1891.11.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7

Τῆς 25 Νοεμβρίου 1891.

(Δευτέρα).

Ὥρᾳ 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ νόμου, ὅστις ἐξεδόθη κατὰ Μάρτιον τοῦ 1891, ἐχορηγήθησαν δύο πιστώσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, μία ἐκ δραχμῶν 320,000 καὶ ἑτέρα ἐκ δραχμῶν 180,000. Ἀμφότεραι αἱ πιστώσεις αὗται ἐχορηγήθησαν διὰ νὰ πληρωθῶσιν αἱ ὀφειλόμεναι χορηγίαι εἰς τοὺς κατασκευάσαντας δύο διακλαδώσεις τοῦ σιδηροδρόμου Πατρῶν–Πύργου, ὧν ἡ μία ἄρχεται ἀπὸ σημείου τινὸς τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Πατρῶν–Πύργου καὶ ἄγει εἰς τὸν λιμένα Κυλλήνης, καὶ ἡ ἑτέρα ἄρχεται ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ σημείου τῆς γραμμῆς Πατρῶν–Πύργου, ἀλλ’ ἄγει εἰς τὰ λουτρὰ τῆς Κυλλήνης. Καὶ διὰ μὲν τὴν πρώτην τῶν διακλαδώσεων τούτων ἀπῃτεῖτο πίστωσις 180,000 δραχμῶν, διὰ δὲ τὴν ἄλλην 320,000. Κατὰ λάθος ὅμως ἡ πίστωσις, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῇ ἐκ 320,000 διὰ τὴν πρώτην διακλάδωσιν, ἀνεγράφη διὰ τὴν δευτέραν, καὶ ἡ πίστωσις, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῇ ἐξ 180,000 διὰ ταύτην τὴν διακλάδωσιν, ἀνεγράφη δι’ ἐκείνην. Οὕτω δ’ ἔχομεν πίστωσιν 180 χιλιάδων δραχμῶν διὰ τὴν διακλάδωσιν, διὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ πληρώσωμεν 320,000, διὰ δὲ τὴν ἄλλην, διὰ τὴν ὁποίαν ἀπῃτεῖτο νὰ πληρώσωμεν 180,000, ἔχομεν πίστωσιν 320,000. Τὴν διόρθωσιν ταύτην προτείνω διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι συμφέρον δημόσιον ἐπιβάλλει νὰ κανονισθῶσιν ἄλλως τὰ τῶν καθυστερούντων ἐπιστράτων τῆς ἐπιστρατείας τοῦ 1880 καὶ 1881, καὶ τῆς ἐπιστρατείας τοῦ 1885 καὶ 1886. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπιστράτων τούτων ἀνέρχεται εἰς 25 χιλιάδας καὶ πλέον. Ἐπειδὴ διὰ τῆς τελευταίας διατάξεως τοῦ ἐκδοθέντος κατὰ τὴν 28 Μαΐου 1887 νόμου κατηργήθησαν πάντες οἱ προηγούμενοι νόμοι, οἱ περὶ τῆς περιπτώσεως ταύτης πραγματευόμενοι, κατηργήθη καὶ ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπέβαλλεν εἰς τοὺς ἐπιστράτους τούτους, ἀντὶ ποινικῆς καταδιώξεως, πρόσθετον ὑπηρεσίαν. Ἑπομένως ἡ ἐφαρμογὴ τῆς καταργήσεως ταύτης ἐδημιούργησε τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ποινικῆς καταδιώξεως αὐτῶν, ἐν ᾧ κατὰ τὸν νόμον τὸν καταργηθέντα οὗτοι ὑπεχρεοῦντο εἰς πρόσθετον ὑπηρεσίαν. Διὰ τοῦτο δὲ ἔχομεν 25 χιλιάδας καὶ πλέον πολίτας καταδιωκομένους ποινικῶς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ζητοῦντας ν’ ἀποφύγωσι τὴν καταδίωξιν, καὶ ἐγκαταλείποντας τὰς ἐργασίας αὐτῶν, ἔχομεν δὲ καὶ τὴν καταδιωκτικὴν ἀρχὴν ἀσχολουμένην, βεβαίως δὲ πολλαπλᾶς ἕνεκα τούτων ἐπιγιγνομένας ζημίας. Ὑπέλαβον, ὅτι συμφέρει εἰς τὸ Κράτος νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὴν ποινικὴν καταδίωξιν, εἰς ἣν οὗτοι ὑπόκεινται, διὰ προσθέτου ὑπηρεσίας, νὰ δώσωμεν δὲ εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς τῆς προσθέτου ταύτης ὑπηρεσίας, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναλογιῶν, αἵτινές εἰσιν ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ καθολικῷ νόμῳ περὶ στρατολογίας. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν μετ’ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. Κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη ν’ ἀποδεχθῇ τροποποίησίν τινα τῆς συμβάσεως, ἥτις εἶχε συνομολογηθῆ μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀναδόχου τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Κατὰ τὴν τροποποίησιν ταύτην, ἀπαλλάσσεται ὁ ἀνάδοχος τῆς ὑποχρεώσεως τῆς πληρωμῆς μεσολαβούντων τόκων διὰ τὰ τμήματα ἐκεῖνα τῆς γραμμῆς τοῦ σιδηροδρόμου, τὰ ὁποῖα περατωθέντα παρεδόθησαν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ κοινοῦ. Ἐντεῦθεν ἐπῆλθεν ἀνάγκη νὰ πληρώσῃ τὸ Δημόσιον 228,000 δραχμὰς, τὰς ὁποίας ὤφειλε κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν σύμβασιν νὰ πληρώσῃ ὁ ἀνάδοχος, ὡς τόκους μεσολαβοῦντας τῆς γραμμῆς Μύλων–Τριπόλεως, διὰ τὰ τμήματα αὐτῆς, τὰ ὁποῖα εἶχον περατωθῇ καὶ τεθῇ εἰς χρῆσιν τοῦ κοινοῦ. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἔπρεπε νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ ἐντείληται τὴν πληρωμὴν ἐκ τῆς πιστώσεως πρὸς πληρωμὴν τόκων δανείων ἄλλων. Ἐπειδὴ δ’ ἕνεκα τούτου ἐπῆλθε μείωσις τῆς πιστώσεως ταύτης, ἀνάγκη νὰ συμπληρωθῇ αὕτη κατὰ τὸ ποσὸν τῶν 228 χιλιάδων. Ἀλλ’ ἐκ τῆς πιστώσεως ταύτης ὑπελείφθησάν τινα περισσεύματα ἐκ τῶν δι’ ἄλλας ἀνάγκας γενομένων πληρωμῶν, διὰ τοῦτο περιορίζεται τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν εἰς 77,583 δραχμάς, καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο ζητοῦμεν διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου. Ζητοῦμεν ὡσαύτως δι’ αὐτοῦ καὶ 500,000 δρ. δι’ ὑπερτίμησιν τοῦ συναλλάγματος διὰ τὴν εἰς μεταλλικὸν πληρωμήν.

§2ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔμαθον, ὅτι ἡ γραμμὴ τοῦ σιδηροδρόμου ἔπαθε. Εἶναι ἀληθές;

§3ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ εἶμαι ἀναρμόδιος νὰ σᾶς δώσω τὴν ζητουμένην πληροφορίαν, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μοὶ ἀνεκοίνωσε πρὸ δύο ἡμερῶν, ὅτι εἶχεν ἀναγνώσει ἐν ἐφημερίδι, ἢ εἶχε μάθει, ὅτι ὑπάρχει ὑπόνοια, ὅτι γέφυρά τις δὲν ἦτο ἐντελῶς στερεά, καὶ ὅτι διέταξεν ἀμέσως νὰ ἐξετασθῇ ἡ ὑπόθεσις, ἐκ δὲ τῆς ἐξετάσεως ἀπεδείχθη, ὅτι μετὰ τὴν διάβασιν μιᾶς μεγάλης ἁμαξοστοιχίας ὑπῆρξε μικρὰ διαφορά, δύο χιλιοστῶν. Τοῦτο ἐνεποίησεν εἰς αὐτὸν ὑπονοίας. Ἑπομένως ἔλαβε μέτρα ἀστυνομικά, ἵνα προλάβῃ πᾶν ἐνδεχόμενον, ἕως ὅτου ἐξετασθῇ ἡ γέφυρα καὶ ληφθῶσι μέτρα πρὸς παγίωσιν αὐτῆς.

§4ΣΧΙΝΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ.

§5ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρελείφθη ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1891 ἡ ἀναγκαία πίστωσις πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τοῦ ὑπολοίπου τοῦ δανείου τῆς ὁδοποιίας. Ὡς εἶναι γνωστόν, ὀφείλεται ποσὸν 1,758,856.90 εἰς τὴν Τράπεζαν, ὑπόλοιπον τοῦ δανείου τῶν 18 ἑκατομμυρίων τῆς ὁδοποιίας. Καὶ οἱ μὲν τόκοι, οἱ ὀφειλόμενοι διὰ τὸ ποσὸν τοῦτο διὰ τὴν πρώτην ἑξαμηνίαν τοῦ 1891, ἐπληρώθησαν, διότι διὰ Β. Διατάγματος κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς ἐζητήσαμεν καὶ ἐλάβομεν τὴν ἀπαιτουμένην πίστωσιν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Ἀλλ’ οἱ τόκοι διὰ τὴν δευτέραν ἑξαμηνίαν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πληρωθῶσιν, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ συνεκλήθη. Σπεύδω λοιπὸν νὰ εἰσαγάγω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ πίστωσις αὕτη πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων τῆς δευτέρας ἑξαμηνίας διὰ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ δανείου τῆς ὁδοποιίας, ἀφοῦ ἤδη εἰσήγαγον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ κύρωσις τοῦ διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐχορηγήθη ἡ πίστωσις, ἡ χρησιμεύσασα πρὸς πληρωμὴν τῶν τόκων τῆς πρώτης ἑξαμηνίας τοῦ δανείου τούτου. Ὁ νόμος τῆς 20 Μαρτίου 1884, ὁ ὁποῖος φέρει ἐν τῇ ἀναγραφῇ στοιχεῖα ᾼΡΝΒʹ, κανονίζει τὰ τῶν ποσοστῶν, τὰ ὁποῖα πληρόνονται εἰς ταμίας ἐπὶ ταῖς εἰσπράξεσι τῶν διαφόρων ἐσόδων, τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας, ὑπάρχουσι ποσοστά τινα, τῶν ὁποίων ὁ προσδιορισμὸς δύναται νὰ μεταβληθῇ ἐπὶ ἐλαττώσει τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους ἄνευ ζημίας τῆς ταμιακῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων. Τοιαῦτα εἶναι τὰ ποσοστά, τ’ ἀποδιδόμενα ἐπὶ τῇ εἰσπράξει τῶν προστίμων, τῶν χρηματικῶν ποινῶν, τῶν δικαστικῶν ἐν γένει ἐξόδων καὶ τῶν καταδηλουμένων δι’ ἀποφάσεων τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἢ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ βασανίσῃ καὶ ἐπιψηφίσῃ τὸ εἰσαγόμενον νομοσχέδιον.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 24–28).

§7Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν,—διότι ἡ πληροφορία αὕτη ἐνδιαφέρει τὸ κοινὸν, καὶ ἰδίως τὸ κοινὸν τῆς Τριπόλεως,—τί γίνεται τὸ ζήτημα τῆς ἑταιρίας τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Ἐκηρύχθη ἡ ἑταιρία αὕτη ἔκπτωτος; Εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ πληρώσῃ ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ὀφείλει; Εἰς τὴν Τρίπολιν, κύριε Πρόεδρε, καθυστερεῖται πλέον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν καὶ τοὺς ἐργολάβους. Καταστρέφονται οἰκογένειαι πολλαὶ, ἴσως πλέον τῶν 500. Ἡ Κυβέρνησις δυστυχῶς μέχρι τοῦδε δὲν ἔλαβε κανὲν μέτρον. Ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ πληρωθῶσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, ναὶ ἢ ὄχι; Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ποῦ εὑρίσκεται τὸ ζήτημα αὐτὸ, καὶ ἂν ἦναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ πληρώσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς· διότι ἐγὼ δυστυχῶς δὲν εἶμαι νομικὸς, ὥστε νὰ γνωρίζω, ἂν ἦναι ὑποχρεωμένη ἢ ὄχι.

§8Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ὁ ἀνάδοχος τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν δὲν ἐκηρύχθη ἔκπτωτος μέχρι τοῦδε. Ὁ ἀνάδοχος τῆς κατασκευῆς συνηλλάσσετο μετὰ ἐργατῶν, εἶχε δὲ συναλλαγῆ καὶ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἡ μὲν Κυβέρνησις ἐξεπλήρωσεν ἁπάσας τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῆς πρὸς τὸν ἀνάδοχον, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μηνιαίων καταστάσεων τῆς γιγνομένης ἐργασίας, τὰς ὁποίας οὗτος ὑπέβαλλεν εἰς αὐτὴν, ἐὰν δὲ ὁ ἀνάδοχος ἐξεπλήρωσεν ἢ δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις του πρὸς τοὺς ἐργολάβους ἢ ἐργάτας, μετὰ τῶν ὁποίων συνηλλάγη, τοῦτο δὲν ἀφορᾷ ἡμᾶς. Οὐδεμίαν τὸ Κράτος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσῃ εἰς αὐτοὺς ὅσα ὁ ἐργολάβος τυχὸν ὀφείλει πρὸς αὐτούς· διότι, ἐὰν οὗτοι εἰργάσθησαν εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου, διὰ τὰς ἐργασίας, τὰς ὁποίας προσήνεγκον, ἐπλήρωσεν ἤδη τὸ Δημόσιον τὸν ἐργολάβον, μετὰ τοῦ ὁποίου εἶχε συναλλαγῆ. Ἑπομένως αἱ ἀξιώσεις, αἵτινες ὑπάρχουσι κατὰ τοῦ ἀναδόχου τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων– Καλαμῶν, αἱ ἀξιώσεις αὗται ἀπευθύνονται καὶ πρέπει νὰ ἀπευθυνθῶσι κατ’ αὐτοῦ, δύνανται δὲ νὰ ἐνασκηθῶσι, καθ’ ὃν τρόπον οἱ νόμοι ὁρίζουσιν, ἤτοι διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ.

§9ΣΧΙΝΑΣ. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, Κύριοι, ἀπησχόλησα ὑμᾶς ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου ζητήματος τῆς ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων. Ἕν δὲ τῶν σπουδαιοτέρων ἔργων ἦτο καὶ ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πολλάκις ἐξετόξευσα λέξεις πικρὰς κατά τε τῶν ἰθυνόντων τὰς ἐργασίας ταύτας ὡς καὶ κατὰ τῶν ἐπιβλεπόντων αὐτάς. Δυστυχῶς, ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω μετὰ λύπης, πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων δυσανεσχέτουν ἐπὶ ταῖς καταγγελίαις ταύταις καὶ μετὰ δυσθυμίας ἤκουον τοὺς λόγους τῆς ἀληθείας. Δυστυχῶς οἱ λόγοι μου ἐπηλήθευσαν, καὶ σήμερον καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον δοκιμάζουσι καὶ θὰ δοκιμάσωσι πικρότερον τὰς συνεπείας τῆς παραβλέψεως καθηκόντων ἱερῶν. Ἀνέμενον παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ τὰς σχετικὰς πληροφορίας, πρὶν ἢ δοθῇ εἰς ἐμὲ ἀφορμὴ νὰ φέρω τὸν λόγον περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἠρκέσθη εἰς ἁπλῆν ἀόριστον πληροφορίαν, διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μεταδοθεῖσαν, πρὸς αἴτησιν πληροφορίας, ἀπευθυνθεῖσαν παρὰ τοῦ συναδέλφου κ. Χρ. Χρηστοπούλου. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ μοὶ εἴπῃ, ἂν περὶ τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος γεφύρας τῆς Μασκλαίνης ὑπάρχῃ ἔκθεσις πρὸ μηνὸς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν τὸ πρὸς τὴν Τρίπολιν ἀκροτείχισμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐρείδεται ἡ γέφυρα, ἐπὶ χαράδρας 80 μέτρων ὕψους, ὑπέστη ῥωγμὴν καὶ κατεκάθισεν, ἂν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἔχῃ ἔκθεσιν ἐπίσημον, καὶ τί ἐνήργησε κατὰ τῶν ὑπολόγων, καὶ κατ’ ἐκείνων, Κύριοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐνεπιστεύθημεν τὰ ἱερώτερα τῶν ἱερῶν, καὶ οἵτινες μᾶς ἐξηπάτησαν καὶ μᾶς ἐξαπατοῦν! Ὁμιλῶ περὶ τῶν κυρίων μηχανικῶν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Ἔχω τὸ θάῤῥος, καὶ θὰ τὸ ἔχω πάντοτε, νὰ καταγγείλω τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Σήμερον δὲ καταγγέλλω ἐπὶ σφετερισμῷ, ἐπὶ ἰδιοποιήσει, ἐπὶ... ἐπὶ... τοὺς κυρίους, οἱ ὁποῖοι διηύθυνον τὰ ἔργα ταῦτα· ἀξιῶ δὲ νὰ ἐνεργηθῶσιν ἀνακρίσεις δι’ εἰδικῶν προσώπων, ἀνεξαρτήτων ὅλως, διὰ νὰ καταδειχθῇ, τίνες οἱ πταίσαντες, τίνες οἱ παραλαβόντες ἔργα μὴ τελεσθέντα ὡς ὤφειλον νὰ τελεσθῶσι, τίνες οἱ παραλαβόντες καὶ πιστοποιήσαντες ὑλικά, τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου, τίνες τέλος οἱ πιστοποιήσαντες ἐκτέλεσιν ἐργασιῶν, αἵτινες δὲν ἐξετελέσθησαν, τίνες οἱ συντάξαντες καὶ ἐπικυρώσαντες τὸ λεγόμενον barem, ἤτοι τὴν παράνομον ταξινόμησιν τῶν τῆς ἐκτελέσεως ἔργων, διὰ τῶν ὁποίων διὰ τεχνασμάτων δολίων ἐξηπάτησαν καὶ τοὺς πρώην καὶ τοὺς νῦν Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐπλήρωσαν χρήματα, τὰ ὁποῖα ὁ ἐργολάβος δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ. Καταγγέλλω, Κύριοι, σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τοὺς κυρίους μηχανικοὺς ὅλους, οἱ ὁποῖοι, ἂν ἦσαν ἐν Γαλλίᾳ, δὲν ἠξεύρω, ποῦ ἤθελον εὑρίσκεσθαι τὴν ὥραν ταύτην. Φρονῶ, ὅτι ἡ Γαλλικὴ ἀποστολή, ἐλθοῦσα εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ λαβοῦσα τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Κυβερνήσεως, ὤφειλε νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς τύπους, ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς κανόνας, καθ’ οὓς ἤθελεν ἐκτελέσει ταῦτα ἐν αὐτῇ τῇ Γαλλίᾳ. Δὲν δύναται ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ, τὰ μέλη αὐτῆς, νὰ εἴπωσι τὸ παραμικρὸν κατὰ τῆς Ἑλλάδος, διότι τὰ πάντα τοῖς παρεσχέθησαν, ὄχι μόνον ἐλευθέρως, ἀλλὰ καὶ λίαν ἀφθόνως, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλην λέξιν. Τὰ μέλη τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἐνόμισαν, ὅτι εὑρίσκονται—ἐπιτραπήτω μοι ἡ λέξις— ἐν χώρᾳ Βανδάλων, ἐν χώρᾳ, ἐν τῇ ὁποίᾳ δὲν ὑπάρχει κἀνεὶς — διότι τοιούτους μᾶς παρέστησαν οἱ κυβερνῶντες— δὲν ὑπάρχει κἀνεὶς, ἵνα ἐπιβλέψῃ, οὐδ’ ἵνα ἐξελέγξῃ, οὐδ’ ἵνα μελετήσῃ, οὐδὲ τίποτε. Ἐπὶ τοσοῦτον δὲ προέβησαν, ὥστε καὶ τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν παρεῖδον, καὶ τοὺς προϋπολογισμοὺς αὐτῶν συντάσσουσι γαλλιστί, καὶ γαλλιστί συντεταγμένων τῶν προϋπολογισμῶν ἐκδίδουσι τὰ ἔργα εἰς μειοδοσίαν. Ἀπορῶ, πῶς εὑρέθη Ὑπουργὸς, ἐπιτρέψας νὰ ἐκτεθῶσιν ἔργα εἰς μειοδοσίαν μὲ προϋπολογισμὸν συντεταγμένον γαλλιστί, εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον, ἐκτὸς ἐὰν ἤθελε νὰ καταστήσῃ αὐτὸ καὶ κατὰ τοῦτο πρότυπον! Μὴ θέλων νὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς πλειότερον ἐπὶ τόσον σπουδαίου ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς ὄντα ἁρμόδιον, νὰ παράσχῃ ἡμῖν ἁπάσας τὰς σχετικὰς πληροφορίας. Ὀφείλω ὅμως, πρὶν ἢ κατέλθω, νὰ προσθέσω, ὅτι κατὰ τὴν συναφθεῖσαν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέμνησα καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὑμῖν, ὁ ἐργολάβος ὑπεχρεοῦτο νὰ παραδώσῃ περατωμένην ἅπασαν τὴν γραμμὴν, ἤτοι τὰ 180 χιλιόμετρα ἀπὸ Μύλων μέχρι Καλαμῶν, τὴν 25 Μαΐου 1891. Μὴ παραδίδων τὴν ἐργασίαν ταύτην, ὑπεχρεοῦτο καὶ ὑποχρεοῦται εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ τόκου τῶν 24 ἑκατομμυρίων μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐντελοῦς παραδόσεως τῆς ἐργασίας. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς παρελθούσης ἀνοίξεως, ὅτε καὶ ἐγὼ ὡς καὶ ἅπαντες σχεδὸν οἱ συνάδελφοι εὑρισκόμεθα ἐν ταῖς ἐπαρχίαις μας, ἀνέγνωσα διάταγμά τι, διὰ τοῦ ὁποίου παρεσχέθη εἰς τὸν ἐν λόγῳ ἐργολάβον εὐκολία τις περὶ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἀπὸ 21 Μαΐου τόκου. Ἀναμένω καὶ τὴν ὑποβολὴν τοῦ διατάγματος τούτου, τὸ ὁποῖον βεβαίως ὑποβληθήσεται προσεχῶς.

§10ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπεβλήθη ἤδη.

§11ΣΧΙΝΑΣ. Ἀναμένω καὶ τὸ διάταγμα τοῦτο, ἵνα συζητήσωμεν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐν ὅλῃ τῇ λεπτομερείᾳ. Φρονῶ ὅμως, ὅτι ἡ παραχώρησις, ἡ γενομένη πρὸς τὴν Ἑταιρίαν ταύτην, ἤτοι ἡ παροχὴ τοῦ τόκου, εἶναι μία μεγίστη ἐπιείκεια ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἠθέλησε νὰ δείξῃ καὶ εἰς τὸ τελευταῖον αὐτὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασεν ἡ Ἑταιρία, νὰ δείξῃ τὴν μεγάλην καλωσύνην της, διὰ νὰ δεχθῇ κατόπιν τὰς διαμαρτυρίας τῶν ξένων καὶ τὰς ὕβρεις αὐτοῦ τοῦ ἰδίου ἐργολάβου, ὁ ὁποῖος συνέγραψε καὶ ἐδημοσίευσεν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὸ «Κρὰχ» λεγόμενον. Δὲν ἠξεύρω, ἂν οἱ συνάδελφοι ἀνέγνωσαν τὸ «Κρὰχ» αὐτὸ τοῦ Σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν...

§12ΜΠΑΣΙΑΣ. Τὸ ἀνέγνωσα ἐγὼ, κύριε συνάδελφε.

§13ΣΧΙΝΑΣ. Οὐδὲν ἄλλο γράφει ἢ ὅτι εἴμεθα ἅπαντες λῃσταὶ, ψεῦσται καὶ τὰ παρόμοια! Φρονῶ δὲ, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐπιπολαιότης,—ἐπιτρέψατέ μοι τὴν λέξιν— ἡ ὁποία μᾶς χαρακτηρίζει μέχρι τοῦδε, καὶ ἡ ἀδιαφορία περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, καὶ ἡ ἐμπιστοσόνη, τὴν ὁποίαν ἔχομεν εἰς τὴν ὑψηλότητα τῶν μελῶν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, πρέπει νὰ παύσωσι, καὶ πρέπει ἀπὸ σήμερον νὰ ζητήσωμεν, ἵνα καταστῶμεν ἐνήμεροι πάντων. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς δώσῃ ἅπαντα τὰ σχετικά, μὲ τὰς κατόπιν ὑποβληθείσας ἐκθέσεις, τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων– Καλαμῶν, νὰ ἐπισυνάψῃ δὲ εἰς αὐτὰ τὰς ἐκθέσεις τοῦ κ. Γκοτλὰν, τὰς ὁποίας οὗτος ἔπεμψε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον κατὰ διαφόρους ἐποχὰς, ἵνα ἴδητε καὶ πεισθῆτε, ὅπως σᾶς ἔλεγον καὶ τὸ παρελθὸν ἔτος, ποῖος ὁ κ. Γκοτλὰν τοῦ 1887, τοῦ 1888 καὶ τοῦ 1890, πότε ἔλεγεν ἀλήθειαν, καὶ πότε λέγει ψεύματα, πότε μᾶς ἐξηπάτα καὶ πότε μᾶς διεβουκόλει. Θὰ παρακαλέσω πρὸς τούτοις τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Γκοτλὰν ἢ Κελλενὲκ περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων, τὴν τελευταίαν, μεθ’ ὅλων τῶν σχετικῶν καὶ τῶν ἐκθέσεων, ἵνα ἴδωμεν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται τὰ ἔργα τῆς γραμμῆς ταύτης. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ἐπισυνάψῃ καὶ ἔκθεσιν δικαιολογητικὴν τῆς καθυστερήσεως τῶν ἔργων αὐτῶν. Μετὰ τὰ ἀνωτέρω παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν κρηπιδωμάτων τοῦ λιμένος Πατρῶν καὶ τὴν ἐπὶ τούτου σχετικὴν ἔκθεσιν τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων τῆς Γαλλίας, διὰ νὰ μάθουν οἱ καλέσαντες τὰ μέλη τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ὁποίαν ἀξίαν ἔχουσιν ἐν τῷ τμήματι τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων αὐτῆς τῆς Γαλλίας τὰ μέλη τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Λέγω δὲ καὶ αὖθις πρὸς πάντας, ὅτι οὐδὲν ἐκ τῶν μελῶν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, οὔτε προσωπικῶς, οὐδὲ μακρόθεν κἂν γνωρίζω, κρίνω δὲ τοὺς ἄνδρας μόνον ἐξ αὐτῶν τῶν ἔργων των. Ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων αὐτῶν θέλει δώσει ἀφορμὴν καὶ εἰς ἄλλους νὰ συζητήσουν ἐπὶ τῶν σπουδαίων αὐτῶν γεγονότων, διὰ νὰ προλάβωμεν μεγαλειτέρας καταστροφὰς καὶ μεγαλειτέρας ἀνωφελεῖς δαπάνας.

§14ΜΑΝΕΤΑΣ. Ἐκ τῶν λεχθέντων περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν λαμβάνων ἀφορμὴν, ὑπομιμνήσκω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πρὸ τριῶν καὶ ἐπέκεινα μηνῶν ἡ ἐργασία πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου τούτου κατέπαυσεν, ἐναπολειφθέντος ἡμιτελοῦς τοῦ μεσαίου τμήματος τοῦ σιδηροδρόμου τούτου ἐξ 77 περίπου χιλιομέτρων. Τούτου ἕνεκεν, ἐνῷ ηὐξήσαμεν τὸ δημόσιον χρέος κατὰ 24 ἑκατομμύρια, καὶ ἐπεβαρύναμεν τὸν ἐτήσιον ἡμῶν προϋπολογισμὸν διὰ τοῦ ἀναγκαιοῦντος ποσοῦ πρὸς ὑπηρεσίαν τοῦ κεφαλαίου τούτου, ἡ κοινωνία δὲν ἀπολαμβάνει τῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου τούτου προσεδοκῶμεν· οὐ μόνον δὲ ἡ κοινωνία δὲν ἀπολαμβάνει τῶν ἀγαθῶν τῆς συγκοινωνίας, ἀλλὰ καὶ τὸ Δημόσιον ὑφίσταται ζημίας οὐχὶ εὐκαταφρονήτους. Καὶ πρῶτον μὲν στερεῖται τὴν ἀνωτέραν πρόσοδον, ἥτις ἤθελε προέρχεσθαι ἐκ τῆς ὁλοσχεροῦς κατασκευῆς τοῦ ἔργου, εἰς τὴν ὁποίαν συμμετέχει καὶ τὸ Δημόσιον, δεύτερον δὲ, τοῦ ἡμιτελοῦς ἐναπολειφθέντος τμήματος ὑποκειμένου εἰς καταστροφὰς, τὸ Δημόσιον θ’ ἀναγκασθῇ βραδύτερον νὰ δαπανήσῃ νέα ποσὰ πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν καταστροφῶν, αἱ ὁποῖαι θέλουσιν ἐπέλθει ἰδίως κατὰ τὴν ὥραν ταύτην τοῦ ἔτους. Πλὴν τῶν ζημιῶν τούτων, ἡ αἰφνιδία κατάπαυσις τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου τούτου ἔσχε καὶ ἄλλας σκληρὰς συνεπείας· ἑκατοντάδες ἐργατῶν, ἡμεδαπῶν καὶ ξένων, ἐναπέμειναν αἰφνιδίως ἄνευ ἐργασίας, τοῖς καθυστεροῦνται δὲ καὶ οἱ μισθοὶ προγενεστέρων ἐργασιῶν, οὗ ἕνεκα ἀπομείναντες ἄνευ πόρου, ὑπέστησαν δοκιμασίας σκληράς. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκτιμᾷ δεόντως τὰς συνεπείας ταύτας τῆς διακοπῆς τῆς ἐργασίας πρὸς κατασκευὴν τοῦ εἰρημένου σιδηροδρόμου, καὶ μεριμνᾷ, ὅπως ἐπιτύχῃ τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἐργασιῶν πρὸς ἀποπεράτωσιν αὐτοῦ. Ἐν τούτοις ὅμως αἱ ἐργασίαι μέχρι τοῦδε δὲν ἐπανελήφθησαν, οὐδεμία δὲ πληροφορία ἐδημοσιεύθη περὶ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀποτελέσματος αὐτῶν. Διὰ τοῦτο θέλω παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα εὐαρεστηθῇ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἐνεργειῶν αὐτῆς πρὸς ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου, ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς ὁλοσχεροῦς αὐτοῦ ἀποπερατώσεως. Σχετικὴ πρὸς τὴν ἐρώτησιν ταύτην εἶναι καὶ ἑτέρα τις, τὴν ὁποίαν ἀπευθύνω ἐπίσης εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ παραδοθὲν ἤδη εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ κοινοῦ τμῆμα τοῦ σιδηροδρόμου τούτου, ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Μύλους, συναντᾶται ἐκεῖ μὲ τὴν ἑτέραν γραμμὴν Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου. Καίτοι δὲ ἡ γραμμὴ ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Μύλους πρὸ 5 περίπου μηνῶν παρεδόθη εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ κοινοῦ, ἐν τούτοις μέχρι σήμερον δὲν κατωρθώθη ν’ ἀποκατασταθῇ συνεννόησίς τις, πρὸς ἀμοιβαίαν κυκλοφορίαν ἐπὶ τῶν γραμμῶν τούτων τῶν δύο ἑταιριῶν· τούτου δ’ ἕνεκα καὶ ἡ κίνησις τῶν ἀνθρώπων καὶ ἡ κίνησις τοῦ ἐμπορίου ἀπαντᾷ μεγάλα προσκόμματα, καὶ ὑφίσταται πολλὰς ζημίας. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί ἐνεργεῖ καὶ ὡς πρὸς τοῦτο.

§15Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας, τὸ ἀναγόμενον εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἔργων πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, ἡ ἀπάντησις εἶναι εὔκολος καὶ πρόχειρος, δύναμαι δὲ νὰ δώσω πάραυτα τὰς ζητηθείσας πληροφορίας. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐγένετο ἤδη γνωστὸν, ὅτι ὁ ἀνάδοχος τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου τούτου περιῆλθεν εἰς ἀνικανότητα, ἵνα ἐξακολουθήσῃ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ. Ἂν ἦτο εὔκολον, ἀμέσως τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν τὸ ἄγγελμα περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εὑρεθῇ ἄλλος τις, ἵνα τεθῇ εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀναδόχου, βεβαίως ὄχι μόνον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ οἱ κοινότεροι τῶν ἀνθρώπων ἤθελον ἐκπληρώσει τὸ καθῆκον αὑτῶν νὰ ὑποκαταστήσουν τὸν νέον ἀνάδοχον εἰς τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ πρώτου. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἦτο εὔκολον. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν δὲν εἶχεν ἀμέσως πρόχειρα μέσα τῆς εὑρέσεως ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ ἀναλάβῃ τὰ ἔργα τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου ἄνευ νέας ἐπιβαρύνσεως τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις δὲν προέβη εἰσέτι εἰς ὁριστικόν τι μέτρον. Καὶ ἔλαβε μὲν τὰ δυνατὰ μέτρα, ἵνα μὴ ἀφεθῶσι τὰ ἐν ἐκτελέσει ἔργα εἰς φθορὰν καὶ ἀπώλειαν, διότι συνέστησε συνεργεῖον καὶ κατέστησε προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον ἔταξε πρὸς ἐπιτήρησιν καὶ συντήρησιν τῶν ἔργων. Οὐδ’ ἔπαυσεν ἡ Κυβέρνησις ἔκτοτε ἀσχολουμένη περὶ εὑρέσεως νέου ἀναδόχου, καὶ ἔρχεται εἰς συνεννοήσεις, ἀλλὰ δὲν εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκβασιν τῶν συνεννοήσεων τούτων. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλήν, ἐπὶ συνεννοήσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπερατώθησαν, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ νὰ κατατεθῶσι πληροφορίαι.

§16ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγνωρίζω τὴν ὀρθότητα τῶν σκέψεων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἔχει εὐθύνην ἀπέναντι τῶν ἐργατῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται νὰ λάβωσιν ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν, τὴν κατασκευάζουσαν τὸν σιδηρόδρομον. Πληροφορῶ ὅμως τὸν κ. Πρωθυπουργόν, διὰ νὰ τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν ὀφειλομένων παρὰ τῆς ἑταιρίας πρὸς τοὺς ἐργάτας ὀφείλονται πάλιν παρ’ αὐτῶν πρὸς ἄλλους ἡμεδαποὺς μικρεμπόρους, παντοπώλας καὶ ἄλλους τοιούτους, καὶ ἑπομένως ἡ μὴ ἱκανοποίησις τῶν ἐργατῶν ἐκ μέρους τῆς ἑταιρίας θὰ ἐπέφερεν ἐπὶ τέλους σπουδαιοτάτην ζημίαν εἰς ἡμεδαπούς.

§17ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ συμβεβηκός, τὸ ὁποῖον ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Βουλευτής, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐν πλήρει γνώσει, δὲν μεταβάλλει τὴν φύσιν τῆς ἀξιώσεως. Ἂν ὁ ἀνάδοχος τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν ὀφείλῃ εἰς ἀλλοδαπούς, οἵτινες ὀφείλουσι τὰ ὀφειλόμενα εἰς ἡμεδαπούς, ἡ Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ νὰ μὴ ἔχῃ οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν εἴτε εἰς ἀλλοδαποὺς εἴτε εἰς ἡμεδαπούς. Ἡ μόνη ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως ἦτο, νὰ φερθῇ φιλανθρώπως, ὡς πᾶς ἄνθρωπος ὤφειλε νὰ φερθῇ, πρὸς ἀνθρώπους περιελθόντας εἰς δυστυχίαν, καὶ τὸ χρέος της τοῦτο ἐφρόντισε νὰ τὸ ἐκπληρώσῃ.

§18Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ διαφωνῶ καὶ πρὸς τὸν κ. Κωνσταντόπουλον καὶ πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπεύθυνος πρὸς ἀποζημίωσιν. Ὤφειλε νὰ λάβῃ ἐγγυήσεις, διὰ ν’ ἀποζημιώσῃ τοὺς ζημιωθέντας. Ὅταν εἶδεν, ὅτι ἡ ἑταιρία ἐξέπεσεν, ὤφειλε νὰ εἰδοποιήσῃ τοὺς κατοίκους.

§19ΣΧΙΝΑΣ. Παρέλειψα κατὰ τὴν πρὸ μικροῦ ἀγόρευσίν μου νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ περὶ ἑνὸς ἄλλου σπουδαιοτάτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον θίγει αὐτὴν τὴν πρωτεύουσαν καὶ τὰ ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἔργα. Εἶναι ἡ προέκτασις τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. Τὰ ἔργα ταῦτα, ὡς γνωρίζετε πάντες, ἐξεχωρήθησαν εἰς ἑταιρίαν, ἥτις ὤφειλε νὰ ἐκτελέσῃ ταῦτα συνεπείᾳ ἐγκεκριμένων σχεδίων. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος στεντορείᾳ τῇ φωνῇ ἠρώτων ἐντεῦθεν, ἂν ἐπιτρέπηται εἰς μέλος τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, τὸ ὁποῖον ταὐτοχρόνως μετέχει ἑταιρίας ὡς ἱδρυτὴς αὐτῆς, νὰ διευθύνῃ τὰ ἔργα, τῶν ὁποίων μετέχει. Ἡ Κυβέρνησις τότε ἐτήρησε σιγήν. Ἐρωτῶ λοιπὸν καὶ αὖθις, καὶ θέλω ἐξακολουθεῖ ἐρωτῶν, ἂν ἐπιτρέπηται εἰς τὸν Κελλενὲκ, ὁ ὁποῖος εἶναι εἷς τῶν ἱδρυτῶν, δυνάμει συμβολαίου, ὑπογραφέντος εἰς τὸ Συμβολαιογραφεῖον Ἀφεντάκη, ὑπ’ ἀριθ. 1010, ἂν ἐπιτρέπηται εἰς τὸν ἱδρυτὴν αὐτὸν νὰ ἦναι καὶ διευθυντὴς καὶ ἐπιτηρητὴς τῶν ἔργων τοῦ ὑπογείου σιδηροδρόμου. Ἐρωτῶ δὲ, διότι ὁ κύριος οὗτος, ἐπιδιώκων ἴδια συμφέροντα, παρημέλησε καὶ παραμελεῖ οὐ μόνον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ τῶν ἰδιωτῶν, εἰς τοὺς ὁποίους ἐγένετο πρόξενος διὰ τῆς ἀβλεψίας αὐτοῦ μεγίστων ζημιῶν. Ἂν, Κύριοι, ἀποφασίσητε νὰ διέλθητε τὴν ὁδὸν Ἀθηνᾶς διὰ τοῦ ἱπποσιδηροδρόμου, μοὶ φαίνεται, ὅτι πρὸ τῆς διαβάσεώς σας πρέπει νὰ σκεφθῆτε, ἵνα ἀσφαλισθῆτε εἰς ἀσφαλιστικὴν τῆς ζωῆς ἑταιρίαν. Ὀφείλω καὶ ἤδη νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἰδίᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπὶ τῶν ἐκτελουμένων ὑπογείων ἔργων, τὰ ὁποῖα θὰ γείνουν πρόξενα μεγίστων ζημιῶν καὶ μεγίστων (ὅπερ ἀπεύχομαι) δυστυχημάτων εἰς τὴν πόλιν καὶ τοὺς κατοίκους τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν εἰσηκούσθην πέρυσι· τὸ λέγω καὶ σήμερον, διὰ νὰ μὴ ἔχῃ οὐδεὶς ἐκ τῶν συναδέλφων καὶ τῶν συμπολιτῶν παράπονον κατ’ ἐμοῦ, ὅτι ἠμέλησα καθῆκον, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐπεβάλλετο, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς μου. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς κατασκευῆς, καὶ ἰδίᾳ ἐπὶ τῶν ἐνεργουμένων θεμελιώσεων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶναι βεβαίως τὸ ἁρμόδιον πρόσωπον, ἀλλ’ ἂς ζητήσῃ τοὺς ἁρμοδίους, οὐχὶ ἐκ τῶν μελῶν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἔχομεν τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχωμεν μηχανικοὺς, δυναμένους νὰ ἐλέγξωσι τὸ ἔργον τῶν κκ. μηχανικῶν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ἰδίως ἐν Παρισίοις, ἐσκέφθησαν νὰ κατασκευάσωσιν ὑπογείους σιδηροδρόμους· τὸ ζήτημα ἀνεκινήθη πρὸ δεκαπενταετίας, ἀλλ’ ἕνεκα πολλῶν προσκομμάτων δὲν ἀπετόλμων νὰ ἀρχίσωσι, μόλις δὲ κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ παρόντος ἔτους ἡ Ἑταιρία τοῦ Σιδηροδρόμου τοῦ Βοῤῥᾶ ὑπέβαλεν εἰς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων ἔκθεσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας σκέπτονται, πῶς θὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ ἔργα, ἰδιαιτέρως δὲ σκέπτονται περὶ τοῦ τρόπου τῆς διατηρήσεως τῆς συγκοινωνίας, διότι βεβαίως ἐκεῖ δὲν ἀπετόλμων νὰ κάμωσι τὰς βανδαλικὰς πράξεις, αἵτινες ἐτελέσθησαν ἐνταῦθα, ἐν τῇ ὁδῷ Ἀθηνᾶς· διότι, ἐὰν ἤθελον τολμήσει τοιαῦτα, ἤθελον ἀχθῆ εἰς τὰς φυλακάς. Ἂν, Κύριοι, ἠθέλετε διέλθει τὴν ὁδὸν ταύτην, ἠθέλετε παρατηρήσει, ὅτι διὰ σωρῶν χωμάτων ἀπέφραξαν τὰ μέτωπα τῶν καταστημάτων, καὶ οἱ δυστυχεῖς καταστηματάρχαι δὲν δύνανται, οὔτε νὰ φωνάξωσιν, οὔτε νὰ διαμαρτυρηθῶσι, διότι τί ἀπαντῶσιν εἰς τὰς διαμαρτυρίας τῶν φορολογουμένων Ἀθηναίων; Ὁ κ. Κελλενὲκ τὸ εἶπε....

§20ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸς διευθύνει τὰ ἔργα;

§21ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν ἠξεύρω· ἂς ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§22ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός)....

§23ΣΧΙΝΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν δι’ αὐτά· ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἐλησμόνησεν, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος τρὶς, καὶ τελευταῖον κατὰ τὴν 24 Μαρτίου τοῦ 1891, ληγούσης τῆς Βουλῆς, στεντορείᾳ τῇ φωνῇ ἠρώτησα διὰ τελευταίαν φορὰν, ἐὰν ἐπιτρέπηται εἰς τὸν κ. Κελλενὲκ νὰ διευθύνῃ τὰ ἔργα τῆς ἑταιρίας, τῆς ὁποίας εἶναι ἱδρυτής....

§24Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς ἀπηντήσαμεν, διότι ἐπῆλθεν ἡ λῆξις τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Θέλετε νὰ σᾶς δώσωμεν ἤδη πληροφορίας; εἴμεθα ἕτοιμοι.

§25ΣΧΙΝΑΣ. Ἀπευθύνω λοιπὸν τὴν ἐρώτησιν καὶ πέμπτην φορὰν, ἐὰν ἐν Γαλλίᾳ ἐπιτρέπηται εἰς μηχανικὸν νὰ ὑπηρετῇ τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἦναι συγχρόνως μέλος ἑταιριῶν, τῶν ὁποίων τὰ ἔργα ὁ ἴδιος διευθύνει, καὶ τί ἤθελε γείνῃ κατ’ αὐτοῦ ἐκ μέρους τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν οἷα καὶ ἐνταῦθα ἔπραττεν. Αὐτὸ τοῦτο νῦν ὀφείλει νὰ πράξῃ κατ’ αὐτοῦ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, κατὰ τοὺς κειμένους ἑλληνικοὺς νόμους. Εἰς τοὺς Ἕλληνας μηχανικοὺς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνωνται μέτοχοι ἐργολαβιῶν, οὔτε νὰ ἀναλαμβάνωσιν ἐργασίας, διότι ἐκτὸς τῶν ἄλλων τὸ ἀπαγορεύει καὶ ἡ ἠθική. Δὲν θέλω νὰ κατέλθω εἰς ζητήματα προσωπικά· ὅ,τι μόνον θέλω, εἶναι νὰ συντρέξω τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ νὰ ὑποδείξω τὰ σωτήρια μέτρα, διὰ νὰ μὴ συμβῶσιν ὅσα προεῖπον πέρυσι διὰ τὸν σιδηρόδρομον Μύλων – Καλαμῶν καὶ διὰ τὸν σιδηρόδρομον Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων, καὶ τὰ ὁποῖα δυστυχῶς ἐπηλήθευσαν. Ἀπεύχομαι δὲ νὰ ἐπαληθεύσῃ καὶ ὅ,τι λέγω διὰ τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς – Ἀθηνῶν. Ἀλλὰ, ἐὰν δὲν λάβωμεν μέτρα, θὰ ἐπέλθωσι καταστροφαὶ, τὰς ὁποίας εἴμεθα ἔτι εἰς θέσιν καὶ πρέπει νὰ προλάβωμεν.

§26ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός)....

§27ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἀναγκάζει νὰ εἴπω, ὅτι τὰ ὑπόγεια ἔργα ἐκτελεῖ ἡ ἑταιρία παρὰ τὰ ἐγκεκριμένα σχέδια. Ἀνοίγει ὁπουδήποτε φρέατα, οὐδεμίαν πρόνοιαν λαμβάνουσα, καὶ διὰ τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα μὴ ἐπέλθωσι τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα.

§28ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ θέματα ταῦτα καλὸν εἶναι νὰ συζητηθῶσι μεθοδικώτερον, διότι εἶναι σπουδαῖα καὶ ἄξια τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς. Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀπευθύνητε ἐπερώτησιν, νὰ κομισθῶσιν αἱ ζητηθησόμεναι πληροφορίαι, καὶ νὰ γείνῃ οἱαδήποτε ἀνάπτυξις, διότι ἄλλως θέλει ὑποτεθῆ, ὅτι ζητεῖτε νὰ μᾶς καταλάβητε ἀνετοίμους. Προχείρως αὐτὴν τὴν στιγμὴν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὸ ζήτημα, ἂν ἔπρεπεν ἢ ὄχι νὰ ἐπεκταθῇ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμή, ἐλύθη διὰ νόμου, ἀλλὰ κατὰ τίνα τρόπον κατασκευάζεται ἡ ὑπόγειος σῆραγξ, δύναμαι νὰ σᾶς ἀνακοινώσω τὰς ὑπαρχούσας πληροφορίας καὶ ἐκθέσεις. Ἐὰν οἱ ὑπάλληλοι ἐπλημμέλησαν, θέλομεν λάβει μέτρα. Πρέπει λοιπὸν νὰ προσδιορισθῇ ἑτέρα ἡμέρα πρὸς συζήτησιν.

§29ΣΧΙΝΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§30ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ ὅλων τούτων, τὰ ὁποῖα λέγετε, πρέπει νὰ προσδιορισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν, καὶ ἀφοῦ προσκομισθῶσι τὰ ἔγγραφα· διότι τώρα μοὶ λέγετε: «ἔχετε εὐθύνην, ἐὰν δὲν λάβητε τὰ προσήκοντα μέτρα». Τί νὰ σᾶς εἴπω; Βεβαίως ἔχομεν εὐθύνην, ἀλλὰ τί θέλετε νὰ σᾶς ἀπαντήσω;

§31ΣΧΙΝΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Μπουφίδης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν.

§33ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν· αʹ) Ἀντίγραφα ἐπίσημα τῶν ἀποφάσεων τοῦ Πρωτοδικείου καὶ Ἐφετείου Ἀθηνῶν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Διστομίων τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας, ὡς καὶ πᾶσαν τὴν σχετικὴν πρὸς τὴν ἐκλογὴν δικογραφίαν. βʹ) Ἀντίγραφον τοῦ βουλεύματος, δι’ οὗ ἐτιμωρήθη ἐσχάτως πειθαρχικῶς ὁ δικηγόρος κ. Λουκᾶς Νάκος, ὡς καὶ πᾶσαν τὴν σχετικὴν δικογραφίαν. γʹ) Κατάστασιν τῶν ἐκδοθεισῶν ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν πράξεων ἐπὶ αἰτήσεων περὶ ἀναστολῆς ἐκτελέσεως ἀποφάσεων πλειστηριασμοῦ ἢ ἀναπλειστηριασμοῦ ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους 1891 μέχρι σήμερον, ἐν ᾗ νὰ σημειῶνται ὁ ἀριθμὸς τῆς πράξεως, τὰ ὀνόματα τῶν διαδίκων, τὸ ὄνομα τοῦ ὑποβαλόντος τὴν αἴτησιν δικηγόρου, καὶ ἂν ἡ αἴτησις ἐγένετο δεκτὴ, ἢ ἀπεῤῥίφθη. δʹ) Κατάστασιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπαλλήλων τῶν γραφείων τοῦ Πρωτοδικείου καὶ τῆς Εἰσαγγελίας Ἀθηνῶν, περιλαμβάνουσαν σημείωσιν τοῦ χρόνου, καθ’ ὅν ἕκαστος τῶν ὑπαλλήλων τούτων διωρίσθη, καὶ τοῦ δήμου, ἐν ᾧ εἶναι ἐγγεγραμμένος δημότης. εʹ) Κατάστασιν, περιλαμβάνουσαν τὰς ἐκδοθείσας ἀποφάσεις τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1891 μέχρι σήμερον ἐπὶ αἰτήσεων πτωχεύσεως, τὰ ὀνόματα τῶν κηρυχθέντων εἰς πτώχευσιν, ὡς καὶ τῶν ὑποβαλόντων τὴν περὶ τούτου αἴτησιν δικηγόρων, τὸ ἐνεργητικὸν καὶ παθητικὸν ἑκάστης πτωχεύσεως, τὰ ὀνόματα τῶν διορισθέντων προσωρινῶν καὶ ὁριστικῶν συνδίκων, καὶ τίνες ἐκ τῶν συνδίκων τούτων ἦσαν πιστωταὶ τῶν πτωχεύσεων, καθ’ ἃς διωρίσθησαν τοιοῦτοι.»

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα ἐπερώτησις κατετέθη ὑπὸ τοῦ κ. Ταταράκη, ἔχουσα ὡς ἑξῆς.

§35ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: Πρῶτον· πόσαι ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ περὶ νομικῶν συμβούλων θεσμοῦ κατ’ ἔτος ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις ἐπὶ ὑποθέσεων τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς περιουσίας τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου ὑπὸ τῶν ἐν Ἀθήναις δικαστηρίων (Πρωτοδικείου, Ἐφετείου καὶ Ἀρείου Πάγου)· πόσαι τῶν ἀποφάσεων τούτων εἰσὶν ὁριστικαὶ ἢ προδικαστικαὶ, καὶ πόσαι ἐξ αὐτῶν ἀπέβησαν ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου. Δεύτερον· πόσαι διαφοραὶ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου ὑπῆρχον ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τῶν διαφόρων ἐν Ἀθήναις δικαστηρίων κατὰ τὴν σύστασιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, δηλονότι ἐν ἔτει 1882, καὶ πόσαι ὑπάρχουσι σήμερον. Τρίτον· πόσαι δίκαι τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου κατηργήθησαν ἐπὶ τῇ βάσει ἐγγράφων γνωμοδοτήσεων τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου δι’ ἀναγνωρίσεως τῶν ἀπαιτήσεων τῶν ἀντιδίκων αὐτῶν, ἢ διὰ συμβιβασμῶν, ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου μέχρι σήμερον, καὶ πόσαι ὑποβληθεῖσαι αἰτήσεις περὶ συμβιβαστικῶν λύσεων ἀπεῤῥίφθησαν παρὰ τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, μὴ γενόμεναι δεκταί. Τέταρτον· πόσαι ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου εἰσήχθησαν κατ’ ἔτος ἐνώπιον αὐτοῦ ἐφέσεις κατὰ ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων καὶ ἐπὶ παραβάσεων: αʹ) τοῦ τελωνειακοῦ νόμου, βʹ) τοῦ περὶ χαρτοσήμου, γʹ) τοῦ τῶν παιγνιοχάρτων, δʹ) τοῦ ἐπὶ τοῦ δικαιώματος καταναλώσεως οἴνου, ζύθου, οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν καὶ καπνοῦ, καὶ εʹ) τοῦ περὶ σιγαροχάρτου νόμου. Πόσαι ἐκ τῶν ἐφέσεων τούτων ἐδικάσθησαν, καὶ πόσαι μένουσιν ἐκκρεμεῖς, πόσαι ἐγένοντο δεκταὶ καθ’ ὁλοκληρίαν ἢ ἐν μέρει, καὶ πόσαι ἀπεῤῥίφθησαν, καὶ πόσα πρόστιμα ἐπεβλήθησαν διὰ τῶν ἐπικυρωσασῶν τὰς πρωτοδίκους ἀποφάσεις, ἢ ἐν μέρει μεταῤῥυθμισασῶν αὐτὰς ἀποφάσεων τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, καὶ Πέμπτον· πόθεν ὁρμώμενος καὶ διὰ τίνα λόγον ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς διὰ τοῦ ὑποβληθέντος ἐν τῇ Βουλῇ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ ἐν τῷ Κράτει καταναλισκομένου καπνοῦ καὶ τουμπεκίου, ἔκρινε λυσιτελέστερον τὰς ἐφέσεις κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων καὶ τελωνῶν ἐπὶ τῶν παραβάσεων τῶν προβλεπομένων ἐν ἄρθροις 19–24 τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ ἀφαιρέσῃ ἐκ τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἐκδίκασιν αὐτῶν αὖθις εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐν Καλάμαις ἰατρὸς Κυβέλος διὰ τηλεγραφήματός του πρὸς τὴν Βουλὴν καταγγέλλει τὸν ἀνθυπολοχαγὸν Πετρέαν, ὡς ἐπιτεθέντα κατὰ τῶν ἀδελφῶν Κυβέλων. Ἀπεστάλη εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἀναφορὰ διαφόρων ἑλληνικῶν κοινοτήτων τῆς Ρουμανίας, αἱ ὁποῖαι ἐκφέρουσι γνώμην ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς περὶ ποινικῆς καταδιώξεως τῶν πρώην Ὑπουργῶν κ. κ. Χ. Τρικούπη, Σ. Δραγούμη, Δ. Βουλπιώτου, Γ. Θεοτόκη καὶ Μ. Τσαμαδοῦ.

§37ΣΑΚΚΗΣ. Νὰ ἐπιστραφῶσιν εἰς τοὺς ἁρμοδίους προξένους, διότι ἀμφισβητῶ, ὅτι εἶναι πολῖται Ἕλληνες.

§38Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ παρακαλέσῃ τὰ μέλη τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ εἰσαχθέντα νομοσχέδια καὶ φέρωσι τὰς ἐκθέσεις αὐτῶν. Εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὰς παρελθούσας συνόδους συνέπεσε νὰ μὴ καθίσταται πάντοτε εὐχερὲς, ἵνα αἱ ἐπιτροπαὶ τῆς Βουλῆς προμελετῶσι καὶ προπαρασκευάζωσι τὰς νομοθετικὰς ἐργασίας δι’ εἰσηγητηρίων ἐκθέσεων, ἡ δὲ Βουλὴ ἠναγκάζετο νὰ προβαίνῃ ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων Ἀπευθύνω ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν τοιαύτην παράκλησιν, καὶ παρακαλῶ τὰ μέλη τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν νὰ συνέλθωσι καὶ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ νομοσχέδια, ὅπως ἡ Βουλή προβῇ εἰς τὰς νομοθετικὰς ἐργασίας της.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν, περὶ τούτου ἐρωτᾶται ἡ Βουλή· τουτέστι ποῖα νομοσχέδια πρέπει νὰ σταλῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, καὶ ποῖα ὄχι.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ποῖα νομοσχέδια πρέπει νὰ σταλῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς.

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ παραπεμφθῶσιν ὅλα τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς ἐπιτροπὰς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Παρακαλῶ λοιπὸν τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν νὰ συνέλθωσιν, ὅπως προεπεξεργασθῶσι τὰ νομοσχέδια, διότι ἄλλην ἐργασίαν ἤδη δὲν ἔχομεν.

§43ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Καταθέτω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου κυροῦται σύμβασις μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ ἐν Ἀθήναις Μεσημβρινοῦ Πρακτορείου.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 29.) Ὑπεβλήθη εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ὑπόμνημα τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ καὶ τῇ λοιπῇ Αἰγύπτῳ πολιτῶν Ἑλλήνων σχετικῶς πρὸς τὴν ἐπικειμένην ἀναθεώρησιν τῶν κανονισμῶν τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, τῶν ἀφορώντων τὰ δημόσια ἐν Αἰγύπτῳ καταστήματα.

§45ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Περὶ τούτου ἐζήτησα πληροφορίας.

§46ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς τῶν διαταγμάτων τῶν ἀστυνομικῶν τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐζητήθη νὰ καταθέσω τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ κατατεθῶσι ταῦτα, διότι ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἔτι ἐκκρεμής. Ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἐπιμένει θεωροῦσα, ὅτι εἶχε καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ τοιαῦτα διατάγματα ὑποχρεωτικὰ καὶ διὰ τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους. Ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὴν αὐτὴν γνώμην, διὰ τοῦτο δὲ διεμαρτυρήθη καὶ ἐξακολουθεῖ οὖσα ἐν διαμαρτυρήσει· νομίζω δὲ, ὅτι, ἂν ἤθελον κατατεθῇ τὰ ἔγγραφα καὶ προηγηθῇ ἐπ’ αὐτῶν συζήτησις, θὰ ἐξετίθεντο γνῶμαι, εἴτε ὀρθαὶ εἴτε ἐσφαλμέναι, αἵτινες πιθανῶς ἠδύναντο νὰ βλάψωσι τὰς διαπραγματεύσεις καὶ τὴν εὐτυχῆ ἔκβασιν αὐτῶν.

§47Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ φέρω πρόσκομμά τι εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἔχει δίκαιον· ἀκριβῶς διότι πρόκειται περὶ τόσον λεπτοῦ ζητήματος, ἐφρόντισα διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου νὰ ὑποδείξω τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ συζήτησις ἤθελε περιορισθῇ. Ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν μόνον τῶν ἐγγράφων ἐκείνων, περὶ ὧν οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ κίνδυνος, διότι ἐδημοσιεύθησαν, καὶ πάντες ἔλαβον γνῶσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβῃ γνῶσιν καὶ ἡ Βουλὴ ἐπισήμως. Παρεκάλεσα νὰ κατατεθῇ μία ἐγκύκλιος τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, δημοσιευθεῖσα εἰς ὅλην τὴν ὑφήλιον. Ἐζήτησα νὰ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ πολιτικοῦ πράκτορος, τοῦ κ. Βυζαντίου, ὡς πρὸς αὐτὴν ἠδύνατο ἴσως νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις, ἐὰν κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ ὑπάρχωσι γνῶμαι, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ προσκρούσωσιν· ἀλλὰ ταὐτοχρόνως ἐζήτησα τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Μικτοῦ Ἐφετείου καὶ τοὺς ἀστυνομικοὺς κανονισμούς, τοὺς ἐπισήμως δημοσιευθέντας. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, φρονοῦντος ὅτι, ὅταν γίνωνται διαπραγματεύσεις περὶ ἐξωτερικῶν ζητημάτων, πρέπει νὰ κοιμᾶται τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως. Μένει εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἐπερωτῶντος Βουλευτοῦ νὰ σταθμίσῃ, ἂν ὑπερβαίνῃ τὰ ὅρια πρὸς βλάβην τῆς Πολιτείας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποτιμᾷ, νομίζω, τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως, διότι ὑποθέτω, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἀντλήσῃ δυνάμεις, ὅταν μάθῃ τὴν γνώμην τῶν ἀντιπροσώπων. Δὲν εἶναι βεβαίως ἄγνωστον οὐδ’ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρηκολούθησαν τὸ ζήτημα, ὅτι πρόκειται περὶ σπουδαίου καὶ περὶ καιρίου τραύματος τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων ἐν Αἰγύπτῳ. Προνόμια κεκτημένα ἀπὸ αἰώνων, τὰ ὁποῖα οἱ Ἕλληνες πρῶτοι ἀπέκτησαν ἀπὸ τοῦ 560 πρὸ Χριστοῦ, καὶ κατόπιν τῶν Ἑλλήνων οἱ Γάλλοι, καὶ τὰ ὁποῖα ἐπεξετάθησαν διὰ τῆς συνθήκης τοῦ 1855, ταῦτα καταπατοῦνται καὶ κολοβοῦνται διὰ τρόπου προσβάλλοντος τὸ δικαίωμα τῶν Ἑλλήνων. Χωρὶς λοιπὸν νὰ ἐννοῶ νὰ ἐπιτεθῶ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐλέγξω αὐτὴν, ὅπως ὑποτιμήσω τὰς ἐνεργείας της, νομίζω, ὅτι, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνισμοῦ, καὶ ἰδιαιτέρως ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Πηλίου, τὸ ὁποῖον ζημιοῦται μεγάλως ἐκ τῆς προσβολῆς ταύτης, διότι οἱ ἐν Αἰγύπτῳ Ἕλληνες κατὰ μέγα μέρος ἐκ Πηλίου καὶ τῆς Θεσσαλίας ἐν γένει κατάγονται, νομίζω, λέγω, ὅτι ἔχω τὸ καθῆκον νὰ μὴ ἀρκεσθῶ εἰς τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ὅστις, μὲ ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν, ἣν ἔχει, ἐνδέχεται νὰ προβῇ εἰς ὑπόθεσιν τοιαύτην, ἥτις νὰ παραβλάψῃ τὸ δικαίωμα τῶν Ἑλλήνων κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὅστις νὰ μὴ δύναται νὰ ὑποστῇ διόρθωσιν οἱανδήποτε βραδύτερον.

§48ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ ἔντιμος προλαλήσας ἔπρεπε νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν διαβεβαίωσιν, ἣν ἔδωκα, ὡς ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προκαλέσωμεν συζήτησιν ἐπὶ ζητήματος τοιούτου, διότι αὕτη ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ ἐξηγήσεις καὶ ἑρμηνείας, ἠδύνατο νὰ παρασύρῃ τινὰς εἰς δικαιολογήσεις, αἵτινες νὰ ὠφελῶσιν ἐκείνους, μετὰ τῶν ὁποίων διαπραγματευόμεθα. Δὲν πρόκειται κυρίως περὶ καταθέσεως ἐγγράφων ἀγνώστων, διότι ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ προλαλήσας, εἶναι δημοσιευμένα ἐν τῇ ἐπισήμῳ ἐφημερίδι τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν πρέπῃ νὰ προκαλέσωμεν συζήτησιν διὰ τοιαύτης καταθέσεως ἐγγράφων εἰς ὑπόθεσιν, ἥτις συζητεῖται καὶ ἀμφισβητεῖται μεταξὺ Ἑλληνικῆς καὶ Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας περὶ αὐτῆς ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τις καὶ τὰς ὁποίας ἔχει ἴσως καὶ ὁ ἔντιμος προλαλήσας, δὲν δύναται νὰ ἀξιοῖ ὅτι εἶναι ἀλάνθαστοι, καὶ δύνανται νὰ προκαλέσωσιν ἑτέρας γνώμας, ἰδίως ἐκ μέρους ἐκείνων, ὧν ἡ εὐθύνη κατὰ τὴν συζήτησιν ἠδύνατο νὰ ἀχθῇ εἰς τὸ μέσον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν φθάσωμεν εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα, δὲν πρέπει νὰ προκαλέσωμεν συζήτησιν ἐπὶ τοιούτου θέματος. Ὁ Βουλευτὴς Βώλου ἀξιοῖ, ὅτι ἀναμφισβήτητα εἶναι τὰ δικαιώματα τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλλήνων, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν ἀστυνομικῶν διαταγμάτων τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως προσβάλλονται. Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ τοῦτο, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ διεξάγονται αἱ διαπραγματεύσεις ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως· ἀλλ’ ὅταν θέλωμεν νὰ φέρωμεν ταύτας ὑπὸ συζήτησιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ αὕτη μετὰ περισκέψεως καὶ προφυλάξεως, οὔτε εἶμαι βέβαιος μέχρι τίνος σημείου δύναται ἐν τῇ συζητήσει νὰ φθάσῃ τῶν γνωμῶν ἡ ἐλευθερία. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ ἀναμείνῃ ὁ κ. Βουλευτὴς Βώλου μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν θὰ ἦναι ἀζήμιος ἡ κατάθεσις τοιούτων ἐγγράφων καὶ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν.

§49ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως δὲν πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς συζήτησιν, τὴν ὁποίαν θέλει προκαλέσει ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Γ. Φιλαρέτου, μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ. Τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι τόσον σοβαρὸν καὶ τόσον, μεγάλα συμφέροντα διακυβεύονται, ὥστε ἡ ἑλληνικὴ Βουλὴ δὲν θὰ σιγήσῃ ἐπὶ μακρόν. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ προεκλήθη ἤδη ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ εἰς ψήφισιν νομοσχεδίου, κυροῦντος σύμβασιν τετελεσμένην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς πρό τινων ἡμερῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ λίαν ἐπικαίρως ἔρχεται νὰ κυρώσῃ σύμβασιν γενομένην πρὸ πολλοῦ χρόνου. Δὲν εἶναι σήμερον ὁ χρόνος ὁ κατάλληλος, ὅπως ἀπονεμηθῇ ἐκεῖνο, ὅπερ ὀφείλεται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅστις δὲν ἐσεβάσθη ἀρκούντως τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, καὶ δὲν ὑπέβαλεν ἐγκαίρως τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν κύρωσιν αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θέλει δεχθῇ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἥτις θέλει γνωμοδοτήσει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὴν συμφωνίαν τὴν γενομένην πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους μεταξὺ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ πράκτορος ἡμῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο δεκτὸν νὰ περιορισθῇ ἐκ νέου τὸ δικαίωμα τῆς ἑτεροδικίας τῆς Ἑλλάδος ἐν Αἰγύπτῳ. Ὡς συνέπεια τῆς συμβάσεως ταύτης καὶ τῶν συναφῶν παραρτημάτων αὐτῆς ἐπέρχονται ὅλαι αἱ γνωσταὶ ζημίαι, αἱ ὁποῖαι ἀπειλοῦσι τοὺς Ἕλληνας εἰς τὴν χώραν ἐκείνην. Κατὰ τὴν πρώτην σύμβασιν, καθ’ ἣν παρετάθη ἐπὶ ἓν μόνον ἔτος ἡ ἰσχὺς τῆς συμβάσεως, ὑπῆρξε διαφορά τις εἰς τὰς ὑποχρεώσεις μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Αἰγυπτιακῆς. Εἰς τὴν δευτέραν, τὴν παρατείνουσαν ἐπὶ τέσσαρα ἄλλα ἔτη, ὑπάρχουσιν ὑποχρεώσεις νεώτεραι ἢ ὠφελήματα κτηθέντα; Ἐὰν ὑπάρχωσι, πρέπει νὰ τὰς γνωρίζωμεν, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον ἐν ἐπιγνώσει. Ἐὰν δὲν ὑπάρχωσι, καὶ ἦναι ἡ αὐτὴ σύμβασις, ἡ ὁποία ἐνεκρίθη κατὰ τὸ ἔτος 1876 καὶ ἔκτοτε εἰς ἑτέρας δύο συνεχεῖς πενταετίας, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχωσι διαφοραὶ, πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ ταύτας, ἀνεξαρτήτως τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. συναδέλφου.

§50ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ διάκρισις μεταξὺ δύο τινῶν, μεταξὺ τῆς συμφωνίας, διὰ τῆς ὁποίας περιωρίσθη ἡ δικαστικὴ δικαιοδοσία τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνικῶν προξενικῶν ἀρχῶν, καὶ τῶν ἄλλων συμφωνιῶν, αἱ ὁποῖαι συνεπηγάγοντο τὸν περιορισμὸν ἄλλων δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα δυνάμει τῶν συνθηκῶν καὶ οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι ἔχουσιν ἐν Αἰγύπτῳ. Τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔλαβε τὸν λόγον ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Ζυγομαλᾶς, ἀφορᾷ τὸν περιορισμὸν τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνικῶν προξενικῶν ἀρχῶν, ἡ ὁποία ἀπὸ τοῦ 1876 τρὶς μέχρι τοῦδε δυνάμει νόμου διαδοχικῶς περιωρίσθη. Οὐδεμία διαφορὰ ἐπηνέχθη κατὰ τὴν τελευταίαν παράτασιν τῆς πενταετίας, ὄχι πλήρους μάλιστα πενταετίας, διότι ἔληγεν αὕτη τὴν 19 Ἰαννουαρίου τοῦ 1891 ἀντὶ τῆς 19 Μαρτίου. Διὰ τῆς τελευταίας ἀνανεώσεως ἐπανελήφθη ἀκριβῶς ὅ,τι καὶ προηγουμένως, ἑπομένως οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, τὸ δίδον ἐκ νέου τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ περιορίσῃ ἐπὶ νέαν πενταετίαν τὴν δικαστικὴν δικαιοδοσίαν τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνικῶν προξενικῶν ἀρχῶν, πρὸς τὰ ἄλλα δικαιώματα, πρὸς ἃ σχετίζονται τὰ ἀστυνομικὰ διατάγματα τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Βώλου ἀφορᾷ τὰ διατάγματα ταῦτα, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχοντα μὲ τὸ νομοσχέδιον· ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον θέλει ἐπικριθῆ μόνον κατὰ τοῦτο, ὅτι ἔρχεται βραδύτερον, ὅτι ἔρχεται μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἀνανεώσεως, μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς πενταετίας, καὶ ὑποβάλλεται εἰς τὴν ψήφισιν τῆς Βουλῆς· τοῦτο ὅμως δὲν δεικνύει, ὡς ὑπηνίξατο ὁ ἔντιμος προλαλήσας, ἔλλειψιν σεβασμοῦ πρὸς τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ ἠγνόουν, ὅτι ἡ πενταετία ἔληξε τὴν 19 Μαρτίου 1891. Ἐφρόνουν τοὐναντίον, ἐξ ὅσων εἶχον ἀναγνώσει ἐν ἐφημερίσι, διότι δὲν ἤμην τότε Βουλευτὴς, ὅτι ἡ ἀνανέωσις τῆς πενταετίας ἐγένετο κατὰ τὸ 1889, ἑπομένως ὅτι δὲν εἶχεν ἔτι λήξει. Ἡ ὑπηρεσία δέν μοι κατέστησε τοῦτο γνωστὸν, ἑπομένως δὲν προέλαβον νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον πρὸ τῆς 19 Μαρτίου. Οὐχ ἧττον τοῦτο οὐδεμίαν φέρει βλάβην οὐσιαστικὴν ἐπὶ τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων ἐν Αἰγύπτῳ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτεροδικίαν, διότι ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὸ 1889 τὸ πρῶτον καὶ κατὰ τὸ 1890 τὸ δεύτερον, παρέτεινε μέχρι τοῦ 1894 τὸν περιορισμὸν τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνικῶν προξενικῶν ἀρχῶν. Μόνον ὁ νόμος, ὅστις, ὡς εἶπον, τρὶς ἄλλοτε ἐχορήγησε τὸ δικαίωμα τῆς παρατάσεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἐψηφίσθη ἐγκαίρως καὶ ἐξήγησα ὑμῖν διὰ ποῖον λόγον.

§51ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, εἰσάγει ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν, ἐγκαίρως εἰσαχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ πρώην ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἐνώπιον τῆς προγενεστέρας Βουλῆς, εἶναι δὲ ἀνακριβὲς τὸ λεχθὲν, ὅτι ἠγνόει τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργεῖον, ὅτι ἔληγεν ἡ προθεσμία τῆς πενταετίας πρὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ὑπεβλήθη τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον. Τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργεῖον ἐγνώριζε τοῦτο, καὶ ἐγκαίρως ὑπέβαλε πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἐπιζητοῦν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἐνώπιον τῆς τέως Βουλῆς, ἀλλὰ κωλύματα, παρεμβληθέντα ὑπὸ τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, παρεκώλυσαν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν ᾗ περιπτώσει λοιπὸν θεωρηθῇ τις ὑπεύθυνος ἐπὶ τῇ μὴ ἐγκαίρῳ ὑποβολῇ τοῦ νομοσχεδίου, ὁ ὑπεύθυνος οὗτος πρέπει νὰ εὑρεθῇ ἀλλαχοῦ, καὶ οὐχὶ ἐν τῷ προκατόχῳ Ὑπουργείῳ, ὅπερ ὑπέβαλεν ἐγκαίρως νομοσχέδιον, ἐπιζητοῦν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς πρὸς κύρωσιν τῆς συνεννοήσεως τῆς γενομένης μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Ἡ τελευταία παράτασις ἐπὶ πενταετίαν, ὑπογραφεῖσα κατὰ τὸ ἔτος 1885, νομίζω, ὑπὸ τοῦ τότε, αὐτοῦ τοῦ νῦν, Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐψηφίσθη εἰς νόμον, παρατείνοντα ἐπὶ πενταετίαν τὴν δικαστικὴν μεταῤῥύθμισιν, εἰς ἣν καὶ ἡμεῖς, ἀρχῆθεν συναινέσαντες, ὑπεβλήθημεν ἐν Αἰγύπτῳ. Ἀπὸ δὲ τοῦ 1885 μέχρι τοῦ τέλους τοῦ 1891 βεβαίως ἐφθάσαμεν καὶ ὑπερέβημεν τὴν συμπλήρωσιν τῆς πενταετίας. Ἀλλ’ ὅτε ἐγένετο ἡ συμφωνία, τῆς ὁποίας τὴν κύρωσιν ἐνταῦθα ζητοῦσι σήμερον, ὁ τότε ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐκαλύπτετο ὑπὸ περισσεύματος διορίας ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους, ἔχων ἤδη τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς προεκπεφρασμένην ἐν ἔτει 1885. Διότι ἐν Αἰγύπτῳ ἡ παράτασις ἡ τελευταία τῶν μεταῤῥυθμίσεων δὲν ἐγένετο κανονικῶς πενταετὴς κατὰ τὴν λῆξιν τῆς πενταετίας τῆς προγενεστέρας, ἀλλ’ ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος μετὰ τὸ ἔτος 1881 παρετείνετο ἡ μεταῤῥύθμισις, μὴ συμφωνουσῶν τῶν Δυνάμεων μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, διὰ διαφόρους λόγους, πρὸς ἐπέκτασιν αὐτῆς ἐπὶ πενταετίαν ὁλόκληρον. Τότε λοιπὸν, ὅτε ἐγένετο ἡ συμφωνία, ὑπῆρχεν ἔτι προθεσμία εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ἕλληνα Ὑπουργὸν, ὅπως συνομολογήσῃ, ἐπὶ τῇ βάσει νόμου προεκδεδομένου, παράτασιν ἐπὶ ἓν καὶ πλέον ἔτος, ὑπελείποντο δὲ μόνον τὰ πρὸς συμπλήρωσιν ὅλης πενταετίας ἔτη ἄνευ νομοθετικῆς κυρώσεως, καὶ δι’ αὐτὰ τὰ ἔτη ἐζητήθη ἡ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἔγκρισις τῆς πράξεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἂν δὲ τότε ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, δὲν ἤθελεν εὑρεθῆ σήμερον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐν τῷ δικαίῳ, παραπονούμενος, ὅτι βραδέως εἰσάγεται τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον ἐν τῇ Βουλῇ.

§52ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κατὰ οὐδετέρου τῶν κυρίων συναδέλφων θέλω προτείνει κατηγορητήριον, οὔτε κατὰ τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, οὔτε κατὰ τοῦ πρώην. Ἐνόμιζον, ὅτι ἐδικαιούμην καὶ ἐν ὀνόματι τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου νὰ ἐκφράσω παράπονον διὰ τὴν βραδύτητα τῆς ὑποβολῆς τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία ὤφειλε, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, νὰ ἦναι ὑπὸ τὴν κύρωσιν τῆς Βουλῆς πρὸ πολλοῦ· δηλαδὴ, πρὶν ἢ ἐφαρμοσθῇ αὕτη, ἔπρεπε νὰ ἐγνώριζεν ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία τὰ τῶν συμφωνιῶν καὶ τῆς συμβάσεως, τῶν γενομένων πρὸς ἀνανέωσιν τῆς πενταετίας. Ἤδη θέλομεν προβῆ εἰς τὴν κύρωσιν μετὰ χρόνον πολὺν καὶ μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως. Καλούμεθα δηλαδὴ ἡμεῖς, οἱ μόνοι ἁρμόδιοι νὰ καταργήσωμεν νόμον τοῦ Κράτους, ἢ ν’ ἀναστείλωμεν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, νὰ κυρώσωμεν τετελεσμένα γεγονότα. Ἐξ ὅσων ἤκουσα, συμπεραίνω, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς δὲν ἐνθυμεῖται καλῶς τὰ κατὰ τὴν διαπραγμάτευσιν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν χρονικὴν ἐπέκτασιν τοῦ μερικοῦ περιορισμοῦ τοῦ δικαιώματος τῆς ἑτεροδικίας ἐν Αἰγύπτῳ. Καθ’ ὅσον ἀνέγνωσα τοὐλάχιστον, ἐνθυμοῦμαι ὅτι, διὰ νὰ παραταθῇ ἐπὶ ἓν ἔτος τὸ δικαίωμα τῆς ἑτεροδικίας, καὶ νὰ δεχθῇ ἡ Ἑλλὰς τὴν παράτασιν ταύτην, ἦλθεν εἰς διαπραγματεύσεις, κατὰ τὰς ὁποίας, νομίζω, ὑπέβαλεν ὅρους, καὶ ἐδέχθη ἄλλους, προταθέντας ὑπὸ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Οὕτω, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ὑπάρχει νομίζω ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Βυζαντίου, πολιτικοῦ πράκτορος ἡμῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καὶ τὸ ὁποῖον δέχεται τὴν ἐπὶ ἓν ἔτος παράτασιν τῆς μεταβιβάσεως μέρους τοῦ δικαιώματος τῆς ἑτεροδικίας εἰς τὰ μικτὰ δικαστήρια, πρὸς δὲ καὶ τὴν περίφημον annexe D, τὴν ἀφορμὴν ὅλων τῶν διαμαρτυριῶν, διότι ἐκ ταύτης ἐπήγασαν οἱ κανονισμοί, ὧν τὴν ἐκτέλεσιν ἐπιδιώκει, παρὰ τὰς συνθήκας, ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, πρὸς μεγάλην ζημίαν ὅλων τῶν Εὐρωπαίων, καὶ πρὸ πάντων τῶν Ἑλλήνων. Κατόπιν ἐγένετο νέα ἀποδοχὴ παρατάσεως ἐπὶ τετραετίαν ἐπὶ νέοις ὅροις καὶ ἐπὶ ἄλλων αἰτήσεων τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ὠφέλιμος ἡ ἀπόκτησις ἕδρας ἐν τῷ Ἐφετείῳ, ἂν καὶ εἴχομεν ἤδη ἀπὸ πολλοῦ τὸν ἐφέτην, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὰς παραχωρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ Ἑλλὰς, ἐὰν ἑρμηνευθῶσιν αὗται ὡς αὐθαιρέτως θέλει νὰ ἑρμηνεύσῃ αὐτὰς ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀφοῦ μελετήσῃ τὴν σχετικὴν ὑπόθεσιν ἐν τῇ ὁλομελείᾳ αὐτῆς, καὶ ἴδῃ, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἀνέλαβεν ἡ Ἑλλὰς διὰ τῆς νέας συμβάσεως, θὰ μᾶς φωτίσῃ, ὅσον ἀφορᾷ τὰς νέας ταύτας ὑποχρεώσεις, διότι δὲν πιστεύω ἡ Βουλὴ νὰ ἦναι διατεθειμένη νὰ χειροτερεύσῃ τὴν κατάστασιν τῶν ἐν Αἰγύπτῳ πολυπληθῶν συμπολιτῶν ἡμῶν· διότι ἐνθυμοῦμαι καὶ ἕτερον, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι οἱ ὁμογενεῖς ἡμῶν ἐν Αἰγύπτῳ, οἱ ἐμπορευόμενοι, διαμαρτύρονται καὶ δὲν δέχονται νὰ ὑποστῶσι τὴν πληρωμὴν φόρου ἐπιτηδεύματος, καὶ δικαιολογούμενοι λέγουσι, καὶ ὀρθῶς λέγουσι τοῦτο: «Δὲν πληρόνομεν φόρον ἐπιτηδεύματος, διότι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ δὲν ἐψήφισε νόμον, ὅστις νὰ ὑποβάλλῃ ἡμᾶς εἰς πληρωμὴν φόρου, καὶ ἄλλους ἐπιζημίους περιορισμοὺς, παρὰ τὰς συνθήκας.» Ἔχουσι δικαίωμα οἱ Ἕλληνες ἐν Τουρκίᾳ, ἑπομένως καὶ ἐν Αἰγύπτῳ, νὰ ἐμπορεύωνται ἐλευθέρως, καὶ ἐν ἐλευθέρῳ συναγωνισμῷ νὰ ἀντιτάσσωνται κατὰ τῶν πολλαπλῶν ἀντιπάλων, ἢ ἔστω καὶ συναγωνιστῶν, τοῦ ἑλληνικοῦ ἐμπορίου. Ἐὰν ὁ ἑλληνικὸς πληθυσμὸς ὑποχρεωθῇ νὰ πληρόνῃ φόρον ἐπιτηδεύματος, νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰς διαφόρους ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς εἰς τὰς ὁποίας ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις θέλει νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀνθέξῃ· ζημίαι μεγάλαι θέλουσιν ἐπέλθει καὶ εἰς αὐτὸν καὶ εἰς ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι πολλὰ καὶ δεχόμεθα καὶ ἀπεκδεχόμεθα παρὰ τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνισμοῦ.

§53Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπέκρουσε μόνον τὴν συζήτησιν, ἀλλ’ ἀπέκρουσε καὶ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι δημοσιευμένα, ἐκ φόβου μὴ τυχὸν γείνῃ καὶ ὁ ἐλάχιστος λόγος ἐπὶ ζητήματος τόσον σπουδαίου. Τὸ σύστημα τοῦτο ἄγει εἰς πολλὰ ἄτοπα. Ἐὰν δοθῇ τοιοῦτον δικαίωμα εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν, ὁσάκις πρόκηται περὶ ζητημάτων σπουδαίων, νὰ ὁρίζῃ, ὅτι, διὰ νὰ μὴ βλαβῶσι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, οὐδὲ λέξιν δύναται νὰ εἴπῃ τις, τότε νομίζω, ὅτι πολὺ ἐλλιπῶς θέλομεν ἐκπληρώσει τὰ καθήκοντα τοῦ ἀντιπροσώπου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν εὐηρεστήθη μόνον νὰ εἴπῃ, ὅτι πρόκειται ν’ ἀνακοινώσῃ τὰς πληροφορίας καὶ νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα ἐν καιρῷ τῷ δέοντι. Πικρὰ πεῖρα μὲ ἔπεισε νὰ μὴ δίδω πολλὴν σημασίαν εἰς τὰς τοιαύτας ἐλπίδας, διότι, ὁσάκις εὑρέθην εἰς ὁμοίαν περίστασιν, ἔμεινα ἄνευ ἀπαντήσεως. Πολλοὶ τῶν συναδέλφων ἐνθυμοῦνται, πιστεύω, ὅτι κατὰ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1886 ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν λυπηρὰν ὑπόθεσιν τῆς Κούτρας· τὴν ἀπάντησιν ἔλαβον διὰ τοῦ περὶ διαλύσεως τῆς Βουλῆς διατάγματος, κολληθέντος εἰς τὴν θύραν τοῦ Βουλευτηρίου! Μετὰ τετραετίαν ἐπανέλαβον τὴν ἐπερώτησίν μου, καὶ τὴν παράκλησίν μου· τότε μάλιστα ἦσαν ἐν τῇ ἐξουσίᾳ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μετ’ ἐμοῦ ἐζήτουν τὰ ἔγγραφα κατὰ τὸ ἔτος 1886. Οὐδεὶς ὑπῆρχε πλέον φόβος, διότι οἱ πασσάδες εἶχον ἀπομακρυνθῆ ἐκ τῶν συνόρων· δὲν ὑπῆρχε πλέον φόβος, διότι καὶ αὐτὸς ὁ Πηνλὼ εἶχεν ἀθωωθῆ, ἐπίσης δὲ καὶ οἱ συνάδελφοί του· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα δὲν κατετέθησαν. Δέχομαι, ὅτι ἠδύναντο νὰ ὑπάρχωσι λόγοι ἐθνικοὶ, ὅπως μὴ γείνῃ δημοσίᾳ λόγος περὶ Κούτρας, ἀλλ’ εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς ἠδύναντο κάλλιστα νὰ κατατεθῶσιν, ἵνα λάβωσι γνῶσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, οἱ ὁποῖοι βεβαίως, δὲν δύναται νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι εἶναι προδόται, ἀπὸ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ προφυλαχθῶσι μετὰ τοσαύτης αὐστηρότητος τὰ ἔγγραφα. Ἐὰν λοιπὸν κατὰ τὸ αὐτὸ σύστημα ἐξακολουθήσωμεν καὶ εἰς τὸ Αἰγυπτιακὸν ζήτημα, πιθανὸν νὰ μὴ ἔχωμεν ἀκόμη τὸν φόβον τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, διότι ἴσως ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ κομβολογίου ἱκανοποιεῖ τοὺς νομίζοντας ὅτι ἔχουσι τοιοῦτον δικαίωμα, ἐὰν ἀληθῶς ἠδύναντο νὰ τὴν ζητήσωσιν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ὑπουργὸς δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένῃ πλέον εἰς τόσῳ δικαίαν καὶ λογικὴν παράκλησιν, τοῦ νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα τὰ δημοσιευμένα, ἵνα γείνωμεν ἡμεῖς πάντες κάτοχοι τοῦ ζητήματος καὶ ὅταν ἦναι εἰς θέσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἵνα συζητήσωμεν, νὰ συζητήσωμεν, ἵνα ἐλέγξωμεν τὸ ἐνεστὸς καὶ τὸ παρελθόν.

§54ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅσοι δὲν γνωρίζουσιν ἀκριβῶς καὶ ἐπαρκῶς τὸ ζήτημα, εὐλόγως ζητοῦσιν, ὅπως προκληθῇ περὶ αὐτοῦ συζήτησις, νομίζοντες, ὅτι δύναται αὕτη νὰ ἦναι ἀζήμιος καὶ ἀβλαβής. Νομίζω, ὅτι τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ζητεῖ ὁ ἔντιμος προλαλήσας, καθόσον μὲν ἀνάγονται εἰς ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, δηλ. ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπέστειλε πρὸς τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ πράκτορας αὐτοῦ, ἢ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἔλαβε παρ’ αὐτῶν, καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι μέρος τῆς μὴ δημοσίας ἀλληλογραφίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν δύναται ν’ ἀξιῶ, ἐναντίον τῆς γνώμης καὶ τῆς πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα, ὅτι δύνανται νὰ βλάψωσιν, ὅπως τὰ καταθέσω. Ἀλλὰ ζητῶν αὐτὰ, ἀναμιγνύει καὶ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα δὲν κατέχω ἐγὼ, ὡς ἰδιαίτερα ἔγγραφα· τὰ κατέχω βεβαίως, ἀλλὰ τὰ κατέχω ὡς ἔγγραφα κοινὰ πλέον λόγω τῆς δημοσιότητος, ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἤδη ἐκυκλοφόρησαν, διότι εἶναι ἔγγραφα δημοσιευθέντα ὑπὸ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Τινὰ ἐξ αὐτῶν ἀποτελοῦσι μέρος τῆς νομοθεσίας τῆς Αἰγυπτιακῆς. Ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ἀναγινώσκων αὐτὰ πρέπει νὰ προκαλέσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς συζήτησιν, ἐγὼ μὲν ἐπὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θεωρῶ, ὅτι, ἐὰν συζητηθῶσι, θέλουσι βλάψει, δὲν θέλω μετάσχει αὐτῆς, ἀλλ’ ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δύναται νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν θέλῃ ὁ ἴδιος νὰ φωτισθῇ, ἐὰν θέλῃ νὰ ἐκφράσῃ τὰς γνώμας του ἐπὶ τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα διαιροῦσι σήμερον τὴν Ἑλληνικὴν πρὸς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν, δύναται περὶ αὐτῶν νὰ ποιήσηται λόγον. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ τὸν ἐμποδίσω, ἀλλὰ δὲν δύναμαι καὶ νὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνουσι τὴν μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Αἰγυπτιακῆς καὶ ἄλλων Κυβερνήσεων ἀλληλογραφίαν, διότι ἡ ὑπόθεσις, εἰς ἣν ἀναφέρονται, εἶναι ἐκκρεμὴς ἔτι, καὶ θεωρῶ, ὅτι κοινοβουλευτικὴ καὶ διὰ τοῦ τύπου συζήτησις δύναται νὰ βλάψῃ τὴν ἔκβασιν αὐτῆς. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔφερε τὸν λόγον ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἔντιμος Βουλευτής, ἐξηγήσεις τινὲς εἶναι ἀναγκαῖαι. Ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἀνέκαθεν, ἀφ’ ἧς δηλονότι εἰσήχθη ἡ δικαστικὴ μεταῤῥύθμισις ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ἱδρύθησαν τὰ Μικτὰ Δικαστήρια, καὶ πάντοτε κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἀνανεώσεως αὐτῶν, προέβαλλεν ἀξιώσεις περὶ ἐπεκτάσεως τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν Μικτῶν Δικαστηρίων, ἐκλέγουσα μετὰ πολλῆς ἐπιτηδειότητος ἄλλα ζητήματα, ἐνδιαφέροντα τὰς διαφόρους Εὐρωπαϊκὰς Κυβερνήσεις, ἰδίως δὲ τὰς μικρὰς Κυβερνήσεις, καὶ πρὸ πάντων τὴν Ἑλληνικήν, ἡ ὁποία ἔχει τὰ μεγαλείτερα συμφέροντα ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ ζητοῦσα δι’ αὐτῶν καὶ τῶν πιέσεων, τῶν ἀπειλῶν καὶ τέλος τῶν ἀμοιβαίων παροχῶν, νὰ ἐπιτύχῃ βαθμηδὸν τὴν ἐπέκτασιν ἐκείνην. Αὐτὸ εἶναι τὸ σύστημα τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, ἀφ’ ἧς ἐπεχείρησε τὴν ἐκστρατείαν πρὸς κατάργησιν ἐντελῆ τῆς ἑτεροδικίας, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς δηλαδὴ τοῦ Νουβὰρ–πασσᾶ. Ἐπωφελουμένη τὰς ζηλοτυπίας καὶ διαιρέσεις, ἀπευθύνεται ἀπὸ τοῦ 1867 εἰς τὰς Εὐρωπαϊκὰς Κυβερνήσεις, ἐπειδὴ δὲ δὲν κατορθόνει διὰ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀναγνώρησιν τῆς πλήρους δικαστικῆς μεταῤῥυθμίσεως, καταφεύγει εἰς τὰ Κράτη τὰ μεγάλα μέν, ἀλλὰ μὴ ἔχοντα μεγάλα συμφέροντα ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ ἐποφθαλμιῶντα τὴν τῶν ἄλλων ἐπιῤῥοὴν ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ δι’ αὐτῶν ἐπιτυγχάνει ὅ,τι δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ διὰ τῶν ἄλλων. Ἡ Γαλλία ἀντετάσσετο εἰς τὰς μεταῤῥυθμίσεις. Ἡ Ἑλλὰς ἐπίσης διεμαρτύρετο, ὡς καὶ πολλαὶ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ εὐρωπαϊκῶν Κοινοτήτων, καὶ ἠρνοῦντο νὰ δεχθῶσι τὰς προτάσεις τοῦ Νουβὰρ–πασσᾶ, ἀλλὰ, καθὼς προανέφερον, ἡ Αἴγυπτος ἀπετάθη εἰς τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὀλιγώτερα συμφέροντα ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ δι’ αὐτῶν τῶν Κρατῶν κατήρτισε πλειοψηφίαν, ἐπωφεληθεῖσα δὲ καὶ τῆς μετὰ τὸ 1870 ἀποχωρήσεως σχεδὸν τῆς Γαλλίας ἐκ τῶν ἐξωτερικῶν εὐρωπαϊκῶν πραγμάτων, κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ τὴν δικαστικὴν μεταῤῥύθμισιν, ἀπειλοῦσα ἐπὶ τέλους καὶ τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἑλλάδα, ὅτι θέλει τὰς ἀποκλείσει τῆς νέας μικτῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας. Ἔκτοτε ἐξηκολούθησε κατὰ πᾶσαν ἀνανέωσιν ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ζητοῦσα νὰ ἐπιτύχῃ ἐπεκτάσεις τῆς δικαιοδοσίας τῶν Μικτῶν Δικαστηρίων, ἐπεκτάσεις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἰδίως τὴν ποινικὴν δικαιοδοσίαν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀστικήν, τὴν ἐμπορικήν· συγχρόνως δὲ ζητεῖ νὰ ἐπιτύχῃ παραχωρήσεις καὶ ἐπὶ ἄλλου τινὸς σταδίου, ἐπὶ τῆς διοικητικῆς δικαιοδοσίας καὶ ἐφ’ ὅσον αἱ ἀρχαῖαι συνθῆκαι τῇ ἐπιβάλλουσι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀλλοδαποὺς περιορισμοὺς εἰς τὴν ἐνάσκησιν τῆς κυριαρχικῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ἔχει πᾶν Κράτος καὶ κατὰ τῶν ἐντὸς αὐτοῦ ἀλλοδαπῶν. Ὡς γνωστόν, ἡ Αἴγυπτος, ἔχει ἐπιτύχει τὸν περιορισμὸν μόνον, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ τὴν κατάργησιν, ὡς ἐζήτει, τῆς ξένης δικαστικῆς δικαιοδοσίας ἐν τῷ Κράτει αὑτῆς. Διὸ καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1888, δηλ. τὰς παραμονὰς τῆς λήξεως τῆς ἰσχύος τῶν Μικτῶν Δικαστηρίων,— διότι, καθὼς παρετηρήθη, αἱ παρατάσεις τῆς δικαιοδοσίας αὐτῶν, αἱ γινόμεναι ἑκάστοτε παρὰ τῶν εὐρωπαϊκῶν Κυβερνήσεων, δὲν συμπίπτουσι πάντοτε πρὸς τὴν πενταετίαν, τὴν ὁποίαν οἱ νόμοι ἡμῶν ἐχορήγησαν, — θέλουσα ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις νὰ συμπληρώσῃ τὴν μικτὴν νομοθεσίαν, ἰδίως δὲ νὰ καταστήσῃ τὸ δικαίωμα αὑτῆς, τοῦ ὑποχρεωτικῶς νομοθετεῖν καὶ περὶ τῶν ἀλλοδαπῶν, ἀνεξάρτητον ἀπὸ τῆς γνώμης τῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἀντιπροσώπων τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, ἀπετάθη πρὸς τὰς Εὐρωπαϊκὰς Κυβερνήσεις, ζητοῦσα, ὅπως αὗται δεχθῶσι μεταῤῥυθμίσεις τινὰς, τὰς ὁποίας ἀνέγραψεν εἰς τὰ τέσσαρα παραρτήματα, τὰ γνωστὰ ὑπὸ τὸ ὄνομα annexe A, B, C, D, καὶ τὰ ὁποῖα περιλαμβάνουσι διαφόρου ὕλης ἀντικείμενα. Ἤρξαντο τότε αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων, δυστυχῶς δὲ πᾶσαι αἱ Κυβερνήσεις συνῄνεσαν ὁριστικῶς μὲν ὡς πρὸς τὴν μίαν ἐξ αὐτῶν, τὴν ὑπὸ τὸ στοιχεῖον D, καὶ τὴν ἀπεδέχθησαν, καθόσον δ’ ἀφορᾷ τὰ τρία ἄλλα παραρτήματα, τὰ παρέπεμψαν εἰς ἐπιτροπήν, κληθεῖσαν τεχνικὴν ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν μετέσχε καὶ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος, ὁ ἐν τοῖς Μικτοῖς Δικαστηρίοις ἐφέτης ἡμῶν, καὶ ἡ ὁποία ἐπιτροπή, ἐργασθεῖσα ἐπί τινα χρόνον ἐν Καΐρῳ, διελύθη, χωρὶς οὐδὲν ὁριστικὸν ν’ ἀποφασίσῃ. Οὕτω τὸ ἔργον πρὸς βαθμιαίαν ἐξαφάνισιν παντὸς ἴχνους ἑτεροδικίας τῶν Εὐρωπαίων ἐν Αἰγύπτῳ ἐσταμάτησε πρὸς τὸ παρόν. Ἡ τεχνικὴ ἐπιτροπὴ ἠξίου, ἀντὶ τῶν αἰτήσεων τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, νὰ δεχθῇ καὶ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις μεταῤῥυθμίσεις ἄλλας ἐν τῇ κειμένῃ νομοθεσίᾳ τῶν Μικτῶν Δικαστηρίων, ἃς ὅμως δὲν ἐδέχθη, καὶ ἕνεκα τούτου ἡ Ἐπιτροπὴ διελύθη, τὰ δ’ Α, Β καὶ C παραρτήματα μένουσιν ἁπλῆ πρότασις. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὸ παράρτημα D, ἐγένετο τοῦτο δεκτὸν, καὶ ἐκ τῆς παραδοχῆς αὐτοῦ ἐγεννήθη τὸ δικαίωμα τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐκδίδειν διατάγματα ὡρισμένης ἀστυνομικῆς ὕλης, τὰ ὁποῖα μέλλουσι νὰ ἦναι ὑποχρεωτικὰ καὶ διὰ τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ Ἕλληνας ὑπηκόους.

§55ΣΚΟΥΖΕΣ. Εἶναι συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§56ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι· ἀλλ’ ἀνάγκη ἦτο ν’ ἀπαντήσω ἐν ὀλίγοις εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος περὶ τῶν διαταγμάτων ἐλάλησεν. Ἐπειδὴ ὅμως θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐξ ἀφορμῆς τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐξακολουθήσω περὶ αὐτῶν σήμερον, ἀλλ’ ἀπαντῶ εἰς τὸν πρώην ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος μὲ ἐμέμφθη, διότι τὴν λῆξιν τῆς πενταετίας δὲν προέλαβον. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν ἐγίνωσκον, ὅτι κατὰ τὸν Μάρτιον τρέχοντος ἔτους ἔληγεν ἡ προθεσμία τῆς ἰσχύος τῶν Μικτῶν Δικαστηρίων ἐν Αἰγύπτῳ, δὲν τὸ ἐγίνωσκον δὲ, διότι εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι κατὰ τὸ 1889 εἶχεν ἀνανεωθῆ ἡ τελευταία πενταετία, ὅτι ἑπομένως διατρέχομεν αὐτὴν ἀκόμη. Ἀφ’ ἑτέρου ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δέν με εἰδοποίησε περὶ τούτου. Πῶς ὤφειλον ἐγὼ νὰ γνωρίζω, πότε τελειώνει ἡ προθεσμία ἑνὸς νόμου; Εἶμαι δι’ αὐτὸ ὑπεύθυνος; Ἐν τῇ Βουλῇ δὲν ἤμην τότε, ὡς Ὑπουργὸς δὲ, δὲν ἔλαβον τοιαύτην πληροφορίαν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Ἑπομένως παρῆλθεν ἡ 19 Μαρτίου, χωρὶς νὰ τεθῶ εἰς θέσιν νὰ ἐνεργήσω ἐγκαίρως. Ὅλοι δὲν εἴμεθα σύμφωνοι ὡς πρὸς τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, καὶ ὡς πρὸς τὴν μέθοδον, τὴν ὁποίαν πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν, διὰ νὰ ἐνασκήσωμεν τὰ δικαιώματα ταῦτα. Ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ τοῦ 1876 τὰ δικαιώματα αὐτὰ ἠμφισβητήθησαν, ἀλλὰ τότε ἦτο ἀβλαβὲς νὰ συζητῶνται, σήμερον ὅμως εἶναι ἐπιβλαβές. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Βώλου νὰ πιστεύσῃ, ὅτι οὐδόλως ἀρνοῦμαι νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀποτελοῦντα μέρος τοῦ ἀρχείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, οὔτε ἐννοῶ νὰ παραγνωρίσω τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει, τοῦ νὰ ἐξελέγξῃ εἴτε τὴν πορείαν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, εἴτε τὴν τῆς προηγουμένης, ἢ οἱουδήποτε ἀντιπροσώπου τῶν Κυβερνήσεων αὐτῶν ἐν Αἰγύπτῳ, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἰς τὸ στάδιον, τὸ ὁποῖον διατρέχει σήμερον ἡ ὑπόθεσις, αἱ συζητήσεις δύνανται νὰ βλάψωσι, καὶ νὰ γεννηθῶσιν ἀμφιβολίαι περὶ τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἀξιοῦμεν, ὅτι ἔχομεν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἄλλοι διαφιλονεικοῦσιν. Ἀλλ’ ἐὰν νομίζητε ἐκ τῶν δημοσιευθέντων ἐγγράφων, ὅτι πρέπει ν’ ἀπευθύνητε εἰς ἐμὲ ἐρωτήσεις, πράξατέ το.

§57Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα κατάθεσιν ἐγγράφων, καὶ ὄχι νὰ προκαλέσω συζήτησιν, Μετὰ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἐκάμετε, ζητῶ νὰ καταθέσητε, ὅσα ἔγγραφα νομίζετε, ὅτι δὲν θὰ προκαλέσουν συζήτησιν.

§58ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ λυποῦμαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐνόμισεν, ὅτι ἠθέλησα νὰ μεμφθῶ αὐτόν. Ὅστις ἐνθυμεῖται τὰ τῆς συζητήσεως, τῆς πρὸ ὀλίγου γενομένης, βεβαίως ἐνθυμεῖται, ὅτι ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Ζυγομαλᾶς, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος, ἐξέφρασεν ἀπορίαν, πῶς μετὰ τοσοῦτον χρόνον ἀπὸ τῆς συνομολογήσεως τῆς συμβάσεως εἰσάγεται ἡ ὑπόθεσις εἰς τὴν Βουλὴν, ἐρχομένην οὕτω κατόπιν ἑορτῆς νὰ ψηφίσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἐπειδὴ δὲ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐφαίνετο ὀρθὴ, ἐφαίνετο δ’ ἔτι μᾶλλον ὀρθὴ εἰς ἐμὲ, γινώσκοντα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐβεβαίου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι δηλ. ἡ συμφωνία, ἡ γενομένη τελευταῖον μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ἐγένετο καὶ ἐπὶ ὅρῳ πρῶτον τότε εἰσαγομένῳ, τῷ ὅρῳ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ παραρτήματος D, ἐνόμισα, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ φωτίσω τοὺς ἀγνοοῦντας, καὶ νὰ εἴπω πρὸς αὐτοὺς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ συνομολογήσασα τὴν συμφωνίαν ἐκείνην, ἐγκαίρως εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἐπιτρέψει εἰς αὐτὴν νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν συμφωνίαν, εὐθὺς ὡς ἔληγεν ὁ χρόνος τῆς προγενεστέρας, ὅτε περίπου καὶ ἔμελλε νὰ ἰσχύσῃ καὶ ὁ ὅρος τοῦ παραρτήματος D, ὅπερ εἰσέτι δὲν ἐφηρμόσθη. Ἐγνωρίζομεν ἡμεῖς, ὅτε κατ’ ἀρχὴν ἀπεδέχθημεν, μεθ’ ἁπάσας τὰς ἄλλας Δυνάμεις, καὶ τὴν Γαλλίαν αὐτὴν, ὅτι ἤθελε μετὰ τὴν λῆξιν τῆς πενταετίας, τῆς ἤδη ἐψηφισμένης, ἔλθει ἡ στιγμὴ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ περαιτέρω ἡ μεταῤῥύθμισις καὶ ἐπὶ νέῳ ὅρῳ. Καὶ εἴχομεν βεβαίως σκοπὸν, εἰσαγαγόντες τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ ἐξηγήσωμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τὰ πράγματα, νὰ εἴπωμεν πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ λεχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἄνευ παραβιάσεως τοῦ ἀποῤῥήτου, ἐπιβλαβοῦς πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, καὶ οὕτω νὰ ζητήσωμεν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ἐνθυμοῦνται, ὅσοι μετεῖχον τότε τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐπανειλημμένως ἐν αὐτῇ ἐζητήθησαν ἔγγραφα παρὰ τῶν τότε ἀνηκόντων εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἰδιαιτέρως δὲ παρὰ τοῦ τέως ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἐδηλώσαμεν καὶ ἡμεῖς τότε εἰς τὴν Βουλὴν, ὅ,τι δηλοῖ σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δηλαδὴ νομίζομεν ἐπιβλαβὲς νὰ γείνῃ ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν μετὰ τῆς Αἰγύπτου συνεννοήσεων συζήτησις καὶ νὰ καταθέσωμεν τὰ περὶ αὐτῶν ἔγγραφα. Ἀλλὰ πάντα τὰ ἔγγραφα, ὅσα ἐθεωρήσαμεν, ὅτι δὲν ἐπετρέπετο εἰς ἡμᾶς νὰ ἀρνηθῶμεν, διότι οὐδεὶς ἐκ τῆς καταθέσεως αὐτῶν ἐγεννᾶτο κίνδυνος, κατεθέσαμεν. Κατεθέσαμεν δὲ καὶ ἔγγραφα, ἐνδεικνυόμενα ἐκ προγενεστέρας κατατεθέντων ἐγγράφων τῇ προκλήσει τοῦ νῦν κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἐπειδὴ σήμερον γίνεται λόγος περὶ ἐγγράφων τινῶν ἐκ τῶν ζητηθέντων τότε, ἅτινα καὶ νομίζω ὅτι κατετέθησαν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον μένει νὰ διατάξῃ νὰ ἀνατυπωθῶσιν, ὅσα τότε κατετέθησαν καὶ διενεμήθησαν, νὰ τυπωθῶσι δὲ καὶ ὅσα κατετέθησαν μὲν, ἀλλὰ, ληξάσης τῆς συνόδου τῆς Βουλῆς, δὲν ἐτυπώθησαν. Εἶναι ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα θὰ φωτίσωσι πάντας ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ ὧν ἡ δημοσίευσις οὐδεμίαν κατὰ τὴν κρίσιν ἡμῶν ἠδύνατο νὰ παραγάγῃ ζημίαν, διότι εἶναι ἔγγραφα δημόσια, ἀνακοινωθέντα καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου αὐτῆς ἐν Αἰγύπτῳ. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἐζήτησα νὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως, καὶ νὰ εἴπω ὅσα εἶπον ἐν σχέσει πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλὰ, ἀναγκασθεὶς νὰ εἴπω ταῦτα, μοιραίως προσέκρουσα εἰς ἔλλειψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὃν τώρα ἀναγκάζομαι νὰ μεμφθῶ, πρῶτον διότι, ἅμα παραλαβὼν τὸ Ὑπουργεῖον, παρέλαβε καὶ τοὺς φακέλλους αὐτοῦ, παρέλαβε δὲ ἐν τῷ φακέλλῳ, τῷ ἀφορῶντι εἰς τὸ ζήτημα, περὶ οὗ συζητοῦμεν, καὶ τὸ ἐκκρεμὲς νομοσχέδιον, καὶ ἔγγραφον καὶ ἔντυπον, ὡς εἰσήχθη τότε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔμελλε νὰ ψηφισθῇ, παραλαβὼν δὲ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τοὺς φακέλλους, καθῆκον εἶχεν ἐγκαίρως νὰ μελετήσῃ τὰ ἐν αὐτοῖς, καὶ ἰδίως τὸν σπουδαιότατον φάκελλον τῶν Αἰγυπτιακῶν, ὃν ἀπὸ τῆς πρώτης μάλιστα ἡμέρας ὤφειλε νὰ μελετήσῃ. Ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, ὅτι ὑπῆρχεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐκκρεμὲς νομοσχέδιον, μὴ ψηφισθὲν, καὶ ὤφειλε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ εἰσαγάγῃ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, καθ’ ἣν ἦλθεν εἰς συνάφειαν πρὸς τὴν νέαν Βουλήν. Ἐὰν δὲν τὸ εἰσήγαγεν, αὑτὸς μὲν βεβαίως ἔπταισεν, ἡμεῖς δὲ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν εὐάρεστον θέσιν νὰ εἴπωμεν, ὅτι οὐδεμίαν εὐθύνην ὑπέχομεν, ἀλλ’ ὅτι πᾶσα ἡ εὐθύνη ἀνήκει εἰς τοὺς διαδόχους ἡμῶν.

§59ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ δηλώσεις, αἱ σήμερον γενόμεναι, τοῦ πρώην ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, εἶναι ἀκριβῶς εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ νῦν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ. Ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι ἐγὼ συγχέω τὰ ζητήματα, καὶ ὅτι τὸ ζήτημα τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας ἐν Αἰγύπτῳ εἶναι ὅλως ἀνεξάρτητον πρὸς τὸ ζήτημα τὸ ἐκκρεμὲς τοῦ παραρτήματος D, τῶν κανονισμῶν, ἐνόμισα, ὅτι ἡ μνήμη μου ἐλάνθασεν, καὶ ἐχάρην ἐπὶ τούτῳ, διότι κἀγὼ ὅλως ἀνεξαρτήτως ἐπεθύμουν νὰ προκληθῇ νὰ γνωμοδοτήσῃ ἡ Βουλή· ἀλλὰ ἡ δήλωσις τοῦ κ. πρώην ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ θέσῃ τὸν νῦν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταφύγῃ εἰς τὸν φάκελλον τοῦ Ὑπουργείου τὸν σχετικὸν, καὶ τὸν παρακαλῶ θερμῶς νὰ ζητήσῃ καὶ νὰ ἀνεύρῃ, ἐὰν τὰ δημοσιευθέντα ἔγγραφα ἀφορῶσιν εἰς ἐπέκτασιν τοῦ δικαιώματος τῆς δικαιοδοσίας ἐν Αἰγύπτῳ τῶν Μικτῶν Δικαστηρίων, ἢ καὶ αὐτῆς τῆς διοικήσεως τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, παρὰ τὰς συμβάσεις, καὶ ἑπομένως ἐὰν τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον πρόκηται σήμερον, ψηφίζον δῆθεν τυπικὸν νομοσχέδιον, νὰ ψηφίσῃ καὶ νέας διατάξεις, ἐπεκτεινούσας τὰ δικαιώματα τῶν Μικτῶν Δικαστηρίων καὶ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἑπομένως περιοριζούσας τὰ δικαιώματα καὶ προνόμια τῶν Ἑλλήνων προξένων, τῶν φυσικῶν προστατῶν καὶ ἀντιληπτόρων τῶν ἀνὰ τὴν τουρκικὴν αὐτοκρατορίαν Ἑλλήνων ὑπηκόων. Τὸ ζήτημα βεβαίως εἶναι πολὺ σπουδαῖον, ὡς ἐννοεῖτε πάντες ἐνταῦθα, διὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν πάντα τὰ φῶτα, τῶν ὁποίων αὕτη ἔχει ἀνάγκην, ὅπως δυνηθῇ ἐν πλήρει γνώσει νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου.

§60ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.). Δύο λέξεις μόνον θ’ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀπηύθυνεν ὁ τελευταῖος λαλήσας. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ συζητήσῃ ἡ Βουλή, ἀφορᾷ εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνικῶν προξενικῶν ἀρχῶν· ἑπομένως, ἐὰν ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἐπαναλάβῃ αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον τρὶς ἤδη ἔπραξε, διότι εἶναι ὁ αὐτὸς νόμος, ὁ νόμος ΦΟΗʹ τοῦ 1876, ὁ ὁποῖος παρετάθη κατὰ τὸ 1881 καὶ 1886 καὶ ἔληξε τὸ 1891· ἡ πενταετία, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἄρχεται ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς προηγουμένης, καὶ ὡρισμένως τελειώνει τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1894. Λοιπὸν καθιεροῖ ἀπαράλλακτον τὸ αὐτὸ δικαίωμα. Ἀλλ’ ὅπως ἤρχισα πρὶν ἐκθέτων, ἀλλὰ διεκόπην, ἡ Κυβέρνησις εἰργάσθη, ὅπως ἐπιτύχῃ τὴν ἀνανέωσιν ἐκ μέρους τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, λέγουσα, ὅτι ἄνευ ἀνταλλαγμάτων δὲν θὰ ἦτο διατεθειμένη ν’ ἀνανεώσῃ ἐπὶ ἄλλην πενταετίαν τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ εἶχεν ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἰθαγενείας, καὶ τὸ τοῦ Ἐφέτου, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἡ Αἰγυπτιακὴ ἐζήτει ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν ἄλλας παραχωρήσεις, ὡς τὴν τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων. Οὕτως αἱ πολλαὶ ἀμοιβαῖαι αὗται ἀπαιτήσεις ἐπηρέασαν τὰς διαθέσεις τῆς πρώην Κυβερνήσεως καὶ τῆς Αἰγυπτιακῆς, καὶ ἐπῆλθον αἱ γνωσταὶ ὑποχρεώσεις ἡμῶν, ὧν μία καὶ ἡ ἀποδοχὴ τοῦ παραρτήματος D, ἐξ οὗ προῆλθον τὰ ἀστυνομικὰ διατάγματα, καθ’ ὧν εἶναι ἐξεγηγερμένη ἡ ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνικὴ Κοινότης, θεωροῦσά τινα ἐξ αὐτῶν καταστρεπτικά. Ἀλλ’ ἐνήργησε νομίμως ἆρά γε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις; Ὁ νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐνασκεῖ αὕτη τὴν ἐξουσίαν τοῦ περιορίζειν τὴν ἐξουσίαν τῶν Ἑλληνικῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἀρχῶν, λέγει ῥητῶς, ὅτι χορηγεῖ τὴν ἐξουσίαν τοῦ περιορίζειν τὴν δικαστικὴν αὑτῶν ἐξουσίαν, περὶ ἄλλων ὅμως δικαιωμάτων τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλλήνων ὑπηκόων, δικαιωμάτων παρακεχωρημένων αὐτοῖς διὰ συνθηκῶν, καὶ περὶ περιορισμοῦ αὐτῶν, οὐδὲν λέγει ὁ νόμος ἐκεῖνος, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν δύναται Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ στηρίξῃ τὸν περιορισμὸν παραδείγματος χάριν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐλευθέρως ἐμπορεύεσθαι ἐν Αἰγύπτῳ. Ἐν τούτοις ἓν τῶν διαταγμάτων αὐτῶν τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως περιορίζει τὸ δικαίωμα τῶν ὑπηκόων ἡμῶν τοῦ πωλεῖν οἰνοπνευματώδη ποτά. Τοιοῦτον δικαίωμα εἶναι ἀνεξάρτητον τοῦ δικαιώματος τῆς ἑτεροδικίας, οὗτινος ὁ περιορισμὸς ἐπιτρέπεται τῇ Ἑλληνικῇ Κυβερνήσει διὰ τοῦ ΦΟΗʹ νόμου.

§61Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπιβάλλονται ποιναί;

§62ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αἱ ποιναὶ ἐπιβάλλονται, διότι ἐγένετο παράβασις ἀστυνομικῆς διατάξεως. Ὅλα αὐτὰ τὰ διατάγματα ἐπιβάλλουσιν ἀστυνομικὰς ποινὰς, πρόστιμον δηλονότι ἢ κράτησιν μέχρι μιᾶς ἑβδομάδος, τὴν ὁποίαν εἰς μίαν ἢ δύο περιπτώσεις ἐπεκτείνουσι παρανόμως μέχρι δέκα ἡμερῶν. Ἀλλὰ τὴν τιμωρίαν δὲν δικαιολογεῖ ἡ ἀναγνώρισις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὰ Μικτὰ Δικαστήρια ἐφαρμόζωσι τὰ ἀστυνομικὰ διατάγματα τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως περὶ θεμάτων τινῶν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον βεβαίως θὰ ἠδύνατό τις νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι, ἐπειδὴ τὰς τοιαύτας παραβάσεις δικάζει τὸ Μικτὸν Δικαστήριον, πρόκειται περὶ περιορισμοῦ τῆς δικαιοδοσίας τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων, καὶ ὅτι καλῶς συνῄνεσεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἡ Αἰγυπτιακὴ λέγῃ, ὅτι ὁ Ἕλλην ὑπήκοος, διὰ νὰ ἐξασκήσῃ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ οἰνοπνευματοπώλου, ἢ καφεπώλου, ἢ διευθυντοῦ ἑστιατορίου ἢ ζυθοπωλείου, πρέπει νὰ λάβῃ ἄδειαν παρὰ τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἐνῷ πρότερον τοιαύτη ἄδεια δὲν ἀπῃτεῖτο, τότε, νομίζω, δὲν πρόκειται περὶ περιορισμοῦ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας τῶν Ἑλληνικῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἀρχῶν, ἀλλὰ παραβιάζονται ἄρθρα τῶν συνθηκῶν, τὰ ὁποῖα ῥητῶς περιέχουν τὴν ἀναγνώρισιν ἐν Αἰγύπτῳ τῆς ἐλευθέρας ἐμπορίας τῶν ἀλλοδαπῶν. Ἀλλ’ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία μετὰ τέχνης γνωρίζει νὰ παρεισάγῃ καὶ ν’ ἀποκτᾷ ὅ,τι ἐπιθυμεῖ, καὶ αὐτὸ παριστᾷ ὡς μίαν τῶν διατάξεων, τῶν ἀναγομένων εἰς τὸ τμῆμα περὶ πταισμάτων τοῦ μικτοῦ ποινικοῦ νόμου. Δι’ αὐτῆς τῆς μεθόδου ἐπέτυχε παρ’ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων, ὅπως τῇ ἀναγνωρίσωσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ ἀστυνομικὰ διατάγματα, ὑποχρεωτικὰ διὰ τοὺς ξένους ὑπηκόους, ἐπὶ ὡρισμένων ἀντικειμένων. Τοῦτο ὅμως δὲν ἀρκεῖ, ὅπως καταργηθῶσι δικαιώματα, παρακεχωρημένα διὰ συνθηκῶν καὶ διὰ μακρᾶς ἐφαρμογῆς.

§63Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ σᾶς ὑπομιμνήσκω, ὅτι παραβιάζονται διατάξεις τῆς συνθήκης τοῦ 1740.

§64ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσα ἔγγραφα νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δύναται νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, παρακαλῶ νὰ τὰ ὑποβάλῃ.

§65ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ πρὸ πάντων, ἐπαναλαμβάνω, τὰ κατατεθειμένα ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἐγκρίνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ τυπωθῶσιν ἐκ νέου. Νομίζω, μὴ δυνάμενος ὅμως καὶ νὰ βεβαιώσω, ὅτι εἶναι κατατεθειμένη καὶ ἡ annexe D, ἡ ὁποία, ὡς ὀρθῶς παρεστάθη, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἀναπόφευκτος εἰς τὴν συζήτησιν. Ἐὰν δὲ δὲν ἦναι κατατεθειμένη, παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Κεφαλληνίας κ. κ. Βαλσαμάκης, Μπασιᾶς, Μαυροκέφαλος, Φορέστης, Βρυώνης καὶ Ζερβὸς καταθέτουσι πρότασιν νόμου περὶ δημοτικῆς φορολογίας τῶν δήμων Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 30.) Ἡ πλειοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καταθέτει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ.

§67ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τῷ ὄντι δι’ ἐπιστολῆς ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε, ἐκλήθημεν οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συνέλθωμεν εἰς τὸ Βουλευτήριον κατὰ τὴν 2αν ὥραν μ. μ. Ὑποθέτω, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ προεξετάσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν ὥραν ἦλθον εἰς τὸ Βουλευτήριον καὶ εὗρον ἕνα μόνον συνάδελφον, τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας βουλευτὴν, τὸν κ. Σκουζέν. Παρεμείναμεν ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν, ἀλλ’ οὐδεὶς τῶν συναδέλφων μας ἦλθεν· ἠναγκάσθημεν δ’ ὡς ἐκ τούτου ν’ ἀπέλθωμεν. Κατὰ τὴν 5ην δὲ ὥραν, ὡς νομίζω, ὅτε εἰργαζόμεθα εἰς τὴν ἀνακριτικὴν ἐπιτροπήν, εἰδοποιήθην, ὅτι ζητοῦμαι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν. Οἴκοθεν ἐννοεῖται, ὅτι δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀφήσω τὴν ἀρξαμένην ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐκείνῃ ἐργασίαν. Πρὸ ὀλίγων ὅμως στιγμῶν κλητήρ τις τῆς Βουλῆς προσήγαγε πρός με πρὸς ὑπογραφὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τῆς ὁποίας συνιστᾶται εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἄτοπον, τόσον περισσότερον, καθ’ ὅσον πρὸ ὀλίγου ἡ Βουλὴ ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ παραπέμψῃ τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Εἶναι λοιπὸν πρόωρος ἡ κατάθεσις τῆς ἐκθέσεως, καθόσον οὔτε συζήτησις ἐγένετο, οὔτε ἡ προσήκουσα τοῦ νομοσχεδίου προεξεργασία.

§68ΣΑΛΤΑΦΕΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τῆς ὁποίας ἀποτελῶ κἀγὼ μέρος, κατὰ τὴν 5ην ὥραν συνεζήτησεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Παρόντα ἦσαν καὶ δύο μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ κ. Σκουζὲς καὶ ὁ κ. Βαλαωρίτης, ἀλλὰ διεφωνήσαμεν κατ’ ἀρχήν· ἐδέησεν ἑπομένως, ἡμεῖς μόνοι νὰ ὑποβάλωμεν τὴν ἔκθεσιν, τὴν συνιστῶσαν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§69ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, ἐὰν ὡς πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἐξεδώκατε πρόσκλησιν, ἵνα συνέλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ πρὸς συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ἐὰν τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εἰδοποιήθησαν περὶ τούτου.

§70ΣΑΛΤΑΦΕΡΟΣ. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ὡρίσθη ἡ αὔριον, ὥρα 10 π.μ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσαν τὴν ἀνάγκην τῶν ἐργασιῶν τῶν ἐπιτροπῶν, εἴχομεν συνέλθει κατὰ τὴν 5ην ὥραν μ. μ. ἀπόντων μερικῶν ἐξ ὑμῶν, καὶ ἀπεφασίσθη αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐγένετο.

§71ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν πρόκειται περὶ καταργήσεως τῶν ἐπιτροπῶν.

§72ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ὀλίγου εἶχον παρατηρήσει, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ δὲν ἔχουσιν ἁρμοδιότητα, ἵνα ἀποφαίνωνται περὶ τῶν νομοσχεδίων, εἰμὴ μόνον ὅταν τὰ νομοσχέδια παρεπέμφθησαν εἰς αὐτὰς παρὰ τῆς Βουλῆς, εἴτε μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς, εἴτε καὶ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς ἀρχῆς· τοῦτο ῥητῶς λέγει ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Ἤδη πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, μὴ παραπεμφθέντος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ περὶ οὗ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει ἔκθεσιν, καὶ ἐκφέρει διὰ τῆς πλειονοψηφίας αὐτῆς γνώμην. Ταύτην ἀναγνωρίζω ὡς γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἡ πλειονοψηφία εἶναι ἡ ἐπιτροπή, ἀλλὰ ἐπιτροπή, οὕτως ἀποφαινομένη ἐπὶ νομοσχεδίου, ὅπερ δὲν παρεπέμφθη εἰς αὐτήν, ἀποφαίνεται ἀναρμοδίως καὶ πρέπει ἐκ νέου νὰ ἀποφανθῇ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ γνωμοδότησις τῆς ἐπιτροπῆς νὰ θεωρηθῇ ὡς καλῶς γενομένη, καὶ τὸ Προεδρεῖον ὀφείλει νὰ μὴ δώσῃ αὐτὴν πρὸς δημοσίευσιν, ἀλλὰ νὰ εἰδοποιήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως συνέλθῃ ἐκ νέου, ἵνα ἤδη, ὅτε τὸ νομοσχέδιον παρεπέμφθη εἰς αὐτὴν, συζητήσῃ ἁρμοδίως περὶ αὐτοῦ καὶ ἐκθέσῃ γνώμην.

§73ΣΑΛΤΑΦΕΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἐγείρεται ἀμφισβήτησις, παρακαλοῦνται τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς μειοψηφίας νὰ συνέλθωσιν αὔριον, ὥρᾳ 10 π.μ. εἰς τὸ ὡρισμένον δωμάτιον, ἵνα συσκεφθῶμεν περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου· παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν κ. Σιμόπουλον, νὰ παρευρεθῇ.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τηλεγράφημα τῶν νοσηλευομένων ἐν τῷ νοσοκομείῳ Κερκύρας μαθητῶν τῆς Σχολῆς τῶν ἐφέδρων, παρακαλούντων νὰ ληφθῶσι μέτρα ὑπὲρ τῆς ὑγείας αὐτῶν, ἀπειλουμένης ἕνεκα τῆς ἐπιτάσεως τῶν νόσων εὐφλογίας καὶ ἰλαρᾶς.

§75ΣΧΙΝΑΣ. Ἔφεδροι, διατελοῦντες στρατιῶται καὶ δόντες τὸν ὅρκον τοῦ στρατιώτου, ἀναφέρονται εἰς τὴν Βουλήν. Τοῦτο εἶναι παράβασις τοῦ στρατιωτικοῦ κανονισμοῦ. Οὐδὲν δικαίωμα ἔχουσι ν’ ἀπευθύνωνται πρὸς τὴν Βουλήν· οἱ στρατιῶται ἔχουν καθῆκον ν’ ἀπευθύνωνται πρὸς τὰς προϊσταμένας αὑτῶν ἀρχάς. Εἶναι ἀντιπειθαρχικὴ ἡ πρᾶξίς των αὕτη, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐρευνήσῃ τὴν ὑπόθεσιν.

§76ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐρευνήσω. Ἡ παρεκτροπὴ ἤδη ἐπράχθη, διότι οἱ μαθηταὶ τῆς Σχολῆς τῶν ἐφέδρων ἀπετάθησαν πρὸς ἐμὲ, παραβαίνοντες τοὺς κανονισμοὺς τοὺς στρατιωτικούς, ἀπετάθησαν δὲ καὶ πρὸς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Εὐθὺς ὡς ἔλαβον τὸ πρῶτον τηλεγράφημα, ἐφρόντισα νὰ καταστείλω τὴν παράβασιν αὐτὴν, καὶ πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἐτιμωρήθησαν οὗτοι διὰ περιορισμοῦ.

§77ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μολονότι ἀναγνωρίζω τὸ δίκαιον τῆς τιμωρίας, οὐδὲν ἧττον φρονῶ, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ λῆψις μέτρων, ὅσον ἀφορᾷ τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρουν. Ἐὰν ἡ ὑγιεινὴ κατάστασις τῆς Σχολῆς ἦναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἀπαιτῇ τὴν λῆψιν ἰδιαιτέρων μέτρων, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ τοιαῦτα μέτρα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παυλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§79ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῶν ἀξιοτίμων ἀντιπροσώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους ἐπὶ τῶν δεινῶν καὶ δυσχερειῶν, ἃς ὑφίσταται ἡ παραγωγικωτέρα καὶ ἐργατικωτέρα τάξις τῆς κοινωνίας, ἡ τῶν γεωργοκτημόνων, ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἐπαρκοῦς πίστεως καὶ ἐπαρκῶν κεφαλαίων· συνέβη δὲ συνάμα νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀποσόβησιν καὶ θεραπείαν τῶν δεινῶν τούτων. Ἐὰν ἡ Πολιτεία, ἐκτελοῦσα τὸ καθῆκόν της, μεριμνᾷ περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς εὐημερίας τῶν πολιτῶν, ἐξ ἴσου ἐπιβάλλεται αὐτῇ ἡ ἐκτέλεσις ὡσαύτως σπουδαίου καθήκοντος, ἤτοι ἡ μέριμνα πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς εὐπορίας τῶν ἀρχομένων. Αἱ Κυβερνήσεις ἐξ ἴσου δέον νὰ κήδωνται τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῶν πολιτικῶν ζητημάτων, νὰ θεῶνται εὐρέως καὶ μετ’ ὀξυδερκείας τὸν οἰκονομικὸν καὶ πολιτικὸν ὁρίζοντα, ὅπως ἀνευρίσκωσιν εὐκόλως καὶ τὸν ὁδηγοῦντα πολικὸν ἀστέρα ἐπὶ τῶν δυσχερῶν καὶ πολυδαιδάλων λεπτομερειῶν τῶν φορολογικῶν καὶ οἰκονομικῶν ζητημάτων. Ἐὰν ἐξετάσητε, Κύριοι, ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν κατάστασιν, θέλετε ἀναμφισβητήτως πεισθῆ, ὅτι ἡ ἐργασία, ἐξ ἧς ἐπήγασε καὶ πηγάζει ἡ εὐπορία τοῦ λαοῦ, ἐκ τῆς ἐνεργετικότητος τῆς ὁποίας ἐξήρτηται ἡ πρόοδος καὶ ὁ πολιτισμὸς τῶν κοινωνιῶν, κινδυνεύει νὰ ἐκμηδενισθῇ, ἀποῤῥοφωμένη καθ’ ὁλοκληρίαν ἐκ τῶν ὑπερμέτρων καταπιέσεων τῶν κεφαλαίων. Οὐδὲν ἔθνος δύναται νὰ πολιτεύηται ἀξιοπρεπῶς, ἐὰν δὲν αὐξήσῃ τὸν πλοῦτον αὑτοῦ καὶ δὲν προαγάγῃ τὴν βιομηχανικὴν αὑτοῦ δύναμιν. Οὐδὲν ἔθνος, ὅσον ἀνδρεῖον, καὶ φιλελεύθερον καὶ ἂν ἦναι, ὅσον εὐγενεῖς παλμοὺς καὶ ἂν αἰσθάνηται, δύναται νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὴν περιωπὴν τῶν πεπολιτισμένων ἐθνῶν, ἐὰν προηγουμένως δὲν ἐξασφαλίσῃ τὴν ὑλικὴν αὑτοῦ ὕπαρξιν καὶ τὸν πλοῦτον αὑτοῦ. Βεβαίως ὁ πλοῦτος δὲν εἶναι τὸ τελικὸν σκοπούμενον τῆς ἀνθρωπότητος, εἶναι ὅμως τὸ σκοπιμώτερον ὄργανον, δι’ οὗ ἐπιτυγχάνονται αἱ πρόοδοι τῶν κοινωνιῶν καὶ τελειοποιοῦνται αἱ ἀνθρώπινοι δυνάμεις Ἐὰν, Κύριοι, ἐξετάσητε τὸ σύνολον τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας, θέλετε κατίδει, ὅτι τὸ πρώτιστον, τὸ κύριον στοιχεῖον αὐτῆς εἶναι ἡ γεωργία καὶ ἡ κτηματική. Ἂν ἀναπολήσητε εἰς τὸν νοῦν ὑμῶν τὴν πρὸ ὀλίγων ἐτῶν οἰκτρὰν κατάστασιν, εἰς ἣν διετέλουν τὰ σταφιδοφόρα μέρη,—ἔρημα οἰκιῶν καὶ φυτειῶν, ἑστίαι ἀμαθείας καὶ βαρβαρότητος,— καὶ συγκρίνητε ταῦτα πρὸς τὴν σημερινὴν αὐτῶν κατάστασιν, θέλετε ἀνομολογήσει τὴν γιγαντιαίαν ὑλικὴν καὶ ἠθικὴν αὐτῶν περίοδον, ἣν τοῖς ἐπεδαψίλευσεν ἡ ἀφθονία τῆς ἐργασίας, ἀποῤῥέουσα ἐκ τῆς καλλιεργείας τῶν κτημάτων. Κατὰ τὸ 1871 εἰσηγάγομεν δι’ ἀξίαν ἐξαχθέντος σταφιδοκάρπου περὶ τὰ 30,000,000 δραχμῶν, κατὰ τὸ 1881 εἰσηγάγομεν περὶ τὰ 50,000,000, κατὰ δὲ τὸ 1891 πιστεύεται, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ χρήματος ἐκ τοῦ ἐξαχθησομένου σταφιδοκάρπου θέλει ὑπερβῆ τὰ 70,000,000· τουτέστιν ἐν διαστήματι δύο μόνον δεκαετηρίδων ὑπερεδιπλασιάσθη ἡ ἐτησία πρόσοδος ἐκ τῆς παραγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου, χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐτήσιον μέρισμα, τὸ κατατεθειμένον ἐκ τῆς προσόδου ταύτης πρὸς ἐνίσχυσιν καὶ βελτίωσιν τῶν ἄλλων κλάδων τῆς παραγωγῆς καὶ ἐπαύξησιν καὶ βελτίωσιν τῶν ἀστικῶν κτημάτων. Ὡσαύτως, Κύριοι, τὴν αὐτὴν πρόοδον ἐπεδείξατο καὶ ἡ γεωργία, ἰδίως κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη· διότι κατὰ τὸ 1887 παρηγάγομεν δημητριακοὺς καρποὺς ἀξίας 24,000,000 δρ. περίπου, κατὰ τὸ 1888 26,000,000, κατὰ τὸ 1889 καὶ 1890 34,000,000, ἐφέτος δὲ πιστεύεται, ὅτι ἡ παραγωγὴ αὕτη θέλει ὑπερβῆ τὰ 60,000,000. Ἡ δὲ πρόοδος τῶν παραγωγικῶν τούτων δυνάμεων συνετέλεσε σπουδαίως εἰς τὴν ἐπίῤῥωσιν καὶ τῶν ἄλλων κλάδων τῆς βιομηχανίας. Τοιαύτην λοιπὸν θέσιν κατέχουσαι αἱ παραγωγικαὶ αὗται δυνάμεις τῆς χώρας, δικαίῳ τῷ λόγῳ ἀξιοῦσι, καὶ πρέπει νὰ ἀξιῶσιν, ὅπως τυγχάνωσι τῆς πρωτίστης μερίμνης μεταξὺ τῶν διαφόρων ζητημάτων, τῶν ἀφορώντων τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τίνι τρόπῳ ἡ Πολιτεία μέχρι τοῦδε συνετέλεσεν ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας, ὑπὲρ τῆς προόδου τῶν παραγωγικῶν τούτων δυνάμεων; Πλὴν τῶν συνομολογηθεισῶν συμβάσεων, δι’ ὧν ἐπετεύχθη ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τοῦ σταφιδοκάρπου εἴς τινα Κράτη, καὶ τῆς ἀτελοῦς βελτιώσεως τῆς παρ’ ἡμῖν συγκοινωνίας, οὐδὲν ἕτερον ἔχομεν νὰ ἀναφέρωμεν. Τοὐναντίον δὲ ἡ Πολιτεία συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἐπιβράδυνσιν τῆς ἐνεργητικότητος τῶν παραγωγικῶν τούτων δυνάμεων, πρῶτον διὰ βαρέως φορολογικοῦ συστήματος, καταστήσαντος καὶ αὐτὸν τὸν βίον προβληματικὸν, καὶ δεύτερον διὰ τῆς ἀφαιρέσεως μεγάλου ποσοῦ κεφαλαίων ἐκ τῆς κυκλοφορίας, περισταλέντος ἐντεῦθεν τοῦ συναγωνισμοῦ τῶν κεφαλαίων. Ἡ Ἑλλὰς, ἀριθμοῦσα μόλις δεκάδας τινὰς ἐνιαυτῶν ἐλευθερίας, ἣν ἀπήλαυσε διὰ θυσίας ὕλης καὶ αἵματος, δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ κεφάλαια ἄφθονα, ὡς τὰ παλαιὰ ἔθνη, ἅτινα ὀφείλουσι ταῦτα εἰς τὰς βραδείας ἀποταμιεύσεις πολλῶν αἰώνων καὶ τὴν ἐργασίαν πολλῶν γενεῶν, μόνον δὲ διὰ τῆς ἐπιμόνου καὶ ὑπομόνου φιλοπονίας της κατώρθωσε νὰ φθάσῃ εἰς τὴν σχετικὴν ταύτην εὐπορίαν, εἰς ἣν βλέπομεν αὐτὴν σήμερον. Ἀλλὰ τὴν εὐπορίαν ταύτην ὑπονομεύει, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἡ ἔλλειψις ἐπαρκῶν κεφαλαίων, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς συναλλαγῆς, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῶν παραγωγικῶν τοῦ ἔθνους δυνάμεων. Ὁ πλοῦτος τῶν ἐθνῶν δὲν προσδιορίζεται μόνον ἀπὸ τὰ κεφάλαια, ἅτινα ταῦτα κατέχουσιν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἀξιῶν, ἃς τὰ ἔθνη ταῦτα παράγουσι, πάντως δὲ ἐκ τῆς ἐνεργητικότητος τῆς κυκλοφορίας τῆς παραγωγῆς. Ἐπειδὴ ὅμως συμβαίνει ἐνίοτε τὰ κεφάλαια νὰ μὴ ἦναι ἀνάλογα τῶν δι’ ἀνταλλαγὴν παραχθεισῶν ἀξιῶν, αἱ κοινωνίαι, ἐρειδόμεναι ἐπὶ τῆς ἀρετῆς τῶν πολιτῶν, εὗρον ἓν μέσον πρὸς διευκόλυνσιν τῆς ἐλλείψεως ταύτης τῶν κεφαλαίων. Τοῦτο δ’ εἶναι τὰ ἠθικὰ κεφάλαια, ἡ πίστις. Ἀλλ’ ἡ πίστις ἐρείδεται ἐπὶ ὅρων, διαγραφομένων ὑπὸ τῶν προκαθεστηκυιῶν σχέσεων, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῆς συναλλαγῆς καὶ τῶν παραγομένων ἀξιῶν. Ὁπόταν ὅμως τὰ ἐνεργητικὰ κεφάλαια δὲν συμπαρομαρτῶσι πρὸς τὴν γενικὴν αὔξησιν τῶν παραγομένων προϊόντων, ἡ τιμὴ τῶν προϊόντων τούτων ἐκπίπτει. Ἐὰν δὲ θελήσητε τὴν δυσανάλογον ταύτην ἔλλειψιν τῶν κεφαλαίων ν’ ἀντικαταστήσητε διὰ τῆς πίστεως, ἔτι μείζων ἔσται ἡ ἔκπτωσις τῶν ἀξιῶν τούτων. Δὲν ἔχω ἀνάγκην περὶ τούτου, Κύριοι, νὰ ἀναδράμω εἰς τὰς διαφόρους κρίσεις, τὰς λαβούσας χώραν κατὰ διαφόρους περιόδους εἰς τὰ διάφορα Κράτη. Ἡ σημερινὴ ἡμῶν κατάστασις φωνὴν ἀφίησι περὶ τούτου. Ἡ Ἑλλὰς, κατέχουσα πολλὰς πηγὰς πλούτου, ἐφείλκυσεν ἐφ’ ἑαυτὴν τὴν προσοχὴν τῶν κεφαλαίων. Ταῦτα δὲ, καταληφθέντα, ὡς εὐφυῶς προσονομάζει ὁ Wilson, ὑπὸ πυρετοῦ κερδοσκοπίας, κατέφυγον εἰς ἐπικερδεῖς ἐπιχειρήσεις, ἀποδιδούσας ταῦτα μετὰ μακρὰς προθεσμίας, κατέφυγον εἰς τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμων, εἰς τὴν τομὴν τοῦ Ἰσθμοῦ, εἰς τὴν ἀγορὰν διαφόρων χρεωγράφων, εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν μεταλλείων, εἰς τὴν βελτίωσιν καὶ ἐπαύξησιν ἀστικῶν κτημάτων, καὶ τὰ τούτοις παραπλήσια. Τὰ δὲ κεφάλαια ταῦτα, ἀποχωρήσαντα ἐκ τῆς ἐνεργητικῆς κυκλοφορίας, ἐγκατέλειψαν ἓν κενὸν, τὸ ὁποῖον ἐπηύξησαν αἱ ἀνάγκαι τῆς παραγωγῆς ὡς ἐκ τῆς πολλαπλασιάσεως τῶν παραχθεισῶν ἀξιῶν, καὶ ἐντεῦθεν διάῤῥηξις τῶν προκαθεστηκυιῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν κεφαλαίων ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς παραγωγῆς ἀφ’ ἑτέρου. Τὴν δὲ διάῤῥηξιν ταύτην παρηκολούθησεν ἡ διατάραξις τῆς κανονικῆς πορείας τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς συναλλαγῆς, ἡ μείζων προσφορὰ τῶν διαφόρων ἀξιῶν καὶ ἡ ἔκπτωσις κατὰ συνέπειαν τῶν ἀξιῶν, οἱ δὲ ἔμποροι καὶ βιομήχανοι, οἱ ἀναλαβόντες ἐπιχειρήσεις, τὰς ὁποίας ἤλπιζον νὰ φέρωσιν εἰς πέρας διὰ τῆς χρήσεως τῆς πίστεως ταύτης, μὴ δυνάμενοι νὰ πραγματοποιήσωσι ταύτην, ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἐπαρκῶν κεφαλαίων, ὑπέστησαν ζημίας πολὺ μεγαλειτέρας. Κατὰ συνέπειαν φρονῶ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι πρέπει νὰ μεριμνήσωμεν περὶ τῆς ἐνισχύσεως τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, ν’ ἀπομακρύνωμεν τὰ ἐμπόδια, τὰ παρεμποδίζοντα τὴν ἑδραίωσιν τῆς πίστεως, καὶ ν’ ἀπελευθερώσωμεν ἐκ τῶν ὀνύχων τῆς τοκογλυφίας δυστυχῆ πλάσματα, ἐξ ἀνάγκης ὑποπεσόντα εἰς τὰς χεῖρας καὶ τὴν βουλιμίαν αὐτῆς· οὐδεὶς συναγωνισμὸς δύναται νὰ ὑπάρξῃ διὰ τὴν παραγωγὴν τῶν πρώτων ὑλῶν κυρίως μεταξὺ ἑνὸς ἔθνους, τοῦ ὁποίου τὸ ἔδαφος ἐπιβαρύνεται μὲ ὑπέρογκα χρέη, ἢ ὅπερ δανείζεται μὲ ὑπέρογκον τόκον, ἀποῤῥοφῶντα τὴν ὅλην αὐτοῦ ἐτησίαν πρόσοδον, καὶ ἑτέρου ἔθνους, τοῦ ὁποίου τὸ ἔδαφος εἶναι ἐλεύθερον, καὶ δύναται νὰ διαθέτῃ μέρος τῆς προσόδου ταύτης ἐτησίως πρὸς ἐπαύξησιν καὶ βελτίωσιν τῆς παραγωγῆς αὐτοῦ. Ἡ ἐτησία αὕτη πρόσοδος θὰ ἐπηρεάσῃ καὶ τὰς ἄλλας τέχνας, θὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἐπαύξησιν καὶ βελτίωσιν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, τὴν ἐπαύξησιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, θὰ πολλαπλασιάσῃ τὰς φορολογικὰς πηγὰς, τὴν ἐπαύξησιν τῶν φόρων καὶ τὴν εὔκολον εἴσπραξιν αὐτῶν. Συνάμα δὲ θὰ ὑποβοηθήσῃ τὸ Κράτος καὶ εἰς μεγάλας ἐπιχειρήσεις. Πολὺ ὀρθῶς πέρυσιν ὁ τέως Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσηγούμενος τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔλεγεν, ὅτι ἓν καὶ μόνον εὐχάριστον βλέπει, τουτέστιν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν συνετρίβη εἰς βαθμὸν καθιστῶντα πᾶσαν βελτίωσιν αὐτῆς ἀνεπίτευκτον, τοὐναντίον δὲ παρέχει πλήρη τὴν πεποίθησιν, ὅτι, τυγχάνουσα τῆς δεούσης προστασίας, θὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς βιομηχανίας, τὴν ἐπαύξησιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου καὶ τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Δημοσίου. Αἱ Κυβερνήσεις, Κύριοι, ὀφείλουσι νὰ γνωρίζωσιν, ὡς ἔλεγεν ὁ Haskinson κατὰ τὴν 25 Μαρτίου 1825 εἰς τὸ Ἀγγλικὸν Κοινοβούλιον, «ὁπόσον σοφὴ καὶ κατάλληλος εἶναι ἡ πολιτική, ἡ αὐξάνουσα τοὺς φόρους διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν φόρων». Φρονῶ ὅτι πᾶς τις, γνωρίζων τὴν σημερινὴν ἡμῶν κατάστασιν, δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι οὐδαμόθεν ἄλλοθεν δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν τὴν πολλαπλασίασιν τῶν φόρων ἢ διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῶν παραγωγικῶν ἡμῶν δυνάμεων. Δι’ αὐτῆς καὶ μόνης, Κύριοι, θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν διαρκὲς καὶ σταθερὸν ἰσοζύγιον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ 1862 ἀπωλέσαμεν. Αἱ δημιουργηθεῖσαι ἀνάγκαι τοῦ Κράτους καὶ ἡ ἔκτακτος θέσις, εἰς ἣν εὑρίσκεται τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος, δὲν ἐπιτρέπουσιν οἰκονομίας τοιαύτας πρὸς ἐπίτευξιν τοιούτου προϋπολογισμοῦ. Ἓν καὶ μόνον κονδύλιον ἐπὶ τῶν δαπανῶν δύναται νὰ ὑποστῇ τοιαύτην μείωσιν, πρὸς ἐπίτευξιν τοιούτου προϋπολογισμοῦ, τὸ κονδύλιον τοῦ ἐτησίου χρεωλυσίου τοῦ δημοσίου χρέους. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ κονδυλίου ὅλα τὰ ἔθνη ἐσχάτως ἐστήριξαν τὴν μείωσιν, τῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ των, ἐφαρμόζοντα τὸ εὐεργετικὸν πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον πρῶτος ὁ Robert Walpole κατὰ τὸ 1715 ἐφήρμοσεν ἐν Ἀγγλίᾳ, δηλ. τὴν τροπὴν τῶν δανείων. Ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐπίτευξιν τούτου, Κύριοι, ἀπαιτεῖται πάντως ἡ ἐνίσχυσις τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, διότι δι’ αὐτῆς θὰ ἑδραιώσωμεν τὴν πίστιν τοῦ Κράτους, θὰ πολλαπλασιάσωμεν τοὺς φόρους αὐτοῦ, θὰ ὑπερτιμήσωμεν τὴν ἀξίαν τῶν χρεωγράφων αὐτοῦ, καὶ θὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀποταθῶμεν πρὸς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν καὶ νὰ τοῖς εἴπωμεν, ὅτι ἀξιοῖ καὶ τὸ Κράτος νὰ ἀπολαύσῃ τῶν νέων τιμῶν τῆς πίστεως αὐτοῦ. Ἡ τύχη ηὐνόησε πολὺ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν ὡς πρὸς τὴν ἐπίτευξιν τῶν συνδυασμῶν τούτων, ἀλλ’ αὕτη κατηνάλωσεν, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, τὸ εὐεργετικὸν τοῦτο πλεονέκτημα ἄνευ ἐνισχύσεως τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, τῆς ὁποίας τὴν συνδρομὴν ἐπεκαλέσατο πρὸς ἐπίτευξιν τῶν συνδυασμῶν. Λέγω δὲ ἐπεκαλέσατο, καθόσον ὑπερέβη τὸ φορολογικὸν ὅριον κατὰ 30 μονάδας, καὶ ἀφεῖλεν ἐτησίως ἐκ τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς περὶ τὰ 20,000,000, ἅτινα θὰ κατετίθεντο πρὸς ἐνίσχυσιν καὶ βελτίωσιν ταύτης, λησμονήσασα τὴν περικοπὴν τῆς κατὰ τὴν 15 Μαΐου 1861 ἀγορεύσεως τοῦ Γλάδστωνος, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὁ μέγας οὗτος πολιτικὸς λέγει: «Εἶμαι βαθέως πεπεισμένος, ὅτι πᾶσα ὑπερβολὴ εἰς τὰς δημοσίας δαπάνας ὑπὲρ τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας δὲν εἶναι μόνον σπατάλη, καθόσον τοῦτο, ἂν καὶ σημαντικόν, εἶναι μικρὸν, ἀλλ’ εἶναι καὶ μέγα κακὸν πολιτικὸν, καὶ ἰδίως ἠθικόν». Κατώρθωσε, Κύριοι, ἡ Ἀγγλία νὰ μετατρέψῃ διὰ τοῦ Γλάδστωνος κατὰ τὰ 1862, 1867 καὶ 1870 τὰ δάνεια αὐτῆς, ἀλλὰ προηγουμένως ἐνίσχυσε τὰς παραγωγικὰς αὐτῆς δυνάμεις εἰς βαθμὸν, ἐπιτρέψαντα καὶ τὴν ἐλάττωσιν τῶν φόρων, ὡς τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος μέχρις 100 λιρῶν. Κατώρθωσεν ἡ Γαλλία κατὰ τὸ 1873 τὸ κατὰ τὸ 1870 πρὸς 6% συνομολογηθὲν δάνειον νὰ τὸ μετατρέψῃ εἰς 5%, τὸ αὐτὸ δὲ δάνειον μετέτρεψε κατὰ τὸ 1883 εἰς 4½% καὶ κατὰ τὸ 1888 εἰς 4%, ἀλλ’ ἡ Γαλλία κατὰ τὸ 1881 παρουσίαζε προϋπολογισμὸν, οὗτινος τὰ ἔσοδα ἐπλεόναζον κατὰ 340 ἑκατομμύρια, πλὴν τῶν 674 ἑκατομμυρίων, ἅτινα τῇ ἐπέβαλον τὰ βάρη τοῦ πολέμου. Κατώρθωσε τὸ Βέλγιον νὰ μειώσῃ τὸ ἐτήσιον εἰσόδημα τῶν χρεωγράφων του, ὡς καὶ ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Γαλλία εἰς 3%, ἡ Ὀλλανδία εἰς 2½%, ἡ Γερμανία καὶ ἡ Ρωσσία εἰς 4%, ἀλλὰ χωρὶς νὰ ἐξογκώσωσι τὰ προϋπάρχοντα χρέη αὐτῶν καὶ νὰ ὑπερβῶσι τὸ φορολογικὸν ὅριον. Ἡμεῖς δὲ, εἰς διάστημα ὀλιγίστων ἐτῶν, ἐτριπλασιάσαμεν τὸ δημόσιον χρέος καὶ ὑπερέβημεν κατὰ τὸ ἥμισυ τὸ φορολογικὸν ὅριον. Κατὰ συνέπειαν, Κύριοι, χάριν τῆς ἀνορθώσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Δημοσίου, χάριν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, ὀφείλομεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὰς παραγωγικὰς ἡμῶν δυνάμεις.

§80ΔΑΓΡΕΣ. Πῶς; Δείξατέ μας τὸν τρόπον.

§81ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐκολώτατα, κύριε συνάδελφε. Μὴ ἀδημονῆτε. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἐξακολουθοῦσα τὴν συστηματικὴν καὶ φειδωλὴν οἰκονομίαν περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Δημοσίου, ἐνισχύουσα δὲ συνάμα καὶ τὰς παραγωγικὰς τοῦ ἔθνους δυνάμεις, δύναται ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου ν’ ἀποκτήσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν. Τὴν δὲ ἐνίσχυσιν τῶν παραγωγικῶν τοῦ ἔθνους δυνάμεων οὐδόλως ἄλλως δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν ἢ διὰ τῆς ἐνισχύσεως ὑπὸ τῶν κεφαλαίων. Πέρυσιν ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως νομοσχέδιον πρὸς ἵδρυσιν Κτηματικῆς Τραπέζης, ὅπερ οὐδένα ἄλλον σκοπὸν εἶχεν ἢ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν παραγωγικῶν τοῦ Κράτους δυνάμεων.

§82ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεβλήθη πέρυσι νομοσχέδιον τοιοῦτο;

§83ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· ὑπεβλήθη, ἀλλ’ ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις αὐτοῦ.

§84ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως;

§85ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, ὅπως ἀποφανθῇ καὶ ἡ κοινωνία καὶ ὁ τύπος περὶ τῆς χρησιμότητός του. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν τύπον, οὗτος δὲν ἐπαύσατο μέχρι σήμερον ἀποδεικνύων τὴν ἀπόλυτον ἔλλειψιν κεφαλαίων καὶ τὴν ἀνάγκην ἐνισχύσεως τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας διὰ τῶν κεφαλαίων. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰς ἐπαρχίας, τὸ κατ’ ἐμὲ, καταγόμενος ἐξ ἐπαρχίας παραγούσης τὸ τρίτον τῆς ὅλης προσόδου τοῦ σταφιδοκάρπου, ἔλαβον ἐντολὴν παρὰ τῆς ἐπαρχίας μου, ἵνα διαβεβαιώσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι οὐδεμίαν ἄλλην μεγαλειτέραν εὐεργεσίαν δύναται νὰ παρέξῃ εἰς αὐτὴν, πλὴν ἐκείνης, ἣν θὰ τῇ χορηγήσῃ διὰ τῆς συστάσεως Κτηματικῆς Τραπέζης.

§86ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κτηματικῆς ἢ Σταφιδικῆς;

§87ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ζωγράφου ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ Κτηματικῆς ἢ Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, οὗτινος δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸν τίτλον.

§88ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ὑπέβαλε νομοσχέδιον· ἐνέκρινεν ἁπλῶς.

§89ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως Κτηματικῆς Τραπέζης, φέρον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§90ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§91ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κύριε συνάδελφε.

§92ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Λάθος ἔχετε.

§93ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ἐδημοσίευσα ἐγὼ ὁ ἴδιος διὰ τοῦ «Ἐλέγχου», ἐφημερίδος ἐκδιδομένης ἐν Πύργῳ, ἀλλὰ δὲν ἐψηφίσθη.

§94ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἠξεύρει ὁ Ὑπουργός;

§95ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ἐρωτηθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§96ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐρωτήσατέ τον σεῖς.

§97ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν παρελθόντα Μάρτιον ἐγὼ ὁ ἴδιος ἐζήτησα τὴν ἐπιψήφισίν του, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησίς του κατὰ τὴν μέλλουσαν σύνοδον, ὅπως δημοσιευθῇ διὰ τοῦ τύπου καὶ ἀποφανθῇ ἡ κοινωνία περὶ τῆς χρησιμότητός του.

§98ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐπρόκειτο·

§99ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ Κτηματικῆς ἢ Σταφιδικῆς, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς τὸν τίτλον.

§100ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ζητήματα μνήμης.

§101ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐρωτήσατε τὸν κ. Ὑπουργόν.

§102ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεβλήθη, κύριε Πρόεδρε, τοιοῦτο νομοσχέδιον πέρυσι πρὸς σύστασιν Κτηματικῆς Τραπέζης ἢ Σταφιδικῆς;

§103ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Φίλε κύριε συνάδελφε, πέρυσιν ἐπροτάθη ὑπό τινος τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν νομοσχέδιον περὶ ἐνισχύσεως τῆς καλλιεργείας τῆς σταφίδος. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περιεῖχε διατάξεις περὶ εἰσφορῶν τῶν ἰδιοκτητῶν τῆς σταφίδος, καὶ περὶ συστάσεως διὰ τῶν εἰσφορῶν τούτων Τραπέζης, ἡ ὁποία ἤθελε χρησιμεύσει πρὸς βοήθειαν καὶ ἐπικουρίαν τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὸ εἶδος τοῦτο τῆς βιομηχανίας. Κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀντέστησαν τότε πολλοὶ συνάδελφοι, παρεπέμφθη δὲ εἰς ἐπιτροπήν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπελάβετο τῆς μελέτης καὶ μοὶ ἀνεκοίνωσε γνώμην, καθ’ ἣν ἐκρίνετο ὠφέλιμον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διασκευαζόμενον κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γνωμῶν τούτων συνετάχθη νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγον ἐγὼ εἰς τὴν Βουλήν, παρεκάλεσα δὲ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ προβῇ εἰς συζήτησιν αὐτοῦ, ἀλλὰ μόνον νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ δημοσιευθῇ τὸ νομοσχέδιον, μεταδοθῇ εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ἐξετασθῇ καὶ γνωσθῇ ἡ γνώμη τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων.

§104ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο λέγω καὶ ἐγώ.

§105ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§106ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σταφιδικῆς ἢ Κτηματικῆς Τραπέζης· δὲν συζητῶ περὶ τοῦ τίτλου.

§107ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄσχετον εἶναι τὸ ἓν πρὸς τὸ ἄλλο.

§108ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ τίτλου;

§109ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα διαφέρει παρὰ πολὺ ἀπὸ τὴν Σταφιδικήν.

§110ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀγνοῶ τὴν διαφορὰν ταύτην, ἀλλ’ ἤδη πρόκειται περὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, περὶ συστάσεως ἔστω Σταφιδικῆς Τραπέζης. Τὸ κατ’ ἐμὲ, ἐπαναλαμβάνω, ἔλαβον ῥητὴν ἐντολὴν παρὰ τῆς ἐπαρχίας μου νὰ διαβεβαιώσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι οὐδεμίαν μεγαλειτέραν εὐεργεσίαν δύναται νὰ παρέξῃ εἰς τὸν τόπον ἀπὸ ἐκείνην, ἣν θέλει τῇ παρέξει διὰ τῆς συστάσεως τῆς Τραπέζης ταύτης. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προτάξῃ εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§111ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ κ. Παυλόπουλος ἤρξατο τῆς προκειμένης συζητήσεως καὶ κατέληξεν ἐκεῖ, ὅπου καὶ ἐγὼ ἄλλοτε κατέληξεν ἐκφράσας τὴν εὐχὴν καὶ συστήσας, ὅπως ἡ Κυβέρνησις λάβῃ πρόνοιαν περὶ συστάσεως Κτηματικῆς Τραπέζης. Ἐπανελθὼν ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, ἔμαθον, ὅτι προσεφέρθη ἑταιρία τις, καὶ μάλιστα μία Γαλλικὴ ἑταιρία, ἥτις ἀντιπροσωπεύει μεγάλα κεφάλαια, πρὸς σύστασιν Κτηματικῆς Τραπέζης ἐν Ἑλλάδι ὑπὸ ὅρους διαφόρους, — εὐνοϊκοὺς ἢ δυσμενεῖς, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν νῦν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ἐν καιρῷ τῷ δέοντι δώσῃ τὰς περὶ τούτου πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν, ἂν τῷ ὄντι παρουσιάσθη ἑταιρία, ἀντιπροσωπεύουσα μεγάλα κεφάλαια, πρὸς σύστασιν Κτηματικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία, ἂς τὸ ὁμολογήσωμεν ὅλοι, καὶ ἐπιζήτητος εἶναι καὶ λίαν εὐεργετικὴ ἔσται εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν, πιεζομένην, καταθλιβομένην καὶ βασανιζομένην ὑπὸ τῶν τοκογλύφων.

§112ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Νομίζω, ὅτι οἱ κύριοι συνάδελφοι συγχέουσι δύο τινά: τὸ ζήτημα τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης, ὅπερ εἶναι τὸ μέγα ζήτημα, τὸ ἐνδιαφέρον τὸν τόπον, καὶ τὸ ὁποῖον ἀκόμη δὲν ἔλαβε κἀμμίαν λύσιν, — βεβαίως διότι δὲν ἐπαρουσιάσθησαν κεφάλαια, — καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Παυλόπουλος, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου, φαίνεται, μετὰ τὴν πέρυσι γενομένην πρότασιν, ἔλαβε πληροφορίας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του ὁ κ. Παυλόπουλος, διότι ἡ ἐπαρχία τῆς Ἠλείας εἶναι ἡ παραγωγικωτέρα τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Παυλόπουλος, συντελοῦσιν εἰς ὑποστήριξιν τῆς πέρυσιν ὑποβληθείσης προτάσεως περὶ ἱδρύσεως σταφιδικῆς ἑταιρίας, καὶ παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα προσεχῶς εἰσαγάγῃ διὰ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸς λύσιν.

§113ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ προηγούμενον θέμα περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, καθῆκόν μου θεωρῶ νὰ ὑποστηρίξω τὴν πρότασιν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ ἐπιτροπὴ, τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ ἀπετέλουν μέρος, καὶ τῆς ὁποίας πρόεδρος ἦτο ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας κ. Ἰω. Δεληγιάννης, ἐξεπόνησε τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ζωγράφου, κατόπιν δ’ ὑπεβλήθη καὶ τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο διεβιβάσθη εἰς ἅπαντα τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ὡς καὶ τὰ ἐμπορικὰ ἐπιμελητήρια τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὅπου ὑπάρχουσι τοιαῦτα. Ἀτυχῶς μέχρι τοῦδε ἐλήφθη ἀπάντησις μόνον ἐκ δύο, τῶν ἀξιοτίμων δημάρχων δηλαδὴ Κρανίων καὶ Ληξουρίου Κεφαλληνίας· οὐδ’ ἐκ Πατρῶν, οὐδ’ ἐκ Πύργου ἐλήφθη ἀπάντησις. Εἰς Πάτρας μάλιστα ἔπεμψα ἐγὼ πρὸς φίλους μου ἰδιαιτέρως τὰ νομοσχέδια ἐκ νέου ὅλα, ὅπως προκαλέσωσιν, ὡς μοὶ ὑπεσχέθησαν, τὴν γνώμην τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου, Νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου, καὶ εὐεργετικώτατον θ’ ἀποδειχθῇ αὐτὸ ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν.

§114ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ τέσσαρα δημοτικὰ συμβούλια τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, τὰ ἔχοντα σταφιδοφυτείας, ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου.

§115ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἔστειλαν ὅμως εἰς ἡμᾶς ἔγγραφον.

§116ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο τὸ γνωρίζω ἐγὼ ἐξωδίκως. Ἐὰν δὲν ἔστειλαν, καὶ ἂν δὲν ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἠξεύρω.

§117ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πάντα τὰ ἔγγραφα μετεβιβάζοντο εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ κ. Ἰωάννου Δεληγιάννη, ὡς προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐν συνεννοήσει δὲ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐζήτησα παρὰ τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς τὰς ἀπαντήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐστάλησαν μέχρι τοῦδε, καὶ ἔλαβον μόνον δύο· τὸ δὲ γραφεῖον μοὶ ἀπήντησεν ὅτι οὐδεμίαν ἄλλην ἀπάντησιν ἔλαβε. Τούτου ἕνεκα ἔπεμψα ἐκ νέου εἰς Πάτρας τοὐλάχιστον τὰ νομοσχέδια, ἵνα ζητήσωσι τὰς γνώμας τοῦ Ἐπιμελητηρίου καὶ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τῆς ἐμπορικωτάτης ταύτης πόλεως. Ἐὰν ὑπάρχωσι ψηφίσματα τῶν δημοτικῶν Συμβουλίων τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ ζητηθῶσι καὶ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη νομίζω ὅτι ὑφίσταται, καὶ δύναται, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀπαντήσεων, νὰ προβῇ ἐν οὐ μακρῷ χρόνῳ εἰς ὡρισμένην πρότασιν νόμου πρὸς τὴν Βουλήν. Ἤδη ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ὑπόμνημα τῶν καπνοπωλῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἐκφραζόντων τὴν γνώμην αὐτῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὑποβληθέντος παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ πρό τινων ἡμερῶν. Τὸ σωματεῖον τῶν καπνοπωλῶν ὁλόκληρον, καὶ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, συνελθὸν ἐν ὁμηγύρει πολυώρῳ, συνεζήτησε λεπτομερῶς καὶ ἐμελέτησεν ἐμβριθῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν δὲ τοῦ ἐνδιαφέροντος, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν οἱ καπνοπῶλαι οὗτοι καὶ καπνέμποροι, ὑποβάλλουσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς παρατηρήσεις αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ὁμολογουμένως, αἱ πλεῖσται τοὐλάχιστον ἐξ αὐτῶν, εἰσὶν ἄξιαι σοβαρᾶς μελέτης. Πέποιθα δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς θ’ ἀποδεχθῇ τὰς γνώμας ταύτας. Ἡ ἐπιτροπή, ἥτις θ’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καλὸν εἶναι νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ὑπόμνημα, ἀφοῦ τυπωθῇ τῇ ἐγκρίσει τῆς Βουλῆς.

§118ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ τυπωθῇ.

§119ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ, μάλιστα.

§120ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ εἰς πάντας τοὺς Βουλευτὰς, ὅπως λάβωσι γνῶσιν τοῦ περιεχομένου αὐτοῦ. Ἐκεῖνο κυρίως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιμένουσιν οἱ καπνέμποροι καὶ καπνοπῶλαι, εἶναι ἡ ἐλάττωσις τοῦ ποσοῦ τῆς φορολογίας, τὸ ὁποῖον ποσὸν θεωροῦσι μέγα καὶ ἑπομένως ἐπιβλαβὲς ὄχι μόνον εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ τὸ ἐμπόριον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ Δημόσιον. Ἐπίσης ὑποδεικνύουσι τροπολογίαν, τείνουσαν εἰς ἐλάττωσιν τοῦ λαθρεμπορίου· ζητοῦσι δηλαδὴ τὴν κατάργησιν τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀγορᾶς τοῦ σιγαροχάρτου, διότι, ἀφοῦ ἀναγκάζονται οἱ καπνοπῶλαι νὰ λαμβάνωσιν ὑποχρεωτικῶς τὸ σιγαρόχαρτον, ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἀντίστοιχος διάταξις, καθ’ ἣν ν’ ἀναγκάζωνται οἱ ἀγορασταί, ἵνα λαμβάνωσιν ὑποχρεωτικῶς μετὰ τοῦ καπνοῦ τὸ σιγαρόχαρτον, ἄλλως θὰ μένῃ εἰς τοὺς καπνοπώλας. Ἀλλὰ τοιαύτη ὑποχρεωτικὴ ἀγορὰ τοῦ σιγαροχάρτου εἶναι ἀδύνατος· ὥστε ὁλόκληρος ἡ περιουσία τῶν καπνεμπόρων καὶ καπνοπωλῶν θὰ μεταβληθῇ εἰς φυλλάδια σιγαροχάρτου (ἱλαρότης). Κατὰ τὸ ἰσχῦον σύστημα, τὸ σιγαρόχαρτον διαβιβάζεται συνημμένον εἰς τὸν ἀγοραστὴν μὲ τὸ πακέτον· ἑπομένως, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι ἀνεκτὴ κἄπως ἡ ὑποχρεωτικὴ ἀγορὰ τοῦ σιγαροχάρτου ὑπὸ τοῦ ἐμπόρου, μάλιστα κατὰ τὸ προτελευταῖον στάδιον τῆς καταναλώσεως, ἤτοι κατὰ τὴν κοπήν. Οἱ καπνοπῶλαι προτείνουσι τὴν κατάργησιν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης. Ἐγὼ φρονῶ, καθόσον προφορικῶς συνενοήθην καὶ μετ’ αὐτῶν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τοῦ φυλλαδίου ἀπὸ 20 εἰς 10 λεπτὰ θ’ ἀρκέσῃ, ὅπως περιστείλῃ ἀποτελεσματικῶς τὸ λαθρεμπόριον. Ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως εὐλόγως προκαλεῖται ἐπὶ τοῦ κεκομμένου καπνοῦ, ὅστις, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἐλεύθερος θὰ περιάγηται ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα πᾶσαν. Ἐλπίζω, ὅτι θὰ λάβῃ χώραν εὐρεῖα συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ὅτι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ τὰς ἀπαραιτήτους τροποποιήσεις. Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τροποποίησίν τινα, ἣν θὰ προτείνω, ὑπέρ τινων ἀξίων ὑποστηρίξεως βιομηχάνων τῶν Πατρῶν καὶ τῶν παραμεθορίων ἐπαρχιῶν. Φίλος μου μοὶ διεβίβασε παράκλησιν ὀρθοτάτην, ἐκ Πατρῶν προερχομένην. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλη μέρη τοῦ νομοσχεδίου, διαφωνοῦσιν οἱ καπνοπῶλαι τῶν Πατρῶν καὶ τῶν ἄλλων μερῶν πρὸς τοὺς καπνοπώλας τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς· οἱ καπνοπαραγωγοὶ βεβαίως ἔχουσι πολλὰ παράπονα. Ἀλλὰ ἐν Πάτραις φαίνεται, ὅτι ἀνεπτύχθη βιομηχανία τις, ἡ ὁποία εἰσάγει ἀρκετὸν χρῆμα εἰς τὸν τόπον, καὶ ἡ ὁποία προάγεται καθ’ ἑκάστην, ἡ βιομηχανία τῆς ταμβακοποιΐας. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὁ ταμβάκος φορολογεῖται ὡς ὁ καπνὸς, πρὸς πέντε δραχμάς! Λοιπὸν ἡ βιομηχανία αὕτη, ἥτις ἐξάγει μέγα ποσὸν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐκ τοῦ προϊόντος αὐτῆς, δικαιοῦται εἰς τροποποίησίν τινα τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ποσὸν τοῦ ἐξαγομένου ταμβάκου νὰ ἦναι ἀφορολόγητον. Συνιστῶ λοιπὸν νὰ γείνῃ δεκτὸν, ὅπως κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν εἰς τὸ τελωνεῖον ἐπιστρέφηται εἰς τοὺς ταμβακοποιούς, τοὺς ἐξάγοντας τὸ προϊὸν τῆς βιομηχανίας των, ὁ παρ’ αὐτῶν καταβληθεὶς φόρος καταναλώσεως 5 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν. Ὁμοία διάταξις ὑπάρχει καὶ ἐν τῷ περὶ οἰνοπνευμάτων νόμῳ. Καὶ εἶναι πολὺ λογικὴ καὶ δικαία ἡ προτεινομένη τροποποίησις, διότι σήμερον ζητεῖται φόρος καταναλώσεως διὰ τὸν ταμβάκον· ἀλλὰ πῶς θὰ ζητήσητε φόρον καταναλώσεως ἀπὸ ταμβάκον ἐξαγόμενον, μὴ καταναλισκόμενον δηλαδὴ ἐν Ἑλλάδι; Τὸν ἐξαγόμενον καπνὸν τὸν ἀφίνετε ἀφορολόγητον· πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἀφορολόγητος καὶ ὁ ἐξαγόμενος ταμβάκος, εἰς προστασίαν τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας. Ἐν καιρῷ θὰ καταθέσω τὴν τροπολογίαν μου ἐπὶ τούτου.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς ὑποβληθὲν ὑπόμνημα τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ καπνοπωλῶν θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 31).

§122ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἐκυβέρνα τὸ Κράτος ὁ κ. Τρικούπης, ὁ κ. Δηλιγιάννης, εὑρισκόμενος τότε ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, κατηγόρει τὸν κ. Τρικούπην καὶ ἐχαρακτήριζεν αὐτὸν ὡς πολέμιον τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, διότι δὲν ἐβοήθει τὴν Κρήτην, ἀτιμαζομένην καὶ ἐρημουμένην ὑπὸ τῶν τυράννων της, καὶ κατηγόρει αὐτὸν, ὅτι ἐταπεινοῦτο καὶ ἐξηυτελίζετο ἐνώπιον τῶν Τούρκων, ὑποχωρῶν εἰς ὅλα, καὶ προεκάλει ἕνεκα τούτων ζωηρὰς κατὰ τῆς τότε Κυβερνήσεως διαδηλώσεις, αἵτινες κατέληγον εἰς αἱματηρὰς συγκρούσεις, καὶ ἐλάμβανον χαρακτῆρα ἐπικίνδυνον, καὶ ἔλεγεν ὅτι, ἐρχόμενος αὐτὸς εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἤθελε πράξει τὰ ἐναντία. Δὲν θὰ ἐκήρυττε τὸν πόλεμον κατὰ τῆς Τουρκίας, ἔλεγεν, ἀλλὰ καὶ δὲν θὰ ἐγίνετο ὁ χωροφύλαξ αὐτῆς· θὰ ἄφινε τοὺς Κρῆτας ἐλευθέρους νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν πατρίδα αὐτῶν, ἵνα ἀμυνθῶσιν ὑπὲρ τῆς ζωῆς καὶ τῆς τιμῆς τῶν οἰκείων των καὶ ὑπὲρ τῶν περιουσιῶν των, καὶ ἐκήρυττεν, ὅτι Κυβέρνησις Ἑλληνικὴ, ἀνεχομένη τοιαύτην ἐν Κρήτῃ κατάστασιν, ἀδιαφοροῦσα εἰς τὰ δεινοπαθήματα καὶ τὰς ἀτιμώσεις τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν, δὲν εἶναι Κυβέρνησις πατριωτική. Ὑπέσχετο, ὅτι ἤθελε μεριμνήσει σπουδαίως ὑπὲρ τῆς Κρήτης, καὶ ἔδιδεν εἰς πάντας νὰ ἐννοήσωσιν, ὅτι ἠδύνατο μέχρι τῶν ἄκρων νὰ φθάσῃ, ἵνα ὑπερασπίσῃ τὴν ἐν Κρήτῃ ὑβριζομένην ἐθνικὴν τιμήν. Τοιαῦτα συγκεκινημένος ἐκήρυττε πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τοῦ ἐξώστου τῆς οἰκίας αὐτοῦ, καὶ διὰ τῶν δημοσιογραφικῶν του ὀργάνων, καὶ ἐν ἰδιαιτέροις κύκλοις, δυσανασχετῶν, διότι ἐβράδυνεν ἡ ἄνοδός του ἐν τῇ ἐξουσίᾳ, ἐκ δὲ τῆς βραδύτητος ταύτης ἠδύνατο νὰ μὴ προφθάσῃ νὰ σώσῃ τὴν Κρήτην· καὶ ταῦτα εἶχεν ἀναγράψει ὡς πρῶτον ἄρθρον ἐπὶ τῆς σημαίας, διὰ τῆς ὁποίας κατηγάγομεν τὴν νίκην τῆς 14 Ὀκτωβρίου. Πιστεύοντες δὲ εἰς τὰς ἐπαγγελίας ταύτας οἱ ἀτυχεῖς πρόσφυγες ἐκ Κρήτης, ἔσπευδον μετὰ δακρύων ὄπισθεν αὐτοῦ, καὶ τὸν ἐκάλυπτον διὰ τῆς μελανῆς σημαίας τῆς Κρήτης, καὶ ἐκραύγαζον: «Ζήτω ὁ σωτὴρ τῆς Κρήτης!» Τί ἔπραξε διὰ τὴν Κρήτην ὁ Δηλιγιάννης, ἀνελθὼν εἰς τὴν κυβέρνησιν τοῦ Κράτους; Ἐλησμόνησεν οἰκτρῶς πάσας ἐν γένει τὰς ὑποσχέσεις του, δὲν ἐμερίμνησε παντάπασιν ὑπὲρ τῆς Κρήτης, δὲν ἔλαβε διπλωματικῶς οὐδεμίαν ὑπὲρ αὐτῆς πρόνοιαν, ὡς τὰ πράγματα ἀποδεικνύουσι, δὲν ἔδωκεν οὐδεμίαν βοήθειαν εἰς τοὺς Κρῆτας, σφαζομένους καὶ ἀτιμαζομένους· τοὐναντίον, χωροφύλαξ πιστὸς καὶ ἀφωσιωμένος τῆς Τουρκίας γενόμενος, εἰργάσθη μετὰ ζήλου ὑπερβολικοῦ καὶ συνετέλεσεν εἰς τὴν παράτασιν τῶν δεινοπαθημάτων τῶν Κρητῶν, καὶ εἰς τὴν ἐντελῆ καταστροφὴν τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος. Κατέσχε καὶ ἀφήρεσε τὰ φυσίγγια, τὰ ὁποῖα ἰδιωτικὴ ἐπιτροπὴ δι’ ἰδιωτικῶν χρημάτων εἶχε παρασκευάσει, οὐχὶ δι’ ἐπανάστασιν ἐν Κρήτῃ, ἀλλὰ δι’ ἄμυναν κατὰ τῶν ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα διέπραττον ἐκεῖ οἱ Τοῦρκοι κατὰ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν. Κατέσχε καὶ ἀφήρεσε, χωρὶς νὰ ἔχῃ δικαίωμα εἰς τοῦτο ἐκ τοῦ νόμου, ὅσα φυσίγγια εὗρεν εἰς ἰδιωτικὰ ἐν Πειραιεῖ καταστήματα, ἐκ φόβου μὴ χρησιμοποιηθῶσι ταῦτα ὑπὸ Κρητῶν, καὶ τὰ κατακρατεῖ μέχρι σήμερον παρανόμως, μὴ θέλων οὔτε τὸ ἀντίτιμον αὐτῶν νὰ πληρώσῃ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Κατεδίωξε διὰ τοῦ ἐθνικοῦ στόλου, κατ’ ἐπανάληψιν πλεύσαντος πρὸς τοῦτο, τὰ πλοιάρια, δι’ ὧν ἡρωϊκοὶ νέοι Κρῆτες μετέβαινον εἰς τὴν μαρτυρικὴν νῆσον, ἵνα ὑπερασπίσωσι τὰς οἰκογενείας των. Καὶ ἔφθασε μέχρι τοιούτου ἐξευτελισμοῦ, ὥστε κατὰ διαταγὴν τοῦ ἐνταῦθα ἀντιπροσώπου τῆς Τουρκίας ἀπηγόρευσε διὰ τῆς ἀστυνομίας τὴν ὑπὲρ τῆς Κρήτης προκηρυχθεῖσαν παράστασιν ἐθνικοῦ δράματος ἐν τῷ θεάτρῳ. Τὰ γεγονότα ταῦτά εἰσι πασίγνωστα, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὰ ἀμφισβητήσῃ, εἶναι δὲ καὶ ἐπισήμως βεβαιωμένα ἐν τοῖς εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν ὑποβληθεῖσιν ἐπισήμοις ἐγγράφοις τοῦ ἐνταῦθα πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας, πρὸς τὸν ὁποῖον ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐβεβαίωσε ταῦτα, καὶ ὅτι τὰ ἐνήργησεν, ἵνα ἐξυπηρετήσῃ τὴν ἡσυχίαν καὶ τὰ συμφέροντα τῆς Τουρκίας. Καὶ διὰ νὰ βεβαιώσῃ τὴν Τουρκίαν, ὅτι τῆς εἶναι πιστὸς χωροφύλαξ, συνέλαβε διὰ τρόπου ἀτιμωτικοῦ καὶ δολίου κοινὸν ἐγκληματίαν τῆς Τουρκίας ἐπὶ ἑλληνικοῦ ἐδάφους, καὶ παρὰ τὸν νόμον, παρὰ τὰ διεθνῆ νόμιμα, παρέδωκεν αὐτὸν εἰς τὴν τουρκικὴν ἐξουσίαν, ἥτις μετ’ ὀλίγον ἐθανάτωσεν αὐτόν. Καὶ ὅταν 50 ἢ 60 λεοντόκαρδοι νέοι Κρῆτες μετέβησαν εἰς Κρήτην, καὶ δι’ ἀρματωλικῶν ἐπιθέσεων ἐνέσπειραν τὸν τρόμον καὶ τὸν φόβον εἰς τοὺς Τούρκους, καὶ ἠνάγκασαν τοὺς ἐγκληματίας νὰ παύσωσι τοὺς φόνους καὶ τὰ ἄλλα ἐγκλήματα κατὰ τῶν Χριστιανῶν, ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὑπηρετῶν τὴν ἡσυχίαν τῆς Τουρκίας, ἔσπευσε καὶ ἐπανέφερεν ἐνταῦθα τοὺς ἀρματωλοὺς, παραπείσας αὐτοὺς διὰ τῶν ἐν Κρήτῃ ὀργάνων του, ὅτι αὐτοὶ ἔβλαπτον τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἠγωνίζετο αὐτὸς νὰ λύσῃ κατ’ εὐχήν. Καὶ ὅταν ἀνεχώρησαν ἐκ Κρήτης οἱ ἀρματωλοὶ, ἐπανελήφθησαν ἐκ μέρους τῶν Τούρκων οἱ φόνοι καὶ τὰ ἄλλα ἐγκλήματα κατὰ τῶν Χριστιανῶν, τῶν ὁποίων οὕτω ὑπαίτιος εἶναι ὁ κ. Δηλιγιάννης. Καὶ διὰ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τῆς Τουρκίας τὸν φόβον, τὸν ὁποῖον ἐνέπνεεν εἰς αὐτὴν ἡ ἐνταῦθα διαμονὴ ὑπερχιλίων πρωτοπαλληκαρίων τῆς Κρήτης, ἀπεδίωξε καὶ αὐτοὺς ἐντεῦθεν διὰ τῆς στερήσεως τοῦ βοηθήματος. Καὶ παρεκάλει τὸν ἐνταῦθα πρέσβυν τῆς Ἀγγλίας, κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν τούτου, τὴν ἐν τοῖς εἰρημένοις ἐπισήμοις ἐγγράφοις, παρεκάλει αὐτὸν κατ’ ἐπανάληψιν καὶ θερμότατα, νὰ μεταχειρισθῇ ὅλα τὰ μέσα, διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Τουρκία, ὅτι οὐδένα εἶχε σκοπὸν ὁ κ. Δηλιγιάννης νὰ βοηθήσῃ τοὺς Κρῆτας, ὅτι τοὐναντίον μετεχειρίσθη ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ τοὺς ἀφοπλίσῃ καὶ τοὺς παραδώσῃ εἰς τὴν σφαγὴν καὶ τὴν ἀτίμωσιν, καὶ ὅτι ἡ Τουρκία δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ οὐδένα ἐντεῦθεν φόβον. Οὕτω διὰ τῶν φροντίδων τοῦ κ. Δηλιγιάννη ἀπαλλαχθεῖσα ἡ Τουρκία πάσης ἀνησυχίας καὶ παντὸς φόβου ὡς πρὸς τὴν Κρήτην, ἠρνήθη πᾶσαν ἱκανοποίησιν πρὸς τοὺς Κρῆτας καὶ πᾶσαν ἐπιείκειαν πρὸς αὐτοὺς, καὶ ἐπιμένει εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τῶν διὰ ποταμῶν αἱμάτων καὶ ἀνυπολογίστων θυσιῶν καὶ ἡρωϊκωτάτων ἀγώνων καὶ μαρτυρίων τῶν Κρητῶν ἀποκτηθέντων προνομίων αὐτῶν. Οὕτως ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὅστις ἐπηγγέλλετο τὸν σωτῆρα τῆς Κρήτης, κατέστρεψε τὸ ζήτημα αὐτῆς καὶ τὴν ἐθυσίασε. Προκαλῶ αὐτὸν ν’ ἀπολογηθῇ εἰς ταῦτα, καὶ παρακαλῶ νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν τοῦ ζητήματος, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ μάθωσιν οἱ Ἕλληνες πάντες, ἂν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισεν εἰς τὴν Τουρκίαν τὸ δικαίωμα νὰ ἀτιμάζῃ καὶ νὰ σφάζῃ τοὺς ὑποδούλους ἡμῶν ἀδελφοὺς, νὰ ἐρημώνῃ τὰς Ἑλληνικὰς χώρας, χωρὶς ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, χωρὶς ἡ ἐλευθέρα Ἑλλὰς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ προστατεύῃ τὰ ὑπόδουλα τέκνα της. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μάθωσιν οἱ Ἕλληνες, ἂν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπισήμως ἀνέλαβε τὰ χρέη τοῦ χωροφύλακος τῆς Τουρκίας, καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ βοηθῇ αὐτὴν εἰς τὴν σύσφιγξιν τῶν ἁλύσεων τῶν ὑποδούλων ἀδελφῶν ἡμῶν.

§123ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον ζητήσει τὸν λόγον δι’ ἄλλο ἀντικείμενον, ἵνα ὑποβάλω ἐπερώτησιν, καὶ θὰ τὸ πράξω βραδύτερον, ἂν δὲν παρέλθῃ ἡ ὥρα· ἀλλὰ λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τῆς προκλήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ἀργυρόπουλος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν θὰ ἀφήσω νὰ παρέλθῃ ἡ εὐκαιρία αὕτη, διὰ νὰ ζητήσω μίαν ἐξήγησιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἢ μᾶλλον διὰ νὰ δώσω ἐγὼ μίαν ἐξήγησιν εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα διαπιστώσω, ὅτι πάντοτε, ὁσάκις ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ εἴπω τι, εἶπον τοῦτο καλῇ τῇ πίστει καὶ ὄχι ἀνειλικρινῶς καὶ ἐκ συκοφαντικοῦ πνεύματος ἐλαυνόμενος. Ἀνέφερον ἄλλοτε, περὶ τὰς ἀρχὰς παρελθόντος Μαρτίου, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, πιεσθεὶς ἀπὸ τὰς παραστάσεις τοῦ πρέσβεως τῆς Τουρκίας, διεβίβασεν εἰς τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς τὴν διαταγὴν νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν παράστασιν ὑπὲρ τῆς Κρήτης καὶ τοῦ Λιάπη. Εἶπον τοῦτο ἀπὸ τοῦ βήματος, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, θελήσας νὰ μὲ διαψεύσῃ, μὲ ἤλεγξεν, εἰπὼν ὅτι τολμῶ νὰ λέγω τι, τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω, τὶ, τὸ ὁποῖον, διὰ νὰ γνωρίζω, ἔπρεπε νὰ ἀκούσω παρὰ Ὑπουργοῦ ἢ πρέσβεώς τινος. Ἐγὼ ἀπήντησα, ὅτι τὸ γνωρίζω ἄριστα ἐκ προσώπου, εἰς τὸ ὁποῖον αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τὸ εἶπεν, ἀλλὰ δὲν εἶχον τὴν ἄδειαν νὰ ὀνομάσω τὸ πρόσωπον. Τοῦτο ἐθεώρησεν ὡς βαρὺ καὶ μὴ κοινοβουλευτικὸν, καὶ ἠθέλησε νὰ μὲ διδάξῃ, πῶς πρέπει νὰ πολιτεύωμαι κοινοβουλευτικῶς. Ἤδη εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐκαιρίαν, ὄχι νὰ ὀνομάσω πλέον τὸ πρόσωπον, ἀλλὰ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. Μόνσωνος, τοῦ ἐνταῦθα πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας, τὸ ὁποῖον οὗτος διεβίβασεν εἰς τὴν Κυβέρνησίν του, καὶ τὸ ὁποῖον μαρτυρεῖ, ὅτι ἐγὼ εἶχον δίκαιον τότε, εἰπὼν ὅσα εἶπον. Ὁ κ. Μόνσων ἔκαμε τὴν δήλωσιν...

§124ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν γνωρίζω ποίαν δήλωσιν ἔκαμεν ὁ κ. Μόνσων.

§125ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι ὑμεῖς ἀπηγορεύσατε διὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας τὴν παράστασιν ὑπὲρ τῆς Κρήτης.

§126ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἴπετε ὅτι ὁ πρέσβυς τῆς Τουρκίας ἐπίεσεν ἐμὲ, καὶ ἐγὼ ἐπίεσα τὸν Διευθυντὴν τῆς Ἀστυνομίας νὰ ἐμποδίσῃ τὴν παράστασιν ἐκείνην· ἀλλὰ αὐτοὶ, οἵτινες ἐτοιχοκόλλησαν εἰς ὅλας τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν, ὅτι δίδεται παράστασις ἐν τῷ δημοτικῷ θεάτρῳ, τῆς ὁποίας τὸ προϊὸν ἤθελε διατεθῆ ῥητῶς πρὸς ἀγορὰν φυσιγγίων ὑπὲρ τῶν Κρητῶν καὶ κατὰ τῶν Τούρκων, δὲν σᾶς φαίνεται ὅτι αὐτοὶ ἐζήτουν ἀπὸ τὴν ἀστυνομίαν νὰ τοὺς ἐμποδίσῃ, ὅτι ἤθελον μόνον νὰ ἐπιδειχθῶσι, καὶ δὲν εἶχον σπουδαίαν ἀπόφασιν νὰ ζητήσωσι χρήματα, ὅπως βοηθήσωσι τὸν Λιάπην; Πιστεύετε ὅτι ἦτο δυνατὸν ἐν ἐποχῇ εἰρήνης νὰ ἐπιτραπῇ ἀπὸ οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, οἱαδήποτε καὶ ἄν ἦτο αὕτη, ὅπως δοθῇ τοιαύτη παράστασις ὑπὲρ τοῦ Λιάπη; Τοιαῦται προκηρύξεις παραβιάζουν τὸν ὀφειλόμενον σεβασμὸν πρὸς τὰς φιλικὰς σχέσεις τῶν Κρατῶν, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὰς ἀνεχθῇ. Αὐτοὶ οἱ ἴδιοι λοιπὸν προεκάλουν τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἀστυνομίας, καὶ δὲν ἤθελον κυρίως νὰ συλλέξουν χρήματα ὑπὲρ τοῦ Λιάπη, διότι, ἐὰν τοῦτο σπουδαίως ἐσκόπουν, ἠδύναντο ἄλλως νὰ ἐνεργήσωσιν, οὐχὶ δ’ ἐξαναγκάζοντες τὴν ἀστυνομίαν νὰ παρέμβῃ καὶ ἐμποδίσῃ. Τοῦτο καλῶς οἱ ἴδιοι ἐγίνωσκον, καὶ διὰ τοῦτο οὐδεὶς ἠπόρησεν, ὅτε ἤκουσεν, ὅτι ἀπηγορεύθη τοιαύτη παράστασις ὑπὸ τῆς ἀρχῆς. Οἱ διενεργήσαντες ταῦτα ἦσαν μικρὰ ὁμὰς νέων ζωηρῶν, οἱ ὁποῖοι μᾶλλον ἀπέβλεπον εἰς διέγερσιν ἐσωτερικῶν ζητημάτων κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐξ ἄλλων ὁρμώμενοι σκοπῶν, παρὰ πραγματικῶς νὰ ὑποστηρίξωσι τὸν Κρητικὸν ἀγῶνα διὰ τῆς ἀποστολῆς τοῦ Λιάπη εἰς Κρήτην.

§127ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι, δοθείσης μοι εὐκαιρίας, ἠθέλησα νὰ δώσω ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα μὴ διατελῇ αὕτη ὑπὸ τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἐσυκοφάντησά τινα, ἀλλ’ ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐβεβαίωσα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς πέρυσι, διεπίστωσε καὶ ὁ κ. Μόνσων δι’ ἐγγράφου του πρὸς τὴν Κυβέρνησίν του.

§128Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δι’ ὅσων εἶπε διέψευσε τὸν Πρωθυπουργόν. Ἡ Βουλὴ δὲν ἐλησμόνησε,—διότι ὀλίγος παρῆλθε χρόνος, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἐγὼ εἶχον ὑποβάλει ἐρώτησιν, διὰ τίνας λόγους, ἠμποδίσθη ἡ παράστασις ἐν τῷ θεάτρῳ τοῦ «Ὀδυσσέως Ἀνδρούτσου», —ἡ Βουλὴ δὲν ἐλησμόνησεν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφον τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας, δι’ οὗ ἐδίδετο λόγος. Ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας ἐνόμιζεν, ὅτι ἔδιδε πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν τῆς Αἰγύπτου ἴσως, ὄχι ὅμως τῆς Ἑλλάδος, διότι ἄλλως ἤθελε πολὺ συλλογισθῆ, πρὶν ἢ ὑπογράψῃ, ἂν τῷ ἐπετρέπετο νὰ βεβαιώσῃ τοιαῦτα ἀνακριβῆ πράγματα. Ἐπιστοποίει ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς ἀρχῆς του, ὅτι ἡ παράστασις εἶχεν ἀπαγορευθῆ, διότι Κρῆτές τινες παρέστησαν εἰς αὐτὸν, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γείνωσι σκηναὶ ταραχώδεις ἐναντίον τῆς παραστάσεως καὶ τοῦ Λιάπη, διότι ὁ Λιάπης δὲν ἐθεωρεῖτο ἀγωνιστὴς κτλ. Τότε προεκλήθη συζήτησις καὶ ἐλέχθησαν ὅσα πρὸ μικροῦ ἐπανελήφθησαν. Δὲν παρῆλθον πολλαὶ ἡμέραι, καὶ οἱ Κρῆτες μηδὲ ἑνὸς ἐξαιρουμένου, διέψευσαν δι’ ἐγγράφου των, δημοσιευθέντος εἰς τὰς ἐφημερίδας, καίτοι ἐκτεθειμένοι εἰς τὸν κίνδυνον τῆς καταδιώξεως ὑπὸ τῶν Τούρκων, διέψευσαν ἐνυπογράφως καὶ Διευθυντὴν Ἀστυνομίας καὶ Πρωθυπουργὸν, διαβεβαιώσαντες, ὅτι οὐδεὶς Κρὴς, οὔτε ὑπῆρξεν, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ, ὅστις ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς τοιαύτας ἀσεβεῖς παραστάσεις πρὸς τὴν διοίκησιν, ἵνα μὴ γείνῃ ἡ παράστασις τοῦ «Ὀδυσσέως Ἀνδρούτσου» τὴν ἡμέραν ἐκείνην. Ἐνῷ ὅμως ταῦτα εἶναι ἀναμφισβήτητα, καὶ δὲν δύνανται βεβαίως νὰ διαψευσθῶσι παρ’ οὐδενὸς, σήμερον ἠκούσαμεν πρὸ μικροῦ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ παράστασις ἀπηγορεύθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀντέβαινεν εἰς τὸ διεθνὲς δίκαιον. Δὲν εἶναι βεβαίως τοῦ παρόντος νὰ ἐξετάσωμεν τὴν θεωρίαν ταύτην διὰ μακρῶν, ἂν αἱ ἑκατοντάδες τῶν ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήσαμεν, κατήντησαν τὴν μεγάλην ἐκείνην ἰδέαν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὥστε νὰ μὴ δύνανται οἱ ἐλεύθεροι Ἕλληνες νὰ προβῶσιν ἐν Ἀθήναις εἰς τὴν παράστασιν τοῦ «Ὀδυσσέως Ἀνδρούτσου», ἵνα συλλέξωσιν ὀλίγας δραχμὰς ὑπὲρ τῶν ὑποδούλων ἀδελφῶν. Ἀρκοῦμαι ὅμως νὰ σημειώσω τὴν διαφωνίαν τὴν μεγάλην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς τὸν Πρωθυπουργόν. Ἀρκοῦμαι ἐπίσης νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακωνίας συνάδελφος σᾶς ἐβεβαίωσεν, ὅτι ἐξ ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Μεγάλης Βρεττανίας βεβαιοῦται, ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς παραστάσεως πάντα ἄλλον εἶχε λόγον, ἐκτὸς ἐκείνου τὸν ὁποῖον διεβεβαίωσεν ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας.

§129ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οὐδεμία ἀντίφασις ὑπῆρξε μεταξὺ τῆς διαβεβαιώσεως τῆς ἐμῆς καὶ ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐγώ, ἀπαντήσας εἰς τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου τὴν παρατήρησιν, ἠθέλησα νὰ ἀρνηθῶ, ὅτι διὰ πιέσεως, ἀσκηθείσης παρὰ ξένου πρέσβεως, ἡ Κυβέρνησις τότε προέβη εἰς τὴν παρεμπόδισιν τῆς ὑπὲρ Λιάπη παραστάσεως, καὶ εἶπον ὅτι ἡ παράστασις ἐκείνη εἶχεν ἀναγγελθῆ δημοσίᾳ διὰ τρόπου τοσοῦτον σκανδαλώδους καὶ προκλητικοῦ, ὥστε οὐχὶ ξένος πρέσβυς, ἀλλ’ οἱ προκηρύξαντες τὴν παράστασιν ἐζήτουν τὴν ἐπέμβασιν τῆς ἀρχῆς. Δὲν εἴχομεν ἑπομένως ἀνάγκην τῆς πιέσεως ξένης πρεσβείας, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν παρεμπόδισιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐπερωτηθεὶς τότε, ἀνεκοίνωσε τῇ Βουλῇ τὰς πληροφορίας τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἀστυνομίας ἐπὶ τῆς παρεμποδίσεως αὐτῆς, καὶ αἱ πληροφορίαι αὗται ἦσαν αἱ ἑξῆς: Ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας εἶχεν εἰδοποιηθῆ παρ’ ἄλλων ἐνταῦθα Κρητῶν, ὅτι, ἂν τυχὸν ἤθελε δοθῆ ἡ παράστασις πρὸς συλλογὴν χρημάτων διὰ τὸν Λιάπην, πιθανὸν νὰ συνέβαινον συγκρούσεις ἐν τῷ θεάτρῳ. Ἠπόρησεν ὅμως ὁ προλαλήσας, καὶ τὸ ζήτημα ἀνεβίβασεν εἰς ζήτημα ἐθνικὸν, διατὶ νὰ παρεμποδισθῇ ἡ παράστασις ἐκείνη. Ἄν ὅμως ἐγίνωσκε τὰ προηγούμενα τοῦ Λιάπη ἐν Κρήτῃ καὶ τὰ πάθη, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται μεταξὺ αὐτοῦ καὶ ἄλλων Κρητικῶν οἰκογενειῶν, δὲν ἤθελεν ἀπορήσει. Ὅτε ἐγένετο γνωστὸν τὸ πρῶτον, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἀναχωρήσῃ ὁ Λιάπης εἰς Κρήτην, ἀμέσως ἀνεχώρησεν ἐντεῦθεν ἕτερος Κρὴς, μεταβαίνων πρὸς τοὺς οἰκείους του, ὅπως τοὺς προστατεύσῃ κατὰ τοῦ Λιάπη, ὃν ἐθεώρει μεταβαίνοντα εἰς Κρήτην πρὸς σκοποὺς ἐκδικήσεως κυρίως. Καὶ ἄλλοι πολλοὶ ἐξήγουν τὴν μετάβασιν τοῦ Λιάπη εἰς Κρήτην, ὡς γενομένην πρὸς ἐκδίκησιν φόνων κατὰ συγγενῶν του, καὶ τὰ μετὰ ταῦτα συμβάντα ἐδικαίωσαν τοὺς φόβους αὐτούς. Ἡ μετάβασίς του εἰς Κρήτην κατέληξεν εἰς φόνους χριστιανῶν. Ὅθεν αἱ ἀπειλαὶ ταραχῶν καὶ τὰ τῆς παρεμποδίσεως τῆς παραστάσεως ἐπῆλθον ἐξ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι παρεσκεύασαν καὶ εὗρον ὀπαδοὺς τοῦ Λιάπη· διότι, ἐὰν δὲν ἐτοιχοκόλλων εἰς τὰς ὁδοὺς καὶ δὲν ἔγραφον ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ὅτι ὁ Λιάπης εἶναι ὁ ἥρως τῆς Κρήτης, καὶ δὲν προσέβαλλον διὰ τοῦ Λιάπη ὅλας τὰς ἄλλας προσωπικότητας τῆς Κρήτης, βεβαίως δὲν ἤθελον γείνῃ ὅσα ἐγένοντο. Καὶ ποῖα εἶναι τὰ κατὰ Λιάπη μετὰ τὴν ἄφιξίν του εἰς Κρήτην; Ὅταν ἔφθασεν ἐκεῖ, καὶ αὐτὸς καὶ αἱ ἑλληνικαὶ ἐφημερίδες, αἱ ἀναγράφουσαι μετ’ ἀπειλῶν καὶ ἐπαίνων τὴν μετάβασίν του εἰς Κρήτην, ἡ Γενικὴ Διοίκησις ἐπωφελήθη τοῦ διαπραχθέντος σφάλματος, καὶ εὐθὺς συνήθροισε πάντα τοῦ Λιάπη τὰ προηγούμενα καὶ ἐδημοσίευσεν ἐν τῇ ἐπισήμῳ ἐφημερίδι τῆς διοικήσεως τὸν βίον καὶ τοὺς φόνους πάντας μετὰ τῶν ὀνομάτων καὶ τῶν ἡμερομηνιῶν. Ἀντίτυπα τῆς ἐφημερίδος διενεμήθησαν εἰς ὅλους τοὺς προξένους ἐν Κρήτῃ, ἐστάλησαν δ’ ἐννοεῖται εἰς ὅλας τὰς πρεσβείας ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ εἰς ὅλας τὰς Κυβερνήσεις, ὅπως ἴδωσι, ποῖος ἦτο ὁ ἄνθρωπος, ὁ σταλεὶς νὰ ἐλευθερώσῃ τὴν νῆσον. Νομίζετε, ὅτι δὲν ἔβλαψεν ἡ ἀπερισκεψία αὕτη; Νομίζετε ὅτι αἱ ξέναι Κυβερνήσεις, βλέπουσαι ὅτι αὐτὸς, τὸν ὁποῖον αἱ Ἀθηναϊκαὶ ἐφημερίδες ἀπεκάλουν ἥρωα, καὶ ὁ ὁποῖος ἀπεστάλη εἰς Κρήτην, ὅπως ἐκδικήσῃ τὰ παθήματα τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ, ἦτο τοιοῦτος, οἷον περιέγραφεν ἡ Τουρκικὴ διοίκησις ἐν τῇ ἐπισήμῳ ἐφημερίδι, δὲν διετέθησαν δυσμενῶς κατ’ αὐτοῦ καὶ κατὰ τοῦ ἀγῶνος, ὃν ἀνέλαβε; Τοῦτο, Κύριοι, καὶ συνέβη. Πολλοὶ τῶν ξένων πρεσβευτῶν ἐπισκεφθέντες με ἐξεδήλωσαν τὴν ἔκπληξίν των καὶ τὴν λύπην των ἐπὶ τῇ ἀποστολῇ εἰς Κρήτην ἀνθρώπου, οἷον περιέγραφεν αὐτὴ ἡ ἐπίσημος ἐφημερὶς τῆς ἐν Κρήτῃ Γενικῆς Διοικήσεως. Μὲ τὸ αὐτὸ αἴσθημα ὡμίλησέ μοι καὶ ὁ κ. πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας περὶ τοῦ Λιάπη. Τί ἠθέλατε νὰ εἴπω, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν; νὰ εἴπω ὅτι τὰ γραφόμενα ἦσαν ψεύματα; Δὲν ἦτο δυνατόν. Ἐν τοιαύτῃ ὁμιλίᾳ πιθανῶς εἶπον, ὅτι καὶ ἐγὼ ἔμαθον, ὅτι διέπραξεν ὅσα γράφονται, ἀλλὰ δὲν εἶπον ὅτι εἶναι λῃστὴς ὁ Λιάπης (brigand), διότι δὲν ἦτο ἀκριβῶς τοιοῦτος ὁ Λιάπης. Ἀλλ’ ὅσα ἐγράφοντο περὶ αὐτοῦ ἦσαν χειρότερα, Ἀφορμὴν εἰς τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο ἔδωκαν κυρίως αἱ ὑπὲρ αὐτοῦ δημοσιεύσεις εἰς τὰς ἐφημερίδας τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὰ ὑπερβολικὰ ἐγκώμια. Ἐὰν τοὐλάχιστον ὁ Λιάπης διέπραττεν ἐν Κρήτῃ κατορθώματα τοιαῦτα, ὥστε νὰ λησμονηθῶσιν αἱ προηγούμεναι αὐτοῦ πράξεις, ἴσως θὰ ἐγίνοντο παρά τινων ἀνεκτὰ ὅσα ἐγράφησαν, ἀλλ’ ἀφοῦ οὐδὲν τούτων ἐγένετο, δὲν ἔπρεπε νὰ παρασταθῇ ὡς ἥρως· οἱ Κρῆτες πρῶτοι δυσηρεστήθησαν διὰ τοῦτο. Ἑπομένως δὲν ἔχουσι δίκαιον οἱ παραπονούμενοι, οὐδὲ δικαιολογεῖται ἡ μομφή, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἠθέλησε νὰ ἀπευθύνῃ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§130Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἠγνόουν, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ συζήτησις περὶ Κρήτης, ἀπέφυγον δέ, ὁμιλήσας πρὸ μικροῦ, νὰ φέρω εἰς τὸ μέσον τὸ ὄνομα τοῦ Λιάπη. Ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ ὁμιλήσω καὶ χάριν τῆς ἱστορίας, ἵνα διορθώσω ἀνακριβείας τινάς. Σήμερον λοιπὸν λέγω, ὅτι παρεγνωρίσθη ὁ ἀγὼν τοῦ Λιάπη, καὶ πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂν δὲν ἀπέδωκεν αὐτῷ τὰ βαρέα ἐπίθετα, ἅτινα ἐδημοσιεύθησαν, παρέστησεν ὅμως αὐτὸν ὡς κοινὸν ἐγκληματίαν, καὶ ἄξιον πάσης καταδιώξεως. Δὲν πρόκειται νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τὸ ζήτημα τῆς Κρήτης, ἀλλὰ μόνον νὰ ὑψώσωμεν φωνὴν ὑπὲρ τοῦ Λιάπη, ὅστις θεωρεῖται ὡς ἀγωνιστὴς παρ’ ὅλων τῶν ὁπλαρχηγῶν τῶν Κρητῶν ἀπὸ τοῦ 1889 διὰ πιστοποιητικοῦ, κατατεθειμένου ἐν τῷ ἀθηναϊκῷ συμβολαιογραφείῳ τοῦ Μπουζίκη. Καὶ δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ νεκρώσῃ τὸ αἴσθημα τῶν ἀγωνιζομένων, διότι, ὅταν ὁ Μακεδών, ὁ Θρᾷξ, ὁ Ἠπειρώτης ἀκούῃ, πῶς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς ἐλευθερωθείσης Ἑλλάδος ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς ἀρχῆς του χαρακτηρίζει τοὺς ἀγωνιζομένους κατὰ τῶν Τούρκων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τοῦ τόπου ἐκείνου, δὲν θὰ σπεύσωσι νὰ ἐκτελέσωσι τὸ καθῆκόν των, φοβούμενοι μὴ τιμηθῶσι διὰ τοιούτων τιμητικῶν ἐπιθέτων.

§131ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Λιάπης εἶναι ἥρως ἐθνικός. Οἱ φόνοι, οὓς ἐξετέλεσε κατὰ χριστιανῶν, ἐκδικούμενος τοὺς φόνους τῶν ἀδελφῶν του, δὲν τῷ ἀφαιροῦσι τὴν ἰδιότητα τοῦ ἥρωος. Ἔχομεν πλεῖστα παραδείγματα ἐκ τῆς μεγάλης τοῦ 1821 ἐπαναστάσεως, ὅτι διακεκριμένοι ἐθνικοὶ ἥρωες ὑπέπεσαν εἰς ὅμοια ἄτοπα. Ὁ Ὀδυσσεὺς Ἀνδροῦτσος παρήγγειλε καὶ ἐδολοφόνησαν δύο διακεκριμένους ἄνδρας τοῦ ἀγῶνος, ἐν τούτοις δὲν ἔπαυσεν ὢν ἥρως ἐθνικός. Ὁ Ροῦσος Μπουρδουμπᾶς, ὁ στρατηγὸς τῶν Σφακίων, ἰδίᾳ χειρὶ ἐφόνευσε διὰ προσωπικοὺς λόγους, τὸν περίφημον ἀρχηγὸν τῆς Ρεθύμνης, τὸν Μελιδώνην· ἐν τούτοις ἡ κατὰ τὴν ἐπανάστασιν Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, μετὰ ἓν ἔτος, ἐπανέφερε τὸν Μπουρδουμπᾶν εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ στρατάρχου τῶν Σφακίων. Καὶ ὁ Λιάπης, φονεύσας τοὺς φονεῖς τῶν ἀδελφῶν του, δὲν ἀπώλεσε τὴν φήμην τῶν ἡρωϊκῶν του ἔργων. Δὲν ἔχει βεβαίως μακρὸν καὶ πολύμοχθον ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἀγῶνα, ὡς οἱ ἄλλοι ὁπλαρχηγοὶ τῆς Κρήτης, ἐν τούτοις διὰ τῶν κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην θαυμασίων ἡρωϊκῶν ἔργων του προσείλκυσε τὴν ἀγάπην καὶ τὴν συμπάθειαν ὅλων τῶν Κρητῶν.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον. Αὔριον δὲν ἔχομεν συνεδρίασιν, διότι αἱ ἐπιτροπαὶ δὲν κατήρτισαν ἔτι τὰς ἐπὶ τῶν διαφόρων νομοσχεδίων ἐκθέσεις των. Συνεδρίασιν θὰ ἔχωμεν τὴν προσεχῆ Τετάρτην. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 μ. μ.