1891.11.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8

Τῆς 27 Νοεμβρίου 1891.

(Τετάρτη)

Ὥρα 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Παρελείφθη ἐντελῶς τὸ τελευταῖον μέρος τῆς συνεδριάσεως, ἤτοι ἡ ὁμιλία μου ἐπὶ τῶν Κρητικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοῖς πρακτικοῖς εἴθισται νὰ δημοσιεύωνται μόνον γεγονότα καὶ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς. Καταθέσατε μίαν ἔγγραφον πρότασιν.

§4ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συλλογισθῆτε, ὁποῖον ἄτοπον θέλετε νὰ καθιερώσητε.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καθιερωμένον.

§6ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι.

§7Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλὰ παρελείφθησαν καὶ γεγονότα, κύριε Πρόεδρε· παρελείφθη ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ τυπωθῶσι τὰ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον κατατεθέντα σχετικὰ πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ΦΟΗʹ νόμου τῆς 1 Ἰανουαρίου 1876.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσετέθη.

§9Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπίσης παρελείφθη τὸ ἄλλο γεγονὸς, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν μετὰ συζήτησιν ἐδέχθη νὰ καταθέσῃ, ὅσα ἐκ τῶν ἐγγράφων κρίνῃ ὅτι δὲν παραβλάπτουσι τὴν ὑπόθεσιν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ αὐτὸ προσετέθη.

§11ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιμένετε, κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ προστεθῇ τὸ μέρος, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν περὶ Κρήτης ὁμιλίαν μου.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι τοιαύτη συνήθεια ἐπεκράτησε.

§13ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο ὑπερβαίνει πᾶν τὸ μέχρι τοῦδε γενόμενον· οὐδέποτε, ἐν οὐδεμιᾷ Ἑλληνικῇ Βουλῇ παρουσιάσθη τοιοῦτον γεγονὸς, ὅτι τὰ ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν ἀπὸ τοῦ βήματος λεγόμενα παρελείποντο ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Ἡ πρᾶξις τοῦ Βουλευτοῦ, ἀναβαίνοντος τὸ βῆμα ἢ ἐγειρομένου καὶ ὁμιλοῦντος εἴτε ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, εἴτε πρὸ αὐτῆς, οὐδέποτε ἐθεωρήθη, ὅτι, ὡς τι ἀνύπαρκτον, δὲν ἀναγράφεται ἐν τοῖς πρακτικοῖς· εἶναι πρᾶξις νόμιμος, ἐπὶ τῶν θεσμῶν τοῦ τόπου ἐρειδομένη, ἥτις πάντως πρέπει κατὰ τὸν Κανονισμὸν νὰ ἀναγραφῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς συνεπτυγμένως, ἔχετε δὲ ἐνταῦθα Βουλευτὴν, ὅστις ζητεῖ, ἀναβαίνων τὸ βῆμα, νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν προτάσεως οἱασδήποτε, καὶ ἐπὶ τῆς αἰτήσεως ταύτης ἀναμένει τὴν ἀπάντησιν τῶν Ὑπουργῶν· ποῦ ἠκούσθη, ὅτι τοιαύτη πρότασις ἀπαιτεῖται νὰ ὑποβληθῇ ἐγγράφως, ὅπως ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά;

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν αἴτησιν αὐτὴν δὲν τὴν κατέθηκεν εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§15ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ τὴν καταθέσῃ· δὲν ἐζήτησε πληροφορίας, ἐζήτησε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν πρὸς συζήτησιν τῆς προτάσεώς του.

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸν Κανονισμὸν, ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἀναγράφεται σύντομος καὶ περιληπτικὴ ἔκθεσις τῶν γενομένων κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ ἔκθεσις, ἡ ὁποία ἀνεγράφη ἐν τοῖς πρακτικοῖς, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσθησαν σήμερον, ἦναι ἀκριβὴς, καὶ ἂν περιέλαβε πάντα τὰ λεχθέντα κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, ἢ τὰς γενομένας ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς· ἀλλ’ ἐν ᾗ περιπτώσει τις τῶν Βουλευτῶν τῶν ἀγορευσάντων δηλώσῃ ἐπιθυμίαν, ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῶσι τὰ ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἀναγραφέντα ὡς λεχθέντα ὑπ’ αὐτοῦ, καὶ νὰ ἐκτεθῶσι κατ’ ἄλλον τρόπον, ἡ πρότασις αὐτοῦ πρέπει νὰ γένηται δεκτή. Ἑπομένως, ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄνδρου, εἴτε ἰσχυρίζεται, ὅτι περιελήφθη τι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶπεν, εἴτε ὅτι τὰ ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντα ἐξετέθησαν ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἀτελῶς ἢ πλημμελῶς, αἱ παραστάσεις αὐτοῦ πρέπει νὰ ἀκουσθῶσι καὶ νὰ ἀναγραφῶσιν ἐν τοῖς πρακτικοῖς, καθ’ ὃν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄνδρου ἀξιοῖ τρόπον. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ὡς πρὸς δὲ τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, τὸ Προεδρεῖον δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην αὐτῆς.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν· διότι ὑπάρχει ἀπόφασις αὐτῆς ...

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅ,τι ὑπάρχει ἀποφασισμένον ὑπὸ τῆς Βουλῆς εἶναι, νὰ μὴ περιλαμβάνωνται ἀνεπτυγμένως ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, εἰς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης αὐτῶν, ἀλλ’ ἡ γνώμη ἑκάστου τῶν κκ. Βουλευτῶν πρέπει νὰ περιλαμβάνηται ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ὅταν μάλιστα ζητῇ ὁ Βουλευτὴς, ὅπως ἀναγραφῇ αὕτη.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ δέχεται τοῦτο, θὰ τὸ ἀναγράψωμεν. (Τὰ πρακτικὰ, συμπληρωθέντα συμφώνως πρὸς τὰς γενομένας παρατηρήσεις, ἐπικυροῦνται).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιτροπὴ κατέθηκε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ ἐν τῷ Κράτει καταναλισκομένου καπνοῦ καὶ τουμπεκίου. Ὡσαύτως ἡ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴ κατέθεσε τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τῆς παρούσης συνόδου. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 32). Οἱ ἐν Καΐρῳ τῆς Αἰγύπτου ὑπήκοοι Ἕλληνες ὑποβάλλουσι πρὸς τὴν Βουλὴν ὑπόμνημα περὶ τοῦ ἐπιβληθέντος αὐτοῖς ὑπὸ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως φόρου ἐπιτηδεύματος. Διάφοροι ὑπεργολάβοι καὶ ἐργάται τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Μύλων–Καλαμῶν ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν, δι’ ἧς ἐξαιτοῦνται, ὅπως ἐξαναγκασθῇ ἡ ἑταιρία τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου νὰ πληρώσῃ αὐτοῖς τὰ ὀφειλόμενα. Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Χαλκίδος κρατούμενοι κατάδικοι ἐξαιτοῦνται, ὅπως ἐπιτραπῇ αὐτοῖς νὰ παραμένωσι τὴν ἡμέραν ἐν τῷ προαυλίῳ τῶν φυλακῶν. Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Αἰγίνης κρατούμενος κατάδικος Ζώης ἢ Πολυζώης Χρηστόπουλος ἐξαιτεῖται τὴν ἀναθεώρησιν τῆς δίκης του. Ὁ ἐν Ἑρμουπόλει ἐργοστασιάρχης δριλίων Δ. Καρέλας ἐξαιτεῖται, ὅπως ὁ νόμος ΑΨΞΒʹ τῆς 3 Ἀπριλίου 1889 περὶ τεντζιπίων καὶ μουλίων ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν πρὸς κατασκευὴν δριλίων εἰσαγομένων νημάτων. Οἱ κατασκευασταὶ λουκουμίων Σύρου ἐξαιτοῦνται τὴν ἀτέλειαν τῆς πρὸς κατασκευὴν λουκουμίων χρησιμευούσης ζακχάρεως. Διάφοροι κάτοικοι Θουρίας διὰ τηλεγραφήματός των ἐξαιτοῦνται τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀρχικοῦ σχεδιαγραφήματος περὶ βελτιώσεως τοῦ λεκανοπεδίου Μεσσηνίας, ἀντὶ τοῦ νῦν προτεινομένου. Διάφοροι πολῖται ἐκ Χαλκίδος τηλεγραφικῶς παραπονοῦνται, ὅτι εἰσέτι δὲν συνεδρίασε τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Χαλκιδέων πρὸς ἐκλογὴν προέδρου αὐτοῦ καὶ πρωτοκολλητοῦ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσσης κ. Γ. Φιλάρετος ὑποβάλλει αἴτησιν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς:

§21ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, δεικνύοντα ἐπακριβῶς κατὰ ποσὸν ὅλας τὰς ἐνεργηθείσας προσωπικὰς μεταβολὰς (παύσεις, διορισμοὺς καὶ μεταθέσεις) ὅλων τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν καὶ ὑπηρετῶν, μετὰ ἰδιαιτέρας διακρίσεως τοῦ βαθμοῦ ἢ τῆς θέσεως· αʹ) ἀπὸ 24 Ὀκτωβρίου 1890 ἕως 31 Δεκεμβρίου 1890 καὶ βʹ) ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1891 ἕως 24 Ὀκτωβρίου 1891. Ἐπίσης τὸ διὰ τὰς μετακινήσεις ταύτας δαπανηθὲν ποσόν.»

§22Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅτε πρὸ δέκα ἡμερῶν εἰσῆγον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1892, ἐμνημόνευσα τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1889, ἔλεγον δὲ πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν εἶχον συλλέξει πάντα τὰ στοιχεῖα, διὰ τῶν ὁποίων ἤθελε γενῆ δυνατὸν νὰ συνταχθῇ ὁ προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τοῦ 1890, ὡς καὶ ἡ προσωρινὴ κατάστασις τοῦ 1891· ἀνήγγειλα ὅμως εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι προσεδόκων ὅτι ἤθελον πράξει τοῦτο ἐντὸς τῆς ἐρχομένης ἑβδομάδος. Ἡ ἑβδομὰς ἐπῆλθε, καὶ ὀφείλω νὰ ἐκτελέσω τὴν ὑπόσχεσιν, ἣν ἔδωκα εἰς τὴν Βουλήν. Εἶναι δὲ τοσοῦτον ἀναγκαῖον τοῦτο, ὅσον ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψιν αὐτῆς, εἰμὴ μόνον τὸν ὁριστικὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1889 καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1892. Ἀλλὰ μεταξὺ τοῦ 1889 καὶ τοῦ 1892 μεσολαβοῦσι δύο ἔτη, τὸ ἔτος 1890 καὶ τὸ ἔτος 1891, περὶ τῆς διαχειρίσεως δὲ τῶν δημοσίων χρημάτων καὶ τῆς ἄλλης διοικήσεως τῶν οἰκονομικῶν καθ’ ἑκάτερον τῶν δύο τούτων ἐτῶν οὐδεμίαν ἔχει ὑπ’ ὄψιν αὐτῆς ἐπίσημον πληροφορίαν. Διὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ καταθέσω σήμερον τὸν προσωρινὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1890, καὶ τὴν προσωρινὴν κατάστασιν τοῦ 1891, οὕτω δὲ ἡ Βουλὴ θέλει ἔχει τὰς ὑπαρχούσας συγκεντρωμένας πληροφορίας περὶ τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως τῶν τεσσάρων κατὰ συνέχειαν ἐτῶν, τοῦ 1889, τοῦ 1890, τοῦ 1891 καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1892. Κατὰ τὸ σύστημα τὸ λογιστικὸν τὸ κρατοῦν, ἡ χρῆσις ἑκάστου ἔτους διαρκεῖ 22 μῆνας. Ἡ χρῆσις λοιπὸν τοῦ 1890 ἔληξε κατὰ τὴν 31 Ὀκτωβρίου 1891. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ κατὰ τὸ Σύνταγμα συγκαλεῖται καὶ συνέρχεται πρὸ τῆς πρώτης τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου ἢ κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τοῦ Σεπτεμβρίου ἢ τοῦ Ὀκτωβρίου, εἶναι ἀδύνατον, ἅμα συνερχομένης τῆς Βουλῆς, νὰ κατατεθῇ ὁ ὁριστικὸς ἀπολογισμὸς τοῦ παρελθόντος ἔτους, διότι, καὶ ἂν συνεπληρώθησαν μὲν κατὰ τὴν ὥραν, καθ’ ἣν συνέρχεται ἡ Βουλὴ 22 μῆνες, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουσι συνειλεγμένα τὰ στοιχεῖα, διὰ νὰ συνταχθῇ ὁ ἀπολογισμός. Διὰ τοῦτο κατ’ ἀνάγκην ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ, εἰμὴ προσωρινὸν ἀπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους, τοῦ ὁποίου ἡ χρῆσις ἔκλεισεν ὄχι δὲ καὶ τὸν ὁριστικόν. Ὁ ὁριστικὸς ἀπολογισμὸς τοῦ 1889, τοῦ ὁποίου τεύχη διενεμήθησαν εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς, παρήγαγε τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα· Τὰ προϋπολογισθέντα τακτικὰ ἔσοδα ἀνήρχοντο εἰς 96,449,453 δραχμὰς, ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν ἐβεβαιώθησαν μόνον 92,535,662.38, ἤτοι τὰ βεβαιωθέντα ἦσαν ὀλιγώτερα τῶν προϋπολογισθέντων κατὰ 3,913,790.62. Ὡσαύτως ἐκ τῶν βεβαιωθέντων δὲν εἰσεπράχθησαν πάντα, ἀλλὰ μόνον 83,731,591.09, ἑπομένως τὰ εἰσπραχθέντα ἦσαν ὀλιγώτερα τῶν προϋπολογισθέντων κατὰ δραχμὰς 12,717,861.91. Κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦτον, τὰ δαπανηθέντα ἀνῆλθον εἰς 168,739,262 καὶ 39)/00, ἀλλ’ ἐκ τούτων 66,349,298.21 ἐδαπανήθησαν εἰς ἀπόσβεσιν χρεῶν προγενεστέρων· ἑπομένως, ἀφαιρουμένου τοῦ ποσοῦ τοῦ πληρωθέντος εἰς ἀπόσβεσιν χρεῶν, τὸ ἔξοδον περιωρίσθη εἰς 102,389,964.18. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσι τὰ ποσὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν εἰς ἔκτακτα ἔξοδα, οἷον κατασκευὴν σιδηροδρόμων καὶ ἄλλων ἔργων παραπλησίων, ταῦτα δὲ ἀνέρχονται εἰς 9,392,386.38. Ἑπομένως, ἀφαιρουμένου καὶ τοῦ ποσοῦ τούτου ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 102,389,964.18, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, ὑπολείπονται δαπανηθέντα διὰ τακτικὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους 92,997,577.80. Ἐὰν δὲ καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ἀφαιρεθῶσιν ἐπίσης δραχμαὶ 3,136,838.53, δαπανηθεῖσαι εἰς τὴν ναυπήγησιν τῶν τριῶν πλοίων, τὰ ἔξοδα τὰ τακτικὰ ὑποβιβάζονται εἰς δρ. 89,860,739.27. Ἐπειδὴ δὲ τὰ ἔσοδα τὰ τακτικὰ ἀνῆλθον εἰς δραχμὰς 83,731,591.09, τὸ ἔλλειμμα τῆς διαχειρίσεως τοῦ 1889 συνίσταται εἰς τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν τακτικῶν ἐξόδων καὶ τῶν τακτικῶν ἐσόδων, ἤτοι εἰς δρ. 6,129,148.18. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ ὁριστικοῦ τοῦ 1889. Ὁ προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τοῦ 1890 παράγει ἀποτελέσματα καὶ οὗτος, τὰ ὁποῖα θέλω λάβει τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἐκθέσω. Κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦτον, τὰ προϋπολογισθέντα ἔσοδα ἀνῆλθον εἰς 93,543,365, ἐξ αὐτῶν ὅμως εἰσεπράχθησαν 79,824,101.42, οὕτω δὲ τὰ εἰσπραχθέντα ἦσαν ἐλάσσονα τῶν προϋπολογισθέντων κατὰ δραχμὰς 3,719, 263.58. Τὰ δαπανηθέντα δὲ ἐν ὅλῳ εἰς τακτικὰ καὶ ἔκτακτα ἔξοδα ἀνέρχονται εἰς 141,360,752.12· ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν πρέπει νὰ ἀφαιρεθῶσιν ὡσαύτως τὰ λεγόμενα ἔκτακτα ἔξοδα, δηλ. τὰ πληρωθέντα εἰς ἀπόσβεσιν χρεῶν καὶ εἰς κατασκευὴν σιδηροδρόμων καὶ ἄλλων ἔργων, τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 43,976,231.45, οὕτω δὲ τὰ τακτικὰ ἔξοδα συνίστανται εἰς 97,384,520 καὶ 67/00, ἑπομένως τὸ ἔλλειμμα τὸ φαινόμενον κατὰ τὸν προσωρινὸν ἀπολογισμὸν ἀνέρχεται εἰς 17,560,419 καὶ 25/00. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ προσωρινοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1890. Εἶπον ὅτι ἐκ τῶν 141,360,752 ἔπρεπε νὰ ἀφαιρέσω 43 ἑκατομμύρια καὶ ἑκατοστύας τινὰς χιλιάδων δραχμῶν δι’ ἔξοδα ἔκτακτα, δὲν κατωνόμασα ὅμως ταῦτα. Ταῦτα εἶναι τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «αʹ) Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν.

βʹ) Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν.

γʹ) Ὑπουργείου Ναυτικῶν.

Καταθέτω, ὡς εἶπον, καὶ τὴν προσωρινὴν κατάστασιν τοῦ 1891. Κατὰ τοὺς 10 μῆνας τοῦ ἐνιαυτοῦ, ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1891 μέχρι 31 Ὀκτωβρίου 1891, ἐχορηγήθησαν πιστώσεις δραχ. 73,279,453 καὶ 99/00. Ἐπειδὴ δὲ τὰ προϋπολογισθέντα ἀνῆλθον εἰς 96,541,462, τὰ βεβαιωθέντα ἦσαν ὀλιγώτερα τῶν προϋπολογισθέντων κατὰ 13,262,008. (Ὁμιλῶ πάντοτε περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ δεκαμήνου τοῦ διαῤῥεύσαντος, διότι ἡ χρῆσις ἀκόμη ἔχει 12 ἄλλους μῆνας.) Εἰσεπράχθησαν δὲ ἐκ τῶν 73,279,453 καὶ 99/00 δραχμαὶ 61,760,725 καὶ 52/00 τακτικῶν ἐσόδων· ἑπομένως τὰ εἰσπραχθέντα ἦσαν ὀλιγώτερα μὲν τῶν βεβαιωθέντων κατὰ 11,518,728, ὀλιγώτερα δὲ τῶν προϋπολογισθέντων κατὰ 34,780,746 καὶ 49/00. Αἱ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐχορηγήθησαν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1891 καὶ τῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐχορηγήθησαν διὰ Β. Διαταγμάτων, ἀνῆλθον εἰς δραχμὰς 139,211,059 καὶ 59/00, ἐπειδὴ δὲ ἐδαπανήθησαν 63,855,616 καὶ 09/00, ὑπολείπεται πίστωσις 75,355,443 καὶ 50/00. Τὰ τακτικὰ δ’ ἔσοδα τοῦ Κράτους, τὰ εἰσπραχθέντα κατὰ τὸ δεκάμηνον, ἀνῆλθον εἰς δραχ. 61,760,725.52. Ἂν τὸ ποσὸν τῶν εἰσπραχθέντων τούτων τακτικῶν ἐσόδων παραβάλωμεν πρὸς τὰ τακτικὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, ἅτινα ἀνῆλθον εἰς δραχ. 55,157,768.25, ἀποδείκνυται περίσσευμα 6,602,957.27. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1891 ὑπῆρξαν καὶ πληρωμαὶ ἐκτάκτων ἐξόδων, ἂν δὲ ὑπολογισθῶσι πάντα τὰ κατὰ τὸ δεκάμηνον γενόμενα ἔξοδα, τακτικὰ καὶ ἔκτακτα, ἀνερχόμενα εἰς δραχμὰς 63,855,616.09, θέλει καταλειφθῆ ἔλλειμμα ἐκ δραχ. 2,094,890.57, διότι ἐκ τακτικῶν ἐσόδων ἐπορίσθημεν μόνον 61,760,725.52. (Ὁμιλῶ πάντοτε περὶ τῆς προσωρινῆς καταστάσεως τοῦ 1891, ἑπομένως περὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν δέκα πρώτων μηνῶν τοῦ ἔτους 1891.) Ἐδαπανήθησαν δὲ τῷ ὄντι εἰς ἔκτακτα ἔξοδα (ἀναγινώσκει): «αʹ) Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν.

βʹ) Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν.

γʹ) Ὑπουργείου Ναυτικῶν.

§23ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προτιθέμενος νὰ ὑποβάλω ἐπερώτησίν τινα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἢ μᾶλλον ἐρωτήσεις μετὰ τῆς παρακλήσεως νὰ χορηγηθῶσιν αἱ δι’ αὐτῶν ζητούμεναι πληροφορίαι, κρίνω ἀναγκαῖον νὰ προτάξω ἐπεξηγηματικάς τινας παρατηρήσεις, διὰ νὰ ἐννοηθῇ κάλλιον ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον ζητῶ τὰς πληροφορίας ταύτας, καὶ διὰ νὰ καταστήσω, κατὰ τὸ ἐφικτὸν ἐμοὶ, καταληπτότερον εἰς τὴν Βουλὴν τὸ θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου λαμβάνω τὸν λόγον. Τὸ ζήτημα, διὰ τοῦ ὁποίου θ’ ἀπασχολήσω ὑμᾶς ἐπὶ μικρὸν, εἶναι, κατὰ τὴν κρίσιν μου, λίαν σπουδαῖον, ἅτε ἀφορῶν εἰς εὐρείας τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θὰ ἐπικαλεσθῶ δ’ ἐπὶ τούτου τὴν ὑμετέραν προσοχὴν, ὡς καὶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν μέριμναν αὐτῆς, ἵνα ἐπέλθῃ ἡ παρ’ ἐμοῦ ὑποδεικνυομένη θεραπεία. Ὁ «περὶ μεταλλείων» νόμος ΧϞʹ τοῦ 1861 διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ 31 ἔλαβεν εὐεργετικὴν ὄντως πρόνοιαν περὶ τῆς τάξεως ἐκείνης τῶν ἐργατῶν, ἥτις ἀσχολεῖται εἰς τὴν ἐξόρυξιν, τὴν παρασκευὴν, τὴν μεταφορὰν καὶ τὴν τῆξιν ἐν γένει τῶν μετάλλων· ἡ πρόνοια δ’ αὕτη ἦτο λίαν ἀναγκαία νὰ καθορισθῇ ἐν τῷ νόμῳ, διότι πρόκειται περὶ προστασίας ἐν ἐργασίᾳ, ἡ ὁποία συνεπάγεται μεγάλους καὶ σπουδαίους κινδύνους καὶ τῆς ὑγείας καὶ τῆς ζωῆς τῶν μετερχομένων αὐτήν. Τὸ ἄρθρον 31 λοιπὸν τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου ὁρίζει, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὰς μεταλλευτικὰς ἑταιρίας καὶ ἐν γένει εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας μεταλλείων φόρος 1% ἐφ’ ἑκάστης δραχμῆς, ἵνα διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου, ἀποτελεσθῇ ταμεῖον προωρισμένον πρὸς περίθαλψιν, συνδρομὴν καὶ βοήθειαν τῶν ἐν ταῖς μεταλλευτικαῖς ἐργασίαις ἀτυχησάντων ἐργατῶν. Ἕνεκα τῆς κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους παντελοῦς σχεδὸν ἐλλείψεως τοιούτων ἔργων ἐν Ἑλλάδι, ἡ διάταξις τοῦ νόμου τοῦ 1861 ἔμεινε νεκρὰ, διότι οὔτε μεταλλευτικαὶ ἐργασίαι ἐγίνοντο, οὔτε τὰ εἰς αὐτὰς παρομαρτυροῦντα ἀτυχήματα συνέβαινον. Μετὰ δεκαετίαν ὅμως, ἀπὸ τοῦ 1870 περίπου, ὡς ὑμεῖς ἐνθυμεῖσθε κάλλιον ἐμοῦ, ἤρξαντο ἐκτελούμεναι σπουδαῖαι μεταλλευτικαὶ ἐργασίαι ἐν Ἑλλάδι, καὶ δὴ ἐν Λαυρίῳ, τὸ ὁποῖον κατεστάθη καὶ διατελεῖ τὸ σπουδαιότερον μεταλλευτικὸν κέντρον ἐν τῇ Ἀνατολῇ. Σὺν τῇ ἀναπτύξει τῶν μεταλλευτικῶν ἐργασιῶν ὅμως ἀνεπτύχθησαν, φυσικῷ τῷ λόγῳ, καὶ τὰ εἰς τὰς ἐργασίας ταύτας ἀναποτρέπτως παρομαρτυροῦντα δυστυχήματα τότε δ’ ἐθεωρήθη ἐπείγουσα ἡ ἀνάγκη τῆς ζωογονήσεως, οὕτως εἰπεῖν, τῆς διατάξεως τοῦ παλαιοῦ ἐκείνου νόμου, διότι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἄρθρου ἐκείνου ἀφίετο εἰς τὴν μεταγενεστέραν ἔκδοσιν Β. Διατάγματος, κανονίζοντος τὰ κατ’ αὐτήν. Κατὰ τὸ 1882 ἐξεδόθη τὸ διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1861 προαγγελλόμενον διάταγμα παρὰ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν μὲν τοῦ κ. Τρικούπη, ἐπὶ δὲ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ κ. Καλλιγᾶ. Τὸ διάταγμα ὥριζε τὸν σκοπὸν τοῦ ταμείου καὶ τοὺς πόρους αὐτοῦ, καὶ τὸ ἀποθεματικὸν κεφάλαιον· ἐκ τοῦ οὕτως ἀπαρτιζομένου κεφαλαίου ὥριζε πόσον ποσὸν πρέπει νὰ διατίθηται πρὸς περίθαλψιν ἐργατῶν ἐν περιπτώσει δυστυχήματος, Ἐν ἄρθρῳ 5 ὥριζεν, ὅτι ἡ περιουσία τοῦ ταμείου, μετατρεπομένη εἰς χρεώγραφα τοῦ Δημοσίου, ἐφυλάττετο ἐν ἰδιαιτέρῳ κιβωτίῳ τοῦ Κεντρικοῦ ταμείου, τὸ δὲ ποσὸν τῶν ἐτησίων εἰσπράξεων κατετίθετο εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, μέχρις ὅτου καὶ ἐκεῖνο μετατραπῇ εἰς χρεώγραφα. Τὸ ἄρθρον 6 ὥριζε τὰ προσόντα καὶ τὰς περιπτώσεις τῆς κτήσεως δικαιώματος περιθάλψεως, οἷον ἑνὸς ἔτους ἐργασίαν ἐν τοῖς μεταλλείοις καὶ ἄλλα τινά, ἐφ’ ὧν δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω ὑμᾶς, ἐκτιθεὶς τελειοτέρας λεπτομερείας, διότι ἐλπίζω, ἐὰν ἡ πρότασίς μου αὕτη ἀξιωθῇ ἐνδιαφέροντος, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο θέλει ἀπασχολήσει προσεχῶς ἐκτενέστερον τὴν Βουλήν. Ὁπωσδήποτε ὅμως ἐτέθησαν διὰ τοῦ διατάγματος ἐκείνου αἱ βάσεις πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τοῦ 1861. Δι’ ἑνὸς ἄρθρου αὐτοῦ ὡρίζετο ἐπιτροπὴ διοικητικὴ τοῦ ταμείου, ἀποτελουμένη ἐκ τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ τμήματος τῶν μεταλλείων ἐν τῷ αὐτῷ Ὑπουργείῳ καὶ ἐκ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Γεν. Λογιστηρίου· εἰς ταύτην δ’ ἀνετίθετο ἡ μεταγενεστέρα ἔκδοσις κανονισμοῦ, ὁρίζοντος ἀκριβέστερον τὰς λεπτομερείας τῆς λειτουργίας τοῦ ταμείου ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν. Τὸ διάταγμα ἀρχῆθεν εἶχε δειχθῆ λίαν αὐστηρὸν ὡς πρὸς τὴν χορήγησιν περιθάλψεων, ὁ δὲ κανονισμὸς ἐδείχθη ἔτι αὐστηρότερος. Π.χ. ἐν περιπτώσει θανάτου ἐργάτου τινὸς ἔπρεπεν ἐντὸς 48 μόνον ὡρῶν νὰ βεβαιωθῇ δι’ ἐνόρκου καταθέσεως τοῦ μηχανικοῦ καὶ τοῦ ἐργολάβου ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου ὁ θάνατος, διὰ νὰ παραχθῇ τὸ δικαίωμα τῆς περιθάλψεως! Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι βεβαίως φυσικῶς ἀδύνατον δι’ ἀνθρώπους παρεπιδημοῦντας ἐν Λαυρίῳ, ἄνευ συγγενῶν ἢ ἄλλων ἀμέσως ἐνδιαφερομένων προσώπων πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν διατυπώσεων. Τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ κανονισμοῦ τούτου κατὰ τὸ 1883 τὸ ταμεῖον περιέπεσεν εἰς πλήρη ἀφάνειαν καὶ εἰς πλήρη λήθην. Ἓν καὶ μόνον παράδειγμα ὑπάρχει, δεικνύον τὴν ὕπαρξιν τοῦ ταμείου· εἷς καὶ μόνον ἔλαβε περίθαλψιν ἀπὸ τοῦ 1882 μέχρι τοῦδε, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὸ ταμεῖον εἰσέῤῥευσαν ἐκ τῶν ὁρισθέντων πόρων ἄφθονα χρήματα, ἀποτελοῦντα, κατὰ τὰς πληροφορίας μου, περιουσίαν ἀνωτέραν τῶν 200,000 δραχμῶν. Καὶ διὰ νὰ παραχθῇ τόση περιουσία, προϋποτίθεται ἀνάπτυξις τῶν μεταλλευτικῶν ἐργασιῶν, ἑπομένως καὶ αὔξησις τῶν δυστυχημάτων ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων προέβλεπεν ὁ νόμος. Καὶ ὅμως οὐδεὶς ἐκ τῶν ὑπερχιλίων ἴσως παθόντων ἐργατῶν προσέφυγεν εἰς τὸ ταμεῖον, διότι ἠγνόει τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ. Ἐγὼ αὐτὸς ὁμολογῶ, ὅτι ἠγνόουν τὴν ὕπαρξιν τοῦ ταμείου καὶ ὡς πολίτης καὶ ὡς πολιτευόμενος, ἀλλὰ καὶ ὡς ἔχων ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον, διότι ἔχω ἐν Λαυρίῳ 400 ἢ καὶ 500 συμπολίτας μου ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ἐν συνόλῳ δὲ ἐκ τοῦ νομοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, περὶ τοὺς 800. Καὶ ἂν ἐγώ, ὁ ὑπόχρεως νὰ γινώσκω τὴν ὕπαρξιν τοῦ ταμείου, ἠγνόουν αὐτὴν, εἶναι βεβαίως λίαν καταληπτὸν, ἐὰν οἱ ἐργάται, οἱ ἐν τοῖς ἐγκάτοις τῆς γῆς ζῶντες, ἠγνόουν αὐτήν. Νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ κανονισθῶσιν ἄλλως τὰ περὶ τούτου· νομίζω, ὅτι δὲν θὰ διστάσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τοῦτο, ἐὰν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τοὺς μεγάλους κόπους καὶ τοὺς μεγάλους κινδύνους τῶν μεταλλευτικῶν ἐργασιῶν. Ἀρκεῖ νὰ φαντασθῇ τις, ὅτι οἱ μεταλλευταὶ ἐργάζονται εἰς στοὰς, ἢ ὁριζοντίους, προχωρούσας κατὰ ἑκατοντάδας μέτρων εἰς τὸ βάθος τῆς γῆς καὶ εὑρισκομένας 50 ἢ 100 μέτρα ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν αὐτῆς, ἢ εἰς στοὰς καθέτους, εἰς τὰς ὁποίας κατέρχεταί τις διὰ φρέατος βάθους 200 ἢ 300 μέτρων. Ἐκεῖ βασιλεύει αἰωνία νύξ, ἐκεῖ ἐπικρατεῖ ταρτάρειον σκότος καὶ σιγὴ νεκρικὴ, διακοπτόμενα μόνον ὑπὸ ἀμυδροῦ φανοῦ καὶ ὑπὸ τοῦ κρότου τῆς σφύρας ἢ τῆς ἐκρήξεως τῆς δυναμίτιδος· ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐργασίας συμβαίνουσι δυστυχήματα, ἐξ ὧν προέρχονται ἀκρωτηριασμοὶ καὶ θάνατοι εἰς τοὺς ἐκεῖ ἐργαζομένους. Ἀλλ’ οὗτοι, οἱ οὕτω πως θυσιάζοντες τὴν ζωήν των διὰ νὰ προσπορίσουν εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ τὴν Πολιτείαν καὶ ἐν γένει εἰς τὸν τόπον καὶ τὸν πολιτισμὸν τόσον μεγάλην ὑπηρεσίαν, ὁποίαν προσπορίζουσι τὰ πολύτιμα μέταλλα, δὲν λαμβάνουσι τὸ γλίσχρον ποσὸν περιθάλψεως 20 ἢ 30 δραχμῶν, ὡς εἶχε προνοήσει ὑπὲρ αὐτῶν εἷς νόμος. Νομίζω, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ληφθῇ νῦν ἡ τοιαύτη πρόνοια περὶ αὐτῶν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον οἱ ἡμέτεροι ἐργάται εἶναι ἄξιοι τοιαύτης μερίμνης διὰ τὸ ἤρεμον καὶ διὰ τὸ νηφάλιον τοῦ χαρακτῆρος καὶ διὰ τὴν ἐγκράτειαν καὶ διὰ τὴν στέρησιν ἐκείνων τῶν κακιῶν, αἱ ὁποῖαι χαρακτηρίζουσι τοὺς ἐργάτας ἄλλων ἐθνῶν. Καὶ ἀναγινώσκομεν καθ’ ἑκάστην εἰς τὰς ἐφημερίδας, τί συμβαίνει εἰς τὴν Εὐρώπην ἕνεκα τῆς διαρκοῦς καὶ ἐνδελεχοῦς ἀνακινήσεως τοῦ ἐργατικοῦ ζητήματος. Πολλαὶ χῶραι ἐθεώρησαν αὐτὸ ὡς ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων ζητημάτων, αὐτὸς δὲ ὁ αὐτοκράτωρ τῆς Γερμανίας, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἀπεπειράθη νὰ καταστήσῃ τὸ ζήτημα τῶν ἐργατῶν ζήτημα πανευρωπαϊκόν. Ὅλαι αἱ νομοθεσίαι ἔλαβον ἤδη μέτρα περὶ τῶν ἐργατῶν, καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἐν Γερμανίᾳ ὑπάρχουσι τέλεια καὶ πλήρη συστήματα, προστατεύοντα τοὺς ἐν πάσαις ταῖς βιομηχανικαῖς ἐργασίαις, οὐχὶ δὲ μόνον ἐν ταῖς μεταλλευτικαῖς, ἀσχολουμένους ἐργάτας. Δὲν πρόκειται σήμερον ἐνταῦθα νὰ ἀσχοληθῶ περὶ ἄλλου τινὸς ζητήματος, περὶ τῆς λήψεως ἀστυνομικῶν μέτρων αὐστηρῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ὅσον οἷόν τε μεγαλειτέραν ἀποτροπὴν τῶν δυστυχημάτων. Προκειμένου ὅμως νὰ ληφθῇ μέτρον, βελτιοῦν τὴν τύχην τῶν τοιούτων ἐργατῶν, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε δράξει τὴν περίστασιν αὐτὴν, ἵνα λάβῃ τοιαύτην εὐεργετικὴν πρόνοιαν καὶ δι’ αὐτοὺς καὶ διὰ τοὺς ἐργάτας ἄλλων βιομηχανιῶν. Εὐτυχῶς ἡμεῖς στερούμεθα τοῦ ἐργατικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀναταράσσει, ὡς εἶπον ἀνωτέρω, ὅλας σχεδὸν τὰς εὐρωπαϊκὰς χώρας· ἀλλὰ θὰ ἦτο φρονιμώτερον καὶ σκοπιμώτερον, ἐὰν νῦν ἐν ἀρχῇ θέσῃ ἡ Πολιτεία τοιαύτας βάσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀποκλείωσιν ἐν τῷ μέλλοντι τοὺς φόβους καὶ τοὺς κινδύνους τοιούτων ταραχῶν καὶ ἀνακινήσεων ἐν Ἑλλάδι. Νομίζω, ὅτι μέτρον περιθάλψεως, ἐν περιπτώσει δυστυχήματος, ὡς τὸ ὑφιστάμενον διὰ τοὺς μεταλλευτὰς, εἰ καὶ μὴ λειτουργοῦν, κατὰ τὸ παρὸν, ἔπρεπε νὰ ληφθῇ καὶ διὰ τοὺς ἐργάτας τῶν ἀνθρακωρυχείων, τῶν μηχανουργείων, τῆς κατεργασίας τῶν μετάλλων ἐν γένει, τοῦ ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου, τῶν λατομείων, τῶν σιδηροδρόμων, τῶν πυριτιδοποιείων καὶ ὅλων ἐκείνων τῶν ἐπαγγελμάτων, τῶν ὁποίων ἡ ἐνάσκησις συνοδεύεται διὰ κινδύνων κατὰ τῆς ὑγείας ἢ κατὰ τῆς ζωῆς. Σήμερον οὗτοι πάντες παραμελοῦνται ἀσπλάγχνως, καὶ ὅταν ἀκόμη πάθωσι τὸ ἀποτροπαιότερον ἀτύχημα. Ἰδίᾳ ὅμως οἱ τῶν μεταλλείων, περὶ ὧν κυρίως ὁμιλῶ σήμερον. Δὲν θέλω νὰ κινήσω τὸν οἶκτον ὑμῶν διὰ τῆς ἐπιδείξεως εἰκόνος τοιαύτης ἐργάτου τινὸς συμπολίτου μου, Δημ. Χαραμῆ, νοσηλευομένου ἐπὶ ἓξ ἤδη μῆνας ἐν τῷ «Εὐαγγελισμῷ». Ἂν ρίψητε ἓν βλέμμα ἐπ’ αὐτῆς, θὰ ἴδητε ὁποίαν παραμόρφωσιν ὑπέστη ὁ ἀτυχὴς νέος διὰ τῆς ἀπωλείας ἀμφοτέρων τῶν χειρῶν, τῆς μὲν δεξιᾶς ἀπὸ τοῦ καρποῦ, τῆς δὲ ἄλλης ἀπὸ τοῦ βραχίονος, καὶ τοῦ ἑνὸς τῶν ποδῶν ἀπὸ τοῦ γόνατος! Καὶ νοσηλεύεται ἐπὶ ἓξ μῆνας καί τινας ἡμέρας ἤδη, διὰ νὰ συντηρήσῃ ἐκεῖνο τὸ τεμάχιον τοῦ σώματος, τὸ ὁποῖον ἔμεινεν εἰς αὐτόν! Καὶ ὅμως οὗτος, μὴ ὑποβαλὼν εἰς ὅρκισιν ἐντὸς 8 ἡμερῶν τὸν μηχανικὸν τῆς ἐργασίας, ἐν ᾗ ἠκρωτηριάσθη, δὲν δικαιοῦται πρὸς περίθαλψιν 25 ἢ 30 δραχμῶν! Ἰδέτε τὴν φωτογραφίαν ταύτην καὶ κρίνατε! Κατὰ τὰ τελευταῖα δύο ἔτη ἐν μόνῳ τῷ «Εὐαγγελισμῷ» ἐνοσηλεύθησαν περὶ τοὺς 20, παθόντες ἐν Λαυρίῳ· προστιθεμένων δὲ καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νοσηλεύονται ἐν τοῖς δύο νοσοκομείοις τοῦ Λαυρίου, ἐν ταῖς οἰκίαις των, ἐν τῷ δημοτικῷ νοσοκομείῳ καὶ παρὰ τοῖς συγγενέσιν ἢ ἐν ταῖς πατρίσιν αὐτῶν, ἀποτελεῖται ἀριθμὸς θυμάτων ἐν ταῖς μεταλλευτικαῖς ἐργασίαις ἀπὸ τῆς ἀρχῆς μέχρι τοῦδε, ἀνερχόμενος εἰς πολλὰς ἑκατοντάδας, ἴσως καὶ εἰς ὑπερχιλίους, κατὰ πρόχειρον ὑπολογισμόν μου. Σκοπὸν ἔχω, μετὰ τὴν λῆψιν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας θὰ εὐαρεστηθῇ, ὡς ἐλπίζω, ἡ Κυβέρνησις νὰ προσαγάγῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, νὰ ὑποβάλω γνώμην περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ ἠδύνατο νὰ διαῤῥυθμισθῇ κάλλιον ἡ τύχη τῆς εὐρείας πλέον νῦν ἐν Ἑλλάδι τάξεως τῶν ἐργατῶν. Εὐτυχῶς ἔχομεν νῦν δύο παραδείγματα, τὰ ὁποῖα δεικνύουσι πόσον ἀσφαλῶς ἤθελεν εὐδοκιμήσει τοιοῦτο μέτρον, τὰ παραδείγματα, ἅτινα ἔδωσαν αἱ δύο ἐν Λαυρίῳ μεταλλευτικαὶ ἑταιρίαι διὰ τῆς κρατήσεως 1% μὲν παρὰ τῆς Ἑταιρίας τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου ἐπὶ ἑκάστης πληρωμῆς, γινομένης πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους ἢ τοὺς ἐργάτας ἢ τοὺς προμηθευτὰς τῆς ἑταιρίας, 1½ δὲ μέχρι 2% ὑπὸ τῆς Γαλικῆς Ἑταιρίας. Διὰ τοῦ πόρου τούτου ἡ Γαλλικὴ Ἑταιρία συντηρεῖ ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν δύο νοσοκομεῖα, ἐν τοῖς ὁποίοις ὑπηρετοῦσιν ἰατροὶ δόκιμοι καὶ ἀνεγνωρισμένης ἐπιστημονικῆς ἀξίας, καὶ ἐν οἷς εὑρίσκουσιν οἱ τραυματίαι ἢ καὶ ἀσθενεῖς ἐργάται δωρεὰν τὴν παροχὴν φαρμάκων, τὴν παροχὴν χρηματικῶν ἔτι ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας βοηθημάτων, ἀνερχομένων ἐνίοτε εἰς χιλιάδας δραχμῶν. Διὰ τὸν παθόντα ἐκεῖνον συμπολίτην μου, τοῦ ὁποίου τὴν εἰκόνα περιεργάζονται αὐτὴν τὴν στιγμὴν οἱ κκ. συνάδελφοι, ἡ ἑταιρία εἶχε τὴν γενναιότητα νὰ χορηγήσῃ βοήθημα δύο χιλιάδων δραχμῶν. Ἀλλ’ εἰς μεγαλείτερον βαθμὸν ἀνέπτυξε τὸν εὐεργετικὸν τοῦτον θεσμὸν ἡ Ἑταιρία τῶν Μεταλλουργείων τοῦ Λαυρίου. Αὕτη κατήρτισε ταμεῖον «Αὐτοβοηθείας», οὗτινος ἔχω ἐνταῦθα τὸν κανονισμόν, ταμεῖον πλουσιώτατον καὶ εὐεργετικώτατον, μόνον διὰ τῆς κρατήσεως 1% ἐπὶ ἑκάστης πληρωμῆς.

§24ΠΑΧΥΣ. Καὶ ἡ Γαλλικὴ Ἑταιρία.

§25ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως· ἀλλὰ δὲν ἤμην βέβαιος περὶ αὐτῆς, ἐλλείψει ἐπαρκῶν πληροφοριῶν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀποφασίσει νὰ λάβῃ εὐρεῖαν καὶ φιλάνθρωπον πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, συνιστῶ αὐτῇ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοὺς κανονισμοὺς τῶν ταμείων τούτων ἀμφοτέρων τῶν ἑταιριῶν, ἰδίᾳ τῆς «Αὐτοβοηθείας» τῶν «Μεταλλουργείων», καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτων νὰ κανονίσῃ τὰ κατὰ τὸ ταμεῖον, περὶ οὗ πρόκειται. Ἐπιφυλασσόμενος ἐν καιρῷ νὰ ἀναπτύξω εὐρύτερον τὸ ζήτημα, καὶ νὰ προτείνω, ὡς εἶπον ἤδη, γνώμην διαῤῥυθμίσεως τοῦ ταμείου, ὑποβάλλω νῦν τὰς ἐρωτήσεις ταύτας, ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ πάλιν παρακαλῶ νὰ δοθῇ ταχέως ἡ ἀπάντησις, ἥτις ἄλλως δὲν εἶναι καὶ δύσκολος, ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῶν ἐρωτήσεων (ἀναγινώσκει). «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ χορηγήσῃ τῇ Βουλῇ τὰς ἑξῆς πληροφορίας: Αʹ. Πότε κατετέθησαν κατὰ πρῶτον ἐν τῷ πρὸς περίθαλψιν τῶν μεταλλευτῶν ἐργατῶν εἰδικῷ ταμείῳ χρήματα ἐκ τοῦ φόρου 1% κατὰ τὸ ἄρθρον 31 τοῦ «περὶ Μεταλλείων» νόμου ΧϞʹ τοῦ 1861, καὶ παρὰ τίνος ἑταιρίας τὸ πρῶτον; Βʹ. Πόσαι καὶ τίνες εἰσὶ νῦν αἱ μεταλλευτικαὶ ἑταιρίαι, αἱ καταβάλλουσαι φόρον ὑπὲρ τοῦ ταμείου τούτου, ἢ καὶ τίνες ἰδιῶται, ἰδιοκτῆται μεταλλείων; Γʹ. Πόσα καταβάλλει ἑκάστη ἑταιρία ἢ ἕκαστος ἰδιώτης, ἰδιοκτήτης μεταλλείου, ἐτησίως; Δʹ. Πόσα εἰσὶ τὰ ἀρχῆθεν μέχρι τοῦ προπαρελθόντος ἔτους 1889, συμπεριλαμβανομένου, κατατεθέντα, εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο χρήματα; Εʹ. Ποῦ εὑρίσκονται τὰ χρήματα ταῦτα κατατεθειμένα καὶ πῶς φυλάσσονται; Ϛʹ. Παρετηρήθη ποτὲ ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν χρημάτων τοῦ ταμείου τούτου ἔλλειμμα; — Πόσον; — Ἐγένετο δὲ ὅ,τι διατάσσει τὸ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου ΧϞʹ ἐκδοθὲν Β. Διάταγμα τῆς 31 Μαΐου 1882 (ἄρθρον 13) πρὸς περιφρούρησιν τῶν συμφερόντων τοῦ ταμείου; Ζʹ. Πόσας περιθάλψεις ἀπένειμε τὸ ταμεῖον εἰς ἐργάτας ἀτυχήσαντας; καὶ δή: 1) κατὰ κατηγορίαν τῶν λαβόντων (ἂν οὗτοί εἰσιν αὐτοὶ οἱ παθόντες ἐργάται, ἢ αἱ χῆραι καὶ τὰ τέκνα, ἢ οἱ γονεῖς αὐτῶν)· 2) κατ’ εἶδος τῆς περιθάλψεως (τριμηνιαῖαι, ἑξαμηνιαῖαι, ἐτήσιοι ἢ διαρκεῖς, ἢ βοηθήματα ἐφ’ ἅπαξ χορηγηθέντα)· καὶ 3) κατὰ ποσόν. Ηʹ. Ὁποία ἡ ἐτησία δαπάνη τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ταμείου τούτου, ἤτοι δι’ ἐπιμίσθιον τοῦ φυλάσσοντος καὶ διαχειριζομένου τὰ χρήματα ὑποταμίου, δι’ ἀμοιβὴν τοῦ ἐνεργοῦντος τὴν γραφικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ταμείου, διὰ γραφὴν ὕλην καὶ ἄλλας τυχὸν ἀνάγκας τοῦ σχετικοῦ γραφείου; Θʹ. Νὰ παρακληθῶσιν αἱ ἐν Λαυρίῳ δύο μεγάλαι μεταλλευτικαὶ ἑταιρίαι (ἡ Ἑλληνικὴ καὶ ἡ Γαλλικὴ) νὰ χορηγήσωσι τὴν πληροφορίαν, κατὰ τὰ ἡμερολόγια αὐτῶν, ἢ κατὰ τὰ ἐν τῷ νοσοκομείῳ ἑκατέρας τηρούμενα βιβλία, πόσοι εἰσὶν οἱ παθόντες ἐν ταῖς ἐργασίαις τῶν οἰκείων μεταλλείων ἀρχῆθεν ἄχρι τοῦδε, ὑπὸ δύο μεγάλας κατηγορίας, χάριν εὐκολίας: 1) πόσοι ἐφονεύθησαν· 2) πόσοι ἐτραυματίσθησαν. Ιʹ. Νὰ χορηγηθῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως οἱαδήποτε ἑτέρα σχετικὴ πληροφορία, κατὰ τὴν κρίσιν αὐτῆς χρήσιμος πρὸς διαφώτισιν τῆς Βουλῆς.» Ἡ περισυλλογὴ τῶν πληροφοριῶν τούτων εἶναι εὔκολος, διότι αἱ μὲν θὰ ληφθῶσιν ἐκ τῶν γραφείων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ δὲ ἐκ τῶν Διευθύνσεων τῶν δύο μεταλλευτικῶν ἑταιριῶν τοῦ Λαυρίου. Ἐκ τῆς καταθέσεως τῶν πληροφοριῶν, ἃς ζητῶ, θέλει πεισθῆ ἡ Βουλή, ὅτι τὸ ταμεῖον τὸ πρὸς περίθαλψιν τῶν μεταλλευτῶν ἐργατῶν ἥμαρτεν ἐξ ὁλοκλήρου τοῦ σκοποῦ αὑτοῦ, διότι οἱ ἐργάται δὲν γνωρίζουν κἂν τὴν ὕπαρξιν τοῦ ταμείου τούτου· εἶναι δὲ ἀδύνατον νὰ ἐκτελέσωσι τὰς κεκανονισμένας διατυπώσεις τοῦ διατάγματος καὶ τοῦ κανονισμοῦ. Παρακαλῶ δὲ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σπεύσῃ, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον καὶ νῦν τυγχάνει σπουδαῖον διὰ μεγάλην τάξιν τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ μέλλον βεβαίως θὰ καταστῇ σπουδαιότερον, διότι ὁσημέραι, παρ’ ὅλας τὰς ἡμετέρας μεμψιμοιρίας, ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία προοδεύει, αὐξάνεται δὲ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐργατῶν, καὶ τὰ δυστυχήματα, καὶ ἑπομένως ἡ ἀνάγκη τῆς περιθάλψεως ὑπὸ οἷον δήποτε τύπον καὶ τρόπον. Καλὸν δὲ εἶναι ἀπὸ τοῦδε, ὅτε ἔχομεν τὸν καιρὸν καὶ τὴν ἄνεσιν, νὰ κανονίσωμεν τὰ κατ’ αὐτό. Κατὰ σύμπτωσιν ἐν τῇ σημερινῇ «Ἐφημερίδι» ἀνέγνων, ὅτι δύο πάλιν φοβερὰ δυστυχήματα ἐγένοντο χθὲς ἐν Λαυρίῳ, τὸ μὲν εἰς ἐργάτην ἐκ Χαλκίδος, ἀποβαλόντα τὴν ζωὴν ἐκ πτώσεως εἰς φρέαρ 22 μέτρων βάθους, τὸ δὲ εἰς ἄλλον τινὰ ἐργάτην, οὗτινος ἀπεκόπη ἡ ἀριστερὰ χείρ, ἐπληγώθη ὁ εἷς τῶν ποδῶν καὶ ἡ κεφαλὴ ἐπικινδύνως. Ὁ ἐργάτης οὗτος ἢ τὰ ἀνήλικα τέκνα καὶ οἱ γονεῖς τοῦ φονευθέντος εἶναι δυνατὸν ἐντὸς 48 ὡρῶν νὰ προκαλέσωσι τὴν ἔνορκον κατάθεσιν τοῦ μηχανικοῦ, τοῦ ἐργολάβου καὶ τῶν τυχὸν παρευρεθέντων μαρτύρων, ὡς ἀπαιτεῖ τὸ Β. Διάταγμα καὶ ὁ κανονισμός; Οὗτος μάλιστα ὁρίζει ὅτι τὰ πιστοποιητικὰ τοῦ Δημάρχου περὶ τῆς ταυτότητος τοῦ παθόντος πρέπει νὰ ἐκδίδωνται ἐντὸς 15 ἡμερῶν, ἄλλως εἶναι ἀπαράδεκτα. Εἶναι τοῦτο δυνατὸν, προκειμένου περὶ ἐργατῶν ἐκ Βοιῶν, ἢ ἐκ Λακωνίας, ἢ ἐξ Ἀμοργοῦ, μὲ τὴν γνωστὴν δυσκολίαν τῆς συγκοινωνίας; Πρὸς τί οἱ περιορισμοὶ οὗτοι; Ἵνα καταστῇ τὸ ταμεῖον ἄχρηστον! Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀποφασίσει ἀπὸ τοῦδε, σὺν τῇ προσαγωγῇ τῶν πληροφοριῶν, ἃς ζητῶ, νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ συντάξεως σχεδίου τινός, κανονίζοντος αὐτὰ εὐρύτερον καὶ περιλαμβάνοντος καὶ ἄλλας τάξεις ἐργατῶν, ὅσας ὑπέδειξα, ἢ ὅσας αὐτὴ κρίνει ἀξίας εἰδικῆς προνοίας, ἀναντιῤῥήτως ἤθελε πράξει μεγάλην εὐεργεσίαν εἰς εὐρεῖαν τάξιν ἐργατῶν Ἑλλήνων φιλοπόνων, ὀλιγαρκῶν, τιμίων καὶ φιλησύχων, ἀξίων δὲ πάντως τῆς τοιαύτης μερίμνης ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας.

§26ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐν τῷ τεύχει τῆς Ἀγγλικῆς Κυανῆς Βίβλου, διὰ τῆς ὁποίας ἐδημοσιεύθησαν τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὰς ἀπαιτήσεις Ἄγγλων πιστωτῶν ἐναντίον τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, ὑπάρχει ἔγγραφον τοῦ ἐνταῦθα πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας πρὸς τὸν λόρδον Σώλσβαρυ, περιέχον βαρεῖαν κατηγορίαν κατὰ τῶν 12 Βουλευτῶν τοῦ νομοῦ Κυκλάδων. Ὁ πρεσβευτὴς τῆς Ἀγγλίας, πεισθεὶς, ὅτι ἡ κατηγορία αὕτη ἦτο ἄδικος, ὡς στηριχθεῖσα ἐπὶ πληροφοριῶν ἐντελῶς ἀνακριβῶν, μοὶ ἀπηύθυνε χθὲς ἐπιστολὴν, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω πρὸς τὴν Βουλὴν (ἀναγινώσκει):

«ΑΓΓΛΙΚΗ ΠΡΕΣΒΕΙΑ.

«Ἐν Ἀθήναις τῇ 26/8 Δεκεμβρίου 1891. «Κύριε Ὑπουργέ. «Ἡ προσοχή μου ἐπεστήθη ἐπὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἐν τῇ Κυανῇ Βίβλῳ, ἐπὶ τῶν ἀπαιτήσεων Βρεττανῶν ὑπηκόων κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας τῆς Σύρου, ὑπάρχει χωρίον ἐν μιᾷ τῶν ἀναφορῶν μου πρὸς τὸν λόρδον Salisbury, ἥτις ποιεῖται ἰσχυρὰν κατηγορίαν κατὰ τῶν Βουλευτῶν τῶν Κυκλάδων. «Λυποῦμαι, ὅτι κακῶς ἐπληροφορήθην ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ ὅτι ἡ ἐσφαλμένη βεβαίωσις ἐπισήμως ἐδημοσιεύθη. Ἡ μόνη ἱκανοποίησις, ἣν δύναμαι νὰ δώσω εἰς τοὺς ἐντίμους Κυρίους, οἵτινες ἀδίκως παρ’ ἐμοῦ ἐμνημονεύθησαν ὡς θέσαντες ἑαυτοὺς εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς Ἑταιρίας πρὸς ἀνοικείους σκοποὺς, εἶναι νὰ αἰτήσωμαι παρὰ τῆς Ὑμετέρας Ἐξοχότητος νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ ἐκθέσῃ ἐν τῇ Βουλῇ ἐν πρώτῃ ἀμέσῳ εὐκαιρίᾳ τὴν λύπην μου ἐπὶ τῇ δημοσιεύσει μιᾶς ἀπολύτως ἀβασίμου αἰτιάσεως. «Ἡ Ὑμετέρα Ἐξοχότης ἔχει τὴν ἄδειαν, ἐὰν τὸ νομίσῃ καλὸν, νὰ ἀναγνώσῃ τὴν ἐπιστολὴν ταύτην ἐν τῇ Βουλῇ. «Δράττομαι τῆς εὐκαιρίας ταύτης, ὅπως ἐκφράσω τῇ Ὑμετέρᾳ Ἐξοχότητι τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἐξαιρέτου πρὸς αὐτὴν ὑπολήψεώς μου. Monson.»

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§28ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εἰς πάντας γνωστόν, ὅτι ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ἡ Ἑλληνικὴ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία, ἕνεκα τῆς ἀπίστου διαχειρίσεως τῶν συμφερόντων αὐτῆς καὶ ἕνεκα τῆς ἀνικάνου καὶ ἁρπακτικῆς διοικήσεως αὐτῆς, καταστραφεῖσα, διέρχεται τὸν ἔσχατον τῆς ἀγωνίας βίον. Οὐδεὶς βεβαίως δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο. Καὶ ἡ μὲν προκάτοχος Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψήφισιν τῆς Βουλῆς σύμβασιν περὶ ἱδρύσεως μεγάλης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, εἰς ἀντικατάστασιν τῆς θνησκούσης Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, ὁ δὲ νῦν Πρωθυπουργὸς, εὑρισκόμενος τότε ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, δὲν ἠμφισβήτησε τὴν ἑτοιμοθάνατον κατάστασιν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, καὶ τὴν ἀνάγκην συστάσεως ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας νέας, ἀλλ’ ἀπέκρουσεν, ὡς ἀσυμφόρους εἰς τὸ Κράτος, τοὺς ἐν τῇ συμβάσει τοῦ κ. Τρικούπη ὅρους, καὶ ἐκήρυξεν, ὅτι, ἐρχόμενος αὐτὸς εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἤθελε μεριμνήσει περὶ ἱδρύσεως ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας μὲ ὅρους συμφέροντας καὶ μὲ ἕδραν ὡρισμένην τὴν Σῦρον. Ἀλλ’ ἀνελθὼν εἰς τὴν ἐξουσίαν ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐλησμόνησε καὶ ταύτην τὴν ὑπόσχεσίν του, ὡς ἐλησμόνησε πάσας τὰς ὑποσχέσεις του, καὶ ἐζήτησε δι’ ἐμβαλωμάτων νὰ στηρίξῃ τὴν ἑτοιμοθάνατον παλαιὰν ἑταιρίαν. Ἐγνώριζε καλῶς, ὅτι ἡ ἑταιρία αὕτη δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ στηριχθῇ καὶ νὰ ζήσῃ, αἱ δὲ ὑπερβολικαὶ χρηματικαὶ χορηγίαι, τὰς ὁποίας πρὸς τοῦτο ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ἔδιδεν, εἰς μάτην ἐδίδοντο. Τὸ ἐγνώριζε, διότι οὐδεὶς τὸ ἠγνόει, καὶ αὐτὸς δὲ πρότερον τὸ ὡμολόγει, τὸ ἀπέδειξαν δὲ τρανῶς καὶ οἱ ἀγορεύσαντες κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς, ἐν τῇ συζητήσει τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν εἰρημένων παροχῶν. Τὸ ἐγνώριζε καλῶς, ἀλλ’ ἔσπευδε νὰ δώσῃ τὰς χρηματικὰς χορηγίας εἰς τοὺς γνωστοὺς ἐκμεταλλευτὰς τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, οἵτινες εἶναι φίλοι αὐτοῦ καὶ τῶν οἰκείων του. Καὶ ὅταν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Συγγρὸς ὡμίλει τοσοῦτον σαφῶς καὶ πειστικῶς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐστενοχωρεῖτο, καὶ διέκοπτε συνεχῶς, καὶ ἤθελε νὰ εἰρωνεύηται, διὰ νὰ κρύπτῃ τὴν ἀνησυχίαν του. Καὶ ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσω ἐγὼ, μοὶ ἐμήνυσε διά τινος συναδέλφου, παρακαλῶν με νὰ μὴ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐπειδὴ ἐγὼ δὲν ὑπήκουσα, μοὶ ἔκαμε τὴν ἐπιοῦσαν πικρὰς παρατηρήσεις, ὅτι δὲν ἔκαμα καλὰ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ ὅτι οὐδόλως ἐκ τούτου ὠφελήθην. Ἂν καὶ ἡμεῖς δὲν ἐζητήσαμεν νὰ μὴ ψηφισθῶσιν αἱ χορηγίαι, ἀλλὰ προείπομεν τὴν διαρπαγὴν αὐτῶν, καὶ ὑπεστηρίξαμεν νὰ μὴ δοθῶσιν αὗται εἰς χεῖρας τῶν γνωστῶν ἁρπάγων, οἵτινες ἔπρεπε νὰ ἀποβληθῶσιν ἀπὸ τὴν διοίκησιν τῆς ἑταιρίας, καὶ ἐσυστήσαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τοὐλάχιστον ληφθῇ ἐν τῷ μέλλοντι πρόνοια περὶ καλῆς διοικήσεως τῆς ἑταιρίας, τὸ ὁποῖον, ἐὰν ἐγίνετο ἀπὸ πέρυσιν, ἠδύνατο ἴσως, διὰ τῶν ματαιωθεισῶν ἤδη χορηγιῶν, νὰ σωθῇ ἡ ἑταιρία, ὡς ἄνδρες εἰδήμονες ἀποφαίνονται, ἐν τούτοις, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπέμεινε καὶ ἐδόθησαν εἰς αὐτοὺς δραχμαὶ 385 χιλιάδες, τὸ ποσὸν, ὅπερ εἶχε πληρωθῇ εἰς τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ ἀντιτίμου τῆς «Μυκάλης», ἡ ὁποία ἐπεστράφη ἤδη εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐκ δὲ τῶν ψηφισθεισῶν χρηματικῶν χορηγιῶν ἐπληρώθησαν μέχρι τοῦδε 800 χιλιάδες δραχμῶν περίπου, καὶ ἐξακολουθοῦσι πληρονόμεναι 57,400 δραχμαὶ κατὰ μῆνα. Ὅλα δὲ ταῦτα τὰ χρήματα ἐδόθησαν εἰς μάτην, ἐχρησίμευσαν εἰς καταχρήσεις, καὶ οὐδεμία δι’ αὐτῶν ἐπῆλθε βελτίωσις εἰς τὰ πράγματα τῆς ἑταιρίας. Ἐκ τῶν χρημάτων τῆς «Μυκάλης» ἐπληρώθησαν δραχμαὶ 350 χιλιάδες εἰς ἐξόφλησιν ἐγχειρογράφων δανείων ἐκ δραχμῶν 850 χιλιάδων, πρὸς 40 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σώζει τὴν ἑταιρίαν, διότι ὑπάρχουσι πλεῖστα ἄλλα χρέη αὐτῆς, ἐγχειρόγραφα καὶ μὴ, διὰ τὴν καθυστέρησιν τῶν ὁποίων ἐπισπεύδεται ἡ πτώχευσις τῆς ἑταιρίας, τὴν ὁποίαν οὐδεμία δύναμις δύναται νὰ ἀναστείλῃ. Αἱ εἰσπράξεις τῆς ἑταιρίας κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ὑπῆρξαν μέγισται, ἕνεκα τῆς ἐκ τῆς εὐφορίας τῶν προϊόντων κινήσεως τοῦ ἐμπορίου. Ἀλλ’ οὔτε διὰ τῶν εἰσπράξεων τούτων, οὐδὲ διὰ τῶν ἐκ τοῦ Δημοσίου χρηματικῶν παροχῶν ἠλαττώθησαν τὰ χρέη τῆς ἑταιρίας, διότι οὐδεμίαν ἄλλην πληρωμὴν ἐνήργησε, τὰ δὲ χρέη τῆς ἑταιρίας ηὔξησαν διὰ τῆς καθυστερήσεως τῶν τόκων, καὶ τὰ εἰσπραχθέντα χρήματα ἐχρησίμευσαν εἰς ἄλλα. Αἱ καθυστερήσεις τῶν μισθῶν τοῦ προσωπικοῦ εὑρίσκονται εἰς τὸ αὐτὸ καὶ ἔτι χειρότερον ἀπὸ πέρυσι σημεῖον. Αἱ περὶ πτωχεύσεως αἰτήσεις ὑφίστανται καὶ ἐπισπεύδονται, καὶ μόνον ἡ σκανδαλώδης ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως ἀναβάλλει αὐτὴν, διασύρουσα οὕτως εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν τὴν ὑπόληξιν τῆς ἐν τῷ Κράτει δικαιοσύνης....

§29ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ποία εἶναι ἡ σκανδαλώδης διαγωγὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς;

§30ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λάβετε ὑπομονὴν καὶ θὰ τὸ ἀκούσητε. Καὶ διὰ νὰ ἐννοήσητε ὁποίας ἐθνικῆς βλάβης ἐγένετο πρόξενος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῆς ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ συμπεριφορᾶς του, θὰ σᾶς ἀναγνώσω περικοπάς τινας ἐκ τῶν διαμειφθέντων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐγγράφων μεταξὺ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἀγγλίας καὶ τοῦ ἐνταῦθα πρεσβευτοῦ αὐτῆς, ἅτινα ἐδημοσιεύθησαν ἐσχάτως ἐν τῇ Κυανῇ Βίβλῳ τῆς Ἀγγλίας, προκειμένου περὶ μερίμνης αὐτῶν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν Ἄγγλων δανειστῶν τῆς ἑταιρίας. Ὁ πρέσβυς κ. Μόνσων λέγει τῷ μαρκησίῳ Σαλισβουρὺ μεταξὺ τῶν ἄλλων (ἀναγινώσκει): «Ἡ κατάστασις καὶ ἡ διαγωγὴ τῆς ἑταιρίας ταύτης ἐπὶ μακρὸν ἤδη χρόνον κατέστησαν ἀπροκάλυπτον καὶ πασιφανὲς σκάνδαλον. Δυστυχῶς κατώρθωσεν αὕτη, μεταχειρισθεῖσα ἐπιῤῥοὴν τοῦ χειρίστου εἴδους, νὰ ματαιώσῃ πᾶσαν νομικὴν ἀγωγὴν, ἐγερθεῖσαν κατ’ αὐτῆς ὑπὸ τῶν διαφόρων αὐτῆς πιστωτῶν. Ἐὰν ὁ νόμος ἐφηρμόζετο πρεπόντως, αὕτη πρὸ πολλοῦ θὰ ἦτο κεκηρυγμένη ἐν καταστάσει πτωχεύσεως, ἀλλ’ ἡ κήρυξις τῆς πτωχεύσεως ἤθελε παραχρῆμα ἀναστείλει τὴν περαιτέρω παροχὴν τῆς κυβερνητικῆς ἐπιχορηγήσεως, καὶ ἐπειδὴ τὴν ἐπιχορήγησιν ταύτην διανέμονται νῦν δώδεκα ὑπουργικοὶ Βουλευταὶ, οἵτινες εἰσεχώρησαν ἐν τῇ διοικήσει τῆς ἑταιρίας, εἰσὶ δὲ πρὸς αὐτὴν πλάγιοι προμηθευταὶ γαιανθράκων, ὑλικοῦ καὶ ἄλλων ἐφοδίων, ἐξησκήθη ἀρκοῦσα πίεσις ἐπὶ τὰ δικαστήρια, ὅπως κωλυθῇ ἡ ἐκτέλεσις τῆς δικονομίας, ἣν ὁ νόμος ἐπιτάσσει ἐν περιπτώσει τοιαύτης φύσεως....» Ἐν ἑτέρῳ ἐγγράφῳ, εἷς ἐκ Πειραιῶς,—δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ ὄνομά του, οὐδὲ τίνα ἰδιότητα ἔχει· ἂν ἦναι ἀντιπρόσωπος τῆς Ἀγγλίας, ἢ ἀντιπρόσωπος τῶν δανειστῶν, δὲν ἐνόησα,—ἀναφέρει εἰς τὸν πρεσβευτὴν τῆς Ἀγγλίας τάδε (ἀναγινώσκει) «....Φρονῶ ἐπίσης, ὅτι νέα αἴτησις δέον νὰ ἐπιδοθῇ πρὸς τὸ ἐν Σύρῳ δικαστήριον, ὅπως ἡ ἑταιρία κηρυχθῇ εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως. Ἀλλ’ ἐκ πληροφοριῶν, αἵτινες μοὶ ἐδόθησαν ὑπὸ προσώπων, μετεχόντων τῆς διοικήσεως τῆς ἑταιρίας, φαίνεται ὅτι οὗτοί εἰσι πληρέστατα παρεσκευασμένοι κατὰ τοιούτου κινήματος, γιγνομένου ὑφ’ οἱουδήποτε τῶν δανειστῶν. Προητοίμασαν δὲ, ὅπως τὸ δικαστήριον διορίσῃ ἓν συνδικάτον εἰσπρακτόρων, ἀποτελούμενον ἐκ μελῶν τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῆς ἑταιρίας, ἢ ἔκ τινων ἐγχωρίων δικηγόρων, οἵτινες διοριζόμενοι θέλουσιν ἐξακολουθήσει ἐκμεταλλευόμενοι τὴν περιουσίαν, ὅπως πράττουσι νῦν, μέχρις οὗ ἐξαναγκάσωσι τοὺς πιστωτὰς νὰ δεχθῶσιν οἱονδήποτε συμβιβασμόν, ὅστις ἤθελεν εἶσθαι ἀρεστὸς εἰς ἐκείνους.» Ὁ μαρκήσιος Σαλισβουρὺ λέγει τῷ κ. Μόνσων (ἀναγινώσκει): «Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν τὸ ἐν Σύρῳ δικαστήριον ἀπέφυγε μέχρι τοῦδε νὰ ἐπιληφθῇ, ὅπως ὁ νόμος ἀπαιτεῖ, τῶν δικῶν, ἃς ἤγειραν κατὰ τῆς ἑταιρίας οἱ δανεισταὶ αὐτῆς, ἰσοδυναμεῖ πρὸς ἄρνησιν δικαιοσύνης, ὡς ἐδείξατε ἤδη πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργόν· ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Δεληγεώργη ὡς πρὸς τοῦτο, ἀπάντησις σταλεῖσα εἰς Ἀγγλίαν διὰ τοῦ ἀπὸ 29 λήξαντος ὑμετέρου ἐγγράφου, ἐστὶ λίαν δυσάρεστος καὶ ἀποκρουστική. Θέλετε ἀπευθύνει πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν διακοίνωσιν ἐν τῷ πνεύματι τοῦ παρόντος ἐγγράφου, ἐνδεικνύοντες τὴν σοβαρὰν βλάβην, ἥτις θέλει ἐπακολουθήσει κατὰ τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ δικαστήρια τῆς χώρας ταύτης ἐπιμένωσιν ἀρνούμενα δικαιοσύνην πρὸς τοὺς Ἄγγλους δανειστάς. Ἡ συνέπεια ἀναγκαίως θέλει εἶσθαι, ὅτι Βρεττανοὶ καὶ ἕτεροι ἀλλοδαποὶ κεφαλαιοῦχοι θέλουσιν ἀποτραπῆ ἐκ τῆς παροχῆς τοῦ χρήματος αὐτῶν εἰς ἑλληνικὰς ἐπιχειρήσεις, ἢ ἐκ τῆς παροχῆς πιστώσεων εἰς ἑλληνικὰ καταστήματα καὶ ἑταιρίας, ὅτι δὲ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τοιουτοτρόπως διὰ τῆς μυωπικῆς πολιτικῆς της θέλει βλάψει μεγάλως ἓν ἐκ τῶν οὐσιωδεστάτων μέσων πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀνάσσης θὰ ἐθλίβετο εἰς ἄκρον, ἐὰν ἐξηναγκάζετο νὰ δημοσιεύσῃ τὴν ἀλληλογραφίαν, ἥτις διημείφθη σχετικῶς πρὸς τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν,» (ὅπερ καὶ ἐγένετο ἤδη, ὡς παρατηρεῖτε, διὰ τῆς Κυανῆς Βίβλου) «ἀλλ’ αἰσθάνεται ὅτι, πλὴν ἂν ἱκανοποιητικὴ λύσις τῶν ἀπαιτήσεων ἐκείνων πραγματοποιηθῇ ἄνευ μείζονος ἀναβολῆς, θέλει τῇ ἐπιβληθῆ τὸ καθῆκον ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν ὁδὸν ταύτην, δι’ ἧς Βρεττανοὶ χρηματοδόται καὶ ἔμποροι προειδοποιοῦνται περὶ τῆς συμπεριφορᾶς, τῆς ὁποίας ἐνδέχεται νὰ λάβωσι πεῖραν, ὁπόταν δήποτε ἤθελον διατελέσει εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προσφύγωσιν ἐν Ἑλλάδι εἰς τὴν νόμιμον ὁδόν, ἥτις ἐστὶν αὐτοῖς ἀνοικτὴ ἐν ἄλλαις πεπολιτισμέναις χώραις πρὸς ἱκανοποίησιν δικαίων ἀπαιτήσεων.»

§31ΣΧΙΝΑΣ. Ποίας ἡμερομηνίας εἶναι, κύριε συνάδελφε;

§32ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω τὰς ἡμερομηνίας. Ἀντέγραψα αὐτὰ ἀπὸ τὰς μεταφράσεις, τὰς ὁποίας ἔχω, καὶ παρέλειψα τὰς χρονολογίας. Εἶναι δημοσιευμένα εἰς τὸ «Ἄστυ».

§33ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ταῦτα βεβαίως εἶναι παλαιὰ, διότι ὅλοι οἱ δανεισταὶ ἐπληρώθησαν.

§34ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὸ τοιοῦτον πνεῦμά εἰσι γεγραμμένα πεντήκοντα περίπου ἔγγραφα τῆς ἀφορώσης εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην διπλωματικῆς ἀλληλογραφίας, μὲ λεπτομερείας περὶ τῆς κακῆς πίστεως καὶ τοῦ δόλου τῶν διευθυνόντων τὴν ἑταιρίαν, καὶ περὶ τῆς σκανδαλώδους πρὸς αὐτοὺς ὑποστηρίξεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§35ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Τῶν Βουλευτῶν.

§36ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τοιαύτας κρίσεις καὶ ἐνεργείας περὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ἐν Ἑλλάδι δικαιοσύνης ἔδωκεν ἀφορμὴν ὁ κ. Δηλιγιάννης, ἕνεκα τῆς στοργῆς του πρὸς τοὺς ἐκμεταλλευτὰς τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας καὶ τοὺς μετὰ τούτων συνδεομένους συγγενεῖς του.

§37ΠΕΡΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι λέγουν τὰ ἔγγραφα, ὅτι αὐτὸ τὸ ἔκαμαν 12 Βουλευταί. Περιλαμβάνεσθε καὶ σεῖς. Πῶς τὸ ἀνέχεσθε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα;

§38ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρεις τί λέγεις, φίλε μου! Ἀλλὰ τί ἄλλο κάμνω τώρα, παρὰ νὰ ἀποκρούω αὐτὸ ὡς πρὸς ἐμὲ, ὅπερ καὶ διὰ τῆς στάσεώς μου ἐν γένει ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἀποκρούεται; Ὅ,τι φθάσεις λὲς (γέλωτες). Τὰ χρέη τῆς ἑταιρίας πέρυσιν ἀνήρχοντο εἰς 5½ ἑκατομμύρια δραχμῶν· ἐφέτος ὅμως εἶναι ἴσως περισσότερα, διότι ἠλαττώθη μὲν, ὡς εἴρηται, τὸ χρέος κατὰ 850 χιλιάδας δραχμὰς, ἀλλ’ ηὔξησεν ἀφ’ ἑτέρου διὰ τῆς προσθήκης τῶν καθυστερουμένων τόκων καὶ δι’ ἄλλων νέων καθυστερήσεων. Καὶ ἐνῷ ἡ κατάστασις τῆς ἑταιρίας εἶναι τοιαύτη, ἐνῷ τὰ χρέη αὐτῆς δὲν ἠλαττώθησαν παντάπασιν, εἰς τὴν περιουσίαν αὐτῆς ἐπῆλθεν ἀπὸ πέρυσιν, μετὰ τὰς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου γενομένας χρηματικὰς χορηγίας, ἡ ἑξῆς ἐλάττωσις. Κατεστράφησαν ἐντελῶς τὰ ἑξῆς ἀτμόπλοια αὐτῆς: ἡ «Ἶρις», ἥτις ἀργεῖ, καθ’ ὃ τρυπημένη καὶ εἰς οὐδὲν χρήσιμος, τὸ «Βυζάντιον», ὡς ἐξοκεῖλαν καὶ βυθισθὲν, ἡ «Καρτερία», περιελθοῦσα εἰς ἐντελῆ ἀχρηστίαν δι’ ἔλλειψιν λεβήτων...

§39Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἤρχισεν ἡ ἐπισκευή των.

§40ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. ... Τὸ «Ἰόνιον», πωληθὲν ἀντὶ 14 χιλιάδων δραχμῶν ἄνευ δημοπρασίας, ἐνῷ, ἐὰν ἐγίνετο δημοπρασία, ἠδύνατο νὰ φθάσῃ ἡ πώλησις εἰς δραχ. 25 χιλιάδας· μάλιστα δὲ ἀφῆκαν εἰς τὸν ἀγοραστὴν τὰ μὴ πωληθέντα εἰς αὐτὸν κινητὰ πράγματα τοῦ ἀτμοπλοίου, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἕνα κάλων (σχοινὶ) ἀξίας χιλίων δραχμῶν. Ἐκ δὲ τῶν 14 τούτων χιλιάδων δραχμῶν τὰς 7 χιλιάδας τὰς ἔλαβεν ὁ περιώνυμος ἐκεῖνος διὰ τὴν ἠθικήν του δικηγόρος καὶ μέλος τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῆς ἑταιρίας, διὰ τὰ συμπόσια, τὰ ὁποῖα πέρυσιν, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον, ἔδιδεν ἐν Ἀθήναις εἰς τοὺς συγγενεῖς τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ τοὺς ἄλλους φίλους, οἱ ὁποῖοι τῷ ἐχρησίμευσαν.

§41Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λυποῦμαι, κύριε Ἀργυρόπουλε, ὅτι λέγετε ταῦτα. Ὅσα λέγετε δὲν εἶναι ἀκριβῆ.

§42ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Μπούμπουλη, μὴ μὲ διακόπτετε, παρακαλῶ. Ὅταν τελειώσω τὴν ὁμιλίαν μου, ἔρχεσθε καὶ μὲ ἀντικρούετε. Ἀπορῶ, πῶς μετὰ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν εἰς τὴν Ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρίαν ἀπὸ πέρυσι μέχρι σήμερον, εὑρίσκονται ἀκόμη ἄνθρωποι, καὶ μάλιστα Βουλευταί, τολμῶντες νὰ ὑπερασπίζωνται τοσούτῳ ἀχρείαν ὑπόθεσιν.

§43ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ποιεῖσθε κατάχρησιν τοῦ βήματος.

§44ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλᾶτε ὕστερον νὰ μὲ ἀντικρούσητε (Ποδοκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων, θόρυβος ἐν τῇ Βουλῇ). Ἐπῆλθε μείωσις τῆς ἀξίας τῶν ἀτμοπλοίων «Πανελληνίου». «Ὕδρας» καὶ «Ὁμονοίας», τὰ ὁποῖα, ἕνεκα βλάβης τῶν λεβήτων αὐτῶν, μὴ ἀντεχόντων εἰς ἀνάλογον θερμοκρασίαν, πλέουσιν ἡμιταχῶς, ἐπὶ βλάβῃ τῶν προσόδων τῆς ἑταιρίας, καὶ ἐπὶ κινδύνῳ τῶν ἐπιβατῶν, ἐκ τῆς ἐνδεχομένης διαῤῥαγῆς τῶν λεβήτων.

§45ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ἐταξειδεύσατε σεῖς ἐπὶ τῶν ἀτμοπλοίων τούτων;

§46ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τοιαύτας πληροφορίας ἀπὸ εἰδήμονας ἀνθρώπους. Δὲν ἐταξείδευσα ἐγώ.

§47ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ἐταξείδευσα ἐγὼ διὰ τῆς «Ὁμονοίας», καὶ αὕτη ἔπλεεν ὁλοταχῶς.

§48ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλᾶτε κατόπιν νὰ μὲ ἀντικρούσητε.

§49ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Πρέπει νὰ λέγητε πράγματα ἀκριβῆ.

§50ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔ! λοιπὸν, ὡς φαίνεται, ἔχει δίκαιον ὁ πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας νὰ λέγῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγει, ὅτι τὰς κλοπὰς τὰς μοιράζονται οἱ ἀτμοπλοϊκοὶ μετὰ Βουλευτῶν.

§51ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ἀλλὰ συμπεριλαμβάνει καὶ σᾶς. Καὶ σεῖς γνωρίζετε, ἂν ἔχῃ δίκαιον ἢ ὄχι.

§52ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς αὐτὸ, μὴ ἀνησυχεῖτε, διότι ἠξεύρει ὅλος ὁ κόσμος, ὅτι ἐγὼ δὲν ἀναμιγνύομαι εἰς βρωμοδουλειᾶς! (γέλωτες). Ἄλλως τε ἐπὶ τοῦ προκειμένου, τοῦτο ἐξάγεται ἐκ τῆς ἐξ ἀρχῆς στάσεώς μου. Ἔπαθε πρὸ τριῶν μηνῶν ἡ «Ἑπτάνησος», καὶ μόλις μετὰ δύο μῆνας θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ πλεύσῃ. Ἐστερήθη ἡ ἑταιρία τοῦ ἀρίστου ἀτμοπλοίου αὐτῆς, τῆς «Μυκάλης». Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἀπομεινάντων ἓξ μόνον πλοίων αὐτῆς «Πέλοπος», «Θησέως», «Ἑρμουπόλεως», «Χίου», «Πηνειοῦ» καὶ «Ἐλπίδος», τὰ ἐξάρτια καὶ αἱ ἀποσκευαὶ αὐτῶν ὅλαι ἔπαθον ἀπὸ πέρυσι καὶ ἔχουσιν ἀνάγκην ἀνακαινίσεως, καὶ οἱ λέβητες δὲ αὐτῶν ἐφθάρησαν, εἰς τρόπον ὥστε μετὰ ἓν ἔτος θὰ ἦναι ἄχρηστοι. Καὶ ἐνῷ τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τῆς ἑταιρίας, ἕνεκα τῆς ὁποίας αὕτη δὲν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της πρὸς τὸ Κράτος, ὁ ἡγέτης τοῦ ὁποίου τόσον ἀφειδῶς δίδει τὰς χρηματικὰς βοηθείας, ἵνα τὰς κλέπτωσιν οἱ διευθύνοντες, καὶ εἶναι ἐλλιπεστάτη καὶ ἐπικίνδυνος ἡ συγκοινωνία τῶν κατοίκων, ἰδίως τῶν νησιωτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐν τούτοις καταβάλλουσι φόρους ὁδοποιΐας διὰ τὴν συγκοινωνίαν ταύτην, καὶ ἐνῷ τὰ χρέη τῆς ἑταιρίας ἀνέρχονται εἰς 5 ἑκατομμύρια καὶ αὐξάνουσι ὁλονὲν, ἡ δὲ περιουσία αὐτῆς συνίσταται μόλις εἰς 2½ ἑκατομμύρια, καὶ ἐλαττοῦται ὁλονὲν, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐξακολουθεῖ νὰ παρατείνῃ τὸν ἀγωνιώδη αὐτῆς βίον, μὴ ἀφίνων τὸ δικαστήριον νὰ κηρύξῃ τὴν πτώχευσιν αὐτῆς, καὶ ἐξακολουθῶν νὰ δίδῃ χρήματα, ἐνῷ ἀπεδείχθη ἔκτοτε, ὅτι ταῦτα διαρπάζονται καὶ εἰς οὐδὲν χρησιμεύουσι, χειροτερεύει δὲ ἡ κατάστασις τῶν δανειστῶν, διότι αὐξάνουσιν ὁλονὲν τὰ χρέη τῆς ἑταιρίας διὰ τῆς καθυστερήσεως τῶν τόκων καὶ δι’ ἄλλων καθυστερήσεων, καὶ οἱ δανεισταὶ, ὡς πολῖται Ἕλληνες, οἱ πλεῖστοι, δικαίωμα ἔχουσι νὰ ἀξιῶσι τὴν συνδρομὴν τῆς Ἑλληνικῆς δικαιοσύνης. Ἐν τίνι δικαιώματι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔδωκε τὰ χρήματα τῆς «Μυκάλης», διὰ νὰ πληρωθῶσιν εἰς ὡρισμένους δανειστὰς, ἐνῷ ταῦτα, γενομένης ἤδη τῆς παύσεως τῶν πληρωμῶν τῆς ἑταιρίας, ἀνήκουσιν εἰς τὴν ὁμάδα ὅλων τῶν δανειστῶν; Τὸ τοιοῦτον ἀποτελεῖ πρᾶξιν δολίας χρεωκοπίας. Ἐδόθησαν διὰ νὰ παύσωσι τὰ παράπονα τῶν Ἄγγλων δανειστῶν; Ἀλλὰ τοιαῦτα παράπονα δὲν θὰ ὑπῆρχον, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἄφινεν ἀπὸ πέρυσι τὸ δικαστήριον τῆς Σύρου νὰ κηρύξῃ τὴν πτώχευσιν τῆς ἑταιρίας. Ποίαν περιουσίαν διαχειρίζονται σήμερον οἱ διευθύνοντες τὴν ἑταιρίαν, ἀφοῦ μετοχικὸν κεφάλαιον δὲν ὑπάρχει, πρὸ πολλοῦ ἀπολεσθὲν ὅλον; Δὲν ἀντιπροσωπεύουσι τοὺς μετόχους, διότι οἱ μέτοχοι δὲν ἔχουσι πλέον τίποτε εἰς τὴν ἑταιρίαν. Ὀργιάζουσιν ἐπὶ τῶν χρημάτων τῶν δανειστῶν, τὰ ὁποῖα ἐλαττοῦνται ὁλοὲν, ἐνόσῳ ὑφίσταται ἡ ἑταιρία, παρὰ τὴν θέλησιν μάλιστα αὐτῶν. Καὶ ἐν τούτοις, βλέποντες οἱ ἐκμεταλλευταὶ, ὅτι ἐγγίζει μ’ ὅλα ταῦτα τὸ τέλος τῆς ἑταιρίας, ἀναπτύσσουσιν ὅλον τὸν ζῆλον αὐτῶν, ὅπως κατὰ τὸ ἑπόμενον μικρὸν χρονικὸν διάστημα ἁρπάσωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν πλειότερα. Δὲν ἀρκοῦνται εἰς τὴν ἁρπαγὴν τῶν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου χορηγιῶν καὶ τῶν περισσευμάτων τῶν εἰσπράξεων, ἀλλ’ ἐπώλησαν, ὡς εἴρηται, τὸ «Ἰόνιον», διὰ νὰ λάβῃ ὁ δικηγόρος ἐκεῖνος τὰς 7,000 δραχμὰς, καὶ ἀνέλαβον τὴν ἀνέλκυσιν τῆς «Ἑπτανήσου» ἀντὶ 54,000 δραχμῶν, διὰ νὰ δυνηθῇ ἐξ αὐτῶν νὰ κρατήσῃ ὁ κ. Μαυροκορδάτος, μέλος τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῆς ἑταιρίας καὶ πράκτωρ τῆς ἑταιρίας τῆς ἄλλης, ἡ ὁποία κατέβαλε τὸ ποσὸν, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ κρατήσῃ 15,000 δραχμὰς δι’ ἀπαιτήσεις του ἐξ ἀνθράκων, τὰς ὁποίας καὶ ἐκράτησεν, ἐνῷ μόλις ἤρκεσαν διὰ τὴν ἀνέλκυσιν τοῦ ἀτμοπλοίου αἱ 54,000 δραχμαί.

§53ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ἀπατᾶσθε. Δὲν εἶναι ἀληθές!

§54ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ μὲ ἀφήσητε καὶ νὰ μὴ μὲ διακόπτητε.

§55ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ἐδαπανήθησαν μόνον 30,000 δραχμαὶ καὶ οὐχὶ 54,000. Δὲν ἔχετε ἀκριβεῖς πληροφορίας.

§56ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ ἐμάλλωσαν λοιπὸν καὶ ἔφυγεν ἀπὸ τὸ Συμβούλιον; Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές; Διότι ἤθελον καὶ οἱ ἄλλοι νὰ ἁρπάσουν ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου (γέλωτες). Ἐνῷ μόλις, λέγω, ἤρκεσαν αἱ 54,000 δραχμαὶ διὰ τὴν ἀνέλκυσιν, ἔμεινε δὲ εἰς τὴν ἑταιρίαν τὸ βάρος τῆς ἐπισκευῆς τοῦ ἀτμοπλοίου καὶ ἡ ζημία ἡ ἐκ τῆς διακοπῆς τῶν ταξειδίων αὐτοῦ, ἀνερχομένη εἰς δραχμὰς 50,000, τὰς ὁποίας βεβαίως θὰ ἐλάμβανον ἐκ τῆς βυθισάσης τὸ ἀτμόπλοιον ἑταιρίας, ἐὰν δὲν ἔσπευδον νὰ λάβωσι τὰς 54,000 δραχμὰς, διὰ νὰ τὰς ἐκμεταλλευθῶσιν, ὡς εἴρηται.

§57ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὑπάρχει συμβόλαιον....

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§59ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐπρομηθεύοντο τοὺς ἄνθρακας ἐκ τῶν ἰδίων αὐτῶν ἐμπορικῶν ἀποθηκῶν, δηλ. ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ κ. Μαυροκορδάτου καὶ Βοκοτοπούλου, οἱ ὁποῖοι εἶναι μέλη τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῆς ἑταιρίας....

§60ΚΑΝΑΡΗΣ. Ὁ κ. Μαυροκορδάτος παρητήθη, κύριε Ἀργυρόπουλε, πρὸ τριῶν μηνῶν.

§61ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρώτην φορὰν τὸ ἀκούω· ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι παρητήθη τώρα ἕνεκα τῆς ἔριδος ἐκ τῆς κρατήσεως τῶν 15 χιλιάδων δραχμῶν.... Ἐνῷ ἠδύναντο νὰ προμηθεύωνται τοὺς ἄνθρακας ὄχι μόνον ἐκ τῶν πηγῶν, ἐπὶ μεγάλῃ ὠφελείᾳ τῆς ἑταιρίας, ἀλλὰ καὶ ἐκ Πειραιῶς ἀκόμη, μὲ κέρδος 4 καὶ 5 δραχμῶν κατὰ τόννον τοῖς μετρητοῖς, ἀφοῦ τοῖς μετρητοῖς καὶ οἱ εἰρημένοι χορηγοῦσιν ἤδη τοὺς ἄνθρακας. Καὶ λαμβάνουσι χώραν καταχρήσεις κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν ἀνθράκων, διότι σημειοῦται καὶ πληρόνεται τὸ διπλάσιον τοῦ πραγματικῶς παραδιδομένου ποσοῦ ἀνθράκων. Πρὸς τοῦτο δὲ, ὅταν παραδίδωνται ἄνθρακες ἐκ τῆς ἀποθήκης τοῦ κ. Μαυροκορδάτου, παρίσταται ὑπάλληλος τῆς ἑταιρίας, ὁ παρ’ αὐτοῦ διορισθεὶς καὶ προστατευόμενος Παντελῆς Δαμιανός· ὅταν δὲ παραδίδωνται ἄνθρακες ἐκ τῆς ἀποθήκης τοῦ κ. Βοκοτοπούλου, παρίσταται ὑπάλληλος τῆς ἑταιρίας ὁ παρ’ αὐτοῦ διορισθεὶς καὶ προστατευόμενος! Αὐτὰ τὰ γνωρίζει ὅλη ἡ Σῦρος.... Καὶ συνεταιρίζονται οἱ ἀνώτεροι τῆς ἑταιρίας ὑπάλληλοι μετὰ τῶν διαφόρων χορηγητῶν καὶ ἐργολάβων, ἰδίως τῶν τῆς ἐκφορτώσεως, ἡ ὁποία δίδει μεγάλα κέρδη, ὅταν τυγχάνῃ τῆς εὐνοίας τῶν ὑπαλλήλων.

§62Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ τὰ εἴπητε αὐτὰ, κύριε Ἀργυρόπουλε.

§63ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐνῷ τὸ ἥμισυ τῶν χορηγιῶν πρέπει κατὰ τὰς συμβάσεις νὰ πληρόνηται εἰς τὴν Τράπεζαν διὰ τὰ πρὸς ταύτην χρέη τῆς ἑταιρίας, δίδονται τὰ ἐντάλματα ἐκ τοῦ Ὑπουργείου εἰς τοὺς ἐκμεταλλευτὰς, οἱ ὁποῖοι τὰ κρατοῦσι ἐπὶ μῆνας, καὶ πιέζουσι τὴν Τράπεζαν, ἵνα τὴν ἐξαναγκάζωσιν εἰς συμβιβασμόν. Καὶ εἰς τοὺς μὲν εὐνοουμένους αὐτῶν ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους μεταχειρίζονται καὶ διὰ τὰ ἀχρειέστερα πολιτικὰ καὶ προσωπικὰ συμφέροντά των, πληρόνουσι τοὺς μισθοὺς ἀμέσως, τοὺς δὲ μισθοὺς τῶν μὴ εὐνοουμένων ὑπαλλήλων καθυστεροῦσιν ἐπὶ δέκα καὶ δώδεκα μῆνας. Καὶ ἐὰν ἐγίνετο μία εἰλικρινὴς ἀνάκρισις, ἤθελεν ἀνακαλύψει φοβερὰς καταχρήσεις καὶ ἐγκλήματα εἰς τὴν ἑταιρίαν· διότι, πλὴν τῶν πλείστων ἄλλων, πληροφοροῦμαι καὶ ὅτι χρέη τῆς ἑταιρίας, τὰ ὁποῖα ἐσημειοῦντο μετὰ τὴν παῦσιν τῶν πληρωμῶν καὶ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς αἰτήσεως περὶ πτωχεύσεως, ἄλλα, παρὰ τὰ πληρωθέντα ἐκ τῶν χρημάτων τῆς «Μυκάλης», δὲν ἀναφέρονται σήμερον, ὅπερ δηλοῖ, ὅτι ἐπληρώθησαν εἰς τὸ ἄρτιον, ὅπερ, γενόμενον μετὰ τὴν παῦσιν τῶν πληρωμῶν, ἀποτελεῖ πλαστογραφίαν καὶ δολίαν χρεωκοπίαν. Καὶ οἱ φίλοι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀντὶ νὰ ὀργιάζωσι σήμερον ἐπὶ τοῦ χρήματος τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν δανειστῶν, ἀντὶ νὰ ἦναι Δήμαρχοι καὶ Βουλευταὶ καὶ μέλη τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, θὰ ἦσαν εἰς τὰς φυλακὰς, ἐὰν ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ τὸ Δικαστήριον ἀφίνοντο ἐλεύθεροι νὰ ἐνεργήσωσι τὸ καθῆκόν των. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἤθελεν ἐνεργηθῆ ἀνάκρισις, βεβαίως αὕτη ἤθελε χρησιμεύσει εἰς τὸ νὰ καλυφθῶσι τὰ ἐγκλήματα τῶν φίλων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Καὶ ἤδη σκέπτονται, πῶς νὰ κατορθώσωσι νὰ εἰσαγάγωσιν εἰς τὴν πτώχευσιν, ὡς συνδίκους, καὶ δικηγόρους τοὺς εὐνοουμένους αὐτῶν, ἵνα καταφάγωσι καὶ τὰ ναυάγια! Καὶ τὰ γνωρίζει ὅλα αὐτὰ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ τὰ ἀνέχεται, καὶ τὰ ὑποστηρίζει, δίδων χρήματα, καὶ μὴ ἀφίνων τὸ δικαστήριον νὰ κηρύξῃ τὴν πτώχευσιν. Τοσαύτη δὲ εἶναι ἡ πρὸς τοὺς ἀχρείους αὐτοὺς στοργὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὥστε, μὴ ἀρκούμενος......

§64ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς διακόψω μίαν στιγμήν;

§65ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω.

§66Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μὴ ὑβρίζετε τοὺς ἀπόντας!

§67ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε! ἐλᾶτε νὰ μὲ ἀντικρούσητε κατόπιν.

§68ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Μίαν λέξιν· δὲν πρόκειται περὶ προσωπικῶν. Θέλω νὰ σᾶς βοηθήσω.

§69ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλᾶτε κατόπιν... Εἶναι λυπηρὸν πρᾶγμα, Κύριοι, εἶναι λυπηρότατον καὶ ἀπελπιστικὸν, ὕστερον ἀπὸ τοιαῦτα γεγονότα ἀναμφισβήτητα, γνωστὰ εἰς πάντας, νὰ εὑρίσκωνται ἄνθρωποι ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, οἱ ὁποῖοι νὰ τολμῶσι νὰ λαμβάνωσι τὴν ὑπεράσπισιν τοιούτων ἀνθρώπων.

§70ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. ..... (θόρυβος).

§71ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφαρμόσατε τὸν Κανονισμόν.

§72ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωκεν ἀκόμη τὴν ἐπιχορήγησιν τοῦ Ὀκτωβρίου. Ποίας προκαταβολὰς ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργός; Ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωκε τὴν ἐπιχορήγησιν τοῦ Ὀκτωβρίου, πῶς λέγετε, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατέβαλε χρήματα πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν φίλων του;

§73ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλεῖτε διὰ νὰ φαίνηται, ὅτι κάτι εἴπετε. Καθήσατε. Ὁ Ὀκτώβριος ἴσως δὲν ἐδόθη, ἀλλὰ δὲν ἐδόθησαν ὅλα τὰ ἄλλα; δὲν ἐδόθησαν 800 χιλιάδες δραχμαί;

§74ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Εἴπετε ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔδωκε προκαταβολὰς εἰς τὴν ἑταιρίαν. Δι’ αὐτὸ σᾶς διέκοψα.

§75ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ διέκοψες, καὶ δὲν εἶπες τίποτε. Παραδέχομαι, ὅτι καθυστερεῖται αὐτοῦ τοῦ μηνὸς ἡ ἐπιχορήγησις· ἀλλ’ αἱ ἄλλαι ἐπιχορηγήσεις, αἱ προηγούμεναι, δὲν ἐδόθησαν; δὲν θὰ δοθῶσι καὶ αἱ καθυστερούμεναι; Τί εἶναι αὐτὰ, ποῦ λέγετε;.... Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι λυπηρότατον, ὕστερον ἀπὸ τὰ γεγονότα αὐτὰ, τὰ πασίγνωστα, ὕστερον ἀπὸ τὴν ἀπροκάλυπτον αὐτὴν λῃστείαν, ἡ ὁποία διενεργεῖται ἐν τῷ Κράτει ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ, νὰ εὑρίσκωνται ἄνθρωποι ἐντὸς τῆς Βουλῆς, οἱ ὁποῖοι νὰ ὑπερασπίζωσι τοσοῦτον ἀχρείαν ὑπόθεσιν, τοσοῦτον ἀχρείαν λῃστρικὴν συμμορίαν, καὶ μάλιστα διὰ τοιούτων παραδοξολογιῶν. Μὴ ἀρκούμενος εἰς τὰ εἰρημένα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, παρέσχε καὶ παρέχει εἰς αὐτοὺς πᾶσαν κυβερνητικὴν συνδρομὴν, πρὸς ὑποστήριξιν τῶν πολιτικῶν αὐτῶν συμφερόντων. Ἄνευ τῆς σκανδαλώδους ἐπεμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐπιδράσεως αὐτῆς, δὲν θὰ ἐκέρδιζον αὐτοὶ τὴν δημοτικὴν ἐκλογὴν ἐν Ἑρμουπόλει, ὅσον καὶ ἂν ἐξεμεταλλεύθησαν τὰ μέσα τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, ἡ ὁποία πάλιν τῇ συνδρομῇ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἠδυνήθη νὰ ὑπάρξῃ καὶ νὰ ἐνεργήσῃ φατριαστικῶς ἐν τῇ ἐκλογῇ. Καὶ κατέστησεν αὐτοὺς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παντοδυνάμους ἐν Σύρῳ, ἔνθα οὗτοι ἐπιβάλλονται εἰς ὅλους τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, καὶ καταμαστίζουσι τοὺς πολίτας!

§76ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὁ λαὸς οὐδὲν παράπονον ἔχει.

§77ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐδημοσίευσαν πρὸ ἡμερῶν αἱ ὑπουργικαὶ ἐφημερίδες, ὅτι τὰ πράγματα τῆς ἑταιρίας βαίνουσι λαμπρῶς! Καὶ ἐδημοσίευσαν ταῦτα, καθ’ ἣν ἡμέραν ἦλθον εἰς Ἀθήνας οἱ ἐκμεταλλευταὶ, ἵνα κατορθώσωσι καὶ ἄλλων χρημάτων ἁρπαγήν! Καὶ ἐδημοσίευσαν ταῦτα τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἐνηργεῖτο ἡ κατάσχεσις τοῦ ἀτμοπλοίου «ἡ Ἐλπὶς», τὴν ἐπιοῦσαν δὲ ἀκριβῶς τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν εἶχον κατασχεθῆ ὅλα τὰ ἔπιπλα καὶ τὰ σκεύη ἐν τοῖς γραφείοις τῆς ἑταιρίας, καὶ αὐτὰ τὰ μελανοδοχεῖα, καὶ μόνον τὴν μελάνην τοῖς ἀφῆκαν, ἵνα χρησιμεύσῃ αὕτη διὰ τὰ μοῦτρά των! (γέλωτες). Καὶ ὅτε πρὸ ἡμερῶν ἀνεχώρουν ἐκ Σύρου, ἵνα ἔλθωσιν ἐδῶ καὶ κατορθώσωσι νὰ μεταβιβάσωσιν εἰς κεφαλαιούχους τὴν ἑταιρίαν, καὶ ἠρωτῶντο, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἐγκρίνει τοιαύτην μεταβίβασιν, ἀπήντων, ὅτι Κυβέρνησις εἶναι αὐτοί. «Κυβέρνησις εἴμεθα ἡμεῖς, καὶ οἱ φίλοι μας, οἱ συγγενεῖς τοῦ Πρωθυπουργοῦ!» Πλεῖστα ἄλλα γεγονότα, μαρτυροῦντα τὴν σκανδαλώδη στοργὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πρὸς τοὺς ἐκμεταλλευτὰς τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας καὶ τοὺς μετ’ αὐτῶν συνδεομένους συγγενεῖς του, θὰ τὰ ἐκθέσω ἐν ἡμέρᾳ ἄλλῃ. Ἐνῷ δὲ προφανῶς ἐγγίζει, μεθ’ ὅλα ταῦτα, τὸ τέλος τῆς ἑταιρίας, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν θέλει νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ συστάσεως νέας Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, τὸ ὁποῖον ῥητῶς ὑπεσχέθη, καὶ θὰ ἐπέλθῃ αἰφνιδίως ἡ διακοπὴ τῆς συγκοινωνίας, ἐκ τούτου δὲ μεγίστη βλάβη εἰς τοὺς νησιώτας καὶ εἰς τὴν Σῦρον καταστροφή. Προκαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δικαιολογήσῃ τὴν συμπεριφοράν του ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, τὴν δοῦσαν κυρίως ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ γραφῶσιν ἐκεῖνα τὰ ἔγγραφα, διὰ τῶν ὁποίων σκληρῶς προσβάλλεται ἡ Ἑλλὰς, καὶ νὰ ὁρίσῃ ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συζητηθῇ εὐρέως τὸ σπουδαῖον, τὸ σπουδαιότατον αὐτὸ ζήτημα, διὰ νὰ μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρισκόμεθα, καὶ πῶς διαχειρίζονται σήμερον τὰ δημόσια συμφέροντα, διὰ νὰ ἐννοήσῃ ὁ λαὸς, ὅτι, ἐνῷ ἠγωνίσθημεν ἐπὶ δεκαετίαν ὅλην, μοχθήσαντες, καταπονηθέντες, ὑποβληθέντες εἰς θυσίας καὶ κινδύνους, διὰ νὰ φέρωμεν μίαν μεταβολὴν πρὸς βελτίωσιν τῶν δημοσίων πραγμάτων, ἤλθομεν, καὶ ἀντὶ τούτου ἐδημιουργήσαμεν μίαν μεγάλην ἐκμεταλλευτικὴν τῶν πάντων ἑταιρίαν ἐν Ἀθήναις, τῆς ὁποίας Πρακτορεῖον εἶναι ἡ ἐν Σύρῳ ἑταιρία, καὶ ἤλθαμεν ἀφ’ ἑτέρου, ἵνα παραστήσωμεν μίαν οἰκτρὰν κωμῳδίαν διὰ τοῦ προσώπου τοῦ ἀρχηγοῦ μας. (Ποδοκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§78ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων ἀνέσυρε μίαν πτυχὴν τοῦ πέπλου, ὅστις καλύπτει τὰ πολλαπλᾶ σκάνδαλα, τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὴν ἐν Σύρῳ Ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρίαν, καὶ δὲν πρέπει ἡ πτυχὴ αὕτη νὰ καταπέσῃ, σιγώντων τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, ὅταν γνωρίζωμεν ἐξ ἐπισήμων πλέον ἐγγράφων, ὅτι διεσύρθη, χάρις εἰς τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν, καὶ αὐτὴ ἡ τιμὴ τῆς ἑλληνικῆς δικαιοσύνης ἐνώπιον τῶν ξένων. Βεβαίως μήτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μήτε ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μήτε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ τολμήσωσι νὰ διαψεύσωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βεβαιῶ, μὲ τὰ ἔγγραφα τῆς Κυανῆς Βίβλου τῆς Ἀγγλίας ἀνὰ χεῖρας· ἡ ἐπιστολὴ δὲ ἐκείνη, ἥτις ἀνεγνώσθη πρὸ ὀλίγου ἐκ μέρους τοῦ Ἄγγλου πρέσβεως, ἀναιροῦσα μόνας τὰς κατὰ Βουλευτῶν μομφὰς, ἔρχεται νὰ κυρώσῃ, νὰ ἐπιθέσῃ νέαν σφραγῖδα ἐπισημότητος ἐπὶ ὅλας ἐκείνας τὰς αἰτιάσεις, αἵτινες ἐξηνέχθησαν κατὰ τῆς ἑλληνικῆς δικαιοσύνης, κατὰ τῆς ἑλληνικῆς πίστεως, καὶ πρὸ τῶν ὁποίων ἔπρεπεν ἀληθῶς νὰ κρύπτωσιν ἐξ ἐντροπῆς τὸ πρόσωπον οἱ κ. Ὑπουργοί. Τὸ ζήτημα τῆς Ἀτμοπλοΐας καὶ τὸ σκάνδαλον, τὸ κρυπτόμενον ὄπισθεν αὐτοῦ, δὲν εἶναι σημερινόν· πάντες ἐκεῖνοι, οἵτινες κήδονται τῆς τιμῆς τῆς ἑλληνικῆς δικαιοσύνης, πάντες ἐκεῖνοι, οἵτινες κήδονται τῆς ἀγαθῆς φήμης τῆς πίστεως τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ τῆς παρελθούσης συνόδου ἔλεγον πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: «σπεύσατε, κηρύξατε εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως τὴν χρεωκοπημένην ἐκείνην ἑταιρίαν»· ἀλλ’ ἀντὶ τούτου τί ἔπραττεν ἡ Κυβέρνησις; Ὑπέβαλλε νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ἤθελε νὰ ἁρπάσῃ ἐκ τῶν χειρῶν τῆς ὁμάδος τῶν δανειστῶν, ἵνα ἀποδώσῃ εἰς ὡρισμένους καὶ εὐνοουμένους τοιούτους, τὰ λείψανα τῆς περιουσίας αὐτῆς. Καὶ ὅταν δὲν εἰσήκουσε τῆς φωνῆς ἐκείνων, ὤφειλεν, ὄχι μειδιῶν, ὡς ἤδη, ἀλλὰ κλαίων ν’ ἀκούσῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν κατάκρισιν ἀντιπροσώπου ξένης Δυνάμεως· ὤφειλε νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι διέσυρεν ἐνώπιον τοῦ εὐρωπαϊκοῦ κοινοῦ καὶ τὴν ὑπόληψιν τῆς δικαιοσύνης τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ τὴν πίστιν τὴν ἑλληνικήν. Καὶ τοῦτο ἔπραξε διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν αὐτὸς ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν· τοῦτο ἔπραξε διὰ τῆς σιγῆς αὐτοῦ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης· τοῦτο ἔπραξε διὰ τῶν διαλέξεών του ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Προῆλθεν οὗτος ὑπερασπιστὴς τῆς χρεωκοπημένης ἑταιρίας, καὶ ἀντὶ νὰ τηρήσῃ τὸ ὕψος τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν τῷ ἔδωκεν ἡ Πολιτεία, προσέπεσεν εἰς τοὺς πόδας τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἀγγλίας, ὅπως ζητήσῃ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν αἴτησιν περὶ πτωχεύσεως ἑταιρίας χρεωκοπημένης. Ἀληθῶς εἶναι παράδοξος ἡ ἀπέχθεια, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδίως ὁ Πρωθυπουργὸς πρὸς τὰς πτωχεύσεις· εἴδομεν τῳόντι αὐτὸν καταγγελλόμενον παρὰ πρώην Εἰσαγγελέως, ὅτι δὲν ἠθέλησε νὰ κλείσῃ τὰ χαρτοπαικτεῖα, τὰ λῃσταρχεῖα, τὰ ἐν μέσαις Ἀθήναις ἱδρυμένα, ὅπως μὴ ἐπέλθῃ πτώχευσις, καὶ βλέπομεν ἤδη τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καταγγελλόμενον ἐν ἐπισήμῳ ἐγγράφῳ τοῦ Ἄγγλου πρέσβεως, ὅτι μεσιτεύει νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν οἱ δανεισταὶ εἰς τὴν κήρυξιν τῆς πτωχεύσεως τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας. Ἀλλὰ, Κύριοι, ὁ νόμος περὶ πτωχεύσεως εἶναι θεμελιώδης θεσμὸς, εἶναι ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος τῆς ἐμπορικῆς πίστεως, καὶ ἐκεῖνος, ὅστις θέτει τὴν χεῖρα ἐπ’ αὐτοῦ, θέτει τὴν χεῖρα ἐπὶ τὴν πίστιν τοῦ ἐμπορίου, ἐπὶ τὴν δημοσίαν πίστιν. Ἔπρεπε νὰ ἀναμείνῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ οἱ συνάδελφοί του δὲν ἔχουσι συνείδησιν τῶν πράξεών των, ὅτι τ’ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης πολιτείας του δὲν ἤθελον ἀργήσει νὰ ἐπισκήψωσι κατὰ τοῦ τόπου. Βεβαίως σήμερον σύρεται ἡ ἑλληνικὴ πίστις πρὸ τῶν ἀγορῶν ὅλου τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου, ὅλης τῆς Εὐρώπης, ἀπὸ τοῦ ὑψηλοῦ δὲ βήματος τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἀγγλίας καταγγέλλονται οἱ Ἕλληνες ὡς κακῆς πίστεως ὀφειλέται. Ὀφείλει λοιπὸν, ἀντὶ νὰ μειδιᾷ, νὰ κλαίῃ καὶ νὰ ὀδύρηται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὀφείλει ν’ ἀπολογηθῇ διὰ τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν ἐπήνεγκεν εἰς τὸ γόητρον τῆς ἑλληνικῆς δικαιοσύνης, διὰ τὴν ζημίαν, τὴν ὁποίαν ἐπήνεγκεν εἰς τὴν πίστιν τοῦ τόπου. Ὀφείλει δὲ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἔλθῃ νὰ ἐξηγήσῃ, πῶς αὐτὸς, Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, κατέστη μεσίτης πτωχευσάσης ἑταιρίας, ἀλλ’ ὀφείλει καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν τέλος αἱ ἀλλεπάλληλοι ἐκεῖναι μεταβολαὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ δικαστηρίου τῆς Σύρου ἐπέτρεψαν εἰς τοὺς κ. δικαστὰς νὰ ἐκδώσωσι μίαν ἀπόφασιν ἐπὶ τῶν πολλῶν ἐκείνων αἰτήσεων περὶ κηρύξεως τῆς πτωχεύσεως τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας, καὶ ὅταν μάλιστα ἡ κατάστασις τῆς πτωχεύσεως βεβαιοῦται πανδήμως, περίπτωσις, καθ’ ἣν ἡ δικαιοσύνη ὀφείλει καὶ αὐτεπαγγέλτως νὰ προβῇ, οὐδὲ δύναται νὰ σιγᾷ ἐπ’ ἄπειρον.

§79Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ στάδιον, τὸ ὁποῖον ἐξελέξαντο οἱ κκ. Βουλευταὶ ἐξ Ἄνδρου καὶ ἐξ Ἀττικῆς, εἶναι λίαν εὐχάριστον εἰς αὐτοὺς καὶ εὐχερές. Τὸ στάδιον, τὸ ὁποῖον ἐξελέξαντο, εἶναι, νὰ ἐπιτίθηνται, νὰ αἰτιῶνται, νὰ μέμφωνται, νὰ κατηγορῶσι, νὰ ὑβρίζωσι καὶ νὰ συκοφαντῶσι! Καὶ ἀναγνωρίζω, ὅτι καὶ ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος εἰσὶ δεινοὶ ἀγορηταὶ, καὶ δύνανται νὰ πολεμήσωσι κρατερῶς ἐπὶ τοιούτου πεδίου. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶχον καθῆκον, ἐὰν ἤθελον νὰ ἐλέγξωσι τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ζητήσωσιν ἔγγραφα, νὰ παραστήσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν πράξεις, ν’ ἀνακοινώσωσι καὶ ἀποδείξωσι παραλείψεις, καὶ τότε νὰ αἰτιαθῶσιν ἡμῶν. Διατὶ δὲν ζητεῖτε τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀνταλλαγέντα μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας; Διατὶ δὲν ζητεῖτε τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὰς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων προτάσεις τῶν δανειστῶν τῆς ἑταιρίας;... Λέγουσιν, ὅτι ἐγὼ ἔπρεπε νὰ θλίβωμαι. Τῷ ὄντι λυποῦμαι, ὅτι ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Βουλῇ ἠκούσθησαν γνῶμαι καὶ ἔννοιαι, ἀντιβαίνουσαι εἰς τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς πατρίδος, καὶ ἀναιροῦσαι αὐτήν. Δὲν ἀνέφερον, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς ἄλλης Δυνάμεως κρίνει καὶ κατακρίνει τὴν Ἑλληνικὴν διοίκησιν, καὶ δὲν ἐπεκαλέσθησαν τὰς γνώμας αὐτοῦ, διὰ νὰ ὑβρίσωσιν ἡμᾶς; Καὶ ποῖος Πρωθυπουργὸς ποίας Δυνάμεως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ καὶ κατακρίνῃ τὴν Ἑλληνικὴν διοίκησιν, ἥτις κεῖται μόνον ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς τῶν ἀντιπροσώπων καὶ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Βασιλέως; (Ἐπευφημίαι καὶ χειροκροτήματα ἐκ δεξιῶν). Ἐὰν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ξένων Δυνάμεων, εἴτε ἐκ καθήκοντος προστασίας πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν ὁμοεθνῶν των, εἴτε ἐκ λόγων ἄλλων κυβερνητικῶν, μεσολαβοῦσιν ἢ ἀπευθύνουσι πρὸς Ὑπουργὸν Κράτους ἀνεξαρτήτου συστάσεις ἢ ἀνακοινώσεις, τοῦτο πράττουσι μόνον φιλικῷ τῷ τρόπῳ, διότι οὐδὲν ἔχουσι πρὸς τοῦτο δικαίωμα. Ἄν οἱ κατοικοῦντες ἐν Ἑλλάδι ἀλλοδαποὶ, ἢ οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντες ὁμοεθνεῖς των, ἔχωσιν ἀξιώσεις ἢ δικαιώματα, ἔχουσι καὶ αὐτοὶ τὸ αὐτὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει πᾶς Ἕλλην, τὸ δικαίωμα ν’ ἀποταθῶσιν εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ζητήσωσι ν’ ἀποδοθῇ αὐτοῖς δικαιοσύνη. Ἐὰν ὑπῆρξεν ἀρνησιδικία τῶν δικαστηρίων, βεβαίως τότε ἔχουσι δικαίωμα ν’ ἀποταθῶσι πρὸς τὸ Κράτος, καὶ ζητήσωσι παρ’ αὐτοῦ ἀποζημιώσεις ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν ὁμοεθνῶν των, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα ἐζημίωσεν ἡ ἀρνησιδικία τῶν δικαστηρίων τοῦ Κράτους. Καὶ νομίζετε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, ἐὰν ἐν Ἑλλάδι ἐλάμβανε χώραν ἀρνησιδικία, ἡ Κυβέρνησις τῆς Μεγάλης Βρεττανίας δὲν ἤθελε προβῆ εἰς πάντα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ μετέλθῃ, ὅπως προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τῶν ὑπηκόων της; Ἀλλ’ ἀρνησιδικία δὲν ὑπῆρξε, καὶ ὅταν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν ἰσχυρισθεῖσαν, ὅτι ὑπῆρξεν ἀρνησιδικία, Ἀγγλικὴν Πρεσβείαν, ὅτι, ἂν τὸ δικαστήριον δὲν ἀπεφάνθη ἀμέσως ἐπὶ τῆς αἰτήσεως πτωχεύσεως τῆς ἑταιρίας, τοῦτο ἔπραξεν ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ δικηγόρου αὐτῶν τῶν Ἄγγλων δανειστῶν, ὁ πρέσβυς τῆς Μεγάλης Βρεττανίας εἶδεν, ὅτι δὲν ὑπῆρχε πλέον ἔδαφος, ἵνα ἀποταθῇ πρὸ τὸ Κράτος. Θλίβομαι, κύριε Πρόεδρε, καὶ πρέπει νὰ θλίβηται πᾶς, διότι ἡ ἀξιοπρέπεια καὶ ἡ εὐλάβεια, ἡ ὀφειλομένη πρὸς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, τοσοῦτον κατεῤῥίφθη ὑπὸ τῶν εἰρημένων, οἱ ὁποῖοι οὔτε κἂν ἐμελέτησαν τὴν ὑπόθεσιν. Ἡμεῖς δὲν ἐπηρεάσαμεν τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, διότι ἀπηγορεύετο ἡμῖν τοῦτο ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἀλλά, καὶ ἂν ἡμεῖς εἴχομεν τοσοῦτον ἀτελῆ συνείδησιν τῶν πρὸς τὴν πατρίδα καθηκόντων μας, ἤθελον εὑρεθῆ δικασταὶ, ἤθελον εὑρεθῆ δικαστήριον ὁλόκληρον, ἵνα γένηται ὄργανον ἡμῶν; Δὲν εὐλαβοῦνται τὸ δικαστήριον ἐκεῖνο; Ὑπέλαβον, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴπω τὰ βραχέα ταῦτα, ἵνα μὴ ἀφήσω αὐτὸν τὸν ῥοῦν τῶν ὕβρεων, ἐζήτησα δὲ νὰ τὸν σταματήσω, ἀφοῦ μάλιστα δὲν ἐπρόκειτο μόνον περὶ ὕβρεων, ἐκτοξευθεισῶν καθ’ ἡμῶν, διότι ἡμεῖς ἔχομεν τὸ σθένος τῆς ψυχῆς νὰ ὑπερορῶμεν τῶν ὑβριζόντων ἡμᾶς. Ἀλλ’ οὗτοι ἠγόρευσαν περὶ προσώπων ἀπόντων, τὰ ὁποῖα καθυβρίσθησαν σήμερον, τὰ μὲν παρασταθέντα ὡς ἀχρεῖα, τὰ δὲ ὡς κλέπται, τὰ δὲ ὡς δικασταὶ παραβιάζοντες τὸ καθῆκόν των, γινόμενοι ὄργανα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Χάριν αὐτῶν ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα σταματήσω τὸν χείμαῤῥον τῶν ὕβρεων. Προτρέπω τοὺς συναδέλφους κυρίους Βουλευτὰς, ὁποιοιδήποτε καὶ ἂν ὦσι, καὶ εἰς ὁποιαςδήποτε τάξεις κάθηνται, ὅταν θέλωσι νὰ ὁμιλῶσι περὶ οἱουδήποτε θέματος, νὰ ζητῶσιν ἔγγραφα, νὰ προσκαλῶσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ δίδῃ πληροφορίας, καὶ ἐπ’ αὐτῶν στηριζόμενοι, νὰ ἐλέγχωσι τὰς πράξεις της.

§80ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Μίαν πληροφορίαν ὀφείλω νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλήν. Πρώτη αἴτησις πτωχεύσεως τῆς ἐν Σύρῳ Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας ὑπεβλήθη εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Σύρου οὐχὶ ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1890, ἀλλ’ ἀπεῤῥίφθη, διὰ λόγον νομικὸν, διότι ἡ ὀπισθογράφησις τῶν συναλλαγματικῶν δὲν ἦτο ἐν τάξει. Κατόπιν εἰσήχθη ὑπὸ τῶν ἰδίων δανειστῶν ἐντὸς τοῦ παρελθόντος Μαρτίου ἢ Ἀπριλίου, τακτοποιηθεισῶν τῶν συναλλαγματικῶν, ἀλλὰ τὴν μίαν ἡμέραν εἰσήχθη καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας οἱ αὐτοὶ δανεισταὶ ἀπέσυραν τὰς αἰτήσεις των, συνεπείᾳ ἐνεργειῶν τῆς ὁμάδος τῶν δανειστῶν, οἱ ὁποῖοι παρέστησαν τὴν κατάστασιν τῆς ἑταιρίας καὶ τὴν περιουσίαν της ἀνωτέραν τῶν χρεῶν. Τοιουτοτρόπως ἐπῆλθε μεταξὺ τῶν δανειστῶν συμβιβασμὸς, καὶ ἀπεσύρθησαν αἱ αἰτήσεις περὶ πτωχεύσεως. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ οὐδὲ ἔλαβε μέρος εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ὅλαι αἱ μομφαὶ λοιπὸν, αἱ ἀποδοθεῖσαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, οὐδὲ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ δικαστήριον· λέγω δὲ, πρὸς τιμὴν τῶν ἐν Σύρῳ δικαστῶν, ὅτι εἶναι λίαν ἀμερόληπτοι καὶ ἐκ τῶν ἐντιμοτέρων δικαστῶν τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι δὲ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι σύρονται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἢ ἀπὸ Βουλευτάς.

§81ΡΑΛΛΗΣ. Εἶμαι εὐτυχὴς, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόησε τέλος τὴν ἔννοιαν τῶν ἀναγραφέντων ἐν τῇ Κυανῇ Βίβλῳ· διότι, ἂν ὑπῆρξεν ὕβρις, ὄχι κατ’ αὐτοῦ, διότι οὐδεὶς τὸν συλλογίζεται, ἀλλὰ κατὰ τοῦ Κράτους τοῦ Ἑλληνικοῦ, ἡ ὕβρις αὕτη ὀφείλεται εἰς τὰ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως πεπραγμένα καὶ ἰδίως εἰς τὰ διαπραχθέντα παρὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Τίνες δέ εἰσιν αἱ ὕβρεις, αἱ ἐκτοξευθεῖσαι παρὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἀγγλίας, ὅστις ἀληθῶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κατακρίνῃ ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου τὴν πολιτείαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δύναται νὰ τὴν καταγγέλλῃ ἀπὸ τῆς ὑψηλῆς θέσεως, ἐν ᾗ εὑρίσκεται, ἐνώπιον ὁλοκλήρου τῆς πεπολιτισμένης Εὐρώπης; Δύνασθε νὰ χειροκροτῆτε, δύνασθε νὰ ποδοκροτῆτε, δύνασθε νὰ κραυγάζητε, ἀλλὰ δὲν θέλετε δυνηθῆ νὰ καλύψητε τὴν φωνὴν ἐκείνην τὴν βροντώδη. Χειροκροτεῖτε καὶ ποδοκροτεῖτε· ἐὰν νομίζητε, ὅτι θὰ ἱδρώσῃ τὸ οὖς τοῦ Σώλσβαρυ, εἶσθε πολὺ ἠπατημένοι. Ἐγὼ δὲ, λαλῶν ἐνταῦθα, ἔρχομαι νὰ ζητήσω ἀκριβῶς λόγον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἰς τοιαύτην ὕβριν ἐξέθηκε τὸ Κράτος, καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν. Δὲν ἐζητήσαμεν τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, διότι εἴμεθα συνειθισμένοι εἰς τὴν διαδικασίαν τὴν κοινοβουλευτικὴν, ἥτις τηρεῖται ἐνταῦθα, καὶ γνωρίζομεν ὅτι, ὁσάκις ἐζητήθησαν ἔγγραφα, ἀντετάχθη πρὸς ἡμᾶς, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐκκρεμεῖς διαπραγματεύσεις, ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν δημοσίευσιν αὐτῶν, καὶ τοῦτο, ὅταν τὰ ἔγγραφα, τῶν ὁποίων τὴν κατάθεσιν ζητοῦμεν, εἶναι ἤδη δημόσια, διότι ἐδημοσιεύθησαν εἰς ξένας ἐπισήμους βίβλους. Αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καταθέτων τὴν ἐπιστολὴν τοῦ πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας, τὴν σήμερον κατατεθεῖσαν, ὤφειλε νὰ ἔλθῃ νὰ διαψεύσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνεγράφησαν ἐν τῇ Κυανῇ Βίβλῳ, νὰ διαψεύσῃ, ὅτι αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν προσελιπάρησε τὸν πρέσβυν τῆς Ἀγγλίας νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ κοιμηθῇ ὁ θεσμὸς τῆς πτωχεύσεως.... Μὴ μειδιᾶτε, κύριε Πρόεδρε, διότι ἔχω ἐδῶ τὴν σχετικὴν περικοπὴν, καὶ διαψεύσατέ την, ἐὰν τολμᾶτε (ἀναγινώσκει): «Ὁ κ. Δεληγεώργης εἶπε τότε, ὅτι θέλει πράξει πᾶν δυνατὸν πρὸς ἐπίτευξιν εὐχαρίστου λύσεως τῶν κατὰ τῆς ἑταιρίας ἀξιώσεων, ἀλλὰ συγχρόνως συνεβούλευε θερμῶς, ὅπως μὴ ἐπιμείνωσιν οἱ πιστωταὶ εἰς αἴτησιν περὶ πτωχεύσεως ...» Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατέστη δηλαδὴ μεσίτης μεταξὺ τῶν δανειστῶν καὶ τῆς Ἑταιρίας τῆς πτωχευσάσης, καὶ συγχρόνως συμβουλεύει θερμῶς, ὅπως μὴ ἐπιμείνωσιν οἱ πιστωταὶ εἰς αἴτησιν περὶ πτωχεύσεως....

§82ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Τί βλέπετε εἰς αὐτά;

§83ΡΑΛΛΗΣ. Σεῖς οὐδὲν κακὸν βλέπετε, σεῖς τοιαύτην ἔχετε ἀντίληψιν τοῦ πράγματος, ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον, ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἐξευτελιστικὸν ἀληθῶς εἰς τὸν Ὑπουργὸν, τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ κατέρχηται μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου καὶ νὰ προσλιπαρῇ τὸν πρέσβυν ξένης Δυνάμεως, νὰ πείσῃ τοὺς δανειστὰς τοὺς ἀλλοδαποὺς, ὅπως μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν κήρυξιν τῆς πτωχεύσεως ἑταιρίας χρεωκοπημένης. Ὕβριν ἀπεκάλεσεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν καταγγελίαν, τὴν γενομένην κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς πίστεως παρὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἀγγλίας. Ναὶ καὶ ἐγὼ τοιαύτην χαρακτηρίζω καὶ ἑτέραν ἀπειλὴν, ὀφειλομένην εἰς αὐτὰς τὰς ἐνεργείας σας. Ἀλλ’ ἀκούσατέ την ἐν σιγῇ, διότι, ὅσον καὶ ἂν θορυβήσητε, ἠκούσθη καὶ ἡ ὕβρις αὕτη εἰς τὰ τέσσαρα πέρατα τῆς οἰκουμένης (ἀναγινώσκει): «Συνέπεια τούτου ἀναγκαίως ἔσται, ὅτι Ἄγγλοι καὶ ἄλλοι ξένοι κεφαλαιοῦχοι θ’ ἀποτραπῶσι τοῦ νὰ διαθέσωσι τὸ χρῆμα αὐτῶν εἰς ἑλληνικὴν ἐπιχείρησιν, ἢ νὰ παρέχωσι πίστιν εἰς ἑλληνικοὺς οἴκους καὶ ἑταιρίας, καὶ ὅτι οὕτως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ τῆς ἀμβλυωπούσης αὐτῆς πολιτικῆς θέλει μεγάλως παραβλάψει ἓν τῶν σπουδαιοτάτων μέσων πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ προειδοποιήσῃ διὰ τῆς δημοσιεύσεως τοὺς Ἄγγλους κεφαλαιούχους καὶ ἐμπόρους, τίνι τρόπῳ ἐνδέχεται νὰ μεταχειρισθῶσιν αὐτοὺς, ἐὰν εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προσφύγωσιν ἐν Ἑλλάδι εἰς τοὺς νομίμους τρόπους, οἵτινες εἰς τὰς ἄλλας πεπολιτισμένας χώρας εἰσὶ προσιτοὶ αὐτοῖς πρὸς ἐνίσχυσιν δικαίων ἀξιώσεων. ΣΩΛΣΒΑΡΥ.» Καὶ ἡ ἀπειλὴ ἐπραγματοποιήθη, ἀποτελεῖ δὲ ὕβριν ἀληθῶς, διότι οὐδὲν ἕτερον πράττει ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἀγγλίας ἢ νὰ σύρῃ ἡμᾶς καὶ τὴν πίστιν τοῦ τόπου ἐνώπιον τοῦ κριτηρίου τῆς πεπολιτισμένης Εὐρώπης, καταγγέλλων ἡμᾶς πρὸς τοὺς κατόχους κεφαλαίων, ὅτι εἴμεθα ἀνάξιοι πίστεως. Ἐγὼ ἀνέμενον νὰ ἀνέλθωσιν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ τῆς Δικαιοσύνης νὰ διαψεύσωσι τὰ ἐν τῇ Κυανῇ Βίβλῳ ἀναγραφέντα· ὁ τῆς Δικαιοσύνης νὰ μᾶς βεβαιώσῃ, ὅτι ἐκηρύχθη ἡ πτώχευσις τῆς ἑταιρίας, καὶ ὅτι οἱ θεσμοὶ, οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται ὡς θεμέλια τῆς πίστεως τῆς ἐμπορικῆς, ὡς θεμέλια τῆς δημοσίας πίστεως, ἐλειτούργησαν. Εἶμαι, Κύριοι, πεπεισμένος,—καὶ μὴ ἀκούωμεν παχέα λόγια,—εἴμεθα πάντες πεπεισμένοι, ὅτι δὲν λειτουργοῦσιν. Ἐγὼ αὐτὸς ἤκουσα δικαστὴν ἐν Σύρῳ, κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον, παραπονούμενον διότι μετὰ μεγάλην ὑπηρεσίαν, ἣν παρέσχε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μὴ κηρύξῃ δηλ. τὴν πτώχευσιν αὐτῆς τῆς ἑταιρίας, τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς, δὲν προήχθη, ἀλλὰ μετετοπίσθη. Δύνασθε νὰ κραυγάζητε, ἀλλ’ οὐδένα θὰ πείσητε. Μὴ κρύπτεσθε ὄπισθεν τοῦ δακτύλου σας, διότι ὅλοι ἤδη σᾶς γνωρίζουν.

§84ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶναι λυπηρὸν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὑπάρχουσι Βουλευταὶ, οἵτινες πιστεύουσιν, ὁσάκις μέγα ἔθνος μετέρχεται σκληρὰν γλῶσσαν πρὸς μικρὸν ἔθνος, ὅτι ἔχει καὶ πράγματι δίκαιον. Ἡ γλῶσσα, ἣν μετῆλθεν ὁ πρεσθευτὴς τῆς Ἀγγλίας ἐν τῷ ζητήματι αὐτῷ, προφανῶς περιέχει πολλαχοῦ φράσεις καὶ ἐκτιμήσεις σκληρὰς διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Ἑλληνικὴν δικαιοσύνην· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ εὑρεθῶσι Βουλευταὶ, οἵτινες νὰ πιστεύσωσιν ἀληθῶς, ὅτι πνεῦμα δικαιοσύνης καὶ ἀκριβοῦς ἐκτιμήσεως τῶν πραγμάτων ἐνέπνευσε τὰς ἐκφράσεις ἐκείνας; Τὰ ἰσχυρὰ Κράτη, ὅταν ἀπαιτῶσί τι παρὰ μικρῶν Κρατῶν, εἶναι ἀνήσυχα, καὶ θέλουν εὐθὺς ἡ ἀπαίτησίς των νὰ ἐκτελεσθῇ· δὲν ἀνέχονται, μικρὰ Κράτη νὰ ἐπικαλῶνται τὰ δικαιώματα τῆς ἰσότητος ἀπέναντι αὐτῶν, καὶ δι’ αὐτὸ δυσφοροῦσι. Πιθανὸν ἐπίσης ἄλλοι λόγοι νὰ ἐμπνέωσι τὴν κατά τινος Κυβερνήσεως μικροῦ Κράτους δυσμενῆ γλῶσσαν· ἀλλ’ ἔπρεπεν ἐκ τοιούτων φράσεων καὶ ἐκ τοιούτων δηλώσεων ξένου πρέσβεως πρὸς τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς πατρίδος του ὁρμώμενος, νὰ μέμφηται Βουλευτὴς καὶ νὰ κατηγορῇ τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἄνευ ἐγγράφων, καὶ πρὸ τῆς καταθέσεως αὐτῶν, καὶ νὰ ζητῇ λόγον; Καὶ ὄχι μόνον νὰ ζητῇ λόγον, ἀλλὰ νὰ ἐκδίδῃ καὶ καταδικαστικὴν ἀπόφασιν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς δικαιοσύνης τῆς χώρας; Τὰ πράγματα ἀπέδειξαν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶχε δίκαιον, καὶ ἄδικον ἡ Ἀγγλικὴ, ἐν ὅσοις ἐζήτει. Ὡς εἶπε πρὸ μικροῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, μόνον ἀρνησιδικία ἠδύνατο νὰ δικαιολογήσῃ τοιαύτην γλῶσσαν καὶ τοιαύτας ἀπαιτήσεις ἐκ μέρους ξένης Πρεσβείας. Ἀλλὰ ποία ὑπῆρξε, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ εἰσέλθωμεν εἰς λεπτομερείας, ποία ὑπῆρξεν ἡ αἰτία τῆς βραδύτητος περὶ τὴν κήρυξιν τῆς πτωχεύσεως τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας; Εἶναι ἄπορον, πῶς πράγματα καταφανῆ καὶ πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἡμῶν συμβαίνοντα δὲν θέλομεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν καὶ ὁμολογήσωμεν, καὶ φαντάζονται οἱ μὲν ξένοι ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ δικαστήρια, ἡμεῖς δὲ τρέχομεν κατόπιν αὐτῶν, καὶ παραδεχόμεθα πᾶν ὅ,τι πρὸς στιγμὴν κομματικῶς μᾶς ὠφελεῖ. Καὶ μετὰ τὴν ἐπιστολὴν, τὴν ὁποίαν πρὸς τὴν Βουλὴν ἀνέγνωσα, ἀναγνωρίζουσαν τὴν πλάνην τοῦ πρέσβεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρηστότητα προσώπων κατεχόντων ἐν τῷ τόπῳ σπουδαίαν πολιτικὴν θέσιν, ὁποία ἡ τοῦ Βουλευτοῦ, καὶ βεβαιοῦσαν, ὅτι ἐξεφράσθη μετ’ ἀνευλαβείας περὶ αὐτῶν, ἦτο πρέπον, δημοσίᾳ ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ προσπαθῶμεν ἡμεῖς αὐτοὶ νὰ παραστήσωμεν ὡς ἐσφαλμένην τὴν ἐπίσημον ὁμολογίαν ἐκείνην, καὶ ἀνάκλησιν τοῦ Ἄγγλου πρέσβεως; Περὶ τῶν ἄλλων μομφῶν δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τοῦ πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας, ἵν’ ἀποδείξωμεν, ὅτι οὗτος ἐπλανήθη· εἶναι τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα καταδεικνύουν τοῦτο....

§85ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, ἀπηντήσατε εἰς αὐτὸ τὸ ἔγγραφον;

§86ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἔγγραφον εἶναι πρὸς τὸν Σώλσβαρυ.

§87ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν σᾶς ἀνεκοινώθη, ἀπηντήσατε;

§88ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἔγγραφον δὲν ἦτο πρὸς ἐμέ.

§89ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς ἀνεκοινώθη;

§90ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μοὶ ἀνεκοινώθη. Ἐπανερχόμενος εἰς τὸ ζήτημα, ἐρωτῶ, πόθεν προῆλθεν ἡ βραδύτης τοῦ δικαστηρίου Σύρου; Ἐπρόκειτο νὰ κηρυχθῇ εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως ἀρχαία ἀτμοπλοϊκὴ ἑταιρία, μετὰ τῆς ὁποίας συνδέονται μεγάλα καὶ ποικίλα συμφέροντα, χρηματικὰ καὶ ἄλλα, καὶ ἀλλοδαπῶν καὶ ἐντοπίων. Πάντες κατενόουν, ὅτι, ἂν ἡ ἑταιρία ἐσπευσμένως ἐκηρύσσετο εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως, ἤθελον ἐπέλθει μεγαλείτεραι ζημίαι εἰς τοὺς πιστωτὰς ἢ ἂν ἡ Κυβέρνησις ἤρχετο εἰς βοήθειαν αὐτῆς, ὡς ἀνεμένετο, καὶ συνετηρεῖτο, ἔστω καὶ ἐπὶ χρόνον τινὰ μόνον, ἡ ἑταιρία. Ἂν ἐκηρύσσετο εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως ἡ ἑταιρία, ἤθελον λάβει ποτὲ οἱ πιστωταὶ αὐτῆς τὰ 40%, τὰ ὁποῖα ἤδη λαμβάνουν; Δὲν συμβαίνει τὸ αὐτὸ, ὅπερ καὶ ἐν τῇ ὑποθέσει τοῦ σιδηροδρόμου Μύλου–Καλαμῶν; Πρέπει, λέγουν, νὰ σπεύσητε νὰ κηρύξητε ἔκπτωτον τὴν ἑταιρίαν τοῦ σιδηροδρόμου, καὶ ἐπλημμελήσατε, μὴ κηρύξαντες αὐτὴν ἔκπτωτον πρὸ τεσσάρων ἢ πέντε μηνῶν. Παραλείπω νὰ ἐξετάσω, ἂν καὶ πότε ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνασκῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο, καὶ παρατηρῶ μόνον, ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ ἐλπίς τις νὰ πληρώσῃ, αὕτη ὑπάρχει ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ νὰ δυνηθῇ ἡ ἑταιρία νὰ ζήσῃ, διότι τότε μόνον αὕτη θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, οὐδεμία δ’ ἄλλη ἑταιρία, διαδεχομένη αὐτὴν, θὰ δεχθῇ ν’ ἀναλάβῃ καὶ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις τῆς προηγουμένης. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς· ἐζήτουν εἷς ἢ δύο δανεισταὶ αὐτῆς τὴν κήρυξιν τῆς πτωχεύσεως, ἐνῷ πάντες οἱ ἄλλοι δανεισταὶ ἔλεγον πρὸς τὸ δικαστήριον· «ἀφήσατε αὐτὴν νὰ ζήσῃ, ὅπως εὐκολώτερον αἱ κατ’ αὐτῆς ἀπαιτήσεις ἱκανοποιηθῶσι καὶ ἀνετώτερον.» Τοῦτο καὶ ἐπῆλθε. Ὅ,τι δὲ ἔλεγόν τινες, εἴτε ἐν τοῖς ἐγγράφοις, εἴτε ἐν ὁμιλίαις, ὡς δῆθεν ἐπέμβασιν εἰς τὰ δικαστήρια, λέγοντες, ὅτι ἐζητοῦμεν ἐκ κομματικῶν δῆθεν συμφερόντων νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἑταιρίαν ἐν τῇ ζωῇ, καὶ πρὸς τοῦτο καὶ ἐψηφίσαμεν νόμον, δι’ οὗ ἐξηγοράζετο ἡ «Μυκάλη», καὶ συνεφωνεῖτο μεταξὺ Δημοσίου καὶ αὐτῆς προκαταβολὴ τῆς ἐπιχορηγήσεως, ἀπέληξε πρὸς τὸ συμφέρον τῶν πιστωτῶν, διότι ἐκ τοῦ τιμήματος αὐτοῦ ἐπληρώθησαν ἰδίως οἱ δανεισταὶ οἱ Ἄγγλοι, καθόσον οὗτοι ἀνῆκον εἰς τοὺς ἐγχειρογράφους δανειστὰς, περὶ τῶν ὁποίων ἰδιαιτέρως ἔπρεπε νὰ μεριμνήσῃ καὶ ἐμερίμνησεν ἡ Ἑταιρία καὶ ἡ Κυβέρνησις· οἱ ἄλλοι δανεισταὶ εἶχον ὑποθήκας καὶ ἄλλας ἀσφαλείας, καὶ ἠδύναντο νὰ μὴ ζημιωθῶσιν, ἐνῷ οἱ ἐγχειρόγραφοι, ἐὰν προσήρχοντο εἰς τὴν ὁμάδα τῆς πτωχεύσεως, βεβαίως ἤθελον ζημιωθῆ περισσότερον. Λοιπὸν τὰ πράγματα διέψευσαν τοὺς φόβους αὐτοὺς, καὶ τὴν ἀνησυχίαν, καὶ τὰς ὑπονοίας, τὰς ὁποίας περισυνέλεγόν τινες ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας, καὶ τὰς ὁποίας ἀνεβίβαζον μέχρι τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας, καὶ αἵτινες ἐνέπνευσαν τὰ ἔγγραφα αὐτῆς, ἐξ ὧν σήμερον ταράσσονται πολλοί. Ἀλλὰ λυποῦμαι, ὅτι τινὲς, ἀντὶ ἐν τοῖς ἐγγράφοις νὰ εὕρωσιν ἀφορμὰς, ὅπως ὑπερασπισθῶσι τὴν Κυβέρνησιν κατ’ αὐστηρῶν μομφῶν, ἢ τοὐλάχιστον νὰ θεωρήσωσι τὰ ἐν αὐτοῖς ὡς λόγον, ὅπως ζητήσωσι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, καὶ συμπληρωθῶσι τὰ διάφορα στοιχεῖα πρὸς μόρφωσιν ἀκριβοῦς γνώμης, ἠρκέσθησαν εἰς ξένα καὶ μονομερῆ ἔγγραφα, καὶ ἐπ’ αὐτῶν μόνον στηριχθέντες, ἐπέκριναν καὶ κατεδίκασαν τὴν Κυβέρνησιν. Τοῦτο οὔτε κοινοβουλευτικὸν, οὔτε δίκαιον εἶναι.

§91ΡΑΛΛΗΣ. Διατυπῶ ὡς συμπέρασμα τῆς μακρᾶς ταύτης συζητήσεως τὴν ἑξῆς αἴτησιν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ: 1) τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος καταθέσῃ πᾶσαν τὴν ἀλληλογραφίαν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας, τὴν σχετικὴν πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις Ἄγγλων δανειστῶν κατὰ τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, πρὸς δὲ, πᾶν σχετικὸν ἔγγραφον τῶν Ὑπουργείων τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν· 2) τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, πόσαι ὑπεβλήθησαν αἰτήσεις ἀπὸ ἔτους περὶ κηρύξεως τῆς πτωχεύσεως τῆς ἐν λόγῳ Ἀτμοπλοΐας, πότε ἑκάστη αὐτῶν, καὶ τίνες ἐξεδόθησαν ἐπὶ ἑκάστης αὐτῶν ἀποφάσεις.» Θὰ παρατηρήσω δὲ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἦτο ἐντελῶς μάταιον νὰ μετέλθῃ καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ἔργον τοῦ ἐντίμου μεσίτου μεταξὺ τοῦ διοικοῦντος τὴν ἑταιρίαν συμβουλίου καὶ τῶν πιστωτῶν αὐτῆς. Πρέπει νὰ τὸ μάθῃ ἅπαξ διὰ παντὸς, ὅτι ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν εἶναι κηδεμὼν τῶν ἰδιωτικῶν ἀπαιτήσεων, καὶ πρέπει νὰ μάθῃ ἐπίσης, ὅτι, ὅταν ὑφίσταται εἷς νόμος, ὀφείλουν αὐτοὶ πρῶτοι οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ νὰ ὑποτάσσωνται εἰς τὸν νόμον, ἀδιάφορον ἂν αἱ κεφαλαί των ἐμπνέωσιν αὐτοῖς ἰδέας ὁμοίας πρὸς ἐκείνας, ἃς ἠκούσατε ἐκστομιζομένας ἐντεῦθεν, διότι οἱ νόμοι εἶναι νόμοι, καὶ ἡ Πολιτεία συνήθως ἔχει περισσοτέραν πεποίθησιν εἰς τοὺς νόμους τοὺς ἐψηφισμένους, τοὺς κυρωθέντας καὶ δημοσιευθέντας, παρὰ εἰς τὰς θεωρίας, τὰς ἑκάστοτε ἐκ τῆς κεφαλῆς τῶν Ὑπουργῶν ἀναπηδώσας, μόνον ὅπως καλύψωσι τὴν εὐθύνην, ἣν συνεκόμισαν, παραβαίνοντες αὐτούς. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ διαψεύσῃ τὰ δημοσιευθέντα ἐν τῇ Κυανῇ Βίβλῳ, καὶ τῶν ὁποίων ἔλαβε γνῶσιν ἐκ τοῦ ἐγγράφου τοῦ πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας, διότι ἔχει τὰ γεγονότα, ἅτινα διαψεύδουν τὰ δημοσιευθέντα. Ἀλλὰ τὰ δῆθεν γεγονότα ταῦτα ἔπρεπε νὰ τὰ μάθῃ καὶ ὁ πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας καὶ ἡ πεπολιτισμένη Εὐρώπη, ἐνώπιον τῆς ὁποίας χάρις εἰς τὴν σιγήν σας καὶ τὰς ἐνεργείας σας κατηγγέλθη ἡ ἑλληνικὴ πίστις. Τί δ’ ἐπράξατε πρὸς τοῦτο; Μᾶς εἴπετε, ὅτι ἔπρεπε νὰ παρακωλύσητε τὴν πτώχευσιν; ἀλλὰ δ’ αὐτὸ ἀκριβῶς κατηγορεῖσθε· ἐνομίσατε, ὅτι αἱ σκέψεις τῶν σοφῶν κεφαλῶν σας ἔπρεπε νὰ κατισχύσουν τῶν νόμων, οἵτινες ἀποτελοῦσι τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον τῆς πίστεως πάσης Πολιτείας.

§92ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει, Κύριοι, Ἕλλην, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀνέγνωσε μετὰ βαθείας θλίψεως τὰ τελευταῖα περὶ ἡμῶν ἔγγραφα τῆς Κυανῆς Βίβλου, δι’ ὧν ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἀγγλίας ἐνώπιον ὅλου τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου ἀπευθύνει κατὰ τῆς Ἑλλάδος τὴν μομφὴν, ὅτι στερεῖται καὶ δικαιοσύνης καὶ καλῆς πίστεως! Ἡ προτροπὴ ἐκείνη τοῦ Ἄγγλου Πρωθυπουργοῦ πρὸς ὅλα τὰ κεφάλαια τῆς Εὐρώπης, τοῦ νὰ ἀπόσχωσι πάσης ἀναμίξεως εἰς ἐπιχειρήσεις ἐν Ἑλλάδι, διότι κινδυνεύουσι νὰ ἀπολεσθῶσιν, ἕνεκα κακῆς πίστεως καὶ ἐλλείψεως δικαιοσύνης, βαθυτάτην βεβαίως λύπην διεγείρει εἰς τὴν καρδίαν παντὸς Ἕλληνος. Πῶς ἐγένετο δυνατὸν νὰ σχηματίσῃ ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἀγγλίας τοιαύτην γνώμην, καὶ νὰ ἀνακοινώσῃ μάλιστα αὐτὴν εἰς ὅλον τὸ δημόσιον τῆς Εὐρώπης; Τίνα ἀφορμὴν ἔλαβε παρὰ τῆς ἡμετέρας Κυβερνήσεως καὶ παρὰ τῆς ἡμετέρας δικαιοσύνης, ὥστε νὰ τολμήσῃ τοιαύτην μομφὴν ν’ ἀπευθύνῃ κατὰ τοῦ ἔθνους ἡμῶν; Περὶ τούτου ζητοῦμεν παρὰ τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν ἐξηγήσεις, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποβάλλει ἡμῖν τοιαύτας πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι δύνανται ἴσως ν’ ἀποτελέσωσι τὴν δικαιολογίαν τῆς βαρείας ἐκείνης αἰτιάσεως. Διατί, Κύριοι, παρεπονεῖτο, τί ἐζήτει ὁ πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας παρὰ τῆς ἡμετέρας Κυβερνήσεως; Ἐζήτει νὰ μεριμνήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ν’ ἀποδοθῇ ταχέως δικαιοσύνη εἰς Ἄγγλους ὑπηκόους, ἤτοι νὰ ἐκδοθῇ ταχέως ἀπόφασις ἐπὶ αἰτήσεως αὐτῶν νὰ κηρυχθῇ εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία. Τί ὤφειλε νὰ πράξῃ πᾶς Ὑπουργὸς, εἰς ὃν ἀπηυθύνετο τοιαύτη αἴτησις; Νὰ διαβεβαιώσῃ τὸν κ. πρέσβυν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη θὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν της, καὶ ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ περὶ τούτου πᾶσαν νόμιμον πρόνοιαν, ἵνα μὴ βραδύνῃ ἡ ἔκδοσις τῆς ἀποφάσεως. Τί ἔπραξεν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργός; Συμβουλεύει τὸν πρέσβυν τῆς Ἀγγλίας, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνωσιν οἱ Ἄγγλοι πιστωταὶ εἰς τὴν κήρυξιν τῆς πτωχεύσεως, διότι τοῦτο εἶναι ἐπιζήμιον πρὸς αὐτούς! Ἐν τίνι δικαιώματι ἔδωκεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τοιαύτην συμβουλήν; ἐν τίνι δικαιώματι ἀνεμίχθη εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ὀρθοῦ ἢ συμφέροντος τῆς ὑποβληθείσης αἰτήσεως; Ἀλλ’ ἐξεταστέον, ἐξετέλεσεν ἆρά γε τὸ καθῆκον αὐτῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ ἑλληνικὴ δικαιοσύνη; ἐξεδόθησαν αἱ ἀποφάσεις, ὧν τὴν ἔκδοσιν ἐπεζήτει ὁ πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας; Ὄχι, δὲν ἐξεδόθησαν· καὶ ὡς λόγον ἀνέφερεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς ἔγγραφόν του, ὅτι μετετέθησαν οἱ δικασταί. Ἀλλὰ περὶ τίνος ἐπρόκειτο; Ἐπρόκειτο περὶ τῆς μᾶλλον κατεπειγούσης ἐργασίας τῶν δικαστηρίων, περὶ κηρύξεως πτωχεύσεως! Πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἐζήτησε λόγον παρὰ τῶν δικαστῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνέβαλον τόσον πολὺ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῶν; Καὶ διατὶ νὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως, μεταθέτων τοὺς δικαστάς; Ἑπομένως ἐκ τῶν λεχθέντων σήμερον οὐδόλως δυνάμεθα νὰ ἐξαγάγωμεν τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν ἔδωκεν ἡ ἡμετέρα Κυβέρνησις ἀφορμὰς εἰς τὴν μόρφωσιν τῆς περὶ ἡμῶν ἐκδηλωθείσης γνώμης. Διατὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργός, ἅμα λαβὼν τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο τοῦ Ἄγγλου πρέσβεως, δὲν ἔσπευσε ν’ ἀπευθύνῃ πρὸς αὐτὸν τὰς δεούσας παραστάσεις, καὶ νὰ ἀναιρέσῃ τὰς ἐν αὐτῷ περιεχομένας αἰτιάσεις; Ἄν ἔπραττε τοῦτο, δὲν ἀμφιβάλλω, Κύριοι, ὅτι, ὅπως ὁ πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας ἀνεκάλεσε τὴν μομφήν, ἣν ἀδίκως ἀπηύθυνε κατὰ τῶν ἐκ Κυκλάδων ἀξιοτίμων συναδέλφων, καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἀγγλίας ἤθελε σπεύσει νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν βαρεῖαν μομφήν, ἣν ἐκ παρεξηγήσεως ἀπηύθυνε καθ’ ἡμῶν. Ἀντὶ τούτου ζητοῦσι παρ’ ἡμῶν νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς διαγωγῆς των πρὸ τοῦ νὰ ἔλθωσι τὰ ἔγγραφα. Θὰ περιμένωμεν λοιπὸν τὰ ἔγγραφα, ἵνα ἐκτιμήσωμεν ὁριστικῶς τὴν διαγωγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Βεβαίως, Κύριοι, οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Ἑλλάδος ὀφείλουσι λόγον τῶν πράξεών των εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν Βασιλέα, ἀλλὰ τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους ἐξαρτᾶται μεγάλως ἐκ τῆς ἀγαθῆς γνώμης, ἣν μορφόνουσιν οἱ ἰσχυροὶ τῆς γῆς περὶ ἡμῶν καὶ περὶ τῆς δικαιοσύνης ἡμῶν· διὰ τοῦτο εἶναι λίαν λυπηρὸν καὶ λίαν ἐπιζήμιον, ὅτι ἐδόθησαν ἀφορμαὶ, αἵτινες εἰς τοιοῦτον ἤγαγον περὶ ἡμῶν συμπέρασμα τὸν Πρωθυπουργὸν μεγίστου Κράτους.

§93ΚΟΡΠΑΣ. Ἡ Βουλὴ ἔχει δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως ἡ Κυβέρνησις· δὲν πρέπει ὅμως νὰ ἐπικαλώμεθα καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἀγγλίας. Ἄν ὁ Σώλσβαρυ ὑβρίζῃ τὴν Ἑλλάδα, νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι μία πρᾶξις, τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν. Πολὺ συχνὰ ὁ Σώλσβαρυ ὑβρίζει τὴν Ἑλλάδα, καὶ τὸ ὄνομα αὐτὸ εἶναι τόσον ἀπαίσιον διὰ τὸν Ἑλληνισμὸν, ὥστε δὲν πρέπει νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§94ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγέλασα, ὅταν ἤκουσα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, μεμφόμενον ἐμοῦ καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ὅτι δὲν εἴπομεν ἀληθείας, ἀλλ’ ἐσυκοφαντήσαμεν. Αὐτὸς, ὅστις ἀνεβίβασεν εἰς ἐπιστήμην τὴν ψευτιά... (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ὑπουργικῆς πτέρυγος).

§95ΖΩΤΟΣ. Νὰ τὸν ἀποδοκιμάσῃ ἡ Βουλή.

§96ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ὑβρίζηται ἀνὴρ ἄξιος παντὸς σεβασμοῦ.

§97ΖΩΤΟΣ. Προτείνω, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀποδοκιμασθῇ ὁ ἀγορεύων.

§98ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸν ἀνακαλέσητε εἰς τὴν τάξιν.

§99ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν φράσιν.

§100ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀνακαλῶ τίποτε, καὶ μὴ χάνετε τὰ λόγια σας. Ὅταν ὁ Πρωθυπουργὸς λέγῃ, ὅτι ἡμεῖς δὲν λέγομεν ἀλήθειαν, ἀλλὰ συκοφαντοῦμεν, πῶς ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν μίαν ἀλήθειαν, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς καθ’ ὅλον του τὸν βίον δὲν ἔκαμε ποτὲ τὸ ἁμάρτημα νὰ εἴπῃ ἀλήθειαν; Ἐγέλασα προσέτι, ὅταν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠθέλησε ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι αὐτὸς ἠμπόδισε τὸ δικαστήριον ἀπὸ τοῦ νὰ κηρύξῃ τὴν πτώχευσιν, ἐνῷ αὐτὸ τὸ γνωρίζουσι πάντες· ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τῶν δημοσιευθέντων διπλωματικῶν ἐγγράφων, ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ μόνου τοῦ συλλογισμοῦ: «διατὶ λοιπὸν δὲν κηρύσσεται ἡ πτώχευσις;» Διὰ νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις τῆς ἑταιρίας, λέγουσιν. Αὐτὸ εἶναι ἀστεῖον! Λαμπρὰ βελτίωσις ἐγένετο ἀπὸ πέρυσιν. Ἠκούσατε τὴν ἐπὶ τὰ χείρω κατάστασίν της. Ἡ πτώχευσις ἀναβάλλεται πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν νὰ δίδηται καιρὸς εἰς τοὺς ἐκμεταλλευτὰς νὰ κλέπτωσι. Τί ἔγειναν τὰ ἐκ τοῦ Δημοσίου δοθέντα χρήματα; τί ἔγειναν αἱ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο κολοσσιαῖαι εἰσπράξεις τῆς ἑταιρίας; Αὐτὸ ζητοῦμεν νὰ μᾶς εἴπητε.

§101Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι Βουλευταί. Ἡ ἀδικαιολόγητος κερδοσκοπία τῶν ἐμπορευμάτων, τὰ προϊόντα τῶν συκῶν καὶ σταφιδαμπέλων, παροτρύνουσι τοὺς παραγωγοὺς εἰς τὴν ἄωρον συλλογὴν τῶν προϊόντων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα, προώρως ἀποστελλόμενα εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως, πολλάκις μετὰ τὴν ἀποστολὴν ζυμοῦνται καὶ καθίστανται ἐντελῶς ἄχρηστα, οὕτω δὲ ὑποτιμᾶται ἡ ἀξία αὐτῶν ἐν τῷ τόπῳ τῆς καταναλώσεως· καὶ ἐν τῷ τόπῳ τῆς παραγωγῆς κατέλαβε πλειστάκις τὰ προϊόντα αὐτὰ ἡ ἀζητησία· τούτου ἕνεκα οἱ παραγωγοὶ ἀπεφάσισαν νὰ ἐκκριζώσωσι τὰς συκᾶς καὶ σταφιδαμπέλους. Θέλων ν’ ἀποκρούσω αὐτὴν τὴν λυπηρὰν κατάστασιν, συνέταξα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν, παρακαλῶν νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ, ὡς λίαν ἀναγκαίου. Ἐπίσης ὑποβάλλω καὶ ἕτερον νομοσχέδιον, περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ περὶ ἀντικαταστάσεως αὐτοῦ διὰ τῆς φορολογίας τῶν δημητριακῶν ἐν γένει καρπῶν πρὸς 5%. Ὁ φόρος οὗτος εἶναι δίκαιος, διότι, φορολογῶν ἐξ ἴσου τοὺς φορολογουμένους, ἀποκρούει τὰς πιέσεις, καὶ σπουδαίως θὰ ὠφεληθῇ τὸ Δημόσιον, διότι τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράττῃ διπλάσια τῶν ὅσων νῦν, ἐκτὸς δὲ τούτου δὲν θὰ ἐπιτρέπῃ τὰς παρανομίας, τὰς ὁποίας ἄλλοτε ἐπέτρεπεν ὁ νόμος περὶ φορολογίας τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ ὁ νῦν ἰσχύων νόμος ἐπὶ τῆς φορολογίας τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῶσι ταχέως ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ταῦτα, καὶ νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κκ. Βουλευτάς.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 33–34).

§103ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐκ μέρους τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπῆς ὑποβάλλω τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αʹ) περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δρ. 48,383.55 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1891, καὶ βʹ) περὶ τῶν διὰ τοῦ νόμου ᾼΠΛΑʹ τῆς 21 Μαρτίου 1891 ψηφισθεισῶν ἐκτάκτων πιστώσεων ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1891.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 35–36).

§105ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ πρόκειται μετά τινας ἡμέρας νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν νομοσχέδιον περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Α. Ζ. Στεφανόπολι, διευθυντοῦ τοῦ «Ἀγγελιοφόρου Ἀθηνῶν». Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, πρόκειται νὰ κυρωθῇ σύμβασις δι’ ἧς παρέχεται εἰς τηλεγραφικὸν πρακτορεῖον ὡρισμένον ποσὸν κατὰ μῆνα καὶ λόγῳ ἀμοιβῆς καὶ λόγῳ ἐξόδων μεταβιβάσεως τηλεγραφημάτων, ποσόν, ὅπερ, ἐὰν κρίνωμεν ἐκ τῆς πιστώσεως, τῆς ἀναγραφείσης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, πλησιάζει εἰς 40,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος. Ἀλλὰ πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κατὰ μῆνα Ἰούλιον, ἐξεδόθη Β. Διάταγμα, χορηγοῦν ἔκτακτον πίστωσιν, διὰ τῆς ὁποίας παραχωροῦνται εἰς τὸ αὐτὸ Μεσημβρινὸν Πρακτορεῖον, τὸ σήμερον διὰ τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ κυρώσῃ ἡ Βουλή, ἀναγνωριζόμενον, διὰ τὸν χρόνον τὸν μεσολαβήσαντα ἀπὸ Ἰουλίου μέχρι τέλους Δεκεμβρίου τοῦ ἔτους 1891, φράγκα χρυσᾶ 17,500 δι’ ὁμοίας τηλεγραφικὰς ὑπηρεσίας. Ἤθελον, πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ πιθανῶς ἐν ταὐτῷ καὶ τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θέλει ὑποβληθῆ πρὸς ἐπιτυχίαν τῆς κυρώσεως τοῦ διατάγματος, τοῦ παρέχοντος τὴν πίστωσιν ταύτην, τὴν ἔκτακτον, ἤθελον, πρὶν ἤ, λέγω, φθάσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, ὅτε καὶ ἴσως θέλω ζητήσει ἐξηγήσεις τινὰς ἐπιπροσθέτους παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ εὐδοκήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ τὰς ἑπομένας πληροφορίας καὶ ἔγγραφα (ἀναγινώσκει): «αʹ) Ἀντίγραφον τῆς ὑπὸ χρονολογίαν 15)27 Μαΐου 1891 συμφωνίας μεταξὺ τοῦ ἐν Ἀθήναις Μεσημβρινοῦ Πρακτορείου καὶ τοῦ Πρακτορείου Havas, τῆς μνημονευομένης ἐν τῇ συμβάσει μεταξὺ τῆς Ἑλλην. Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Α. Στεφανόπολι, ἧς ἡ κύρωσις ζητεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς.» Διότι τὸ ὀρθὸν ἦτο, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἰσαγάγῃ καὶ τὸ ἔγγραφον, ὅπερ, ὡς ἀναφερόμενον ἐν τῇ συμβάσει, ἀποτελεῖ μέρος τῆς συμβάσεως, καὶ ἔδει νὰ τυπωθῇ μετ’ αὐτῆς, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ κυρώσωμεν (ἀναγινώσκει): «βʹ) Νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, εἴτε αὐτὸς, εἴτε καὶ ἄλλος ἁρμόδιος συνάδελφος αὐτοῦ, τί ποσὸν κατεβάλλετο ἐτησίως εἰς ἑκάτερον τῶν ἐνταῦθα πρακτορείων τῶν ξένων τηλεγραφικῶν ἑταιριῶν Havas καὶ Reuter διὰ τὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν παροχὴν τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν μέχρι τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν ἔπαυσε χορηγουμένη αὐτοῖς οἱαδήποτε ἀποζημίωσις.» Λέγω δὲ, προλαμβάνων, μήπως ζητηθῇ τυχὸν ἐξήγησις, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἐπὶ τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου, ἐκόπη πᾶσα χορήγησις καὶ εἰς τὰ δύο τηλεγραφικὰ πρακτορεῖα, τὰ λειτουργοῦντα ἐνταῦθα, ἅτινα καὶ ἄνευ τῆς χορηγίας ταύτης ἐξηκολούθησαν λειτουργοῦντα κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον (ἀναγινώσκει): «γʹ) Ἐπὶ τίνι βάσει (ἂν δὲ ἐγένετο συμφωνία ἔγγραφος, νὰ κατατεθῇ,) ἀπεφασίσθη τῇ προτάσει αὐτοῦ νὰ καταβληθῶσι τῷ αὐτῷ Μεσημβρινῷ Πρακτορείῳ μέχρι 17,500 χρυσῶν φράγκων διὰ τὸ ἔτος 1891. «δʹ) Νὰ καταθέσῃ ἀκριβῆ κατὰ μῆνα καὶ ἐντάλματα πίνακα τῶν μέχρι τοῦδε δαπανηθέντων δυνάμει τοῦ Β. Δ. τοῦ κατὰ τὴν 25 Ἰουλίου 1891 ἐκδοθέντος ἐπὶ τῇ ἄνω προτάσει αὐτοῦ. «εʹ) Νὰ πληροφορήσῃ ὡσαύτως τὴν Βουλήν, ἂν ἀπὸ Ἰουλίου μέχρι σήμερον (ἢ καὶ πρότερον) ἐπετράπη τῇ ἐντολῇ αὐτοῦ ἢ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἡ ἀτελὴς διαβίβασις τῶν ἐξ Ἑλλάδος εἰς Παρισίους καὶ ἀλλαχοῦ πεμπομένων τηλεγραφημάτων, καὶ καταθέσῃ λεπτομερῆ πίνακα τῶν εἰς τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα ἀναλογούντων τελῶν, ὧν τηρεῖται λογαριασμός.»

§106Γ. Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, ἵνα κάμω οὐχὶ ἐπερώτησιν, ἀλλὰ παράκλησιν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὑπὲρ ἀναξιοπαθοῦντος πολιτευτοῦ. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ μακαρίτου Ὄθωνος ὑπάρχουσιν ἴσως δύο ἢ τρεῖς πολιτευταί, οἱ ὁποῖοι σήμερον πένονται. Μεταξὺ τούτων γνωρίζω τὸν ἐκ Νάξου πολιτευτὴν Ἐμμανουὴλ Ναυπλιώτην· οὗτος ὑπηρέτησε τὸν τόπον ὡς βουλευτὴς ἐπὶ τῆς Βασιλείας τοῦ Ὄθωνος, ὡς πληρεξούσιος ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει καὶ ὡς βουλευτὴς ἐπὶ πολλὰς περιόδους. Ὑπηρέτησε καὶ ὡς Δήμαρχος ἐπὶ δεκαετίαν, καὶ συνετέλεσεν εἰς τὴν ἐξάλειψιν τῆς ζωοκλοπῆς ἐν Νάξῳ. Ὁ πολιτευτὴς οὗτος κατέστρεψε τὴν περιουσίαν του, πράττων τὰ κοινά, ἤτοι πολιτευόμενος, εἶναι ὅμως εἰς κατάστασιν ἀκόμη νὰ ὑπηρετήσῃ, εἶναι ἐγγράμματος καὶ ἀρκετὰ πρακτικὸν διοικητικὸν νοῦν ἔχει. Ἤθελον συστήσει τὸν ἀναξιοπαθοῦντα τοῦτον πολιτευτὴν εἰς τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, διότι σήμερον πραγματικῶς πένεται, καὶ εἶναι ἄδικον τοῦτο. Ἐν τούτοις χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εὐθὺς ὡς ἀνασυνεστήθησαν τὰ Ἐπαρχεῖα, ἔλαβε μέριμναν περὶ αὐτοῦ καὶ τὸν διώρισεν ἔπαρχον τῆς ἐπαρχίας Τήνου. Ἀτυχῶς ὅμως ὁ διορισμός του ἐγένετο ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, καὶ ὁ κ. Ναυπλιώτης, ἔχων ὑποχρεώσεις τοπικάς, ἠναγκάσθη νὰ παραμείνῃ ἐν Νάξῳ κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος, ἀφ’ ἑτέρου, ἔχων ἀνάγκην νὰ μὴ ἀφήσῃ τὴν ἐπαρχίαν Τήνου ἄνευ διοικήσεως, διώρισεν ἄλλον ἔπαρχον. Ἐν τούτοις ὁ κ. Ναυπλιώτης πένεται. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν θερμῶς, νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ πολιτευτοῦ τούτου, ὅστις ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπηρέτησε τὴν πατρίδα του. Παρακαλῶ δὲ καὶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, ἰδίως τοὺς ἐκ τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, νὰ συστήσωσι τὸν ἀναξιοπαθοῦντα τοῦτον πολιτευτήν.

§107ΜΑΝΕΤΑΣ. Κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, λόγου γενομένου περὶ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, καὶ τῶν ζημιῶν, αἵτινες ἐκ ταύτης ἐπῆλθον, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔσπευσε νὰ δώσῃ πληροφορίας, ὡς πρὸς τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἔργων καὶ ὡς πρὸς τὴν συντήρησιν τῶν ἐργασιῶν τῶν ἡμιτελῶν. Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὰ περὶ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν, δὲν σκοπῶ νὰ φέρω παρατήρησίν τινα, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συνέστησεν ἡμῖν ν’ ἀπέχωμεν. Ἐπεθύμουν ὅμως νὰ ἐξετασθῇ ἡ ἐπάρκεια τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὡς πρὸς τὴν συντήρησιν τοῦ ἡμιτελοῦς ἐναπολειφθέντος τμήματος. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν: 1) Τὰς διαταγὰς τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου περὶ ἱδρύσεως συνεργείων πρὸς συντήρησιν τῶν ἔργων τοῦ ἡμιτελοῦς τμήματος τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. 2) Τὰς διαταγὰς τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου, δι’ ὧν ἀπέσπασεν ἐξ ἄλλων ὑπηρεσιῶν τοὺς ἀναγκαίους ὑπαλλήλους πρὸς διεύθυνσιν τῶν ἱδρυθέντων συνεργείων. 3) Κατάστασιν τῶν μέχρι τοῦδε δαπανηθέντων πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ἐν τοῖς εἰρημένοις συνεργείοις ἐργαζομένων.

§108ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω σχέδιον νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ κανονισμοῦ τῆς διευθύνσεως τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, φέρω δὲ συνάμα καὶ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος, τὰς σχετιζομένας πρὸς τὸν σιδηρόδρομον Μύλων–Καλαμῶν.

§109ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῶσι.

§110ΖΑΙΜΗΣ. Εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, «ποῖά εἰσι τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα πρὸς πλήρη τοῦ ἔργου ἀποπεράτωσιν, καὶ τίς ἡ ἀξία αὐτῶν», δὲν δύναμαι ν’ ἀπαντήσω τὴν στιγμὴν ταύτην, διότι, ἀφοῦ ὑπάρχει ἐκκρεμὴς διαπραγμάτευσις μετὰ ἑταιρίας, ἥτις θὰ ἀναλάβῃ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν 77 ἐναπομεινάντων ἡμιτελῶν χιλιομέτρων, ἤθελεν εἶσθαι ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου ἄτοπον νὰ βεβαιώσῃ ἐπισήμως, εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχεται ἡ ἀξία τῶν ἡμιτελῶν ἔργων.

§111ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τίνα σημασίαν ἔχει ὁ ὑπολογισμὸς αὐτός;

§112ΖΑΙΜΗΣ. Τὴν σημασίαν, ὅτι οἱ διαπραγματευόμενοι μετὰ τῆς Κυβερνήσεως δύνανται νὰ τὸν ὑπολάβωσιν ὡς ἐπίσημον βεβαίωσιν, καὶ ἄν τὸ ποσὸν φανῇ ὑπερβολικὸν, ν’ αὐξήσωσι τὰς ἀπαιτήσεις των, ἐνῷ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀκριβῆ γνῶσιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἠρώτησε προσέτι, «κατὰ τίνα ἐποχὴν ὁ οἶκος Delloye ἐκηρύχθη εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως». Περὶ τούτου οὐδὲν ἕτερον γινώσκομεν, εἰ μὴ μόνον, ὅτι ὁ οἶκος Delloye εἶναι εἰς ἐκκαθάρισιν. Τὰς πληροφορίας ἔδωκεν ἡμῖν ὁ ἐν Βελγίῳ πρόξενος τῆς Ἑλλάδος.

§113ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πότε ἔλαβε χώραν ἡ στάσις τῶν πληρωμῶν;

§114ΖΑΙΜΗΣ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εὑρέθησαν τὰ ἔγγραφα, διότι ἀπεστάλησαν πρὸς τὸν δικαστικὸν σύμβουλον μετὰ τῶν συναφῶν ἐγγράφων.

§115ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρέπει νὰ κατατεθῇ καὶ ἡ πληροφορία αὕτη.

§116ΖΑΙΜΗΣ. Ἠρώτησεν ἔτι, ἐὰν τὸ ἀπὸ 21 Ἰουλίου 1891 Β. Διάταγμα, περὶ ἀναγνωρίσεως τῆς Τραπέζης τῆς Βιομηχανικῆς πίστεως τῆς Ἑλλάδος ὡς ὑποκαταστάτου τοῦ ἀναδόχου, ἐξετελέσθη. Τὸ διάταγμα τοῦτο δὲν ἐξετελέσθη, διότι ἡ Βιομηχανικὴ Τράπεζα εἶχε δηλώσει, ὅτι ἀναδέχεται νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἐναπολειπομένου τμήματος τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων– Καλαμῶν, καταβάλλουσι 2 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἐξεδόθη δὲ τὸ Διάταγμα τῆς 21 Ἰουλίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ἀνεδέχετο τὰς συμφωνίας μεταξὺ Ρολὲν καὶ Βιομηχανικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ τότε ἡ Βιομηχανικὴ Τράπεζα ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν θεωρεῖ ἑαυτὴν ὑπόχρεων νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς γραμμῆς, διότι αἱ μελέται, τὰς ὁποίας ἐποιήσατο μετὰ τὰς προτάσεις τοῦ κ. Ρολὲν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀπέδειξαν, ὅτι, ἀντὶ 2 ἑκατομμυρίων, ὑπῆρχεν ἀνάγκη τεσσάρων ἑκατομμυρίων, ἑπομένως ἠρνήθη νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην.

§117ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Θεωρεῖτε τὴν Τράπεζαν ὡς ἀνεύθυνον;

§118ΖΑΙΜΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἠρώτησε περὶ τούτου· ἂν θέλητε νὰ ἐρωτήσητε ὑμεῖς, θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρεκάλεσε νὰ ζητήσω παρὰ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς καὶ παράσχω εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας ἐπὶ τῶν κατ’ αὐτῆς διὰ τοῦ γνωστοῦ φυλλαδίου ἀπευθυνθεισῶν αἰτιάσεων. Καὶ πρὶν ἢ ζητήσῃ τὰς πληροφορίας ταύτας, παρήγγειλα εἰς τὸν κ. Γκοτλὰν νὰ μοὶ δώσῃ σημείωμα πρὸς ἀναίρεσιν τῶν ἐν τῷ φυλλαδίῳ ἀναγεγραμμένων. Τὸ σημείωμα τοῦτο μοὶ ἔδωκε, γαλλιστὶ γεγραμμένον, καὶ τὸ καταθέτω.

§119ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα παρακαλῶ νὰ τυπωθῶσι.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ὡς καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 37–38).

§121ΣΧΙΝΑΣ. Ὀλίγα θέλω εἴπει σχετικῶς πρὸς τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς πρὸς τὰς ζητηθείσας παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Φθιώτιδος πληροφορίας περὶ τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης πρὸς συντέλεσιν τῶν ὑπολειπομένων ἔργων τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Κατὰ τὸ ἄρθρ. 99 τοῦ Ιʹ κεφαλαίου τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ὑπόχρεως νὰ ὑποβάλλῃ περὶ τὸ τέλος τοῦ ἔτους ἰδιαιτέραν ἔκθεσιν περὶ τῶν τελεσθέντων ἔργων καὶ τῶν ἐκτελεσθησομένων. Δυστυχῶς τὸ παράδειγμα τῆς προτέρας Κυβερνήσεως ἠκολούθησε καὶ ἡ σημερινή. Ἡ προτέρα Κυβέρνησις παρέλειπε πάντοτε νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἐκθέσεις ταύτας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἡ βάσις, ὁ ἔλεγχος τῆς προόδου τῶν ἐκτελουμένων ἔργων, καὶ ἐκ τούτων ἡ γνῶσις τοῦ τί καὶ πῶς δαπανᾶται τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος πολλάκις, ἰδίᾳ δὲ κατὰ τὴν 23 Μαρτίου τοῦ 1891, ὑπέμνησα τοῖς κ. Ὑπουργοῖς τὴν ἄνω διάταξιν, ἣν εἶχον καθῆκον νὰ ἐκτελῶσι, σεβόμενοι τοὺς νόμους· δὲν ἐπίστευον δὲ ποτὲ, ὅτι οἱ φίλοι Ὑπουργοὶ ἤθελον παραλείψει τὸ καθῆκον τοῦτο. Ἐν προγράμματί μου ἀνέγραψα πρωτίστως τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν τήρησιν τῶν κειμένων νόμων, διὰ τοῦτο δὲ καὶ μόνον ζητῶ λόγον παρὰ τῶν ὑπολόγων. Ὁ σοφὸς τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς κ. Γκοτλὰν, ὁ διὰ τῶν τεχνηέντων λόγων καὶ ὑπεκφυγῶν προσπαθῶν νὰ ἀποφύγῃ τὸν ἔλεγχον, ἀλλὰ περιπίπτων εἰς τὴν παγίδα, τὴν ὁποίαν αὐτὸς εἰς ἑαυτὸν ἔστησε, ψευδόμενος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, κατὰ μὲν τὸ 1889 ἄλλα ἔλεγεν, ὡς ἐμφαίνεται εἰς τὸ ἐπίσημον παράρτημα, καὶ ἄλλα εἰς ἔκθεσίν του ἄλλην, ὑποβληθεῖσαν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ περὶ ἧς εἶπον ὑμῖν τὸν παρελθόντα Μάρτιον ὅσα σήμερον παρουσιάζονται. Ὁ κ. Γκοτλὰν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἠπάτησε τὴν Βουλὴν, ὑποβαλὼν προϋπολογισμὸν τῶν ὑπολειπομένων ἔργων ἐκ τριῶν ἢ τεσσάρων ἑκατομμυρίων, ἐγὼ δὲ ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπον, ὑπὸ ἀτομικήν μου εὐθύνην, ὡς μηχανικὸς, οὐχὶ ὡς Βουλευτὴς, ὅτι διπλάσια καὶ τριπλάσια δὲν θὰ ἀρκέσωσιν. Ἐπέστησα δὲ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον, ἰδίᾳ δὲ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ πληρονομένου χρήματος καὶ ἐπὶ τοῦ κακοῦ ὑλικοῦ τοῦ σιδηροδρόμου. Ταῦτα δὲ πάντα ἐξετελοῦντο ἐν γνώσει τοῦ κ. Γκοτλὰν, ἐχρησιμοποιεῖτο τῇ ἀποδοχῇ αὐτοῦ ὑλικὸν ἄχρηστον, ἀποῤῥίφθεν παρ’ ἄλλου Σιδηροδρόμου. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὴν ταξινόμησιν τοῦ παρελθόντος. Ἐὰν ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις ἐξήσκει τὸν ἀπαιτούμενον ἔλεγχον ἐπὶ τῶν ἐκτελουμένων ἔργων, καὶ ἂν ἐπλήρονε μόνον τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα, καὶ ἐσέβετο τοὺς κειμένους νόμους, ἤθελε προλάβει τὴν καταστροφήν. Ἐπανέρχομαι ἐπὶ τοῦ θέματος, ὑπομιμνήσκων πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι, σεβόμενος τὰς διατάξεις τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, ὀφείλει καὶ ἔχει καθῆκον νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἔκθεσιν λεπτομερῆ οὐ μόνον περὶ τοῦ σιδηροδρόμου αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων, ὡς καὶ ὅλων τῶν ἐκτελουμένων ἔργων τῆς ὁδοποιΐας καὶ τῶν οἰκοδομῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπολείπονται καὶ θέλουν ἐκτελεσθῆ κατὰ τὸ 1892. Τότε δὲ μόνον θέλομεν εἶσθαι εἰς θέσιν νὰ κρίνωμεν, τί γίνεται εἰς τὸ Κράτος. Πιστεύω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει προσπαθήσει νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν διάταξιν αὐτὴν, ἵνα δώσῃ καλὸν παράδειγμα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρέλειψαν τὸ καθῆκον τοῦτο.

§122ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι κατά τι ἀτελεῖς. Ἵνα ἔχῃ πλήρη τὴν ὑπόθεσιν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν ἡ Βουλή, ἀνάγκη νὰ κατατεθῇ ἀντίγραφον τῆς ταξινομήσεως, περὶ ἧς διέλαβεν ὁ προλαλήσας, τῶν κατασκευαζομένων ἑκάστοτε ἔργων. Διότι ἀκριβῶς ἡ κλεὶς τῆς ὅλης ὑποθέσεως ἔγκειται εἰς αὐτὴν τὴν ταξινόμησιν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ κατατεθῇ ἀντίγραφον αὐτῆς.

§123ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ ἐρώτησίς μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅσον ἀφορᾷ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔφερεν, ἀπέβλεπεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο: Κατὰ τὸ θέρος, ὅτε ἐγνώσθησαν αἱ διακοπαὶ τῶν ἐργασιῶν τοῦ σιδηροδρόμου, διεδόθη, καὶ ἦτο γνωστὸν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀνέγνωσαν τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως», ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος ὑπῆρχεν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, διότι ἀνάδοχος ὑπῆρχεν ἄλλος, ὅστις ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν, δηλ. ἡ Τράπεζα ἡ Βιομηχανική· καὶ διάταγμα βασιλικὸν ἐδημοσιεύθη ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», τὸ ὁποῖον ἐκύρου τὴν περὶ τούτου σύμβασιν. Συνέπεια τῆς διαδόσεως, ὅτι ζημίαι ἐπίκεινται εἰς τὴν Τράπεζαν, ἥτις ἔμελλε ν’ ἀναλάβῃ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ ἔργου τῆς κατασκευῆς τῆς γραμμῆς ταύτης, ὑπῆρξεν ἡ κατάπτωσις τῆς ἀξίας τῶν μετοχῶν τῆς Βιομηχανικῆς Τραπέζης, ὡς ἐνθυμοῦμαι δὲ, ἡ τιμὴ τῶν μετοχῶν αὐτῶν, ἐνῷ ἀνήρχετο εἰς τὰς δραχμὰς 110, κατῆλθεν ἀμέσως κατὰ 15 καὶ 20 μονάδας, σήμερον δὲ τιμῶνται ἀντὶ 71 δραχμῶν. Σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπε λέξεις τινὰς, τὰς ὁποίας ἴσως δὲν ἤκουσα ἀκριβῶς, ἐξ ὧν φαίνεται, ὅτι ἡ Τράπεζα θεωρεῖ ἑαυτὴν μὴ ὑπόχρεων ποσῶς εἰς ἐξακολούθησιν τοῦ ἔργου. Εἶναι τοῦτο ἀληθές; οὐδεμία ὑποχρέωσις ὑφίσταται εἰς τὴν ἑταιρίαν ταύτην, ἥτις δυνάμει τοῦ Β. Διατάγματος ὑποκατέστησε τὸν ἀνάδοχον τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν; Αὐτὴν τὴν περιέργειαν εἶχον, καὶ ἐπεθύμουν νὰ μοὶ δώσῃ ἀπάντησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως δυνηθῶμεν κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν τοῦ ζητήματος τούτου ἐν γνώσει νὰ ἐπιληφθῶμεν αὐτοῦ, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὸν παρακαλῶ νὰ ὑποβάλῃ τὰ σχετικὰ πρὸς τὸ ζήτημα ἔγγραφα, τὴν μεταξὺ τῆς Βιομηχανικῆς Τραπέζης καὶ τοῦ ἀναδόχου σύμβασιν, ἐὰν ὑπάρχῃ, καὶ ἐν γένει πάντα τὰ ἀφορῶντα τὴν σύμβασιν ταύτην καὶ τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§124ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ δώσω πληροφορίαν τινὰ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, διότι, καθ’ ὃν χρόνον συνωμολογήθη ἡ μεταξὺ τοῦ ἀναδόχου τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν καὶ τῆς Βιομηχανικῆς Τραπέζης σύμβασις, ἐτύγχανον Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ μεγάλως ἐβασάνισα καὶ ἐξήτασα τὴν σύμβασιν ταύτην, καὶ ἐγὼ ὑπέβαλον, μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ συμβουλίου, εἰς τὸν Βασιλέα τὸ σχέδιον τοῦ διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐνεκρίθη ὑπ’ Αὐτοῦ καὶ ἐδημοσιεύθη διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.» Ἡ σύμβασις ἡ μεταξὺ τοῦ ἀναδόχου τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν καὶ τῆς Βιομηχανικῆς Τραπέζης περιέχει πολλὰς διατάξεις καὶ πολλὰς συμφωνίας· καί τινες μὲν τῶν συμφωνιῶν τούτων ἦτο δυνατὸν νὰ γείνωσι παραδεκταὶ καὶ ἐγκριθῶσι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, τινὲς δὲ ὄχι. Διὰ τοῦτο τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη, δὲν ἐνέκρινε πάσας τὰς ῥήσεις καὶ τὰς ῥήτρας τῆς συμβάσεως, ἐνέκρινε μόνον τινὰς ἐξ αὐτῶν, διὰ δὲ τὰς ἄλλας ἀφῆκεν εἰς τὴν Βιομηχανικὴν Τράπεζαν καὶ τὸν ἀνάδοχον ἄνευ οὐδεμιᾶς μνείας ἐν τῷ διατάγματι, καὶ ἑπομένως ἐγκρίσεως. Ἀφοῦ ἐδημοσιεύθη τὸ διάταγμα, ἡ Βιομηχανικὴ Τράπεζα, εἴτε ἕνεκα πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβεν, εἴτε ἐξετάσασα ὡριμώτερον τὰ πράγματα, ἰσχυρίσθη, ὅτι δὲν ὑποχρεοῦται νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς ἐγκριθείσας ὑπὸ τοῦ διατάγματος ῥήτρας τῆς συμβάσεως μεταξὺ αὐτῆς καὶ τοῦ κ. Ρολέν. Περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἀντηλλάγη ἀλληλογραφία μεταξὺ τῆς Βιομηχανικῆς Τραπέζης καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν,— ἐπειδὴ ὁμιλῶ περὶ πιστωτικοῦ καταστήματος, πρέπει νὰ μετρῶ τὰς λέξεις μου, διότι αὗται δύνανται νὰ ἐνασκήσωσιν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τῆς θέσεως αὐτοῦ,—ἡ Βιομηχανικὴ Τράπεζα δι’ ἀναφορᾶς της ἰσχυρίσθη, ὅτι δὲν εἶναι ὑπόχρεως νὰ ὑποκαταστήσῃ τὸν ἀνάδοχον τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, ἐν ᾗ ἂν περιπτώσει οὗτος ἤθελε παύσει τὰς ἐργασίας. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπεδέχθη τὴν γνώμην αὐτῆς, ἔκτοτε δὲ ἔμεινεν ἡ ὑπόθεσις ἐκκρεμής. Ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ ἐξαναγκάσῃ τὴν Βιομηχανικὴν Τράπεζαν νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της; Ἐὰν ζητηθῇ παρ’ ἡμῶν λόγος ὑπὸ τῆς Βουλῆς, θέλομεν τότε ἀπαντήσει, διατὶ ἐσταματήσαμεν μέχρι τοῦ σημείου τούτου. Ἐπειδὴ ὅμως ἐπιθυμεῖτε νὰ μάθητε, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις συνεφώνησε μετὰ τῆς Βιομηχανικῆς Τραπέζης, καὶ ἀπεδέχθη τὴν γνώμην αὐτῆς, διὰ τοῦτο ἀνῆλθον, διὰ νὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν, ὅτι δὲν ἀπεδέχθη τὴν γνώμην τῆς Βιομηχανικῆς Τραπέζης. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ὑπόθεσις συνδέεται μετὰ τῆς ἐξακολουθήσεως τῶν ἔργων τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, ἐπειδὴ ἐνδεχομένη ἄρσις τῶν δυσχερειῶν πρὸς κανονισμὸν τοῦ ζητήματος τούτου καὶ πρὸς εὕρεσιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν ὑποκαταστήσει τὸν ἀνάδοχον τῆς γραμμῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων– Καλαμῶν, εἶναι πιθανὸν νὰ ἦναι ἐφικτή, διὰ τοῦτο φρονοῦμεν, ὅτι ἡ ἀποχὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῇ περαιτέρω εἰς ἐργασίαν τινὰ ὑπηγορεύετο ἀπὸ ἀληθῆ καὶ ἀναμάρτητον συνείδησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, ἡ Βουλὴ εἶναι κυρία νὰ ζητήσῃ λόγον διὰ τὴν γνώμην ἡμῶν ταύτην, καὶ ἡμεῖς τότε θέλομεν κρίνει, ὁποίαν θέλομεν δώσει ἀπάντησιν.

§125ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐπειδὴ πολλὰ ἤκουσα καὶ πολλὰ ἀνέγνων ἐν ταῖς ἐφημερίσι περὶ διαφόρων προμηθειῶν τοῦ στρατοῦ, ὡς μὴ γενομένων κατὰ τοὺς νομίμους τύπους, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ καταθέσῃ πάντα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰς ἀκολούθους ὑποθέσεις: «1) Ἂν ἡ ἐνιαύσιος προμήθεια τῆς κριθῆς, τοῦ σανοῦ καὶ τοῦ ἀχύρου τῶν κτηνῶν τῶν φρουρῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς παρεχωρήθη κατόπιν δημοσίου διαγωνισμοῦ, ἢ ἐδόθη δι’ ἰδιαιτέρας συμφωνίας. 2) Ἄν ἡ προμήθεια 250,000 μέτρων ὀθόνης διὰ τὴν κατασκευὴν ὑποδυτῶν, σκελεῶν καὶ φουστανελλῶν πρὸς χρῆσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, παρεχωρήθη κατόπιν δημοσίου διαγωνισμοῦ, ἢ ἐδόθη δι’ ἰδιαιτέρας συμφωνίας. 3) Ἄν τὰ ἐπιδόματα καὶ λοιπὰ ἔξοδα, ἅτινα ἐδόθησαν εἰς τε τὸν γενικὸν ἐπιθεωρητὴν τοῦ στρατοῦ ἀντιστράτηγον κ. Σαπουντζάκην καὶ τὸ ἐπιτελεῖον αὐτοῦ κατὰ τὴν τελευταίαν γενικὴν αὐτοῦ ἐπιθεώρησιν, ἐπληρώθησαν συμφώνως πρὸς τοὺς κειμένους νόμους ἢ ἄλλως πως. 4) Ἄν ἀπεστάλη εἰς τὸν ταγματάρχην τοῦ πυροβολικοῦ κ. Ζαφειρόπουλον, διαμένοντα ἐν Παρισίοις ἐπ’ ἀδείᾳ, λόγῳ ἐκπαιδεύσεως, τὸ ποσὸν τῶν 800 δραχμῶν εἰς χρυσόν, ἀντίτιμον ἵππου, καὶ ὡς προκαταβολὴ ἐπὶ τῶν ἀποδοχῶν του.» Ἐπιφυλάσσομαι βεβαίως νὰ ἐξετάσω πάντα ταῦτα ἐν λεπτομερείᾳ, ὁπόταν τὰ ἔγγραφα κατατεθῶσι καὶ παρασχεθῶσι πᾶσαι αἱ πληροφορίαι.

§126ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν δύο ἀποφάσεις τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου Ἀχαϊοήλιδος τοῦ ἔτους 1890, καὶ ἑτέραν τοῦ τῆς Αἰτωλοακαρνανίας τοῦ 1891, ἀφορώσας τὸν κληρωτὸν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1890 Χαρώνην ἐκ τοῦ δήμου Ἀκράτας. Μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ἀποφάσεων, ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλο ἀντικείμενον δι’ ἀπόψε δὲν ἔχομεν, οὔτε ἡμερησία διάταξις ὑπάρχει.

§128Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ζητῶ τὸν λόγον.

§129ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἡμερησία διάταξις.

§130Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πότε θὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν, καὶ τίς θὰ ᾖναι ἡ ἡμερησία διάταξις;

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον εἰς τὰς 3 μ. μ. Ἡ ἡμερησία διάταξις θέλει καταρτισθῆ αὔριον, καὶ θ’ ἀποσταλῇ ἐνωρὶς εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς.

§132ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐν τέλει τῆς συνεδριάσεως κανονίζεται ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς ἐπιούσης. Ἀκριβῶς αὐτὸ ὁ κ. συνάδελφος ζητεῖ.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως αὔριον θὰ ᾖναι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς.

§134ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν διενεμήθη ὁ προϋπολογισμός.

§135ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ διενεμήθη σήμερον· ἑπομένως αὔριον δυνάμεθα νὰ ἀρξώμεθα τῆς συζητήσεως.

§136Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ, μεταξὺ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἀναγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον, νὰ ἀναγραφῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως δικηγορικῶν συλλόγων. Γνωρίζει ἡ Βουλή, ὅτι, διερμηνεύων, κατὰ τὴν γνώμην μου, τὸ φρόνημα σχεδὸν ὅλων τῶν δικηγόρων, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως δικηγορικῶν συλλόγων, τὸ ὁποῖον ἐτιμήθη διὰ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως, καὶ ἐκεῖ ἐσταμάτησε. Κατὰ τὸ ἄρθρον 47 τοῦ Κανονισμοῦ, τὰ νομοθετικὰ ἔργα, τὰ ἀρξάμενα καὶ διακοπέντα ἐκ τῆς λήξεως τῆς συνόδου, δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον τῆς αὐτῆς περιόδου, καθ’ ἣν εὑρίσκονται στάσιν. Δυνάμει λοιπὸν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχω ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ μοὶ ἀμφισβητήσῃ σήμερον, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς αὔριον καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ δικηγορικῶν συλλόγων. Ἡ Βουλὴ βεβαίως εἶναι κυρία νὰ μὴ τὸ ψηφίσῃ· εἰς αὐτὴν ἐναπόκειται νὰ κρίνῃ, ἐὰν πληροῖ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀνάγκην πραγματικὴν, ἢ ὄχι, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ μοὶ ἀρνηθῇ τὴν ἀναγραφὴν αὐτοῦ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν δέχηται νὰ ἀναγραφῇ....

§138ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα, νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ ἀντίῤῥησιν εἰς τὴν ἀναγραφὴν τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα νομίζει μᾶλλον ἐπείγοντα, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι· ἀλλ’ ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀναγραφῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν συναινῇ νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιον περὶ δικηγορικῶν συλλόγων.

§140Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ (βουλευτὴς Σπετσῶν). Ἐπειδὴ εἶμαι νέος Βουλευτὴς, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀνατυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἵνα τὸ ἴδω καὶ ἐγώ.

§141ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅταν Βουλευτὴς ζητῇ, ὅπως ἀναγραφῇ νομοσχέδιον, παρ’ αὐτοῦ κατατεθὲν, ὡς τελευταῖον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιταχθῇ ἄρνησις εἰς τοῦτο· ἐὰν ἐζήτει νὰ τεθῇ πρῶτον ἢ δεύτερον, ἢ ὁπωσδήποτε νὰ προτιμηθῇ ἄλλου νομοσχεδίου, ἐννοῶ ὅτι ὁ θέλων νὰ προηγηθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἄλλο νομοσχέδιον θὰ ἠδύνατο ν’ ἀντιτάξῃ τὴν ἀπαίτησίν του, καὶ ἡ πλειονοψηφία θ’ ἀπεφάσιζεν. Ὅταν ὅμως ὁ Βουλευτὴς ζητῇ νὰ ταχθῇ τὸ παρ’ αὐτοῦ προτεινόμενον νομοσχέδιον τελευταῖον, δὲν δύναται ἡ πλειονοψηφία ν’ ἀντιταχθῇ εἰς τοῦτο, διότι θὰ ἠρνεῖτο εἰς τὸν Βουλευτὴν τὸ δικαίωμα, ὅπως οὗτος εἰσηγῆται νόμον. Ἀφοῦ εἰσηγεῖται νόμον ὁ Βουλευτὴς, ὁ νόμος οὗτος πρέπει νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀλλὰ βεβαίως ἡ πλειονοψηφία δύναται νὰ δώσῃ εἰς τὸν οὕτω προτεινόμενον νόμον θέσιν ὄχι ἐκ τῶν πρώτων. Ἐν τούτῳ ὅμως, ὡς παρετήρησα, ὁ κ. Βουλευτὴς εὐχαριστεῖται νὰ ταχθῇ καὶ τελευταῖον τὸ παρ’ αὐτοῦ προτεινόμενον νομοσχέδιον, ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀντιταχθῇ ἄρνησις.

§142ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεὶς ἀντιτάσσεται, ἵνα τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως δικηγορικῶν συλλόγων γένηται ἀντικείμενον τῶν μελετῶν τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην, ἀλλ’ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον πρὸ μικροῦ ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι εὐκρινές. Ὁ ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶπεν: «ὅταν ὁ Βουλευτὴς στέργῃ νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὡς τελευταῖον τὸ νομοσχέδιόν του, ἐὰν δὲν δεχθῆτε τὴν πρότασίν του, ἀρνεῖσθε τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τὸ Σύνταγμα ἀπένειμεν εἰς αὐτόν». Ἀλλὰ δὲν πρόκειται ν’ ἀναγραφῇ τελευταῖον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως δικηγορικῶν συλλόγων· πρόκειται ν’ ἀναγραφῇ δεύτερον, διότι ἄλλο ἀντικείμενον, πλὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, δὲν ὑπάρχει, ἐὰν δὲ ἐντὸς τῆς ἑσπέρας ἤθελον διανεμηθῆ αἱ ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ πιστώσεων, ἤθελον ζητήσει νὰ προταχθῶσι τὰ σχετικὰ νομοσχέδια. Ὅθεν δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ δεχθῶμεν ν’ ἀναγραφῇ δεύτερον τὸ νομοσχέδιον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Πλὴν τούτου, ἀπευθύνω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. Βουλευτήν. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως δικηγορικῶν συλλόγων πρόκειται νὰ ἔλθῃ κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, καθόσον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἡ πλειοψηφία ἐπροστάτευσε καὶ ὑπεστήριξεν αὐτὸ, καὶ διὰ τοῦτο ἠδυνήθη, κατ’ ἐξαίρεσιν σπανίαν μεταξὺ πασῶν τῶν προτάσεων τῶν Βουλευτῶν ἐπὶ δεκαετίαν ὅλην, νὰ λάβῃ τὴν τιμὴν νὰ φθάσῃ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, διότι συνήθως αἱ προτάσεις τῶν Βουλευτῶν δὲν λαμβάνουν τὴν προστασίαν τῆς πλειοψηφίας. Ἡ ἵδρυσις δικηγορικῶν συλλόγων εἶναι θεσμὸς ἄξιος μεγάλης μελέτης· ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ αὐτῆς, ἀλλ’ ἱδρύσεως τοιαύτης, ἥτις ἤθελε καθιστᾷ τὴν λειτουργίαν τοῦ νέου θεσμοῦ λυσιτελῆ καὶ εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης καὶ εἰς τὴν λειτουργίαν, τὴν ὁποίαν ὡς λειτουργοὶ τῆς Θέμιδος παρέχουσιν οἱ κύριοι δικηγόροι. Ἀλλ’ εὐθὺς ὡς ἤρξαντο αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ὅτε ἀκόμη βλέπετε, ὅτι ὑπάρχει καί τις ἔξαψις, νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ παρεισφρήσωσιν ἀτέλειαι ἢ πλημμέλειαι. Ταῦτα λέγων, δὲν ἐννοῶ ν’ ἀντιταχθῶ κατὰ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἐπιμένω εἰς τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι, ἐὰν ἤθελον διανεμηθῆ αἱ ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπὶ νομοσχεδίων πιστώσεων, θέλουσιν αὗται προταχθῆ.

§143ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ θαυμάζω, πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προκαλεῖ τοιαύτην συζήτησιν. Τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Κανονισμοῦ ὁρίζει, τί γίνεται ἐπὶ ἑκάστης προτάσεως, καὶ λέγει ἐν τέλει (ἀναγινώσκει): «Συζητεῖται δὲ κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς της, ἐκτὸς ἂν ἡ Βουλή, κηρύξασα αὐτὴν κατεπείγουσαν, ὁρίσῃ ἄλλην προηγουμένην ἡμέραν πρὸς συζήτησιν.» Ἀκριβῶς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 34 ἐζήτησεν ὁ συνάδελφός μου, ζητήσας ν’ ἀναγραφῇ τὸ νομοσχέδιόν του, ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει: «ἐὰν ἐγὼ φέρω αὔριον ἄλλην πρότασιν, τί θὰ γείνῃ;» Νὰ ζητήσητε νὰ προταχθῶσιν αἱ προτάσεις σας· νὰ μὴ ἀντιταχθῆτε δὲ σήμερον εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λαρίσσης, διότι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα. Πρὸ παντὸς δὲ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ λέγητε, ὅτι δὲν ἐμελέτησεν ἡ Κυβέρνησις νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποβεβλημένον πρὸ ἑνὸς ἔτους, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ λέγητε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παρεισφρήσωσι πλημμέλειαι ἐν τῇ συζητήσει τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου· ἄλλως, ἐὰν παρατηρηθῶσι τοιαῦται πλημμέλειαι κατὰ τὴν συζήτησιν, ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ πράξητε ὅ,τι ὁρίζει ὁ Κανονισμὸς, δηλαδὴ νὰ ζητήσητε νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν οἰκείαν ἐπιτροπὴν, ἀλλ’ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ σᾶς ἐπιτρέπετε νὰ παρακωλύσητε τὴν ἀναγραφὴν τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἐν περιπτώσει δὲ, καθ’ ἣν δὲν ἠθέλετε προβάλει ἄλλην ἐργασίαν μᾶλλον κατεπείγουσαν, νὰ ἐμποδίσητε τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως αὐτῆς.

§144ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύναμαι νὰ συμβουλεύσω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ὅταν ὁμιλῇ, ἐὰν ἔχῃ δικαίωμα ἢ δὲν ἔχῃ δικαίωμα, καὶ ἂν ἐπιτρέπηται ἢ δὲν ἐπιτρέπηται εἰς ἄλλον νὰ πράξῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, νὰ ἐξετάζῃ μᾶλλον, ποῖον αὐτὸς ἔχει δικαίωμα, καὶ νὰ σέβηται τὰ δικαιώματα ταῦτα, ὡς καὶ τὰ καθήκοντα αὑτοῦ. Αἱ φράσεις αἱ ἀμετροεπεῖς δὲν ἁρμόζουν εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγητε: «δὲν ἔχετε δικαίωμα». Καὶ τίς εἶσθε σεῖς, οἱ ὁποῖοι θὰ κανονίσητε τὰ δικαιώματα ἡμῶν;

§145ΡΑΛΛΗΣ. Εἶμαι Βουλευτής! (Ἀποδοκιμασίαι παρατεταμέναι ἐκ τῶν ἀκροατηρίων, θόρυβος ἐν τῇ ἀριστερᾷ).

§146ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσαι ὑβριστὴς, διότι ἀπ’ ἀρχῆς δὲν κάμνεις ἄλλο παρὰ νὰ ὑβρίζῃς! (Θόρυβος).

§147ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ὑπέμνησα εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι παραβαίνονται τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα κέκτηται ἕκαστος Βουλευτὴς ἐκ τῆς παραμονῆς του ἐνταῦθα καὶ τῆς ἐντολῆς του, καὶ ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει νὰ σφετερισθῇ τὰ δικαιώματα αὐτά· ἔχω δὲ τὸ δικαίωμα, ἑκάστοτε, ὁσάκις βλέπω αὐτὸν παραβαίνοντα τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, νὰ τὸν συμβουλεύω νὰ μὴ τὸν παραβαίνῃ.

§148Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ ἐπίλογος τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως δύναται νὰ διαιρεθῇ εἰς δύο θέματα· εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου. Ἤλπιζον, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἤθελε περιορισθῆ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Κανονισμοῦ, προκειμένου λόγου νὰ ὁρισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις. Εἶπε καί τινα περὶ τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου, ἀλλὰ κυρίως πρόκειται τὴν στιγμὴν ταύτην περὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἠρεθίσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἄνευ λόγου, κατὰ τὴν γνώμην μου, διότι, ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μὲ ὅλην τὴν μακρὰν κοινοβουλευτικήν του πεῖραν, λησμονῇ τὰς ῥητὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, πᾶς Βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν ἢ νὰ ὑπομνήσῃ τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐπεκαλέσθη τὸν Κανονισμὸν, ὁ ὁποῖος δι’ ἡμᾶς εἶναι ὁ νόμος τῶν νόμων, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ κρατῇ ἕκαστον εἰς τὴν θέσιν του, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ἦναι. Ὁ Κανονισμὸς λοιπὸν μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω τὴν ἀναγραφὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ τοῦτο τὸ δικαίωμα οὐδεὶς δύναται νὰ μοὶ ἀφαιρέσῃ, εἰμὴ παραβιάζων τὸν Κανονισμόν. Ἀνεφύη τὸ ζήτημα τῆς ἐπιφυλάξεως· τί θὰ συνέβαινεν εἰς τὸ μέλλον, ἐὰν ἐγίνετο καὶ ἄλλο νομοσχέδιον ὥριμον; τί ἤθελε συμβῆ; Ἤθελε προταχθῆ ἐκεῖνο. Ἀλλὰ παρετηρήθη, ὅτι τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν ὑπάρχει ἄλλο νομοσχέδιον ὥριμον. Προκειμένου νὰ κανονισθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, βεβαίως ἡ πλειοψηφία ἔχει τὸ δικαίωμα, δικαίωμα ἀναφαίρετον καὶ διὰ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τῶν συζητήσεων, νὰ εἴπῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο καὶ ν’ ἀποφασίσῃ· ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν τὴν ἡμετέραν γνώμην, ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ γένηται ἀσπαστή. Ὅθεν ὑποστηρίζομεν, ὅτι, ἀφοῦ κανονίζομεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ εἶναι ὥριμον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, μάλιστα ἔχει ψηφισθῆ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, πρέπει νὰ ἀναγραφῇ, ἐὰν δὲ ἐν τῷ μέλλοντι ἄλλα νομοσχέδια καταστῶσιν ὥριμα, καὶ ἦναι μᾶλλον κατεπείγοντα, ὑπάρχει διάταξις ἐν τῷ Κανονισμῷ πρὸς τοῦτο. Τοῦτο ἡμεῖς εἴπομεν, τὸ ὁποῖον ἠρέθισε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἴσως ἐκ προηγουμένων ἀφορμῶν, ὄχι ὅμως ἐκ τοῦ ζητήματος τούτου· τὸ ἄρθρον 29 τοῦ Κανονισμοῦ ἐπὶ λέξει λέγει ταῦτα (ἀναγινώσκει): «Ὁσάκις ἰσχυρίζεταί τις, ὅτι δὲν τηρεῖται ἡ ἡμερησία διάταξις, ἢ ὅτι παραβιάζονται αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος Κανονισμοῦ, ἢ ὅτι ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις ἄλλων ἀντικειμένων, ἢ ὅταν προτείνῃ τὴν ἀναβολὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ἐὰν τὰς προτάσεις ταύτας ὑποστηρίζωσι καὶ δέκα ἄλλοι Βουλευταὶ, ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει πρῶτον περὶ τῶν παρεμπιπτόντων ζητημάτων, εἶτα δὲ περὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου.» Εἴμεθα εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην;

§149ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἴμεθα εἰς αὐτὴν, εἴμεθα εἰς τὴν περίστασιν τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§150Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μάλιστα· εἶπον προτήτερα, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν διάταξιν ἐκείνην, ἤδη δὲ ἐξετάζω τὴν περίστασιν, τὴν ὁποίαν προβάλλετε, ὅπως ἀποκρούσητε τὴν προηγουμένην πρότασιν: ἐὰν ἤθελε καταστῆ ὥριμον νομοσχέδιον ἄλλο, τί ἤθελε συμβῆ; Αὔριον πρὸ πάσης συζητήσεως, μὲ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχετε, ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δύνασθε νὰ παραστήσητε τὸ κατεπεῖγον, καὶ νὰ ζητήσητε, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 29, νὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδιά σας, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ σᾶς εἴπῃ τὸ ἐναντίον. Ἀλλὰ σήμερον ν’ ἀποκρούσητε τὴν ἀναγραφὴν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, μόνον διὰ τὸν λόγον τοῦτον, καὶ ὅταν ἀκόμη δὲν ὑπάρχῃ ἄλλο νομοσχέδιον ὥριμον, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα. Νομίζω ταῦτα ἀρκετὰ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Κανονισμοῦ. Ὡς πρὸς τὰς ὀλίγας λέξεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προσέθηκεν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ δικηγορικῶν συλλόγων, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκφράσω ὁμολογουμένως τὴν εὐχαρίστησίν μου, ἐὰν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συμμερίζηται εἰλικρινῶς τὴν γνώμην περὶ ἱδρύσεως δικηγορικῶν συλλόγων. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μετ’ αὐτοῦ ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν νομίζει, ὅτι ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται εἰς τοιοῦτον ἐρεθισμόν, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιόν μου περὶ δικηγορικῶν συλλόγων, τὸ τόσον ἄκακον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, διότι τὸ ἤθελεν ἡ πλειοψηφία· δὲν εἶναι ὅμως τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, ἐκ τῶν ὑπὸ Βουλευτῶν προταθέντων, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη κατὰ τὴν δεκαετίαν· ἐψηφίσθησαν καὶ ἄλλα, κατὰ δὲ τὴν προηγουμένην σύνοδον εὐτυχῶς ἐψηφίσθησαν καὶ νομοσχέδια ὑπὸ Βουλευτῶν προταθέντα, καὶ ἱκανὰ μάλιστα, αὐτὸ δὲ δὲν ἐψηφίσθη, ὑποθέτω ὅτι ἐκ συμπτώσεως, διότι δὲν συνέπεσε καὶ ἐγὼ νὰ ἀνήκω εἰς τὴν πτέρυγα τὴν κυβερνητικήν. Ἑπομένως παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ἄνευ περαιτέρω συζητήσεως νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ αὐριανῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιον περὶ δικηγορικῶν συλλόγων, ἐὰν δὲ καταστῶσιν ὥριμα ἄλλα νομοσχέδια, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§151ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν, ὅτι πᾶσα πρότασις Βουλευτοῦ, εἴτε κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον γενομένη, εἴτε ἐκ τῆς ἄλλης συνόδου προερχομένη, πρέπει ἀναγκαίως, κατὰ τὸν Κανονισμόν, νὰ ἦναι ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ποίαν τάξιν θὰ ἀναλάβῃ ἐν αὐτῇ, ἀπόκειται εἰς τὴν πλειοψηφίαν νὰ ὁρίσῃ, ἀλλ’ ἐξ ἀνάγκης πρέπει νὰ ἦναι ἀναγεγραμμένη, ἑπομένως πρέπει νὰ ἀναγραφῇ ἀφεύκτως ἡ πρότασις τοῦ κ. Φιλαρέτου εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐὰν θέλῃ συζητηθῆ ἢ ὄχι, εἶναι ἄλλο ζήτημα, ἀλλ’ ἡ ἀναγραφὴ δὲν δύναται νὰ διαφιλονεικηθῇ, διότι, ἐὰν γείνῃ τοῦτο, θὰ ἦναι παράβασις τοῦ Κανονισμοῦ ῥητή.

§152ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ προσφιλής μου συγγενὴς ὑπολαμβάνει, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλο ἐκκρεμὲς ἀντικείμενον ἐκ τῆς παρελθούσης συνόδου, εἰμὴ τὸ νομοσχέδιον περὶ δικηγορικῶν συλλόγων. Ἐὰν οὕτως εἶχε τὸ πρᾶγμα, βεβαίως, ἀφοῦ ὑπελείφθη ἡμῖν ἐργασία τις, δὲν πρέπει ν’ ἀμελήσωμεν αὐτῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ φροντίσωμεν, ἵνα ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς παρελθούσης συνόδου κατέλιπεν ὑμῖν ἑβδομήκοντα νομοσχέδια, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἴκοσίν εἰσι προτάσεις Βουλευτῶν, πεντήκοντα δὲ προτάσεις Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἐσμεν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συνόδου ταύτης· οὐδεὶς ἐμελέτησε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἐκείνην, οὐδεὶς εἶδε ποῖα νομοσχέδια πρέπει ἐξ ἐκείνης νὰ ἀχθῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς ἐνεστώσης συνόδου, οὐδεὶς γνωρίζει ἀκόμη, ἐὰν οἱ Βουλευταὶ ἐνθυμῶνται ἢ διατηρῶσιν εἰς τὴν μνήμην των τόσον ζωηρῶς καὶ τόσον λεπτομερῶς τὰς συζητήσεις περὶ δικηγορικῶν συλλόγων, ὥστε νὰ δύνανται νὰ δώσωσιν ἀμέσως ψῆφον. Ταῦτα ἔχων ὑπ’ ὄψιν, εἶπον, ὅτι ἐγὼ κατ’ ἀρχὴν δὲν εἶμαι κατὰ τῶν δικηγορικῶν συλλόγων, εἶμαι ὑπὲρ αὐτῶν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ μέγιστον τῶν συμφερόντων εἶναι, ὁ νόμος ὁ ψηφισθησόμενος νὰ ἦναι ἄρτιος, καὶ νὰ εὐκολύνῃ τὴν λειτουργίαν τῶν τοιούτων σωματείων, καὶ νὰ τὴν εὐκολύνῃ ἐπ’ ἀγαθῷ καὶ τῆς δικαιοσύνης καὶ τῶν δικηγόρων. Διὰ τοῦτο ἐσύστησα εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλὰ νὰ μὴ σπεύδωσι, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον, αὔριον νὰ προκύψωσι νέαι προτάσεις ἐκ τῆς παρελθούσης συνόδου, εἶναι ἐνδεχόμενον, καὶ οὐχὶ ἐνδεχόμενον, ἀλλὰ βέβαιον μάλιστα, νὰ ζητηθῇ νὰ ἀναγραφῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδια ἐκ τῶν κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον ὑποβληθέντων. Λοιπὸν ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀντεῖπον, εἶναι, νὰ μὴ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὡς δεύτερον.

§153ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω, τί θὰ γείνῃ μετὰ μίαν ὥραν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι, ὅτι ὁ μὲν κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς προέτεινεν ὡς ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς, ὁ δὲ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προέτεινε τὸ νομοσχέδιον περὶ καπνοῦ, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Λαρίσσης τὸ νομοσχέδιον περὶ δικηγορικῶν συλλόγων. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν δεδομένων, καὶ συμφώνως μὲ τὴν ῥητὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, πρόκειται νὰ κανονισθῇ ἡ δι’ αὔριον ἡμερησία διάταξις, καὶ τοῦτο ἀκριβῶς ἐζητήσαμεν. Ἐὰν αὔριον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχῃ ἄλλην ἕτοιμον ἐργασίαν, οὐδεὶς δύναται νὰ τὸν ἐμποδίσῃ νὰ ζητήσῃ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀλλ’ οὐδεὶς θὰ τῷ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐξαρτήσῃ ἐκ τῆς ἰδίας του αὐθαιρέτου θελήσεως τὴν ἀναγραφὴν ἢ μὴ ἀναγραφὴν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει προτάσεων οἱωνδήποτε, προτάσεων προερχομένων ἐκ τῆς συνταγματικῆς πρωτοβουλίας, τὴν ὁποίαν ἀπένειμε τὸ πολίτευμα εἰς τὸν Βουλευτήν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως βεβαίως πρέπει νὰ μελετήσῃ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Λαρίσσης, καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι διὰ τῶν φώτων του θέλει συντελέσει, ἵνα καταστῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σοφώτερον, ἐκτὸς ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς συζητήσεως ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην, ὅτι αὕτη σκοτίζει. Νομίζω, ὅτι τὰ τελευταῖον λαβόντα χώραν δικαιολογοῦσιν ἐντελῶς τὸ ἐπεῖγον τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Λαρίσσης. Τὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα βλέπομεν μέχρι τοῦδε μεταξὺ διοικητικῆς καὶ εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς, μεταξὺ ἀστυνομικῶν ὀργάνων καὶ ὀργάνων τῆς χωροφυλακῆς, τὰ βλέπομεν σήμερον λαμβάνοντα χώραν ἐν αὐτοῖς τοῖς δικαστηρίοις. Καὶ νομίζετε, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι τόσον εὐτελὲς, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ὑψώσωμεν φωνὴν, ὅπως μία πρότασις νόμου, ἐκ τῆς ὁποίας δύναται νὰ ἐλπίσῃ τις τὴν βελτίωσιν τῆς δικαιοσύνης καὶ τὴν εὐπρεπεστέραν παράστασιν αὐτῆς, ὅτι δὲν πρέπει μήτε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νὰ ἀναγραφῇ, ὅταν τοῦτο θεωρῆται ὡς καθῆκον ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς; Αὐτὸ καὶ μόνον ἐζητήσαμεν· καὶ ζητοῦντες δικαίωμα καθιερωμένον ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, ἠκούσαμεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐκτὸς ἑαυτοῦ, τοὺς ἀνεψιούς του δὲ φωνασκοῦντας...

§154ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι πάντοτε οὐδὲν ἄλλο πράττετε ἢ νὰ ὑβρίζητε πάντας, εἴτε τοὺς Βουλευτὰς, εἴτε τοὺς Ὑπουργούς.

§155ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸς ὑμᾶς οὐδέποτε θ’ ἀποτείνω τὸν λόγον, σᾶς ζητῶ δὲ συγγνώμην, ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν σᾶς ἀποτείνω τὸν λόγον. Ἐπὶ τοιαύτης τινὸς αἰτήσεως ἠκούσατε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠκούσατε καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐκ μέρους τῶν συγγενῶν αὐτοῦ, καὶ ἐκ μέρους ὀλίγων τῶν ἀκροατηρίων, τὰ ὁποῖα παραδόξως ἔρχονται ἐπὶ τῆς ὑμετέρας προεδρείας, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἰσαγάγουν τὰς παλαιὰς αὐτῶν συνηθείας.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, ἐὰν συναινῇ νὰ ἀναγραφῇ.....

§157ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις· πρέπει νὰ ἀναγραφῇ.

§158ΣΑΛΤΑΦΕΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τυπωθῇ, διότι ὀλίγιστοι τῶν συναδέλφων τὸ ἔχουν σήμερον.

§159ΤΙΝΕΣ. Ἂς ἀναγραφῇ, νὰ τελειόνωμεν.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 καὶ 5′ μ. μ.