ. Βουλευτής. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχουν ὅλως διόλου ἄλλας ἰδέας περὶ τῆς σημερινῆς δικαιοσύνης· ἐὰν δὲ ἔχωσιν ἰδέαν, ὅτι ἐβελτιώθησαν τὰ τῆς δικαιοσύνης, ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἀποδώσωσιν αὐτῇ καὶ τὰς ἐξωτερικὰς τιμάς. Περιλαμβάνοντες ὅμως εἰς τὸ νομοσχέδιον τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 31, οὐδὲν ἕτερον πράττουσιν ἢ νὰ καθιστῶσι τὴν παρ’ ἡμῖν δικαιοσύνην ὕποπτον εἰς τὰ ὄμματα καὶ τῆς κοινωνίας ἡμῶν καὶ τῶν ξένων. Παρουσιάσθη περίστασις, καθ’ ἣν ξένοι ἐξεπλάγησαν ἀπὸ τὴν διάταξιν, τὴν περιλαμβανομένην εἰς τὸ ἤδη ἰσχῦον σύστημα, καθ’ ἣν δύναταί τις νὰ χαρακτηρισθῇ παρὰ τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν ὡς λαθρέμπορος, καὶ ἐν τούτοις νὰ κηρυχθῇ παρὰ τῶν ποινικῶν δικαστηρίων ἀθῶος. Πρὸ τοιαύτης δὲ διατάξεως ἐπεθύμουν νὰ μάθω καὶ παρὰ τοῦ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρὰ τοῦ πρώην, τί γίνεται ἡ ἀρχὴ τοῦ δεδικασμένου; Τί μένει εἰς αὐτὴν τὴν δυστυχῆ δικαιοσύνην τοῦ τόπου, ὅταν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ὁλόκληρος ἔρχηται καὶ τῇ θέτῃ τὴν σφραγίδα τῆς ἀνικανότητος καὶ τῆς μεροληψίας; Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγω σήμερον, τὰ εἶπον καὶ ὅτε ἐψηφίζετο κατὰ πρῶτον ἡ διάταξις αὕτη· θεωρῶ δὲ καθῆκον πρὸς τὴν δικαιοσύνην τοῦ τόπου, νὰ προσπαθήσω, καταπολεμῶν τοιαύτην ὑβριστικὴν διάταξιν, νὰ ἀνυψώσω τοὐλάχιστον τὴν δικαιοσύνην ταύτην, καθ’ ὅσον εἶναι ἐφικτόν, ἐνώπιον τῶν συμπολιτῶν μου καὶ τῶν ξένων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 23).

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 24 (ἀναγινώσκεται).

§192ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρατηρῶ ἐνταῦθα, ὅτι ὑπάρχει ἀντίφασις τοῦ ἄρθρου τούτου πρὸς τὰ ἐν τῷ προηγουμένῳ ἐπὶ παρομοίαις περιπτώσεσιν ὁριζόμενα. Διότι, ἐνῷ ἐν τῷ ἄρθρῳ 23, δευτέρᾳ περιόδῳ τῆς πρώτης παραγράφου, λέγεται ὅτι «ἡ αὐτὴ ποινὴ (τοῦ διπλασίου) ἐπιβάλλεται καὶ ἕνεκα διαφορᾶς τοῦ ποσοῦ τοῦ καπνοῦ ἢ τουμπεκίου κατὰ τὴν μεταφορὰν ἢ τὴν ἐξαγωγὴν πλέον τῆς κατὰ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον 24 φύρας», ἐν τῷ ἄρθρῳ 24, ὅπου πάλιν πρόκειται περὶ διαφορᾶς κατὰ τὴν μεταφορὰν, ἐπιβάλλεται ποινὴ τοῦ ἁπλοῦ τέλους. Τὸ ἄρθρον τοῦτο λέγει (ἀναγινώσκει): «Πᾶς δημόσιος ὑπάλληλος δύναται νὰ κατάσχῃ τὸν ἄνευ διαβατηρίου μεταφερόμενον καπνὸν ἢ τουμπεκίον εἰς φύλλα, ἢ τὸ πλεονάζον ἐκ τοῦ διαβατηρίου ποσὸν, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν 2% ὡς φύρας κλπ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὁ κύριος τοῦ καπνοῦ τιμωρεῖται μὲ πρόστιμον ἴσον μὲ τὸν φόρον καταναλώσεως τοῦ πλεονάζοντος ποσοῦ.» Ὅταν κατὰ τὴν δίοδον συλλαμβάνηται ὁ μεταφέρων «ὑπὸ παντὸς δημοσίου ὑπαλλήλου», τότε τιμωρεῖται διὰ τοῦ ἁπλοῦ ποσοῦ· ὅταν ὅμως ἀνακαλύπτηται ἁπλῶς κατὰ τὴν μεταφορὰν διαφορὰ ποσοῦ, ἐν τῇ περιπτώσει δηλ. τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, ποινὴ ἐπιβάλλεται ἡ τοῦ διπλασίου. Δὲν ἐννοῶ διὰ τίνας λόγους γίνεται τοιαύτη διάκρισις, καὶ ἐπιβάλλεται διάφορος ἐν ἑκατέρῳ τῶν ὁμοειδῶν περιπτώσεων ποινή.

§193Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι πᾶς δημόσιος ὑπάλληλος δύναται νὰ κατάσχῃ τὸν ἄνευ διαβατηρίου μεταφέροντα καπνὸν κτλ. Ἤθελον νὰ μάθω, αὐτὸς, ὁ ὁποῖος θὰ κατάσχῃ τὸ πλεονάζον, τίνι τρόπῳ θὰ ἐξελέγξῃ, ἐὰν ᾖναι πλεονάζον;

§194ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μὲ τὴν ζυγαριά.

§195ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶναι μία ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων παρατηρήσεων, καὶ ἐγὼ ἠξεύρω τὸ μέσον τῆς θεραπείας· ἀλλὰ θέλω νὰ μάθω, τί θὰ πράξῃ τὸ Ὑπουργεῖον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 24, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 25).

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 26 (ἀναγινώσκεται).

§197ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐδῶ θὰ ἐπαναλάβω τὴν παρατήρησιν, ἣν καὶ κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ὑπέβαλον. Τὸ ἐδάφιον, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν εὐθύνην τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, εἶναι πρόσθετον, διότι δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸν νόμον τοῦ 1885. Φρονῶ δὲ, ὅτι ἡ εὐθύνη, εἰς τὴν ὁποίαν ἐκτίθεται ὁ Ἔφορος, θὰ καταστήσῃ τὴν εὕρεσιν ἐγγυητοῦ ἀδύνατον, διότι ὁ Ἔφορος λίαν εὐπροσώπως θὰ ἀντιτάσσῃ, ὅτι δὲν πείθεται περὶ τοῦ φερεγγύου τοῦ ἐγγυητοῦ, καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δικαίως· διότι πῶς θέλετε ἐν τοῖς χωρίοις νὰ εὑρεθῇ ἐγγυητὴς ὁμολογουμένως φερέγγυος; Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι, ἢ πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὕτη, ἢ πρέπει νὰ διασκευασθῇ εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ καθίσταται ἡ παροχὴ τῆς ἐγγυήσεως ἀδύνατος.

§198ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι θὰ εἰσαχθῇ ἓν νέον εἶδος βιομηχανίας. Εἰς ἑκάστην Οἰκονομικὴν Ἐφορίαν θὰ ἦναι εἷς ἀριθμὸς ἐγγυητῶν, ἐπ’ ἀμοιβῇ ἐννοεῖται, ὥστε οἱ ἔχοντες ἀνάγκην θὰ εὑρίσκωσι πᾶσαν εὐκολίαν, καθόσον καὶ τὰ οἰκονομικὰ ὄργανα δὲν θὰ ἔχωσι δυσκολίαν νὰ ἀπολαμβάνωσι μικράν τινα ὠφέλειαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 26, ὡς ἔχει).

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 27 (ἀναγινώσκεται).

§200ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Καὶ ἀγορεύων, Κύριοι, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ὑπέδειξα, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο μεταβάλλει τὰ μέχρι τοῦδε καθεστῶτα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ὑποκαθιστῶν τὸν Ὑπουργὸν, ἀλλὰ παρὰ τῷ Ὑπουργῷ τὸ ἄρθρον καθιδρύει ἐπιτροπὴν γνωμοδοτικὴν, συγκειμένην ἐκ τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου, τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου τοῦ τμήματος, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι ἀνατεθειμένη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου, καὶ ἑνὸς οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ μεταβολὴ αὕτη γίνεται ἐπὶ βλάβῃ καὶ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, καὶ τῆς προσηκούσης ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης. Ἐν πρώτοις, ὡς ἔχουσι νῦν τὰ πράγματα, ἔχομεν ἀποφαινομένους κατ’ ἔφεσιν τρεῖς δικαστὰς, ὁποῖοι εἶναι οἱ συγκροτοῦντες τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, κατ’ ἀρχὴν δὲ πάντοτε τοῦ διαδικαστικοῦ δικαίου, τὸ δικαστήριον, τὸ ἀναθεωροῦν τὴν ἀπόφασιν τῆς κατωτέρας ἀρχῆς, πρέπει νὰ ἦναι πάντοτε πολυμελέστερον τῆς ἀρχῆς τῆς κατωτέρας, τῆς ὁποίας τὴν ἀπόφασιν ἀναθεωρεῖ. Τὴν ἀρχὴν ταύτην παραβαίνει τὸ νομοσχέδιον, διότι εἷς εἶναι ὁ ἀποφαινόμενος, καὶ οὗτος εἶναι ὁ Ὑπουργός. Ὄχι βεβαίως διότι δὲν ἔχω πεποίθησιν ἐπὶ τὰ φῶτα καὶ τὴν εὐθυδικίαν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἄπαγε! ἀλλ’ ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων εἶναι τοιαύτη, ὥστε ὁ Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ μορφώνῃ ἀφ’ ἑαυτοῦ πεποίθησιν ἐπαρκῆ, οὐδὲ θὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν καὶ τὸν καιρὸν νὰ ἐγκύψῃ εἰς τόσας ὑποθέσεις καὶ εἰς τοιαύτας λεπτομερείας, ὥστε νὰ ἱκανοποιῇ ἑαυτὸν, σχηματίζων πεποίθησιν ἑδραίαν. Τώρα ἴσως τὸ ἀτόπημα τοῦτο ἠθέλησε ν’ ἀποφύγῃ ὁ Ὑπουργὸς, ἐγκαθιδρύων παρ’ ἑαυτῷ τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην, καὶ ὡς ἔλεγον κατὰ τὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς προηγουμένην ἀγόρευσίν μου, τὴν ἰδέαν τοιαύτης ἐπιτροπῆς ἠρύσθη τὸ νομοσχέδιον ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ δασμολογίου. Ἀλλ’ ἐκεῖ ἡ ὕπαρξις γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς εἶναι δεδικαιολογημένη, διότι πρόκειται περὶ ζητημάτων τεχνικῶν, διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη κατηρτίσθη ἐξ ἀνδρῶν εἰδικῶν, διότι ὁ μὲν δικαστικὸς σύμβουλος λαμβάνει μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἵνα λύῃ τὰ ἑκάστοτε ἀναφυόμενα νομικὰ ζητήματα, ὁ τελώνης Πειραιῶς εἶναι ὡς πρὸς τὸ τελωνειακὸν μέρος, ὁ δὲ τμηματάρχης τῶν μεταλλείων καὶ ὀρυκτῶν, ὅστις συνήθως εἶναι ἐπιστήμων,—καὶ τοιοῦτος κατὰ καιρὸν ὑπῆρξεν ὁ κ. Ἐμμανουὴλ Δραγούμης, ἢ ὁ κ. Δαμβέργης, —λύει πολλάκις διὰ τῶν χημικῶν του γνώσεων, καὶ ἐνίοτε ἐν τῷ χημικῷ ἐργαστηρίῳ του, ζητήματα ἐπιστημονικὰ, οἷα εἶναι ἡ σύστασις τῶν ἐμπορευμάτων, ἢ κατάταξις εἰς τὴν δεῖνα ἢ δεῖνα κατηγορίαν τῶν μετάλλων ἢ σπόρων ἢ ἄλλων ἐμπορευμάτων. Ἐκεῖ λοιπὸν ἡ ὕπαρξις τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς εἶναι ἐντελῶς δεδικαιολογημένη, ἀλλὰ προκειμένου περὶ δικαστοῦ, ὁ ὁποῖος ὀφείλει αὐτὸς νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν, ποῖον λόγον ὑπάρξεως ἔχει; θέλει ἄρά γε ὁ δικαστὴς νὰ τεθῇ ὑπὸ κηδεμονίαν; καὶ εἰς τί θέλει χρησιμεύσει ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς, προκειμένου περὶ ἀποφάσεως ἐπὶ πραγματικῶν ἀντικειμένων; Διότι ἐννοῶ, ἐὰν προαπαιτῆται ἡ γνωμοδότησις τοῦ συμβούλου προκειμένου περὶ νομικοῦ ζητήματος, ὅτι ἐν τούτῳ τῷ θέματι δύναται νὰ διαφωτίσῃ τὸν Ὑπουργὸν, ἀλλὰ πάλιν καὶ ἐκεῖ δὲν θὰ παρεδεχόμην τὴν γνωμοδότησιν ταύτην, προκειμένου περὶ δικαστοῦ. Ἀλλὰ προκειμένου, λέγω, περὶ πραγματικῶν ζητημάτων, περὶ ἐξετάσεως τῶν διαφόρων περιστάσεων, αἵτινες ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν παράβασιν φορολογικῶν νόμων, κατὰ τί θὰ τὸν διαφωτίσῃ ἡ ἐπιτροπή; Ἐὰν θελήσῃ εὐσυνειδήτως νὰ κρίνῃ, ὀφείλει αὐτὸς ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως νὰ λάβῃ γνῶσιν, νὰ ἀναγνώσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰς μαρτυρίας, νὰ συλλέξῃ συμπληρωτικὰς ἀποδείξεις, διὰ νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν ἑδραίαν, προκειμένου νὰ ἐπιβάλῃ ποινὴν, καὶ μεγάλην ποινὴν χρηματικὴν, ἡ ὁποία, ὡς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι βαρυτάτη καὶ δυσανάλογος καὶ ἀκατάλληλος πρὸς τὰς κοινωνικὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελοῦμεν. Εὑρίσκω δὲ καὶ κατὰ τοῦτο ἐλαττωματικὴν τὴν διάταξιν, ὅτι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ταύτῃ λαμβάνει μέρος ὁ τμηματάρχης, ὁ ἐντεταλμένος τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ χρησιμεύσῃ ὡς εἰσηγητὴς τῆς ὑποθέσεως παρὰ τῷ Ὑπουργῷ, καὶ ὑποτίθεται, ὅπως συνήθως συμβαίνει, ὅτι ὁ τμηματάρχης θὰ μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν, ἑπομένως ἐκ τῶν ἐντυπώσεων αὐτοῦ θὰ ἐπηρεασθῇ ὁ Ὑπουργὸς, διότι βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἔχῃ καιρὸν νὰ ἐγκύψῃ μόνος, πλὴν ἐξαιρετικῶν περιστάσεων. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ ἐμμονὴ εἰς τὸ καθεστὼς εἶναι προτιμοτέρα καὶ ὀρθοτέρα, καὶ θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἀνεξαρτήτως πάσης ἐπιῤῥοῆς, σχετικῶς πρὸς τὴν προέλευσιν τῆς προτάσεως, ταύτην, ἣν δὲν φέρω ἐπηρεαζόμενος ἐκ τῶν δεσμῶν, οἵτινες ἄρτι μὲ συνέδεον πρὸς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, ἀλλ’ ἐκ πεποιθήσεως καὶ ἐκ λόγου, συνιστῶ, λέγω, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἵνα ἀφήσῃ τὸ καθεστὼς, ὡς ἔχει. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πολλάκις ἐχρημάτισεν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ὅτε ἀκόμη δὲν προήδρευε τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτε δὲ ἴσχυον αἱ διατάξεις τοῦ τελωνειακοῦ νόμου τοῦ 1843, καθ’ ἃς ὁ Ὑπουργὸς ἐδίκαζεν ὡς κατ’ ἔφεσιν ἀρχὴ τὰ λαθρεμπόρια, βεβαίως δὲ θὰ ἐνθυμεῖται ἐν ποίᾳ δυσχερείᾳ πολλάκις οἱ Ὑπουργοὶ εὑρίσκονται, προκειμένου νὰ ἐπιληφθῶσι τῆς ἐξετάσεως τοιούτων ὑποθέσεων. Διὰ τοῦτο, ἅμα ὡς τὸ σῶμα τῶν νομικῶν συμβούλων συνεστήθη, ἐθεωρήθη ὡς μία βελτίωσις τοῦτο, ὅτι ἀνετέθη εἰς αὐτὸ ἡ ἐκδίκασις τῶν περὶ λαθρεμπορίας ὑποθέσεων. Πιστεύω δὲ, ὅτι δεκαετὴς σχεδὸν πεῖρα δὲν ἄγει ἡμᾶς, ὥστε νὰ σκεπτώμεθα σήμερον, ἐὰν πρέπῃ νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἁρμοδιότητα ταύτην τοῦ Συμβουλίου, διότι οὐδὲν μέχρι τοῦδε παράπτωμα ἐγένετο. Ἄλλως, ὡς ἔλεγον καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην ἀγόρευσίν μου, ἴσως ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει ἰδέαν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποθέσεων, αἵτινες θὰ ὑποβάλλωνται εἰς αὐτὸν, καὶ θὰ ἐπασχολῶσι τὸν πολύτιμον ἀληθῶς καιρόν του. Πλὴν δὲ τούτου, ὀφείλω νὰ φέρω δευτέραν παρατήρησιν, ὡς πρὸς τὴν αὐτεπάγγελτον ἐξουσίαν, ἥτις ἀπονέμεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν, νὰ ἀναθεωρῇ τὰς ἀποφάσεις τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφόρων καὶ τὰς ἐφέσεις, καὶ νὰ μεταῤῥυθμίζῃ αὐτάς. Ἡ ἐξουσία αὕτη, Κύριοι, εἶναι μεγάλη, παραβιάζει δὲ ἀρχὴν τοῦ διαδικαστικοῦ δικαίου, διότι, κατ’ ἀρχὴν ἀναμφισβήτητον, ὁ δικαστὴς, ὁ κατ’ ἔφεσιν δικάζων, οὐδέποτε δύναται νὰ καταστήσῃ χείρονα τὴν θέσιν τοῦ δικαζομένου. Ἡ ἀρχὴ αὕτη παραβιάζεται διὰ τῆς διατάξεως ταύτης.

§201ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι εἰλημμένη ἐκ διατάξεως προηγουμένης, τὴν ὁποίαν καὶ αὐτὴν εἰσήγαγεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσολογγίου.

§202ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἡ διάταξις αὕτη ἐλήφθη ἐκ τοῦ προηγουμένου νόμου, ἢ μᾶλλον ἐκ τοῦ νόμου τοῦ ἔτους 1882 ἢ 1883, σκοπὸν δὲ εἶχε νὰ προλάβῃ καταχρήσεις καὶ αὐθαιρεσίας ἐκ μέρους τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων. Ὁ νόμος τοῦ 1883 ὑπεχρέονε τοὺς οἰκονομικοὺς ἐφόρους νὰ ὑποβάλλωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἀντίγραφα ὅλων τῶν ἐκδιδομένων παρ’ αὐτῶν ἀποφάσεων, καὶ αὐτῶν τῶν ἀθωωτικῶν, ἵνα τὸ Ὑπουργεῖον λαμβάνῃ γνῶσιν, διότι συνέβαινον καταχρήσεις, ἐδόθη δὲ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ μεταῤῥυθμίζῃ τὰς ἀποφάσεις ταύτας. Ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο, τῆς κατ’ ἔφεσιν ἐξετάσεως τῶν ἀποφάσεων τούτων, τὸ εἶχε τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, ὅπερ, κατ’ ἐμὲ, ἕνεκα τῶν λόγων, οὓς προεξέθηκα, παρεῖχε περισσοτέρας ἐγγυήσεις· ὄχι, ἐπαναλαμβάνω, διότι δὲν ἔχω πλήρη πεποίθησιν εἰς τὴν εὐθυδικίαν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ διότι φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ καιρὸν νὰ ἐγκύψῃ εἰς τὰς ὑποθέσεις ταύτας προσηκόντως. Ἐὰν δὲ αἱ παρατηρήσεις μου δὲν γείνωσιν εἰσακουσταὶ, τότε ἐπικουρικῶς, οὕτως εἰπεῖν, ὑποβάλλω ἑτέραν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν· ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς δύναται καὶ ἄνευ ἐφέσεως νὰ ἐπιλαμβάνηται καὶ νὰ μεταῤῥυθμίζῃ αὐτεπαγγέλτως τὰς ἀποφάσεις, ὡς καὶ ἐν τῷ ἑπομένῳ ἐδαφίῳ, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς κρίνῃ, ὅτι ἡ ἀπόφασις εἶναι μεταῤῥυθμιστέα κλπ., δὲν λέγεται, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ καὶ ἡ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς· ὑποθέτω, ὅτι ὑπονοεῖται, ἀλλὰ αἱ διατάξεις πρέπει νὰ ἦναι ῥηταί· φρονῶ δὲ, ὅτι, ἐὰν ἐπαναληφθῇ, δὲν βλάπτει, ἵνα μὴ γεννηθῶσιν ἀμφιβολίαι.

§203ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τελευταίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου προέβαλε, καθ’ ἣν κρίνεται ἀναγκαῖον νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ διάταξις καὶ ἐν τοῖς τελευταίοις ἐδαφίοις, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ὑπουργοῦ θέλουσι γίνεσθαι μετὰ γνωμοδότησιν τῆς συνιστωμένης ἐπιτροπῆς, οὐδαμῶς ἀντιλέγω, ἐὰν κριθῇ ἀναγκαῖον νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ διάταξις αὕτη· διότι καὶ ἐγὼ ἐννοῶ, ὅτι οὐδεμία ἀπόφασις δύναται νὰ ἐκδοθῇ ὑπὸ Ὑπουργοῦ, ἐὰν μὴ προηγουμένως ἀκουσθῇ ἡ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀληθῶς εἰσήγαγον μεταβολὴν εἰς τὴν μέχρι τοῦδε ἰσχύουσαν νομολογίαν, ἀλλ’ εἰσήγαγον τὴν μεταβολὴν ταύτην, ἵνα διατηρήσω ἄθικτον καὶ ἀκέραιον τὸ νομοθετικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ ἐν Ἑλλάδι. Ὁ κ. Βουλευτὴς, ὁμιλῶν περὶ τῶν τριῶν νομικῶν συμβούλων, οἵτινες κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους ἀποφαίνονται ἐπὶ τῶν ἐφέσεων κατ’ ἀποφάσεων, διὰ τῶν ὁποίων τιμωροῦνται οἱ παραβαίνοντες φορολογικοὺς νόμους, ἀνέφερεν ἐπανειλημμένως, ὅτι πρόκειται περὶ δικαστῶν, καὶ μάλιστα μέγα ἐλάττωμα ἀνεκάλυψεν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι, ἐνῷ ὁ κατ’ ἔφεσιν δικαστὴς δὲν εἶναι εἷς, ἀλλὰ πλείονες τοῦ ἑνὸς, ἐνταῦθα μόνον εἷς ἐτάχθη. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ δικαστοῦ κατ’ ἔφεσιν, ἔπρεπε νὰ κληθῶσι τὰ τακτικὰ δικαστήρια ν’ ἀποφασίσωσιν ἐπὶ τῶν ἐφέσεων τούτων· ἀλλ’ ὅταν ἀναγνωρίζωμεν, ὅτι αἱ ὑποθέσεις αὗται δὲν εἶναι φύσεως καθαρῶς δικαστικῆς, ὅτι ἀνήκουσιν εἰς τὴν καθόλου διοίκησιν, ποῖος δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἐν τῇ καθόλου διοικήσει δύνανται νὰ γίνωνται πράξεις, περὶ τῶν ὁποίων οὐδεὶς φέρει τὴν εὐθύνην; Καὶ ποῖος φέρει τὴν εὐθύνην ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων, τὰς ὁποίας ὁ δικαστικὸς σύμβουλος καὶ δύο νομικοὶ σύμβουλοι ἐκδίδουσιν; Οὐδείς. Καὶ ἂν ὁ Ὑπουργὸς κληθῇ ἐνταῦθα, θέλει εἴπει, ὅτι αὐτὸς δὲν ἔχει οὐδεμίαν εὐθύνην. Οἱ νομικοὶ σύμβουλοι εἶναι σύμβουλοι, διδόντες γνώμας εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς περὶ τῆς ἐννοίας τῶν νόμων, εἰσὶ τεταγμένοι διὰ νὰ ὑποστηρίζωσι τὰς δίκας τοῦ Δημοσίου ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ἀλλὰ πρὸς τούτοις ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἔταξεν αὐτοὺς καὶ δικαστὰς, δικάζοντες ἄνευ εὐθύνης. Διὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ἀφαιρεῖ ἀπὸ αὐτοὺς τὰ καθήκοντα ταῦτα, καὶ ἀντὶ τῶν νομικῶν συμβούλων ἀνέθηκεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἀποφασίζῃ ἐπὶ τῶν τοιούτων ἐφέσεων, διότι ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν κατὰ πᾶσαν στιγμὴν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ζητήσῃ λόγον, ἐὰν παρεβάθησαν οἱ νόμοι, ἢ ἂν ἠθετήθησαν τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ταμείου. Καὶ ἐπειδὴ ὁ Ὑπουργὸς εἶναι πολυάσχολος, διὰ τοῦ νομοσχεδίου συνιστᾶται ἐπιτροπὴ γνωμοδοτική, ἡ ὁποία θέλει μελετᾷ τὴν ὑπόθεσιν καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν γνώμην ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως· καταρτίζεται δὲ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη πρῶτον ὑπὸ τοῦ μελετήσαντος τὸν φάκελλον τῆς ὑποθέσεως δικαστικοῦ συμβούλου, δεύτερον ὑπὸ τοῦ κεντρικοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἢ ἑνὸς τῶν ἐν Ἀττικῇ ἐπιθεωρητῶν, καὶ τέλος ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου τμηματάρχου, ὅστις θέλει εἰσηγήσηται τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸν Ὑπουργόν. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη μεταγωγὴ τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἀπὸ τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ ἀνευθύνου τριμελοῦς Νομικοῦ Συμβουλίου ἀνατίθησι βεβαίως εἰς αὐτὸν πολλὰς ἀσχολίας, μεταδίδωσιν αὐτῷ ὑποθέσεις δυσχερεῖς καὶ δυσκόλους· ἀλλὰ διὰ τοῦτο πρέπει ν’ ἀφήσωμεν νὰ λειτουργῇ δικαιοδοσία, διὰ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς τῶν ἐνασκούντων αὐτὴν ὑπέχει εὐθύνην τινά; Νομίζω, ὅτι οὕτως ἀναιροῦνται αἱ βάσεις τῆς νομοθεσίας ἡμῶν, καὶ διὰ τοῦτο εἰσήγαγον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὴν μεταβολὴν ταύτην.

§204Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀπορῶ τῇ ἀληθείᾳ, πῶς δύναται σήμερον νὰ εὑρεθῇ εἷς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μετὰ τοιαῦτα βάρη καὶ τοιαύτην συγκέντρωσιν, νὰ σκέπτηται, πῶς νὰ ῥίψῃ εἰς τὴν ῥάχιν του καὶ ἄλλα βάρη. Καὶ τὸ μὲν βάρος τὸ ῥίπτει μόνον καὶ μόνον, ἵνα ἀποκτᾷ ἐνοχλήσεις, διότι δικαιοσύνην εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποδώσῃ. Φαντασθῆτε τὸν Ὑπουργὸν Οἰκονομικῶν, ἀσχολούμενον εἰς τὰ ὑψηλὰ αὑτοῦ καθήκοντα, παρασκευάζοντα νομοθετήματα, νὰ δικάζῃ τὴν ἐπιβολὴν προστίμου 25 δραχμῶν, ἢ χρηματικὴν ποινὴν 100 ἢ 150 δραχμῶν! Εἰς ὅσα εἶπον πρὸ μικροῦ περὶ τοῦ ἀνωτέρω ἄρθρου θεωρῶ περιττὸν νὰ προσθέσω τι, ἀλλὰ πάντα ταῦτα ἐπαναλαμβάνονται καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 27, διότι καὶ ἐνταῦθα ἐπιδιώκεται ἡ διὰ παντὸς τρόπου σύγχυσις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας μετὰ τῆς δικαστικῆς, ἢ μᾶλλον ἡ ἀποῤῥόφησις τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς. Ἁπανταχοῦ μέγιστοι καταβάλλονται ἀγῶνες ὑπὲρ τοῦ ἐναντίου, ἐνταῦθα μέγιστος γίνεται ἀγὼν, ὅπως ἐπικρατήσῃ ἡ συγκέντρωσις. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ παρ’ ἡμῖν δικαστικὴ ἐξουσία, καθῆκον αὐτῆς εἶναι ἡ ἀπονομὴ τοῦ δικαίου· ὅθεν εἰς αὐτὴν ἀνήκει καὶ ἡ ἐκδίκασις τῶν προκειμένων ὑποθέσεων, διότι περὶ ἀπονομῆς τοῦ δικαίου πρόκειται, ὅταν πρόκηται νὰ ἐπιβληθῇ χρηματικὴ ποινή. Ὀφείλω νὰ κάμω διάκρισίν τινα, ὅπως μὴ λησμονήσω τὸ ἄρθρον 101 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον μοὶ ὑπέμνησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυκλάδων συνάδελφος. Ὅταν πρόκηται περὶ φόρου, ἔχει δικαιοδοσίαν ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ, ἔστω καὶ ὅταν πρόκηται περὶ διπλασιασμοῦ τοῦ φόρου· ἀλλ’ ὅταν ὁ νομοθέτης ἐπιβάλλῃ ποινὰς, δὲν εἶναι ἁρμοδία, καὶ κατὰ τὸ γράμμα καὶ κατὰ τὸ πνεῦμα καὶ κατὰ τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου. Δύο συστήματα, Κύριοι, ὑπάρχουσι· τὸ πρῶτον εἶναι νὰ δικάζῃ ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος, ὁ τελώνης, ὁ τμηματάρχης, ὁ Ὑπουργὸς, ἢ, ἂς τὸ εἴπωμεν ἀπροκαλύπτως, ὁ κομματάρχης, ἢ, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἀποδώσω οὐδεμίαν μομφὴν εἴς τινα τῶν συναδέλφων, ὁ Βουλευτής, χωρὶς νὰ ἔχῃ οὐδεμίαν διάθεσιν οὗτος ν’ ἀναμιχθῇ. Ἀντὶ ν’ ἀπαλλάξωμεν τὸν δυστυχῆ ἀντιπρόσωπον, καὶ ἀφήσωμεν αὐτὸν ν’ ἀσχοληθῇ εἰς τὰ νομοθετικὰ αὑτοῦ ἔργα, θέλομεν νὰ δυσχεράνωμεν περισσότερον τὴν θέσιν του; Τὸ ἕτερον σύστημα εἶναι νὰ ἀποφανθῇ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία. Ἀλλ’ ἔχετε παράπονον περὶ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας; δὲν εἶναι καλή; διορθώσατε αὐτήν. Ἡ δικονομία ἡμῶν εἶναι ἐλαττωματική; διορθώσατε αὐτήν· δὲν εἶναι ἐνήμερα τὰ Πταισματοδικεῖα; καταστήσατε αὐτὰ ἐνήμερα· δὲν ἀρκεῖσθε εἰς τὰ φῶτα τῶν Πταισματοδικῶν; ἀναθέσατε εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα, ἀναθέσατε εἰς τριμελὲς συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν. Ἀλλὰ πάντοτε εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν. Βλέπομεν, ὅτι εἰς τοὺς ἀρχαιοτέρους νόμους πάντοτε εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν ἀνατίθεται ἡ τοιαύτη ὑπηρεσία· ἔχομεν τοιοῦτον νόμον τὸν περὶ ζωοκλοπῆς. Μὴ προβαίνετε πλέον εἰς τὴν ἀφόρητον ταύτην συγκέντρωσιν, διότι σεῖς πρῶτοι θέλετε μετανοήσει.

§205ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἀναγκάζομαι ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ὅσα εἶπε σχετικῶς πρὸς τοὺς λόγους, οἵτινες ἠνάγκασαν αὐτὸν νὰ καθιερώσῃ ἄλλο σύστημα ἐκδικάσεως τῶν ἐφέσεων, διότι ἠθέλησε, λέγει, νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν λειτουργίαν αὐτῶν τοὺς νόμους, τοὺς κανονίζοντας τὰ τῆς ἐκδικάσεως τῶν τοιούτων παραβάσεων, νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Ὑπουργῶν τὴν κατ’ ἔφεσιν δίκην. Ἐὰν τοιαύτη ἦναι ἡ πεποίθησίς του, καὶ ἂν νομίζῃ, ὅτι ἡ ἁρμοδιότης ἡ μέχρι τοῦδε τοῦ Συμβουλίου ἀντέκειτο εἰς τοὺς νόμους, ὀφείλει ἀμέσως νὰ καταργήσῃ αὐτὴν, διότι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ διχασμὸς ὡς πρὸς τοῦτο, καὶ τὰς μὲν παραβάσεις τοῦ ψηφιζομένου νῦν φορολογικοῦ νόμου νὰ τὰς ἐκδικάζῃ ὁ Ὑπουργὸς κατ’ ἔφεσιν, τὰς δὲ λοιπὰς τὸ Συμβούλιον. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι συγχέει τὰ τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ μεταχειρισθῇ ὡς βάσιν πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης του, ὅτι δὲν εἶναι τὸ Συμβούλιον τὸ ἁρμόδιον νὰ ἐκδικάζῃ κατ’ ἔφεσιν. Ὁ κύριος λόγος, τὸν ὁποῖον ἔφερεν, ὅπως ἀποδείξῃ τοῦτο, εἶναι, ὅτι δὲν ὑπόκειται εἰς εὐθύνην τὸ Συμβούλιον. Ἀλλὰ καὶ τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου τούτου, καὶ τὸ στρατολογικὸν καὶ οἱ Νομάρχαι, καὶ πάντες ὅσοι ἐκδικάζουσι διαφόρους παραβάσεις, ὑπόκεινται εἰς τὴν εὐθύνην τοῦ κοινοῦ δικαίου, καὶ πᾶς ἐκ τούτων, εἴτε ἐξ ἀμελείας, εἴτε ἐκ προθέσεως βλάψῃ τινὰ, εὐθύνεται νὰ τὸν ἀποζημιώσῃ διὰ τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν τῷ ἐπήνεγκεν, ὡς οἱ δικασταὶ οἱ τακτικοὶ ὑπόκεινται εἰς τὴν ἀγωγὴν τῆς κακοδικίας. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐσύγχυσε ταύτην τὴν εὐθύνην πρὸς τὴν πολιτικὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐν τῇ Βουλῇ, τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν ἔχει τὸ Νομικὸν Συμβούλιον. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερε, δὲν εἶναι ἀρκοῦντες, ὥστε νὰ δικαιολογήσωσι τὴν ὕπαρξιν τῆς διατάξεως ταύτης. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 27, ὡς ἔχει).

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 28 (ἀναγινώσκεται).

§207ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τούτου τοῦ ἄρθρου παρατηρῶ, ὅτι πιθανῶς δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τιμωρίαν ἐκείνους, οἵτινες κατὰ τὸ κοινὸν δίκαιον δὲν ὑπάγονται εἰς εὐθύνην, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα δὲν ἐκφράζεται ἀρκετὰ σαφῶς, διὰ τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἵνα ἐπιφέρῃ τὴν διόρθωσιν, ἐὰν τοιαύτη ἦναι ἡ ἔννοια τῶν ἄρθρων, ὁποίαν ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι αὐτήν. Εἰς τὸ προηγούμενον ἄρθρον ὡρίσαμεν τὰς ποινάς, τὰς ἐπιβαλλομένας εἰς τοὺς ἐνεργοῦντας παράβασιν τοῦ νόμου, καὶ προσηρμόσαμεν καὶ ποινὰς τοῦ τελωνειακοῦ νόμου. Ἀλλ’ αἱ ποιναὶ τοῦ τελωνειακοῦ νόμου εἶναι καὶ ποιναὶ φυλακίσεως, ποιναὶ πλημμελημάτων, ὁ δὲ κείμενος νόμος ἡμῶν οὐδαμοῦ κατέστησε τὸν πατέρα ὑπεύθυνον διὰ τὰ πλημμελήματα τοῦ υἱοῦ, ἢ τὸν προϊστάμενον διὰ τὰ πλημμελήματα τῶν ὑπηρετῶν· μόνον ἐπὶ πταισμάτων ἐκτείνεται ἡ τοιαύτη εὐθύνη, καὶ οὐχὶ ἐπὶ πάντων.

§208ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μένει ἡ ἀμφιβολία, ἐὰν θὰ συγκαταδικασθῶσιν οἱ ὑπηρέται μετὰ τοῦ κυρίου, ἢ οἱ ὑπηρέται καὶ πράκτορες θὰ ἀπολύωνται, ὁ δὲ κύριος θὰ καταδικάζηται. Τοῦτο λέγω, διότι πολλάκις ἐν τῇ πράξει συνέβη ὁ συλλαμβανόμενος νὰ φορτόνῃ εἰς ἄλλου τὴν ῥάχιν τὴν παράβασιν, καὶ νὰ μὴ εὑρίσκηται ποῖος εἶναι ὁ κύριος. Λοιπὸν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί θὰ γίνηται; Εἰς τὸν τελωνειακὸν νόμον ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διάταξις, ἀλλ’ εἰς τὸν τελωνειακὸν νόμον εἶναι ἄλλαι αἱ προϋποθέσεις· ὁ ὑπάλληλος, παρουσιαζόμενος ἵνα παραλάβῃ τὸ ἐμπόρευμα, ἐνεργεῖ ὑπὲρ τοῦ κυρίου, καὶ κάμνει διασάφησιν διὰ λογαριασμὸν καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ κυρίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 28, ὡς ἔχει).

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 29 (ἀναγινώσκεται).

§210Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι πάντοτε αὐτὴ ἡ διάταξις μοὶ ἐπροξένησε τὴν χειρίστην ἐντύπωσιν· διαφθείρει τοὺς χαρακτῆρας, καθιστᾷ προδότας τοὺς συμπολίτας, ἡμῶν, εἶναι ἡ διάταξις, ἡ ὁποία δημιουργεῖ τοὺς καπνοφάντας, αὐτοὺς, τοὺς ὁποίους ἀκούομεν συχνάκις καὶ εἰς τὰ ἀκροατήρια τῆς Βουλῆς. Δὲν ἐννοῶ τὸν νομοθέτην νὰ προβαίνῃ μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, ὥστε ἕνεκα χρηματικῶν λόγων νὰ διαφθείρῃ τὴν ψυχὴν τοῦ πολίτου, καὶ νὰ τὸν φέρῃ πολλάκις εἰς τὸ σημεῖον νὰ δημιουργῇ καὶ ἐγκλήματα ἐν τῇ φαντασίᾳ του. Ἐκτὸς τούτου, παρετηρήθη ἐκ τῆς πείρας, ὅτι αὐτὸς ὁ δικαστὴς, ὁ τελώνης ἢ ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ποινὴν, δὲν εἶναι πάντοτε τόσον ἁγνὸς δικαστὴς, καὶ πολλάκις ποσοστόν τι παρακολουθεῖ τὴν ἀπόφασιν. Δὲν ἕπεται δὲ, διότι ὑπάρχει ἡ διάταξις αὕτη καὶ εἰς ἄλλους νόμους, ὅτι πρέπει νὰ διαιωνίσωμεν αὐτὴν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἐνόμισα καλὸν, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, νὰ διαμαρτυρηθῶ.

§211ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. συναδέλφου ἴσως κατ’ οὐσίαν εἶναι ὀρθὴ, ἀλλ’ εἶναι κακὸν ἀναγκαῖον. Ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπονομὴν τῆς ἀμοιβῆς, νομίζω, ὅτι διὰ ῥητῆς διατάξεως πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσιν ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος καὶ ὁ γραμματεὺς, διότι πολλάκις συνέβαινεν ἡ ἑξῆς κατάχρησις· ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος ἢ ὁ γραμματεὺς αὐτοῦ ἀνεκάλυπτε παράβασιν, ἐπειδὴ δὲ ἡ δικάζουσα ἀρχὴ δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν ἀμοιβὴν, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων, ἐδίκαζεν ἢ ὁ Ἔφορος, ἢ ὁ γραμματεὺς τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, κωλυομένου τοῦ Ἐφόρου, καὶ τότε ἀπενέμετο ἡ ἀμοιβή. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 29, ὡς ἔχει).

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 30 (ἀναγινώσκεται).

§213Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ διάταξις αὕτη περὶ προφυλακίσεως ἐπὶ τοιούτων παραβάσεων ἀνεκαλύφθη ὑπὸ τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ. Τερατωδεστέραν διάταξιν ταύτης δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ. Δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ ὥρα, ἀλλὰ βεβαίως θέλω λάβει τὴν τιμὴν εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξω διὰ μακρῶν τὴν γνώμην μου, διότι ὅλος ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος γίνεται περὶ φυγοδίκων, ληστοφυγοδίκων, κακούργων, περὶ ἐγκληματικότητος, ἔχει τὴν πηγὴν αὑτοῦ εἰς τὴν διάταξιν τῆς προφυλακίσεως. Ἴσως τὰ 70% προέρχονται ἀπὸ τῆς διατάξεως ταύτης. Δὲν θέλω νὰ ἀναγραφῇ ἡ διάταξις τοῦ Ἀττικοῦ δικαίου, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς οὐδὲν ἔγκλημα ἐπετρέπετο ἡ προφυλάκισις, ὅταν ἐδίδετο ἐγγύησις, ἀλλὰ βεβαίως εἶμαι ὀπαδὸς τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν πρῶτος ὁ κ. Φλογαΐτης ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, τοῦ νὰ περιορισθῇ ἡ προφυλάκισις εἰς μόνον τὰ βαρέα ἀδικήματα, εἰς ὅλα δὲ τὰ ἄλλα νὰ ἐπιτρέπηται ἡ ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπόλυσις. Ἐὰν δὲ ταῦτα φρονῶ περὶ τῶν ἀδικημάτων, καὶ τῶν κατὰ τῆς ζωῆς ἀκόμη, κατὰ κανόνα, τί δύναμαι νὰ εἴπω περὶ τῆς διατάξεως τῆς ὑπὸ συζήτησιν; Ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, τὸ ἄρθρον 213, εἰς τὸ ὁποῖον παραπέμπει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου, δίδει τὴν ἄδειαν τῆς ἐπὶ ἐγγυήσει ἀπολύσεως. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι εἶναι εὔκολον πρᾶγμα εἰς πάντα προφυλακιζόμενον νὰ εὕρῃ τὸν ἐγγυητὴν καὶ ν’ ἀποφυλακισθῇ; Τί θέλετε τὴν προφυλάκισιν εἰς τὸ λαθρεμπόριον; Εἶναι τοσοῦτον παραλυτικὴ ἡ διοίκησις, ὥστε πρέπει νὰ καταφεύγῃ εἰς τουρκικὰ πλέον μέτρα, ἵνα ἐγκλείσῃ εἰς τὰς φυλακὰς τὸν ὕποπτον λαθρεμπορίου; Δὲν πιστεύω ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ γείνῃ ἐπὶ τοσοῦτον μιμητὴς τοῦ πρώην ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, ὥστε νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἀφήσῃ οὐδεμίαν τελείαν, οὐδὲ ἓν ἰῶτα ἀπὸ ὅλα τὰ νομοθετήματα τοῦ κ. Τρικούπη. Ἐὰν ὁ ἀγὼν τῆς 14 Ὀκτωβρίου κατήντησε μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, τῇ ἀληθείᾳ δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι ἐπέτυχε τοῦ σκοποῦ της. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ μὲν διάταξις τῆς προφυλακίσεως πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν, ὅσον ἀφορᾷ δὲ εἰς τὴν φυλάκισιν, εὑρίσκω αὐτὴν βαρυτάτην διὰ τὰ ἀδικήματα, τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὰ ἄρθρα 19, 20, 21, 23 καὶ 33, τὰ ὁποῖα δὲν φαίνονται τόσον βαρέα, ὥστε νὰ ἐπιβάλληται φυλάκισις μέχρι τριῶν μηνῶν· δύναται νὰ ἐπιβληθῇ μετριωτέρα ποινή. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 30, ὡς ἔχει).

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 31 (ἀναγινώσκεται).

§215ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω παρατήρησιν νὰ ὑποβάλω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Τὸ ἄρθρον τοῦτο αὐτολεξεὶ ἀντεγράφη ἐκ τοῦ τελωνειακοῦ νόμου τοῦ ἔτους 1877, ὅστις κατὰ τοῦτο ἀντεγράφη καὶ ἐν ἄλλοις προγενεστέροις νόμοις, δὲν εἶναι δὲ νέον εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐξ ἀρχῆς ἡ ἔκφρασις τοῦ ἄρθρου ὑπῆρξεν ἀτυχής· διότι, ἐνῷ ἤθελε νὰ διατάξῃ, ὅτι αἱ ἀποφάσεις αἱ διοικητικαὶ καὶ τἀνάπαλιν αἱ δικαστικαὶ δὲν ἀποτελοῦσιν ἀμοιβαίως δεδικασμένον, ἐξεφράσθη οὕτως: «οὐδεμίαν ἀσκοῦσιν ἐπιῤῥοήν». Ἡ διάταξις δὲ καθ’ ἑαυτὴν εἶναι ἄτοπος. Ἔχομεν ἐν τοῖς κειμένοις νόμοις, ἐν τῇ πολιτικῇ καὶ τῇ ποινικῇ δικονομίᾳ, διατάξεις, αἵτινες ὁρίζουσιν αὐτὸ περίπου τὸ ἐνταῦθα ὁριζόμενον, ἀλλ’ ὁρίζουσιν αὐτὸ κατ’ ἄλλον τρόπον· οὕτω δὲ, ὡς καὶ οἱ συγγραφεῖς ἀνέπτυξαν καὶ ἡ νομολογία καθιέρωσεν, ἀποφάσεις τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων, μὴ ἀποτελοῦσαι δεδικασμένον ἐν ὡρισμέναις περιπτώσεσιν ἀπέναντι τοῦ ποινικοῦ δικαστηρίου καὶ τἀνάπαλιν, δύνανται οὐχ ἧττον νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς τεκμήρια πρὸς μόρφωσιν πεποιθήσεως ὑπὸ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ δικαστηρίου. Ἐὰν ἐκφρασθῶμεν ὅπως ἐν τῷ κειμένῳ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου, ὅτι αἱ ἀποφάσεις οὐδεμίαν ἀσκοῦσιν ἐπιῤῥοήν, ἀπαγορεύομεν τὸ νὰ ληφθῇ παντελῶς ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀθωωτικὴ λ. χ. ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου, προκειμένου νὰ ἀποφασίσῃ ὁ Ὑπουργὸς, ἢ τἀνάπαλιν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ἡ παρατήρησις αὕτη, ὅπως ἐπενεχθῇ βελτίωσις εἰς τὴν φράσιν ἐν δέοντι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 31, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 32–39).

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 40 (ἀναγινώσκεται).

§217Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καταργητικὴ διάταξις ὑπάρχει;

§218ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον 36 νὰ γείνῃ 38. Εἶναι λάθος.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διωρθώθη.

§220Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νομίζω ὅμως, ὅτι καταλληλοτέρα θέσις θὰ ἦτο εἰς τὸ τέλος τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τεχνικὴν ἔποψιν.

§221ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι κεφάλαιον περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπαλλήλων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 40, ὡς ἔχει).

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§223ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου θέλω νὰ εἴπω δύο λέξεις. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἰσάγει μίαν καινοτομίαν κατ’ ἀντιπαραβολὴν καὶ πρὸς τὸν νόμον τοῦ 1885 καὶ πρὸς τὸν νῦν ἰσχύοντα τοῦ 1887, τὴν καινοτομίαν, ὅτι φορολογεῖται καὶ ὁ καπνὸς ὁ χρησιμοποιούμενος ὡς ταμβάκος. Νομίζω, ὅτι ἡ πρόνοια, ἥν ἔλαβεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα φορολογῆται καὶ ὁ καπνὸς, ὁ ὁποῖος θέλει χρησιμεύσει ὡς ταμβάκος, ἴσως δὲν θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ τὸ Δημόσιον, ἐὰν τηρηθῇ ἐν ἰσχύϊ ἡ καινοτομία αὕτη· διότι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται διὰ κατασκευὴν ταμβάκου, εἶναι ἐλάχιστον, ἀλλὰ καὶ τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον δὲν χρησιμεύει διὰ κάπνισμα. Ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν σύμφωνον μὲ τὴν γνώμην μου, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις...

§225ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἐψηφίσθη τὸ σύνολον. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι ἐψηφίσθη, παρακαλῶ νὰ γείνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις. (Θόρυβος).

§226ΑΣΗΜ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Πρόεδρε. Δὲν δύνασθε νὰ κάμητε ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ἀφοῦ διελύθη ἡ συνεδρίασις· δὲν δύνασθε νὰ ἐπανέλθητε.

§227Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἐψηφίσθη τὸ σύνολον. Νὰ γείνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις. Ἡμεῖς δὲν ἠθελήσαμεν νὰ φέρωμεν ἔνστασιν ἀπαρτίας.

§228ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ὑπόνοιαί τινες ἠγέρθησαν, ὅτι δὲν ἐψηφίσθη τὸ σύνολον, παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ αὖθις ἡ Βουλή. Ἐπειδὴ δὲ οἱ Κύριοι ὑπενόησαν, ὅτι ἴσως δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, παρακαλῶ νὰ γείνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ εἶτα ἡ διαλογή).

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία· παρόντες μόνον 62 Βουλευταί. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 2 μετὰ τὸ μεσονύκτιον.