1891.03.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59

Τῆς 11 Μαρτίου 1891.

(Δευτέρα)

Ὥρᾳ 5 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Προσελθὼν εἶτα ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Τρύφων Μουτσόπουλος, ὤμοσεν ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Χρῆστος Χρηστόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ προξενικῶν ἀρχῶν νόμων. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Ἀλκίνοος Ζερβὸς κατέθηκεν ἐπερώτησιν, δι’ ἧς παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τίνα λόγον δὲν ἐκτελεῖται ἡ ἀποφασισθεῖσα ῥυμοτομία πρὸς προέκτασιν τῆς ὁδοῦ Ἀλωπεκῆς εἰς τὴν συνοικίαν Κολωνακίου, ἀφοῦ δι’ αὐτῆς πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν στρατιωτικῶν παραπηγμάτων, τῶν παροδίων καὶ τῆς Ἀγγλικῆς καὶ Ἀμερικανικῆς Σχολῆς. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσσης κ. Γ. Φιλάρετος ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ τὸ βραδύτερον πρὸ τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ περὶ Ἀρείου Πάγου νομοσχεδίου, εἰ δυνατόν, πίνακα, ἐμφαίνοντα: αʹ) Τὰς ἐν ἔτεσι 1875, 1878 καὶ 1890 ἐκδοθείσας παρὰ τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀποφάσεις, μετὰ διακρίσεως πόσαι ἦσαν πολιτικαὶ, πόσαι ποινικαὶ, πόσαι ἐρήμην καὶ πόσαι κατ’ ἀντιμωλίαν, πόσαι ὁριστικαὶ καὶ πόσαι προδικαστικαί. βʹ) Τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν τοῖς πινακίοις ἀμφοτέρων τῶν τμημάτων τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐγγεγραμμένων ὑποθέσεων κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου τῶν ἐτῶν 1875, 1878 καὶ 1890.» Ὁ Γ. Μαντόπουλος ἐκ Πόρου διὰ τηλεγραφήματός του πρὸς τὴν Βουλὴν παραπονεῖται κατὰ τοῦ ὑπομοιράρχου Τροιζηνίας.

§2ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πρὸ ἡμερῶν ἔφερα τηλεγραφήματα, δι’ ὧν ἀνεκοίνωσα ἐγκλήματα διαπραττόμενα παρὰ τοῦ ὑπομοιράρχου, περὶ οὗ τὸ ἀναγνωσθὲν τηλεγράφημα, καὶ συνέστησα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ τηλεγράφημα τῶν αἰτούντων θεραπείαν τῶν διαπραττομένων ὑπὸ τῆς ἐν Τροιζηνίᾳ χωροφυλακῆς. Βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ υἱοθετήσω τὰ ἐν τῷ τηλεγραφήματι ἀναφερόμενα, οὐχ ἧττον παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐξετάσῃ ἐσπευσμένως περὶ τῆς διαγωγῆς τοῦ ἐκεῖ ὑπομοιράρχου, διότι καθ’ ἑκάστην ὁ λαὸς τηλεγραφεῖ περὶ ἐγκλημάτων διαπραττομένων ὑπὸ τοῦ ὑπομοιράρχου τούτου, καὶ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα, ὅπως ἐπέλθῃ ἡ δέουσα θεραπεία.

§3Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον σήμερον, καὶ συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου ἐξέδωκα διαταγὰς, ἵνα ἐξετασθῇ ἡ ὑπόθεσις καὶ ἐπέλθῃ ἡ δέουσα θεραπεία.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Δημήτριος Γρ. Καμπούρογλους, συγγραφεὺς τῆς ἱστορίας τῶν Ἀθηνῶν, ὑποβάλλει ἀναφορὰν, διὰ τῆς ὁποίας ἐξαιτεῖται, ὅπως τῷ δοθῇ χρηματικόν τι ποσὸν κατὰ τόμον πρὸς ἐξακολούθησιν τῆς ἐκδόσεως τῆς ἱστορίας ταύτης.

§5ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ συστηθῇ, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ αὕτη.

§6ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἴσως θέλει εἶσθαι μᾶλλον ἐπίκαιρον, ὅταν συζητηθῇ τὸ σχετικὸν μέρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ συστήσω τὴν αἴτησιν ταύτην, ἐπεθύμουν ὅμως νὰ παρακαλέσω τὸ Προεδρεῖον, ὅμως διαβιβάσῃ τὴν αἴτησιν ταύτην πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ἵνα ἐν καιρῷ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, διότι ἀληθῶς, ἐὰν ὑπάρχῃ ἔργον, ὅπερ τιμᾷ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὸν συγγράψαντα αὐτὸ, τοιοῦτον εἶναι καὶ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος. Ἀληθῶς μέχρι τοῦδε ἐστερούμεθα τοιαύτης ἱστορίας τῶν Ἀθηνῶν ἐπὶ Τουρκοκρατίας, εἶναι δὲ τὸ προκείμενον σύγγραμμα τὸ μόνον ἔργον, ὅπερ πραγματεύεται λίαν ἐπιτυχῶς καὶ ἀκριβῶς τὰ κατὰ τὴν ζοφερὰν ἐκείνην ἐποχήν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ σχετικὸν μέρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θέλω λάβει πάλιν τὸν λόγον, καὶ θέλω συστήσει τὴν ἀναφορὰν ταύτην· ἐν τούτοις κρίνω ἀναγκαῖον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως διαβιβάσῃ τὴν αἴτησιν εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει διαβιβασθῆ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Βαλσαμάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως τελωνειακῶν θέσεων. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 274). Ὁ Ἀλέξανδρος Ρηγίδης δι’ ἀναφορᾶς του ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1878 ἀπενεμήθη αὐτῷ στρατιωτικὸς βαθμὸς ὑπολοχαγοῦ, ὁ ὁποῖος κατόπιν τῷ ἀφηρέθη, νομίζει δὲ, ὅτι ἠδικήθη, καὶ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀπονεμηθῇ αὐτῷ ὁ βαθμὸς οὗτος. Συνημμένως δὲ ὑποβάλλει καὶ διάφορα ἔγγραφα, δικαιολογητικὰ τῆς αἰτήσεώς του.

§8ΚΟΡΠΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μελετήσῃ ἐπισταμένως τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, διότι συνδέεται στενῶς πρὸς τὴν ἐν τῷ στρατῷ κατάταξιν καὶ ἑτέρων δύο, τοῦ Ἐμὶν τοῦ ἀποθανόντος καὶ ἑτέρου, οἵτινες διετήρησαν τοὺς βαθμούς των· οὗτος δὲ, ὁ ἀναφερόμενος, λέγει ὅτι ἐστερήθη καὶ τῆς συντάξεως, τῆς ἀπονεμηθήσης τότε εἰς αὐτόν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ ὅ,τι νομίσῃ δίκαιον νὰ πράξῃ.

§9ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ὁ ἀναφερόμενος δὲν ζητεῖ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ ζητεῖ κυρίως τὴν σύνταξιν τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ· ὁ σύντροφος αὐτοῦ, ὁ μετ’ αὐτοῦ παραιτηθεὶς τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ καὶ καταταχθεὶς εἰς τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν, εἶχεν ἀποκτήσει τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου, καὶ σήμερον ἡ οἰκογένειά του ἔχει τὴν σύνταξιν τοῦ βαθμοῦ του. Νομίζω δικαίαν τὴν αἴτησιν τοῦ ἀναφερομένου, ὁ ὁποῖος προσάγει καὶ ἀποδείξεις, ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τῷ εἶχεν ὑποσχεθῆ τὴν σύνταξιν ταύτην.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ Γεώργιος Μπαϊρακτάρης, ἀπόστρατος ἀνθυπομοίραρχος, ἐξαιτεῖται, ὅπως αὐξηθῇ τὸ χορηγούμενον αὐτῷ μηνιαῖον βοήθημα. Παραπέμπεται καὶ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον. Ὁ βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κ. Δημητριάδης κατέθηκεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τηλεγράφημα τοῦ δημαρχοῦντος Νεμέας Ζ. Π. Εὐσταθίου, παραπονουμένου κατὰ τοῦ ἐκεῖ ὑπενωμοτάρχου Ν. Μιχαλάκου.

§11ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ παραπέμψῃ τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα ταῦτα καὶ ἐπιφέρῃ θεραπείαν. Τρὶς ἢ τετράκις ἐγένοντο παραστάσεις περὶ τοῦ ὑπενωμοτάρχου τούτου, ἀλλ’ οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἐγένετο.

§12Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ προέβην εἰς ἐξέτασιν διὰ παραπτώματα τοῦ εἰρημένου ὑπενωμοτάρχου, τὰ ὁποῖα ἰσχυρίσθησάν τινες δι’ ἀναφορῶν καὶ ἐπερωτήσεων ἐνταῦθα, ὅτι οὗτος ἔχει διαπράξει· ὁμολογῶ δὲ, ὅτι ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκεν ἡ Ὑπομοιραρχία Κορινθίας, δὲν ἐβεβαίωσε ταῦτα· ἐν τούτοις, ἐὰν ἀληθῶς ὁ εἰρημένος ὑπενωμοτάρχης προσηνέχθη ἀτόπως πρὸς τὸν ἀναπληροῦντα τὸν Δήμαρχον πάρεδρον, θέλω τὸν τιμωρήσει.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Φορέστης ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἵνα πληροφορήσῃ ἡμᾶς, ἐὰν ἀνέγραψεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1891 τὸ κονδύλιον τῆς ἐπιχορηγήσεως 7,000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις χορηγεῖ πρὸς τὸ ἐν Ληξουρίῳ Πετρίτσειον ἑλλην. Γυμνάσιον. Πρὸς δὲ νὰ διορίσῃ καθηγητὴν τῆς Ἰταλικῆς γλώσσης εἰς τὰ Βαρβάκεια Γυμνάσια, ἥτις εἶναι ἀναγκαία εἰς τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν, καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ στερῆται αὕτη ὄντως μιᾶς τόσον ὠφελίμου γλώσσης. Ἐν τῇ Βουλῇ ἐγένετο λόγος περὶ τῶν Ἰταλικῶν σχολείων ὑπό τινων, μεμφθέντων τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν διατήρησιν αὐτῶν, ἐνῷ τὰ σχολεῖα ταῦτα, διατηρούμενα παρὰ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀναγκαῖα καὶ ὠφέλιμα, οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχοντα, εἰμὴ τὴν διάδοσιν τῶν ἰταλικῶν γραμμάτων. «Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Ὑπουργόν, ὅπως προταχθῇ καὶ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ προσδιορισμοῦ τῆς τιμῆς τῶν ἑπτανησιακῶν προϊόντων, συζητηθῇ δὲ συνάμα καὶ ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Μπασιᾶ, ὅπως κανονισθῇ ὡρισμένως ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος εἰς δραχ. 125 κατὰ χιλιόλιτρον ἀγγλικόν, τοῦ δὲ ἐλαιολάδου εἰς δραχ. 40 κατὰ βαρέλαν 52 ὀκάδων, καθόσον ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς συντάξεως τοῦ πρωτοκόλλου, κινουμένη πάντοτε ἐκ πνεύματος ἐναποταμιευτικοῦ, ζημιοῖ τὸ ἐμπόριον καὶ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, ὁρίζουσα τιμὴν πλέον τῆς τρεχούσης εἰς τὴν ἀγοραίαν ἀξίαν, πρὸς ἄρσιν δὲ τῶν παραπόνων τούτων δέον νὰ κανονισθῇ τιμὴ ὡρισμένη εἰς τὰ προϊόντα τὰ ἑπτανησιακά. «Ἐρωτῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἔλαβε μέριμναν, ὅπως προάξῃ τὸ ὑποτελωνεῖον Ληξουρίου εἰς τελωνεῖον, διότι ἔχει εἰσπράξεις πλέον τῶν 600,000 δραχμῶν, τὸ δὲ ἐμπόριον ὡς καὶ οἱ κάτοικοι τῆς Πάλλης ζημιοῦνται ὡς ἐκ τούτου, ὑπόχρεοι ὄντες νὰ μεταβαίνωσιν εἰς Ἀργοστόλιον, ὅπως τελωνίζωσι τὰ ἐμπορεύματά των, ἐνῷ ἄλλα τελωνεῖα, ἔχοντα πολὺ ὀλιγωτέρας προσόδους, εἰσὶ τελωνεῖα τρίτης τάξεως. «Πρὸς ἀσφάλειαν τοῦ Δημοσίου συνιστῶ, ὅπως συσταθῇ τελωνειακὸς σταθμὸς εἰς Ἀθέρα, ἄκρον τῆς ἐπαρχίας Πάλλης, καθόσον ὑπάρχει ἀσφαλέστατος λιμήν, καὶ ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως σταθμαρχείου ἅπαντα τὰ λαθρεμπόρια ἀποβιβάζονται εἰς τὸν λιμένα ἐκεῖνον.»

§14ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Πολλὰ παράπονα γίνονται παρὰ τῶν ἐμπόρων καὶ πολιτῶν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀξίαν τοῦ σταφιδοκάρπου, διότι, καθὼς γνωρίζετε, κατὰ τὸν νόμον, τὴν ἀξίαν αὐτοῦ προσδιορίζει ἐπιτροπή, ἀποτελουμένη ἀπὸ τὸν ταμίαν, τὸν τελώνην καὶ τὸν νομάρχην, ἥτις συντάσσει καθ’ ἑβδομάδα πρωτόκολλον, συνεπείᾳ πληροφοριῶν τῶν μεσιτῶν· οἱ κύριοι ὅμως οὗτοι, ὁρμώμενοι πάντοτε ἀπὸ πνεῦμα ἐναποταμιευτικόν, ὁρίζουσι πολὺ μεγαλειτέραν τὴν ἀξίαν τῆς σταφίδος ἀπὸ τὴν ἀγοραίαν τιμὴν αὐτῆς, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐγείρονται πολλὰ παράπονα. Εἶναι λοιπὸν προτιμότερον νὰ κανονισθῇ μία ὡρισμένη τιμὴ τῆς σταφίδος, καὶ ἐπ’ αὐτῆς νὰ πληρόνηται ὁ φόρος. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως φέρῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἦτο κουρασμένη ἡ Βουλή, δὲν τὸ ἔφερε· διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ προτιμηθῇ καὶ συζητηθῇ σήμερον, ὅπως προσδιορισθῇ ἡ φορολογία τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς δραχμὰς 125, καὶ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τούτου νὰ πληρόνηται ὁ φόρος.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Βρυώνης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσδιορισμοῦ τῶν τιμῶν τῶν Ἐπτανησιακῶν προϊόντων. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 275).

§16ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μεταξὺ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἀνηγγείλατε, δὲν ἤκουσα ν’ ἀναφέρητε καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία συνεστήθη παρ’ ὑμῶν διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ σμύριδος, ἐνῷ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη εἰργάσθη ὑπὸ τὴν προεδρείαν ὑμῶν, ἔφθασεν εἰς ἀποτέλεσμα καὶ ἐξέθηκε τὸ συμπέρασμα τῆς ἐργασίας της εἰς ἔκθεσιν, ἡ ὁποία ὑπεγράφη παρ’ ἄλλων πολλῶν καὶ παρ’ ἐμοῦ.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τινὰ τῶν μελῶν τῶν ὑπογραψάντων παρεκάλεσαν νὰ μὴ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις σήμερον, διὰ νὰ ἐξετάσωσι ζητήματά τινα, τὰ ὁποῖα θὰ ὑποβάλωσι πάλιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, καὶ ἕνεκα τούτου ἐνόμισα καλὸν νὰ ἀναβάλω τὴν ἀνακοίνωσιν διὰ μίαν ἡμέραν.

§18ΣΑΚΚΗΣ. Πρὸ πολλοῦ καιροῦ ὑπεβλήθη νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν παρ’ ἀξιοτίμου συναδέλφου, διὰ τοῦ ὁποίου, ψηφιζομένου ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ γινομένου νόμου, θὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ὕπαρξις ἕδρας δήμων ἐν ἰδιοκτήτοις χωρίοις· ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ψηφιζόμενον, ἐὰν τοὐλάχιστον δὲν ἐξαιρεθῶσι τμήματά τινα τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἐπιφέρῃ καταστροφὴν εἰς κωμοπόλεις τινὰς, μεταξὺ δὲ τῶν κωμοπόλεων αὐτῶν συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ κωμόπολις Κρεσταίνων τῆς Ὀλυμπίας, ἥτις κατοικεῖται ὑπὸ 400 περίπου οἰκογενειῶν καὶ εἶναι τὸ κέντρον δύο δήμων. Διὰ τὴν κωμόπολιν ταύτην ὁ τόπος ἐκεῖ ὑπέστη θυσίας· πλὴν δ’ ἄλλων προπέρυσιν ἐψηφίσθη νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐνεκρίθη ἡ διοχέτευσις ὕδατος εἰς Κρέσταινα. Συμφώνως πρὸς ταῦτα ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπαγορεύσεως τοῦ ἑδρεύειν τοὺς δήμους ἐν ἰδιοκτήτοις χωρίοις, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν αὐτῆς, τὴν δὲ Βουλὴν νὰ δεχθῇ αὐτὴν, ὅπως ἐξαιρεθῇ τῆς ἀπαγορευτικῆς διατάξεως καὶ ἡ εἰρημένη κωμόπολις.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 276). Ὁ κ. Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον.

§20ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δυστυχῶς, Κύριοι, οἱ φόβοι, τοὺς ὁποίους ἐν προηγουμένῃ συνεδρίᾳ τῆς Βουλῆς ἐξεδήλωσα, ἐπερωτῶν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ ἀνανεώσεως τῆς Ἑλληνοαιγυπτιακῆς συμβάσεως καὶ περὶ τῆς τύχης, ἥτις θ’ ἀνέμενεν ἐν τῷ μέλλοντι τὰ ἑλληνικὰ καπνὰ ἐν Αἰγύπτῳ, οἱ φόβοι, λέγω, ἐκεῖνοι ἐπραγματοποιήθησαν ἤδη, ἐὰν ἔχωνται ἀληθείας τὰ ἀναγραφέντα τὰς ἡμέρας ταύτας ἐν τῷ τύπῳ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Κατὰ ταῦτα, ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἐδημοσίευσεν ἤδη διάταγμα, δι’ οὗ ἀπὸ τῆς 9ης τρέχοντος μηνὸς ἀπαγορεύεται ἡ εἰς τὴν χώραν αὐτῆς εἰσαγωγὴ τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν. Δὲν ἠρκέσθη δὲ εἰς τοῦτο καὶ μόνον, ἀλλὰ προέβη καὶ ἔτι περαιτέρω. Διέταξε δηλαδὴ καὶ τοὺς κατόχους ἑλληνικῶν καπνῶν ἐν Αἰγύπτῳ διατελούντων ὑπὸ διαμετακόμισιν, ἵνα ἐντὸς 5 ἡμερῶν ἢ ὑποβάλωσιν αὐτὰ εἰς τὸν νόμιμον δασμὸν, ἢ ἐξαγάγωσιν αὖθις ἐκεῖθεν. Ἠξεύρετε δὲ τί σημαίνει τοῦτο, Κύριοι; Τὰ ὑπὸ διαμετακόμισιν ἑλληνικὰ καπνὰ ἐν Αἰγύπτῳ ἀνέρχονται, καθ’ ἃ ἐδήλωσε πρό τινος καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, εἰς 1,500,000 ὀκάδων. Οἱ κάτοχοι λοιπὸν αὐτῶν ὀφείλουσι νῦν ἢ νὰ πληρώσωσι πάραυτα τὸν δασμὸν πρὸς 20 γρόσια τὴν ὀκᾶν, ἤτοι ἐν ὅλῳ 300,000 λίρας αἰγυπτιακὰς, ἀντιστοιχούσας πρὸς 10,000,000 δραχμὰς ὡς ἔγγιστα, ἢ νὰ ἐξαγάγωσι τὰ καπνά των ἐξ Αἰγύπτου. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτίσωσιν ἀμέσως τόσον ποσόν; Τούτου δὲ ἀδυνάτου ὄντος, ποῦ θὰ μετέφερον τόσον ποσὸν καπνῶν, ποῦ δὲ θὰ εὕρισκον ἀγορὰς πρὸς κατανάλωσιν αὐτοῦ; Ὡς ἐὰν δὲ μὴ ἤρκει ἡ ἀπαγόρευσις τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἡμετέρων καπνῶν, κινδυνεύουσι νὰ ὑποστῶσι προσέτι ζημίαν μεγάλην καὶ οἱ κάτοχοι τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος καπνῶν ἐν Αἰγύπτῳ, οἵτινες εἶναι πάντες Ἕλληνες. Ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις διὰ τῶν τοιούτων αὐτῆς μέτρων ζητεῖ, ὡς παρατηρεῖτε, νὰ κατενέγκῃ καίριον τραῦμα κατὰ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς παραγωγῆς τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, πρῶτον μὲν, ἐὰν ἦναι ἀληθῆ τὰ γραφέντα κατ’ αὐτὰς ὑπὸ τοῦ τύπου περὶ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἑλληνικῶν καπνῶν, εἶτα δὲ, τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ ἡμετέρα Κυβέρνησις πρὸς περιφρούρησιν τῶν οὕτω πως διακυβευομένων Ἑλληνικῶν συμφερόντων.

§21ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πρό τινος χρόνου ἤρξατο ἀληθῶς διαπραγματεύσεων μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς πρὸς ἀνανέωσιν τῆς ἐμπορικῆς συνθήκης, ἥτις, οὖσα ἑπταετοῦς διαρκείας καὶ καταγγελθεῖσα κατὰ τὸν παρελθόντα Σεπτέμβριον ὑπὸ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ἐξέπνευσε τὴν 8)20 Μαρτίου τοῦ 1891. Καὶ πρὶν ἢ ἄρξηται τῶν διαπραγματεύσεων ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἐγνώριζεν ὅτι ἤθελεν εὑρεθῇ ἀπέναντι ἀπολύτου ἀρνήσεως τῆς Αἰγυπτιακῆς, ὅπως μεταβάλῃ τὰ τοῦ καπνοῦ, ὡς εἶχον κανονισθῆ κατὰ τὸ 1884 διὰ τῆς συνθήκης, καὶ τροποποιηθῇ μετὰ ταῦτα διὰ τῆς συμπληρωτικῆς συνθήκης καὶ διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ καπνοῦ ἐν Τουρκίᾳ. Ὅταν λοιπὸν ἐπλησίασε τὸ τέρμα τῆς ἑπταετοῦς διαρκείας τῆς συμβάσεως ἡμῶν μετὰ τῆς Αἰγύπτου, ἐβεβαιώθημεν, ὅτι ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἀπόφασιν εἶχε διὰ διατάγματος ν’ ἀπαγορεύσῃ ἀπολύτως τὴν εἰσαγωγὴν ἑλληνικοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, δηλαδὴ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν πρὸ τῆς συμβάσεως τοῦ 1884 κατάστασιν ὡς πρὸς τὸν ἑλληνικὸν καπνὸν ἐν Αἰγύπτῳ. Δυστυχῶς τὰ τοῦ καπνοῦ ἡμῶν ἐκεῖ δὲν δύνανται νὰ προστατευθῶσιν ἐπαρκῶς, διότι δὲν δύνανται νὰ προστατευθῶσι διὰ τῆς ἐμπορικῆς συνθήκης, ἥτις ὑφίσταται μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας καὶ ἥτις ἐπεκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν ἐμπορικῶν σχέσεων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰγύπτου, ἀποτελούσης πάντως μέρος τοῦ Τουρκικοῦ Κράτους. Ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐμπορευμάτων ἡμῶν, τῶν εἰσαγομένων εἰς Αἴγυπτον, ἔχομεν τὴν συνθήκην ταύτην τοῦ 1855, τὴν μετὰ τῆς Τουρκίας, κατὰ τὸ 27ον ἄρθρον τῆς ὁποίας ἔχομεν τὸ δικαίωμα ν’ ἀπολαμβάνωμεν ἐν Τουρκίᾳ πάντων τῶν πλεονεκτημάτων, ὧν ἀπολαμβάνουσι τὰ ἄλλα Κράτη. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ καπνὸς τελεῖ ὑπὸ μονοπώλιον ἐν Τουρκίᾳ, ἀπαγορευομένης τῆς εἰσαγωγῆς παντὸς καπνοῦ ἐν αὐτῇ, ἐννοεῖται ὅτι ἡ συνθήκη ἐκείνη τοῦ 1855 μετὰ τῆς Τουρκίας δὲν δύναται νὰ ὠφελήσῃ τὸν καπνὸν ἡμῶν ἐν Αἰγύπτῳ. Εἶναι ἑπομένως ἀναμφισβήτητον μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συμβάσεως τὸ δικαίωμα τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀπαγορεύσῃ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, διότι οὔτε ἰδιαιτέρα σύμβασις μετὰ τῆς Αἰγύπτου ὑπάρχει, οὔτε ἡ μετὰ τῆς Τουρκίας προστατεύει τὸν καπνὸν ἡμῶν. Ἕνεκα τούτου ὀφείλομεν νὰ σπεύσωμεν ν’ ἀνανεώσωμεν τὴν μετὰ τῆς Αἰγύπτου σύμβασιν. Ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ τοῦ καπνοῦ δὲν εὑρίσκονται ἐν Αἰγύπτῳ εἰς τὴν αὐτὴν εὐάρεστον θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκοντο καθ’ ἣν ἐποχὴν συνωμολογήθη ἡ σύμβασις τοῦ 1884. Πρὸ τοῦ 1884 ἀπηγορεύετο ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν ἐν Αἰγύπτῳ, ἀλλὰ κατὰ τὸ 1884 διὰ τῆς συμβάσεως ἐπετράπη, ἀλλ’ ὑπὸ ὅρους, οἱ ὁποῖοι ἐθεωρήθησαν ὡς συμφέροντες τότε εἰς τὸν ἑλληνικὸν καπνὸν, διότι ὁ μὲν δασμὸς, ὁ ἐπιβαλλόμενος κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ, τοῦ εἰσαγομένου ἐν Αἰγύπτῳ, ὡρίσθη εἰς 5 γρόσια, δυνάμενος ν’ αὐξηθῇ μέχρι 12½ γροσίων κατ’ ὀκᾶν, ὁ δὲ καπνὸς ὁ τουρκικὸς, ἐξαγόμενος ἐκ Τουρκίας ὅπως εἰσαχθῇ ἐν Αἰγύπτῳ, ὑπεβάλλετο τότε εἰς ἐξαγωγικὸν τέλος 10 γροσίων κατ’ ὀκᾶν, ἑπομένως καὶ μικρὸς ἦτο ὁ δασμὸς ὁ εἰσαγωγικὸς ἐν Αἰγύπτῳ, μεγάλη δὲ ἡ διαφορὰ τοῦ φόρου τοῦ εἰσπραττομένου ἐπὶ τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ, ἐξαγομένου ἐξ Ἑλλάδος διὰ τὴν Αἴγυπτον, καὶ τοῦ τουρκικοῦ καπνοῦ, ἐξαγομένου ἐκ Τουρκίας διὰ τὴν Αἴγυπτον. Ἀλλὰ κατὰ τὸ διάστημα τὸ ἀπὸ τοῦ 1884 μέχρι σήμερον ἐπῆλθον πολλαὶ εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ μεταβολαί· ὁ μὲν φόρος ἐν πρώτοις ηὐξήθη ἀπὸ 5 γροσίων μέχρι τοῦ ἀνωτάτου ὅρου τῶν 12½ γροσίων κατ’ ὀκᾶν, ὁ δὲ φόρος ὁ ἐξαγωγικὸς ἐπὶ τοῦ τουρκικοῦ καπνοῦ, τοῦ ἐξαγομένου διὰ τὴν Αἴγυπτον, κατηργήθη βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, κατ’ ἀρχὰς μὲν περιορισθεὶς ἀπὸ 10 εἰς 5 γρόσια, μετὰ δὲ ταῦτα ἀπὸ 5 εἰς 1, πληρονόμενος κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, ἡ λεγομένη δηλονότι ῥαφτία. Σήμερον ὁ καπνὸς ὁ τουρκικὸς, ἐξαγόμενος δι’ Αἴγυπτον, δὲν πληρόνει παρὰ 1 μόνον γρόσιον τέλος ἐξαγωγῆς, ἐνῷ κατὰ τὸ 1884, ὅτε συνωμολογήθη ἡ σύμβασις, ἐπλήρονε 10 γρόσια κατ’ ὀκᾶν. Κατὰ τὸ 1888 ὅμως ἐπῆλθε καὶ ἄλλη τροποποίησις· συνεφωνήθη τότε μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰγύπτου, ὅτι, ἂν τὸ ποσὸν τοῦ καπνοῦ τοῦ εἰσαγομένου κατ’ ἔτος εἰς τὴν Αἴγυπτον ἤθελεν ὑπερβῆ τὰς 600,000 χιλιογράμμων κατὰ 400,000 χιλιογράμμων, θὰ ἐπλήρονε 12 γρόσια, ἂν ὑπερέβαινε τὸ ποσὸν ἐκεῖνο κατὰ 800,000 χιλιογράμμων, θὰ ἐπλήρονε 14 γρόσια, καὶ ἂν κατὰ 1,200,000 χιλιογράμμων, θὰ ἐπλήρονε 16 γρόσια, ἑπομένως ὁ ἀνώτατος ὅρος τοῦ δασμοῦ, τὸν ὁποῖον θὰ ἐπλήρονεν ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀνέλθῃ μέχρι τῶν 16 γροσίων κατὰ χιλιόγραμμον. Ἄν ὅμως ἤθελεν ἀπαγορευθῆ ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, ἂν ἤθελε καλλιεργεῖσθαι καπνὸς ἐπὶ ἐκτάσεως μικροτέρας τῶν 1500 φεδδανίων, τότε θὰ ἠδύνατο νὰ πληρόνῃ ὁ καπνὸς τέλος εἰσαγωγικὸν μέχρις 20 γροσίων κατὰ χιλιόγραμμον, δηλ. μέχρις 25 γροσίων κατ’ ὀκᾶν. Αὕτη δὲ εἶναι σήμερον ἡ ἐπιβεβλημένη ἐπὶ τοῦ καπνοῦ φορολογία, διότι ἀληθῶς ἀπὸ τοῦ 1890 ἀπηγορεύθη ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ. Ἐπειδὴ ἀπηγορεύθη κατὰ τὸ 1890 ἡ καλλιέργεια τοῦ ἐντοπίου καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ εἶχεν ἐκ τῆς συμβάσεως τὸ δικαίωμα ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις νὰ φορολογῇ τὸν εἰσαγόμενον καπνὸν μέχρις 25 γροσίων κατ’ ὀκᾶν, ἐπέβαλε καὶ ἤδη εἰσπράττει τὸν ἀνώτατον αὐτὸν ὅρον φόρου. Ὑπὸ τοιοῦτον δασμὸν κρίνεται ἐν Αἰγύπτῳ σχεδὸν παρ’ ὅλων, ὅτι εἶναι δύσκολος, ἂν ὄχι ἀδύνατος, ὁ διαγωνισμὸς τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν πρὸς τοὺς τουρκικούς. Καὶ εἰσάγεται μὲν ἤδη ποσόν τι ἑλληνικοῦ καπνοῦ, καὶ θὰ εἰσάγηται καὶ εἰς τὸ μέλλον ποσόν τι, ἀλλὰ φόβος ὑπάρχει, ὅτι ὑπὸ τὸ σύστημα τὸ σήμερον κρατοῦν θὰ εἰσάγηται μὲν πάντοτε ποσόν τι, ἀλλ’ ἐν μικρᾷ ποσότητι, ἣν οἱ πλεῖστοι συντάκται τῆς συμβάσεως καὶ οἱ μετὰ ταῦτα τροποποιήσαντες αὐτὴν ὑπελόγιζον. Διὰ τοῦτο συμφέρον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἦτο, ὅπως ἐπιτύχῃ κατὰ τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως ὅρους, ἐπιτρέποντας τὴν εὔλογον ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἠδύνατο ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς νὰ διαγωνισθῇ πρὸς τὸν τουρκικὸν ἐν Αἰγύπτῳ. Ἄνευ βελτιώσεως τῶν ὅρων τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἡμετέρων καπνῶν ἐν Αἰγύπτῳ αἱ παραχωρήσεις ἡμῶν δὲν θὰ εἶχον λόγον. Ἐζητήσαμεν, ἑπομένως, ὅπως καθιερωθῇ σύστημα φορολογίας τοῦ καπνοῦ ἐν Αἰγύπτῳ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ, καὶ ἐπιστεύομεν, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς νὰ εἰσάγηται εἰς αὔξουσαν ποσότητα· ἀλλ’ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις διαῤῥήδην ἀπέκρουσε τὴν πρότασιν ἡμῶν ταύτην. Τότε προέβημεν εἰς προτάσεις μετριωτέρας, ζητήσαντες ὅπως καθιερωθῇ ἡ διατήρησις δύο τοὐλάχιστον ποιοτήτων καπνοῦ, μιᾶς ποιότητος κατωτάτης, ἧς ἡ τιμὴ δὲν ὑπερβαίνει τὰ 5 γρόσια κατ’ ὀκᾶν καὶ ἡ ὁποία θὰ ἐπλήρονε τέλος μέχρι ποσοῦ 16 γροσίων κατ’ ὀκᾶν, καὶ ἄλλης ποιότητος, τιμῆς ἀνωτέρας τῶν 5 γροσίων, ἡ ὁποία θὰ ἐπλήρονε τέλος ἀνώτερον τῶν 16 γροσίων. Ἐπὶ τῇ βάσει τοιαύτης διακρίσεως θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἰσάγωμεν τοὺς καπνοὺς ἡμῶν. Ἡ διάκρισις αὕτη θὰ ἐφηρμόζετο ἐφ’ ὅλων τῶν εἰσαγομένων εἰς Αἴγυπτον καπνῶν, ἑπομένως καὶ τῶν τουρκικῶν· θὰ ἦτο σύστημα ἰσότητος πρὸς ὅλους. Ὅπως πείσωμεν περὶ τούτου τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν, ἐζητήσαμεν παράτασιν τοῦ καθεστῶτος, τοῦ ὑπὸ τὴν ἐμπορικὴν συνθήκην τοῦ 1884 δημιουργηθέντος, κατὰ τὸ διάστημα τῶν διαπραγματεύσεων, τὸ ὁποῖον διάστημα προετείνομεν, ὅπως ὁρισθῇ μέχρι 2 ἢ 3 μηνῶν. Ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις δυστυχῶς ἐδείχθη ἀκατάπειστος εἰς παράτασιν χάριν τοῦ ζητήματος τοῦ καπνοῦ. Ἐδέχετο παράτασιν, ἂν ἐδηλοῦμεν, ὅτι ἐδεχόμεθα ἄνευ μεταβολῆς τὰ τοῦ καπνοῦ. Ἔχουσα τὸ δικαίωμα τῆς ἀπαγορεύσεως τοῦ καπνοῦ, γνωρίζουσα δ’ ὅτι εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ τελωνείου Ἀλεξανδρείας ἐν τῇ διαμετακομίσει ὑπῆρχε ποσὸν καπνοῦ ἑλληνικοῦ ἀνερχόμενον εἰς 1½ ἑκατομμύριον ὀκάδων περίπου, ἤλπισεν ὅτι, ἀπειλοῦσα τοὺς κατόχους τοῦ καπνοῦ αὐτοῦ, ἢ νὰ πληρώσωσιν ἐντὸς βραχυτάτης προθεσμίας τὸ νενομισμένον τέλος, ἢ ἄλλως νὰ ἐξαγάγωσιν αὐτὸν ἐκ τῆς Αἰγύπτου, ἤλπιζε, λέγω, δι’ αὐτῆς τῆς ἀπειλῆς, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξαναγκάσῃ ἡμᾶς νὰ ὑποκύψωμεν εἰς ὅρους μὴ ἐπωφελεῖς. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἀπέναντι τοῦ φοβήτρου τοῦ περὶ ἀπαγορεύσεως διατάγματος καὶ τῆς ἀπειλῆς περὶ τῆς πληρωμῆς πρὸ τῆς ἐκπνεύσεως τῆς συνθήκης τοῦ νενομισμένου τέλους ἐπὶ τοῦ ἐν διαμετακομίσει καπνοῦ ἢ ἄλλως τῆς ἀποπομπῆς τῶν καπνῶν ἐκ τῆς Αἰγύπτου πρὸς μεγίστην ζημίαν τῶν ἡμετέρων ὑπηκόων, ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἦτο δίκαιον νὰ ἐνδώσῃ. Ἐξεδόθη ἑπομένως τὸ διάταγμα, τὸ ἀπαγορεῦον τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν. Περὶ τοῦ ἐν διαμετακομίσει καπνοῦ δὲν γινώσκω αὐτὴν τὴν στιγμήν, τί πραγματικῶς ἔγεινεν, ἂν δηλονότι ἐπετράπη νὰ μείνωσιν ἢ ὄχι. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι τὸ διάταγμα ἐξεδόθη· ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ νὰ δεχθῇ ἐπὶ ἀπειλῇ τὸ πρώην καθεστώς, πρὶν δοκιμάσῃ ἐν διαπραγματεύσεσι νὰ μεταβάλῃ καθεστὸς διὰ τὸν καπνὸν ἐπιζήμιον ἡμῖν. Πεποίθησιν δὲν ἔχομεν περὶ τῆς ἐκβάσεως, ἀλλ’ ἐνομίσαμεν ὅτι διεκινδυνεύομεν σπουδαιότατα συμφέροντα καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν καπνὸν καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἄλλα σπουδαιότατα δικαιώματα τῶν Ἑλλήνων ἐν Αἰγύπτῳ, ἂν ἐσπεύδομεν νὰ ὑποκύψωμεν ἀσυζητητεὶ εἰς σύμβασιν, ἐν ᾗ ἡμεῖς μὲν παρεχωροῦμεν τὰ πάντα, ἡ δ’ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις οὐδέν. Ἡ ἀπάντησις λοιπὸν, τὴν ὁποίαν δίδω, προκληθεὶς, εἰς τὸν ἔντιμον προλαλήσαντα, εἶναι ἡ ἑξῆς· ὅτι πραγματικῶς Κεδιβικὸν διάταγμα ἀπηγόρευσεν ἀπὸ τῆς 9 Μαρτίου τὴν εἰσαγωγὴν ἑλληνικῶν καπνῶν ἐν Αἰγύπτῳ· ὅτι, ὡς ἤκουσα, ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἀπειλεῖ, τοὺς καπνοὺς, τοὺς ἐν τῇ διαμετακομίσει τῶν τελωνείων τῆς Ἀλεξανδρείας εὑρισκομένους, ἢ ν’ ἀποπέμψῃ, ἢ νὰ δεχθῇ μόνον ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀμέσου πληρωμῆς τοῦ τέλους, τὸ ὁποῖον ὀφείλουν· ὅτι, μεθ’ ὅλας τὰς παρακλήσεις ἡμῶν, αὕτη δὲν ἐδέχθη νὰ παρατείνῃ τὴν ἰσχὺν τῆς συμβάσεως κατὰ τὸν χρόνον τῆς διαπραγματεύσεως· ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ἐξακολουθοῦν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω ποία θὰ ἦναι ἡ ἔκβασις αὐτῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἐννοεῖται τῶν καπνῶν, ὅπερ ἀποτελεῖ τὴν αἰτίαν τῶν διαφωνιῶν.

§22ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δέχεται ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις τὴν ἀνανέωσιν τῆς συνθήκης, καθ’ ἃ εἶχεν αὕτη τροποποιηθῆ εἰς τὰ 1888;

§23ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις δέχεται ἄνευ οὐδεμιᾶς μεταβολῆς νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ὑπὸ τὴν συνθήκην βεβαίως τοῦ 1884, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὸ 1888, σύστημα. Κατ’ αὐτὸ, εἰσαγόμενος ὁ ἑλληνικὸς καπνὸς εἰς Αἴγυπτον, θὰ πληρόνῃ 25 γρόσια κατ’ ὀκᾶν.

§24ΚΟΡΠΑΣ. Ἀφορμὴν λαβὼν ἐκ τῆς περὶ ἀξιωματικῶν τῆς Φάλαγγος μικρᾶς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν μεταξὺ τοῦ ἐκ Καλαβρύτων βουλευτοῦ κ. Παπαγιαννακοπούλου καὶ τοῦ κ. Κοσσονάκου, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς ἣν μετέσχε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἔῤῥιψα ἓν βλέμμα ἐπὶ τῶν νόμων, τῶν διεπόντων τὰ τῆς Φάλαγγος ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συστάσεως αὐτῆς, καὶ παρετήρησα, ὅτι ὁ τελευταῖος νόμος, ὁ νόμος τοῦ 1887, ὅστις ἐψηφίσθη ἐκ τῆς ἰδέας νὰ δοθῇ καὶ εἴς τινα κλάδον ἀξιωματικῶν, ἀνηκόντων εἰς τὴν Φάλαγγα, ἀλλ’ ὀνομαζομένων ἐπιτίμων, τὸ δικαίωμα νὰ συντρέχωσιν εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν χηρευουσῶν θέσεων ἐν τῇ ἐνεργῷ φάλαγγι, παρετήρησα, λέγω, ὅτι ὁ τελευταῖος αὐτὸς νόμος δὲν δύναται ἐν τῷ μέλλοντι νὰ λειτουργήσῃ, διότι αἱ διατάξεις αὐτοῦ ἀφορῶσιν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἐπιτίμους, ἐν ἀναλογίᾳ τοῦ νὰ πληρῶσι τὰς χηρευούσας θέσεις πρὸς τοὺς προικοδοτημένους· ἀλλ’ ὅταν οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς προικοδοτημένης φάλαγγος ἐκλείψωσιν, ὅπως καὶ κατὰ πολλοὺς βαθμοὺς ἐξέλιπον, ὁ νόμος οὗτος δὲν θὰ δύναται πλέον νὰ ἐφαρμοσθῇ. Διὰ Β. διατάγματος τοῦ 1835, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, συνεστήθη ἡ Ἑλληνικὴ Φάλαγξ, δι’ ἑτέρων δὲ διαταγμάτων, ἐκδοθέντων κατόπιν καὶ πρὸ τοῦ Συντάγματος, ἑπομένως ἐπεχόντων τόπον νόμων, ἐκανονίσθησαν τὰ τῶν φαλαγγιτῶν μέχρι τοῦ 1867, ὅτε ἐξεδόθη ὁ νόμος ἐκεῖνος περὶ τοῦ ὁποίου ἐποιήσατο λόγον προχθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὅστις νόμος εἶναι ὁ τελευταῖος, οὕτως εἰπεῖν, ὀργανισμὸς τῆς Φάλαγγος ταύτης, διότι οὗτος κανονίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Φάλαγγος ἐν ἑκάστῳ βαθμῷ, τόσον τῆς ἐνεργοῦ, ὅσον καὶ τῆς προικοδοτημένης· μετὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον τοῦ 1867 ἐψηφίσθη ὁ νόμος τοῦ 1887, καὶ εἶναι ὁ τελευταῖος νόμος, περὶ τοῦ ὁποίου ἔκαμα λόγον πρὸ ὀλίγου· ἰδοὺ δὲ τί λέγει ὁ νόμος οὗτος (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 1ον. Ἐπιτρέπεται ἵνα πρὸς πλήρωσιν χηρευουσῶν θέσεων εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα συντρέχωσι μετὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς προικοδοτημένης φάλαγγος καὶ οἱ ἐπίτιμοι ἀξιωματικοὶ τῆς φάλαγγος κατ’ ἀναλογίαν ἑνὸς τῶν ἐπιτίμων ἐπὶ δύο τῆς προικοδοτημένης, οὕτως ὥστε μετὰ τὴν πρώτην μετάθεσιν ἐπιτίμου ἀξιωματικοῦ εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα νὰ μὴ μετατίθηται δεύτερος, εἰμὴ μετὰ μετάθεσιν δύο ἐκ τῆς προικοδοτημένης, μηδὲ τρίτος, εἰμὴ μετὰ μετάθεσιν ἑτέρων δύο, καὶ οὕτω καθεξῆς.» Ἀλλὰ παρατηρήσας τὸν κατάλογον τῶν ἀπομενόντων ἀξιωματικῶν, εἶδον ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ 1867 ἔδει νὰ ὑπάρχωσιν 156, ἀπομένουσιν ἐν ὅλῳ ὑπάρχοντες ἐν ἐνεργείᾳ 48 εἰς τὴν ἐνεργὸν Φάλαγγα ἀξιωματικοί, ἐν δὲ τῇ προικοδοτημένῃ ἐξέλιπον σχεδὸν εἰς τοὺς πλείστους βαθμοὺς, καὶ ἀπομένουσι μόνον ὀλίγιστοι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ καὶ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ· ἑπομένως, ἐὰν π. χ. πρόκηται σήμερον νὰ πληρωθῶσι θέσεις λοχαγῶν εἰς τὴν ἐνεργὸν Φάλαγγα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῶσιν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τούτου, διότι δὲν ὑπάρχουσι δύο ἐκ τῆς προικοδοτημένης, ἵνα μετατεθῶσιν εἰς τὴν ἐνεργὸν, ὅπως μετατεθῇ ὁ τρίτος ἐκ τῆς ἐπιτίμου· ἀνάγκη ἑπομένως νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος οὗτος, καὶ πρὸς τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον, τροποποιοῦν τὸν νόμον τοῦτον ὑπὸ τὸ πνεῦμα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ἐξήγησα εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα λειτουργήσῃ ὁ νόμος οὗτος, τὸν ὁποῖον εὑρίσκω λίαν εὐεργετικὸν καὶ λίαν ἀναγκαῖον, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον καὶ οἱ ἐπίτιμοι ἀξιωματικοί ἐπίσης εἶναι ἀγωνισταὶ ἢ υἱοὶ ἀγωνιστῶν, δὲν ὑπάρχουσι δὲ ἐκ τούτων πλείονες τῶν 15.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 277).

§26ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν). Αἱ πιστώσεις, αἱ χορηγηθεῖσαι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὸ 1890, πρὸς προμήθειαν ἱματισμοῦ, δὲν ἐπήρκεσαν, παρηγγέλθησαν δὲ ὑφάσματα εἰς τὴν Εὐρώπην, τὰ ὁποῖα ἐκομίσθησαν ἤδη, καὶ παρέλαβεν αὐτὰ ἡ ὑπηρεσία, πρέπει δὲ νὰ πληρώσῃ τὸ ἀντίτιμον αὐτῶν. Διὰ τοῦτο καταθέτω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν νὰ χορηγηθῇ πίστωσις δραχμῶν 440,000. Ἡ προμήθεια τῶν ὑφασμάτων τούτων ἐγένετο διὰ δημοπρασίας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐμειοδότησεν ὁ ἐν Παρισίοις ἐργοστασιάρχης κ. Lenorman. Ἐπίσης καὶ ἄλλαι πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὸ ἔτος 1890 ἀπεδείχθησαν ἀνεπαρκεῖς. Ἐν πρώτοις, κατὰ τὸν ἰσολογισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχω, ἡ κατάργησις τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τοῦ ἀπαγορεύοντος προβιβασμοὺς, ἐπήνεγκεν αὔξησιν δαπανῶν 95,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ καὶ ἄλλων ἄρθρων καὶ κεφαλαίων τοῦ προϋπολογισμοῦ πιστώσεις ἐφάνησαν ἀνεπαρκεῖς, ὡς αἱ πιστώσεις περὶ στρατιωτικῆς δικαιοσύνης, ἐξ ὧν ἐλλείπουσιν 7,000 δραχμῶν, καὶ διὰ χορηγήματα ἀνικάνων ὁπλιτῶν δραχ. 4,000, καὶ δι’ ἐξάρτησιν δραχ. 25,000, καὶ διὰ στερεὰς χορηγήσεις 16,000, καὶ διὰ μετακομίσεις καὶ ὁδοιπορίας δραχ. 90,000, καὶ διὰ μισθὸν ἀργῶν ἀξιωματικῶν δραχ. 6,000. Οὕτω δὲ αἱ ζητούμεναι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πιστώσεις ἀνέρχονται εἰς δρ. 243,000. Κατατίθημι δὲ τὸ νομοσχέδιον, συνοδευόμενον ὑπὸ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἐψήφισε, περὶ ἐπαναφορᾶς τοῦ συστήματος τῆς διοικήσεως κατ’ ἐπαρχίας ἀπαιτεῖ τροπολογίαν τινὰ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, κατὰ τὰς ὁποίας καταρτίζονται τὰ στρατολογικὰ συμβούλια. Κατὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις, λαμβάνει μέρος εἰς τὰ στρατολογικὰ συμβούλια ὁ διευθυντὴς τῆς Νομαρχίας, ἀλλά, καταργηθέντος τοῦ συστήματος τῆς διοικήσεως τῶν νομῶν, ἐκλείπει ἡ θέσις τοῦ διευθυντοῦ. Ἑπομένως προτείνω νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον θέλει μετέχει τῶν ἐργασιῶν τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου ὁ Νομάρχης, ὁ ὁποῖος θέλει προεδρεύει αὐτοῦ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 278–280).

§28ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει ἤδη νὰ δώσω πληροφορίας περὶ διαφόρων ἐπερωτήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὰς παρελθούσας ἑβδομάδας. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου μοὶ ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν, ἂν οἱ καθυστεροῦντες ἐπίστρατοι τῆς ἐπιστρατείας τοῦ 1880 καὶ τοῦ 1881, προσερχόμενοι ἢ συλλαμβανόμενοι, ἐξακολουθῶσι νὰ ὑποχρεῶνται ἵνα ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ ἓν ἔτος, δυνάμει τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 56 ἐδαφ. βʹ τοῦ ἀπὸ 21 Ἰουνίου 1882 ΑΛΓʹ νόμου. Ἀλλὰ διὰ τοῦ ἄρθρου 186 τοῦ ΑΦΚΗʹ νόμου τῆς 23 Μαΐου 1887 κατηργήθησαν πᾶσαι αἱ διατάξεις τοῦ νόμου ΑΛΓʹ τῆς 21 Ἰουνίου 1882, ἑπομένως καὶ ἡ διάταξις τῆς § βʹ τοῦ ἄρθρου 56, καθ’ ἣν ἐπεβάλλετο εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους ἐπιστράτους, περὶ ὧν ὁ εἰρημένος νόμος, ἡ ποινὴ τῆς ἐτησίας προσθέτου ὑπηρεσίας. Μετὰ τὴν κατάργησιν δὲ ταύτην τῶν διατάξεων τοῦ ΑΛΓʹ νόμου ἐπανῆλθον ἐν ἰσχύϊ αἱ πρὸ τοῦ νόμου τούτου ἰσχύουσαι, ἤτοι αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 2 καὶ 4 τοῦ ΠΜΑʹ νόμου τῆς 27 Μαρτίου 1882, καθ’ ἃς ὅσοι ἐκ τῶν ἐπιστράτων δὲν ἤθελον προσέλθει ἐντὸς διμήνου προθεσμίας θέλουσι καταδιώκεσθαι ποινικῶς, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 100 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου ΨΙϚʹ τῆς 27 Νοεμβρίου 1878. Ταῦτα ἀποτελοῦσι τὴν ἔννοιαν τῆς ἐπερωτήσεως, ἥτις μοὶ ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου. Ἐπειδὴ ὅμως διὰ τούτων ἐνδέχεται νὰ μὴ καθίσταται ἐπαρκῶς καταληπτὸν τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον προβάλλεται, διὰ τοῦτο ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐκθέσω αὐτὸ δι’ ὀλίγων. Κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου ΠΜΑʹ τῆς 27 Μαρτίου 1882 ὑπεχρεώθησαν οἱ καθυστεροῦντες ἐπίστρατοι τῆς ἐπιστρατείας τοῦ 1880 καὶ 1881 εἰς ἑξάμηνον πραγματικὴν ὑπηρεσίαν. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου διατάσσει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἐπίστρατοι, εἰς τὴν κατοικίαν τῶν ὁποίων ἐκοινοποιήθη διαταγὴ πορείας, ὅσοι δὲν κατετάχθησαν ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐπιστρατείας αὐτοῦ, θέλουσι καταζητηθῆ καὶ μετὰ τὴν παῦσιν τῆς ἐπιστρατεύσεως· προσερχόμενοι δὲ ἢ συλλαμβανόμενοι, θέλουσι καταταχθῆ εἰς τὸ πεζικὸν πρὸς διάνυσιν ἑξαμήνου πραγματικῆς ὑπηρεσίας.» Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 4 αὐτοῦ διδάσκει τάδε (ἀναγινώσκει): «... Ὅσοι προσέλθωσι πρὸς κατάταξιν ἐντὸς διμήνου ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως καταχωρήσεως τοῦ παρόντος νόμου θέλουσιν ἀπαλλαχθῆ τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 100 τοῦ περὶ στρατολογίας ὑπὸ στοιχ. ΨΙϚʹ νόμου τῆς 27 Νοεμβρίου 1878 ποινικῆς καταδιώξεως, τιμωρούμενοι πειθαρχικῶς διὰ δεκαπενθημέρου κρατήσεως· ὅσοι δὲ δὲν προσέλθωσιν ἐντὸς τῆς ἀνωτέρω διμήνου προθεσμίας, καταδιωχθήσονται ποινικῶς, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ μνησθέντος ἄρθρου τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου.» Ὁ νόμος ὅμως ΑΛΓʹ τῆς 21 Ἰουνίου 1882, περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν περὶ στρατολογίας νόμων, ἐν ἄρθρῳ 56 περιέλαβε διάταξιν, ἡ ὁποία ἐκρίθη, καὶ εὐλόγως, ὡς ἀποτελοῦσα κύρωσιν τῆς διατάξεως τοῦ νόμου τοῦ Μαρτίου τοῦ 1882. Μεταξὺ τῶν δύο νόμων ὑπάρχει διαφορὰ μόνον τοῦ χρόνου τῆς ὑπηρεσίας, διότι ὁ μὲν πρῶτος ἐπέβαλλεν ἑξάμηνον πραγματικὴν ὑπηρεσίαν, ὁ δὲ ἕτερος προέβλεψεν, ἐν ᾗ περιπτώσει οἱ ἐπίστρατοι δὲν ἤθελον προσέλθει, νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτοὺς ὡς ποινὴν, οὐχὶ ὑπηρεσίαν ἑξάμηνον, ἀλλ’ ὑποχρεωτικὴν ἐτησίαν ὑπηρεσίαν. Ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ ἄρθρον τοῦτο (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἐν ὥρᾳ εἰρήνης ἢ ἐπιστρατείας διατελέσαντες εἰς ἀνυποταξίαν ὑποχρεοῦνται, συλληφθέντες ἢ προσελθόντες πρὸ τῆς συμπληρώσεως τοῦ 40 ἔτους τῆς ἡλικίας των, νὰ ὑπηρετήσωσιν, ἐὰν μὲν ἦναι κληροῦχοι, τὴν ὑποχρέωσίν των ὡς κληρούχων, ἐὰν δ’ ἐπίστρατοι, τὴν ὑποχρέωσιν, εἰς ἣν ὑπεβλήθη ἡ κατηγορία, εἰς ἣν ἀνήκουσι· προσέτι δὲ οἵ τε κληροῦχοι καὶ οἱ ἐπίστρατοι ἐπὶ πλέον ἕξ μὲν μῆνας, ἐὰν καθυστέρησαν μέχρι τριῶν μηνῶν, ἕν δὲ ἔτος, ἐὰν καθυστέρησαν περὶ τοὺς τρεῖς μῆνας.» Ἐν τούτοις, κατὰ τοὺς νόμους τούτους, ἐν ὅσῳ ἀμφότεροι ἐτύγχανον ἐν ἰσχύι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ δισταγμὸς περὶ τοῦ τί δεῖ γενέσθαι ἐπὶ τῶν ἐπιστράτων τῶν συλλαμβανομένων ἢ προσερχομένων ἐντὸς τῶν δύο μηνῶν ἢ βραδύτερον. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1887 ἐξεδόθη νόμος περὶ στρατολογίας, ὁ νῦν ἰσχύων, κατὰ τὸ ἄρθρον 186 τοῦ ὁποίου κατηργήθη ὁ νόμος τῆς 21 Ἰουνίου 1882, ὁ νομοθετήσας τὴν κύρωσιν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου τοῦ ἐκδοθέντος τὸν Μάρτιον τοῦ 1882, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλεται ἡ ἑξάμηνος ὑποχρεωτικὴ ὑπηρεσία. Ἐπροτάθη λοιπὸν τὸ ἐρώτημα: ἀφοῦ κατηργήθη ὁ νόμος, ὁ περιέχων τὴν διάταξιν τὴν θεωρουμένην ὡς κύρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλλεν ὁ νόμος τοῦ Μαρτίου τοῦ 1882, πρέπει νὰ ἐφαρμόζηται ἡ διάταξις τοῦ καταργηθέντος νόμου, ναὶ ἢ ὄχι; Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι εἶχε πληροφορίας, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ καταργηθέντος νόμου ἐξετελεῖτο, ἂν καὶ ὁ νόμος εἶχε καταργηθῆ, καὶ ἑπομένως οἱ συλλαμβανόμενοι ἐπίστρατοι τοῦ 1880 καὶ 1881 ὑποβάλλονται εἰς ἐτησίαν πραγματικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ οὐχὶ εἰς ἑξάμηνον. Ἡ ἑρμηνεία αὕτη, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, δύναται νὰ θεωρηθῇ ἑρμηνεία λογικὴ, ἀλλ’ ἀποκρούεται ὑπὸ τοῦ γράμματος τοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον εἶναι ῥητὸν καὶ καθαρὸν, οὐδ’ ἐπιτρέπει ἄλλην ἑρμηνείαν. Ὑπῆρξεν ἴσως λάθος κατὰ τὴν σύνταξιν ἢ τὸν καταρτισμὸν τοῦ νόμου τοῦ 1887, νὰ περιληφθῇ μετὰ τῶν καταργουμένων δι’ αὐτοῦ νόμων καὶ ὁ νόμος ΑΛΓʹ, νὰ μὴ ἐξαιρεθῇ δὲ τῆς καταργήσεως οὐδὲ τὸ ἄρθρον 56 αὐτοῦ· ἀλλὰ τὸ λάθος τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἀρθῇ διὰ τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν. Ἀληθῶς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, μολονότι κατηργήθη ὁ νόμος ΑΛΓʹ καὶ ἑπομένως καὶ ἡ διάταξις ἡ ἐπιβάλλουσα τὴν ἐτησίαν ὑπηρεσίαν, τὸ Ὑπουργεῖον λέγω τῶν Στρατιωτικῶν ἐξακολουθεῖ νὰ ἐφαρμόζῃ τὴν καταργηθεῖσαν διάταξιν, ὡς παρέστησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου. Ἀλλ’ ἡ ἀντίῤῥησις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς προέβαλε κατὰ τῆς τοιαύτης ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, εἶναι νόμιμος καὶ ἑπομένως βάσιμος, διὰ τοῦ τοῦτο δὲ σκοπῶ νὰ διατάξω τὴν μεταβολὴν τῆς νομολογίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ βουλευτὴς ἐκ Καλαμῶν κ. Λυμπερόπουλος καὶ ὁ συνάδελφος αὐτοῦ κ. Δαγρὲς μοὶ ἀπηύθυναν ἐπερώτησιν περὶ τοῦ ἐργοστασίου, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἱδρυθῇ ἐν Καλάμαις, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἱδρύθη, κατὰ παράβασιν τῶν διὰ τῆς συμβάσεως περὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων– Καλαμῶν συντεθειμένων· ἐζήτησαν δὲ νὰ καταθέσω τὸ βασιλικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον εἶχε ἐκδοθῆ περὶ τούτου. Τῷ ὄντι εἶχεν ἐκδοθῆ διάταγμα τὴν 2 Μαΐου 1889, διὰ τοῦ ὁποίου ἐνεκρίνετο, ἵνα τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 8 τῆς συγγραφῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν ἱδρυτέον ἐν Καλάμαις ἐργοστάσιον μὴ ἱδρυθῇ ἐν Καλάμαις, ἀλλ’ ἱδρυθῇ ἐν Τριπόλει. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τοῦτο εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ Βασιλέως ἐνήσκει δικαιώματά τινα ἀνήκοντα εἰς τὴν βασιλικὴν ἐξουσίαν, ἐκτίθενται ἐν ἐγγράφῳ, τὸ ὁποῖον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔχει συντάξει καὶ ἐκδώσει, καὶ τὸ ὁποῖον πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἶχεν ὑποβάλει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. (Ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον). Καθ’ ἃς δ’ ἔλαβον ἐκ τῶν γραφείων πληροφορίας, ἐνεδείχθη τότε εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἥτις ὑπεσχέθη, ὅτι ἤθελεν ἱδρύσει καὶ ἐν Καλάμαις ἐργοστάσιον, ἀλλὰ διαστάσεων μικροτέρων, τὸ δὲ κεντρικὸν ἐργοστάσιον προετίμησε νὰ ἱδρύσῃ ἐν Τριπόλει, ὅπου εἶναι τὸ μέσον τῆς γραμμῆς, ἵνα ἀποβαίνῃ ὀλιγοδάπανος ἡ μεταφορὰ τῶν ἐργαλείων, τῶν δεομένων ἐπισκευῆς. Ἀναφέρεται δὲ προσέτι καὶ ἄλλος λόγος, ὁ τοῦ ἀντιτίμου τῶν γαιῶν.

§29ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§30ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατατίθημι τὸν πίνακα τῆς ταξινομήσεως τῶν ἔργων τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Κατατίθημι ὡσαύτως τὰς μέχρι τοῦδε ἐκδοθείσας πιστοποιήσεις πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐργολάβων, καὶ προσέτι τὸν ἀκριβῆ ὑπολογισμὸν τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης πρὸς περάτωσιν τῶν ἔργων.... Τὰς καταστάσεις, μὲ ἐβεβαίωσεν ἡ ὑπηρεσία, ὅτι ἔχετε λάβει ὑμεῖς, κύριε Σχινᾶ.

§31ΣΧΙΝΑΣ. Μάλιστα.

§32ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐζητήθη ὑπό τινος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας νὰ καταθέσω τὴν ἀπόφασιν τοῦ κ. Νομάρχου Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ δήμου Ναυπλιέων, μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου, τοῦ ἔτους 1891. Κατατίθημι ἀμφότερα ταῦτα. Ἐπίσης ἐζητήθη νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐγένετο γνωστόν, ὅτι ὁ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Νομάρχου Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ἀποσταλεὶς ὑπάλληλος τῆς Νομαρχίας εἰς Κατσίγκρι τοῦ δήμου Ναυπλιέων, ὅπως ἐπιστατήσῃ κατὰ τὴν ἐν τῷ εἰρημένῳ χωρίῳ γενησομένην ἐκλογὴν τῶν ἀγροφυλάκων, ἐξετράπη τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, ἢ ἄλλως παρέβη τὸν νόμον. Εἰς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην ἀπαντῶν, ὁμολογῶ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον οὐδὲν ἐγνώριζε περὶ ἀποστολῆς ὑπαλλήλου εἰς Κατσίγκρι, ἵνα χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀγροφυλάκων· ἐπειδὴ ὅμως ἐγένετο ἐπερώτησις εἰς τὴν Βουλήν, ἐξέδωκα διαταγὴν πρὸς τὸν Νομάρχην Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ζητήσας παρ’ αὐτοῦ πληροφορίας περὶ τούτου, ὁ δὲ κ. Νομάρχης ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀφηγεῖται τὰ περὶ τούτων· τὴν ἔκθεσιν δὲ ταύτην αὐτοῦ καταθέτω. Κατατίθημι δ’ ὡσαύτως καὶ πάντα τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀγροφυλάκων Κατσιγκρίου καὶ Βουτσίου, περὶ ὧν ὁ λόγος.

§33ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς γνωρίζει ἡ Βουλή, ἐψηφίσθησαν διάφοροι νόμοι, δίδοντες ἐξουσίαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συνομολογήσῃ εἰδικὸν δάνειον πρὸς ἐκτέλεσιν διαφόρων εἰδικῶν ἔργων, τῶν μὲν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου, ὡς εἶναι οἱ σιδηρόδρομοι καί τινα δημόσια ἔργα, τῶν δὲ διὰ λογαριασμὸν εἰδικῶν ταμείων, ὡς εἶναι τὰ ἔργα τοῦ Εὐρίπου, τοῦ Παμίσου, τοῦ Νέδοντος καὶ λοιπά. Ἡ συνομολόγησις ἑκάστου τῶν δανείων τούτων κεχωρισμένως παρουσιάζει καὶ λογιστικὰς καὶ οὐσιαστικὰς δυσκολίας· λογιστικὰς δυσκολίας, διότι ἡ πληθὺς αὐτῶν τῶν δανείων θέλει φέρει καὶ πληθὺν διαφόρων ἐγγραφῶν καὶ διαφόρων πληρωμῶν, οὐσιαστικὰς δὲ, διότι εἶναι πολὺ πιθανὸν, ὅτι δύνανται νὰ ἐπιτευχθῶσιν ἐπωφελέστεροι ὅροι διὰ τῆς ἑνώσεως τῶν δανείων τούτων. Τὴν τοιαύτην ἕνωσιν ζητοῦμεν διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου. Ζητοῦμεν συνάμα, ὅπως, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν εὕρωμεν συμφερωτέρους ὅρους συνομολογήσεως δανείου, ἐπιτραπῇ ἡμῖν, ἵνα αἱ εἰδικαὶ ἐγγυήσεις, αἱ διδόμεναι δι’ ἓν ἕκαστον τῶν δανείων τούτων, ἐπεκταθῶσι διὰ τὸ ὅλον, ἐν τῷ μέτρῳ ἑκάστης ὑπηρεσίας. Ἐκτὸς τούτου, ἐπὶ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τῶν 90,000,000 περίπου, τοῦ συνομολογηθέντος διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, ἐλήφθη ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευσεν εἰς τὴν ἐξόφλησιν ἄλλων δανείων. Ἐξωφλήθησαν ἐκ τοῦ δανείου τούτου δύο σειραὶ ἐντόκων γραμματίων, ἡ μία ἀνερχομένη εἰς 17,700,000, φράγκων ἡ ἑτέρα εἰς 630,000 λιρῶν στερλινῶν, ἤτοι εἰς 16,000,000 περίπου φράγκων χρυσῶν. Τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον, ἐλήφθη ἐκ τοῦ προϊόντος τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, στερεῖ φυσικῶς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην τοῦ ἀναγκαίου δι’ αὐτὴν πόρου. Στερεῖται ἡ ὑπηρεσία αὕτη καὶ ἐξ ἄλλων δαπανῶν τακτικῶν τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ τὰς τακτικὰς ταύτας δαπάνας τὸ Δημόσιον ὀφείλει ἐξ ἰδίων αὐτοῦ πόρων νὰ ἐκπληρώσῃ. Τὰ πληρωθέντα ὅμως πρὸς ἐξόφλησιν προηγουμένων δανείων ὀφείλει βεβαίως νὰ πληρώσῃ διὰ συνομολογήσεως νέου δανείου. Ζητοῦμεν ἑπομένως τὴν ἄδειαν, ὅπως καὶ διὰ τὰ ποσὰ ταῦτα συνομολογήσωμεν δάνειον ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῶν ἄλλων δανείων. Ὑποβάλλω δὲ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 281.)

§35ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων ἐζήτησε κατὰ μίαν τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων πληροφορίας περὶ τῆς εἰσαχθείσης ζακχάρεως, τοῦ καταναλωθέντος πετρελαίου καὶ καφὲ καὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 1890. Τὰς πληροφορίας ταύτας καταθέτω.

§36ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἄλλην προσέρχομαι νὰ δώσω πληροφορίαν ἐπὶ ἄλλης ἐπερωτήσεως. Εἷς τῶν κκ. Βουλευτῶν ἐκ Κυκλάδων εἶχεν ἀπευθύνει ἐπερώτησιν περὶ τῆς τηλεγραφικῆς συγκοινωνίας ἐν Ἄνδρῳ, ἀνακοινώσας, ὅτι αὕτη δὲν λειτουργεῖ, ποῦ μὲν κινουμένη ἀτάκτως, ποῦ δὲ ἀργοῦσα. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκεν ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, ἀληθῶς πρὸ τεσσάρων μηνῶν ἀνεφάνησαν δυσχέρειαι εἰς τὴν τηλεγραφικὴν συγκοινωνίαν τῆς νήσου Ἄνδρου, καὶ ἐστάλη ἐκεῖ ἐπιθεωρητής, ἵνα ἀνεύρῃ τὴν αἰτίαν, καὶ συνελέγησαν αἱ ἀναγκαῖαι περὶ ταύτης πληροφορίαι, καθ’ ἃς ἐλήφθησαν πάντα τὰ πρὸς ἄρσιν τῶν εἰρημένων ἀνωμαλιῶν ἀναγκαῖα μέτρα.

§37ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ ταμείου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει ἐξηγοῦνται οἱ λόγοι τῶν ἐπιφερομένων μεταῤῥυθμίσεων, ἐπιφυλάσσομαι δὲ καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν προφορικῶς ν’ ἀναπτύξω εὐρύτερον αὐτούς. Ἐν τούτοις ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦδε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἂν κατασταθῇ νόμος, ὡς ἐλπίζω, δὲν θὰ ᾖναι προσωρινῆς διαρκείας, διότι ἐκ τῶν ἰδεῶν, ἃς περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐξήνεγκε προχθὲς ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Βουλὴ ἐνόησε βεβαίως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται ἄλλως πως ῥιζικώτερον νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὰ περὶ τούτου, ἀλλὰ συνεπείᾳ τῶν εὐλόγων παραπόνων, τὰ ὁποῖα ἀνηνέχθησαν ἐπανειλημμένως, ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ εἰσφέρῃ προσωρινήν τινα θεραπείαν, ἄχρις οὗ ἐπέλθῃ ἡ διαρκὴς διὰ τῶν ῥιζικωτέρων μέτρων.

§38ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κατὰ τὸ 1887, ἂν δὲν μ’ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἀπελύθησαν ἀδίκως καὶ ἄνευ λόγου ὑπολογισταί τινες τοῦ Β. Ναυτικοῦ, καίπερ ἔχοντες συμπεπληρωμένην τότε τριετῆ ὑπηρεσίαν καὶ μὴ δυνάμενοι νὰ παυθῶσι κατὰ νόμον. Οἱ οὕτως ἀδικηθέντες προσέβησαν τότε εἰς παραστάσεις πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ὅπερ ὅμως ἐπὶ ἓν ἔτος διεβουκόλει αὐτοὺς μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ αἴφνης ἠρνήθη νὰ πληρώσῃ τὴν ὑπόσχεσίν του ταύτην, οἱ δὲ περὶ ὧν ὁ λόγος ὑπολογισταὶ ἠναγκάσθησαν νὰ προσφύγωσιν εἰς τὰ δικαστήρια. Τί δὲ νομίζετε, ὅτι ἀντέταξε τὸ Δημόσιον πρὸς τὴν ἀγωγὴν αὐτῶν; Ὡς ὁ ἔσχατος στρεψόδικος κατέφυγε εἰς ἔνστασιν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας κατώρθωσεν νὰ λάβῃ ἀπόφασίν τινα ὑπὲρ ἑαυτοῦ. Τὸ τοιοῦτο βεβαίως δὲν τιμᾷ τὸ Δημόσιον, νομίζω δὲ, ὅτι ὁ νῦν ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει καθῆκον νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα τοῦ προκατόχου, ὑποβάλλων νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, δι’ οὗ νὰ ἐπαναφέρωνται οἱ παρανόμως ἀπολυθέντες ὑπολογισταὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἥτις ἔχει πάντως ἀνάγκην τοιούτων δεδοκιμασμένων ὑπαλλήλων.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Οἱ ναυτικοὶ νόμοι πολλὰ ἔχουσι τὰ ἐλαττώματα, κατὰ συνέπειαν γίνονται πολλαὶ ἀδικίαι, τὴν θεραπείαν τῶν ὁποίων τὸ Ὑπουργεῖον μελετᾷ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν ὑπόθεσιν, περὶ τῆς ὁποίας ἐποιήσατο λόγον ὁ ἔντιμος συνάδελφος, βεβαίως ἔχει δίκαιον, διότι πραγματικῶς ἠδικήθησαν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ἐπεβουλεύθησαν οἱ ἁρμόδιοι τότε τὰ δικαιώματα αὐτῶν, καὶ τοῖς ἐπέφερον πολλὰς δυσκολίας. Τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ὡς πρὸς αὐτὸ, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα γεννῶσιν ἄλλοι νόμοι, μεριμνᾷ, καὶ περὶ τινων ἐξ αὐτῶν ἔχει ἕτοιμον νομοσχέδιον.

§40ΚΑΝΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, διότι πρόκειται περὶ ἐπανορθώσεως ἑνὸς ἀδικήματος. Πρέπει δὲ νὰ ἐπισπεύσητε τὴν ὑποβολὴν τοιούτου νομοσχεδίου, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ὀλίγαι ὑπολείπονται συνεδριάσεις. Δὲν πιστεύω δὲ νὰ γείνῃ συζήτησις περὶ αὐτοῦ.

§41ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τὰς δύο ἐπερωτήσεις, ἃς ὑπέβαλον προχθές, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, περὶ μὴ συντάξεως καὶ δημοσιεύσεως εἰσέτι τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ταμείου τῆς Δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν διδασκάλων τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ δημοτικῶν σχολείων.

§42ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως συνετάχθη καὶ ἐκτελεῖται ἤδη, ἡ δὲ δημοσίευσις ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» δὲν ἀπαιτεῖται πρὸς ἔναρξιν τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ.

§43ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνακοινοῦται ὅμως εἰς τὴν Βουλήν.

§44ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀνακοίνωσις δὲν ἐγένετο ποτὲ εἰς τὴν Βουλήν, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς λειτουργίας τοῦ ταμείου τούτου. Οὐχ ἧττον οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔχω νὰ ἀνακοινώσω αὐτήν.

§45ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξεδόθησαν τὰ ἐντάλματα τοῦ προσωπικοῦ τῶν διδασκάλων διὰ τοὺς μῆνας τούτους;

§46ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλα ἐξεδόθησαν, καὶ ἄλλα ἐκδίδονται. Ὡς πρὸς τὴν ἑτέραν ἐπερώτησιν, περὶ τοῦ ὑπάρχοντος προσωπικοῦ τῶν διδασκάλων τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ σχολείων, ὁ κ. συνάδελφος θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ περιμείνῃ ὀλιγίστας ἡμέρας, διότι ταὐτοχρόνως ἐζήτησε καὶ ἄλλας πληροφορίας, ὧν ἡ συγκέντρωσις καὶ τακτοποίησις ἀπαιτεῖ χρόνον τινά. Ἡ βραδύτης ἐκ τούτου ἐπῆλθε, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ τύχω τῆς συγγνώμης τοῦ κ. συναδέλφου, ἀφοῦ μάλιστα πρόκηται νὰ δοθῶσιν εὐρύταται καὶ τακτικαὶ πληροφορίαι, ὅπως χρησιμεύσωσι διὰ τὰς μελέτας καὶ τοῦ ἐπερωτήσαντος καὶ τῶν κ. συναδέλφων.

§47ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι τοιαύτη βραδύτης θὰ ἐπήρχετο εἰς τὴν προσκόμισιν τῶν πληροφοριῶν τούτων. Ἐὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως δὲν τηρῆται κἀμμία τάξις καὶ δὲν ὑπάρχῃ κατάλογος, ἢ βιβλίον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναγράφονται καὶ τὰ σχολεῖα καὶ οἱ διδάσκαλοι, οἱ διοριζόμενοι εἰς ἕκαστον τούτων, καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν τάξεων, τὰς ὁποίας περιέχει ἕκαστον σχολεῖον, καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν διδασκάλων, οἱ ὁποῖοι διδάσκουσιν ἐν ἑκάστῃ τούτων, ἐὰν τοιαῦτα βιβλία δὲν τηρῶνται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, βεβαίως ἡ προσαγωγὴ τῆς πληροφορίας ταύτης θ’ ἀπαιτήσῃ καὶ περισσότερον χρόνον. Ὅπωςδήποτε ὅμως, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προσκομίσῃ τὴν πληροφορίαν ταύτην, ἔστω καὶ βραδύτερον.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπαρχιακῶν συμβουλίων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–13 τοῦ νομοσχεδίου).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§50ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 14 ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν δὲν θεωρῇ ἀναγκαῖον νὰ προσδιορισθῇ καὶ ὁ χρόνος τῆς διαρκείας τῶν συνεδριάσεων τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ὁρίζει, ὅτι τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια συνέρχονται τὴν 15 Μαρτίου, ὁρίζει ἐπίσης τὸν τόπον τῶν συνεδριάσεων αὐτῶν· ἀλλὰ περὶ τοῦ χρόνου, ἐφ’ ὃν διαρκεῖ ἑκάστη σύνοδος τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων οὐδὲν ὁρίζει, ἐνῷ κατὰ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ χρόνου τούτου θὰ κανονισθῇ καὶ ἡ ποσότης τῆς ἀποζημιώσεως, τῆς διδομένης πρὸς ἕκαστον τῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων, τὸ ποσὸν ἑπομένως, τὸ ὁποῖον θὰ βαρύνῃ τοὺς δήμους πρὸς ἀποζημίωσιν αὐτῶν κλπ.

§51Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζετε ἐπαρκῆ τὴν διάταξιν τῆς § βʹ τοῦ ἄρθρου 25; (ἀναγινώσκει): «Ἡ διάλυσις τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου δύναται νὰ διαταχθῇ ὡσαύτως καὶ ἐὰν τὰ μέλη αὐτοῦ δὲν προσέλθωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας κατὰ τὴν προσδιωρισμένην ἡμέραν τῆς συνόδου αὐτοῦ καὶ καθ’ ὅλας τὰς ὑπολοίπους ἡμέρας τοῦ Μαρτίου, ἢ ἐὰν προσελθόντα εἰς τὴν πρωτεύουσαν δὲν συγκροτήσωσι συνεδρίασιν ἐφ’ ὅλον τὸν εἰρημένον μῆνα.»

§52ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ ἀσθενῶς ἐξάγεται. Ἐὰν συνέλθωσι τὴν 26 Μαρτίου, π. χ., δὲν ἔχομεν τότε ὡρισμένον χρόνον.

§53ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τοῦτο δὲν εἴπομεν, ὅτι ὡρισμένως χρόνος θέλει εἶσθαι ἡ 15 Μαρτίου, ἀλλ’ ὑπεθέσαμεν ὅτι θέλουσιν ἀρκέσει 15 ἡμέραι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14 ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 15, 16 καὶ 17.)

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§55ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπῆρξε λάθος κατὰ τὴν ἀντιγραφήν, δέον δὲ νὰ γραφῇ «τὸ τρίτον» καὶ ὄχι «τὸ τέταρτον» τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ περιλαμβανομένων πιστώσεων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 18 μετὰ τῆς διορθώσεως ταύτης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 19–25).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 26 (ἀναγινώσκεται).

§57ΔΑΓΡΕΣ. Ἐδῶ λέγει, ὅτι εἰσάγονται οἱ ὑπολογισμοὶ καὶ ἀπολογισμοὶ τοῦ δήμου εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια. Πρὸς τίνα σκοπὸν εἰσάγονται; ἁπλῶς ὅπως λάβωσι γνῶσιν τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια, ἢ ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῶν ἔχει σκοπόν τινα; Νομίζω ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ὁρισθῇ ὁ σκοπὸς τῆς εἰσαγωγῆς αὐτῶν.

§58ΜΑΝΕΤΑΣ. Ὁρίζεται ἐν προηγουμένῳ ἄρθρῳ.

§59ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον 22 διαλαμβάνει περὶ τούτου. Τὰ ἔργα τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων εἶναι τριπλᾶ. Πρῶτον εἶναι ἀντικείμενα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀποφασίζουσιν ὁριστικῶς, καὶ αἱ ἀποφάσεις αὐτῶν πρέπει νὰ ἐκτελεσθῶσι· δεύτερον, εἰσὶν ἀντικείμενα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχουσι δικαίωμα νὰ γνωμοδοτῶσι μόνον τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια· καὶ τρίτον, ἀντικείμενα, ἐπὶ τῶν ὁποίων προκαλοῦνται νὰ γνωμοδοτήσωσι. Κατὰ τὸ ἄρθρον 22 τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἐκφέρωσι γνώμας (ἀναγινώσκει): «ά) περὶ τῆς καταστάσεως τῶν διαφόρων κλάδων τῆς διοικήσεως τῆς ἐπαρχίας, καὶ περὶ τῶν ἐν αὐτῇ πλημμελειῶν ἢ ἐλλείψεων· βʹ) περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας καὶ τῶν ἐν αὐτοῖς ἀγαθοεργῶν καταστημάτων· ἰδίως δὲ περὶ τοῦ εἴδους τῶν ἐσόδων αὐτῶν, περὶ τῆς διαθέσεως καὶ περὶ τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν.» Κατὰ τὸ ἄρθρον δὲ 23 τοῦ νομοσχεδίου «τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια ὀφείλουσι νὰ γνωμοδοτῶσιν ἐπὶ προτάσεως περὶ μεταβολῆς τοῦ προσδιωρισμένου διοργανισμοῦ τῶν δήμων, κατὰ τὸ ἄρθρον 8ον τοῦ περὶ τούτων νόμου, ἢ περὶ μεταβολῆς τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας ἢ τῆς ὡρισμένης περιφερείας αὐτῆς, κατὰ τὰ ἄρθρα 13 καὶ 14 τοῦ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1845 νόμου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους.»

§60ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὑποβάλλω δύο παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Πρῶτον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9· νομίζω, ὅτι θέλει εἶσθαι ἴσως πολυτέλεια νὰ γίνηται νέα ἐκλογὴ ἐν περιπτώσει κενώσεως τῆς θέσεως ἐπαρχιακοῦ συμβούλου. Καλλίτερον νομίζω ἤθελεν εἶσθαι, ἐὰν ἐπληροῦτο διὰ τοῦ ἐπιλαχόντος ἡ θέσις.

§61Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ λέγει ὁ παλαιὸς νόμος.

§62ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἴσως δὲ θέλει δοθῆ καὶ ὀλιγωτέρα προσοχὴ κατὰ τοιαύτην ἐπαναληπτικὴν ἐκλογήν, παρὰ ὅση ἐδόθη τὴν πρώτην φοράν. Δεύτερον νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐντελῶς δίκαιον τὸ νομοθετούμενον διὰ τοῦ ἄρθρου 15, δηλαδὴ νὰ προεδρεύῃ τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου ὁ ἔπαρχος ἢ ὁ νομάρχης. Διότι θέτομεν πρόεδρον σώματος, ὅπερ προέρχεται ἐκ τῆς ἐλευθέρας ψήφου τοῦ λαοῦ, πρόσωπον, ὅπερ προέρχεται ἐκ τῆς μὴ ἐλευθέρας ἴσως θελήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ. Ὥστε νομίζω, ὅτι προτιμότερον ἤθελεν εἶσθαι ὁ πρόεδρος νὰ ἐκλέγηται ὑπὸ τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου ἐκ τῶν μελῶν αὐτοῦ, ὡς ὑπῆρχε καὶ ἐν τῷ προηγουμένῳ νόμῳ.

§63ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐγκρίνῃ, καλὸν εἶναι νὰ συντάξῃ τὴν τροπολογίαν, ἣν σκοπεῖ νὰ προτείνῃ ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 9, τῆς προβλεπούσης τὴν πλήρωσιν τῶν κενουμένων θέσεων τῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων. Ἴσως πρακτικῶς ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι χρήσιμος, θεωρητικῶς ὅμως δὲν εἶναι ὀρθή, διότι ἐπιλαχόντες εἶναι οἱ ψηφισθέντες ὑπὸ τῆς μειοψηφίας τῶν δήμων, διερμηνεύοντες ἑπομένω, τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας. Τὸ σύστημα τῆς ἀναζητήσεως καὶ τῆς γνώμης τῆς μειοψηφίας ἐν ταῖς ἐκλογαῖς πρέπει νὰ ἦναι ἄρτιον καὶ πλῆρες, νὰ μὴ τὸ εἰσαγάγωμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, τοῦ ὁποίου ἔτυχε νὰ ἐκλίπῃ ἓν μέλος, νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν δ’ αὐτὸ ἐν τῇ ἄλλῃ νομοθεσίᾳ. Διὰ τοῦτο θεωρητικῶς νομίζω, ὅτι ἡ γνώμη αὕτη δὲν εἶναι ὀρθή.

§64ΔΑΓΡΕΣ. Περὶ τοῦ προέδρου, κύριε Πρόεδρε;

§65ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Περὶ τοῦ προέδρου τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου ἡ διαφορὰ τῆς κατηγορίας τῆς ἐνεργοῦ διοικήσεως ἀπὸ τὴν βουλευομένην δὲν κωλύει, ἐξ ἐναντίας ὁ σκοπὸς δὲν ἀποτρέπει, ἀλλὰ συνηγορεῖ, ἵνα ἡ σύμπραξις αὐτῶν ἐπιζητῆται. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ μᾶς ἐπηρεάσῃ ἡ διαφορὰ τῆς κατηγορίας τῆς διοικήσεως. Ὁ ἔπαρχος, ὁ ὁποῖος ἐνασκεῖ τὴν ἐνεργὸν διοίκησιν, πρέπει νὰ συσκέπτηται καὶ συμβουλεύηται μετὰ τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου, καὶ νὰ ἀκούῃ τὰς γνώμας αὐτοῦ καὶ περὶ τῆς διοικήσεως τῆς δημοτικῆς, καὶ περὶ τῆς ἀστυνομικῆς ἐν γένει, καὶ νὰ προΐσταται τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων καὶ διευθύνῃ τὰς ἐργασίας αὐτῶν. Δὲν πρόκειται νὰ λύσῃ ζητήματα κατὰ πλειονοψηφίαν καὶ ἐπηρεάσῃ τὴν ψῆφον αὐτῶν, διότι πάντα τὰ μέλη τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων προέρχονται ἐξ ἐκλογῆς· προΐσταται ὅμως, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ εἰσηγητὴς ὅλων τῶν ἐργασιῶν, αἵτινες ὑπάγονται εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια πρὸς ἐξέτασιν καὶ γνωμοδότησιν. Ἀλλὰ καὶ ἂν προταθῇ νὰ γίνηται ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου κατ’ ἄλλον τρόπον, δὲν ἔχω κἀμμίαν δυσκολίαν, ἐπιθυμῶ μόνον νὰ μὴ ἐπέρχηται ἀπώλεια χρόνου.

§66ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§67ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν περιείχετο ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1836 περὶ ἐπαρχιακῶν συμβουλίων διάταξις, καθ’ ἣν ἐπληροῦντο αἱ χηρεύουσαι ἐκ θανάτου ἢ παραιτήσεως θέσεις τῶν ἐπαρχιακῶν συμβούλων δι’ ἐπιλαχόντων, τοῦτο δὲν ἦτο λάθος τοῦ συντάξαντος τὸν νόμον, ἀλλ’ ἦτο λάθος τοῦ μεταφράσαντος τὸν νόμον καὶ λάθος τῆς ἀντιγραφῆς τοῦ νόμου. Ἐν τῷ Βασιλικῷ Ἀρχείῳ ὑπάρχει τὸ πρωτόγραφον τοῦ νόμου τοῦ 1836 γερμανιστί, καὶ ἐκεῖ, ἐὰν παρατηρήσῃ τις, θέλει ἰδεῖ, ὅτι δὲν ὑπῆρχε τοιαύτη διάταξις· ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι ὁ μεταφραστὴς εἰσήγαγε τὴν διάταξιν αὐτήν.

§68ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κατὰ τὸν καταργηθέντα νόμον περὶ ἐπαρχιακῶν συμβουλίων, τὰ ἐπαρχιακὰ συμβούλια ἐμερίμνων περὶ ἐκλογῆς ἐνόρκων· ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ δὲν ἀναφέρεταί τι περὶ τούτου.

§69Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἰδιαίτερος νόμος περὶ τούτου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 26 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 27 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ὑπὸ τὰ στοιχεῖα ΧΜΖʹ νόμου τῆς 28 Ἰουλίου 1877 καὶ τῶν περὶ μισθοῦ τῶν μελῶν τοῦ δικαστηρίου τοῦ Ἀρείου Πάγου διατάξεων τοῦ νόμου ΦΛϚʹ τῆς 28 Μαΐου 1859. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Παπαγιαννακόπουλος).

§71ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὀφείλω, Κύριοι, νὰ συγχαρῶ ἐκ καρδίας τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν διὰ τὸ πρῶτον τοῦτο βῆμα πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεως τοῦ δικαστικοῦ ἡμῶν κλάδου. Εἶναι αὕτη, κατ’ ἐμέ, ἡ καλλίστη ἀπάντησις πρὸς τὰς ἱερεμιάδας, τὰς ὁποίας ἔψαλε κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ὁ ἐκ Ζακύνθου βουλευτὴς κ. Στεφάνου περὶ τῆς ὀλιγωρίας τοῦ δικαστικοῦ κλάδου, αἰτιώμενος τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν ἔσπευσεν ἐντὸς τεσσάρων ἢ πέντε μηνῶν νὰ πράξῃ αὐτὴ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπὶ 8 ὁλόκληρα ἔτη παρέλιπεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἧς αὐτὸς ἦτο ἔνθερμος θιασώτης, ν’ αὐξήσῃ δηλ. τὸν μισθὸν τῶν δικαστῶν. Ἐλπίζω δὲ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὴ περιορισθῇ εἰς τὸ πρῶτον αὐτοῦ βῆμα. Εἶναι βεβαίως τὰ μάλιστα ἐπείγουσα ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, διότι οὗτοι ἔχουσι μείζονας ἀνάγκας ἢ οἱ ἄλλοι δικαστικοὶ, ἔπρεπε δὲ ἀπὸ τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου ν’ ἀρχίσῃ ἡ τοιαύτη βελτίωσις. Ἀλλὰ ταχέως πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ Ἐφετῶν καὶ περὶ Πρωτοδικῶν. Καὶ τούτων ὁ μισθὸς πρέπει ν’ αὐξήσῃ, καὶ οὗτοι πρέπει νὰ καταστῶσιν ὅσον οἷόν τε ἀνεξάρτητοι ὑλικῶς. Δὲν εἶναι δὲ τὸ πρᾶγμα δύσκολον, ὅσον φαίνεται ἐκ πρώτης ἀπόψεως. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ πόρος τις πρὸς τοῦτο, καὶ ὡς τοιοῦτον θὰ συνίστων ἐγὼ τὸν ἑξῆς: Εἰσάγονται, Κύριοι, εἰς τὰ δικαστήριά μας ἕως 150 χιλιάδες ὑποθέσεων ἐτησίως. Ἐὰν ἐφ’ ἑκάστης αὐτῶν ὑπολογίσωμεν κατὰ μέσον ὅρον δύο χαρτόσημα διὰ προτάσεις, καὶ αὐξήσωμεν τὸ τέλος τῶν χαρτοσήμων ἐκ μιᾶς εἰς δύο δραχμὰς, θὰ ἔχωμεν οὕτω πως αὔξησιν τῆς οἰκείας προσόδου τοῦ Δημοσίου κατὰ 300,000 δραχμὰς, αἵτινες θὰ ἐπήρκουν διὰ τὴν προτεινομένην βελτίωσιν τῆς μισθοδοσίας τῶν Ἐφετῶν καὶ Πρωτοδικῶν. Τὴν αὔξησιν ταύτην τοῦ τέλους τοῦ χαρτοσήμου τῶν προτάσεων προθύμως θὰ ὑφίσταντο, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, οἱ δικηγόροι καὶ οἱ διάδικοι, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι τοιουτοτρόπως θὰ εἶχον ὡς ἀντάλλαγμα τὴν ἐνημερότητα τοὐλάχιστον τῶν δικαστηρίων. Τὴν πρότασιν ταύτην ὑποβάλλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς μελέτην, μὲ τὴν παράκλησιν, ἂν εὕρῃ αὐτὴν ὀρθὴν, νὰ τὴν ἀσπασθῇ καὶ ὑποβάλῃ τὰ σχετικὰ νομοσχέδια κατὰ τὴν προσεχῆ τῆς Βουλῆς σύνοδον. Τό γε νῦν ἔχον ὅμως ὑποβάλλω τροπολογίαν τινὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: Συμφωνῶ μὲν ὡς πρὸς τὸν μισθὸν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν ἐκ δραχμῶν 600 ἅμα τῷ διορισμῷ, προτείνω ὅμως τὴν αὔξησιν μετὰ πενταετῆ ὑπηρεσίαν εἰς 650 καὶ μετὰ δεκαετῆ εἰς 700 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Οὐδεὶς θὰ εὕρῃ ὑπέρογκον τὸ ποσὸν τοῦτο, ἂν ἀναλογισθῇ, ὅτι μόλις μετὰ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν ὁ Ἀρεοπαγίτης φθάνει εἰς τὸν μισθὸν, τὸν ὁποῖον σήμερον λαμβάνει ὁ νομικὸς σύμβουλος ἅμα τῷ διορισμῷ αὐτοῦ. Ἐγὼ δὲ οὐδόλως εὑρίσκω τὴν θέσιν τούτου ἀνωτέραν τῆς τοῦ Ἀρεοπαγίτου. Ἀνάλογον αὔξησιν προτείνω διὰ τὸν μισθὸν τοῦ Ἀντιπροέδρου ἐκ δραχμῶν 650 εἰς 750. Τέλος εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει ὁμοῦ μετὰ τοῦ μισθοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν ν’ αὐξήσῃ καὶ ὁ μισθὸς τῶν προέδρων τῶν Ἐφετῶν. Τούτων ἡ θέσις, κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῶν Δικαστηρίων, εἶναι, ὡς γνωστὸν, ἀνωτέρα τῆς τῶν Ἀρεοπαγιτῶν· δὲν θὰ ἦτο λοιπὸν ἄτοπον, ἂν μείνῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ὡς ἔχει, οἱ πρόεδροι τῶν Ἐφετῶν νὰ λαμβάνωσιν ἐφεξῆς 100 δραχμὰς ὀλιγώτερον, ἐνῷ μέχρι τοῦδε ἔχουσιν ἀνώτερον μισθὸν τοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν; Ἐλπίζω, Κύριοι, ἡ Βουλὴ νὰ εὕρῃ δικαίαν καὶ ν’ ἀποδεχθῇ τὴν τοιαύτην τροπολογίαν, ἐφ’ ᾧ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω αὐτὴν καὶ ἐγγράφως, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν δευτέραν τοῦ νομοσχεδίου συζήτησιν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 283).

§73ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μεριμνήσῃ ἐν γένει περὶ τῶν δικαστῶν τοῦ Κράτους, διότι πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ ληφθῇ ὁριστικὴ πρόνοια. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι τῆς γνώμης ἡ αὔξησις νὰ γείνῃ ἀποτόμως, ἀλλὰ κατὰ κλίμακά τινα, οὕτως εἰπεῖν, διότι δὲν εἶναι πρέπον ὁ κατὰ πρώτην φορὰν εἰσερχόμενος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν Πρωτοδίκης νὰ λαμβάνῃ τὸν αὐτὸν μισθὸν μὲ τὸν ἔχοντα δεκαετῆ ὑπηρεσίαν.

§74ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχει διαφορά.

§75ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀλλ’ αὐτὴ δὲν εἶναι ἀρκοῦσα.

§76ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν πιστεύω, Κύριοι, νὰ ὑπάρχῃ νομικὸς ἢ δικηγόρος εἰς τὸ σῶμα τοῦτο, ὅστις δὲν θὰ συνομολογήσῃ μετ’ ἐμοῦ τὴν ἀλήθειαν, ὅτι ἡ ἀφορμή, ἧς ἕνεκα οἱ κύριοι Ἀρεοπαγῖται κατέστησαν ὀλίγον ὀκνηροί, εἶναι ἡ σύστασις τοῦ θεσμοῦ τῶν Νομικῶν Συμβούλων, οἵτινες ἂν καὶ δὲν ἐργάζονται πλειότερον τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, ἐν τούτοις λαμβάνουσι μεγαλειτέρας ἀντιμισθίας, δὲν ἀρνοῦμαι δέ, ὅτι πολλάκις παρὰ πολλῶν ἤκουσα ὡς ἀφορμὴν ταύτην, τὴν ὁποίαν ὡς αἰτίαν ὁμολογῶ καὶ ἐγώ. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐνομίσθη αὐτὴ αὕτη ἡ ὕπαρξις Νομικῶν Συμβούλων, λαμβανόντων τοσοῦτον ὑπερόγκους μισθούς, ὡς ἐξευτελιστική, οὕτως εἰπεῖν, διὰ τὸν Ἄρειον Πάγον. Δὲν δύναμαι λοιπόν, παρὰ νὰ συγχαρῶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, τοῦ νὰ θελήσῃ ὄχι μόνον νὰ καταστήσῃ τοὺς Ἀρεοπαγίτας μᾶλλον φιλέργους, ἀλλὰ καὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ αὐτοὺς, ὄχι διότι οἱ μισθοὶ εἶναι ἱκανοὶ ἀπολύτως, οὐδὲ δύνανται νὰ παραβληθῶσι μὲ τοὺς μισθοὺς, τοὺς ὁποίους λαμβάνουν π.χ. οἱ Ἀρεοπαγῖται ἐν Γαλλίᾳ, ὅπου ὁ πρόεδρος λαμβάνει 25,000, οἱ δὲ Ἀρεοπαγῖται 18,000 ἐτησίως, ἀλλὰ διότι οἱ μισθοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐδόθησαν εἰς τοὺς Ἀρεοπαγίτας κατὰ τὴν ἐποχήν, καθ’ ἣν ἱδρύθη ὁ Ἄρειος Πάγος, ἦσαν ἀνάλογοι πρὸς αὐτήν, ἐνῷ ἔκτοτε αἱ βιωτικαὶ ἀνάγκαι ηὔξησαν κατὰ πολύ, ὁ δὲ βίος κατέστη λίαν δαπανηρός. Συγχαίρω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὸ πρῶτον βῆμα, παρακαλῶ ὅμως αὐτόν τε καὶ τοὺς εἰδικωτέρους μου νὰ μελετήσωσι τὸ ζήτημα τῶν παρέδρων παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ. Οἱ πάρεδροι, Κύριοι, εἶναι σύστημα παλαιόν. Εἶναι ἄνθρωποι ἐπιστήμονες μὲν, μὴ δυνάμενοι ὅμως νὰ ἐξισωθῶσι πρὸς ἰσοβίους καὶ παγίους δικαστάς. Ὁ Ἄρειος Πάγος εἶναι τὸ ἀνώτατον δικαστήριον, καὶ ἐξ αὐτοῦ πρόκειται νὰ δοθῇ τὸ τελευταῖον ἡ δικαιοσύνη εἰς σπουδαιοτάτας ὑποθέσεις. Δέν μοι φαίνεται ὅθεν ὀρθὸν νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τόσον σοβαρὰς ὑποθέσεις καὶ νὰ παρίστανται εἰς τὰς συνεδριάσεις καὶ τὰς διασκέψεις ἄνθρωποι ξένοι τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἔχοντες ὡς ἔργον βιοποριστικὸν τὸ δικηγορεῖν καὶ οἱ ὁποῖοι αὔριον θὰ ἔχωσι νὰ ὑπερασπίσωσιν ὑποθέσεις των. Ἄν σήμερον κατηγορῆται καὶ θεωρῆται περιττὸς ὁ τοιοῦτος θεσμὸς διὰ τὰ κατώτερα δικαστήρια, πολλῷ μᾶλλον θὰ ᾖναι ἄτοπον νὰ εἰσαγάγωμεν τὸν θεσμὸν αὐτὸν εἰς τὸ μεγαλείτερον δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν. Ἐγώ, ὅπως μὴ δώσω ἀφορμὴν εἰς συζητήσεις ματαίας καὶ παρακωλυθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δι’ οὗ θὰ λείψῃ ἡ ἀφορμὴ τῶν παραπόνων τῶν κυρίων Ἀρεοπαγιτῶν, καὶ δι’ οὗ ἐλπίζω ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος θὰ γείνῃ ἐνήμερος, δὲν ἐπαρουσίασα τροπολογίαν’ παρακαλῶ ὅμως τοὺς κυρίους συναδέλφους, τοὺς εἰδικωτέρους μου, ὡς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει τὴν πρότασίν μου ταύτην καὶ σοβαρῶς νὰ τὴν μελετήσωσιν, ὅπως μὴ εἰσαγόμενος ὁ θεσμὸς τῶν παρέδρων μειώσῃ τὴν ἀξίαν αὐτοῦ τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§77Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν κατέθεσα εἰς τὸ Προεδρεῖον σημείωμα, δι’ οὗ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, περιέχοντα πληροφορίας ἀναγκαιούσας μοι ἀπαραιτήτως διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συστήσῃ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους του νὰ μὴ δείξωσι τὴν αὐτὴν ἀσύγγνωστον ὀλιγωρίαν, τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦδε ἔδειξαν, ἴσως διότι ἦσαν ἀπησχολημένοι μὲ τὰς προσωπικὰς μεταβολάς. Μάλιστα παρακαλῶ νὰ καταθέσῃ καὶ τὰς προηγουμένας πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα καὶ αἵτινες δὲν κατετέθησαν. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὑπάρχει ἡ ἑξῆς περικοπή: «ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῶν παρέδρων οὐχὶ σπανία ματαίωσις τῶν συνεδριάσεων...» δηλ. παραδέχεται ὅτι ἐματαιοῦντο αἱ συνεδριάσεις τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς ἐλλείψεως παρέδρων. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ παρακαλῶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν πραγματικῶς ἐματαιώθησαν ἐπὶ τῷ λόγῳ τούτῳ καὶ πόσαι συνεδριάσεις, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν διάρκειαν ἑνὸς ἔτους, διότι μὲ τὸ νὰ λέγῃ τις τοῦτο ἀορίστως, δὲν ἀποδεικνύει τίποτε.

§78ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὴν πληροφορίαν ταύτην δὲν ἔλαβον ἐπισήμως παρὰ τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐπληροφορήθην ὅμως παρὰ τῶν ἀξιοτίμων δικηγόρων καὶ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, εἰς τοὺς ὁποίους εἶχεν ὑποβληθῆ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅτι πλειστάκις ἐματαιώθησαν συνεδριάσεις τοῦ Ἀρείου Πάγου ἕνεκεν τῆς ἐλλείψεως ἑνὸς Ἀρεοπαγίτου, ὅπερ δὲν ἤθελε συμβῆ, ἐὰν ὑπῆρχον πάρεδροι.

§79Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἠδύνατο εἷς Ἀρεοπαγίτης ἐκ τοῦ ἄλλου τμήματος ν’ ἀναπληρώσῃ τὸν ἐλλείποντα;

§80ΖΑΙΜΗΣ. Βεβαίως ὄχι.

§81ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ματαίωσις τῶν συνεδριάσεων προέρχεται ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ, διότι οἱ ὁρισθέντες εἰς τὸ ἓν τμῆμα δυσκολεύονται νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ ἄλλου τμήματος. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπαρκὴς λόγος, ἵνα εἰσαχθῇ παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ ὁ θεσμὸς τῶν παρέδρων. Οἱ πάρεδροι, μὴ ὑποχρεούμενοι εἰς τὴν μελέτην τῶν ζητημάτων, καὶ πάρεργον ἔχοντες τὸ ἔργον τοῦτο, τυχαίως δὲ συμπληροῦντες τὸν Ἄρειον Πάγον, καὶ μελετῶντες τὰ ζητήματα ἐὰν συμβῇ νὰ ἔχωσι καιρὸν, ἥκιστα εἶναι πρόσφοροι διὰ τὴν καλὴν τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐργασίαν, καὶ συνήθως δέχονται νὰ γείνωσι πάρεδροι παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ δικηγόροι μὴ ἐπαρκῶς προπαρεσκευασμένοι διὰ τῆς πείρας· διότι οἱ δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν διαθέσιμον καιρὸν πρὸς τοιαύτην ἐργασίαν, ἕνεκα τῆς πελατείας αὐτῶν, βεβαίως δὲν θὰ δεχθῶσιν, ἢ ἂν δεχθῶσι, βεβαίως δὲν θὰ καταγίνωνται ὡς δεῖ εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, καὶ οὕτω αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ἀρείου Πάγου θέλουσι καταρτίζεσθαι μόνον ὑπὸ πέντε δικαστῶν, διότι εἰς τοιαύτην περίστασιν οἱ πάρεδροι δὲν καλοῦνται εἰς τὰς διασκέψεις, ἀλλ’ ἀφοῦ καταρτισθῇ ἡ ἀπόφασις, ἀνακοινοῦται ἁπλῶς εἰς αὐτοὺς πρὸς ὑπογραφήν. Ἂν, ὡς φρονῶ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀρκεσθῇ εἰς τὴν προσθήκην δύο μόνον Ἀρεοπαγιτῶν, ἀντὶ τῶν τεσσάρων, οὓς προτείνει, καὶ ἂν τὰ μέλη τοῦ ἑνὸς τμήματος ὑποχρεῶνται καλούμενα νὰ δίδωσι τὴν ἐπικουρίαν αὑτῶν εἰς τὸ ἄλλο τμῆμα πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ δικαστηρίου καὶ κατὰ τὴν διάσκεψιν, θὰ ἠδύνατο νὰ παραλείψῃ τοὺς παρέδρους. Ἐπὶ τῶν ἄλλων προτάσεων ἐπιφυλάσσομαι ἐν τῇ τρίτῃ συζητήσει νὰ ὁμιλήσω· παρατηρῶ ὅμως, ὅτι ἡ ἀποδοθεῖσα ἀκηδεία εἰς τοὺς Ἀρεοπαγίτας δὲν εἶναι δικαία, καὶ μάλιστα ὡς προερχομένη ἐκ τοῦ λόγου, τὸν ὁποῖόν τινες ἀνέφερον. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἀρείου Πάγου δὲν ηὔξησεν ἀφ’ ὅτου ηὔξησεν ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ὀργανισμὸς συνετέλεσεν εἰς τοῦτο. Ὁ λόγος ὅτι ἡ μεγαλειτέρα μισθοδοσία τῶν νομικῶν συμβούλων ἔφερεν ὀκνηρίαν εἰς τοὺς Ἀρεοπαγίτας δὲν εἶναι ἀκριβής, διότι ὁ ἀνώτερος μισθὸς τῶν συμβούλων δὲν ἐδόθη αὐτοῖς ὡς δεῖγμα μείζονος ἀξίας, ἀλλ’ ὡς ἀμοιβὴ πλείονος ἐργασίας. Ὅτι δὲ τοιαύτη αἰτία δὲν εἶναι ἡ ἐλαττώσασα τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀποφάσεων, μαρτυρεῖ τοῦτο, ὅτι καὶ πρὸ τοῦ νόμου περὶ νομικῶν συμβούλων ἐξεδίδετο ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς ἀποφάσεων, ὅπως καὶ μετὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον. Γνωρίζω ὅτι δὲν εὑρίσκοντο ἐκ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν εὐκόλως νομικοὶ σύμβουλοι, καὶ ὅτι ὑπῆρξε καὶ σύμβουλος ἐγκαταλείψας καὶ τὴν θέσιν αὐτὴν, ἵνα ἐπανέλθῃ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Ἡ ἐργασία δὲ τοῦ συμβούλου εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα καὶ κοπιωδεστέρα, ὡς ἔχουσα καὶ ὑλικοὺς κόπους· ὅθεν ἡ μείζων ἀποζημίωσις τοῦ συμβούλου εἶναι εὔλογος, καὶ δικαία. Τοῦτο δὲ καὶ οἱ Ἀρεοπαγῖται ἀναγνωρίζουσιν, ἐλπίζω. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἐπαναλαμβάνω ὅτι κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν θὰ λάβω τὸν λόγον.

§82ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπέβαλον καὶ ἐγὼ τροπολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ ζητῶ νὰ προστεθῶσι καὶ ἕτεραι ἀκόμη διατάξεις, ἀναγόμεναι ἐν γένει εἰς τὴν διαῤῥύθμισιν τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου. Τὴν τροπολογίαν μου ταύτην δὲν θ’ ἀναπτύξω σήμερον, ἐπιφυλασσόμενος νὰ τὸ πράξω κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν· παρατηρῶ μόνον, ὅτι ἐλλείψεις εἰσεχώρησαν κατὰ τὴν ἀντιγραφὴν τῆς τροπολογίας μου, καὶ καθιστῶ τοῦτο γνωστὸν ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 εἰς τὸ τέλος τοῦ δευτέρου ἐδαφίου ὑπάρχει προσθήκη: «δύναται ὅμως ἕκαστον τῶν τμημάτων, παρ’ ᾧ ἤθελεν ἀναφυῆ τὸ ζήτημα, νὰ προκαλῇ νέαν ἐξέτασιν ὑπὸ τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου.»

§83ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τότε πρέπει νὰ διαταχθῇ ἡ ἀνατύπωσις τῆς τροπολογίας μὲ τὴν διόρθωσιν.

§84ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς πρώτην μὲν συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: ά) Περὶ ἐκτυπώσεως βραχειῶν ἐπιστολῶν καὶ παρασκευῆς ταινιῶν καὶ φακέλλων φερόντων ἔκτυπον γραμματόσημον, καὶ βʹ) Περὶ κατασκευῆς μονίμου δεξαμενῆς ἐντὸς τοῦ λιμένος Πειραιῶς· εἰς δευτέραν δὲ συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: ά) Περὶ παραχωρήσεως δωρεὰν εἰς τὸν δῆμον Κέας τοῦ ὕδατος τοῦ ἐν τῷ ἀγρῷ Καμπανέλλι τῆς διαλελυμένης μονῆς Δάφνης πηγάζοντος. βʹ) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 135,391 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1890, καὶ γʹ) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 1100 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1890 τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν παρὰ τῇ Διευθύνσει τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἀστυνομικῶν κλητήρων. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§86ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ 4ον ἄρθρον, ἔχον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δημοσιεύσεως αὐτοῦ».

§87ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἀναγνωσθὲν ἄρθρον, ὡς ἄρθρον τον, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συντάξεως τῶν οἰκογενειῶν τῶν μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν Ἐφετείων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). Ἐνταῦθα ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, προτείνοντος νὰ προστεθῇ ἐδάφιον δεύτερον, ἔχον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ὑπολογίζεται ἡ σύνταξις τῶν οἰκογενειῶν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, ὅσοι ἀπεβίωσαν μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τριάκοντα ἐν ὅλῳ ἐτῶν ὑπηρεσίας, ἂν διετέλεσαν ἐπὶ δεκαετίαν τοὐλάχιστον εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀρεοπαγίτου.»

§90ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται δεκτὴ ἡ προσθήκη, διότι ἡ τροπολογία αὕτη τροποποιεῖ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ᾼΡΚΑʹ νόμου, ἐνῷ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι καθαρῶς ἑρμηνευτικόν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας δύναται ν’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἰδίας προτάσεως.

§91ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰσήγαγε νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον κανονίζεται ἡ σύνταξις τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, ὅσοι ὑπηρέτησαν 35 ἔτη καὶ ἀπεβίωσαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ· οὐδαμόθεν δ’ ἐξάγεται, ὅτι προέβη εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἵνα ἑρμηνεύσῃ νόμον. Πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, περὶ Ἀρεοπαγιτῶν, ὅσοι ἀπεβίωσαν μὲ 35 ἐτῶν ὑπηρεσίαν. Ἐγὼ προτείνω νὰ λάβωμεν πρόνοιαν καὶ περὶ ἐκείνων, ὅσοι ἀπεβίωσαν μετὰ 30 ἐτῶν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ διετέλεσαν 10 ἔτη Ἀρεοπαγῖται. Κατὰ πόσον δύναται νὰ θεωρηθῇ ἡ πρότασίς μου ἀπαράδεκτος, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω. Καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι σκοπεύει νὰ ἑρμηνεύσῃ νόμον, ἀφοῦ ἐκδίδεται πρὸς τοῦτο νέος νόμος, δύναται νὰ περιληφθῇ συγχρόνως ἐν αὐτῷ καὶ ἡ τροπολογία μου· ὥστε δύναται μὲν ἡ Βουλὴ νὰ μὴ παραδεχθῇ αὐτὴν κατ’ οὐσίαν, ὄχι ὅμως καὶ νὰ τὴν θεωρήσῃ ὡς ἀπαράδεκτον.

§92ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἑρμηνευτικὸν, προκύπτει ἐκ τῆς ἐκθέσεως, ἐν τῇ ὁποίᾳ σαφῶς δηλοῦται τοῦτο. Ἀλλὰ διαφωνῶ καὶ κατ’ οὐσίαν, διότι ἐνῷ ὁ νόμος ᾼΡΚΑʹ μεριμνᾷ περὶ τῶν μελῶν τοῦ Ἐφετείου καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας περιορίζει τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον θέλει ν’ ἀπονείμῃ εἰς τοὺς Ἀρεοπαγίτας μόνον. Θέλει δὲ, αἱ χῆραι ἢ τὰ τέκνα τῶν τοιούτων δικαστῶν νὰ χαίρωσι τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως, ἐνῷ οἱ σύζυγοι καὶ οἱ πατέρες αὐτῶν δὲν ἔχουσι τοιοῦτον δικαίωμα.

§93ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀληθῶς ἡ τροπολογία μου ἀφορᾷ εἰς μόνους τοὺς Ἀρεοπαγίτας. Τοῦτο ἐπίτηδες τὸ ἔπραξα, φρονῶν ὅτι αἱ θέσεις τῶν Ἀρεοπαγιτῶν εἶναι ἀνώτεραι θέσεις δικαστικαί, εἰς τὰς ὁποίας μετὰ μακρὰν ὑπηρεσίαν ἀνέρχονται οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι, γινόμενοι Ἀρεοπαγῖται, εἰς οὐδεμίαν πλέον δύνανται ν’ ἀποβλέπωσιν εἰς τὸ μέλλον προαγωγὴν καὶ βελτίωσιν τῆς θέσεώς των, διότι, καὶ ἂν κενωθῇ θέσις Προέδρου Ἀρείου Πάγου, αὕτη θὰ πληρωθῇ δι’ ἑνὸς ἐξ αὐτῶν, ἢ διά τινος διακεκριμένου ἐπιστήμονος, ἐκτὸς τοῦ Ἀρείου Πάγου εὑρισκομένου. Ἠθέλησα λοιπὸν, εἰς τοὺς Ἀρεοπαγίτας, τοὺς ὑπηρετήσαντας δεκαετίαν ἐν τῷ βαθμῷ τούτῳ, νὰ παράσχω μίαν ἐλπίδα, ὅτι, ἂν ἀποθάνωσιν αἰφνηδίως καὶ δὲν δυνηθῶσι νὰ λάβωσι σύνταξιν, θὰ λάβωσιν αἱ οἰκογένειαί των σύνταξιν κατά τι μεγαλειτέραν ἐκείνης, ἣν κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον λαμβάνουσι, καὶ ἂν δὲν ἔχωσιν ἐν ὅλῳ 35 ἐτῶν ὑπηρεσίαν, ἀρκεῖ ὅτι διετέλεσαν ἐπὶ δέκα ἔτη ὡς μέλη τοῦ Ἀρείου Πάγου. Διότι ὑπάρχουσιν ἀρχαῖοι Ἀρεοπαγῖται, εἰσελθόντες ἀμέσως εἰς ἀνωτέρας δικαστικὰς θέσεις καὶ μὴ ἔχοντες προηγουμένας μικρὰς ὑπηρεσίας, ὥστε νὰ συμπληρῶσιν ἐν ὅλῳ 35 ἐτῶν ὑπηρεσίαν· πιθανὸν μάλιστα νὰ διωρίσθησαν διακεκριμένοι νομομαθεῖς ἀπ’ εὐθείας Ἀρεοπαγῖται, καὶ νὰ διατελῶσιν ἐπὶ 30 ἔτη ὡς τοιοῦτοι. Ἡ σύνταξις τῶν οἰκογενειῶν τῶν τοιούτων ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ κανονισθῇ ἐπὶ τοῦ ὅλου μισθοῦ, καὶ φρονῶ ὅτι δικαιολογημένος εἶναι ὁ περιορισμὸς τῆς προτάσεώς μου, ἀφορώσης εἰς μόνους τοὺς Ἀρεοπαγίτας, διότι αὐτοὶ ἔχουσι ἀνάγκην ἰδιαιτέρας προστασίας.

§94ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός.). Διατυπώσατε καθαρώτερον τὴν τροπολογίαν σας, καὶ αὔριον τὴν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψει.

§95ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀναβολὴν τῆς περαιτέρω συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου;

§97ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ εἰσπράξεως τῶν φόρων οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων τοῦ δήμου Ἀθηναίων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§99ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τροπολογίαν, ἣν θέλω ὑποβάλει, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ἐπιβάλληται τὸ πρόσθετον τέλος τῶν 20% ἐν περιπτώσει μὴ ἐμπροθέσμου πληρωμῆς τῶν καθυστερούντων φόρους οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων· διότι ἡ μὴ ἐμπρόθεσμος πληρωμὴ δὲν προέρχεται ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν φορολογουμένων, ἀλλ’ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Ἡ ὑπηρεσία δὲν κατορθοῖ νὰ βεβαιοῖ τὸν φόρον ἐμπροθέσμως· τούτου ἕνεκα οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐν μέρει καὶ τοῦ Πειραιῶς εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ καταβάλλωσι φόρους δύο ἢ καὶ πλειόνων ἐτῶν· οἱ ἀτυχεῖς φορολογούμενοι εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ καταβάλλωσι ποσὰ ὑπέρογκα, 3,000 δραχμὰς καὶ πλέον, ἔκ τε οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων· ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ καταβολὴ αὕτη νὰ γείνῃ ἀθρόα; Ἐπειδὴ λοιπὸν ἡ ὑπαιτιότης τῆς ἐμπροθέσμου καταβολῆς, ἡ ἐξομοιοῦσα τὰ χρέη τῶν πολιτῶν, προέρχεται ἐκ τῆς ὑπηρεσίας καὶ οὐχὶ ἐκ τῶν φορολογουμένων, εἶναι δίκαιον νὰ μὴ ὑποβάλλωνται εἰς τὸ πρόσθετον τέλος, ἢ πρέπει τοὐλάχιστον νὰ δοθῇ προθεσμία μείζων.

§100ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀκριβῶς διότι δὲν εἶναι σφάλμα τῶν φορολογουμένων, ἀλλὰ τῆς ὑπηρεσίας, ἔφερα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, οὗτινος ὁ σκοπὸς εἶναι εὐεργετικός. Ἄνευ αὐτοῦ οἱ πολῖται τῶν Ἀθηνῶν ἤθελον εὑρεθῆ εἰς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσουν ἐκτάκτως περίπου 7,000,000 ἐντὸς τοῦ 1891· διὰ τοῦτο παρατείνομεν τὴν προθεσμίαν μέχρι τοῦ 1893. Τοῦτο εἶναι μία εὐκολία, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν. Ὁ τρόπος ὅμως τῆς εἰσπράξεως καὶ ἡ ἐκβίασις πρὸς εἴσπραξιν δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἐὰν κάμωμεν ἐξαίρεσιν εἰς τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως, τότε εἰσερχόμεθα εἰς ἄλλας ἐξαιρέσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἠξεύρω διατὶ δὲν θὰ παραδεχθῶμεν καὶ διὰ τοὺς ἄλλους φόρους. Παρέχοντες τὴν εὐκολίαν τῆς προτάσεως τῶν πρὸς πληρωμὴν προθεσμιῶν διὰ τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου, δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ εἰσπράξεων, ἥτις ἀποτελεῖ θέμα διάφορον τοῦ προκειμένου.

§101ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρέχει μικράν τινα εὐκολίαν....

§102ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μεγίστην.

§103ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι μικρὰ, κύριε Ὑπουργὲ, διότι δὲν ἀποβλέπετε εἰς τὸ ὅτι ἡ ὑπηρεσία, ἥτις ἀτυχῶς ἐν Ἀθήναις πάντοτε χωλαίνει ὡς πρὸς τὴν βεβαίωσιν τῶν φόρων τούτων, προὐκάλεσεν ἐξ ἰδίου σφάλματος καὶ ἑτέρας τινὰς νομοθετικὰς πράξεις πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἐτῶν, καὶ πάλιν ὑπεχρεώθη ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ ψηφίσῃ νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνέβαλε τὴν πληρωμὴν διὰ μιᾶς πολλῶν ἐνιαυσίων δόσεων. Σήμερον, κατὰ τὸ 1891, εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ φορολογούμενοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον τοῦ 1889. Εἰς τὰ σφάλματα ταῦτα τῆς ὑπηρεσίας πρέπει νὰ τεθῇ φραγμός τις, διότι πλὴν τοῦ 1889 εἶναι ὑπόχρεοι ἕνεκα τοῦ προηγουμένου νόμου νὰ πληρώσωσι καὶ τὸ 1885 ὁλόκληρον καὶ ὁλόκληρον τὸν φόρον τοῦ 1891. Βλέπετε ὅτι, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν οὕτω, μετὰ δύο ἢ τρία ἔτη, ὅτε θὰ ἔλθῃ ἡ νέα βεβαίωσις τῶν φόρων, θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη νέας εὐκολίας νομοθετικῆς, καὶ θὰ ἔχωμεν τὰς προηγουμένας δῆθεν εὐκολίας, ὥστε ἀθροιστικῶς θὰ πληρώνωμεν πάλιν ὑπέρογκα ποσὰ, καὶ ταῦτα πάντα ἐκ σφαλμάτων τῆς ὑπηρεσίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θέλει ἐκτελέσει τὴν διόρθωσιν τῆς ὑπηρεσίας τῆς Ἐφορίας Ἀττικῆς καὶ Πειραιῶς ὅσον ἀφορᾷ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι σήμερον εἶναι δίκαιον νὰ δεχθῇ τροποποίησίν τινα, ὁρίζουσαν τὸν τρόπον τῆς καταβολῆς τῆς ληγούσης τριετίας τοῦ φόρου, ἢ τοὐλάχιστον νὰ δεχθῇ διαίρεσιν, ὥστε ἐντὸς τοῦ ἔτους νὰ κατασταθῇ δυνατὸν νὰ πληρώνωσιν εἰς τέσσαρας δόσεις οἱ δημόται τὸν φόρον, διότι τοῦτο οὔτε τὸ Δημόσιον βλάπτει, οὔτε τὸν φορολογούμενον πιέζει. Θέλω ὑποβάλει τὴν πρότασίν μου, διὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια: αʹ) Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 70,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1891. βʹ) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 417,500 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1890. γʹ) Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 400,000 πὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1891).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τῶν νόμων περὶ προξενικῶν ἀρχῶν.

§105ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ διὰ τὸ προκείμενον, Κύριοι, καὶ διὰ τὸ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ προξενικῶν ἀρχῶν νόμων ἔχω ν’ ἀπευθύνω διαφόρους παρατηρήσεις. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας θὰ προὐτίμων νὰ ὑποβάλω μᾶλλον εἰς εἰδικὴν τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴν, ἐὰν κατηρτίζετο τοιαύτη καὶ παρεπέμποντο εἰς αὐτὴν τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος νομοσχέδια.

§106ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Καὶ διατὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ ὄχι ἐδῶ, εἰς τὴν Βουλήν;

§107ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι πρόκειται ἐν πολλοῖς περὶ ἀντικειμένων, περὶ ὧν δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ τις ἐλευθέρως ἐν δημοσίᾳ συνεδρίᾳ. Ἀφοῦ ὅμως τὰ νομοσχέδια δὲν παρεπέμφθησαν εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ λάβω ἐνταῦθα τὸν λόγον, καὶ νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτῶν ἐν περιορισμῷ τινι πάντοτε. Σήμερον θ’ ἀσχοληθῶ μόνον περὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Δι’ αὐτοῦ τρία τινὰ ἐπεδιώκοντο κυρίως. Ἐν πρώτοις καταργοῦνται, ὡς πρὸς τοὺς γενικοὺς προξένους, αἱ περὶ παύσεων διατάξεις τῶν ἄρθρων 56, 57 καὶ 58 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου τῆς 21 Δεκεμβρίου 1877, ὡς ἐτροποποιήθησαν ταῦτα διὰ τῶν νόμων ΑΣΙΓʹ τῆς 19 Ἰουλίου 1885 καὶ ΑΦΛΔʹ τῆς 28 Μαΐου 1887, μένουσι δ’ αὗται ἐν ἰσχύϊ μόνον ὡς πρὸς ἐκείνους τοὺς γενικοὺς προξένους, οἵτινες εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διὰ διαγωνισμοῦ ἢ ὡς ἀκόλουθοι πρὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1882, ἢ ὡς γραμματεῖς Προξενείου μετὰ ταῦτα. Εἶτα προτείνεται ἡ προαγωγὴ ἐνίων μὲν Προξενείων αʹ τάξεως εἰς Γενικὰ Προξενεῖα, ἐνίων δὲ Προξενείων βʹ εἰς αʹ τάξεως, καὶ ἐνίων Ὑποπροξενείων εἰς Προξενεῖα βʹ τάξεως. Τέλος μετατρέπονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὰ Προξενικὰ πρακτορεῖα Πύργου καὶ Γιουργέβου εἰς ἔμμισθα Ὑποπροξενεῖα. Περὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν θεμάτων τούτων ὀφείλω νὰ κάμω ἰδιαίτερον λόγον. Ἀποδέχομαι, Κύριοι, κατ’ ἀρχὴν τὴν ἐξαίρεσιν τῶν γενικῶν προξένων ἐκ τῶν περιοριστικῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 56, 57 καὶ 58 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου, ὡς ταῦτα ἐτροποποιήθησαν διὰ τῶν νόμων ΑΣΙΓʹ καὶ ΑΦΛΔʹ προκειμένου περὶ παύσεως αὐτῶν. Καίπερ συμφωνῶν δὲ πρὸς ὅ,τι καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς παρατηρεῖ ἐν τῇ αἰτιολογικῇ αὐτοῦ ἐκθέσει, ἐξαίρων τὸ γεγονός, καθ’ ὃ, οὐδενὸς προσόντος ἀπαιτουμένου πρὸς διορισμὸν γενικῶν προξένων, οὐδὲ κατὰ τὴν παῦσιν αὐτῶν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ περιορισμός τις εἰς τὴν διακριτικὴν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐξουσίαν, οὐδὲν ἧττον διαφωνῶ πρὸς αὐτὸν ὅσον ἀφορᾷ τὸν περιορισμόν, ὃν ἐννοεῖ νὰ τηρήσῃ ὡς πρὸς τὴν παῦσιν ἐκείνων τῶν γενικῶν προξένων, οἵτινες εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διὰ διαγωνισμοῦ, εἴτε ὡς ἀκόλουθοι πρὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου 1882, εἴτε ὡς γραμματεῖς Προξενείου μετὰ ταῦτα. Ἐγὼ βαίνω ἔτι περαιτέρω, καὶ ὑπολαμβάνων τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ προξένου θέσιν ἐμπιστοσύνης, εἶμαι κατὰ παντὸς περιορισμοῦ ἐν τῇ παύσει αὐτοῦ. Μόνον ἐπὶ τῶν προξένων καὶ τῶν κατωτέρων αὐτῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, ἐφ’ ὧν οἱ σχετικοὶ νόμοι ἀπαιτοῦσι προσόντα, ἀποδέχομαι τὰς περιοριστικὰς τῆς παύσεως διατάξεις, καὶ δὴ μόνον καθ’ ὅσον αὐτοὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν κεκτημένοι ἀληθῆ προσόντα, διαπιστωθέντα ἐν διαγωνισμῷ. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως, ὅτι εἶμαι καθ’ οἱουδήποτε περιορισμοῦ, προκειμένου περὶ παύσεως γενικοῦ προξένου, δι’ οὗ τὸν διορισμὸν οὐδὲν προσὸν ἀπαιτεῖται, καὶ οὗ ἡ θέσις εἶναι κατ’ ἀκολουθίαν θέσις ἐμπιστοσύνης.

§108ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἔτσι εἶναι· ἔχετε δίκαιον.

§109ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ ταῦτα ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ ψηφισθῇ μόνον μέχρι τῶν λέξεων «ἐπὶ τῶν γενικῶν προξένων», ἔχον ὡς ἑξῆς: «Αἱ περὶ παύσεων διατάξεις τῶν ἄρθρων 56, 57 καὶ 58 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου τῆς 21 Δεκεμβρίου 1877, ὡς ἐτροποποιήθησαν διὰ τῶν νόμων ΑΣΙΓʹ τῆς 19ης Ἰουλίου 1885 καὶ ΑΦΛΔʹ τῆς 28 Μαΐου 1887, δὲν ἐφαρμόζονται ἐπὶ τῶν γενικῶν προξένων».

§110ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἕως αὐτοῦ νὰ ἐπιμείνητε, καὶ ὄχι παρακάτω.

§111ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δυστυχῶς ὅμως δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐπιμείνω ἐγὼ μόνον· πρέπει ν’ ἀποδεχθῇ οὕτω τὸ ἄρθρον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐάν, παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν, ἐγίνοντο ἀποδεκταὶ αἱ περιοριστικαὶ τῆς παύσεως τῶν γενικῶν προξένων διατάξεις, ὡς πρός τινας μόνον κατηγορίας αὐτῶν, θὰ ὑπέβαλλον ἑτέραν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου. Νομίζω ὅτι εἰς τὰς τοιαύτας διατάξεις δὲν πρέπει νὰ ὑπαχθῶσι μόνοι οἱ πρὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1882 διαγωνισθέντες διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀκολούθου καὶ οἱ μετὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διαγωνισθέντες διὰ τὴν θέσιν γραμματέως Προξενείου. Εἶναι ἄδικον κατ’ ἐμὲ νὰ μὴ συμπεριληφθῶσιν εἰς αὐτὰς καὶ οἱ ἐκ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν προαχθέντες εἰς τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ προξένου καὶ οἱ μετὰ τὴν 1 Ὀκτωβρίου 1882 εἰσελθόντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ διαγωνισμόν, ὃν ὑπέστησαν εὐδοκίμως διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀκολούθου καὶ προαχθέντες ἱεραρχικῶς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ γενικοῦ προξένου. Οἱ ἐκ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν προερχόμενοι κέκτηνται ἤδη τὰ προσόντα τῶν ἐν ἰσχύι νόμων, ἡ μακρὰ δὲ αὐτῶν λειτουργία ἐν τῷ περὶ οὗ ὁ λόγος Ὑπουργείῳ μαρτυρεῖ, ὅτι ἀπέλαυον τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν κατὰ καιροὺς Ὑπουργῶν, ὡς τοιούτους δὲ εἶχε καθῆκον πρὸ παντὸς ἄλλου ὁ προϊστάμενος αὐτῶν Ὑπουργὸς νὰ προστατεύσῃ, συμπεριλαμβάνων αὐτοὺς εἰς τὰς περιοριστικὰς διατάξεις τῆς παύσεως τῶν γενικῶν προξένων. Ἀλλὰ παράδοξος μοὶ φαίνεται ἰδίᾳ ἡ ἀδικία, ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου προσγινομένη εἰς τοὺς μετὰ τὴν 1ην Ὀκτωβρίου 1882 εἰσελθόντας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ διαγωνισμὸν διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀκολούθου, ἥτις ἐλέγχει καὶ ἀνακολουθίαν τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον. Ἀφοῦ, Κύριοι, ὑπάγονται εἰς τὰς περιοριστικὰς διατάξεις οἱ πρὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου 1882 εἰσελθόντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ διαγωνισμὸν διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀκολούθου, δὲν εἶναι ἀνακολουθία νὰ ἐξαιρεθῶσιν αὐτῶν οἱ μετὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κατὰ τὸν αὐτὸν νόμον καὶ τὸ αὐτὸ διάταγμα ὑποστάντες ἐπίσης εὐδόκιμον διαγωνισμὸν διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀκολούθου; Δὲν εἶναι δὲ ἄδικον νὰ ἐξαιρῶνται οὗτοι τῶν περιοριστικῶν διατάξεων, καὶ νὰ μὴ ἐξαιρῶνται οἱ μετὰ τὴν 1ην Ὀκτωβρίου ὑποστάντες διαγωνισμὸν διὰ τὴν θέσιν γραμματέως Προξενείου; Εἶναι δὲ ὁ διαγωνισμὸς διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀκολούθου ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν αὐστηρότερος τοῦ διαγωνισμοῦ διὰ τὴν θέσιν γραμματέως Προξενείου. Ἐπὶ τοῦ τελευταίου ἀπαιτεῖται, ὡς γνωστόν, κατὰ τὸ ἄρθρον 93 τοῦ ΧΝΖʹ νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη αὐτὸ διὰ τοῦ νόμου ΑΦΛΔʹ, πανεπιστημιακὸν δίπλωμα, κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 64 ὁ διαγωνισμὸς γίνεται ἐνώπιον διαρκοῦς πενταμελοῦς ἐπιτροπῆς, καὶ περιορίζεται, κατὰ τὸ ἄρθρον 66, εἰς τὴν ἐξέτασιν περὶ τῶν γενικῶν ἀρχῶν καὶ τοῦ μηχανισμοῦ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, περὶ τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας, περὶ τῶν κυριωτέρων κανόνων τοῦ ἀλληλεθνοῦς δικαίου καὶ εἰς τὴν ἔγγραφον καὶ προφορικὴν δοκιμασίαν ἐν τῇ Γαλλικῇ μόνον γλώσσῃ. Ἐπὶ τοῦ διαγωνισμοῦ ὅμως διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀκολούθου, δι’ ὃν ἀπαιτεῖται ἐπίσης νὰ φέρῃ ὁ μέλλων νὰ διαγωνισθῇ πανεπιστημιακὸν δίπλωμα, κατὰ τὸ ἄρθρον 10 τοῦ ΧΝΖʹ νόμου ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ διάταγμα τῆς 10 Μαρτίου 1878, ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ διορίζεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν προτεραίαν τῆς ὁρισθείσης διὰ τὸν διαγωνισμὸν ἡμέρας, οὕτω δὲ δὲν δίδεται καιρὸς εἰς τοὺς διαγωνιζομένους, ὅπως προβῶσιν εἰς πλαγίας ἐνεργείας παρὰ τοῖς ἐξετασταῖς, ὡς τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ ἐπὶ τῆς διαρκοῦς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς τῶν διὰ τὴν θέσιν γραμματέως Προξενείου διαγωνιζομένων, ἡ δὲ δοκιμασία, γινομένη γραπτὴ καὶ προφορική, ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ ἀστικοῦ καὶ ποινικοῦ δικαίου, εἰς τὰ περὶ ναυτικῆς ἐμπορίας τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου, εἰς τὸ δημόσιον καὶ ἰδιωτικὸν διεθνὲς δίκαιον, εἰς τὰς γενικὰς γνώσεις τῆς σχετικῆς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν νομοθεσίας καὶ τῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ ξένων ἐθνῶν συνθηκῶν καὶ συμβάσεων, καὶ εἰς πλείονας εὐρωπαϊκὰς γλώσσας. Ὡς παρατηρεῖτε, ὁ διαγωνισμὸς διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀκολούθου εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ αὐστηρότερος τοῦ διὰ τὴν θέσιν γραμματέως Προξενείου. Εἶναι δὲ τοῦτο τόσον ἀληθές, ὥστε συνέβη ποτὲ ν’ ἀποῤῥιφθῇ τις ἐν διαγωνισμῷ διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀκολούθου, καὶ νὰ γείνῃ ὕστερον δεκτὸς ἐν διαγωνισμῷ διὰ τὴν θέσιν γραμματέως Προξενείου. Πρέπει λοιπὸν οὗτος, γενόμενός ποτε γενικὸς πρόξενος, νὰ ὑπαχθῇ κατὰ τὴν παῦσίν του εἰς τὰς περιοριστικὰς διατάξεις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, νὰ μὴ ὑπαχθῶσι δὲ εἰς αὐτὰς οἱ κρείττονες αὐτοῦ ἀποδειχθέντες ἐν τῷ διαγωνισμῷ διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀκολούθου; Κατὰ ταῦτα, Κύριοι, εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Βουλὴ δὲν θὰ παρεδέχετο τὴν πρώτην τροπολογίαν μου, καθ’ ἣν τὰ τῆς παύσεως τῶν γενικῶν προξένων ἐγκαταλείπονται ὁλοσχερῶς εἰς τὴν διακριτικὴν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐξουσίαν, δίκαιον καὶ πρέπον νομίζω, ἵνα αἱ περιοριστικαὶ διατάξεις ἐπεκταθῶσι καὶ ἐπὶ τοὺς ἐκ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν προαγομένους εἰς τὴν θέσιν τοῦ γενικοῦ προξένου καὶ ἐπ’ ἐκείνους τοὺς ἀκολούθους, οἵτινες, διορισθέντες τοιοῦτοι μετὰ διαγωνισμὸν γενόμενον μετὰ τὴν 1ην Ὀκτωβρίου 1882, θὰ προήγοντο εἰς τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος ἀξίωμα. Περὶ τῆς προτεινομένης διὰ τοῦ νομοσχεδίου προαγωγῆς διαφόρων Προξενείων καὶ Ὑποπροξενείων παρατηρῶ ἐν κεφαλαίῳ, ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἀπεκδέχομαι πάντα τὰ ἀγαθὰ ἐκεῖνα, ἅτινα φαίνεται ἀποδεχόμενος ἐξ αὐτῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀφοῦ ἐν ταῖς πλείσταις τῶν προαγομένων προξενικῶν ἀρχῶν ὁ μισθὸς μένει ὁ αὐτὸς, οὐδ’ αὐξάνει κἂν τὸ προσωπικὸν, τοὐναντίον δὲ μάλιστα ἔν τισιν ἐξ αὐτῶν καὶ ἐλαττοῦται τοῦτο, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, ὁποῖον πρακτικὸν ἀποτέλεσμα θὰ προήρχετο ἐντεῦθεν. Ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ, Κύριοι, ὅτι ἡ Ἀδριανούπολις ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς Βουλγαρικῆς ἡγεμονίας, καὶ ἰδίᾳ ἀπὸ τῆς ἑνώσεως πρὸς ταύτην τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας, κέκτηται ἰδιαιτέραν ὅλως σημασίαν καὶ σπουδαιότητα, ἐπιβάλλουσαν καὶ εἰς ἡμᾶς τὸ καθῆκον νὰ ἔχωμεν ἐστραμμένην σύντονον τὴν προσοχὴν ἡμῶν πρὸς τὴν πόλιν ἐκείνην, καὶ πᾶσαν ἐνέργειαν νὰ καταβάλλωμεν ἐξ αὐτῆς, ὡς κέντρου τῆς μέσης Θρᾴκης, πρὸς ἀπόκρουσιν παντοίων ἐπιβουλῶν, γινομένων ἐκεῖ κατὰ τοῦ Γένους καὶ τῆς Ἐκκλησίας. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ ἐν Σέῤῥαις, ὡς πρὸς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν. Ἀλλὰ δὲν βλέπω, τί κερδίζομεν, προάγοντες μόνον τὸ μὲν Προξενεῖον Ἀδριανουπόλεως εἰς Γενικὸν Προξενεῖον, τὸ δὲ τὸ τῶν Σεῤῥῶν ἐκ βʹ εἰς αʹ τάξεως Προξενεῖον, ἀφοῦ μάλιστα οὐδόλως αὐξάνομεν τὸ ἐν αὐτοῖς προσωπικὸν, μόνον δὲ εἰς τὸν μισθὸν τοῦ ἐν Σέῤῥαις προξένου καὶ διερμηνέως προσθέτομεν 100 καὶ 50 δραχμὰς κατὰ μῆνα ἐπὶ πλέον. Νομίζετε ὅτι κατορθοῦμέν τι διὰ τῆς ἁπλῆς μεταβολῆς τῶν τίτλων; Καὶ τὴν σημασίαν καὶ σπουδαιότητα τῆς Σκόδρας, τῆς πρωτευούσης τῆς ἄνω Ἀλβανίας, οὐδόλως παραγνωρίζω. Ἐγὼ μάλιστα εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι ἔπρεπεν ἀρχῆθεν νὰ δώσωμεν μεγαλειτέραν προσοχὴν εἰς τὴν Ἄνω ἢ εἰς τὴν Κάτω Ἀλβανίαν.

§112ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά!

§113ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἀγνοῶ, Κύριοι, ὅτι ἐγγύτερον ἡμῶν κεῖται ἡ Κάτω Ἀλβανία, μεγαλειτέρα δὲ ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν ἡ ἐπιμιξία ἡμῶν πρὸς τοὺς νοτίους Ἀλβανούς· ἀλλ’ ἐγώ, ἀναστραφεὶς ἐπὶ μακρὸν καὶ πρὸς Τόσκηδες, ὡς καλοῦνται αὐτοὶ, καὶ πρὸς Γκέκηδες, ὡς ὀνομάζονται οἱ βόρειοι Ἀλβανοὶ, καὶ σπουδάσας καλῶς τὸν χαρακτῆρα ἀμφοτέρων, ἔχω λόγους νὰ θεωρῶ τοὺς τελευταίους θετικωτέρους τῶν πρώτων, καὶ νὰ νομίζω, ὅτι ἀσφαλέστερον καὶ εὐρύτερον στάδιον ἐνεργείας ἀνοίγεται εἰς ἡμᾶς ἐν τῇ Ἄνω μᾶλλον ἢ ἐν τῇ Κάτω Ἀλβανίᾳ. Ἀλλ’ εἰς τί μᾶς ὠφελεῖ ἡ προαγωγὴ μόνη τοῦ ἐν Σκόδρᾳ Προξενείου ἡμῶν εἰς Γενικὸν Προξενεῖον, ὅταν ὁ προϊστάμενος αὐτοῦ μένῃ ἄνευ οἱουδήποτε βοηθοῦ, ἄνευ γραμματέως καὶ διερμηνέως, ὅταν διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἀποστερῆται καὶ αὐτοῦ τοῦ μέχρι τοῦδε γραφέως; Φαντασθῆτε, Κύριοι, ὅτι, ἐν περιπτώσει ἀπουσίας ἢ μεταθέσεως, δὲν θὰ ἔχῃ ὁ νέος γενικὸς πρόξενός μας ἀναπληρωτὴν, δὲν θὰ ἔχῃ κἂν εἰς τίνα νὰ παραδώσῃ τὸ ἀρχεῖον τοῦ Προξενείου! Ἐγὼ νομίζω ἐπάναγκες νὰ προστεθῇ τοὐλάχιστον εἷς διερμηνεὺς, ὅστις, διοριζόμενος διὰ Β. διατάγματος, θὰ ἠδύνατο ὡς τοιοῦτος νὰ ἀναπληροῖ καὶ τὸν ἀπόντα γενικὸν πρόξενον. Θὰ συνίστων δὲ ὡς διερμηνέα διὰ τὴν Σκόδραν ἰατρόν τινα, εἰ δυνατὸν, εἰδήμονα τῆς Τουρκικῆς καὶ Ἀλβανικῆς, ὅστις ὡς ἐκ τῆς ἐπιστήμης του θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ συνάψῃ πολλὰς καὶ ποικίλας σχέσεις, καὶ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τελεσφόρως τὸν σκοπὸν τῆς συστάσεως τοῦ ἐν Σκόδρᾳ Γενικοῦ Προξενείου.

§114ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πρέπει καὶ ὁ γενικὸς πρόξενος τῆς Ἀλβανίας νὰ ἠξεύρῃ ἀρβανίτικα.

§115ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὐ μόνον ὁ γενικὸς, ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ ἀνὰ τὴν Ἀλβανίαν πρόξενοι ἡμῶν ὀφείλουσι νὰ ὦσι κάτοχοι τῆς Ἀλβανικῆς, ὅπως δύνωνται οὕτω νὰ ἀναστρέφωνται ἀμέσως πρὸς τοὺς ἐγχωρίους. Ἀλλὰ περὶ τούτου θὰ ὁμιλήσω εἰδικώτερον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἑτέρου προξενικοῦ νομοσχεδίου. Οἱ πάντες γινώσκομεν, ὁποῖα θρησκευτικὰ καὶ ἐθνικὰ συμφέροντα ἔχομεν ἐν Ἱεροσολύμοις, εἰς ὁποίας δὲ καὶ ὁπόσας ἐπιβουλὰς ἐξ ὁμοδόξων τε καὶ ἑτεροδόξων εἶναι αὐτὰ ἐκτεθειμένα. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζει, ὅτι τὰ τοιαῦτα συμφέροντα θὰ ἐτύγχανον ἀποτελεσματικωτέρας προστασίας διὰ τοῦ προβιβασμοῦ τοῦ ἐκεῖ Προξενείου ά τάξεως εἰς Γενικὸν Προξενεῖον, ἄνευ αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τοῦ προϊσταμένου αὐτοῦ, δὲν ἐλάμβανε τοὐλάχιστον πρόνοιαν καὶ περὶ προσθήκης ἑνὸς γραμματέως ἢ διερμηνέως εἰς αὐτὸ, ὅστις νὰ ἀναπληροῖ καὶ τὸν προϊστάμενόν του, ἀπόντα; Περιττὴν ὑπολαμβάνω τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τοῦ ἐν Πρεβέζῃ προξένου εἰς 600 δραχμάς· ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ ἐπικρατεῖ ἄκρα εὐθηνία, ὑπεραρκεῖ δὲ δι’ αὐτὴν καὶ ὁ μέχρι τοῦδε μισθὸς ἐκ 500 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ τοῦ διερμηνέως ἐκ 200 εἰς 250 δραχμὰς κατὰ μῆνα εἶναι εἰκονικὴ, καὶ ἀπορῶ, πῶς ἀνεγράφη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Κατὰ τὸν νόμον ᾼΥΚΒʹ τῆς 4ης Ἀπριλίου 1886 οἱ προξενικοὶ ὑπάλληλοι, ὧν ὁ μισθὸς δὲν ὑπερβαίνει τὰς 200 δραχμὰς, «πληρόνονται κατὰ μῆνα τὸν μισθὸν αὐτῶν εἰς μεταλλικὸν ἐκ τῶν ταμείων τῶν οἰκείων Προξενείων». Ὁ ἐν Πρεβέζῃ λοιπὸν διερμηνεὺς, λαμβάνων μέχρι τοῦδε τὰς 200 δραχμὰς εἰς μεταλλικὸν, ἤτοι εἰς χρυσὸν, εἶχε κατὰ μῆνα εἰς χαρτονόμισμα τόσα ὡς ἔγγιστα, ὅσα καὶ διὰ τῆς προτεινομένης αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ του εἰς 250 δραχμάς.

§116ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Τότε ἔπρεπε νὰ παρατηρήσητε τὸ ἴδιον καὶ διὰ τὸν διερμηνέα τῶν Σεῤῥῶν, διότι καὶ αὐτοῦ ὁ μισθὸς αὐξάνει ἀπὸ 200 εἰς 250 δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§117ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τοῦ ἐν Σέῤῥαις ὅμως Προξενείου αἱ εἰσπράξεις δὲν ἐπαρκοῦν, ὡς αἱ τοῦ ἐν Πρεβέζῃ, ἵνα καλύψωσι τὸν μισθὸν τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων, κατὰ δὲ τὸν μνημονευθέντα ᾼΥΚΒʹ νόμον, οὗτοι πληρόνονται εἰς μεταλλικὸν ἐκ τῶν ταμείων τῶν οἰκείων Προξενείων, καθόσον ἐπαρκοῦσιν αἱ ἐκ τῶν δημοσίων ἐσόδων μηνιαῖαι αὐτῶν εἰσπράξεις.» Περὶ τοῦ ἐν Ἀργυροκάστρῳ Προξενείου παρατηρῶ, ὅτι καὶ ἐπ’ αὐτοῦ μόνος ὁ τίτλος προβιβάζεται, ὁ δὲ μισθὸς καὶ τοῦ προξένου καὶ τοῦ διερμηνέως μένει ὁ αὐτὸς, ἐνῷ ἔπρεπε τοὐλάχιστον ὁ τοῦ διερμηνέως ν’ αὐξήσῃ κατὰ 50 δραχμὰς, ἀναλόγως πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τοῦ ἐν Σέῤῥαις διερμηνέως, ὅστις εἶναι ὁμοιόβαθμος πρὸς αὐτόν.

§118ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Καὶ ἐγὼ δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς τοιαύτης διαφορᾶς· νομίζω δὲ μᾶλλον, ὅτι πρόκειται περὶ τυπογραφικοῦ λάθους, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διορθωθῇ.

§119ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐννοεῖτε βεβαίως τὴν διόρθωσιν διὰ τῆς αὐξήσεως καὶ τοῦ μισθοῦ τοῦ ἐν Ἀργυροκάστρῳ διερμηνέως ἐκ 200 εἰς 250 δραχμάς· δὲν ἔχει οὕτω;

§120ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μάλιστα.

§121ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὴν προαγωγὴν τῶν ἐν Ἡρακλείῳ, Μιτυλήνῃ καὶ Δυῤῥαχίῳ Ὑποπροξενείων εἰς Προξενεῖα βʹ τάξεως, ὡς καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν προϊσταμένων αὐτῶν κατὰ 100 δραχμὰς τὸν μῆνα, εὑρίσκω δικαίαν. Τὸ Ἡράκλειον εἶναι ἡ πρωτεύουσα τοῦ σπουδαιοτάτου ἐν Κρήτῃ διαμερίσματος, ἔχει δὲ πολλοὺς ξένους καὶ πολλοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους. Τὸ αὐτὸ ῥητέον καὶ περὶ Μιτυλήνης. Τὸ Δυῤῥάχιον κέκτηται δι’ ἡμᾶς ἰδιάζουσαν σημασίαν καὶ ὑπὸ ἐμπορικὴν καὶ ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν, νομίζω, δὲ, ὅτι ἔπρεπε νῦν νὰ προστεθῇ ἐν αὐτῷ καὶ εἷς διερμηνεύς. Πλὴν δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ ἐπαναπαυώμεθα εἰς τὸν προκείμενον προβιβασμὸν τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος προξενικῶν ἀρχῶν καὶ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ ἐνίων ἐκ τῶν προϊσταμένων αὐτῶν. Εἶναι πλάνη καὶ πλάνη μεγάλη νὰ νομίζωμεν, ὅτι δι’ ἀνωτέρων τίτλων θὰ ἐπιβαλλώμεθα κάλλιον εἰς τοὺς Τούρκους. Ἀνάγκη πᾶσα νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως καὶ τὸ προσωπικὸν τῶν εἰρημένων προξενικῶν ἀρχῶν καταστῇ ἀνώτερον, ὡς ἐπαγγέλλεται τὸ νομοσχέδιον. Ἀνάγκη πᾶσα νὰ φροντίσωμεν τοὐλάχιστον, ὅπως τὰ Προξενεῖα ἡμῶν μὴ μένωσι πολλάκις ἐπὶ μῆνας καὶ ἔτη ἄνευ προϊσταμένων, ἐγκαταλελειμμένα εἰς χεῖρας ἐντοπίων ἀναπληρωτῶν, ἀνικάνων ὅλως νὰ ἀντιπροσωπεύσωσιν ὡς δεῖ τὴν ἡμετέραν Κυβέρνησιν ἐνώπιον τῶν ἐγχωρίων ἀρχῶν, ἀνικάνων ὅλως νὰ προστατεύσωσι τὰ εἰς αὐτοὺς διαπεπιστευμένα συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, καὶ ἐξυπηρετούντων συνήθως τὰ ἴδια αὑτῶν συμφέροντα, κατὰ τρόπον ἐγκολάπτοντα στίγμα εἰς τὴν προξενικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτείνεται καὶ ἡ μετατροπὴ δύο Προξενικῶν ἡμῶν πρακτορείων, τῶν ἐν Πύργῳ καὶ Γιουργέβῳ, εἰς ἔμμισθα Ὑποπροξενεῖα. Τὴν μετατροπὴν τοῦ ἐν Πύργῳ Πρακτορείου ἐπιδοκιμάζω καὶ ἐγὼ πληρέστατα. Ὁ ἐμπορικὸς οὗτος λιμὴν τῆς Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας ἐπιδίδει ὁσημέραι, ἀφ’ οὗ χρόνου ἰδίᾳ, συμπεριληφθεὶς εἰς τὸ σύμπλεγμα τῶν σιδηροδρόμων τῆς Βουλγαρίας, ἀπεῤῥόφησε σχεδὸν ὅλον τὸ ἐμπόριον τῆς Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας, τὸ πρὶν διὰ Δεδεαγὰτς διεξαγόμενον, πολλοὶ δὲ νομίζουσιν, ὅτι σὺν τῷ χρόνῳ δύναται νὰ ἐπισκιάσῃ καὶ αὐτὴν τὴν Βάρναν. Διὰ τὴν μετατροπὴν τοῦ ἐν Γιουργέβῳ Πρακτορείου προβάλλει ὡς λόγον ἡ αἰτιολογικὴ τοῦ νομοσχεδίου ἔκθεσις, ὅτι αὐτὸ «περιλαμβάνει σπουδαίαν Ἑλληνικὴν Κοινότητα, ἔχουσαν ἀξίαν λόγου ἰδίαν περιουσίαν καὶ διακρινομένην διὰ τὰ πατριωτικὰ αὑτῆς αἰσθήματα». Ὁπόσαι ὅμως ἄλλαι πόλεις δὲν περιλαμβάνουσι σπουδαίας Ἑλληνικὰς Κοινότητας, ἐχούσας ἀξίαν λόγου περιουσίαν καὶ διακρινομένας διὰ τὰ πατριωτικὰ αὑτῶν αἰσθήματα! ὁπόσαι ἄλλαι πόλεις δὲν περικλείουσι περιπλέον τούτου καὶ σπουδαιότατα ἐμπορικὰ συμφέροντα, καὶ τὰ ἐν αὐταῖς Πρακτορεῖα ἢ ἄμισθα Ὑποπροξενεῖα καὶ Προξενεῖα ἔχουσι τόσους πόρους, ὥστε νὰ καλυφθῶσι δι’ αὐτῶν αἱ δαπάναι ἐμμίσθων Ὑποπροξενείων καὶ Προξενείων! Ἀλλὰ διατὶ τότε καὶ ἐν αὐταῖς νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἡ τοιαύτη μετατροπή; Ἡ Ὀδησσὸς, Κύριοι, κέκτηται σπουδαιοτάτην Ἑλληνικὴν Κοινότητα καὶ εἶναι λιμὴν ἐμπορικὸς πρώτης τάξεως, εἰς ὃν πλεῖστοι ὅσοι Ἕλληνες ὑπήκοοι προσορμίζονται καὶ συναλλάττονται. Διατὶ λοιπὸν καὶ τὸ ἐν αὐτῇ Γενικὸν Προξενεῖον, ὅπερ ἔχει ἱκανὰς εἰσπράξεις, ὅπως καλύψῃ τὰς δαπάνας αὐτοῦ, δὲν μετατρέπεται εἰς ἔμμισθον; Διατὶ δὲν συμβαίνει τὸ αὐτὸ καὶ ἐν Βερδιάνσκ καὶ Βατοὺμ τῆς Ρωσσίας, ἐν Νεαπόλει, Καστελλαμάρε, Μεσσήνῃ, Κατάνῃ καὶ Βρεντησίῳ τῆς Ἰταλίας καὶ ἐν Μελίτῃ, ὅπου ἐπίσης εἶναι ἄξιοι λόγου ἐμπορικοὶ λιμένες, ἐμπερικλείοντες οὐχ ἧττον ἄξια λόγου συμφέροντα Ἑλλήνων ὑπηκόων, καὶ ὅπου αἱ εἰσπράξεις τῶν νῦν ἀμίσθων Προξενείων ἢ Ὑποπροξενείων ἐπαρκοῦσιν, ὅπως καλύψωσι τὰς δαπάνας ἐμμίσθων τοιούτων; Διατὶ νὰ μὴ συμβῇ τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῶν Προξενικῶν πρακτορείων ἐν Ἀσσιούτ, Σιμπὶν–ἐλ–Κὸμ καὶ Μινίᾳ τῆς Αἰγύπτου, ἐν Μυρσίνῃ, ἐμπορικῷ λιμένι τῆς Συρίας, καὶ ἐν Βρουόλοις τῆς Ἐλάσσονος Ἀσίας, ὅπου ἐπίσης θὰ ὑπερήρκουν αἱ νῦν εἰσπράξεις, ἵνα καλύψωσι τὰς δαπάνας ἐμμίσθων Ὑποπροξενείων;

§122ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Πόθεν γνωρίζετε, ὅτι ἀρκοῦν αἱ εἰσπράξεις;

§123ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχω ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ τούτου, τὰς ὁποίας ἐπιβεβαιοῖ ὡς ἐκ περισσοῦ καὶ τὸ γεγονὸς, καθ’ ὃ πολλοὶ ἐν Ἑλλάδι κινοῦσι γῆν καὶ οὐρανὸν, τὸ δὴ λεγόμενον, ὅπως διορισθῶσιν εἰς τὰ εἰρημένα ἄμισθα Γενικὰ Προξενεῖα, Ὑποπροξενεῖα καὶ Προξενικὰ πρακτορεῖα. Καὶ νομίζετε ὅτι ταῦτα θὰ ἦσαν τόσον ἐπιζήτητα, ἂν αἱ εἰσπράξεις των δὲν ἦσαν τόσον λόγου ἄξιαι, ὅσον ἐγὼ παρέστησα αὐτάς; Ὀφείλω δὲ ἰδίᾳ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὸ τελευταῖον τῶν εἰρημένων Προξενικῶν πρακτορείων, τὸ ἐν Βρουόλοις. Ἡ πόλις αὕτη κεῖται ἐπὶ τοῦ ἰσθμοῦ τῆς Ἐρυθραίας χερσονήσου καὶ ἔχει ῥοπὴν μεγάλην σχεδὸν ἐφ’ ὅλον τὸν πληθυσμὸν αὐτῆς, οἰκουμένης ὑπὸ 90,000 περίπου Ἑλλήνων καὶ εὐαρίθμων Τούρκων. Αὐτὰ τὰ Βρούουλα εἶναι νέα πόλις, ἧς ὁ πληθυσμὸς ὁσημέραι αὐξάνει. Ἤδη ἀνέρχονται μόνοι οἱ Ἕλληνες κάτοικοι αὐτῶν εἰς 25,000, ἐξ ὧν οὐκ ὀλίγοι ἔχουσι μετοικήσει ἐκεῖσε ἐκ Πελοποννήσου, ἐκ τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου Πελάγους καὶ ἰδίᾳ ἐκ Νάξου. Οἱ ἐν Βρουόλοις Ἕλληνες ὑπήκοοι ὑπερβαίνουσι τὰς 2 χιλιάδας καὶ εἰσφέρουσιν ἱκανὰ, ὅπως συντηρήσωσιν ἓν ἔμμισθον Ὑποπροξενεῖον τοὐλάχιστον. Διατὶ λοιπὸν δὲν μετατρέπεται εἰς τοιοῦτο τὸ ἐκεῖ Προξενικὸν πρακτορεῖον; Κρίνω περιττὸν νὰ ὑποδείξω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὁποίαν σημασίαν κέκτηται ἡ ἔμμισθος προξενικὴ ἀρχὴ οὐ μόνον διὰ τὰ συμφέροντα τοσούτων Ἑλλήνων ὑπηκόων, ἅτινα κέκληται νὰ προστατεύσῃ ἐκεῖ, ἀλλὰ καὶ δι’ ὑψηλοτέρους σκοποὺς, οὓς ἔχει νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἐν τῷ μέσῳ τοσούτου Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, οἷος ὁ ἐν Βρουόλοις καὶ καθ’ ὅλην τὴν Ἐρυθραίαν ἀπαντῶν. Εἶμαι δὲ, Κύριοι, ἐγὼ κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τῶν ἀμίσθων προξένων καὶ προξενικῶν πρακτόρων, τῶν ἐντεῦθεν διοριζομένων. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ὑπάρχουσι μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἔντιμοι ἐξαιρέσεις, ἀλλ’ οἱ πλεῖστοι ἀποβαίνουσι συνήθως ἀληθὴς μάστιξ εἰς τοὺς Ἕλληνας, ὧν τὰ συμφέροντα κέκληνται νὰ προστατεύσωσιν. Ἐπιπίπτουσιν ὡς γῦπες κατ’ αὐτῶν, ἀργυρολογοῦντες κατὰ θεμιτὸν καὶ ἀθέμιτον τρόπον πᾶν ὅ,τι δύνανται νὰ ἁρπάσωσι πρὸς συντήρησιν καὶ πλουτισμόν των. Καὶ ἐνῷ τοιοῦτοι εἶναι πρὸς τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους, ἀπέναντι τῶν ἐγχωρίων ἀρχῶν οὐδὲν κῦρος ἔχουσι συνήθως, κινοῦντες μόνον τὸν οἶκτον καὶ τὴν περιφρόνησιν αὐτῶν. Καὶ τὰ καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντα τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων καὶ ἡ ἐθνικὴ ἡμῶν ἀξιοπρέπεια ἐπιβάλλουσι νὰ παύσωμεν πλέον ἐξαποστέλλοντες ἐντεῦθεν ἀμίσθους προξένους καὶ προξενικοὺς πράκτορας, πάντα δὲ τὰ ἄμισθα ἡμῶν Προξενεῖα, Ὑποπροξενεῖα καὶ Προξενικὰ πρακτορεῖα, τὰ ἔχοντα ἱκανὰς πρὸς τοῦτο εἰσπράξεις, νὰ μεταβάλωμεν εἰς ἔμμισθα, ἐν δὲ τοῖς λοιποῖς νὰ διορίσωμεν ἐκεῖ ἐγκατεστημένους εὐυπολήπτους ἐμπόρους ἢ ἐπιστήμονας ἰατροὺς, ὅπου τοιοῦτοι ὑπάρχουσιν, ὡς ἐν Αἰγύπτῳ ἰδίᾳ. Ἡ μετατροπὴ πολλῶν ἀμίσθων Προξενείων ἐν τῇ λοιπῇ Εὐρώπῃ ἐπιβάλλεται ἡμῖν καὶ ἐξ ἄλλου τινὸς λόγου, ὑπηρεσιακοῦ μᾶλλον. Διάφοροι δηλ. ἐν Τουρκίᾳ πρόξενοι ἡμῶν ἐν τῇ ἐκπληρώσει τοῦ καθήκοντός των περιέρχονται πολλάκις εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὰς Ὀθωμανικὰς ἀρχὰς, καὶ κινοῦσι καθ’ ἑαυτῶν τὴν μῆνιν τῆς Πύλης, ἀρνουμένης διὰ τοῦτο ν’ ἀναγνωρίσῃ αὐτοὺς καὶ νὰ ἐκδώσῃ τὰ ἐκτελεστήριά των ἐπὶ μεταθέσεως. Δὲν ἐννοῶ ὅτι πρέπει διὰ τοῦτο νὰ ἐνδίδωμεν πάντοτε εἰς τὴν ἄρνησιν τῶν γειτόνων ἡμῶν. Ἀλλ’ ἠξεύρω, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ περιστάσεις, καθ’ ἃς ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ τῳόντι ν’ ἀποφύγῃ τὴν σύγκρουσιν, ἀδυνατοῦσα δ’ ἐλλείψει ἄλλων ἱκανῶν ἐμμίσθων Προξενείων νὰ μεταθέσῃ ἐκτὸς τῆς Τουρκίας τὸν πρόξενον, ὅστις δὲν εἶναι πλέον ἐκεῖ persona grata, ἀντικαθιστῶσα αὐτὸν δι’ ἄλλου, ἔστω καὶ ἐπί τινα μόνον χρόνον, ἕως οὗ παρέλθῃ ἡ κατ’ αὐτοῦ καταφορὰ, ἀναγκάζεται νὰ διατηρῇ αὐτὸν ἐπὶ μῆνας καὶ ἔτη ἐνίοτε εἰς Προξενεῖα, ἐν οἷς δὲν ἀναγνωρίζεται ὑπὸ τῆς Πύλης καὶ ἅτινα ὡς ἐκ τούτου μένουσιν ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον εἰς χεῖρας ἀνικάνων ἀναπληρωτῶν, ἐπὶ ζημίᾳ μεγάλῃ τῶν ἰδιωτικῶν καὶ ἐθνικῶν συμφερόντων, ἅτινα εἶναι εἰς αὐτὰ διαπεπιστευμένα. Τοσαῦτα, Κύριοι, εἶχον νὰ παρατηρήσω περὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου.

§124ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸ πρῶτον ἄρθρον σκοπὸν ἔχει κυρίως νὰ ἐφαρμόσῃ αὐστηρότερον τὰς συνεπείας τοῦ περὶ προξενικῶν ἀρχῶν νόμου ΧΝϚʹ τοῦ 1877, ὅστις ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν τὴν 1 Ὀκτωβρίου 1882. Ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὡς γνωστὸν, καθιέρωσε προσόντα τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, προσόντα τριπλᾶ. Πρῶτον ἀπῄτησε τίτλον, ὅπως γείνῃ τις δεκτὸς νὰ διαγωνισθῇ πρὸς κατάληψιν τῆς κατωτάτης θέσεως τῆς προξενικῆς ἱεραρχίας, ἀπῄτησε δηλονότι δίπλωμα τῆς Νομικῆς σχολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Πανεπιστημίου ἢ ἄλλου τινὸς ὁμοταγοῦς. Ὅταν τις ἐγένετο δεκτὸς προσαγαγὼν τὸ δίπλωμα καὶ τὰ ἄλλα πιστοποιητικὰ, ὁ νόμος ἀπῄτησε νὰ ὑποβάλληται εἰς διαγωνισμὸν, μεθ’ ὃν, ἐὰν εὐδοκιμήσῃ, γίνεται δεκτὸς καὶ καταλαμβάνει μίαν τῶν κενῶν θέσεων. Τρίτον ἀπῄτησεν ὁ νόμος, ὅπως ἀπὸ κατωτέρου εἰς ἀνώτερον βαθμὸν μὴ προάγηται προξενικὸς ὑπάλληλος ἢ μετὰ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα ὑπηρεσίας ἐν τῷ κατωτέρῳ βαθμῷ. Ὅταν πάντα ἔχῃ τὰ προσόντα ταῦτα ὁ προξενικὸς ὑπάλληλος, ὁ νόμος τοῦ 1887 ἐθεώρησε δίκαιον, ὅπως τὸν ἐξασφαλίσῃ ἐναντίον τῶν αὐθαιρέτων παύσεων τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ὥρισεν εἰς τὰ ἄρθρα 56, 57 καὶ 58 τοῦ νόμου κατὰ ποίας περιστάσεις καὶ ὑπὸ ποίας ἐγγυήσεις δύναται νὰ παυθῇ ὁ προξενικὸς ὑπάλληλος. Συνομολογεῖ, οὕτως εἰπεῖν, συνάλλαγμα ἡ Κυβέρνησις μετὰ τοῦ ὑπαλλήλου, τοῦ παρουσιάζοντος τοὺς ἀνωτέρω τίτλους, ὅπως τὸν διατηρῇ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑποπίπτει εἰς τὰς ὡρισμένας περιπτώσεις παύσεως. Ἐνῷ ὅμως τοιαύτας διατάξεις περὶ προσόντων καὶ παύσεως τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων περιέλαβεν ὁ νόμος, περιέλαβε καὶ διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν γενικὸς πρόξενος δύναταί τις νὰ διορισθῇ, καίπερ οὐδὲν προσὸν φέρων, καίπερ οὐδεμίαν δοκιμασίαν ὑποστὰς καὶ οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἔχων. Ἐνῷ δὲ εἰσάγεται ἄνευ προσόντων καὶ δοκιμασίας εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, ἐν τούτοις προστατεύεται καὶ αὐτὸς κατὰ τὸν νόμον ὑπὸ τῶν αὐτῶν διατάξεων, ὑπὸ τῶν ὁποίων προστατεύονται καὶ οἱ ἄλλοι προξενικοὶ ὑπάλληλοι. Ἐὰν ἡ θέσις τοῦ γενικοῦ προξένου ἦναι, ὡς λέγεται, θέσις πολιτικὴ καὶ ἑπομένως θέσις ἐμπιστοσύνης, δὲν εὑρίσκω συνεπές, ἀφοῦ διορίζονται διὰ τοῦτο ἄνευ προσόντων, νὰ διορίζωνται οἱ τοιοῦτοι γενικοὶ πρόξενοι ἐν ἰσοβιότητι, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι προξενικοὶ ὑπάλληλοι, καὶ ὁ διάδοχος Ὑπουργὸς, καίτοι θεωροῦνται πρόσωπα ἐμπιστοσύνης, νὰ μὴ δύναται πλέον ν’ ἀπομακρύνῃ αὐτοὺς τῆς ὑπηρεσίας. Τὸ ἄτοπον αὐτὸ ἔρχεται νὰ ἄρῃ τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἐπιτρέψῃ δηλονότι εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παύῃ τὸν οὕτως εἰσαχθέντα ὑπάλληλον. Ἀλλ’ ἐν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ δύνανται νὰ εὑρεθῶσι καὶ γενικοὶ πρόξενοι εἰσελθόντες κατὰ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ νόμου, δηλαδὴ φέροντες πτυχίον Πανεπιστημίου, ὑποστάντες δοκιμασίαν καὶ εὐδοκιμήσαντες, διανύσαντες δὲ ὁλόκληρον τὸν χρόνον τῆς θητείας, ὃν ὁρίζει ὁ νόμος, ὅπως προβιβασθῇ τις ἀπὸ κατωτέρας εἰς ἀνωτέραν θέσιν. Αὐτοὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐξομοιώνται πρὸς τοὺς γενικοὺς προξένους, οἱ ὁποῖοι ἐλήφθησαν ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας. Διὰ τοῦτο ὁ νόμος ποιεῖται διάκρισιν ὡς πρὸς ἐκείνους τῶν γενικῶν προξένων, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον ἢ μετὰ τὸν νόμον τοῦ 1877, ἢ πρὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου 1882, ἀλλὰ συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ΑΣΓʹ νόμου. Ὁ ἔντιμος προλαλήσας θέλει νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν προστασίαν ταύτην καὶ ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν προξενικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνῆλθον μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ γενικοῦ προξένου, εἰσελθόντες διὰ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀκολούθου. Ἀλλ’ ὡς πρὸς αὐτὴν τὴν τάξιν τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, τὴν τῶν ἀκολούθων, δὲν εἶναι ἀνάγκη ἰδιαιτέρας μνείας, διότι ὁ Ὑπουργὸς ἔχει δικαίωμα νὰ προβιβάζῃ τοὺς ἀκολούθους, ἀφοῦ διανύσωσι τὸν χρόνον, ὃν ὁ νόμος ἀπαιτεῖ ἐν τῇ θέσει τοῦ ἀκολούθου, εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ γραμματέως Προξενείου ἢ γραμματέως δευτέρας τάξεως Γενικοῦ Προξενείου ἢ τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει Προξενικοῦ Γραφείου, ὅπως εἰσέλθωσιν οὕτως εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν προξενικὴν, ὡς ἂν ἐξ ἀρχῆς ἤθελον εἰσέλθει διὰ διαγωνισμοῦ ὡς γραμματεῖς Προξενείου. Κατὰ τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν πάντοτε ἐδέχθη ἡ ὑπηρεσία, ὁ ἀκόλουθος, ἐὰν διανύσῃ ἐν τῇ θέσει τοῦ ἀκολούθου δύο ἔτη, δύναται ἄνευ νέου διαγωνισμοῦ νὰ προαχθῇ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ γραμματέως Προξενείου, καὶ ἑπομένως νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ προξενικὸν στάδιον, προαγόμενος, ὡς οἱ ἄλλοι, εἰς ἀνωτέρας βαθμίδας τῆς ὑπηρεσίας. Ἐπειδὴ ἑπομένως δὲν ἀποκλείονται οἱ ἀκόλουθοι αʹ τάξεως τοῦ προβιβασμοῦ εἰς τὴν θέσιν τοῦ γραμματέως Προξενείου, ἐπειδὴ δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξετάσεις, ἵνα καταλάβωσι κενωθεῖσάν τινα θέσιν γραμματέως Προξενείου, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐθεώρησε τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου περιττὸν νὰ κάμῃ ἰδιαίτερον λόγον περὶ αὐτῶν. Τότε μόνον οἱ ἀκόλουθοι εἶναι ὑπόχρεοι νὰ ὑποστῶσι τὴν δοκιμασίαν, ὅταν πρὸ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου, ὃν ὁ νόμος ἀπαιτεῖ, ὅπως δικαιῶνται εἰς προβιβασμόν, θελήσωσι νὰ τύχωσι προβιβασμοῦ. Ἑπομένως δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ἰδιαιτέρας μνείας ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ τῶν ἀκολούθων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.

§125ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον ποιεῖται λόγον περὶ γραμματέων Προξενείων βʹ τάξεως, οἵτινες κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου εἰσέρχονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὄχι περὶ ἐκείνων, οἵτινες ὡς ἀκόλουθοι εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ τὴν 1 Ὀκτωβρίου 1882.

§126ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ πρῶτον λέγει: «Ἐκτὸς ἐὰν οὗτοι εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πρὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1882».

§127ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δηλαδὴ οἱ ἀκόλουθοι οἱ πρὸ τοῦ 1882 διὰ διαγωνισμοῦ εἰσελθόντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπάγονται εἰς τὰς περιοριστικὰς διατάξεις τῆς παύσεως, οὐχὶ δὲ καὶ οἱ ἀκόλουθοι οἱ μετὰ τὸ 1882, οὐχί. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά.

§128ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ δύνανται νὰ προβιβασθῶσι γραμματεῖς Προξενείων...

§129ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τί λέγει; Μόνον ὅταν οὗτοι εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διὰ διαγωνισμοῦ γραμματέως Προξενείου κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου. Ὥστε οἱ μετὰ τὸ 1882 διὰ διαγωνισμοῦ εἰσελθόντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὡς ἀκόλουθοι δὲν δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτῶν. Ἡ τροποποίησις λοιπὸν τοῦ ἄρθρου εἶναι ἀναγκαία.

§130ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἔχετε δίκαιον· τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ, ἂν λείψῃ τὸ «κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ νόμου ΧΝϚʹ».

§131ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχω κάμει τροποποίησιν. Ἐννοεῖται, ὅτι ἐπιμένω κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον εἰς τὴν πρώτην τροπολογίαν μου.

§132ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Βεβαίως ἐν τῷ πνεύματι τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχει τοῦτο· ὅτι καὶ οἱ ἐκ τῆς θέσεως τοῦ ἀκολούθου προαγόμενοι εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ γραμματέως Προξενείου, ὅτι καὶ αὐτοὶ ἀπολαμβάνουσι τῶν αὐτῶν δικαιωμάτων.

§133ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ ἐκφράσωμεν τότε σαφέστερον τὸ πρᾶγμα, ὡς ἑξῆς: «Ἐκτὸς ἐὰν οὗτοι εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν δυνάμει προσόντων καὶ διὰ διαγωνισμοῦ, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον ΧΝΖʹ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1877 καὶ τὸ διάταγμα τῆς 10 Μαρτίου 1888...» καὶ ἐφεξῆς, ὡς ἔχει τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου.

§134ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δηλαδὴ διαγράφετε τὸ «πρὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου».

§135ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως· διότι, ὅταν ἔχητε τὸ «πρὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου», εἶναι ὡς ἐὰν ἐλέγετε: Οἱ ἀκόλουθοι οἱ πρὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου διαγωνισθέντες εἶναι δεκτοί, οἱ μετὰ τὴν 1 Ὀκτωβρίου ὅμως δὲν εἶναι δεκτοί. Κατὰ τὴν ἐμὴν τροπολογίαν, καὶ οἱ πρὸ καὶ οἱ μετὰ τὴν 1 Ὀκτωβρίου διὰ διαγωνισμοῦ εἰσελθόντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν...

§136ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λείψῃ τὸ «οἱ εἰσελθόντες πρὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου»;

§137ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ οἱ εἰσελθόντες μετὰ τὴν 1 Ὀκτωβρίου;

§138ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦτο νὰ προστεθῇ: «ἀλλ’ οἱ εἰσελθόντες διὰ διαγωνισμοῦ μετὰ τὴν 1ην Ὀκτωβρίου ἀποκτῶσι τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 56, 57 καὶ 58 τοῦ νόμου».

§139ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἔχω καὶ ἐγὼ ἐν τῇ τροπολογίᾳ μου.

§140ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τότε μάλιστα.

§141ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου ὑπῆρχεν ὁ νόμος περὶ προσόντων;

§142ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑπῆρχεν ὁ νόμος ΧΝΖʹ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1877. Οὗτος εἶναι ὁ ἀρχαιότερος νόμος. Πρὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1882, ὅτε ἐφηρμόσθη ὁ νόμος ΧΝϚʹ τοῦ 1882, ὑπεβλήθησαν πολλοὶ εἰς διαγωνισμὸν δυνάμει τοῦ νόμου ΧΝΖʹ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1877. Ἄλλος ὁ νόμος ΧΝΖʹ, ἀφορῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἄλλος ὁ ΧΝϚʹ. Λοιπὸν θέλομεν καὶ εἰς τοὺς πρὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1882 ὑποστάντας τὸν διαγωνισμὸν καὶ εἰσελθόντες δυνάμει τοῦ νόμου ΧΝΖʹ νὰ χορηγήσωμεν καὶ εἰς αὐτοὺς τὸ αὐτὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς τοὺς μετὰ τὴν 1 Ὀκτωβρίου δυνάμει τοῦ νόμου ΧΝϚʹ εἰσελθόντας. Ἀλλὰ βεβαίως ἐννοοῦμεν, ὅτι καὶ εἰς τὸ μέλλον οἱ δυνάμει τοῦ νόμου ΧΝΖʹ εἰσελθόντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, δηλ. οἱ ὡς ἀκόλουθοι βʹ καὶ αʹ τάξεως, καὶ αὐτοὶ ἀπολαμβάνουσι τῶν αὐτῶν πλεονεκτημάτων. Ἀλλὰ τοῦτο μετὰ τὴν 1 Ὀκτωβρίου τοῦ 1882 ἔχει σημασίαν, καθὼς παρατηρεῖ ὁ ἔντιμος προλαλήσας, διότι αὐτοὶ δὲν εἰσέρχονται δυνάμει τῶν προσόντων καὶ διὰ τοῦ νόμου ΧΝϚʹ, ἀλλ’ εἰσέρχονται δυνάμει τοῦ νόμου ΧΝΖʹ, ὁ ὁποῖος ὁρίζει ἐξετάσεις ἀκολούθων, καὶ διὰ τῆς θύρας αὐτῆς τοὺς εἰσάγει μετὰ ταῦτα ὡς γραμματεῖς Προξενείων ἐν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ. Λοιπὸν θέλει νὰ μὴ προστατεύωνται μόνον οἱ εἰσελθόντες ὡς γραμματεῖς Προξενείων, ἀλλὰ καὶ οἱ εἰσελθόντες ὡς ἀκόλουθοι.

§143ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐάν μοι ἐπιτρέπηται νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύο λέξεις, νομίζω ὅτι καλῶς ἔχουσι τὰ τοῦ νομοσχεδίου ὡς πρὸς τὰ πρὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1882· διότι πρέπει νὰ γένηται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ μνεία τῶν νόμων καὶ διαταγμάτων, τῶν καθοριζόντων τὰ τῶν προσόντων καὶ τοῦ διαγωνισμοῦ πρὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1882. Ἀλλ’ ὅ,τι ἀπαιτεῖται εἶναι, ὅπως ἐν τῇ τελευταίᾳ περιόδῳ τοῦ ἄρθρου 1ου, μετὰ τὴν φράσιν «ἢ ἂν εἰσῆλθον μετὰ τὴν 1 Ὀκτωβρίου 1882», διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «ὡς γραμματεῖς Προξενείων ἢ ὡς βʹ τάξεως γραμματεῖς Γενικῶν Προξενείων κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου», τεθῇ δ’ ἀντ’ αὐτῶν «διὰ διαγωνισμοῦ».

§144ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποία κατηγορία ὑπαλλήλων;

§145ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περιλαμβάνονται καὶ οἱ ἀκόλουθοι.

§146ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα.

§147ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δηλαδή, ἐπειδὴ εἶναι μετὰ τὴν 1 Ὀκτωβρίου, ὅτε πλέον δὲν ἰσχύουσι, παρὰ οἱ δύο οὗτοι νόμοι, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία. Ἑπομένως περιλαμβάνονται ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι διὰ διαγωνισμοῦ εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§148ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τότε κἀνεὶς δὲν θὰ παυθῇ. Εἰς τὸν κ. Τρικούπην συμφέρει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, νὰ μὴ παυθῇ κἀνεὶς ἐξ αὐτῶν (ἱλαρότης).

§149ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος καὶ ἐγὼ συμφωνοῦμεν. Ὅ,τι δὲ διατυπῶ εἶναι αὐτὸ τὸ γενόμενον δεκτὸν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τὸ προβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος.

§150ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἴσως ὁ ζῆλος πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Φθιωτιδοφωκίδος τὸν κάμνει νὰ γίνηται τόσον ἁπλοῦς, ὥστε νὰ συντρέχῃ εἰς τὰς ἐπιθυμίας σας (ἱλαρότης).

§151ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δύναται νὰ ἐκλίπῃ τὸ «ὡς γραμματεῖς Προξενείων, ἢ ὡς βʹ τάξεως γραμματεῖς Γενικῶν Προξενείων κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ νόμου ΧΝϚʹ», καὶ νὰ μείνῃ ἁπλῶς «ἢ ἂν εἰσῆλθον μετὰ τὴν 1 Ὀκτωβρίου δυνάμει διαγωνισμοῦ.»

§152ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα.

§153ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ὑπάρχει κἀμμία διαφορὰ κατ’ οὐσίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον ζητεῖ, ὅπως πάντες, ὅσοι δυνάμει προσόντων διὰ διαγωνισμοῦ καὶ τελοῦντες θητείαν εἰσήχθησαν καὶ προήχθησαν ἐν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀπολαμβάνωσιν ὡς γενικοὶ πρόξενοι τῆς ἀσφαλείας, τὴν ὁποίαν παρέχουσι τὰ ἄρθρα 56, 57 καὶ 58 τοῦ νόμου ΧΝϚʹ. Ὁ ἔντιμος προλαλήσας φέρει παρατηρήσεις καὶ ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου. Αἱ παρατηρήσεις αὗται ἐστράφησαν περὶ τὸ εὐτελὲς τῶν μισθῶν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οἱ μισθοὶ εἶναι μικροὶ διὰ θέσεις γενικῶν προξένων, ἐπίσης δὲ κατωτέρω διὰ θέσεις προξένων. Ἀλλὰ ταῦτα ὑπάρχουσι καὶ ἐν τῇ κειμένῃ νομοθεσίᾳ· ὑπάρχει μισθὸς π. χ. 800 δραχμῶν τοῦ γενικοῦ προξένου Ἀδριανουπόλεως καὶ Σκόδρας καὶ Ἱερουσαλὴμ, ὑπάρχει τῶν Ἰωαννίνων, ὑπάρχει τῆς Φιλιππουπόλεως. Καὶ εἰς τὰ Ἰωάννινα καὶ εἰς τὴν Φιλιππούπολιν καὶ εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ, ἡ ὁποία εἶναι τόπος ἀκριβείας τῶν πρὸς τὸ ζῇν, οἱ μισθοὶ εἶναι μικροί. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἐλπίς, ὅτι, ἂν τὰ εἰσοδήματα αὐτῶν, τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1877 ἐκανονίσθησαν, ἐξακολουθήσωσι νὰ αὐξάνωσι, θ’ αὐξήσωσι δὲ ἀκόμη περισσότερον διὰ τῶν αὐξήσεων, αἱ ὁποῖαι ἤδη ἐπάγονται, ὑπάρχει, λέγω, ἐλπὶς βραδύτερον ὁ προϋπολογισμὸς νὰ ἀναγράψῃ μεγαλειτέρους μισθούς. Βεβαίως εἶναι ἀναγκαιότατον εἰς τοιούτου βαθμοῦ Προξενεῖα νὰ αὐξηθῶσιν οἱ ὑπάρχοντες πενιχροὶ καὶ ἀνεπαρκεῖς μισθοί. Καθ’ ἡμέραν λαμβάνομεν ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι παριστῶσι τὴν ἐλεεινότητα, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθον πολλὰ Προξενεῖα ἡμῶν, ἕνεκα τῆς γλισχρότητος τῶν μισθῶν, καὶ ζητοῦσι ν’ αὐξηθῶσιν. Ἐπειδὴ πρό τινος ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὰς Προξενικὰς ἀρχὰς γνώμας καὶ πληροφορίας περὶ τοῦ νόμου ΧΝϚʹ, πλεῖστοι καὶ εἰς τοὺς μισθοὺς ἀπέδωκαν πολλὰς ἀτελείας τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἐσύστησαν τὴν αὔξησιν αὐτῶν. Ἐν Ἱερουσαλὴμ π. χ. δὲν δύναται νὰ εὕρῃ γλασαξῆν ὁ νῦν πρόξενος πρὸς 60 δραχμὰς, ἃς ὁρίζει ὁ νόμος, διότι ἐκεῖ εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσῃ τις καὶ ἑπομένως νὰ δεχθῇ νὰ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ τοιούτῳ μισθῷ· καὶ ἠναγκάζετο πολλάκις ὁ ἐν Ἱεροσολύμοις γεν. πρόξενος ἡμῶν νὰ προστρέχῃ εἰς τὰ ἄλλα Προξενεῖα καὶ νὰ ζητῇ τὸν γλασαξῆν αὐτῶν, ἵνα ἐκπληρώσῃ τοῦ Ἑλληνικοῦ Προξενείου τὴν ὑπηρεσίαν. Ταῦτά εἰσιν ἀληθῆ· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ σμικρότης αὕτη καὶ ἀνεπάρκεια τῶν μισθῶν δὲν πρέπει νὰ ἐμποδίσῃ σήμερον, ὅπως δι’ ἄλλους σπουδαίους λόγους Προξενεῖά τινα προαχθῶσιν εἰς ἀνωτέρου βαθμοῦ. Πανταχοῦ βεβαίως, ὅπου ὑπάρχουσι γενικοὶ πρόξενοι, πρέπει νὰ ὑπάρχωσι καὶ γραμματεῖς καὶ δι’ ἄλλας ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ διότι πρέπει δι’ αὐτῶν νὰ ἀναπληρῶνται οἱ γεν. πρόξενοι, ὁσάκις ἐπ’ ἀδείᾳ ἢ δι’ ἄλλον λόγον ἀπουσιάζωσι, καὶ διότι δὲν εἶναι εὐπρεπὲς ὁ γενικὸς πρόξενος νὰ ἐκπληροῖ καὶ τὰ ἔργα τοῦ γραμματέως ἢ ἐνίοτε καὶ αὐτοῦ τοῦ γραφέως. Τῳόντι εἰς πολλὰ Γενικὰ Προξενεῖα ἐλλείπουσι καὶ αὐτοὶ οἱ γραφεῖς· π. χ. τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Σκόδρας δὲν θὰ ἔχῃ γραφέα. Ἔπρεπεν ὅμως δι’ ἄλλους λόγους νὰ γείνῃ ὁ προβιβασμὸς τοῦ Προξενείου Σκόδρας. Εἶναι ἐλπὶς ἐν τῷ μέλλοντι, — ἴσως τὸ ἑπόμενον ἔτος, — ὅτι θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ Γεν. Προξενεῖον Σκόδρας καὶ ἡ θέσις τοῦ γραμματέως. Κυρίως ὅμως ἡ ἐργασία τοῦ Προξενείου Σκόδρας δὲν εἶναι γραφικὴ, ἀλλὰ μᾶλλον πολιτική. Διερμηνεὺς διὰ τοῦτο πρέπει νὰ διορισθῇ ἐκεῖ κατὰ πρῶτον λόγον, καὶ κατὰ δεύτερον λόγον γραφεύς.

§154ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔχετε διερμηνέα εἰς τὴν Σκόδραν;

§155ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἔχομεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν μισθὸν τοῦ διερμηνέως, τὸν ὁποῖον ἀναβιβάζομεν εἰς 250 δραχμὰς, οὗτος εἶναι ὁ μισθὸς τῶν διερμηνέων τῶν Προξενείων. Εἰς τὰ Προξενεῖα αʹ τάξεως ὁρίζεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ὅτι δίδεται διὰ τοὺς διερμηνεῖς μισθὸς 250 δραχμῶν.

§156ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ εἰς τὸ ἐν Ἀργυροκάστρῳ ἀφήσατε 200 δραχμῶν μισθόν.

§157ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκεῖ, ἐπειδὴ ηὐξήσαμεν κατὰ 100 δραχμὰς τὸν μισθὸν τοῦ προξένου, ἐνομίσαμεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ προσθέσωμεν τὰς 50 δραχμὰς τοῦ διερμηνέως. Αἱ ἀταξίαι αὗται βεβαίως δὲν εἶναι κανών· πρέπει ὁ μισθὸς αὐτῶν νὰ ἦναι 250 δραχμαὶ καὶ πλέον· ἀλλὰ τὰ περισσότερα Γενικὰ Προξενεῖα ἔχουσιν ἤδη μισθὸν διερμηνέως 250 δραχμῶν.

§158ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ διὰ τὸ ἐν Πρεβέζῃ Προξενεῖον εἶναι ἰδανικὴ ἡ αὔξησις.

§159ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ τὸ ἐν Ἀργυροκάστρῳ εἶναι ἀκόμη ἰδανικωτέρα. Εἰς Ἀργυρόκαστρον εἶναι ἔτι μᾶλλον ἀφόρητος ὁ βίος, ἕνεκα τῆς ἐρημίας, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι καταδικασμένοι νὰ ζῶσιν οἱ ἡμέτεροι ὑπάλληλοι, μακρὰν πάσης κοινωνικῆς σχέσεως καὶ πάσης εὐκολίας τῶν τοῦ βίου. Ἐν Ἀργυροκάστρῳ, ὡς καὶ ἐν Βερατίῳ, εἶναι δύσκολον μὲ τὸν μισθὸν τῶν 600 δραχμῶν νὰ εὕρῃ τις πρόξενον, πρόθυμον νὰ μένῃ ἐκεῖ ἐπὶ πολὺν χρόνον, ὡς ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, καὶ νὰ ἐργάζηται μετὰ ζήλου. Ὁ νῦν ὑπάρχων ἐκεῖ πρόξενος κ. Βιτάλης, παραδείγματος χάριν, παθὼν τὴν ὑγείαν ἐκ τῆς ὑγρασίας τοῦ κλίματος, ζητεῖ νὰ ἀπέλθῃ, μετὰ δυσαρεσκείας δὲ θὰ μεταβῇ ὁ ἀντικαταστάτης του, καὶ μετὰ περισσοτέρας θὰ θελήσῃ νὰ παραμείνῃ ἐκεῖ.

§160ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ τοῦ προξένου, ἀλλὰ περὶ τοῦ διερμηνέως, ὅτι, ἐνῷ οἱ μισθοὶ τῶν διερμηνέων Σεῤῥῶν, Πρεβέζης κλπ. αὐξάνουσιν ἀπὸ 200 εἰς 250 δραχμὰς, ὁ μισθὸς τοῦ ἐν Ἀργυροκάστρῳ εἶναι 200. Ἡ αὔξησις δὲ τῶν 50 δραχμῶν τοῦ διερμηνέως Πρεβέζης εἶναι ἰδανική.

§161ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Περὶ τοῦ τῆς Πρεβέζης δὲν ἔχετε ἐντελῶς δίκαιον· διότι ἐν Πρεβέζῃ μὲ 200 δραχμὰς δύνανται νὰ ζήσωσιν. Ὁ βίος εἶναι εὐθηνὸς ἐκεῖ, ἄλλως αἱ 200 δραχμαὶ εἶναι εἰς μεταλλικὸν ἐν Πρεβέζῃ. Ὁ ἔντιμος προλαλήσας ὡμίλησε καὶ περὶ τῶν Προξενικῶν πρακτορείων, παρατηρήσας ἐπίσης, ὅτι ὑπάρχωσι Προξενικὰ πρακτορεῖα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο ἐπίσης νὰ γείνωσιν ἔμμισθα. Καὶ ἀνέφερε τὴν Ὀδησσὸν καὶ τὴν Νεάπολιν. Τὸ τῆς Ὀδησσοῦ εἶναι γνωστὸν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὅτι παρέχει πρόσοδον σήμερον ἀρκετὴν, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ἱκανὴν διὰ νὰ καλύψῃ τὰς δαπάνας τῆς συντηρήσεως Γενικῶν Προξενείων. Ἂν καὶ ἐκεῖ νομοθετήσωμεν μισθὸν 1000 δραχμῶν, ὅστις εἶναι ὁ ἀνώτερος μισθὸς τῶν γενικῶν προξένων, δὲν θὰ ἐκαλύπτετο ἡ δαπάνη αὕτη. Ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον μὲ 1000 δραχμὰς καὶ 1500 νὰ διατηρηθῇ γενικὸς πρόξενος ἐν Ὀδησσῷ. Ὁ βίος ἐκεῖ εἶναι ἀκριβώτατος, ὅπως καὶ ἐν Ρωσσίᾳ ἐν γένει διὰ τὰ Προξενεῖα καὶ διὰ τὰς Πρεσβείας. Διὰ τὴν Πρεσβείαν π. χ. τῆς Πετρουπόλεως οὐδένα θὰ εὕρητε γραμματέα πρόθυμον νὰ μεταβῇ, ἐπειδὴ μὲ τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως δὲν δύναται νὰ ζήσῃ, διότι ὁ μισθός του μόλις ἀντιστοιχεῖ πρὸς 200 ἀργυρᾶ ῥούβλια, μὲ τὰ ὁποῖα ἀδύνατον νὰ ζήσῃ. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ μὲ τὴν Νεάπολιν. Ἡ Νεάπολις μάλιστα δὲν ἔχει τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα φαίνεται ὅτι πιστεύετε ὅτι ἔχει.

§162ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχει 600 ἢ 700 φράγκα κατὰ μῆνα.

§163ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἔχει.

§164ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχω ἀκριβεῖς ἐκεῖθεν πληροφορίας, πόσα πλοῖα εἶναι....

§165ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πολὺ ὀλίγα πλοῖα. Εἰς τὴν Ἰταλίαν δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἔχομεν σήμερον σπουδαίαν ἱστιοφόρον ναυτιλίαν, ὡς ἔχομεν εἰς τὴν Τουρκίαν. Τὰ εἰσοδήματα τῆς Νεαπόλεως, ὡς γνωρίζω, εἶναι πολὺ μικρὰ, καὶ ἂν ἠθέλομεν νὰ τὴν καταστήσωμεν ἔμμισθον Προξενεῖον, βεβαίως τὸ ἥμισυ τῆς δαπάνης θὰ ἐπεβάρυνε τὸν προϋπολογισμόν. Εἴπετε ἐπίσης περὶ τῆς....

§166ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Περὶ τῆς Μελίτης εἶπον.

§167ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ Μελίτη μάλιστα. Ἡ Μελίτη δύναται. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν ὅλα τὰ εὔπορα ἄμισθα Προξενεῖα νὰ τὰ μεταβάλωμεν εἰς ἔμμισθα ἐξ ἀμίσθων, ὅπου δὲ Πρακτορεῖα δύνανται νὰ καλύψωσι τὴν δαπάνην Ὑποπροξενείου νὰ τὰ μεταβάλωμεν εἰς ἔμμισθα· διότι, ἀφοῦ ἐνομοθετήθη ὁ νόμος περὶ προσόντων, ὁ ὁποῖος τοσοῦτον περιορίζει τὰς χεῖρας τῶν Ὑπουργῶν, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ μεταβάλωμεν ὅλα τὰ ὑπάρχοντα σήμερον Πρακτορεῖα ἢ καὶ ἄμισθα Προξενεῖα εἰς ἔμμισθα, ἐν οἷς μόνον δυνάμει προσόντων δύναταί τις νὰ διορίζηται. Νομίζω ὅτι εἶναι συμφέρον νὰ δύναται νὰ διαθέτῃ ὁ Ὑπουργὸς καὶ θέσεις τινὰς, χωρὶς νὰ περιορίζηται ἐκ τοῦ νόμου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ διότι πολλὰ Πρακτορεῖα κατέχονται σήμερον παρὰ πρακτόρων, οἱ ὁποῖοι προσήνεγκον πολλὰς ὑπηρεσίας, καὶ ἀπεδείχθησαν χρησιμώτατοι εἰς τὰς Κοινότητας, ἀφήσαμεν αὐτὰ ἀμετάβλητα. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον δὲν προέβημεν καὶ εἰς τὴν σύστασιν καὶ ἄλλων τινῶν Προξενείων, ὡς τὸ ἐν Σιμπὶν–ἐλ–Κὸμ τῆς Αἰγύπτου. Ἀλλὰ τοῦτο παρουσιάζει καὶ ἄλλα ἀκόμη ἐλαττώματα, ὅτι, περιστοιχούμενον ὑπὸ Προξενείων ἐμμίσθων, γίνεται συχνότατα ἀφορμὴ ἐλαττώσεως τῶν εἰσπράξεων τῶν ἐμμίσθων Προξενείων, διότι πολλοὶ συμβαλλόμενοι, θέλοντες ἐπὶ μικροτέρῳ τέλει νὰ συνάψωσι πρᾶξιν, μεταβαίνουσιν εἰς αὐτὸ ἐκ τῆς περιφερείας τῶν ἐμμίσθων Προξενείων καὶ συμφωνοῦσιν ἐκεῖ ἐπὶ μικροτέρῳ τέλει νὰ συνάψωσιν αὐτήν. Ἐν γένει, ἐπειδὴ δὲν εἴμεθα βέβαιοι περὶ τῆς δαπάνης, ὅτι θὰ καλυφθῇ ἐκ τῶν εἰσοδημάτων, καὶ δεύτερον, ἐπειδὴ πολλὰ Πρακτορεῖα κατέχονται παρ’ ἀνθρώπων χρησιμωτάτων, ἀλλὰ μὴ ἐχόντων τὰ προσόντα, ἵνα διορισθῶσιν ἔμμισθοι ὑποπρόξενοι, καὶ τοὺς ὁποίους δὲν πρέπει νὰ ῥίψωμεν εἰς τὸν δρόμον, διὰ τοῦτο διατηροῦμεν πολλὰ Πρακτορεῖα. Ἴσως ἡμεῖς, ἂν θὰ ἤμεθα Ὑπουργοὶ, εἴτε ἄλλοι προβῶσιν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰς μετατροπὴν καὶ προβιβασμὸν καὶ ἄλλων Προξενικῶν ἀρχῶν, ἀλλ’ ἤδη δὲν εἶναι ἀνάγκη κατεπείγουσα, οὐδὲ ζημία τις προέρχεται, ἂν τοῦτο ἀναβληθῇ καὶ γείνῃ βραδύτερον. Δὲν ἔγεινε λόγος περὶ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον αὐξάνει τὰς ἐπιθεωρήσεις κατὰ μίαν δραχμήν, τὰ δὲ πιστοποιητικὰ ἰθαγενείας ὑποβάλλει εἰς τέλος δραχμῶν ὀκτώ.

§168ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τοῦτο εἶμαι συμφωνότατος.

§169ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦτο μνημονεύω, διότι ἐν τῇ ἐκθέσει σημειοῦται, ὅτι θὰ προκύψῃ αὔξησις ἐσόδου ἐκ 16,500 δραχμῶν. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἐλπὶς, ὅτι ἐκ τῶν δύο τούτων αὐξήσεων, ἴσως καὶ 25 καὶ 30 χιλιάδων δραχμῶν θὰ ἐπέλθῃ αὔξησις ἐσόδων. Ἂν διὰ τοῦ χρόνου ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη, ἡ ὁποία σήμερον πιθανολογεῖται, εἶναι πραγματικὴ, δυνάμεθα τότε τὰ περισσεύματα νὰ χρησιμοποιήσωμεν εἰς αὐξήσεις μισθῶν τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7 ἀφορᾷ ἁπλῶς ἐπανόρθωσιν ἀδικήματος, ὅπερ ἐπεγίνετο ἐκ τοῦ προηγουμένου νόμου εἴς τινας ὑπαλλήλους.

§170ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ἄρθρον 6· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκαμεν εἰδικὴν μνείαν τοῦ ἄρθρου 6, τούτου ἕνεκα νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ εἴπω δύο λέξεις περὶ αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τὰ ἄλλα συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅσον ἀφορᾷ δηλ. τὸ ἄρθρον 1. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα ἄρθρα, βεβαίως ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξήνεγκον καὶ ἐνταῦθα δὲν διστάζω δημοσίᾳ νὰ ἐκφέρω, ὅτι θεωρῶ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου τοσοῦτον δεινὴν, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται αὔξησις δαπάνης, ἔστω καὶ ἐλαχίστης· ἀπεναντίας μάλιστα ἐπιβάλλεται αὐστηροτάτη περιστολὴ τῶν δαπανῶν. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 εὑρίσκει ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν δικαιολογίαν τῆς αὐξήσεως τῆς δαπάνης. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους εἰς βάρος τάξεων ὡρισμένων, τῶν ὁποίων μέγα μέρος εἶναι πένητες καὶ ἔχουσιν ἀνάγκην περιθάλψεως, δὲν εἶναι ὁ τρόπος ὁ καταλληλότερος πρὸς ἱκανοποίησιν τοῦ Δημοσίου, πρὸς ἀποζημίωσιν διὰ τὴν αὔξησιν ταύτην τῶν δαπανῶν. Ὁ πόρος, τὸν ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι ἡ αὔξησις κατὰ μίαν δραχμὴν τῶν ἐπιθεωρήσεων. Νομίζω, ὅτι τὸ ποσὸν δὲν εἶναι πολὺ σπουδαῖον· ὥστε δυνάμεθα νὰ τὸ παραδεχθῶμεν. Ἀλλ’ ἡ αὔξησις τοῦ τέλους τῶν πιστοποιητικῶν ἰθαγενείας ἐκ δραχμῶν 2 εἰς δραχμὰς 8, νομίζω, ὅτι εἶναι μεγάλη. Ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσιν ἀνάγκην τῶν πιστοποιητικῶν ἰθαγενείας, εἶναι οἱ ἐν Ρουμανίᾳ καὶ Ρωσσίᾳ διαμένοντες, διότι αἱ ἐκεῖ διοικητικαὶ ἀρχαὶ ἀπαιτοῦσι παρὰ τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων τοιαῦτα πιστοποιητικά. Εἰς τὰ ἄλλα μέρη τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀσίας, ἔνθα κρατοῦσι τὰ τῶν συνθηκῶν προνόμια τῆς ἑτεροδικίας κλπ., αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ ἀπαιτοῦσι διαμονητήρια ἔγκυρα πρὸς ἀναγνώρισιν τῶν ὑπηκόων. Ὑπάρχει ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ Προξενείων, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸν φόρον τῶν διαμονητηρίων. Ἔρχεται σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ζητεῖ νὰ ἐπιβάλωμεν καὶ εἰς τοὺς ὑπηκόους Ἕλληνας, τοὺς εἰς χριστιανικὰ Κράτη διαμένοντας, φόρον διαμονητηρίων, —διότι οὗτοι θὰ πληρώνωσιν ἕκαστος ἓν ποσὸν λίαν ὑπερβολικόν. Ἀλλ’ ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐκτὸς ὀλίγων, οἱ ὁποῖοι εἶναι κτηματίαι ἢ πλούσιοι ἐμπορευόμενοι, μέγα μέρος τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, τῶν διαμενόντων ἐν Ρουμανίᾳ ἰδίως, ἀλλὰ καὶ ἐν Ρωσσίᾳ, ἀνήκουσιν εἰς τὰς τάξεις ἰδίως τῶν ναυτιλλομένων, τῶν ναυτῶν καὶ πολλῶν ἄλλων, θὰ ὁμολογήσητε μετ’ ἐμοῦ, ὅτι ἡ φορολογία αὕτη εἶναι ὑπερβολικὴ, καὶ θέλει δώσει χώραν εἰς δύο κακά: ἢ εἰς τὴν ἀποφυγὴν τῆς πληρωμῆς τῶν 8 δραχμῶν μὲ κίνδυνον ἐκθέσεως αὐτῶν καὶ καταπιέσεως καὶ καταδιώξεως ὑπὸ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν τῶν τοπικῶν ἐν Ρουμανίᾳ καὶ Ρωσσίᾳ, ἢ εἰς καταδολίευσιν τῆς διατάξεως αὐτῆς· διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον εἰς ἕκαστον νὰ προμηθευθῇ πιστοποιητικὸν ἰθαγενείας ἐντεῦθεν· ἐὰν δὲ προμηθευθῶσι πιστοποιητικὰ ἰθαγενείας ἐντεῦθεν, τότε ἡ πληρωμὴ θὰ ἦναι μιᾶς δραχμῆς καὶ τὰ ταχυδρομικὰ, ἐλάχιστον ποσὸν, θέλουσι δὲ δυνηθῆ νὰ παραστήσωσιν ἑαυτοὺς ὡς ἔχοντας τὸ πιστοποιητικὸν ἰθαγενείας, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἡ τοπικὴ διοίκησις· ἀλλὰ τοιουτοτρόπως θὰ ἐκφύγωσι τὰ εἰσοδήματα αὐτὰ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ἀρκεσθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τρίδραχμον πληρωμὴν διὰ τὰ πιστοποιητικὰ τῆς ἰθαγενείας. Τοιουτοτρόπως καὶ εἰσοδήματα ἀρκετὰ θὰ ἔχῃ, διότι οὐδεὶς θὰ ἦναι ὁ ἀποφεύγων τὴν πληρωμὴν τῶν τριῶν δραχμῶν, ἀφοῦ ἤδη πληρόνει 2:20 διὰ τὴν ἀπόκτησιν πιστοποιητικῶν τοιούτων· συγχρόνως δὲ καὶ μέγα μέρος αὐτῶν πενόμενον δὲν θὰ ὑποβάλληται εἰς τὴν πληρωμὴν ὑπερόγκου φόρου, ἢ εἰς πιέσεις ἄλλας τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν.

§171ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὅτε συνεζητεῖτο ὁ νόμος τοῦ 1887, ἐνομίσθη παρ’ ὅλων, ὅτι ἐξησφαλίζοντο οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα ὑπάλληλοι, οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἐξεπλήρωσαν εὐόρκως καὶ τιμίως τὸ ἑαυτῶν καθῆκον· ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ νόμος ἐκεῖνος τοῦ 1887 ἐστράφη κατ’ αὐτῶν τούτων τῶν ὑπαλλήλων, τῶν κεκτημένων τὰ προσόντα καὶ τῶν ὑπηρετησάντων ἐπὶ πολλὰ ἔτη εὐδοκίμως εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ νόμος ἐκεῖνος τοῦ 1887 πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς του ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν νὰ κενώσῃ πολλὰς τῶν προξενικῶν θέσεων καὶ πληρώσῃ ταύτας δι’ ἀνθρώπων ἄνευ οὐδενὸς προσόντος, ἄνευ οὐδεμιᾶς κατὰ τὸ πλεῖστον ἱκανότητος. Ἄρχεται ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου καὶ εὑρίσκεται ἡ ὑπηρεσία ἐκείνη μὲ ὑπαλλήλους ἄνευ προσόντων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον.

§172ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότερον ὅλων.

§173ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἰς τοὺς ἐκ πνεύματος φατριασμοῦ ἀπομακρυνθέντας τῆς ὑπηρεσίας ὑπαλλήλους ἐκείνους, παρουσιάζει νόμον, ὁ ὁποῖος, μολονότι δὲν ἐξασφαλίζει παντάπασι τοὺς ἀδικηθέντας τότε ὑπαλλήλους καὶ οἱ ὁποῖοι ἔκτοτε μένουσιν ἄεργοι, τοὺς εἰρωνεύεται καὶ εἰς ἄρθρον τι αὐτοῦ. Τὸ ἄρθρον 7 τοῦ ὑποβεβλημένου καὶ συζητουμένου νομοσχεδίου δὲν εἶναι ἢ μία εἰρωνεία κατὰ τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων ὑπαλλήλων· διότι, ἐνῷ λέγει ἀφ’ ἑνὸς, ὅτι δύνανται δῆθεν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι, οἱ ἀδικηθέντες καὶ οἱ κεκτημένοι τὰ προσόντα, ἀφ’ ἑτέρου δὲν δίδεται τὸ δικαίωμα νὰ παυθῶσιν οἱ ἐγκατάστατοι ὑπὸ τῆς πρώην Κυβερνήσεως.... Ἀλλὰ πῶς νὰ ἐπανέλθωσι λοιπὸν, κύριε Ὑπουργὲ, οἱ τότε ἀδικηθέντες ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὅταν δὲν δύνασθε νὰ ἀπολύσητε τοὺς σήμερον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ εὑρισκομένους; Οἱ ὑπάλληλοι, Κύριοι, οἱ διορισθέντες πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τοῦ 1887, οἱ κατὰ τὰ 9/10 ἄνευ προσόντων, ἕνα καὶ μόνον προορισμὸν εἶχον, ἓν καὶ μόνον καθῆκον ἐξετέλεσαν καὶ ἐκτελοῦσιν ἐν τῇ ἐξωτερικῇ ὑπηρεσίᾳ, τὸ νὰ διακηρύττωσιν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ τὴν ἀποθέωσιν τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ· οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι, μένοντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐξυπηρετοῦσι τὴν πρώην Κυβέρνησιν· καὶ ἀπόδειξις, Κύριοι, ὅτι ἱκανοποιοῦσι τὴν πρώην Κυβέρνησιν εἶναι, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) ἔλαβε τὸν λόγον νὰ ὁμιλήσῃ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, σύμφωνα μὲ τὴν ἀρχὴν, ἣν ἠκολούθησεν ἡ πτέρυξ ἐκείνη μέχρι τοῦδε· τοὐναντίον μάλιστα ὑπεστήριξε τὰς διατάξεις τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ θεωρεῖ ὑψίστης ἐμπιστευτικῆς θέσεως τοὺς ἐπάρχους ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, καὶ ἀφοῦ ἀφαιρεῖ τὰ προσόντα ἀπὸ τοὺς ἐπάρχους, δὲν θεωρεῖ τοὺς γενικοὺς προξένους πρόσωπα, εἰς τὰ ὁποῖα δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην ἐν τῷ ἐξωτερικῷ; Σκέπτεται λοιπὸν μόνον περὶ τῶν ἐσωτερικῶν, καὶ ἀφίνει ἐντελῶς ἐγκαταλελειμμένους εἰς τὴν τύχην τῶν προξένων καὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς πρώην Κυβερνήσεως τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἀδελφούς ἡμῶν; Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ ἀναβάλῃ ἐπὶ 24 ὥρας τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ νὰ μελετήσῃ καλῶς τὸ ζήτημα αὐτὸ, νὰ λάβῃ δὲ στατιστικὰς πληροφορίας ἐκ τοῦ γραφείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ νὰ ἴδῃ πόσοι ὑπάλληλοι, μὴ κεκτημένοι τὰ προσόντα, εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τοῦ 1887, καὶ ἐκ τούτου θέλει γνωσθῇ, ὅτι τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου πρέπει νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω σήμερον, ἔχουσαν οὕτω (ἀναγινώσκει): «Αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 55, 57 καὶ 58 τοῦ νόμου ΧΝϚʹ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1877, ὡς ἐτροποποιήθησαν διὰ τῶν νόμων ΑΣΙΓʹ τῆς 19 Ἰουλίου 1885 καὶ ΑΦΛΔʹ τῆς 28 Μαΐου 1887, καταργοῦνται». Καὶ τότε μόνον θὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον εἰσάγεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον· διότι ἄλλως, ἐκτὸς τῆς προαγωγῆς Προξενείων τινῶν, οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἐνῷ, μοὶ φαίνεται, ὁ κύριος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἶναι, νὰ φέρῃ εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐντίμως ὑπηρέτησαν πρὸ τοῦ νόμου τοῦ 1887, καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι σήμερον ἐῤῥιμμένα εἰς τὰς ὁδούς.

§174ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ποῖα εἶναι τὰ πρόσωπα; Δύνασθε νὰ ἀριθμήσητε πολλὰ πρόσωπα ἀπ’ αὐτά;

§175ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Τὸ γραφεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τὰ γνωρίζει, καὶ δύναται νὰ τὰ ἀνεύρῃ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ ὀνομάσω τὰ πρόσωπα· τὰ γνωρίζει ἡ ὑπηρεσία, καὶ τὰ γνωρίζετε ὅλοι ὑμεῖς. Ἀλλὰ συγχρόνως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, χωρὶς νὰ φέρω τὸν λόγον περὶ τῶν ἄλλων ἄρθρων, περὶ ὧν ἀρκετὰ εἶπεν ὁ ἔντιμος προλαλήσας, νὰ προστεθῇ εἰς τὸ 5ον ἄρθρον, τὸ συνιστῶν τὰ Ὑποπροξενεῖα, ὅτι συνιστᾶται Ὑποπροξενεῖον «καὶ ἐν Λεμησῷ τῆς Κύπρου»· καὶ ἀπορῶ μάλιστα, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἐποιήσατο τὴν προσθήκην ταύτην μέχρι σήμερον, διότι γνωρίζω κάλλιστα πόσαι ἀναφοραὶ ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ τούτου παρὰ τῶν ἐκεῖ κατοικούντων ἀδελφῶν ἡμῶν. Οἱ ἐκεῖ ὁμογενεῖς, οἱ ἐκεῖ ἀδελφοὶ ἡμῶν εἶχον πάντοτε ἕνα ὑποπρόξενον, καὶ εἰς τὸν ὑποπρόξενον τοῦτον ἀπηύθυνον ὅλα τὰ παράπονα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ εἴπωσι πρὸς τὴν μητέρα Ἑλλάδα. Οἱ Κύπριοι, Κύριοι, δὲν ζῶσι, καίτοι ὑπὸ τὴν προστασίαν τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, καλλίτερον ἢ ὡς ἔζων ὑπὸ τὴν τυραννίαν τῆς Τουρκίας εὑρισκόμενοι. Εἶναι γνωστὰ ὅλα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἀφοῦ δι’ ἐπανειλημμένων ἀναφορῶν ἐζήτησαν τὴν παρουσίαν ἑνὸς προσώπου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου οἱ ἄνθρωποι νὰ παρουσιάζωνται καὶ ὑποβάλλωσι τὰ παράπονά των, ὅπως διαβιβάζωνται ταῦτα καὶ γίνωνται γνωστὰ ἐπισήμως εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἦτο δύσκολον νὰ προστεθῇ εἰς τὸν νόμον τοῦτον καὶ ἡ σύστασις ἑνὸς Ὑποπροξενείου διὰ τὴν πόλιν τῆς Λεμησοῦ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ συναινέσῃ, ὅπως συμπεριληφθῇ ἐν τῷ νόμῳ καὶ ἓν Ὑποπροξενεῖον εἰς τὴν πόλιν τῆς Λεμησοῦ τῆς Κύπρου, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους καλλίτερον ἐμοῦ γνωρίζει, ἢ τοὐλάχιστον, ἐν ἀρνήσει, νὰ συστηθῇ ἄμισθον Ὑποπροξενεῖον.

§176ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἀμίσθου ὑποπροξένου, βεβαίως, διότι διὰ Β. διατάγματος δύναται νὰ συστηθῇ τοιοῦτον ἐν Λεμησῷ τῆς Κύπρου· ἀλλ’ ἂν πρόκηται περὶ ἐμμίσθου, θ’ ἀπαιτηθῇ δαπάνη τοὐλάχιστον ἓξ χιλιάδων δραχμῶν, ἣν δὲν ἐπιτρέπει ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους σήμερον. Οἱ διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινόμενοι προβιβασμοὶ καὶ αἱ αὐξήσεις μετὰ πολλῆς δυσκολίας ἐγένοντο δεκταί, πιθανώτατα δὲ θὰ καλύπτωνται ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν διὰ τοῦ ἄρθρου 6 καὶ ἑπομένων ὁριζομένων τελῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν γνώμην ὑμῶν, ὅπως ἐκταθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1ου καὶ ἐπὶ τῶν προξένων, δὲν εὑρίσκω ὅτι εἶναι δικαία. Ἂν ἐγένετο τοῦτο ἐπὶ τῶν γενικῶν προξένων, ἐγένετο διότι ὁ νόμος ἐπιτρέπει, ὅπως αἱ κεναὶ θέσεις γενικῶν προξένων πληρῶνται διὰ προσώπων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ λαμβάνωνται καὶ ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας, δηλαδὴ μεταξὺ ἁπλῶν ἰδιωτῶν· προκειμένου ὅμως περὶ θέσεων προξένων, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ πληρωθῶσιν ἢ μόνον ἐκ προσώπων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν νόμον τὸν προξενικὸν δικαιοῦνται νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν δυνάμει προσόντων καὶ δοκιμασίας καὶ διὰ τῆς ἱεραρχίας, προκειμένου λέγω περὶ τοιούτων προξενικῶν ὑπαλλήλων, δὲν ὑπάρχει ἡ αὐτὴ περίπτωσις Ἐκεῖ ὁ νόμος ἔδωκε πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ λαμβάνῃ ὁποιονδήποτε καὶ νὰ τὸν διορίζῃ γενικὸν πρόξενον· ἀλλὰ προκειμένου περὶ προξενικῶν θέσεων κατωτέρων, δὲν ἐπιτρέπει τοῦτο, δὲν πρέπει δὲ νὰ καταργήσωμεν τὰς διατάξεις περὶ προσόντων τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων. Δὲν εἶναι ἡ θέσις τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων ἡ αὐτὴ τῇ τῶν ἐπάρχων· ὁ ἔπαρχος ἐνεργεῖ καὶ διοικεῖ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ μεταξὺ πληθυσμοῦ, τοῦ ὁποίου γνωρίζει τὴν γλῶσσαν, τὰ ἤθη, τὴν νομοθεσίαν τὰς ἀνάγκας. Ὅλα ταῦτα εἶναι εὐκολίαι, ἐπιτρέπουσαι, ὅπως ἄνευ δοκιμασίας ἐκλέγηται τοιοῦτος ὑπάλληλος. Ἀλλ’ ὁ προξενικὸς ὑπάλληλος πρόκειται νὰ ἐνεργήσῃ ἐν μέσῳ πληθυσμοῦ, οὗτινος δὲν κατέχει ἐκ τῆς καταγωγῆς του καὶ ἄνευ προπαρασκευῆς τὴν γλῶσσαν καὶ τὴν νομοθεσίαν· οἱ τοιοῦτοι ὑπάλληλοι ἑπομένως πρέπει νὰ προπαρασκευασθῶσι διὰ μελέτης καὶ τῆς πείρας ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἵνα ἐκπληρώσωσιν ἐπιτυχῶς τὸ καθῆκόν των, καὶ δὲν εἶναι πρέπον νὰ διορίζωνται ἄνευ ἐγγυήσεων.

§177ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλετε, δὲν καταργοῦνται, ἀλλὰ κανονίζονται οἱ λόγοι τῆς παύσεως.

§178ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.). Εἶπον ὅτι, ἐπειδὴ οἱ πρόξενοι πρέπει νὰ λαμβάνωνται ἐκ τῆς ὑπηρεσίας καὶ συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ προξενικῶν ἀρχῶν, δηλονότι μετὰ διαγωνισμοὺς καὶ δυνάμει προσόντων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ὅ,τι ζητεῖτε. Ὑμεῖς ὁρμᾶσθε ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι, ἐπειδὴ ἐπαύθησαν ἐπὶ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως ἀδίκως τινὲς προξενικοὶ ὑπάλληλοι, καὶ θεωρεῖτε αὐτοὺς ἱκανοὺς νὰ ὑπηρετήσωσιν, ἀλλὰ δὲν δύνανται ἐκ νέου νὰ διορισθῶσι, πρέπει νὰ καταλυθῇ τὸ ὅλον σύστημα τοῦ νόμου καὶ τῶν προσόντων, ἵνα καταστῇ δυνατὸν νὰ εἰσέλθωσι καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν. Ἴσως ἐγένετο ἄδικόν τι κατά τινων πρώην προξενικῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ μεγαλείτερον θὰ ἦναι τὸ ἄδικον, ἂν καταλύσῃ τις τὰς ἐγγυήσεις τοῦ νόμου ἐντελῶς, διότι τὰ προσόντα καὶ αἱ δοκιμασίαι καὶ ἡ εἰς αὐτὰς παρεπομένη ἐξασφάλισις κατὰ τῶν αὐθαιρέτων παύσεων συντελεῖ ὁπωσδήποτε εἰς συγκρότησιν καλλιτέρου προξενικοῦ κλάδου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτοῦ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6, νομίζω ὅτι αὐτὸς ὁ ἴδιος ἔδωκε τὴν ἀπάντησιν· εἶπεν ὅτι ὀκτὼ δραχμαὶ διὰ πιστοποιητικὸν ἰθαγενείας εἶναι ὑπερβολικαί, παραστήσας τὸν πληθυσμὸν τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων τῆς Ρουμανίας καὶ Ρωσσίας ὡς πτωχὸν, καθὸ ἐκ ναυτῶν κυρίως ἀποτελούμενον. Νομίζω ὅτι δὲν ἔχει ἐντελῶς δίκαιον. Οἱ Ἕλληνες τῆς Ρωσσίας καὶ τῆς Ρουμανίας εὑρίσκονται σχετικῶς εἰς πολὺ καλλιτέραν θέσιν ἢ ἄλλων μερῶν· ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ὑπάρχουσί τινες ἐνδεεῖς, αὐτοὶ πάλιν οἱ ὀλίγοι, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ πληρώσωσι τὸ τέλος, τὸ κατ’ ἐμὲ μικρὸν, τῶν 8 δραχμῶν, δύνανται νὰ προσφύγωσι —καὶ θὰ προσφύγωσι βεβαίως—εἰς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὁ ἔντιμος κ. Βουλευτὴς εἶπε· θὰ γράψωσι πρός τινα φίλον των ἐν Ἑλλάδι, ὅπως λάβῃ καὶ ἀποστείλῃ αὐτοῖς πιστοποιητικὸν τῆς ἁρμοδίας Νομαρχίας ἀντὶ μιᾶς δραχμῆς. Αὐτὸ δὲν ὑπόκειται εἰς κἀνὲν τέλος πρόσθετον, διότι εἶναι ἐπὶ ἐνσήμου, ἐπὶ χαρτοσήμου, καὶ ἐξεδόθη ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἑπομένως ἀντὶ μιᾶς δραχμῆς καὶ ὀλίγων λεπτῶν διὰ ταχυδρομικὰ θὰ δύναται νὰ ἔχῃ αὐτὸ, ἂν εὑρίσκῃ, ὅτι αἱ 8 δραχμαὶ εἶναι βαρὺ τέλος. Ἀλλ’ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν τῶν Ἑλλήνων, τῶν κατοικούντων εἰς τὰς δύο αὐτὰς χώρας, δὲν θὰ προσφύγωσιν εἰς αὐτὸ τὸ μέσον, καὶ ὅτι χωρὶς νὰ αἰσθανθῶσι κἀνὲν βάρος, οὐδὲ πίεσιν, ἀγογγύστως θέλουσιν ὑποστῆ τὴν αὔξησιν ταύτην. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον (ἀναγινώσκεται).

§180ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «ὡς γραμματεῖς Προξενείου ἢ ὡς βʹ τάξεως γραμματεῖς Γενικοῦ Προξενείου, κατὰ τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου», καὶ νὰ προστεθῶσιν ἀντ’ αὐτῶν αἱ λέξεις «δυνάμει διαγωνισμοῦ».

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§182ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§183ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νὰ εἴπω τινὰ ἐπὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Συνοδινὸς καὶ τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω καὶ ἐγώ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐννοεῖ λοιπὸν νὰ μὴ παύσῃ οὔτε τὸν τελευταῖον γραφέα ἐκ τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας;

§184ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὰ εἶπον αὐτὰ ἐγώ.

§185ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ μεγαλείτερος ἐμπαιγμὸς τοῦ ἀγῶνός μας δὲν ἠμποροῦσε νὰ γείνῃ! Λοιπὸν θὰ διατηρηθῶσιν ὑποχρεωτικῶς εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν ὅλα ἐκεῖνα τὰ κνώδαλα, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὁ κ. Τρικούπης, χωρὶς νὰ ἔχουν κἀνὲν προσὸν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα εἰσήχθησαν τὴν προτεραίαν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, διὰ ν’ ἀποκτήσωσι τὰ προσόντα, δυνάμει τῆς ἐλεεινῆς καὶ δολίας ἐκείνης διατάξεως, θὰ μένωσι δὲ ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ τίμιοι ὑπάλληλοι, οἱ ἐργατικοὶ, οἱ ἱκανοὶ, τοὺς ὁποίους ἔπαυσεν ὁ κ. Τρικούπης, διότι δὲν ἦσαν τυφλὰ ὄργανά του! Νομίζω, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐμπαίζεται ὁ ἀγών μας, δι’ οὗ ἐπηγγέλθημεν τὴν ἀνόρθωσιν τῶν κακῶς ἐχόντων.

§186ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Μὴ φαντάζεσθε ὅτι ὅλα αὐτὰ θὰ γείνωσι· θὰ ἴδητε, ὅτι, χωρὶς νὰ μετακινηθῇ ὁ νόμος, θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ εἰσέλθωσι πλεῖστοι ἐξ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους νομίζετε ἱκανούς.

§187ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ εἰσέλθουν, ἀφοῦ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μετακινήσητε κἀνένα ἐκ τῶν ὑπαρχόντων;

§188ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μὴ ἔχετε αὐτὴν τὴν ἰδέαν.

§189ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι τοιουτοτρόπως ἐξηυτελίσαμεν τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον ἐκάμαμεν δέκα ἔτη, διότι ἀφίνετε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἄλλο ἔργον, εἰμὴ νὰ ἐκθειάζουν τὸν Τρικούπην καὶ νὰ λέγουν, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ Θεὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἅμα πέσῃ αὐτὸς, θὰ καταστραφῇ ἡ Ἑλλὰς, καὶ διὰ τούτων κατώρθωσαν νὰ διαθέσωσι τοὺς ἔξω Ἕλληνας κατὰ τοῦ κόμματος τοῦ ἐθνικοῦ. Ἂς διατηρηθῶσι λοιπὸν ὅλοι οἱ ἐλεεινοὶ εἰς τὰς θέσεις, ὅλοι οἱ λῃσταὶ, διὰ νὰ δείξωμεν ὑπερβολὴν νομιμοφροσύνης, ἡ ὁποία εἶναι κἄτι ἄλλο, παρὰ νομιμοφροσύνη· διὰ νὰ δείξωμεν νομιμοφροσύνην, ἂς θυσιάσωμεν τὸν τόπον εἰς τὸ κόμμα τοῦ Τρικούπη!

§190ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ προετιθέμην κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἑτέρου προξενικοῦ νομοσχεδίου νὰ ὑποβάλω σχετικὴν τροπολογίαν, καθ’ ἣν νὰ ἐξασφαλίζωνται μὲν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ οἱ πράγματι μὲ προσόντα, ἤτοι διὰ διαγωνισμοῦ εἰσελθόντες εἰς αὐτὴν εἴτε πρὸ τοῦ 1882 εἴτε μετὰ ταῦτα, οἱ ἄλλοι δὲ νὰ ἀπολύωνται· διότι δὲν ἐννοῶ ὁποῖα προσόντα κέκτηνται οἱ ἀκριβῶς τὴν παραμονὴν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προξενικοῦ νόμου περὶ προσόντων διορισθέντες προξενικοὶ ὑπάλληλοι.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Συνοδινοῦ, ἣν ὑποστηρίζει καὶ ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, εἶναι προσθήκη εἰς τὸ 1ον ἄρθρον (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ 1ον ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη τῇ προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 2).

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκεται).

§193ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ μισθοδοσία τοῦ διερμηνέως ἐν Σέῤῥαις καὶ ἐν Πρεβέζῃ ὁρίζεται εἰς δραχμὰς 250, ἡ δὲ τοῦ ἐν Ἀργυροκάστρῳ εἰς 200. Παρακαλῶ νὰ αὐξηθῇ καὶ αὕτη εἰς 250. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 35,814,100 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1891.

§195ΣΧΙΝΑΣ. Γνωρίζω ὅτι παρέχω ἀνίαν εἴς τινας ἐξ ὑμῶν, ἀνερχόμενος τὸ βῆμα, ἀλλ’ ἐγὼ ἐκτελῶ ἓν καθῆκον, καὶ τὸ καθῆκον αὐτὸ ἐπιβάλλεται εἰς ἐμὲ, ἀφοῦ τὸ σχετικὸν τμῆμα ἀκολουθεῖ ἀείποτε τὴν τακτικὴν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν, ἐγκαταλεῖπον τὸ ἄρθρον 99 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου νὰ κοιμᾶται. Τὸ σχετικὸν τμῆμα παραλείπει νὰ δώσῃ κατάστασιν εἰς ἡμᾶς, τίνα ἔργα ἐκτελοῦνται, καὶ ποίας δαπάνας ἀπαιτοῦσι, καὶ τέλος ποῖα ἔργα ἐξ αὐτῶν ὑπολείπονται. Εἰς τὰς προηγουμένας μου ἐπερωτήσεις ἐξέθεσα καὶ ἀνέφερον τὰς ῥητὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 99, δὲν δειλιῶ δὲ καὶ πάλιν νὰ ἐπαναλάβω ταύτας καὶ σήμερον....

§196ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε συνάδελφε, σᾶς λείπουν πληροφορίαι ἀκόμη περὶ τούτου;

§197ΣΧΙΝΑΣ. Ὄχι, δὲν μοῦ λείπουν πληροφορίαι, κύριε Πρόεδρε, τὸ σχετικὸν ὅμως τμῆμα ἀπέσχε καὶ ἀπέχει δυστυχῶς νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας, ἀπέχει δὲ νὰ δώσῃ τὰς σχετικὰς καταστάσεις καὶ πίνακα γενικὸν τῶν ὑπολειπομένων ἔργων. Τὸ ἄρθρον 99 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ ὁρίζει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Διὰ πᾶσαν δημοσίᾳ δαπάνῃ κατασκευὴν ὁδοῦ, γεφύρας, διώρυγος, καταστημάτων καὶ ἄλλων δημοσίων ἔργων, ἥτις δὲν ἀπεπερατώθη ἐντὸς τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ ἐνεκρίθη νὰ γείνῃ, θέλει ὑποβάλλεσθαι εἰς τὰς Βουλὰς ἰδιαιτέρα ἔκθεσις, φανερώνουσα τὴν κατάστασιν τῶν ἐργασιῶν καὶ τὰς γενομένας δαπάνας’ ταύτας δὲ κατὰ σύγκρισιν μὲ τὰς δοθείσας πιστώσεις.» Ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ τὸ σχετικὸν τμῆμα, ἄνευ τῆς αἰτήσεώς μου, ἄνευ τῆς αἰτήσεως οὐδενὸς, ὤφειλε καὶ εἶχε καθῆκον νὰ ὑποβάλῃ δι’ ὑμῶν εἰς ἡμᾶς τὴν ἔκθεσιν τῶν πεπραγμένων. Σήμερον καὶ προχθὲς ὁ συνάδελφος κ. Γεωργιάδης, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, μὲ ἠρώτησε περὶ τῶν ἐργασιῶν, σὺν τοῖς ἄλλοις, τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσσης, καὶ δυστυχῶς, μὴ ὑποθέτων τοιοῦτόν τι, δὲν εἶχον τὰς σχετικὰς σημειώσεις μου, διὰ νὰ δώσω τὴν πρέπουσαν ἀπάντησιν, διότι περὶ αὐτοῦ οὐδέποτε ἐνόμιζον ὅτι ἤθελεν ἀπευθυνθῆ ἐρώτησις, διότι τὰ ἔργα, περὶ τῶν ὁποίων ἐπρόκειτο, εἶναι κυρίως τὰ ἐν Πελοποννήσῳ ἐκτελούμενα....

§198ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν ἔχητε ἀνάγκην πληροφοριῶν....

§199ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν ἔχω οὐδεμιᾶς ἀνάγκην, κύριε Πρόεδρε. Ἐγὼ προβαίνω, διὰ νὰ καταδείξω διὰ τίνος τρόπου εἰργάσθησαν οἱ Γάλλοι, καὶ θ’ ἀποδείξω τοὺς λόγους μου δι’ αὐτῶν τῶν παρ’ αὐτῶν γραφέντων. Ἐν πρώτοις, κύριε Πρόεδρε καὶ κύριοι συνάδελφοι, εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὅλην, εἰς τὰ σπλάγχνα τῆς ὑπηρεσίας οἱ ξένοι, καὶ ὄχι μόνον οἱ ξένοι ἀνώτεροι, ἀλλὰ καὶ οἱ κατώτεροι, καὶ ὄχι μόνον οἱ κατώτεροι, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐργολάβοι καὶ ὑπεργολάβοι καὶ πάντες, καὶ ὄχι μόνον οἱ ἐργολάβοι καὶ ὑπεργολάβοι, ἀλλὰ καὶ οἱ τεχνῖται. Θὰ ὑποδείξω δὲ καὶ θὰ ἐπιδείξω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅρον ὑποχρεώσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ δῆμος τῶν Παρισίων ἔδωσε τὴν ξυλόστρωσιν τῆς πλατείας Etoille. Ἐν αὐτοῖς θέλετε ἰδεῖ δύο ὅρους, τοὺς ὁποίους ἔχω ὑπογραμμίσει. Καὶ διὰ μὲν τοῦ πρώτου ὅρου δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δοθῇ τὸ ἔργον εἰς ξένην ἑταιρίαν, εἰμὴ εἰς Γαλλικὴν, διὰ δὲ τῶν τελευταίων ὅρων δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἐργολάβον νὰ προσλάβῃ ἄλλους τεχνίτας, παρὰ Γάλλους. Ἐνταῦθα δὲ τί ἐγένετο; Οἱ ἰδικοί μας οἱ μηχανικοὶ ἐτέθησαν ἐκποδὼν, καὶ εἰσῆλθον οἱ ξένοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν· αὐτοὶ σχεδιάζουσιν, αὐτοὶ ἐξελέγχουν προϋπολογισμοὺς, αὐτοὶ πιστοποιοῦσιν, αὐτοὶ ἐλέγχουν τὰς πιστοποιήσεις, δι’ αὐτῶν γίνονται αἱ πληρωμαί. Θ’ ἀποδείξω δὲ αὐθωρεὶ διὰ τῶν ἐγγράφων εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται τὰ ἔργα. Λυποῦμαι δὲ, διότι δὲν εἶναι παρὼν καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς νῦν Ἀντιπολιτεύσεως, ἵνα ἀκούσῃ τὰς ὡραίας ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας ἔγραφεν ὁ κ. Γκοτλὰν, τί περιέχουν, καὶ τὰς ὁποίας θὰ σᾶς ἀναγνώσω. Ἀφορμὴν εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην μοὶ δίδει ἡ προχθὲς ἀπευθυνθεῖσά μοι ἐρώτησις περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Λαρίσσης. Θά μοι ἐπιτρέψητε δὲ, Κύριοι, ὀλίγας στιγμὰς, διὰ νὰ καταστήσω ὑμᾶς ἐνημέρους τῶν μελετῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Γκοτλάν.

§200ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μοὶ ἐπιτρέπετε;

§201ΣΧΙΝΑΣ. Ὅ,τι θέλετε.

§202ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀφίνεται νὰ συζητήσωμεν τὴν αὔριον, ἀφοῦ μάλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ θέλει καὶ αἱ ὑπολειπόμεναι πληροφορίαι θὰ ἔλθωσι;

§203ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ πληροφοριῶν· ἐδήλωσα ὅτι δὲν ἔχω ἀνάγκην οὐδεμιᾶς πληροφορίας. Εὐτυχῶς τὸ πτωχικὸν γραφεῖον ἑνὸς ἀξιωματικοῦ τοῦ μηχανικοῦ παρακολουθεῖ τὰ ἔργα, καὶ ἰδίως τῆς συγκοινωνίας, ἅτινα μεγάλως συνδέονται μὲ πᾶσαν στρατιωτικὴν κίνησιν. Ἡ ἐργασία τῆς μελέτης τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης ἀνετέθη εἰς τὸν κ. Γκοτλάν. Οὗτος ἐντεῦθεν ἐμελέτησε μέχρι μὲν Λεβαδείας τὴν διὰ τοῦ Κιθαιρῶνος διάβασιν, ἐκεῖθεν δὲ προὐχώρησεν ἐπὶ μικρὸν, παρακολουθῶν τὴν κοιλάδα τοῦ Σπερχειοῦ, καὶ ἔπειτα, στρεφόμενος πρὸς ἄρκτον, διῆλθε τὴν κοιλάδα τοῦ Σπερχειοῦ, διασχίσας τὸ ὄρος Καλλίδρομον (Σαρώματα καὶ Δρακοσπηλιὰ), καὶ ἔφθασεν οὕτω εἰς τὴν κοιλάδα τοῦ Σπερχειοῦ καὶ εἰς τὸ χωρίον Μῶλο, ἐξακολουθῶν δὲ, ἔφθασεν εἰς Λάρισσαν. Ὑπελόγισε δὲ τὴν δαπάνην ταύτην ἀντὶ φρ. 205,000 κατὰ χιλιόμετρον, ἤτοι τὸ ὅλον τῆς γραμμῆς ἀντὶ 71 ἑκατομμυρίων φράγκων. Ἔχω ἀνὰ χεῖρας, Κύριοι, τὴν ἐπίσημον ἔκθεσιν τοῦ κ. Γκοτλάν, καὶ δυστυχῶς καὶ ἑτέραν, παρακολουθοῦσαν αὐτὴν κατὰ τύπους, τοῦ ἀνωτέρου τότε ἐπόπτου, τοῦ κ. Ρονδέλ. Ἀμφότεραι εὑρίσκονται εἰς τὸ πτωχικὸν γραφεῖόν μου. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πρώτης τιμῆς τῶν 205 χιλιάδων φράγκων προῆλθον εἰς συμφωνίας μετὰ τοῦ κ. Μερὶκ, ἀντιπροσώπου τοῦ κ. Βιτάλη καὶ τῆς Τραπέζης τῶν προεξοφλή(Comptoir d’ escomptes). Ἡ δὲ Τράπεζα τῶν προεξοφλήσεων διὰ καταλλήλων τεχνασμάτων, ἅτινα καλῶς ἐγνώριζε, προσεπάθει ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἐργασίαν ἀντὶ 225,000 φρ. τὸ χιλιόμετρον. Φαντάσθητε λοιπὸν, Κύριοι, ἐνῷ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ εἶχεν ἐκλεχθῆ ἡ μᾶλλον ὀλιγοδάπανος διεύθυνσις, τί ἤθελε πληρώσει τὸ δυστυχισμένον ἔθνος· τὸ ποσὸν τῶν 80 ὅλων ἑκατομυρίων! Μετὰ τὴν πρώτην ἔκθεσιν ὁ κ. Γκοτλὰν ὑπέβαλε δευτέραν, δι’ ἧς καταβιβάζει, ἄνευ οὐδενὸς ἠτιολογημένου λόγου, τὴν δαπάνην αὐτὴν εἰς 160,000 φρ. κατὰ χιλιόμετρον, ἤτοι κατὰ 45,000 ἐπὶ μεῖον. Ἐκτίθεται εἰς μειοδοσίαν ἡ ἐργασία αὕτη, καὶ ἡ μὲν Ἑταιρία τῶν Ἐργοληψιῶν προσφέρει δραχ. 142,500, ἡ δὲ ὑπὸ τοῦ κ. Ἐκέρλεϋ ἀντιπροσωπευομένη Ἀγγλικὴ ἑταιρία 140,000 φρ. κατὰ χιλιόμετρον, καὶ κατακυροῦται εἰς αὐτόν.

§204ΠΕΡΡΟΣ. Δὲν δικαιολογεῖται ἡ διαφορά;

§205ΣΧΙΝΑΣ. Οὐδαμοῦ! Ἂν θέλητε ν’ ἀναγνώσητε τὴν ἔκθεσιν, σᾶς τὴν δίδω· εἶναι ὅμως γαλλιστί. Οὐδεμίαν ὅμως δικαιολογίαν περιέχει. Μεταβαίνω ἤδη εἰς ἄλλο σπουδαιότερον ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ἀκούοντες θέλετε φρίξει. Ὁ κ. Γκοτλὰν εἰς τὴν σελ. 24 τῆς ἐκθέσεώς του λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὡς σημεῖον τῆς διαβάσεως τῆς ὀροσειρᾶς τῆς Οἴτης δείκνυται ἐπὶ τοῦ χάρτου ὁ αὐχὴν τοῦ Μπράλο, καθόσον οὗτος οὐ μόνον εἶναι τὸ μᾶλλον στενὸν τῆς ὑψηλῆς ταύτης ὀροσειρᾶς, ἀλλὰ καὶ θέλει ἐπιτρέψει τὴν διὰ τῆς πλουσίας κοιλάδος τοῦ Κηφισσοῦ δίοδον. Ἀλλὰ μακρὰ ἀναγνώρισις κατέδειξεν ἡμῖν, ὅτι ἡ διεύθυνσις αὕτη θέλει ἀπαιτήσει ὑπερόγκους δαπάνας, κλίσεις 0,25, καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ ἐγκαταληφθῇ. Ὁ αὐχὴν τοῦ Μπράλο κεῖται (en effet) ἀληθῶς εἰς ὕψος 664μ. Ἡ πρὸς τὰς ὄχθας τοῦ Κηφισσοῦ πλησίασις εἶναι εὔκολος, ἀλλ’ εἰς περίστασιν, καθ’ ἣν ἡ διάβασις ἐκτελεσθῇ εἰς ὕψος 600μ, ὡς δείκνυται ἐν τῇ τῶν Αὐστριακῶν χαράξει, ἡ πρὸς τὴν κοιλάδα τοῦ Σπερχειοῦ κάθοδος θέλει ἀπαιτήσει σειρὰν σηράγγων καὶ γεφυρῶν. Τὸ ὄρος διασχίζεται ὑπὸ βαθέων χειμάῤῥων, ὧν αἱ ὄχθαι εἰσὶ σχεδὸν κατακόρυφοι καὶ ὕψους 50 μ. Τὸ δὲ ὕψος καὶ αἱ ἀπότομοι ὄχθαι ἐπιτρέπουσι μόνον ἀνάπτυξιν δι’ ἀποτμήσεων βραχωδῶν. Ἑπομένως ἠναγκάσθημεν νὰ διατρέξωμεν ἅπασαν τὴν ὀροσειρὰν τῆς Οἴτης πρὸς ἀνεύρεσιν διαβάσεως ὀλιγώτερον δαπανηρᾶς.» Κατωτέρω δέ: «Ἡ διὰ Σουλέμπεη ἀνάπτυξις εἶναι 8 χιλιομέτρων, ἀλλὰ συμφέρει νὰ μνημονεύσωμεν, ὅτι, ἂν θελήσῃ τις νὰ κατέλθῃ ἐκ τῆς ἐν Μπράλο σήραγγος (ὕψους 600 μ.) ἀπὸ τοῦ Σπερχειοῦ (ὕψους 50 μ.) μετὰ κλίσεως 0,015, πρέπει νὰ ἀναπτυχθῇ ἐπὶ μήκους 37 χμ. ἐνῷ διὰ κλίσεως 0,025 ἀναπτυχθήσεται μόνον 22 χμ., ἤτοι ἐπὶ μεῖον 15 χμ. Ἑπομένως ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας ἡ δευτέρα γραμμὴ εἶναι μᾶλλον σύντομος.» Ὁ κ. Γκοτλὰν μετὰ τὴν λαμπρὰν χωροστάθμησίν του λέγει, ὅτι τὸ μὲν Μπράλο κεῖται εἰς ὕψος 665 μέτρων, ἡ δὲ πεδιὰς τοῦ Σπερχειοῦ εἰς ὕψος 50μ. ἤτοι, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ ὕψους 615 μέτρων. Ἠξεύρετε δὲ πόση εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ Μπράλο καὶ τῆς πεδιάδος τοῦ Σπερχειοῦ; οὔτε 100 μέτρων. Διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρία ἐξελέξατο τὴν διὰ τοῦ Μπράλο γραμμὴν καὶ οὐχὶ τὴν ὑποδειχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Γκοτλὰν, διότι ἄλλως ἤθελεν ὑποστῆ ὑπερόγκους δαπάνας.

§206ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν μετέβη ἐκεῖ;

§207ΣΧΙΝΑΣ. Φαίνεται ἐκ τῆς ἐκθέσεως του, ὅτι οὔτε κατ’ ὄψιν γνωρίζει τὰ μέρη. Ἀναφέρω τὸ περιστατικὸν τοῦτο, ἵνα καταδείξω μετὰ πόσης ἐπιμελείας καὶ ἀκριβείας ἐγένοντο αἱ μελέται ἐκεῖναι, διὰ τὰς ὁποίας ἐδαπανήθησαν χιλιάδες δραχμῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὐηρεστήθη σήμερον νὰ καταθέσῃ τινὰς τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐζήτησα. Ὁ κ. Γκοτλὰν, ὁ διευθύνων τὰ τοῦ σιδηροδρομικοῦ τμήματος, καίτοι ἔχων ὑπ’ ὄψιν του τὸ ἄρθρον 11 τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸν τρόπον, δι’ οὗ ἐνεργοῦνται αἱ πληρωμαὶ, εὗρε μέθοδον συμφέρουσαν εἰς τὸν ἐργολάβον, ἀλλ’ οὐχὶ εἰς τὸ Δημόσιον. Συνέταξε πίνακα ταξινομήσεως τῆς πληρωμῆς τῶν ἐργασιῶν, προσδιώρισε π. χ. ὅτι ἡ ἀπόστασις ἀπ’ ἐδῶ μέχρι Πειραιῶς εἶναι πρώτης κατηγορίας, ἡ ἀπὸ Πειραιῶς μέχρις ἑνὸς σημείου τρίτης, καὶ οὕτω καθεξῆς, ὥρισε δὲ τιμὰς κατὰ τὰς διακρίσεις αὐτοῦ. Ἐν τῷ πίνακι τούτῳ τὰ μὲν ἔργα τὰ εὔκολα ὑπερετίμησε, τὰ δὲ δύσκολα ὑπετίμησεν· οὕτω τὰ δυσκολώτερα ἔργα τιμᾷ 84 χιλιάδας κατὰ χιλιόμετρον, τὰ δὲ εὔκολα 35 χιλιάδας. Τὰ εὔκολα δὲ εἶναι τὰ πεδινὰ, ὡς π. χ. τὸ ἀπὸ Καλαμῶν εἰς Μελιγαλᾶ· τὸ τμῆμα δὲ τοῦτο πληρόνεται 35 χιλιάδας δραχμὰς τὸ χιλιόμετρον. Διὰ τῆς μεθόδου ταύτης ἡ ἑταιρία, ἡ ἐκτελέσασα πρῶτον τὰ εὔκολα ἔργα, ἔλαβε ποσὰ, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδαπάνησε, καὶ τὸ Δημόσιον ἐστερήθη τῶν χρημάτων.

§208ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἢ μᾶλλον μὲ τὰ χρήματα τοῦ Δημοσίου ἐκτελεῖ τὰ ἔργα.

§209ΣΧΙΝΑΣ. Ἀκόμη χειρότερον. Ἔχω ἤδη καὶ ἕτερον. Ἔχω πιστοποίησιν τοῦ κ. Γκοτλὰν περὶ τῶν ἐκτελεσθέντων ἔργων τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Διὰ τῆς συμβάσεως ὁ ἐργολάβος ὑποχρεοῦται νὰ ἔχῃ σιδηρᾶς δοκοὺς (rails) Bessemer, τῶν ὁποίων τὸ βάρος κατὰ τρέχον μέτρον εἶναι 25 χιλιογράμμων, τὸ μῆκος 8 μέτρων καὶ μορφῆς ὡρισμένης καὶ μαθηματικῶς ὑπολογισθείσης. Ἐν τοσούτῳ, ἐναντίον τῆς διατάξεως ταύτης, ἐπληρώθησαν παρὰ τοῦ Δημοσίου ῥάβδοι σιδηραῖ ὡς χαλύβδινοι, ῥάβδοι ἀποῤῥιφθεῖσαι παρ’ ἄλλων ἑταιριῶν, ὡς μὴ ἔχουσαι τὰς ἀπαιτουμένας διαστάσεις. Παραλείπω νῦν νὰ εἰσέλθω εἰς ἄλλας λεπτομερείας τεχνικὰς, διότι αὐταὶ ἀφορῶσιν ἔλεγχον ἰδιαίτερον. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω προκύπτει ὅτι ἐγένετο χρῆσις ὑλικοῦ ἀπηγορευμένου ἐντελῶς καὶ παρὰ τὰς συμφωνίας.

§210Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε, ἐὰν ἐγκατελείφθη τὸ σύστημα τῶν χαλυβδίνων ῥάβδων;

§211ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ ἐργολάβος ὤφειλε μετὰ θρησκευτικῆς ἀκριβείας νὰ ἐκτελέσῃ τοὺς ὅρους. Ἐὰν οὗτοι δὲν ἦναι ὀρθοὶ, ὑπεύθυνοι εἶναι ἄλλοι.

§212ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Δὲν καταλαμβάνω· εἶσθε ἐναντίον τῆς πιστώσεως; τί ζητεῖτε διὰ τῆς ἀγορεύσεως;

§213ΣΧΙΝΑΣ. Ζητῶ νὰ ἀναπληρώσω ἔλλειψιν. Ἐκτελῶ καθῆκον ὑπέρτατον. Ζητεῖται πίστωσις 35 ἑκατομμυρίων, καὶ οὐδεὶς γνωρίζει τίνα ἔργα ὑπολείπονται. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς γνωρίζει ὁποῖαι δαπάναι ἀπαιτοῦνται δι’ ὅλα τὰ ἔργα. Ὁμιλῶ δὲ, κύριε συνάδελφε, ἵνα καταδείξω τί ἐκληρονομήσαμεν παρὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως.

§214ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ ποῖον τὸ πρακτικὸν ὄφελος;

§215ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἐψήφισε νόμον καὶ ἐχορηγήθη πίστωσις ἑνὸς ἑκατομμυρίου διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων, τώρα εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ προνοήσωμεν δι’ ἕτερα δύο καὶ ἥμισυ ἑκατομμύρια. Ὥστε καταλαμβάνετε τί συμβαίνει.

§216ΣΧΙΝΑΣ. Σᾶς ἀνέφερον προχθές, ὅτι ὁ κ. Γκοτλὰν τὸν σιδηρόδρομον Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων ὑπελόγισε κατὰ χιλιόμετρον εἰς πολὺ ἀνωτέραν ἀξίαν ἐκείνης, εἰς ἣν ὑπελογίσθησαν οἱ Ἑλβετικοί. Ἐνῷ δὲ τὸ ἔργον τῆς ὑποδομῆς κατ’ ἀρχὰς ὑπελόγισεν εἰς 600,000 δραχμὰς, τὸ ἀνεβίβασεν ἔπειτα εἰς 1,000,000. Παρεκάλεσα δὲ νὰ παρουσιασθῇ τὸ συμβόλαιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐξεχωρήθη ἡ ἐργασία αὕτη εἰς ἐργολάβον. Εἶπον δὲ προχθὲς, ὅτι αἱ σιδηραῖ ῥάβδοι μετὰ τῶν ἐξαρτημάτων αὐτῶν καὶ τῆς τοποθετήσεως ἐξεχωρήθησαν ἀντὶ 385 φράγκων χρυσῶν κατὰ τόννον, δὲν ἔδωκαν δὲ, σκοπίμως, κεχωρισμένως τὰς ἐργασίας ταύτας. Εἰς τὸν σιδηρόδρομον τοῦτον ἀπαιτοῦνται 24 τόννοι κατὰ χιλιόμετρον καὶ 2 τόννοι ὡς ἔγγιστα διὰ τὰ ἐξαρτήματα, ἤτοι ὁμοῦ 26 τόννοι, ἢ τὸ ὅλον 572 τόννοι, πρὸς 385 χρυσᾶ φράγκα, ἀπαιτοῦσι δαπάνην 220,220 χρυσῶν φράγκων. Ἐὰν εἰς τὸ ἄνω ποσὸν προσθέσωμεν καὶ τὴν ὑπερτίμησιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον, θὰ ἔχωμεν 275,275 φράγκα. Ἤδη ἂς λάβωμεν τίνα ἀξίαν ἔχουσιν οἱ 572 τόννοι σιδηρῶν ῥάβδων (rails) πρὸς 180 δραχμὰς κατὰ τόννον. Ἡ ἀξία αὐτῶν ἀνέρχεται εἰς δραχ. 102,360, ἡ δὲ ἀξία τῶν ἀπαιτουμένων ἐξαρτημάτων, ἤτοι 44 τόννων πρὸς 330 δραχμὰς, εἶναι 14,520 δραχμῶν, ἤτοι ἡ ὁλικὴ δαπάνη τῶν σιδηρῶν ῥάβδων μετὰ τῶν ἐξαρτημάτων ἀνέρχεται εἰς δραχ. 116,880, ἤτοι θέλομεν πληρώσει ἐπὶ πλέον δραχ. 156,395 ἢ κατ’ ἐλάχιστον δραχ. 100 χιλιάδας. Παρέλειψα δὲ νὰ ἀναφέρω, ὅτι ταῦτα πάντα ἐγένοντο ἐναντίον τῶν ῥητῶν διατάξεων τοῦ λογιστικοῦ νόμου. Προχθὲς ἀνέφερον, ὅτι εἰς πολλὰς γραμμὰς σιδηροδρόμων αἱ κλίσεις μετεβλήθησαν, ὡς καὶ αἱ καμπαὶ, πρὸς ὄφελος πάντοτε τῶν ἐργολάβων. Ὡς ἐκ τούτου εὑρίσκομαι εἰς τὴν θέσιν, βασιζόμενος ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 15, νὰ ὑποβάλω πρότασιν, ὅπως σταλῇ ἐπιτροπὴ ἐκ Βουλευτῶν καὶ μηχανικῶν, ἥτις νὰ ἐνεργήσῃ τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεων, ἵνα οὕτω μάθωσι πάντες οἱ ἐρχόμενοι ἐν Ἑλλάδι, ὅτι δὲν δύνανται νὰ μᾶς φενακίζωσιν ὅπως θέλουν. Ἀλλὰ πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ τῆς ὑποβληθείσης καταστάσεως περὶ περαιώσεως τῶν ἔργων. Ὁ κ. Γκοτλὰν παρεδέχθη τὴν ταξινόμησιν (barem) διὰ τὰς πρὸς τὸν ἐργολάβον πληρωμὰς, ὡς εἶπον, ἀλλ’ εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῶν ὑπολειπομένων ἔργων τί κάμνει; λογίζει κυβικὰ μέτρα, καὶ τοῦτο ἵνα μειώσῃ τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην. Ἐὰν δὲ εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὁ κ. Γκοτλὰν ἀναβιβάζῃ τὴν δαπάνην εἰς 8,000,000, ἐγὼ κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου διαβεβαιῶ, ὅτι διὰ τὰς ὑπολειπομένας ἐργασίας ἡ γραμμὴ Μύλων–Καλαμῶν θέλει ἀπαιτήσει δαπάνην 12,000,000. Τὰ ὑπὸ ἐκτέλεσιν εὑρισκόμενα ἔργα τῶν σιδηροδρόμων ἀπαιτοῦσι δαπάνην, ὅπως συντελεσθῶσιν, 100 ἑκατομμυρίων ὡς ἔγγιστα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πιστεύω ὅτι θέλει μᾶς διαβεβαιώσει, ὅτι ἔχομεν τὰ 40 ἑκατομμύρια τοῦ νέου δανείου, ἔχομεν καὶ τὰ ὑπόλοιπα ἐκ τοῦ προτέρου δανείου τῶν 1,800,000 λιρῶν, ἑπομένως μᾶς χρειάζονται κατ’ ἐλάχιστον ὅρον σήμερον, διὰ ν’ ἀποπερατώσωμεν τὰ ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἔργα, περὶ τὰ 40 ἑκατομμύρια, ἴσως δὲ καὶ 60 ἑκατομμύρια.

§217Ρ. ΡΩΜΑΣ. Δέν μοι δίδετε μίαν ἐξήγησιν; Πόθεν ἐξηγάγετε, ὅτι ἐγένετο χρῆσις σιδηρῶν ῥάβδων καὶ οὐχὶ χαλυβδίνων;

§218ΣΧΙΝΑΣ. Ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Γκοτλάν.

§219ΡΩΜΑΣ. Καὶ πῶς ἀνέγραψεν αὐτὸς εἰς τὴν ἔκθεσίν του καλῇ τῇ πίστει τὸ τοιοῦτον;

§220ΣΧΙΝΑΣ. Κατὰ τὴν σύμβασιν ὁ ἐργολάβος ὑπεχρεοῦτο νὰ μεταχειρισθῇ χαλυβδίνους ῥάβδους συστήματος Bessemer.

§221ΡΩΜΑΣ. Πῶς ἐν τούτοις ἀναγράφονται αὐτὰ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Γκοτλάν;

§222ΣΧΙΝΑΣ. Ἕν πρᾶγμα λέγω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον περὶ τῶν ῥάβδων Διακοφτοῦ–Καλαβρύτων, διότι τὸ εἶδον εἰς τὸ συμφωνητικόν. Τὸ συμφωνητικὸν ἐκεῖνο ἀναφέρεται εἰς τὸ Cahier des charges, τὸ ὁποῖον εἶναι ἔντυπον· ἑπομένως εἰς τὸ ἔντυπον ἐκεῖνο δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ οὐδεμία διόρθωσις· ἐὰν δὲ ἦτο ἀνάγκη διορθώσεώς τινος, ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ παρὰ τὴν διόρθωσιν ἡ ὑπογραφὴ τοῦ ἐργολάβου καὶ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ κύρωσις τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἐὰν ζητήσῃ τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ Cahier des charges, θέλει εὕρει εἰς τὸ 2ον καὶ 3ον ἄρθρον ἀπείρους διορθώσεις.

§223ΔΑΓΡΕΣ. Ἐξ ὅσων ἠκούσαμεν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐπείσθην, ὅτι ἡ ἐργασία ἐφ’ ὅλων τούτων τῶν ἔργων ἐγένετο ἀμελῶς καὶ ἄνευ τοῦ ἐλαχίστου ἐλέγχου. Ἀφοῦ μέχρι τοῦδε οὐδεὶς ἔλεγχος ἠσκήθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου, θέλω συστήσει πρὸς αὐτὴν νὰ λάβῃ ἓν μέτρον, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῦ εὑρισκόμεθα. Ἐζήτησα χθὲς νὰ ἐξετάσω, ἐὰν εἰσηκούσθη ποτὲ ἔλεγχος, καὶ πρὸς τοῦτο μετέβην καὶ ὁ ἴδιος εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα, ὅπου μ’ ἐπληροφόρησαν, ὅτι ἄλλοτε ἐγένετο λόγος πρὸς τὸν κ. Γκοτλὰν περὶ ἐνασκήσεως τοῦ ἐλέγχου τούτου τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον ἐπεφύλαξεν εἰς ἑαυτὴν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς συμβάσεως, ὁ δὲ κ. Γκοτλὰν, ἀπήντησεν, ὅτι, «ἐὰν θέλητε νὰ ἐνασκῆτε ἔλεγχον εἰς τὰς ἐργασίας μου, ἐγὼ ἀποσύρομαι». Ἐγὼ ὅμως ἐπείσθην ἐκ τῶν λόγων, ἐκ τῆς ἐπιμονῆς τοῦ κ. Σχινᾶ, ὁ ὁποῖος πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι ἐκ πόνου πρὸς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ὡμίλησεν ὅπως ὡμίλησε, καὶ εἶναι ἄλλως τε ἁρμόδιος εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα, ἐπείσθην, λέγω, ὅτι ὑπάρχει ἀναπόφευκτος ἀνάγκη νὰ ἐνασκῆται ὁ ἔλεγχος οὗτος τῆς Κυβερνήσεως.

§224Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις, τὰς ὁποίας εὕρομεν νενομοθετημένας, ὑπάρχει τμῆμα σιδηροδρομικόν, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη αὐθύπαρκτον καὶ κεχωρισμένον τῆς ἐπιτηρήσεως τῆς Διευθύνσεως τῶν δημοσίων ἔργων. Τοῦ τμήματος τούτου προΐσταται εἷς ἐπιθεωρητὴς, ἢ εἷς ἐκ τῶν ἀρχιμηχανικῶν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Ὅτε δ’ ἐξετελέσθη ὁ νόμος, ἀνετέθη ἡ διεύθυνσις τοῦ σιδηροδρομικοῦ τμήματος εἰς τὸν ἀρχιμηχανικὸν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς κ. Γκοτλάν. Τὸ τμῆμα τοῦτο ἐνασκεῖ τὴν ἐπιτήρησιν τῆς κατασκευῆς καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς κατασκευῆς καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ὅπου αὕτη γίνεται. Καὶ περὶ μὲν τοῦ ἐλέγχου τῆς ἐκμεταλλεύσεως δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν οὗτος ἐκτελῆται πλήρης, σήμερον μάλιστα συνεζητοῦμεν διὰ μακρῶν καὶ μετὰ τῶν Ἑλλήνων μηχανικῶν καὶ μετὰ τοῦ κ. Γκοτλὰν, πῶς θέλει κατασταθῆ ὡς οἷόν τε πληρέστερος ὁ ἔλεγχος τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Περὶ δὲ τοῦ ἐλέγχου τῆς κατασκευῆς, αὕτη ἐνασκεῖται ὑπὸ τοῦ κ. Γκοτλὰν καὶ τῶν εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τεταγμένων μηχανικῶν· γνωρίζω δὲ, ὅτι ἐπὶ τῶν κατασκευαζομένων σιδηροδρόμων, καὶ ἰδίως ἐπὶ τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, πρὶν ἢ γένωνται πληρωμαὶ, ἐπιθεωροῦνται τὰ ἔργα, βεβαιοῦται ἡ κατασκευὴ, καὶ οὕτως ἐντέλλομαι τὴν πληρωμήν. Ἐὰν ὁ ἔλεγχος τῆς κατασκευῆς ἦναι ἀκριβὴς, ἢ δὲν ἦναι ἀκριβὴς, τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, νὰ σταλῇ ἐπιτροπή, νομίζω πρόωρον, διότι, ὅταν τελειώσῃ τὸ τμῆμα, θέλει ἀποσταλῆ ἐπιτροπή, ἵνα παραλάβῃ αὐτὸ, καὶ αὐτὴ θέλει ἐξετάσει καὶ τὸν τρόπον τῆς κατασκευῆς καὶ τὰ ὑλικά.

§225ΣΧΙΝΑΣ. Ἀποδέχομαι βεβαίως τὰς γνώμας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ σύμβασις τῆς ἐκχωρήσεως τοῦ σιδηροδρόμου τούτου εἰς τὸ ἄρθρον 15 ὁρίζει ῥητῶς, ὅτι «ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς θέλει ἐξελέγχει τὸν τρόπον τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων δι’ ἐπιτρόπου ἐπὶ τούτῳ διοριζομένου.» Ἀλλ’ οὐδέποτε ὁ ἐπιτηρῶν δύναται νὰ ᾖναι καὶ ὁ ἐλέγχων.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσσης κ. Σχινᾶς ὑπέβαλε τὴν ἑξῆς πρότασιν (ἀναγινώσκει): «Πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἄρθρου 15 τῆς συμβάσεως τῆς ἑταιρίας τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν προτείνω, ἵνα ἡ Βουλὴ ἀναθέσῃ τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ τρόπου τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων τοῦ ἄνω σιδηροδρόμου, ὡς καὶ τῶν ἐν ἐκτελέσει σιδηροδρόμων, εἰς ἐπιτροπὴν Βουλευτῶν. Τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην θέλουσιν ἀκολουθήσει οἱ παρ’ αὐτῆς ὑποδειχθησόμενοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Μηχανικοῦ, πρὸς ἐκτέλεσιν τοπογραφικῶν ἢ ἄλλων ἐργασιῶν σχετικῶν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως, ἀναβληθείσης τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ΑΩΝΒʹ τῆς 30 Μαΐου 1890, ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ἡ πρότασις νόμου περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ἀπὸ 26 Μαρτίου 1887 νόμου περὶ μεταῤῥυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν νόμων περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν).

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως τελωνειακῶν θέσεων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ).

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πετρίδου, προτείνοντος, ὅπως τὸ ἐν Ξυλοκάστρῳ τῆς Κορινθίας τελωνειακὸν φυλακεῖον προαχθῇ εἰς τελωνειακὸν σταθμόν.

§229ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχουσι πολλαὶ τοιαῦται προτάσεις, τὰς ὁποίας θὰ μελετήσῃ ἡ ὑπηρεσία.

§230ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Προκειμένου περὶ συστάσεως τελωνειακῶν θέσεων, ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν εὐχὴν τῶν ἐμπόρων Πύργου καὶ ἄλλων πολλῶν κατοίκων περὶ συστάσεως ἐν Κατακώλῳ ὑπηρεσίας διαμετακομίσεως.

§231ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου ἐξ Ἠλείας, ἦλθον ἤδη εἰς ἐξηγήσεις μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐνέκρινε τὴν πρότασιν τῶν συμπολιτῶν μου περὶ συστάσεως ἀποθήκης διαμετακομίσεως εἰς τὸ τελωνεῖον Κατακώλου, διότι θ’ ἀπῃτεῖτο δαπάνη ἡ ὁποία δὲν θ’ ἀνταπεκρίνετο πρὸς τὰ ἔσοδα, ἅτινα θ’ ἀπελάμβανεν ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῆς ἀποθήκης διαμετακομίσεως· ἡ λιμενικὴ ὅμως ἐπιτροπὴ τοῦ λιμένος Κατακώλου ἐξέδωκε ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου δηλοῖ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἀναλαμβάνει τὴν κατασκευὴν καταστήματος τελωνείου καὶ διαμετακομίσεως, διὰ τὸ ὁποῖον νὰ πληρόνῃ ἡ Κυβέρνησις μόνον τὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον πληρόνει καὶ σήμερον. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοὶ ἔδωκε τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι, ὅταν λάβῃ τὸ ψήφισμα τοῦτο, θέλει μελετήσει τὸ ζήτημα.

§232ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Ἄνδρον ὑπάρχει ὑποτελωνεῖον καὶ ὄχι τελωνεῖον, τὸ δὲ τελωνεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγεται τὸ ὑποτελωνεῖον τῆς Ἄνδρου, ἑδρεύει ἐν Τήνῳ. Τοῦτο δὲν εἶναι δίκαιον, διότι ἡ Ἄνδρος ὑπερέχει κατὰ πάντα τῆς νήσου τῆς Τήνου, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἐμπορίου καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἄλλην ἔποψιν.

§233ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἀστειεύεται βεβαίως ὁ κ. Ἀργυρόπουλος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3).

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Κυκλάδων κ. Ταταράκη.

§235ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ὑποστηρίζει αὐτὴν, τὴν ἀποσύρω. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὸ ἄρθρον 5).

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον (ἀναγινώσκεται).

§237ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ, ἵνα εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἐδαφίου τοῦ διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἀντικαθιστωμένου ἄρθρου 8 τοῦ ΑΨΛϚʹ νόμου τοῦ 1889 προστεθῶσιν αἱ λέξεις «μὴ ὑπερβὰς δὲ τὸ πεντηκοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του».

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 205,840:50 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1891).

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1891.

§240ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα τῶν ἐσόδων συνδέεται μὲ νομοσχέδια, συμφώνως μὲ τὴν ψήφισιν ἢ τὴν τροποποίησιν τῶν ὁποίων θὰ τροποποιηθῶσι καὶ κεφάλαιά τινα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων. Ὥστε δέον νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 11 μ. μ.