1891.02.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 49

Τῆς 22 Φεβρουαρίου 1891.

(Παρασκευή).

Ὥρα 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐν Σύρῳ καπνοπῶλαι ὑποβάλλουσιν ὑπόμνημα πρὸς τὴν Βουλὴν περὶ ἄρσεως τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Τὸ ὑπόμνημα τοῦτο εἶναι τετυπωμένον καὶ διενεμήθη ἤδη εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτάς. Διάφοροι ἔμποροι ἐκ Κεφαλληνίας δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν ζητοῦσι νὰ ἐπιβληθῇ φόρος ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων εἰς τὴν νῆσον σιτηρῶν ὑπὲρ τῶν ἐκεῖ φιλανθρωπικῶν καταστημάτων.

§2ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορά. (Ἀναγινώσκεται).

§3ΜΠΑΣΙΑΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νὰ συστηθῇ, ὅπως τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἐξελεξάμεθα δεκαπενταμελῆ ἐπιτροπήν, ἵνα σκεφθῇ περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἱδρύσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης. Τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι οἱ κ. κ. Ζωγράφος, Μισυρλῆς, Ι. Δηλιγιάννης, Πετρίδης, Οἰκονόμου, Δημητριάδης Παναγιωτόπουλος, Σταμάτης, Σπηλιάδης, Κοντογούρης, Πετραλιᾶς, Ι. Κρεστενίτης, Ζυγομαλᾶς, Στεφάνου καὶ Βαλσαμάκης. Παρακαλοῦνται τὰ μέλη ταῦτα, ὅπως αὔριον εἰς τὰς 3 μ. μ. συνέλθωσιν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, ἵνα ἐπιληφθῶσι τοῦ ἔργου των.

§5Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχον ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐπερίμενα νὰ μοὶ μεταβιβασθῶσιν ἐξ Ἄρτης αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι περὶ τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τῆς αὐτόθι φρουρᾶς, καὶ ὅτι εὐθὺς ὡς ἤθελον λάβει ταύτας, ἤθελον τὰς καταθέσει εἰς τὴν Βουλήν. Ἔλαβον τὰς πληροφορίας ταύτας, τὰς ὁποίας καὶ καταθέτω· ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ, δύναμαι καὶ νὰ ἀναγνώσω τινὰς ἐξ αὐτῶν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§7ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (ἀναγινώσκει). Περὶ τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τῆς φρουρᾶς Ἄρτης. Ἐν τῷ στρατιωτικῷ νοσοκομείῳ τῆς φρουρᾶς Ἄρτης ἐνοσηλεύοντο τὴν 20 Φεβρουαρίου ἀσθενεῖς 45, ὧν 35 ἔπασχον ἐσωτερικὰ νοσήματα. Τούτων δὲ πάλιν 21 ἐνοσηλεύοντο δ’ ἰλαρὰν μετὰ πνευμονικῶν ἐπιπλοκῶν, 5 διὰ βρογχοπνευμονίαν ἄνευ ἰλαρᾶς καὶ οἱ λοιποὶ διὰ πυρετοὺς διαλείποντας. Ὥστε ὁ ἀριθμὸς τῶν διὰ νοσήματα τῶν ἀναπνευστικῶν ὀργάνων, εἴτε πρωτοπαθῆ, εἴτε ἐπιπεπλεγμένα μεθ’ ἰλαρᾶς, νοσηλευομένων ἀνέρχεται εἰς 26 ἐπὶ 35 νοσηλευομένων δι’ ἐσωτερικὰ νοσήματα. «Ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου μέχρις 20 Φεβρουαρίου ἀπεβίωσαν 13, ὧν 9 ἐξ ἰλαρᾶς μετὰ πνευμονικῶν ἐπιπλοκῶν, 1 ἐκ πνευμονίας, 2 ἐκ βρογχοπνευμονίας καὶ 1 ἐκ περιτονίτιδος. «Πρὸς παρεμποδισμὸν τῆς μείζονος μεταδόσεως τῆς ἰλαρᾶς καὶ ἀραίωσιν τῶν ἀνδρῶν τοῦ 3ου τάγματος τῶν εὐζώνων, εἰς ὃ ἰδίως ἐνέσκηψεν ἡ ἰλαρὰ, ἀπεμακρύνθησαν ἐκ τῆς πόλεως δύο λόχοι αὐτοῦ, ὧν ὁ μὲν ἐστάλη εἰς Κάτω Παναγιᾶν, ὁ δὲ εἰς Φανερωμένην, καὶ διετάχθη ἡ παῦσις τῶν γυμνασίων. «Ἡ νοσηρότης, παραβαλλομένη πρὸς τὴν τῶν ἄλλων φρουρῶν, εἶναι βεβαίως μεγάλη, φθάνουσα μέχρις 8% ἤτοι 3% πλέον τοῦ μέσου ὅρου τῆς συνήθους νοσηρότητος· ἀλλὰ τοῦτο ἀποδοτέον τὸ μὲν εἰς τὴν ἐνσκήψασαν ἰλαρὰν, ἥτις παρέχει τὰ ⅔ περίπου τῶν ὑπὸ ἐσωτερικῶν νοσημάτων νοσηλευομένων, καὶ εἰς τὴν ἔκτακτον δριμύτητα τοῦ χειμῶνος ἰδίως κατὰ τὸν νομὸν Ἄρτης. Ἀλλ’ ἔχομεν δι’ ἐλπίδος, ὅτι διὰ τῶν ληφθέντων μέτρων καὶ τῆς ἐλπιζομένης βελτιώσεως τοῦ καιροῦ, δὲν θέλει βραδύνει νὰ βελτιωθῇ ἡ ὑγιεινὴ κατάστασις τῆς φρουρᾶς Ἄρτης, καὶ φθάσῃ τὸν συνήθη αὐτῆς ὅρον.» Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λαρίσσης ἐπηρώτησε τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ζητήσας νὰ δοθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίαι περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπεφασίσθη ἢ καὶ ἐπληρώθη τῷ ἀλλοδαπῷ μηχανικῷ Πολίνῃ. Συνετάχθη πίναξ, τὸν ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ πίναξ οὗτος εἶναι τῶν γενομένων πληρωμῶν καὶ τῶν ὀφειλομένων ἔτι διὰ τὰς ἐκτελεσθείσας καταμετρήσεις ἐπὶ τμημάτων τινῶν τῆς πεδιάδος Θεσσαλίας εἰς τὸν ἐργολάβον Πολίνην, καὶ δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα εἴς τε τοὺς μηχανικοὺς τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ὡς καὶ εἰς τοὺς ἡμεδαποὺς ἐργοδηγοὺς Ἀντύπαν καὶ λοιποὺς, καὶ ἄλλων δαπανῶν, γενομένων διὰ τὰς μελέτας τῶν ἐκτελεσθησομένων ἐν τῇ πεδιάδι τῆς Θεσσαλίας ὑδραυλικῶν ἔργων. Ὁ πίναξ οὗτος ἐνδεικνύει, ὅτι ὁ Πολίνης ἔλαβε διὰ καταμετρήσεις καὶ χωροσταθμήσεις ἐν τῇ πεδιάδι τῆς Θεσσαλίας εἰς τέσσαρας δόσεις τὸ ποσὸν 14,200 δραχμῶν, ἤτοι τὴν πρώτην δόσιν 3,000, τὴν δευτέραν 2,000, τὴν τρίτην 4,000 καὶ τὴν τετάρτην 5,200· ὅτι ὁ Ἀλφόνσος Γκάρσιας, μηχανικὸς τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, ἔλαβε διὰ μελέτας τῶν ἐκτελεσθησομένων ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τῇ πεδιάδι τῆς Θεσσαλίας δραχ. 9,000, ἤτοι 3,000 ἑκάστην φορὰν, εἰς τρεῖς δόσεις· ὅτι ὁ Ἰούλιος Κονδὲρ ἔλαβε καὶ οὗτος δραχ. 15,000 πεντάκις, ἀνὰ 3,000 ἑκάστην φοράν· ὅτι ὁ Ἀλέξανδρος Πολίνης, ἐργολάβος.............

§8ΣΧΙΝΑΣ. Ἐργολάβος ἐκτελέσας τοπογραφικὴν καὶ χωροσταθμικὴν ἐργασίαν.

§9ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα, ἐξετέλεσε καταμετρήσεις καὶ χωροσταθμήσεις ἐν τῇ πεδιάδι τῆς Θεσσαλίας.... Ἔλαβε λοιπὸν προσέτι αὐτὸς 21,735 δραχμάς.

§10ΣΧΙΝΑΣ. Εἰς τὸ αὐτὸ ἔτος ἔλαβεν ὅλα αὐτὰ τὰ κονδύλια;

§11ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὸ 1889 καί....

§12ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ Πολίνης ἔλαβε 55 ἢ 56 χιλιάδας, ἂν δὲν ἀπατῶμαι.

§13ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Ὁ πίναξ λέγει, ὅτι ἔλαβεν ἐντὸς τοῦ 1889 δραχμὰς 54,935, καὶ ἔλαβε καὶ κατὰ τὸ 1890 δρ. 13,747.

§14ΔΑΓΡΕΣ. Ἓν πρόσωπον ἔλαβεν ὅλα αὐτά;

§15ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα (ἔκπληξις). Τὸ ὅλον τῶν δαπανηθέντων εἰς ἐργασίας τοιαύτας ἐν τῇ πεδιάδι τῆς Θεσσαλίας ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 95,108 καὶ 81/00. Ἡ ὑπὸ τοῦ Πολίνη ἐκτελεσθεῖσα ἐργολαβικὴ χωροστάθμησις καὶ καταμέτρησις συνεφωνήθη πρὸς 50 λεπτὰ ἕκαστον ἑκτάριον διὰ τὰς ἐκτελεσθείσας καταμετρήσεις ἐπὶ τῆς πεδιάδος τῆς Θεσσαλίας χάριν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων.

§16ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχεν ὁρισθῆ κονδύλιον ἰδιαίτερον διὰ τὰς μελέτας;

§17ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Φαίνεται.

§18ΣΧΙΝΑΣ. Εἶχον ζητήσει διὰ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεώς μου τὴν κατάθεσιν καὶ ἄλλων τινῶν ἐγγράφων. Ὁ ἴδιος Πολίνης ἔχει λάβει ἀποζημίωσιν διὰ τὴν μελέτην τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Ὀλυμπίων–Καρυταίνης τὸ ποσὸν 825 φράγκων κατὰ χιλιόμετρον.

§19ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἐπερώτησίς σας εἶχε δύο ἀντικείμενα διακεκριμένα· πρῶτον, περὶ τῶν δαπανηθέντων εἰς χωροσταθμήσεις καὶ καταμετρήσεις ἐν τῇ πεδιάδι τῆς Θεσσαλίας χάριν ὑδραυλικῶν ἔργων, καὶ τοῦτο τὸ ἐξήντλησα, ἀλλ’ εἶχε καὶ δεύτερον μέρος διὰ τὸν σιδηρόδρομον Πύργου–Ὀλυμπίων–Καρυταίνης. Τοῦτο δὲν τὸ ἐξήντλησα εἰσέτι· τὰς πληροφορίας δὲ θέλω καταθέσει προσεχῶς.

§20ΣΧΙΝΑΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ τυπωθῇ ὁ πίναξ αὐτός.

§21ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως πρέπει νὰ τυπωθῇ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 227).

§23ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Καταθέτω τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, χωρὶς νὰ κάμω λόγον.

§24ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ.

§25ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἦναι ἀληθὴς ἡ θλιβερὰ εἴδησις, ὅτι ἐν τῇ ἐσκαπτομένῃ ὑπονόμῳ τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, παρὰ τὴν θέσιν Ἁγία Κυριακή, ἐξ ἀμαθείας τῶν διευθυνόντων τὴν ἐκσκαφὴν τῆς ὑπογείου ταύτης διόδου καὶ ἀμελείας, ἐτάφησαν τρεῖς ἀτυχεῖς ἐργάται, καὶ ἂν ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ ἐπετέλεσεν ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ τὸ καθῆκον αὐτῆς, πρὸς ἀποτροπὴν παρομοίων ἀτυχημάτων».

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον εἶναι ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν συζητηθέντος νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῆς περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου Λαυρίου καὶ Ἀθηνῶν συμβάσεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κκ. Σάκκη καὶ Χατζίσκου, ὡς ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 97 Βουλευταί. Ἐκ τούτων 74 εἶπον Ναὶ, 21 εἶπον Ὄχι, καὶ 2 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο δεκτή, Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§28Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ πρώτου ἐδαφίου, δηλαδὴ εἰς τὴν κυρίαν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀντὶ «μετὰ τοῦ προέδρου τῆς ἑταιρίας», ἴσως εἶναι τακτικώτερον νὰ γραφῇ «μετὰ τῆς ἑταιρίας» Βεβαίως, κατὰ τὸ καταστατικὸν τῆς ἑταιρίας, ὁ πρόεδρος ἀντιπροσωπεύει αὐτὴν· ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἐσωτερικὴ ὑπόθεσις τῆς ἑταιρίας, δὲν ἀφορᾷ ἡμᾶς.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «τοῦ προέδρου.»

§30ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ὁλόκληρος ἡ φράσις «ἐνεργοῦντος ἐπ’ ὀνόματι καὶ διὰ λογαριασμὸν τῆς ἑταιρίας ταύτης.»

§31ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω ὅτι ἐδέχθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν τροποποίησιν, ἀντὶ «μέχρι δραχμῶν πεντακοσίων χιλιάδων» νὰ τεθῇ «τοὐλάχιστον πεντακοσίας χιλιάδας δραχμῶν»· διότι δύναται ἡ ἑταιρία νὰ δαπανήσῃ δέκα χιλιάδας μόνον καὶ νὰ λέγῃ ὅτι ἐξωράϊσε τὰ περίχωρα.

§32ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα· νὰ διορθωθῇ «τοὐλάχιστον πεντακοσίας χιλιάδας δραχμῶν.»

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μοναδικὸν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς γʹ ἀνάγνωσιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας περὶ ἀρχαιολογικῆς ἀνασκαφῆς ἐν Δελφοῖς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ.) Ἄρθρον 2ον (ἀναγινώσκεται).

§34Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ὁρίζεται ἡ χρονολογία καὶ τὰ στοιχεῖα τῶν ἐν αὐτῷ ἀναφερομένων νόμων περὶ ἀπαλλοτριώσεως κλπ.

§35ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τὸ προσθέτομεν, διότι δὲν ἐνθυμοῦμαι ἤδη ποῖα στοιχεῖα φέρει ὁ τελευταῖος νόμος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ὡς ἔχει, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις νόμου περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου δημοτικοῦ φόρου πρὸς συντήρησιν τοῦ ἐν Λευκάδι δημοσυντηρήτου Γυμνασίου, καὶ γίνεται δεκτὴ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑποχρεωτικῆς συμμετοχῆς τῶν δημοσίων λειτουργῶν εἰς τὸ Μετοχικὸν ταμεῖον τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 αὐτοῦ.)

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον (ἀναγινώσκεται).

§38ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὑπάρχει τροπολογία.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει προσθήκη. (Ἀναγινώσκεται).

§40Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῆς προσθήκης ταύτης παρακαλῶ νὰ ἐπιφυλαχθῇ ἡ Βουλὴ νὰ φέρῃ τὴν ψῆφόν της εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§41Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ, κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ οἱ δικηγόροι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ παραβλάπτωνται ποσῶς τὰ συμφέροντα τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου. Ἐγὼ συνεβουλεύθην εἰδικοὺς ἄνδρας καὶ μελετήσαντας τὸ νομοσχέδιον, οἱ ὁποῖοι μοὶ ὑπέδειξαν, ὅτι τὸ τοιοῦτον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ. Ἁπλῶς ὑποβάλλω τὴν σύστασιν ταύτην.

§42ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἀξία μελέτης. Δὲν δύναμαι νὰ ἔχω προχείρως γνώμην. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5ον (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία 6 Βουλευτῶν. (Ἀναγινώσκεται).

§44ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ τὴν ψῆφόν της εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8ον (ἀναγινώσκεται).

§46ΡΑΛΛΗΣ. Πρέπει νὰ δοθῇ μία διασάφησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Φαίνεται ὅτι νομοθετικῶς κυροῦνται αἱ κατασχέσεις αἱ γενόμεναι· διότι τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 8 ὁρίζει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη δὲν ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὰς μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου γενομένας ἐκχωρήσεις καὶ τὰς ἐπιβληθείσας κατασχέσεις.» Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἐκδοθῇ, εἶναι ἰσχυραὶ αἱ κατασχέσεις. Διὰ μὲν τὰς ἐκχωρήσεις οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι δὲν ὑπάρχει δικαστικὴ ἀπόφασις· ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰς κατασχέσεις ἀπαιτεῖται δικαστικὴ ἀπόφασις. Καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον. Σήμερον εἶναι εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον· ἑπομένως αὔριον δύναται νὰ διορθωθῇ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 ὑπάρχει τροπολογία (ἀναγινώσκεται). Καὶ ἡ τροπολογία αὕτη ἀναβάλλεται εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8 ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 9, 10 καὶ 11).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12ον (ἀναγινώσκεται).

§49ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσί τινες ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἤρχισαν νὰ καταβάλλωσιν εἰς τὸ Μετοχικὸν ταμεῖον, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχουσι δικαίωμα περιθάλψεως. Σήμερον κατὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτοὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι εἰς τὸ ἑξῆς νὰ καταβάλλωσιν· ἀλλὰ προσφέρονται νὰ καταβάλωσιν ὅ,τι ὀφείλουσι μέχρι τοῦδε, ἵνα ἀποκτήσωσι δικαίωμα, ἀνατρέχον μέχρι τῆς ἀρχῆς τῆς συστάσεως τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ταύτῃ τῇ στιγμῇ ὑπεβλήθη καὶ ἑτέρα τροπολογία ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ἀρκαδίας κ. Χ. Χρηστοπούλου. Θὰ τυπωθῇ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψει μετὰ τῶν ἄλλων τροπολογιῶν εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 229). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου.

§52ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Φαίνεται ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀρέσκεται πολὺ εἰς τὰς ἀντιφάσεις· δύναμαι μάλιστα νὰ εἴπω, ὅτι αὕτη εἶναι ἡ χαρακτηρίζουσα αὐτὸν ἰδιότης. Πράγματι, Κύριοι, βλέπω ἀντίφασιν μεγίστην μεταξὺ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριζε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τριετίαν, ὅτε ὑπεστήριζεν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν δύναται νὰ καταβάλῃ πλέον τῶν 70,000,000 κατ’ ἔτος, καὶ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ σήμερον, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε νομίζει, ὅτι εὐκόλως ὁ αὐτὸς λαὸς δύναται νὰ καταβάλῃ 96,000,000. Παρατηρῶ ἀντίφασιν μεγίστην μεταξὺ τῆς ἐκθέσεως τοῦ ὑπολογισμοῦ καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ· διότι, ἐνῷ ἐν τῇ ἐκθέσει ἀσχολεῖται διὰ μακρῶν, ἵνα πείσῃ, ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν ἐτῶν 1889 καὶ 1890 ἀφίνουσιν ἐλλείμματα, τὰ ὁποῖα κατὰ μὲν μίαν μέθοδον ἀνέρχονται εἰς 40,000,000, κατ’ ἄλλην δὲ εἰς 26,000,000, συντάττει προϋπολογισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει, ὡς αὐτὸς ὡμολόγησε, τῶν δεδομένων, ἐπὶ τῶν ὁποίων συνετάχθησαν οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ 1889 καὶ 1890, καὶ μᾶς παρουσιάζει ἔλλειμμα 2,000,000 μόνον, ἐνῷ αὐξάνει τὰς δαπάνας κατὰ 6,000,000. Ἀντίφασιν παρατηρῶ καὶ ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ παραγράφῳ τῆς ἐκθέσεώς του ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ· διότι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς λέγει, ὅτι κατεπονήθη ὁ λαός, εὐθὺς κατόπιν προσθέτει, ὅτι ἐπὶ τῆς ἐνεργητικότητος τοῦ λαοῦ βασιζόμενος, προσδοκᾷ μεγαλείτερα ἔσοδα τῶν πραγματοποιηθέντων κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη. Καὶ ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀντιφάσεις θ’ ἀποτελέσωσιν ἀντικείμενον ἐκτενεστέρας συζητήσεως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν ἐμνήσθην τῶν ἀντιφάσεων αὐτῶν σήμερον, ἔπραξα τοῦτο, ὅπως προετοιμάσω ὑμᾶς, ἵνα θαυμάσητε τὴν ἰδιότητα ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ καταφαίνεται κατὰ τρόπον ἐναργέστερον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ Γενικοῦ Λογιστηρίου, νομοσχεδίῳ, περὶ τοῦ ὁποίου ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω. Ὅλοι, Κύριοι, ἀνεγνώσατε τὴν ἔκθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· παρετηρήσατε ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προσπαθεῖ διὰ παντὸς τρόπου, ἵνα παρουσιάσῃ τὴν κατάστασιν τοῦ Λογιστηρίου ὡς διατελοῦσαν ἐν ἀταξίᾳ καὶ συγχύσει· παριστᾷ τὴν κατάστασιν ταύτην διὰ τῶν χειροτέρων χρωμάτων· ὑποστηρίζει ὅτι ἡ ἀταξία εἶναι τοσαύτη, ὥστε δὲν δύναται ἐκ τοῦ Λογιστηρίου νὰ ἀρυσθῇ πληροφορίας, ὧν ἔχει ἀνάγκην· ὑποστηρίζει ὅτι ἡ ἀνωμαλία εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν δύναται νὰ δώσῃ εἰς τοὺς Βουλευτὰς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας αὐτοὶ ζητοῦσι. Ἐγώ, Κύριοι, δὲν παραδέχομαι οὐδόλως τὰς γνώμας τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ· ἐγὼ νομίζω, ὅτι αἱ ἐντυπώσεις αὐτοῦ οὐδὲ ἀκριβεῖς εἶναι, οὐδὲ ἀληθεῖς. Ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν κατάθεσιν τῆς ἐκθέσεως ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1888 καὶ τὴν γενικὴν ληψοδοσίαν τοῦ Κράτους τῶν ἐτῶν 1888, 1889 καὶ 1890. Ὅπως δὲ ταῦτα ὑποβάλῃ ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, βεβαίως ἡ κατάστασις τοῦ Λογιστηρίου δὲν εἶναι τοιαύτη, οἵαν εὐαρεστεῖται νὰ τὴν παραστήσῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ γεγονότος τούτου ἔχω καὶ ἄλλην ἀπόδειξιν, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ Λογιστηρίου δὲν εἶναι οἵαν παρέστησεν αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργός· διότι, ὅταν ἐξετάζω τὴν ἐργασίαν τὴν τελεσθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Γεν. Λογιστηρίου εἰς τὰ τελευταῖα, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μεγάλη ἐγένετο ἐργασία, διότι ἐτακτοποιήθησαν οἱ λογαριασμοὶ ἀπὸ τοῦ 1870 μέχρι τοῦ 1877, καὶ τοῦτο, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην περίοδον. Γινώσκετε δὲ, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὸ 1882 οἱ γενικοὶ λογαριασμοὶ δὲν ἔφθανον παρὰ μέχρι τοῦ 1870. Ὅταν δὲ ἐξετάσωμεν τὴν δευτέραν περίοδον, τὴν ἀπὸ τοῦ 1882 μέχρι σήμερον, βλέπομεν ὅτι αἱ πράξεις τῶν ὑπολόγων εἶναι προεξηλεγμέναι, ὅτι εἶναι κατεστρωμέναι εἰς τὰ ἀναλυτικὰ βιβλία, καὶ ὅτι οἱ λογαριασμοὶ ἐγένοντο. Ταῦτα μαρτυροῦσιν, ὅτι ἐργασία σπουδαία ἐγένετο ἐν τῷ Λογιστηρίῳ, καὶ ὅτι ἅμα ὡς συμπληρωθῇ τὸ χάσμα τῶν τριῶν ἐτῶν, τὸ ὑπάρχον μεταξὺ τῶν δύο περιόδων, θέλομεν εἶσθαι ἐντελῶς ἐνήμεροι. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν περιωρίσθη εἰς τὴν ὑπόδειξιν τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ Γεν. Λογιστηρίου, ἀλλ’ ἐξήτασε καὶ τὰ τῶν δημοσίων χρεῶν, καὶ ὑπεστήριξεν, ὅτι τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων χρεῶν ἐν ἀνυπαρξίᾳ ἀπολύτῳ ὑπάρχει. Καὶ κατὰ τοῦτο ἀκόμη δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καθόσον κατὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἠγέρθη, ἀπεδείχθη ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ καθολικὸν βιβλίον, τὸ ὁποῖον ἐζήτει ὁ Ὑπουργὸς, ὑπάρχουν φάκελλοι, ἐν τοῖς ὁποίοις μετὰ πλήρους τάξεως εἶναι ἐγγεγραμμένα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰ δημόσια χρέη. Ἠδύνατο δὲ κάλλιστα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐξετάζων τοὺς φακέλλους τούτους, νὰ πορισθῇ τὰ φῶτα, τῶν ὁποίων εἶχεν ἀνάγκην. Κατὰ τὴν γνώμην μου λοιπὸν, δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀταξία αὐτὴ, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, δὲν ὑπῆρξεν ἡ ἀνυπαρξία τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων χρεῶν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ διευθύναντες τὸ Γεν. Λογιστήριον, καὶ τὸ τμῆμα τῶν χρεῶν ἀργότερον, ἐξετέλεσαν καλῶς τὸ καθῆκόν των, ὅτι εἶναι ἱκανοὶ, ἱκανώτατοι ὑπάλληλοι, ὅτι δὲ ὁ κατὰ τὸν τελευταῖον χρόνον διευθύνας τὸ Λογιστήριον ἦτο ὑπάλληλος μεγάλης ἱκανότητος, καὶ κακῶς ἔκαμεν ὁ Ὑπουργὸς νὰ στερηθῇ τῶν γνώσεών του· διότι, ἂν ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἐξηκολούθει νὰ ἦναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, εἶναι πιθανὸν, ὅτι πολλὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ζητοῦν οἱ κύριοι Βουλευταὶ, θὰ τὰς εἶχον λίαν εὐκόλως καὶ ταχέως.

§53ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τίς ἦτο οὗτος;

§54ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κ. Φλῶρος.

§55ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Παρῃτήθη.

§56ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει τίποτε. Ἄς μὴ ἐγίνετο δεκτὴ ἡ παραίτησίς του· παρῃτήθη, ὅπως ἀποφύγῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἕτερος ἱκανώτατος ὑπάλληλος, ὁ κ. Νικολόπουλος, ὑπέστη μετά τινας ἡμέρας. Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαύτας ἰδέας περὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ περὶ τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων χρεῶν ἔχω, παραδέχομαι πρὸς στιγμὴν ὡς ὀρθὰς τὰς παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑποβληθείσας. Λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεστήριξεν, ὅτι τὸ Λογιστήριον ἦτο ἐν οἰκτρᾷ καταστάσει, ὅτι τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων χρεῶν ἦτο ἐν ἀπολύτῳ ἀνυπαρξίᾳ, καὶ ὑπέβαλε νομοσχέδιον πρὸς διόρθωσιν τῆς καταστάσεως ταύτης. Πιστεύω ὅτι ἡ πρώτη πρᾶξις, τὴν ὁποίαν κάμνει ὁ ἐπιζητῶν διόρθωσιν κακοῦ, εἶναι, νὰ ἀνεύρῃ τὴν αἰτίαν τοῦ κακοῦ. Ἂν δὲ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτει τὴν αἰτίαν ταύτην, πάντοτε εἰς τὴν σειρὰν τῶν ἰδεῶν του καὶ οὐχὶ τῶν ἐδικῶν μου, διότι αἱ ἰδέαι του εἶναι ἐντελῶς διάφοροι τῶν ἐδικῶν μου, ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃ, τίς διηύθυνε τὸ Λογιστήριον κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, τίς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων χρεῶν. Πασίγνωστον, ὅτι μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἄλλοτε Διευθυντὴς τοῦ Λογιστηρίου διωρίσθη Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἐπὶ πολλὰ ἔτη διηύθυνε τὸ Λογιστήριον. Πασίγνωστον εἶναι, καὶ τὸ ὡμολόγησεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι τὰ δημόσια χρέη ἀπετέλουν μέρος τοῦ λογιστικοῦ μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν συνεστήθη ἴδιον τμῆμα· προσέθηκεν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι μετὰ τὴν σύστασιν τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων χρεῶν ἐξηκολούθησεν ἐμμέσως νὰ διευθύνῃ τὸ τμῆμα τοῦτο ὁ Πρόεδρος τοῦ Συνεδρίου, ἅτε τῆς παραδόσεως μὴ γενομένης.

§57ΔΑΓΡΕΣ. Ἀλλὰ χωρὶς νὰ γράφηται εἰς κανὲν βιβλίον.

§58ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πολὺ καλά· χωρὶς νὰ γράφηται εἰς κανὲν βιβλίον, ὡς λέγει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας. Λοιπὸν, κατὰ τὰς ἰδέας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ κατὰ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας ἀσπάζεται, ἀταξία ὑπῆρχεν. Ἀλλὰ τίς ὁ ὑπεύθυνος τῆς ἀταξίας ταύτης; Ὁ ἐπὶ τόσα ἔτη ἔχων τὴν διεύθυνσιν τῶν τμημάτων τούτων. Οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι ὁ κυρίως εὐθυνόμενος εἶναι ὁ διευθυντὴς τοῦ τμήματος, διευθυντὴς δὲ τοῦ τμήματος ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπῆρξεν ὁ νῦν Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Τί δὲ ζητεῖ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Συνεδρίου τὴν διεύθυνσιν τοῦ τμήματος, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου συνιστᾶται. Καὶ ὅτι τοιοῦτος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἐν τῇ Βουλῇ, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ τὸ γνωρίζῃ.

§59ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ λέγει αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον;

§60ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ. Δὲν τὸ λέγει, ἀλλὰ δὲν εἶχον ἀνάγκην τῆς διαβεβαιώσεως τοῦ ἐκ Τριφυλίας Βουλευτοῦ, ὅπως πεισθῶ περὶ τούτου· διότι ἤρκει ἡ ἀνάγνωσις τῶν ἄρθρων 3 καὶ 5, ὅπως μὲ πείσῃ, ὅτι οὗτος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου. Ἂν λοιπὸν τοιοῦτος ἦναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἂν τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἔν τινι τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων καὶ τὰ γραφέντα παρ’ αὐτοῦ ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ ἦναι ἀκριβῆ καὶ εἰλικρινῶς πιστεύῃ εἰς ταῦτα, νομίζω, ὅτι κακῶς συνέταξε τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου· διότι ἐγὼ, λαμβάνων ὑπ’ ὄψει τὰ ὑπ’ αὐτοῦ γραφέντα καὶ λεχθέντα, ἤθελον συντάξει ἄλλως τὴν ἔκθεσιν, ἤθελον συντάξει αὐτὴν ὡς ἑξῆς: «Ἐπειδὴ μετὰ ἔρευναν ἐπιμελῆ τῆς καταστάσεως τοῦ Λογιστηρίου ἐπείσθην, ὅτι ἡ κατάστασις αὐτοῦ εἶναι ἀθλία· ἐπειδὴ μετὰ μελέτην ἀκριβῆ τοῦ τμήματος τῶν χρεῶν ἐπείσθην, ὅτι τὸ τμῆμα τοῦτο δὲν ὑπάρχει· ἐπειδὴ ὁ διευθύνων τὸ Λογιστήριον καὶ τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων χρεῶν εἶναι ὁ νῦν Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου· ἐπειδὴ ὑπεύθυνος τῆς καταστάσεως κατὰ πρώτιστον λόγον εἶναι αὐτὸς, διὰ ταῦτα προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, ἵνα διορθώσῃ τὴν δυσάρεστον ταύτην κατάστασιν, διορίσῃ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διευθυντὴν τοῦ Λογιστηρίου Ἀλλ’ ὅπως ἀσφαλέστερον ἐπιτύχω τὴν διόρθωσιν τῶν ὑπαρχουσῶν ἐλλείψεων, ζητῶ τὴν ἄδειαν, ἵνα ἀλλάξω τὸν τίτλον, καὶ ἵνα τὸν Διευθυντὴν τοῦ Λογιστηρίου ἀποκαλέσω Διευθυντὴν τοῦ Λογιστικοῦ, δώσω εἰς αὐτὸν βαθμὸν καὶ μισθὸν ἴσον πρὸς τὸν τοῦ Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, θεσπίσω ἵνα ἐπὶ διετίαν δι’ οἱονδήποτε λόγον μὴ δύνηται νὰ ἀπολυθῇ, καὶ τέλος αὐξήσω τὴν σύνταξιν του μετὰ τὴν διετίαν εἰς 600 δραχμὰς, αὐξάνων τὴν σύνταξιν, εἰς ἣν σήμερον δικαιοῦται, κατὰ ἓν τέταρτον». Ἂν ἡ ἔκθεσις ἦτο τοιαύτη, βεβαίως θὰ ἦτο εἰλικρινεστέρα. Ἀλλ’ ἡ εἰλικρινὴς αὕτη ἔκθεσις θὰ ἀπεδείκνυε, πιστεύω, ὅτι δίκαιον εἶχον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἀντίφασις εἶναι ἡ χαρακτηρίζουσα τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἰδιότης, ἥτις, δύναμαι νὰ εἴπω ἐνταῦθα, φθάνει μέχρι μανίας. Καὶ ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ἐπεθύμουν νὰ μὴ βλέπω τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κατεχόμενον ὑπὸ μανίας, ἐπεθύμουν μᾶλλον νὰ ἴδω αὐτὸν σοβαρὸν καὶ ἐπιδεικνύοντα σοβαρῶς τὴν διόρθωσιν ἐλλείψεων σπουδαίων, ἂν τοιαῦται ὑπάρχουν. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ παραδεχθῶ, ὅτι σοβαρῶς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιδιώκει διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου τὴν διόρθωσιν τῶν κατ’ αὐτὸν ὑπαρχουσῶν ἐλλείψεων. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον μὴ σοβαρὸν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ζητήσω ἄλλον σκοπὸν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι βεβαίως, ἂν ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου ἦναι ἡ διόρθωσις ἐλλείψεων, τὰς ὁποίας παρετήρησεν ὁ Ὑπουργὸς, καὶ ἂν τὰς ἐλλείψεις ταύτας σκοπῇ νὰ διορθώσῃ διὰ τοῦ παρ’ αὐτοῦ θεωρουμένου ὑπευθύνου τῶν ἐλλείψεων, δὲν εἶναι σοβαρὸν τὸ νομοσχέδιον. Ἄρα πρέπει νὰ εὕρω ἄλλον σκοπὸν εἰς νομοσχέδιον, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι αἱ προσπάθειαι πρὸς εὕρεσιν ἄλλου σκοποῦ ἤγαγον ἐμὲ εἰς δύο μόνον ὑποθέσεις: ἢ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχων μάλιστα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ὑπογράφει τὰ ἐντάλματα καὶ θεωρεῖ ταῦτα, ἠθέλησε νὰ ἔχῃ ἐν τῇ θέσει ταύτῃ πρόσωπον ἀνῆκον ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν πολιτικὴν μερίδα, εἰς ἣν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνήκει, καὶ προσπαθεῖ νὰ γεννήσῃ οὕτω ἐν τῷ Συνεδρίῳ κενὸν, καὶ προπαρασκευάζει μέσον, ἵνα ὁ Πρόεδρος ὁ σημερινὸς, λαμβάνων ἐπωφελεστέραν θέσιν, μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν ταύτην καὶ παραχθῇ τὸ κενόν· ἢ, ἂν ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἀποκρούηται παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, τότε, ὁμολογῶ, δὲν δύναμαι ἢ δευτέραν ὑπόθεσιν νὰ ποιήσω, καὶ ἐνθυμούμενος τὰ παρὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως λεχθέντα περὶ ὑποκειμενικῆς συγχύσεως, ἐν ᾗ διατελεῖ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, νὰ ὑποθέσω, ὅτι σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ σύστασις ὑπὸ ἄλλο ὄνομα ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις νὰ δύναται νὰ βοηθήσῃ τὸν Ὑπουργὸν, ἵνα ἐξέλθῃ ἐκ τῆς συγχύσεως ταύτης. Ἂν ὁ Ὑπουργὸς εὕρῃ τρίτην ὑπόθεσιν, ἐξηγοῦσαν τὸ νομοσχέδιον καὶ δίδουσαν εἰς αὐτὸ χαρακτῆρα σοβαρὸν, βεβαιῶ αὐτόν, ὅτι εὐτυχὴς θὰ ἦμαι νὰ ἀποδεχθῶ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Ἀλλ’ ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν κατώρθωσα νὰ ἀνακαλύψω ἢ νὰ δημιουργήσω ἄλλο τι. Κύριοι, διὰ τῶν ὀλίγων αὐτῶν δὲν σκοπεύω νὰ παρεμποδίσω τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου· γινώσκω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μετ’ ὀλίγον θὰ τύχῃ τῆς ψήφου τῆς πλειοψηφίας, καὶ ὅτι μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἡμερῶν θὰ κυρωθῇ καὶ θὰ δημοσιευθῇ, καὶ θὰ ἔχωμεν ἀκόμη ἕνα νόμον προστιθέμενον εἰς τὸν ἀτελεύτητον ἀριθμὸν τῶν νόμων...

§61ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (δεξιόθεν). Σεῖς τοὺς ἐκάματε ἀναριθμήτους.

§62ΘΕΟΤΟΚΗΣ. ... καὶ ἀκόμη ἕνα ἀνώτατον ὑπάλληλον, πολλοὺς δὲ ὑποδεεστέρους, προστιθεμένους εἰς τὸν ἀτελεύτητον ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων.

§63ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Σεῖς τοὺς ἐκάματε.

§64ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὴ βιάζεσθε. Βλέπω ὅτι ἐν διαστήματι ἑνὸς τετάρτου τῆς ὥρας ἐψηφίσθησαν ἑπτὰ–ὀκτὼ νομοσχέδια. Εἶσθε ἐν τῇ πρώτῃ συνόδῳ ἀκόμη· ἔχομεν καιρόν· μετὰ τὸ τέλος τῆς συνόδου θέλομεν ἀριθμήσει τοὺς ψηφισθέντας νόμους.

§65ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἀδύνατον νὰ σᾶς φθάσωμεν.

§66ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν, ὅπερ δὲν πιστεύω, ὁ ἀριθμὸς ἦναι κατώτερος, θὰ γεννηθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς ἐρεύνης τοῦ ποσοῦ τῶν νόμων· βεβαιῶ δὲ ὑμᾶς, ὅτι καὶ ἡ ἐξέτασις αὕτη δὲν θέλει καταλήξει εἰς συμπεράσματα εὐχάριστα δι’ ὑμᾶς. Ἐθεώρησα ὅτι εἶχον καθῆκον, ἵνα τὰς ὀλίγας ταύτας παρατηρήσεις ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς λογικῆς, τῆς ὁποίας τὰ ἀπαράγραπτα δικαιώματα δὲν ἐξαρτῶνται εὐτυχῶς ἐκ τῆς θελήσεως τῆς πλειοψηφίας.

§67ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ πρώην ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸς ἀπέδειξε καὶ ἀπόψε μίαν ἀλήθειαν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀσχολῆταί τις περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζει. Ἐγὼ δὲν θὰ ζητήσω οὐδὲν τὸ σοβαρὸν ἐν τῇ ἀγορεύσει του, καὶ μὴ ζητῶν νὰ εὕρω σοβαρόν τι ἐν τοῖς παρ’ αὐτοῦ λεχθεῖσι, δὲν θὰ εἴπω τίποτε περὶ τῶν ὅσων ἀνέφερε σχετικῶς πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν, τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, δι’ ἧς εἰσήγαγον αὐτὸν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ τὰς ἀντιφάσεις. Ἄν ἄλλοι, δυνάμενοι νὰ κρίνωσι περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐκφέρωσι τοιαύτας ἰδέας, θὰ ὁμιλήσω τότε, καὶ θὰ δείξω τίνες εἰσὶν οἱ ἀντιφάσκοντες. Ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, μὴ δυνάμενος κατ’ οὐσίαν νὰ συζητήσῃ τὸ ζήτημα, κατέφυγεν εἰς ὅ,τι καὶ ὁ Βουλευτὴς Τριφυλίας, τὸ προσωπικόν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη ἐπρόκειτο περὶ προσώπου τινὸς, καὶ κατ’ ἀνάγκην πρόκειται περὶ προσώπου εἰς πάντα νόμον, δὲν πρόκειται ἢ περὶ προσώπου, τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευσεν ὡς βάσις τῆς οἰκονομικῆς ἐργασίας τῆς Κυβερνήσεως, ἧς ἀπετέλει μέρος ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ πρὸς τὸ ὁποῖον πρόσωπον πολλάκις ὁλόκληρος ἡ παρελθοῦσα Κυβέρνησις καὶ αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐξέφρασεν ἀπείρους εὐχαριστίας, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ἐξέφερεν ἀπείρους ἐπαίνους, καὶ τὸ ὁποῖον ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐνόμισεν, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ διορίσωμεν Πρόεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, διὰ νὰ θεωρῇ καὶ ἐγκρίνῃ τὰ ἐντάλματα, ἢ ὅτι πρέπει νὰ διορίσωμεν ὑφυπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν ἔχω νὰ ἀπαντήσω εἰς τοῦτο, εἰμὴ νὰ συμβουλεύσω τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ζητήσῃ παρ’ ἀνθρώπων γνωριζόντων καὶ δυναμένων νὰ κρίνωσι τὰ τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ, ὅπως ἐξηγήσωσιν εἰς αὐτὸν τὸ πνεῦμα καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐγὼ κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ἐξήγησα πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ τότε θὰ πεισθῇ, ὅτι πρόκειται περὶ βελτιώσεως ἐν γένει τοῦ λογιστικοῦ τοῦ Κράτους.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἐζήτησε τὸν λόγον. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§69ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὴν λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κοπανίτσα καὶ Λυμπεροπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 100 Βουλευταί. Ἐκ τούτων 79 εἶπον Ναὶ καὶ 21 εἶπον Ὄχι. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3.)

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4ον (ἀναγινώσκεται).

§73ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ἐθεωρήθη καλὸν νὰ προστεθῶσι μετὰ τὴν ἐν τῇ τελευταίᾳ γραμμῇ λέξιν «κανονίζονται» αἱ λέξεις «συμφώνως πρὸς τοὺς ἰσχύοντας νόμους». Παρακαλῶ νὰ γείνῃ ἡ προσθήκη αὕτη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 μετὰ τῆς ἀνωτέρω προσθήκης).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5ον (ἀναγινώσκεται).

§75ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ὁρίζει ἐνταῦθα τὸ ἄρθρον 5, εἶναι ἐλάχιστα, παραβαλλόμενα πρὸς τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ ὁ νόμος δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους. Διὰ νὰ γείνῃ τμηματάρχης τις, ἀπαιτεῖται νὰ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ πολλὰ ἔτη, διὰ νὰ γείνῃ γραμματεύς, ἀπαιτεῖται ἐπίσης ὑπηρεσία πολυετὴς καὶ ἄλλα προσόντα. Ἐνταῦθα, διὰ τοῦ ἄρθρου 5, βεβαίως πρέπει νὰ παρασχεθῇ εὐκολία τις, ὅπως δυνηθῶσι νὰ εἰσέλθωσιν ἄνδρες εἰδικοὶ ἐν τῷ Λογιστηρίῳ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἀναγράφει τὸ ἄρθρον, νομίζω, ὅτι εἶναι πολὺ ὀλίγα. Ἐὰν ἐπρόκειτο ν’ ἀπαιτήσωμεν τριῶν ἐτῶν ὑπηρεσίαν ἐν ταῖς προνομιούχοις Τραπέζαις, αἵτινες διὰ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτῶν ἀπαιτοῦσιν ἐγγυήσεις τινὰς, βεβαίως ἠδυνάμεθα νὰ ἤμεθα ἥσυχοι, νὰ ἀφήσωμεν ὅμως οὕτω τὸ ἄρθρον, δὲν τὸ θεωρῶ ὀρθόν. Ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, νομίζω, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ μία ὀπὴ, διὰ τῆς ὁποίας θὰ εἰσάγωνται πλεῖστοι ὅσοι, λαμβάνοντες πιστοποιητικὰ παρὰ πλείστων ὅσων δῆθεν τραπεζιτῶν, καὶ αὐτῶν τούτων, τῶν παρεχόντων τὰ πιστοποιητικὰ, ἀναξίων νὰ καταλάβωσι θέσιν τοιαύτην.

§76ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Εἰς συμπλήρωσιν τῶν παρατηρήσεων τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου, ἔρχομαι καὶ ἐγὼ νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκοῦσα ἐγγύησις νὰ περιλάβωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὡς προσὸν ἁπλῶς τὸ νὰ διηύθυνεν ὁ προσλαμβανόμενος ὑπάλληλος λογιστήριον Τραπέζης, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁρισθῇ τὸ νὰ ἐχρημάτισε διευθυντής, διότι προσωρινῶς δυνατὸν ἄλλος τις ὑποδεέστερος ὑπάλληλος νὰ διευθύνῃ τὸ Λογιστήριον. Ὡς πρὸς τὸ ἓν ἔτος, βεβαίως τὸ θεωρῶ ἀνεπαρκὲς, ὅπως καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος· διότι τί εἶναι ἑνὸς ἔτους ὑπηρεσία; Τάχα ἡ ἐπὶ ἓν ἔτος διεύθυνσις λογιστηρίου Τραπέζης εἶναι ἱκανὴ, ὅπως βεβαιώσῃ τὴν ἱκανότητα τοῦ προσώπου; Ἑτέραν παρατήρησιν φέρω ἐπὶ τοῦ ἑξῆς. Τὸ ἄρθρον λέγει «ἐκ τῶν γνωστῶν καὶ ἀνεγνωρισμένων Τραπεζῶν». Τί σημαίνει τὸ γνωστῶν; Ἐὰν ἦναι ἀνεγνωρισμένη, εἶναι βεβαίως καὶ γνωστή· ἐὰν ἦναι ὅμως γνωστή, καὶ δὲν εἶναι ἀνεγνωρισμένη; Ποῖος θὰ κρίνῃ, ὅτι εἶναι γνωστή; Ἐὰν ἡ ἰδέα τοῦ εἰσαγαγόντος τὸ νομοσχέδιον κ. Ὑπουργοῦ ἦναι, ὅτι διὰ τῆς λέξεως «ἀνεγνωρισμένων» ἐννοοῦνται αἱ διὰ βασιλικοῦ διατάγματος ἀνεγνωρισμέναι Τράπεζαι, νομίζω ὅτι ἡ λέξις αὕτη ἀρκεῖ. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τοῦτο συντάσσομαι μὲ τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου, νὰ μὴ ἀρκῇ πᾶσα ἀνεγνωρισμένη Τράπεζα, ἀλλὰ μόνον αἱ προνομιοῦχοι.

§77ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ σκοπὸς τοῦ ἄρθρου 5 βεβαίως εἶναι νὰ εὐκολύνῃ τὴν πρόσληψιν ἀνδρῶν γνωριζόντων λογιστικὰ, ὅπως ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ Κεντρικῷ Λογιστηρίῳ, ἡ διεύθυνσις δὲ λογιστηρίου Τραπέζης γνωστῆς καὶ ἀναγνωρισμένης εἶναι προσὸν σπουδαιότατον καὶ θὰ θεωρήσω εὐτύχημα διὰ τὸ Λογιστήριον, ἐὰν ὁ διευθυντὴς μιᾶς γνωστῆς καὶ ἀνεγνωρισμένης Τραπέζης θελήσῃ νὰ προσέλθῃ ὡς γραμματεὺς ἢ τμηματάρχης. Ὁ λογιστὴς δὲ, ὁ ὑπηρετήσας ἐπὶ τρία ἔτη, ἔσται πολὺ καταλληλότερος ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν λογιστικὴν ἀφ’ ὅ,τι πᾶς ἄλλος, (ἐκτὸς ἐννοεῖται τοῦ κλάδου τοῦ λογιστικοῦ) ἔχων τ’ ἀπαιτούμενα προσόντα, ὅπως ὀνομασθῇ γραμματεὺς πρώτης τάξεως. Καὶ ἐν παραδείγματι σᾶς ἀναφέρω, ὅτι ἐν τῷ Γενικῷ Λογιστηρίῳ ὑπάρχουσιν ὑπάλληλοι, οἵτινες ἐσπούδασαν καὶ ἔχουσι τὰ προσόντα καλῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες ὅμως, μὴ ἔχοντες γνώσεις λογιστικὰς, εἶναι ἀδύνατον νὰ διευθύνωσι κλάδους τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς,— ὅστις δήποτε καὶ ἂν ἦναι,—ὅστις θὰ θελήσῃ νὰ προσλάβῃ ὑπάλληλον μὴ ἀνήκοντα εἰς τὴν διοικητικὴν ἱεραρχίαν, δὲν θὰ προσλάβῃ ὑπάλληλον μὴ παρουσιάζοντα πάντα τὰ ἐχέγγυα περὶ τῆς καλῆς ἐκτελέσεως τῆς ὑπηρεσίας, ἁπλῶς δὲ ὡς ἔνδειξις ἐχαρακτηρίσθησαν τὰ προσόντα ταῦτα. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς δύο λέξεις «γνωστὰς καὶ ἀνεγνωρισμένας», μετεχειρίσθημεν ἀμφοτέρας, διότι ἀνεγνωρισμένας μὲν ἐννοοῦμεν τὰς λειτουργούσας δυνάμει βασιλικοῦ διατάγματος, γνωστὰς δὲ τὰς διακρινομένας μεταξὺ αὐτῶν, διότι αὗται δύνανται νὰ μᾶς παράσχωσι καλοὺς ὑπαλλήλους. Διευθύνοντα τὸ Λογιστήριον ἐννοῶ ὁριστικὸν διευθυντὴν Λογιστηρίου καὶ οὐχὶ προσωρινῶς διευθύνοντα αὐτό. Ἂν δὲ νομίζῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι ἡ λέξις «διευθύνοντα» δὲν ἐκφράζει τὴν ἔννοιαν αὐτὴν, δέχομαι νὰ τεθῇ ἡ λέξις «διευθυντήν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἔχει).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον (ἀναγινώσκεται).

§79ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μίαν παρατήρησιν θὰ φέρω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς φωνὴν διαμαρτυρίας. Ἀποδέχομαι καὶ νομίζω, ὅτι ὀρθὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τὸ ἄρθρον τοῦτο· ἄλλοτε μάλιστα εἶχεν, ἂν δὲν σφάλλω, ὑποβληθῆ νομοσχέδιον, ἐφαρμόζον τὸ μέτρον τοῦτο ἐφ’ ὅλων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ εἶναι ὀρθὸν τὸ μέτρον, καὶ δι’ ἄλλους λόγους, ἀλλὰ καὶ ἵνα δυνηθῶμεν νὰ συγκρατήσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς φθάσαντας μὲν μέχρι τινὸς βαθμοῦ ἐν τῇ ὑπαλληλιακῇ ἱεραρχίᾳ, ἀλλὰ μὴ δυναμένους νὰ προαχθῶσιν. Ὑπάρχουσι, παραδείγματος χάριν, εἰς τὰ Ὑπουργεῖα ὑπάλληλοι πολλοί, ἐργαζόμενοι ἀπὸ εἰκοσαετίας, φθάσαντες εἰς τὸν βαθμὸν γραμματέως πρώτης τάξεως καὶ μὴ ἔχοντες ἐλπίδα πλέον προαγωγῆς. Ἐν τούτοις αὐτοὶ μισθοδοτοῦνται, ὅπως ἐμισθοδοτοῦντο καὶ πρὸ δέκα ἐτῶν. Ἡ ἀρχὴ λοιπὸν εἶναι ὀρθή. Ἐὰν ἡ ἀρχὴ ἦναι ὀρθή, δὲν ἐφηρμόσθη δὲ μέχρι τοῦδε, ἕνεκα τῆς καταστάσεως τῶν οἰκονομικῶν μας, δὲν εἶναι ἄδικον νὰ καθιερωθῇ τὸ προνόμιον τοῦτο μόνον διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου; Θὰ μοὶ ἀπαντήσῃ ἴσως ὁ Ὑπουργός: «ἀλλὰ τὸ Λογιστήριον, οὕτω καταρτιζόμενον, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τὸ διατυπόνει, θέλει παράσχει ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Κράτος.» Καὶ μήπως οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι, ἐργαζόμενοι καὶ αὐτοί, δὲν παρέχουσιν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Κράτος; Ἔχετε μάλιστα μίαν ἄλλην τάξιν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ πολλοῦ περιμένουσι τὴν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οἱ ὁποῖοι ἑκάστοτε ὑψόνουσι φωνὴν διαμαρτυρίας· ἔχετε τὸν δικαστικὸν κλάδον, τὸν δικαστικὸν κλάδον τὸν γλίσχρως μισθοδοτούμενον, τὸν δικαστικὸν κλάδον τὸν πενόμενον. Καὶ δὲν θὰ περιμένητε βεβαίως ἀπὸ ἐμὲ νὰ ἀκούσητε ὁποίαν τάξιν ἐν τῷ Κράτει κατέχει καὶ ὁποίαν σημασίαν ἡ δικαιοσύνη, διότι θὰ ἐπανελάμβανον τὰ πολλάκις λεχθέντα, θὰ ἔλεγον κοινοὺς τόπους. Λοιπὸν θὰ ἦναι τοῦτο, οὕτως εἰπεῖν, ἓν σκῶμμα πρὸς τὸν δικαστικὸν κλάδον, τὸν ὁποῖον ἀφίνομεν ἐκεῖ ἐν τῇ καταστάσει τῇ ἐλεεινῇ, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς μισθοδοσίας, καὶ ἐρχόμεθα νὰ ἀμείψωμεν ὑπαλλήλους ἧττον συντελοῦντας εἰς τὴν κίνησιν τῆς μηχανῆς τοῦ Κράτους. Ἴσως, Κύριοι, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω τὰς περὶ τούτου ἰδέας μου. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἵνα μὴ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον τὸ ἄρθρον τοῦτο, τὸ καθιεροῦν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς μισθοδοσίας, προνόμιον μιᾶς τάξεως ὑπαλλήλων, ἠθέλησα νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ὀλίγας ταύτας σκέψεις.

§80ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἀναγραφὴ τοῦ ἄρθρου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δεικνύει ἀκριβῶς τὴν γνώμην καὶ ἐμοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θεωροῦμεν ὀρθὴν τὴν ἀρχὴν τῆς βαθμιαίας αὐξήσεως τῶν μετὰ ζήλου καὶ μακροχρονίως ὑπηρετούντων τὸ Δημόσιον. Δὲν εἶχεν ἀνάγκην ἑπομένως ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Ζακύνθου νὰ ῥήξῃ φωνὴν διαμαρτυρίας. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἠκούσθη ἐν τῇ Βουλῇ τοιαύτη διαμαρτυρία, πρῶτος ἐγὼ θὰ ζητήσω τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου τούτου, ὅπως σκεφθῶμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ φέρωμεν ἀργότερον γενικώτερον νομοσχέδιον. Ἐὰν δὲν ἐξηγείρετο ἡ κραυγὴ αὕτη, ἡ ψήφισις τοῦ ἄρθρου τούτου ἤθελε καθιερώσει τὴν ἀρχὴν, ἣν θεωροῦμεν δικαίαν. Ἀλλ’ ἀφοῦ συνάδελφος νομομαθὴς ἐνόμισεν ὅτι, ἐὰν καθιερώσωμεν τὴν τοιαύτην ἀρχὴν, θὰ ἐγερθῶσι παράπονα τῶν δικαιουμένων, ὅπως καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἐφαρμοσθῇ αὕτη, ὅπερ φυσικῶς δὲν δύναται νὰ γείνῃ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ὡς εἰδικοῦ, δὲν ἐπιμένω εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου τούτου.

§81ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶσθε πεπεισμένος, ὅτι πρώτην φορὰν ἀναγράφεται τοιοῦτόν τι ἐν τῷ νόμῳ; εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας εἶναι καθιερωμένη τοιαύτη ἀρχὴ διὰ τοὺς διδασκάλους, ἐπίσης καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης διὰ τοὺς δικαστάς.

§82ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν πρωτοδικῶν, μήτε περὶ τῶν διδασκάλων, ἀλλὰ περὶ γραμματέων, ὑπηρετούντων εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ περὶ τούτων πρώτην φορὰν τοιαύτη ἀρχὴ εἰσάγεται.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 6ον ἀπαλείφεται, καὶ τὸ 7ον θὰ γείνῃ 6ον. Ἄρθρον 6ον (ἀναγινώσκεται).

§84ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον νὰ προστεθῇ δεύτερον ἐδάφιον, ἔχον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸν Διευθυντὴν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἀπόντα ἢ κωλυόμενον, ἀναπληροῖ ὁ ὑποδιευθυντὴς, τοῦτον δὲ ὁ ἀρχαιότερος γραμματεὺς πρώτης τάξεως».

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6ον μὲ τὴν προσθήκην ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 7, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου. Ὡσαύτως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, εἰς γʹ μὲν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1891, εἰς βʹ δὲ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ διαῤῥυθμίσεως πιστώσεων τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1891).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἐδαφίου βʹ τοῦ ἄρθρου 83 τοῦ ΑΦΚΗʹ νόμου περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ.

§87ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὸ ἄρθρον 83 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου ὁρίζει τὴν ἐποχὴν τῆς κατατάξεως τῶν κληρωτῶν ἑκάστης ἀπογραφῆς ἥτις εἶναι ἡ 1 Ὀκτωβρίου. Ἐν ἐδαφίῳ 6, τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐπιτρέπει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀναβάλῃ τὴν κατάταξιν τῶν κληρωτῶν μέχρι τῆς 20 Ὀκτωβρίου, θεωρεῖ δὲ ὡς χρόνον ὑπηρεσίας καὶ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα. Ἐπίσης ἐπιτρέπει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὴν κατάταξιν τῶν διαθεσίμων τοῦ πυροβολικοῦ μέχρι 1ης Ἰουνίου. Διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου προτείνεται ἡ κατάργησις τοῦ ἐδαφίου βʹ καὶ ἡ ἀντικατάστασις αὐτοῦ δι’ ἑτέρου, ὅπερ καθιεροῖ καὶ τὴν κατάταξιν τῶν διαθεσίμων, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ πεζικόν, μέχρι τῆς 1ης Μαρτίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη διαφορά. Ὡς λόγοι τῆς τοιαύτης ἀναβολῆς κατατάξεως φέρονται τρεῖς κυρίως. Πρῶτον, ὅτι ἡ ἐποχὴ τοῦ ἔτους εἶναι ἀκατάλληλος, ἡ 1η Ὀκτωβρίου, ἕνεκα τοῦ ψύχους, τῶν βροχῶν καὶ τῶν παρομοίων. Δεύτερον, ὅτι ἡ συσσώρευσις πολλῶν κληρωτῶν ἐν τῇ αὐτῇ ἐποχῇ παρακωλύει ἢ μᾶλλον καθιστᾷ ἀτελῆ καὶ δυσκολωτέραν τὴν ἐκπαίδευσιν· καὶ τρίτον, ὅτι θὰ δυνηθῶσιν οἱ διαθέσιμοι, οἵτινες παραμένουσι τρεῖς μῆνας ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ, νὰ παρασταθῶσι καὶ εἰς τὰ γυμνάσια τὰ ἐαρινὰ, ἅτινα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον λαμβάνουσι χώραν κατὰ τὸν μῆνα Μάϊον. Οὗτοι εἶναι οἱ τρεῖς λόγοι, οἵτινες προεκάλεσαν τὴν ἀναβολὴν κατατάξεως τῶν διαθεσίμων, τῶν προωρισμένων διὰ τὸ πεζικὸν, μέχρι τῆς 1ης Μαρτίου. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, νομίζω ὅτι οἱ λόγοι οὗτοι, καίτοι ἔχοντες σημασίαν τινὰ, βεβαίως δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀποχρῶντες, ὅπως ἀναβάλωσι τὴν κατάταξιν τῶν διαθεσίμων τοῦ πεζικοῦ. Καὶ ὡς πρὸς τὸν πρῶτον μὲν λόγον, τῆς ἀκαταλληλότητος τῆς ἐποχῆς, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἰσχυρός· διότι, ἀφοῦ κατατάσσονται 10,000 ὑπόχρεοι διὰ διετῆ ὑπηρεσίαν, πρὸς τί νὰ μὴ καταταχθῶσι καὶ οἱ λοιποὶ, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ πεζικὸν, τοὺς ὁποίους θὰ ἀνεύρωμεν μετ’ ὀλίγον καὶ οἵτινες δὲν ὑπερβαίνουσι τὰς 3,000; Ἀφοῦ αἱ 10,000 θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς ἀτμοσφαιρικὰς περιπετείας τῆς ἐποχῆς, διατὶ νὰ μὴ ὑπαχθῶσι καὶ αἱ 3,000; Ὁ λόγος τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι εἷς τῶν ἰσχυροτέρων, ἴσως ἦτο ἱκανὸς ν’ ἀπαιτήσῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς κατατάξεως τῶν διαθεσίμων· διὰ νὰ ἀνεύρωμεν ὅμως τὸν λόγον τοῦτον, πρέπει νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς στατιστικὰς πληροφορίας, ὅπως ἀνεύρωμεν πόσοι πρέπει νὰ ἦναι οἱ ἄνδρες, οἵτινες, κατατασσόμενοι εἰς ἕνα λόχον, δύνανται νὰ παρακωλύσωσι τὴν ἐκπαίδευσιν· διότι ἡ ἐκπαίδευσις τῶν νεοσυλλέκτων εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς τοὺς λόχους, μέχρις οὗ συμπληρώσωσι τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ κατόπιν παρουσιασθῶσιν εἰς τὴν διοίκησιν τῶν συνταγμάτων. Διετεῖς ἔχομεν 10,000, διότι τοιοῦτος εἶναι ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν χθές· ἡ δύναμις, ἡ προωρισμένη νὰ συμπληρώσῃ τὸν στρατὸν καὶ ἀντικαταστήσῃ τοὺς ἀφεθέντας, ὡρίσθη εἰς 10,000. Ποία εἶναι ἡ ἡλικία, ἡ ὑπόχρεως πρὸς στράτευσιν καθ’ ἕκαστον ἔτος; Πόσους ἀριθμεῖ; Οἱ στατιστικοὶ πίνακες, οἱ ὑποβληθέντες εἰς τὴν Βουλὴν, μαρτυροῦσι τοῦτο. Μολονότι ἐγὼ ἔχω μικρὰν ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτοὺς, ἐν τούτοις εἰς αὐτοὺς θὰ στηριχθῶμεν.

§88ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Διατὶ ἔχετε ὀλίγην ἐμπιστοσύνην;

§89ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διότι δὲν φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀληθεῖς οἱ ἀριθμοὶ τῶν μητρῴων τῶν ἀῤῥένων.

§90ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ ἐκδίδονται ὡς ἐπίσημοι.

§91ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἐμποδίζει τοῦτο νὰ ἔχῃ ἕκαστος τὴν γνώμην του. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Αἱ ἡλικίαι τῶν τεσσάρων τελευταίων ἐτῶν κατὰ μέσον ὅρον δίδουσιν 20,000 νέους, ἔχοντας συμπεπληρωμένον τὸ 21 ἔτος καὶ μέλλοντας νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν, πλὴν τῶν ἐργατῶν θαλάσσης. Ἐκ τῶν 20,000 θὰ ἀφαιρέσωμεν τοὺς ἀνικάνους πρὸς στράτευσιν, τοὺς ἀπαλλασσομένους καὶ τοὺς ἔχοντας ἀναβολὴν κατατάξεως, ἀνερχομένους εἰς 30%· ἑπομένως ἡ ἡλικία μειοῦται, ἐὰν παραδεχθῶμεν τὸν μέσον ὅρον τῶν 20,000, κατὰ 6,000· μένουσιν ἄρα 14,000 πρὸς στράτευσιν. Ἐκ τούτων ἔχομεν 10,000 προωρισμένους διὰ τὴν διετῆ ὑπηρεσίαν, μένουσι δὲ διαθέσιμοι 4,000· ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν διενεργοῦνται αἱ στρατολογικαὶ ἐργασίαι, μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς κατατάξεως μεσολαβεῖ χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον λαμβάνουσι χώραν ἐπίσης λόγοι ἀπαλλαγῆς, θάνατοι, ἐξαιρέσεις καὶ τὰ παρόμοια· τούτους λοιπὸν, κατὰ τὰς στατιστικὰς πληροφορίας, δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν περὶ τοὺς 500, ἑπομένως μένουσι διαθέσιμοι 3,500· ἐξ αὐτῶν λαμβάνει τὸ πυροβολικὸν περὶ τοὺς 400, ἄρα μένουσι 3,100, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται, προωρισμένοι διὰ τὸ πεζικόν. Ἐνταῦθα λοιπὸν πρόκειται νὰ ἀνεύρωμεν ὁποία θὰ ἦναι ἡ δύναμις ἡ εἰς ἄνδρας, οἵτινες θὰ καταταχθῶσι κατὰ λόχους, καὶ ἐκεῖ θὰ εὕρωμεν, ἂν ἡ ἐκπαίδευσις θὰ προσκόψῃ ἢ ὄχι. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἀληθῶς νὰ καταταχθῶσι καὶ αἱ 3,000, ἴσως θὰ εἶχον κἄποιαν ἀμφιβολίαν, ἀλλ’ ἐκ τῆς στατιστικῆς ἐπίσης ἀνευρίσκομεν, ὅτι ἡ καθυστέρησις πρὸς κατάταξιν κατὰ τὴν 1ην Ὀκτωβρίου ὑπερβαίνει τὸ 30%· μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον προσέρχονται οἱ καθυστεροῦντες, ἀλλὰ βεβαίως πάντοτε μένουν 20%, οὐχὶ πλειότεροι. Ἐγὼ λαμβάνω τὸν κατώτερον ὅρον. Ἀφαιρουμένου τοῦ 20%, ἔχομεν περὶ τοὺς 2,500, οἵτινες δὲν θὰ προσέλθωσιν πρὸς κατάταξιν κατὰ τὴν 1ην Ὀκτωβρίου. Ἐκ τῶν 13,000 ἂν ἀφαιρέσητε τοὺς 2,500, θὰ ἔχωμεν 10,500. Ἐὰν τούτους κατατάξωμεν εἰς τοὺς λόχους, καὶ ἔχωμεν λόχους 196, ἢ 200, στρογγυλὸν ἀριθμὸν, θὰ ἔχωμεν 55 περίπου ἄνδρας εἰς ἕκαστον λόχον. Ὁ ἀριθμὸς δὲν εἶναι δύναμις ὑπερβολικὴ, μὴ δυναμένη νὰ ἀσκηθῇ ταὐτοχρόνως καὶ ἐκπαιδευθῇ, ἀπ’ ἐναντίας μάλιστα ἡ δύναμις τῶν 55 ἀνδρῶν, ἥτις θὰ ἐκγυμνασθῇ ἐν τῷ λόχῳ, εἶναι δύναμις, ἡ ὁποία εὐχερέστατα θὰ ἐκπαιδευθῇ, καθόσον συντρέχουσιν εἰς τοῦτο πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ πάντες οἱ ὑπαξιωματικοὶ, οἱ δὲ ὑπαξιωματικοὶ ἀνέρχονται εἰς 15, πλὴν τῶν ἀξιωματικῶν. Ὥστε ὁ λόγος τῆς πληθύος τῶν ἀνδρῶν πρὸς ἐκπαίδευσιν δὲν εἶναι ἰσχυρὸς, διὰ νὰ ἀπομακρύνῃ τοὺς διαθεσίμους τοῦ πεζικοῦ καὶ νὰ τοὺς φέρῃ πρὸς κατάταξιν εἰς ἄλλην ἐποχήν· ἀπ’ ἐναντίας ἐγὼ φρονῶ τὸ ἐναντίον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἡ ἐκπαίδευσις ἐν τοῖς λόχοις, ἡ ἐκπαίδευσις ἐν γένει τοῦ στρατιώτου εἶναι βεβαίως ζήτημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς πᾶσα ἐκπαιδευτικὴ ἐργασία. Ἡ ἐκπαίδευσις λοιπὸν διαιρεῖται εἰς περιόδους, πρώτην, δευτέραν, τρίτην, τετάρτην περίοδον καὶ οὕτω καθεξῆς. Πόση εἶναι ἡ περίοδος ἐν Ἑλλάδι; πόσος εἶναι ὁ χρόνος ὁ πρὸς ἐξάσκησιν; Εἶναι μῆνες 8, τουτέστιν ἀπὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου μέχρι τῆς 1 Ἰουνίου, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἀφίεται ἡ προηγουμένη ἀπογραφή· μόνον μέχρις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς δύναται νὰ γείνῃ ἡ ἐκπαίδευσις. Ἂν λοιπὸν ἀναβάλωμεν τὴν κατάταξιν τῶν διαθεσίμων τοῦ πεζικοῦ εἰς τὴν 1 Μαρτίου, τί θὰ συμβῇ; ὁπόταν οἱ κληρωτοὶ διήνυσαν τὰς περιόδους πρώτην, δευτέραν κλπ., θὰ ἔλθωσι νεοσύλλεκτοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωσιν ἀνάγκην ἄλλης ἐκπαιδεύσεως, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ παραλύσῃ τὴν καθολικὴν ἐκπαίδευσιν τῶν νεοσυλλέκτων, καὶ θὰ φέρῃ πρόσκομμα εἰς τὴν γενικὴν ἐνέργειαν τῶν ἀσκήσεων. Ὥστε καὶ ὁ λόγος τῆς ἐκπαιδεύσεως οὐ μόνον δὲν εἶναι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ εἶναι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπάρχει ἀληθῶς ὁ τρίτος λόγος, ὁ λόγος τοῦ ὅτι θὰ παρακολουθῶσι τὰς ἀσκήσεις τὰς ἐαρινάς. Αὐτὸς εἶναι ἀναντιῤῥήτως ἰσχυρὸς λόγος, ἀλλ’ οὗτος σχετίζεται μὲ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιωδέστατον, καὶ τοῦ ὁποίου ἐποιήσατο μνείαν χθὲς ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς. Κατὰ τὸ ἄρθρον 82 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, τὰ κενὰ τὰ προερχόμενα ἐξ ἀνυποταξίας τῶν ὑποχρέων εἰς διετῆ ὑπηρεσίαν πληροῦσιν οἱ διαθέσιμοι, τηρούμενοι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ἂν ἡ διάταξις αὕτη δὲν μείνῃ ἰσχύουσα, ἴσως ἤθελέ τις εἴπει, ὅτι ὑπάρχει λόγος νὰ ἀποχωρίσωμεν τοὺς διαθεσίμους τοῦ πεζικοῦ· ἂν ὅμως ἡ διάταξις αὕτη μείνῃ ἐν ἰσχύϊ, τότε κατ’ ἀνάγκην ὀφείλομεν τοὺς διαθεσίμους τοῦ πεζικοῦ, καθὼς καὶ τοῦ πυροβολικοῦ, νὰ τοὺς φέρωμεν τὴν 1ην Ὀκτωβρίου, διὰ νὰ πληρώσουν τὰ κενὰ τὰ ἐξ ἀνυποταξίας· διότι, ἂν τοὺς φέρωμεν τὴν 1ην Μαρτίου ἢ τὴν 1ην Ἰουνίου, τὰ κενὰ ταῦτα θὰ τὰ πληρώσωμεν μετὰ πάροδον ἓξ μηνῶν· ἑπομένως θὰ ἔχωμεν τοὺς ὑποχρέους εἰς διετίαν ἐλλιπεῖς, θὰ διχάσωμεν τὴν κατάταξιν αὐτῶν, καὶ θὰ ἔχωμεν μίαν κατάταξιν τὴν 1ην Μαρτίου, καὶ ἑτέραν κατάταξιν τὴν 1 Ἰουνίου, θὰ ἔχωμεν δὲ καὶ τὴν δυσχέρειαν, ὅτι θὰ ἔχωμεν ὀλιγωτέρους στρατιώτας κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον, καὶ καλούμενοι οἱ διετεῖς δέκα χιλιάδες, βεβαίως δὲν θὰ προσέλθωσι· τοὐλάχιστον μέχρι τοῦδε δὲν προσῆλθον. Ἂν ἀπουσιάζουν 20%, θὰ μᾶς λείψουν 2 χιλιάδες· τὰς δύο ταύτας χιλιάδας θ’ ἀναπληρώσωμεν διὰ τῶν διαθεσίμων, διότι οὕτως ἀναγράφει τὸ ἄρθρον 82. Ἀφοῦ λοιπὸν πρόκειται νὰ ἀναπληρώσωμεν αὐτὰς τὰς ἐλλείψεις διὰ τῶν διαθεσίμων, πρὸς τί νὰ τοὺς φέρωμεν κατόπιν καὶ οὐχὶ ταὐτοχρόνως, ἀλλὰ νὰ μᾶς λείψουν ἀπὸ τὰς τάξεις αὐταὶ αἱ δύο χιλιάδες; Αὐτὸς εἶναι ὁ ἰσχυρότερος λόγος. Ἂν τὴν διάταξιν ταύτην καταργήσωμεν καὶ δὲν θελήσωμεν νὰ ἀναμίξωμεν ἐφεξῆς τοὺς διαθεσίμους μετὰ τῶν κληρωτῶν, αὐτὸ εἶναι ζήτημα τῆς Κυβερνήσεως· ἂν θὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὰς 7, 8, 6 ἢ 5 χιλιάδας ἀνδρῶν, αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν ἀνυποτάκτων, οὓς ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἀναπληρώσῃ διὰ τῶν διαθεσίμων. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ κατάταξις τῶν διαθεσίμων εἰς ἄλλην ἐποχὴν ὄχι μόνον δὲν παρέχει εὐκολίαν, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας καθίσταται πρόξενος ζημίας καὶ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε, διατὶ ἡ διάταξις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πυροβολητάς; θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ὅτι εἰς τὸ πυροβολικὸν ἐλήφθη ἡ πρόνοια αὕτη, διότι τὴν 1ην Ἰουνίου, ἕνεκεν τῆς ἀπολύσεως τῆς προηγουμένης ἀπογραφῆς, ἔμενον ἀραιαὶ αἱ τάξεις καὶ ἑπομένως τὰ κτήνη τοῦ πυροβολικοῦ ἔμενον ἄνευ περιποιήσεως. Ἐν τούτοις ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι ὁ λόγος οὗτος δὲν ἦτο τόσον ἰσχυρὸς, καθόσον μόνον κατὰ τὸ 1888 διὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1887 ἐφηρμόσθη ἡ διάταξις τοῦ νόμου καὶ ἐκρίθη πλημμελεστάτη, καὶ ἔκτοτε δὲν ἐπανελήφθη. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἔκρινα καλὸν νὰ προτείνω, ὅπως μὴ διαιρεθῇ ἡ κατάταξις, ἡ ὁποία ὁπωσδήποτε καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν θὰ φέρῃ δυσχερείας εἰς τὰς στρατολογικὰς ἀρχὰς κατὰ τὴν κλήρωσιν, ὅτε οἱ πλεῖστοι τῶν ἐνδιαφερομένων θὰ πιέσωσι τὰ συμβούλια νὰ κατατάσσωσι τοὺς διαθεσίμους εἴτε εἰς τὸ πεζικὸν εἴτε εἰς τὸ πυροβολικόν, ἀναλόγως τῶν συμφερόντων των, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάταξιν εἴτε εἰς τὴν 1 Μαρτίου, εἴτε εἰς τὴν Ἰουνίου.

§92ΣΕΧΟΣ. Δύο μόνον λέξεις θὰ ἀντιτάξω. Σήμερον, ὅπως ὑπάρχει ὁ στρατολογικὸς νόμος, βεβαίως κατὰ τὸν Ὀκτώβριον ἔρχονται καὶ οἱ εἰς διετῆ ὑπηρεσίαν ὑπόχρεοι καὶ οἱ διαθέσιμοι. Ἀλλὰ δὲν συμφωνῶ καθόλου μὲ τὸν προλαλήσαντα, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶναι δυνατὸν οἱ διαθέσιμοι νὰ ἐξασκῶνται, διότι κατὰ τοὺς μῆνας Ὀκτώβριον, Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον, ἕνεκα τῆς κακοκαιρίας, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξασκῶνται οἱ ἄνδρες. Ἂν οἱ διετεῖς ἔρχωνται κατὰ τὸν Ὀκτώβριον, ἔχουν τοὺς κατόπιν μῆνας νὰ ἐξακολουθήσωσι τὰς ἀσκήσεις, ἀλλ’ οἱ τρίμηνοι, οἱ διαθέσιμοι, διαμένοντες ἐπὶ τρεῖς μόνον μῆνας, ἀπέρχονται ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ἀγύμναστοι, διότι κατ’ αὐτοὺς τοὺς τρεῖς μῆνας δὲν δύνανται νὰ ἐνασχοληθῶσι σχεδὸν εἰς τίποτε, οὔτε σκοποβολὴν νὰ κάμωσι, διότι διὰ σκοποβολὴν πρέπει νὰ ἦναι εὔδιος καιρὸς, ἵνα οἱ ἄνδρες ἐξασκηθῶσιν εἰς ταύτην. Δὲν συμφωνῶ ὡσαύτως μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐρχόμενοι οἱ διαθέσιμοι κατὰ τὸν μῆνα Μάρτιον, Ἀπρίλιον καὶ Μάϊον, εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰ γενικὰ γυμνάσια, ἀφοῦ εἶναι ἐντελῶς ἀγύμναστοι, καὶ οἱ μῆνες οὗτοι θὰ δαπανηθῶσι μόνον διὰ νὰ ἐξασκηθῶσιν εἰς τὸ σχολεῖον τοῦ στρατιώτου, ἐνωμοτίας καὶ διμοιρίας. Ἅμα δὲ εἷς στρατιώτης γυμνασθῇ εἰς τὰς ἀσκήσεις τῆς ἐνωμοτίας καὶ διμοιρίας ἐντελῶς, τότε μόνον εἶναι στρατιώτης, δυνάμενος νὰ ἀκολουθήσῃ τὰς ἀσκήσεις, αἵτινες ἰδίως ἀφορῶσιν εἰς τοὺς βαθμολόγους, καὶ εἶναι κακὴ συνήθεια αὐτὴ, τὴν ὁποίαν ἔχουν ἐν γένει οἱ διοικηταὶ τῶν σωμάτων, νὰ ἐπισπεύδωσι τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν νεοσυλλέκτων, διὰ νὰ κάμωσι γυμνάσια λόχου, τάγματος καὶ συντάγματος. Εἰς τὰ γυμνάσια ταῦτα ἐξασκοῦνται ἰδίως οἱ βαθμοφόροι. Ὁ στρατιώτης, ἅμα μάθῃ τὰς ἀσκήσεις τῆς διμοιρίας, δὲν ἔχει πλέον τίποτε περισσότερον νὰ μάθῃ, εἶναι μηχανὴ ἐξαίρετος, ὑπακούουσα εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἐὰν καλῶς ἐξεπαιδεύθη. Αὐτὰ μόνον εἶχον νὰ ἀντιτάξω.

§93ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς τροπολογεῖ τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 83, εἶναι ἀναγκαῖον, νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἐνδιατρίψω· διότι καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀνέπτυξε τοὺς λόγους καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει ἀναπτύσσονται οἱ λόγοι, οἱ δικαιολογοῦντες τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, διότι εἶναι μία ἁπλῆ εὐκολία τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαιοτάτη. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας κατέγεινε πολὺ εἰς τὸ νὰ κάμῃ ὑπολογισμούς, διὰ νὰ εὕρῃ τὴν ἀπογραφὴν, καὶ τοὺς ὑπολογισμούς του παρέλαβεν ἐκ τῶν δημοσιευθέντων πινάκων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ἐὰν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του ἓν ἄθροισμα πινάκων τοῦ μητρώου τῶν ἀῤῥένων, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκδοθῆ κατὰ τὸ 1880, ἐκεῖ θὰ εὕρισκεν ὅλας τὰς ἀπογραφὰς ὅλων τῶν ἐτῶν ἐπακριβῶς, ἄνευ ὑπολογισμῶν.

§94ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἰς τὰ 1880 δὲν εἶχε προσαρτηθῆ ἡ Θεσσαλία.

§95ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἂν προσθέσωμεν εἰς τὸ ἄθροισμα τοῦτο τοῦ μητρώου τῶν ἀῤῥένων τὰ ἀποτελέσματα τῶν μητρώων τῶν ἀῤῥένων τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Ἄρτης, ἔχομεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀπογραφῶν ὅλου τοῦ Κράτους εὐχερέστατα. Ἐκ τῶν ἀπογραφῶν δὲ αὐτῶν βλέπομεν, ὅτι ἡ τοῦ προσεχοῦς ἔτους εἶναι ὀλιγάριθμος. Θὰ συμφωνήσω μὲ τὸν Βουλευτὴν ἐξ Ὕδρας, φρονῶ δηλαδὴ κἀγὼ, ὅτι καὶ μὲ τὰς 10 χιλιάδας δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τριμήνους πολλοὺς, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ ἐδέχθη τὸν ὅρον τῶν 10 χιλιάδων, τὸ ἔπραξεν ἀκριβῶς διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἔχῃ μονίμους διετεῖς καὶ μονίμους διαθεσίμους, ἀπεδέχθη δηλ. τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν καὶ ἡ Βουλὴ ἐφαίνετο ἀποδεχθεῖσα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀναμιγνύωνται οἱ διαθέσιμοι μετὰ τῶν διετῶν, καὶ οἱ διαθέσιμοι νὰ ἀναλαμβάνουν τὰς ὑποχρεώσεις τῶν ἀνυποτάκτων διετῶν· ἀκριβῶς νομίζω δι’ αὐτὸ ἀπεδέχθη τὸν ἀριθμὸν τῶν 10 χιλιάδων.

§96ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δέκα χιλιάδες ἦταν καὶ πέρυσι.

§97ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀλλὰ πέρυσιν ἡ ἀπογραφὴ ἦτο μεγαλειτέρα, ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1890 ἀνήρχετο εἰς 24 ἢ 25 χιλιάδας.

§98ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν σημαίνει τίποτε.

§99ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἂν ἡ ἀπογραφὴ ἦναι μείζων, θὰ ἔχητε περίσσευμα διαθέσιμον, ἂν δὲν ἦναι ἐπαρκὴς, δὲν θὰ ἔχητε περίσσευμα διαθέσιμον, διότι ἡ ὑποχρέωσις τῶν διετῶν εἶναι 10,000 ὡρισμένως· ἂν λοιπὸν ἀφαιρέσητε ἀπὸ τῆς ὅλης ἀπογραφῆς τοὺς ἀπαλλαγέντας, τοὺς ἐξαιρεθέντας, τοὺς ἀνυποτάκτους καὶ τεθνεώτας, οὗτοι θὰ ἀνέλθουν εἰς ἓξ χιλιάδας ἄνδρας, οἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσέλθουν. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἀπογραφὴ ἡ ἐφετεινὴ εἶναι μικρὰ, θὰ ἔχωμεν μικρὸν περίσσευμα, ἔπρεπε δὲ νὰ ἔχωμεν καὶ μικρὸν ἀριθμὸν διετῶν· ἀλλὰ βεβαίως, ἀφοῦ αἱ ἀνάγκαι τοῦ στρατοῦ εἶναι τοιαῦται, ὥστε καὶ ἐφέτος νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην 10,000 διετῶν, βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἀντιστῇ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως 10,000 λάβῃ. Τὴν τροπολογίαν, ὥστε νὰ μὴ γίγνηται ἀνάμιξις τῶν διαθεσίμων μετὰ τῶν διετῶν, κατήρτισα, ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς ἀπεδέχθη αὐτὴν, ὥς μοι ἐφάνη, καὶ μὲ προέτρεψε μάλιστα προχθές. Περιορίζομαι εἰς τὸ ἄρθρον 82 μέχρι τῆς λέξεως «τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν» καὶ ἐκεῖ σταματῶ· πᾶσα ἡ ἄλλη διάταξις καταργεῖται, διότι ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τῶν διετῶν διὰ διαθεσίμων ἕνεκα ἀνυποταξίας· καὶ ἐπειδὴ ἡ διάταξις αὕτη, ὡς γνωρίζετε πάντες, παρέσχε φοβερὰς συνεπείας καὶ ἀδίκους καὶ ἀπανθρώπους καὶ ἐπὶ ζημίᾳ ἐν γένει τῆς κοινωνίας, δι’ αὐτὸ ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§100ΔΑΓΡΕΣ. Οἱ ὑπηρετοῦντες ἤδη ὑπάγονται εἰς τὸ εὐεργέτημα;

§101ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἠθέλησα νὰ φέρω οὕτω τὴν τροπολογίαν, διότι πρόκειται ἤδη περὶ πληρωθέντων κενῶν, καὶ δὲν γνωρίζω, ἂν δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ δεχθῇ τὴν ἐκ νέου κένωσιν τῶν πληρωθέντων ἤδη κενῶν.

§102Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ νομίζω ἀκόμη, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν 10 χιλιάδων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ, ἂν χωρίσητε ἐντελῶς τοὺς διαθεσίμους ἀπὸ τοὺς διετεῖς. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς ἐτησίας δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, τῆς προσδιορισθείσης εἰς 10,000, νὰ ἐπαρκέσητε εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν κενῶν· διὰ τοῦτο εἶχον προσδιορίσει 11,500· διότι τότε τὰ κενὰ δὲν ἤθελον πληροῦσθαι, καὶ δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ πληρῶνται, διότι ὁ ὑπολειπόμενος ἀριθμὸς ἐπήρκει· ἀλλ’ ἀφοῦ διὰ τοῦ νόμου περὶ προσδιορισμοῦ τῆς ἐτησίας δυνάμεως τοῦ στρατοῦ ἔστερξα νὰ μειώσω τὸν ἀριθμὸν τῶν 11,500 εἰς 10,000, ἕπεται, ὅτι τὰ κενὰ θὰ ἦναι μεγάλα.

§103ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὥστε δὲν δέχεσθε τὴν τροπολογίαν μου. Τότε, ἀφοῦ δὲν δέχεται τὴν τροπολογίαν μου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, πρέπει νὰ μεριμνήσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως τὰ κενὰ πληρῶνται ἐγκαίρως· διότι νομίζω, ὅτι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν συνέβησαν παραπτώματα, τὰ ὁποῖα ἠδίκησαν μεγάλως πολὺν ἀριθμὸν διαθεσίμων. Ὁ νόμος λέγει, ὅτι, ἂν παρίστανται ἐν τῇ ὀργανικῇ τοῦ πεζικοῦ καὶ πυροβολικοῦ δυνάμει κενὰ, ἀναπληροῦνται. Εἰς τὸ πεζικὸν καὶ τὸ πυροβολικὸν δὲν ἐπαρουσιάσθησαν πολλὰ κενὰ, ἐπαρουσιάσθησαν ὅμως κενὰ εἰς τὸ ἱππικὸν, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ ὑφίστανται κενὰ, καὶ ἐπληρώθησαν τὰ κενὰ ταῦτα δι’ ἀνδρῶν διαθεσίμων, ἀνηκόντων εἰς τὸ πεζικόν· τὸ ὁποῖον εἶναι ἄδικον καὶ παράνομον καὶ ἐπιβλαβὲς εἰς τὸ στράτευμα.

§104ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πότε ἔγεινε τοῦτο;

§105ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Γίνεται μὲν κατὰ κανόνα ἡ πλήρωσις τῶν κενῶν τοῦ ἱππικοῦ κατὰ τὰς ἀρχὰς Ὀκτωβρίου, αἱ συνέπειαι ὅμως ἐπῆλθον ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως.

§106ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πότε μετετέθησαν;

§107ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μετετέθησαν μετὰ τὴν λῆξιν τῆς τριμηνίας, διότι ἔπρεπε νὰ ἴδωμεν ποῖοι εἶναι ὑπόχρεοι νὰ μείνωσι διὰ διετίαν ἕνεκα ἀνυποταξίας. Λοιπὸν σᾶς λέγει ὁ νόμος, ὅτι τὸ ἱππικὸν δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ κενὰ, ἀλλὰ σεῖς ἀφήσατε κενὰ εἰς τὸ ἱππικὸν καὶ τὸ μηχανικὸν παρανόμως, καὶ ἐλάβετε ἐκ τοῦ πεζικοῦ καὶ πυροβολικοῦ, καὶ ἐπληρώσατε τὰ κενὰ τοῦ ἱππικοῦ καὶ μηχανικοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο νόμιμον καὶ δίκαιον.

§108ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὰ κενὰ δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν εἰς τὸ ἱππικὸν καὶ μηχανικὸν ἐξ ἀνυποταξίας, διότι οἱ προωρισμένοι διὰ τὸ ἱππικὸν δὲν προσῆλθον· ἐνδέχεται ἀκόμη νὰ μὴ ἐκλεχθῶσι κατάλληλοι διὰ τὸ ἱππικὸν, διότι τὴν κατάταξιν τὴν κάμνουν τὰ στρατολογικὰ συμβούλια. Ἑπομένως δύναται ὁ ἀριθμὸς, ὁ προσδιωρισμένος διὰ τὸ μηχανικὸν καὶ τὸ ἱππικὸν, νὰ μὴ ᾖναι ἐπαρκὴς πρὸς συμπλήρωσιν τῶν σωμάτων αὐτῶν· τί τὸ παράδοξον; Ἂν ὅμως μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς τριμηνίας μετηνέχθησαν ἀπὸ τὸ πεζικὸν ἢ πυροβολικὸν πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν τούτων, αὐτὸ εἶναι ἄδικον. Ἀλλὰ δὲν μετετέθησαν ἀπὸ ἡμᾶς.

§109ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὰ κενὰ τοῦ ἱππικοῦ καὶ μηχανικοῦ ἔπρεπε νὰ πληρωθῶσιν ἀμέσως, δηλ. ἔπρεπε νὰ ὁρισθῶσι πλεονάζοντες διὰ τὰ σώματα ταῦτα. Ἐγὼ δὲν ἐπιθυμῶ προσωπικῶς πρὸς ὑμᾶς νὰ ἀποτείνω κατηγορίαν οἱανδήποτε, ἀλλ’ ἔχω νὰ σᾶς εἴπω καὶ μίαν ἄλλην παρανομίαν, ἣν ἴσως ἀγνοεῖτε, καὶ ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας. Τὸ σῶμα τῆς κατατάξεως τῶν κληρωτῶν ἁπάντων ὁρίζεται κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς κληρώσεως ὑπὸ τοῦ στρατολογικοῦ συμβουλίου· γνωρίζετε ἂν ἐξετελέσθη ὁ νόμος κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ὅτε ἔτυχε νὰ ἦναι ἡ πρώτη Ὀκτωβρίου; Οἱ προσερχόμενοι εἰς τὸ στρατολογικὸν συμβούλιον κληροῦνται, ἐξετάζονται καὶ κατατάσσονται ἀμέσως, ἅμα τῇ θεωρήσει αὐτῶν, εἰς ὡρισμένον σῶμα. Αὐτοὶ λοιπὸν, κληθέντες τὴν 1ην Ὀκτωβρίου, πρέπει νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸ σῶμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀναφέρει ἡ Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ κλῆσις αὐτῶν ῥητῶς. Γνωρίζετε, ὅτι πλεῖστοι ἐκ τῆς ἐπαρχίας ἡμῶν, διὰ νὰ μὴ εἴπω πάντες, ὅσοι ἀνῆκον εἰς τὸ 2ον σύνταγμα, καὶ ὤφειλον νὰ μεταβῶσιν εἰς Λαμίαν, δὲν μετέθησαν, ἀλλὰ προσωρινῶς ἐστάλησαν εἰς τὸ 1ον σύνταγμα, ἐνταῦθα; Γνωρίζετε, ὅτι ὁ διοικητὴς τοῦ 1ου συντάγματος, εὐλόγως διεμαρτυρήθη περὶ τούτου, καὶ μέχρις ὅτου γείνῃ ὅλη ἡ ἀνταλλαγὴ τῆς ἀλληλογραφίας, παρῆλθεν ἡ ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἤδη στέλλονται εἰς τὸ 2ον σύνταγμα; Βλέπετε, ὅτι γίνονται πολλὰ, τὰ ὁποῖα δὲν τὰ γνωρίζετε. Ἦλθον πρὸς ἐμὲ πολλοὶ, παραπονούμενοι καὶ κλαίοντες, ὅτι δῆθεν τοὺς ἔστελλεν ἡ νῦν Κυβέρνησις ἀδίκως εἰς Λαμίαν, ἐνῷ πράγματι ὁ νόμος τοὺς ἀπέστελλε, διότι εἶχον ἀρχικῶς ταχθῆ εἰς τὸ 2ον σύνταγμα, παρανόμως δ’ ἐκρατήθησαν ὀλίγας ἡμέρας, ἵνα κερδοσκοπήσωσιν οἱ ὑπουργικοὶ τότε ὑποψήφιοι. Ὁμολογῶ, ὅτι ὁ νόμος περὶ στρατολογίας καὶ καλῶς ἐλειτούργησε καὶ καλῶς λειτουργεῖ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ στρατολογικὰ, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι καὶ ὁ κ. Τσαμαδὸς καὶ ὁ νῦν ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν παρεξετράπησαν, ὡς ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀντελήφθην, διότι ὁμολογῶ, ὅτι συχνάκις μετέβαινον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν χάριν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ὑποχρεωμένος νὰ ὑποστηρίξω τὰ δίκαια τῶν συμπολιτῶν μου, οὐδέποτε δ’ ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἀντιληφθῶ μεροληπτικῆς ἐνεργείας, ὅσον ἀφορᾷ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δέχηται τὴν τροπολογίαν μου....

§110ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς κλπ.). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ κατὰ τὸ 1891. Ἐγὼ εἶχον τὴν αὐτὴν γνώμην· ὑπέλαβον, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι ἄτοπον νὰ ζητήσω τὴν μεταβολὴν τῶν νόμων περὶ στρατολογίας διὰ τοῦ νόμου περὶ ἐτησίας στρατιωτικῆς δυνάμεως· καὶ ἂν δὲν ἦτο ἄμεσος καὶ καταφανὴς ἡ τροποποίησις τοῦ ἄρθρου 82 τοῦ περὶ πληρώσεως τῶν κενῶν διὰ τῶν διαθεσίμων, ἠθέλομεν τὸ πράξει διὰ τοῦ νόμου περὶ ἐτησίας στρατιωτικῆς δυνάμεως. Διὰ τοῦτο ἐζητήσαμεν 10,000, καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου καὶ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ὡς ἐγένετο καὶ κατὰ τὸ παρελθόν· προτιθέμεθα δὲ μετὰ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς νὰ ἐργασθῶμεν, ἵνα παρασκευάσωμεν ἕτερον νομοσχέδιον.

§111ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τότε θὰ ἔχητε πολλὰ κενὰ, συνεπείᾳ τῆς διατάξεως, τὴν ὁποίαν μεταῤῥυθμίζετε, διότι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀναβάλητε τὴν κατάταξιν μέχρι τῆς 1ης Μαρτίου· ἀλλὰ τὴν 1ην Ἰανουαρίου θὰ ἔχητε τὰ κενὰ ἀναμφισβήτητα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ δύνασθε νὰ πληρώσητε. Ἂν ἀναβάλητε μέχρι 1ης Μαρτίου, δὲν θὰ ἔχητε διαθεσίμους νὰ δώσητε εἰς τὰ κενὰ, παρὰ μετὰ ἑξάμηνον, ἐκτὸς ἐὰν πληρώσητε αὐτὰ δι’ ἰδιαιτέρας κλήσεως, διότι ὁ νόμος ῥητῶς λέγει, ὅτι οἱ διαθέσιμοι εἶναι εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ ταύτης τῆς διατάξεως ἐγένετο πολὺς πάταγος, ὡς ἀντισυνταγματικῆς. Ἡμεῖς ἠξιοῦμεν, ὅτι ἡ διάταξις οὐδὲν περιελάμβανε τὸ συνταγματικῶς ἔκρυθμον, ἐπιτρέπουσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἄνευ ἐπιστρατεύσεως αὐξάνῃ τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ μέχρι τινὸς ὁρίου· πρὸς τὴν γνώμην δ’ ἡμῶν συνετάχθησαν ἔκτοτε καὶ πάντες ἀνεξαιρέτως οἱ πρότερον ἐπικαλούμενοι κατ’ αὐτῆς τὸ Σύνταγμα. Ἀπόδειξις δὲ τούτου, ὅτι τὴν αὐτὴν διάταξιν εἰσηγήσαντο ὡς Ὑπουργοὶ οἱ τότε κοπτόμενοι κατ’ αὐτῆς ὡς ἀντιπολιτευόμενοι. Ἡ διάταξις ἀνεγράφη πρὸς τὸν εἰρημένον σκοπὸν, οὐδαμῶς δὲ πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν τῆς ὑπηρεσίας. Τὰ συνήθη κενὰ τοῦ μονίμου στρατοῦ δύνανται κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1889 νὰ πληρωθῶσι μόνον ὑπὸ τῶν κατατεταγμένων διαθεσίμων, τηρουμένων ἐν τῷ στρατῷ, οὐχὶ δὲ ὑπὸ τῶν μὴ διατελούντων ἐν ταῖς τάξεσι, καλουμένων. Ἑπομένως, μὴ ληφθείσης περὶ τούτου προνοίας ἐν τῷ ἐτησίῳ νόμῳ περὶ στρατολογίας, τὰ ἐν τῷ στρατῷ κενὰ δὲν θὰ τυγχάνωσιν ἀναπληρώσεως.

§113ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐνταῦθα ὁ ἀξιότιμος πρώην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐσύγχυσε τὰς διατάξεις. Ἡ διάταξις τοῦ νόμου περὶ ἐφεδρείας ἐθεωρήθη ὡς ἀντισυνταγματική, διότι δὲν εἴχετε τὴν διάταξιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν κατόπιν εἰσηγάγετε καὶ ἥτις κατὰ τὴν γνώμην τινῶν ἐμετρίασε τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου.

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὴν εἶχον.

§115ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὴν ἐδέχθητε διὰ τροπολογίας τὴν τελευταίαν ὥραν, ὅπως μᾶς ἀποδείξητε ἀναιτίως διαμαρτυρομένους.

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅτε ἀπεχώρησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, τὸ ἄρθρον εἶχε τροποποιηθῆ.

§117ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀπεχωρήσαμεν παντάπασι.

§118ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπανήλθομεν τὴν ἑπομένην ἡμέραν.

§119ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐξῆλθον Βουλευταί τινες μόνον, ἀλλ’ ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἀπεχώρησε.

§120ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Οἱ διαθέσιμοι εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ δύναται νὰ τοὺς καλῇ κατὰ τὸ ἄρθρον 82, ὁπόταν θέλῃ καὶ ὅπως θέλῃ. Τὸ μόνον, διὰ τὸ ὁποῖον λυποῦμαι, εἶναι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δέχεται τὴν τροπολογίαν μου, ἡ ὁποία νομίζω, ὅτι ἀφορᾷ εἰς τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ στρατοῦ.

§121ΚΟΡΠΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος πλανᾶται εἰς τὴν τελευταίαν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασε· διότι ἀληθῶς, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι οἱ διαθέσιμοι, οἱ διὰ τρίμηνον ὑποχρέωσιν, δύνανται νὰ διατηρηθῶσιν ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ ἐφ’ ὅσον ὑπηρετοῦσιν, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ νὰ κληθῶσι συμφώνως πρὸς τὰς ῥητὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Δὲν εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ κληθῶσιν, ἵνα ὑπηρετήσωσιν· εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ οἱ διαθέσιμοι νὰ κληθῶσι δι’ ἄλλας ἀνάγκας, οὐχὶ δὲ, ὅπως πληρώσωσι κενά. Ἡ παρατήρησις ὅμως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, εἶναι λίαν ὀρθὴ, τουτέστιν, ἂν ἀναβληθῇ ἡ κατάταξις τῶν κληρωτῶν διὰ τὴν 1ην Μαρτίου, θὰ μείνωσι κενὰ ἐν τῷ στρατῷ, διότι ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς τριμήνου ὑπηρεσίας, τουτέστιν ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου μέχρι τῆς 1ης Μαρτίου, δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ ἐμὲ, συμφώνως πρὸς τὰς ἰσχυούσας διατάξεις τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, νὰ κληθῶσιν οἱ ὑπόχρεοι διὰ τρίμηνον ὑπηρεσίαν πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν. Ἑπομένως παρουσιάζεται τοιοῦτον ἀληθῶς κενὸν, τὸ ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον δὲν προεῖδε, καὶ περὶ τούτου νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει νὰ σκεφθῇ, τουτέστι νὰ λάβῃ ἄλλο τι μέτρον πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν καὶ συμπλήρωσιν τῆς τακτικῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, τὴν ὁποίαν ἐψηφίσαμεν προχθές. Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ὅμως ταύτῃ, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μελετήσῃ τὴν διανομὴν τῶν κληρωτῶν καὶ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ διανομὴ αὕτη γίνεται, διότι παρετηρήθη, καὶ ἄλλοτε ἔσχον ἀφορμὴν νὰ κάμω λόγον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κληρωτοὶ, ἀνήκοντες εἰς τὸν νομὸν λ. χ. τῶν Κυκλάδων, ἀποστέλλονται εἰς τὸ 4ον σύνταγμα τοῦ πεζικοῦ, τὸ ἐν Βώλῳ ἑδρεῦον, τὸ 4ον σύνταγμα, τὸ ἑδρεῦον ἐν Βώλῳ, ἀποστέλλει τάγμα εἰς Τύρναβον, τὸ τάγμα Τυρνάβου ἀποστέλλει λόχον εἰς τὸ ἀπώτατον ἄκρον τῆς μεθορίου γραμμῆς, ἑπομένως βλέπετε τὸν κάτοικον τῆς Ἀνάφης, ἢ τῆς Ἀμοργοῦ εὑρισκόμενον εἰς τὸ ἀπώτατον ἄκρον τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ τοὐναντίον βλέπετε, ὅτι κληρωτοὶ προνομιούχων τινῶν ἐπαρχιῶν, ὡς λ. χ. τῆς Ζακύνθου,—καὶ ἂς μὴ κακοφανῇ εἰς τοὺς ἀξιοτίμους ἐκ Ζακύνθου συναδέλφους,—ἀποστέλλονται πάντοτε εἰς Ἄρταν, λόχος δὲ, συγκείμενος ἐκ Ζακυνθίων, ἀποστέλλεται ὁλόκληρος εἰς Ζάκυνθον καὶ μένει εἰς Ζάκυνθον. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνηται τοῦτο, ἀλλὰ πρέπει νὰ γείνῃ καὶ διὰ τοὺς λοιποὺς τοῦ Κράτους κληρωτοὺς ἡ διανομὴ, πρέπει δὲ ἦναι δικαία, δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρύνωνται πολὺ οἱ κληρωτοὶ τῶν ἑστιῶν των, διότι τοῦτο φέρει αὐτοὺς εἰς θέσιν νὰ παραπονῶνται. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, καί, εἰ δυνατὸν, νὰ κάμῃ διανομὴν δικαιοτέραν ἐκείνης, ἡ ὁποία ἄχρι τοῦδε ἐγίνετο.

§122ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ταύτην ἀπαιτεῖ καὶ τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ.

§123ΣΧΙΝΑΣ. Δύο λέξις θέλω προσθέσει εἰς τὰ λεχθέντα μέχρι τοῦδε. Τὰ κενὰ, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται εἰς τὰς κατ’ ἔτος κληρώσεις, προέρχονται εἴτε ἐκ τῆς καθυστερήσεώς τινων κατὰ τὴν προσέλευσιν, εἴτε ἐξ ἄλλων λόγων, οἵτινες τοὺς ἐξαναγκάζουσι νὰ βραδύνωσι τὴν προσέλευσίν των. Παραδέχομαι πρὸς στιγμήν, ὅτι ἐκ τῶν καλουμένων κατ’ ἔτος 10,000 ἐλλείπουσι 5% ἢ 6% ἢ ἔστω καὶ 8%, καίτοι δὲν πρόκειται ἤδη περὶ τοῦ ἀριθμοῦ· ἑπομένως θέλομεν ἔχει μικρόν τινα ἀριθμὸν κληρωτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ λείπωσιν ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ προηγουμένου ἔτους τῆς στρατεύσεως ἀπουσίασαν ἄλλοι· δὲν ἕπεται ὅμως, ὅτι αὐτοὶ ἐξακολουθοῦσιν ἀπουσιάζοντες τῶν τάξεων διαρκῶς καὶ φέροντες καθ’ ἑαυτῶν τὴν μῆνιν τῆς δικαιοσύνης. Ἐκ τῶν καθυστερουμένων λοιπὸν ἔνιοι προσέρχονται διαδοχικῶς, καὶ οὕτω συμπληροῦνται αἱ τάξεις τῶν κενῶν τοῦ ἔτους διὰ τῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι καθυστέρησαν τὰ προηγούμενα ἔτη, ἐὰν οὐχὶ τὸ ὅλον τῶν κενῶν, τοὐλάχιστον τὸ πλεῖστον μέρος· καὶ τοῦτο, διότι καὶ κατὰ τὸ μεσολαβοῦν διάστημα ἀπὸ τῆς κληρώσεως μέχρι τῆς στρατεύσεως ἔχομεν βεβαίως θανάτους καὶ λόγους ἐξαιρέσεως, προξενοῦντας ἕτερα κενά. Ἑπομένως τὰ κενὰ ταῦτα καθ’ ὁλοκληρίαν δὲν συμπληροῦνται· ἤτοι, ἐὰν π.χ. ἔχωμεν κενὰ 6%, δὲν θέλουσι συμπληρωθῆ τὰ 6%, ἀλλὰ θέλουσι συμπληρωθῆ τὰ 4% ἢ κατ’ ἐλάχιστον 3%. Λοιπὸν ἐκ τῶν λόγων τούτων ἔχομεν τὴν συμπλήρωσιν μέρους τῶν ὑπαρχόντων κενῶν. Ἤδη μεταβαίνω εἰς τὸ ἄλλο: ἐὰν οἱ διαθέσιμοι πρέπῃ νὰ καλῶνται ταὐτοχρόνως μὲ τοὺς κληρωτούς. Ἡ θεωρία, ἣν ἀνέπτυξεν ὁ ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς, βεβαίως εἶναι πολὺ καλὴ καὶ ὡραία· ἡ ὁμοιόμορφος ἐκπαίδευσις τοῦ Ὀκτωβρίου καὶ ἡ ταὐτόχρονος ἐκπαίδευσις εἶναι καλὴ, δυστυχῶς ὅμως διὰ τῆς διετοῦς θητείας, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ὑπαξιωματικοὺς, καὶ ἰδίως προγυμναστὰς, κεκτημένους τὰ προσόντα νὰ ἐκπαιδεύωσι τάξεις ἀποτελουμένας ἀπὸ μέγαν ἀριθμὸν ἀνδρῶν, ἐπειδὴ δὲ οἱ ὑπαξιωματικοὶ, οἱ περισσότεροι, καὶ ἰδίως οἱ δεκανεῖς, προσέρχονται μετ’ ὀλιγόμηνον μόνον ὑπηρεσίαν, μετὰ δὲ τὴν ὀλιγόμηνον ταύτην ὑπηρεσίαν ἐκτελοῦσι καθήκοντα ὑπηρεσίας τῆς φρουρᾶς, δὲν ἔχουσι τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν τῆς πλήρους καὶ κανονικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐκτὸς δὲ τούτου, οἱ λόχοι δὲν ἔχουσι τὴν πραγματικὴν δύναμιν τῶν ὑπαξιωματικῶν, διότι πάντοτε ὑπάρχουσι κενὰ, ἢ ἕνεκα ἀποσπάσεων, ἢ ἕνεκα ἀδειῶν, ἢ ἕνεκα ἄλλων ὑπηρεσιῶν, ἃς ἐκτελοῦσιν οἱ δεκανεῖς· ἑπομένως οὐδέποτε, καὶ ἰδίως εἰς τὸ μηχανικὸν σῶμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἀρύομαι τὰς πληροφορίας ταύτας, καὶ εἰς ὃ ὑπηρέτησα ἐπὶ πολλὰ ἔτη, οὐδέποτε κατώρθωσα νὰ ἴδω πλήρη τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαξιωματικῶν. Κατὰ τὴν προσέλευσιν τῶν στρατευσίμων παρουσιάσθησαν μεγάλαι δυσκολίαι, ἐλλείψει ὑπαξιωματικῶν πρὸς ἐκπαίδευσιν, καὶ ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως ταύτης αἱ κλάσεις ἐσχηματίζοντο μεγαλείτεραι. Ἡ ἐκπαίδευσις ἑπομένως δὲν γίνεται καθ’ ὁλοκληρίαν ὡς ἀπαιτοῦσιν οἱ κανονισμοί. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἀφοῦ τηροῦμεν, ὡς εἶπε καὶ ὁ προλαλήσας ἐκ Κερκύρας βουλευτὴς κ. Σέχος, ἀφοῦ τηροῦμεν ἐπὶ 3 μῆνας τοὺς στρατιώτας αὐτοὺς, ἔχομεν καθῆκον νὰ τοὺς ἐξασκήσωμεν καθ’ ὅλον τὸ τρίμηνον χρονικὸν διάστημα. Ἐπὶ τοσοῦτον δὲ κατέστη αἰσθητὴ ἡ ἀνάγκη αὕτη, ὥστε ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Τρικούπης ἀνέθηκέ μοι τὴν διαγραφὴν σκιάδων, ἵνα ὑπ’ αὐτὰς κατὰ τὰς βροχερὰς ἡμέρας γυμνάζωνται οἱ ἄνδρες, μολονότι τὸ ἔδαφος τῶν Ἀθηνῶν εἶναι προχειρότερον διὰ πᾶσαν ἐκπαίδευσιν· ἀλλὰ δὲν συμβαίνει τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τὰς Πάτρας, οὐδὲ διὰ τὸ Μεσολόγγιον, οὐδὲ διὰ τὴν Θεσσαλίαν, ὅπου κατὰ τὸ διάστημα τοῦ Ὀκτωβρίου μέχρι Δεκεμβρίου ἔχομεν ἐπὶ 40 ἡμέρας συνεχεῖς βροχάς· τὰ μέρη δὲ ταῦτα στεροῦνται καὶ στρατώνων. Ἡ ἐκπαίδευσις λοιπὸν τῶν στρατευσίμων ἐντὸς τῶν τριῶν μηνῶν δὲν δύναται νὰ συντελεσθῇ καὶ μάλιστα τὸ κυριώτερον μέρος τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἡ σκοποβολή, ἥτις ἢ οὐδόλως ἐκτελεῖται ἢ ἐκτελεῖται πρὸς ζημίαν τοῦ Δημοσίου, ἕνεκα τῆς ἀσκόπου καταστάσεως τῶν φυσιγγίων, καὶ ἄνευ πραγματικῶν ἀποτελεσμάτων. Ἑπομένως, καταλήγων τὸν λόγον, θεωρῶ, ὅτι ἡ προσέλευσις τῶν στρατευσίμων μετὰ τὸν Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον, ἤτοι ἀπὸ τῆς 1 Μαρτίου, ἔσται ἐπωφελεστέρα, διότι καὶ ἡ ἐκγύμνασις θὰ γίνεται καλλιτέρα. Ἄλλως καὶ εἰς κόπον μεγαλείτερον θὰ ὑποβάλλωνται οἱ ἀξιωματικοί, διότι ὁ ἀξιωματικός, ἠναγκασμένος νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐκγυμνάσεως κατὰ τὸν Ὀκτώμβριον, ὁ ἴδιος ἀξιωματικὸς θὰ ἐπανέρχηται καὶ τὸν Μάρτιον, ὅπως ἐπιτηρῇ καὶ ἐκγυμνάζῃ τοὺς νεοσυλλέκτους. Τοῦτο δὲ εἶναι λίαν κοπιῶδες διὰ τοὺς κκ. ἀξιωματικούς, καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνά τις, εἰ δυνατόν, ὅπως οἱ προσελευσόμενοι διαθέσιμοι ἀπαρτίζωσι μίαν τάξιν, νὰ προσκολλῶνται δὲ εἰς τὸ 3ον τάγμα, τὸ μόνιμον, εἰς τὸ ὁποῖον ν’ ἀποσπῶνται καὶ οἱ ἀνάλογοι ὑπαξιωματικοί, ὅπως ἡ ἐκγύμνασις ἐκτελῆται πλήρης, οὕτω δὲ οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν ἑτέρων δύο ταγμάτων τοῦ πεζικοῦ νὰ μὴ ἔχωσι διπλᾶ βάρη.

§124ΜΑΚΡΗΣ. Ἤκουσα τοὺς προλαλήσαντας μετὰ προσοχῆς, ἀναπτύξαντας τὸ ζήτημα τῶν διαθεσίμων, ἐὰν δηλονότι ἡ ἀναβολὴ ἦναι καλὴ ἢ κακή. Θεωρῶ ταύτην καλήν, διότι ἐρχόμενοι οἱ διαθέσιμοι τὴν 1ην Μαρτίου, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐκγυμνασθῶσι ἐπὶ τρεῖς μῆνας, καθόσον προχωροῦμεν πρὸς τὴν ἄνοιξιν. Εἶμαι ὅμως ἐναντίος τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ τῶν διαθεσίμων, καὶ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταγείνῃ, ὅπως ἐξεύρῃ τρόπον, καὶ δὲν εἶναι ἀκατόρθωτον τοῦτο, νὰ μὴ ὑπάρχῃ ὁ θεσμὸς οὗτος, διότι θεωρῶ αὐτὸν ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις κακόν. Ἔρχεται ἡ ὥρα τῆς προσελεύσεως αὐτῶν, καὶ ἀποχαιρετᾷ ὁ διαθέσιμος τοὺς συγγενεῖς του, καὶ διαθέτει τὴν περιουσίαν του, διὰ νὰ λείψῃ τρεῖς μῆνας εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Ἐγὼ αὐτός, Κύριοι, συχνότατα ἐλυπούμην αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, νὰ ἔρχωνται διὰ τρεῖς μῆνας, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ μεταφέρωνται εἰς τὴν τάξιν τῶν ὑποχρέων διὰ δύο ἔτη. Ὅταν ὁ χωρικὸς ἀπέρχηται τῆς ἑστίας του, γνωρίζων ὅτι εἶναι ὑπόχρεως διὰ δύο ἔτη, κανονίζει τὰ τοῦ οἴκου του, δίδει τὸν ἵππον του εἴς τινα συγγενῆ του, πωλεῖ τὸ βῶδί του, δὲν σπείρει, δὲν κάμνει κἀμμίαν ἐργασίαν· ἐν ᾧ ὁ διαθέσιμος, γνωρίζων ὅτι θ’ ἀπουσιάσῃ μόνον ἐπὶ τρεῖς μῆνας, διαθέτει τὰ πράγματά του ἀλλέως, παρακαλεῖ τὸν φίλον του, τὸν συγγενῆ του, νὰ ἐπιβλέψωσι πρὸς καιρὸν τὰ πράγματά του καὶ τοιουτοτρόπως διαθέτει τὰς ὑποθέσεις του· ἔρχεται κατόπιν ἡ ὥρα καὶ τῷ λέγετε, ὅτι θὰ διαμείνῃ δύο ἔτη· εὑρίσκεται οὕτω ἐκτεθειμένος καὶ ἔρχεται νὰ σᾶς ζητήσῃ ἄδειαν· μὴ ἐπιτρεπομένης δὲ ἐκ τοῦ νόμου τοιαύτης, οἱ περισσότεροι λιποτακτοῦσι, μεταβαίνοντες εἰς τὰς οἰκίας των, ἵνα διαθέσωσι τὴν περιουσίαν των, καὶ πάλιν ἐπιστρέφουσιν, ὑφιστάμενοι τὰς ἐκ τῶν κανονισμῶν τιμωρίας. Διὰ τοῦτο εἶμαι ἐναντίος αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ, διότι οὐδεμίαν ὠφέλειαν παρέχει εἰς τὸν στρατὸν, καὶ μόνον πρόξενος βλάβης γίνεται εἰς τὰ πρόσωπα. Θὰ ἦτο λοιπὸν καλὸν νὰ ληφθῇ, εἰ δυνατόν, τρόπος, ἵνα καταργηθῇ ὁ θεσμὸς οὗτος, αἱ δὲ τάξεις τοῦ στρατοῦ νὰ πληρῶνται ἀπὸ τοὺς διετεῖς. Συχνὰ παρετήρησα τὰς καταστάσεις τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ τὰς καταστάσεις ταύτας διδομένας εἰς ποίαν ἐποχήν; εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν εὑρίσκοντο κάπως πεπληρωμέναι αἱ τάξεις αὐτοῦ. Καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσαγάγῃ καταστάσεις τοῦ 1889 καὶ 1890, ἐμφαινούσας τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν 11 Ἰουνίου καὶ 21 Ὀκτωβρίου. Ἐξ αὐτῶν θὰ γνωσθῇ ποία εἶναι ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ. Σήμερον ἔχετε στρατιώτας, διότι ὑπηρετοῦσιν ἐν αὐτῷ καὶ οἱ διὰ τὴν χωροφυλακὴν προωρισμένοι· ὅταν ὅμως ἀπέλθωσιν οὗτοι εἰς τὴν χωροφυλακὴν, καὶ διαγραφῶσιν ἐκ τῆς δυνάμεως τῶν συνταγμάτων, τότε τὰ συντάγματα ἀπογυμνοῦνται. Ἔρχεται ἡ 1 Ἰουνίου καὶ ἀπέρχονται οἱ διετεῖς, λαμβάνοντες τὴν τετράμηνον ὑποχρεωτικὴν ἄδειαν, μένουσι δὲ τὰ σώματα κενά· δὲν ὑπάρχουσι σώματα, δὲν ὑπάρχει στρατὸς πλέον. Ἐὰν εἰς τὰ συντάγματα δὲν σταλῶσιν ἀπὸ ἄλλα σώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι δύναμιν, — καὶ συνήθως ἐστέλλοντο ἀπὸ τὰ εὐζωνικὰ τάγματα, τὰ ὁποῖα κατέτασσον τοὺς ἐκ τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας, — τὰ συντάγματα δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσουν εἰς τὰς ἀνάγκας των καὶ πρωτίστως διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν φυλακῶν· ἐγὼ πέρυσιν εἶχον 45 στρατιώτας διὰ τὴν φρουράν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι κατὰ τὸ 1888, ὅτε ἦσαν οἱ γάμοι τοῦ Διαδόχου, διετάχθη τὸ 3ον σύνταγμα ν’ ἀποστείλῃ ἕνα λόχον τοῦ 2ου εὐζωνικοῦ τάγματος, τὸν ὁποῖον εἶχε πρὸς ἐνίσχυσίν του. Ἀλλὰ τὸ σύνταγμα δὲν ἠδύνατο, παρὰ νὰ εἴπῃ, ὅτι, ἐὰν στείλῃ τὸν λόχον αὐτὸν, δὲν θὰ ἔχῃ, εἰμὴ 45 μόνον στρατιώτας, ἡ δὲ καθημερινὴ φρουρὰ ἀνήρχετο εἰς 69, ἐκτὸς τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ συντάγματος. Τὸ σύνταγμα ἀνέφερε τὴν περίστασιν ταύτην εἰς τὸ ἁρμόδιον Ἀρχηγεῖον, καὶ τὸ Ἀρχηγεῖον διέταξε τότε, ὅτι ἀναγνωρίζει τὸ δίκαιον τοῦ διοικητοῦ τοῦ συντάγματος, ἀλλ’ εἶναι ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ νὰ ἔλθῃ ὁ λόχος εἰς Ἀθήνας τὴν 10 Ὀκτωβρίου, διὰ νὰ ἐπαρκέσῃ δὲ εἰς τὰς ἀνάγκας του, — διότι τὴν 1 Ὀκτωβρίου κατετάχθησαν οἱ στρατιῶται, καὶ μόλις πρὸ δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν εἶχον καταταχθῆ καὶ συνεπῶς ἦσαν ἐντελῶς ἀγύμναστοι, — ἂς ἐκλέξῃ ἐκ τῶν διαθεσίμων καὶ ἐκ τῶν ἄλλων κληρωτῶν τοὺς νοημονεστέρους, ἂς τοὺς ὁπλίσῃ, καὶ δι’ αὐτῶν ἂς ἐπαρκῇ εἰς τὴν φρουράν· τῷ ὄντι δὲ ἐξελέχθησαν οἱ τοιοῦτοι, ἠγνόουν ὅμως ἀκόμη καὶ τὸν χειρισμὸν τοῦ ὅπλου καὶ τὸ βάδισμα, καὶ συνεπῶς δὲν ἠδύναντο νὰ ἐκτελέσωσι τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ συντάγματος καὶ τῆς φρουρᾶς. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν πρὸς τί ὁ θεσμὸς αὐτὸς, περὶ τοῦ ὁποίου λέγουσιν, ὅτι πληροῖ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἐνῷ τὸ ἐναντίον συμβαίνει, δηλ. τοὺς μῆνας Ἰούνιον, Ἰούλιον, Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον μένουσι τὰ συντάγματα καὶ τάγματα ἄνευ στρατιωτῶν. Ποῦ λοιπὸν ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ; Ἀπὸ ποίους πληροῦνται τὰ κενά; ἀπὸ τοὺς διαθεσίμους; Παραλείπω νὰ εἴπω τοὺς στρατιώτας, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσιν εἰς τὴν χωροφυλακὴν, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, καὶ δι’ αὐτὸ ἡ χωροφυλακὴ κατήντησεν εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, καὶ πράγματι ἡ ἀσφάλεια τοῦ Κράτους εὑρίσκεται εἰς ἀθλιέστατον σημεῖον ἐξ αἰτίας τῆς ἐλλείψεως τῆς χωροφυλακῆς, καὶ τῆς καταστροφῆς τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων, ἕνεκα τῆς συγκροτήσεως αὐτῶν ἐκ κληρωτῶν. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι κακὸν νὰ ἔρχωνται τὸν Μάρτιον οἱ διαθέσιμοι. Ἤθελον δὲ παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταγείνῃ εἰς τὸ νὰ ἠξεύρῃ τρόπον νὰ καλῶνται πάντες οἱ κληρωτοὶ τὴν ἐποχὴν ταύτην· διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκγυμνασθῇ εἷς στρατιώτης, ὅταν ἔρχηται τὴν 1 Ὀκτωβρίου, καὶ μόλις ἀρχίζουν τὰ γυμνάσια ἐπέρχονται αἱ ἀρχαί; Ὁ Νοέμβριος εἶναι ὁ ψυχρότερος μὴν τοῦ χειμῶνος, ὁ Δεκέμβριος ἐπίσης, ἐνῷ τὸν Μάρτιον εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἄρχεται ἡ ἄνοιξις καὶ τὸν Μάρτιον, Ἀπρίλιον Μάϊον, Ἰούνιον, Ἰούλιον, Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον δύνανται νὰ ἐκγυμνάζωνται οἱ στρατιῶται. Φρονῶ δὲ, ὅτι καὶ τῶν μεγάλων γυμνασίων ἡ ἐποχὴ πρέπει νὰ μεταβληθῇ, νὰ γίνωνται δηλ. ταῦτα τὸν Σεπτέμβριον, διότι τότε εἶναι ἡ ἐποχὴ ἡ κατάλληλος. Εἰς κἀνὲν μέρος τῆς Εὐρώπης δὲν ἠξεύρω νὰ λέγωσιν ἐαρινὰ γυμνάσια, λέγουσι χειμερινὰ γυμνάσια. Καὶ ἔχει λόγον σπουδαῖον τὸ τοιοῦτον, διότι τότε δὲν ὑπάρχουσι σποραί, καὶ ὁ καιρὸς εἶναι ψυχρότερος, ὁ δὲ στρατὸς δύναται νὰ ἐξασκῆται ἀνέτως, καὶ δύναται νὰ εὕρῃ πανταχοῦ πεδία ἄνευ σπαρτῶν, καὶ συνεπῶς δὲν θὰ προξενῇ φθορὰς καὶ δὲν θὰ ὑπόκηται τὸ Δημόσιον εἰς ἀποζημιώσεις.

§125ΚΟΡΠΑΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς τὸν ἔντιμον συνάδελφον, ὅτι ὁ θεσμὸς τῶν διαθεσίμων δὲν ἔχει πρακτικὸν ὄφελος. Ἀλλ’ ὀφείλει καὶ ὁ κ. συνάδελφος καὶ πάντες νὰ ἀναμνησθῶμεν, ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος προέκυψεν ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐπιβαλλομένης ὑπὸ τριῶν ὑποχρεωτικῶν περιστάσεων· πρῶτον ἐκ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ διατηρήσωμεν καὶ ἡμεῖς, ὅπως ἅπασαι αἱ ἠπειρωτικαὶ δυνάμεις, τὴν καθολικὴν στρατολογίαν, τουτέστι νὰ περιλάβωμεν ἐν τῷ στρατῷ πάντας τοὺς καθ’ ἕκαστον ἔτος συμπληροῦντας τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, καὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν κἀνένα ἀγύμναστον, πλὴν τῶν ἐκ τοῦ νόμου ἐξαιρουμένων ἢ ἀπαλλασσομένων· δεύτερον ἐκ τῆς ἀνάγκης τοῦ χρήματος, καὶ τρίτον ἐκ τῆς ἀνάγκης τοῦ χρόνου, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται πρὸς ἄσκησιν καὶ μόρφωσιν αὐτῶν. Ἡ καθολικὴ στρατολογία ἀπαιτεῖ, ὥστε πάντες οἱ ἄνδρες νὰ ἔρχωνται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ· ἡ ἀνάγκη τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἀσκήσεως τῶν στρατιωτῶν ἀπαιτεῖ νὰ μένωσιν ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ δύο ἔτη. Ἀλλ’ ἔρχεται τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον βεβαίως εἶναι φραγμὸς ἀπέναντι τῶν δύο τούτων διά τινα Κράτη, ἀλλὰ καὶ οὐδαμοῦ πραγματοποιεῖται ἐντελῶς. Ἑπομένως καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ὁ στρατολογικὸς ἡμῶν νόμος δεῖται μεταῤῥυθμίσεως. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν σήμερον ἢ καὶ χθὲς ἢ καὶ ἄλλοτε γενομένων συζητήσεων νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις. Πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἴτε διὰ τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ πρὸ πάντων δι’ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, νὰ ἀσχοληθῇ εἰδικῶς τόσον ὡς πρὸς τὰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο καὶ γίνονται καθ’ ἑκάστην, ὅσον καὶ ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν· καὶ αἱ πλημμέλειαι τοῦ στρατολογικοῦ νόμου εἶναι ἤδη κατὰ τὸ πλεῖστον γνωσταὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν· ὥστε εἰς αὐτὴν ἀπόκειται νὰ καταγείνῃ καὶ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, μεταῤῥυθμίζον τὸν ἤδη ὑφιστάμενον στρατολογικὸν ἡμῶν νόμον.

§126ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως μετὰ τὰ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην λεχθέντα συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς τὸν προλαλήσαντα, διότι οἰκονομικοὶ λόγοι καὶ ἄλλοι ἐπιβάλλουσι τὴν διατήρησιν τῶν διαθεσίμων. Ἀτυχῶς ὅμως δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δύναται ἐκ τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας καὶ ἐκ τοῦ ἤδη ψηφισθέντος νομοσχεδίου νὰ καλέσῃ, ὀψέποτε εὕρῃ ὅτι εἶναι ἀνάγκη, διαθεσίμους εἰς πλήρωσιν κενῶν. Ὁ νόμος ὁ περὶ στρατολογίας δίδει τὸ δικαίωμα, ἂν μάλιστα ἀπέβλεπεν εἰς τὴν διάταξιν, ἣν ἔχει τὸ τροποποιούμενον ἄρθρον, ὅτι ἀντὶ ὡρισμένης προθεσμίας, ὅπως εἶχε τὸ ἄρθρον τὸ ἰσχύον κατὰ τὴν 1 Ἰουνίου, ἐνταῦθα γίνεται χρῆσις τῶν λέξεων «μέχρι τῆς 1 Μαρτίου», «μέχρι τῆς 1 Ἰουνίου». Ἡ διαφορὰ αὕτη ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ἐλεύθερος μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νὰ καλέσῃ, ὀψέποτε ἀποφασίσῃ καὶ ὀψέποτε κρίνῃ ἀναγκαῖον· δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος κατὰ τὴν 1 Μαρτίου νὰ καλέσῃ, δύναται νὰ καλέσῃ καὶ ἐνωρίτερον. Ἀλλά, Κύριοι, δέν μοι ἀρκεῖ αὐτό. Ἐὰν παρουσιάζωνται κενὰ εἰς τὸν στρατόν, ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ὑπάρχουσιν ἀνυπότακτοι ἐκ τῶν διετῶν. Ἑπομένως λόγῳ ἀνυποταξίας ἔρχεται εἰς ὑπηρεσίαν ὁ ἀμέσως ἑπόμενος ἀριθμὸς ἐκείνου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀνυπότακτος. Ὁ ἀμέσως λοιπὸν ἑπόμενος ἀριθμὸς ἐκείνου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀνυπότακτος, μεταβάλλεται εἰς διετῆ, καὶ διὰ φύλλου πορείας καλεῖται παρὰ τοῦ στρατολογικοῦ γραφείου εἰς πλήρωσιν κενῶν. Δύναται λοιπὸν τὸ στρατολογικὸν γραφεῖον, ἔχον ἀπόφασιν νὰ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον περὶ στρατολογίας, ὅταν εἰδοποιῆται ὅτι ὑπάρχει κενὸν ἐξ ἀνυποταξίας, νὰ καταλογίζῃ εἰς βάρος ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἔρχεται εἰς ὑποχρέωσιν μετὰ τὸν ἀνυπότακτον καὶ νὰ καλῇ αὐτὸν διὰ φύλλου πορείας, καὶ νὰ συμπληροῖ τὰ κενά. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὴν εὐκολίαν νὰ πληροῖ τὰ κενὰ τῶν ἀνυποτάκτων ἄνευ δυσκολίας, καὶ καθ’ ὅσον παρουσιάζονται ἐν τῷ στρατεύματι, πρὸ τῆς ἀθρόας κλήσεως τῶν διαθεσίμων.

§127ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, θέλων νὰ διευκολύνῃ τοὺς διαθεσίμους, ἠναγκάσθη νὰ καταλήξῃ εἰς συμπέρασμα, ἀφαιροῦν ἀπ’ αὐτῶν ἅπαν τὸ εὐεργέτημα τῆς κατὰ τελευταῖα ἔτη ψηφισθείσης στρατολογικῆς νομοθεσίας· διότι ἡ διὰ τοῦ νόμου τοῦ Φεβρουαρίου 1889 ἐπενεχθεῖσα μεταῤῥύθμισις εἰς τὰ τῆς ἀναπληρώσεως κενῶν ὑπὸ διαθεσίμων ἀφορᾷ ἀκριβῶς εἰς τὴν πρόληψιν τῆς κλήσεως τῶν διαθεσίμων εἰς τὰς τάξεις ἐν ταῖς περιπτώσεσι, καθ’ ἃς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἶπεν ὅτι δύναται νὰ κληθῶσιν. Ὁ νόμος ὁρίζει ῥητῶς, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καλῇ τὸν διαθέσιμον, διότι πᾶς ὁ μὴ ὑπόχρεως εἰς διετῆ ὑπηρεσίαν εἶναι διαθέσιμος, ἐπιτρέπεται δὲ μόνον νὰ τηρῇ αὐτὸν ἐν ταῖς τάξεσιν εἰς πλήρωσιν κενοῦ ἐξ ἀνυποταξίας προερχομένου. Ἤδη ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει, ὅτι δύναται εἰς πλήρωσιν τοιούτου κενοῦ νὰ καλέσῃ ὁ Ὑπουργὸς τὸν διαθέσιμον· ἀλλ’ ἐὰν πράξῃ τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς, ἀθετεῖ τὴν ἐν τῷ ψηφισθέντι κατὰ τὸν 1889 νόμῳ διάταξιν, τὴν εἰδικῶς ἀφορῶσαν εἰς τοὺς διαθεσίμους τοὺς μὴ διατελοῦντας ἐν ταῖς τάξεσι.

§128ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ χειροτερεύει τὴν κατάστασιν.

§129ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ποία ὅμως ἦτο ἡ ἔννοια τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἀποδεχθείσης τὴν διάταξιν ταύτην; Ἡ ἔννοια αὐτῆς ἦτο, ὅτι ἤθελε νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νόμῳ περὶ στρατολογίας ηὐξημένος ἀριθμὸς τῶν ἐπὶ διετεῖ θητείᾳ κατατασσομένων, ἵνα, παρουσιαζομένων κενῶν ἐξ ἀνυποταξίας, πληρῶνται ταῦτα ἐκ τοῦ πλεονάσματος. Ὀρθῶς ἄρα τὸ νομοσχέδιον περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ καὶ περὶ στρατολογίας εἶχεν ἀναγράψει ὡς καταταχθησομένους 11,500 καὶ οὐχὶ 10,000. Εἶχεν ἀναγράψει αὐτοὺς ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀποβλέψασα ἀκριβῶς εἰς τοῦτο· ὅτι, κατόπιν τῶν ψηφισθέντων νόμων προπέρυσιν, ἔπρεπε νὰ στρατολογηθῇ ἀριθμὸς μεγαλείτερος καταταχθησομένων ἐπὶ διετίαν, ὅπως τὰ ἐξ ἀνυποταξίας παρουσιαζόμενα κενὰ πληρῶνται δι’ αὐτῶν τούτων τῶν διετῶν. Ἡ πλήρωσις τῶν ἐξ ἀνυποταξίας κενῶν κατὰ τὰ σήμερον κείμενα, κατόπιν τῶν διὰ τοῦ νόμου τῆς 2 Φεβρουαρίου 1889 νομοθετηθέντων, δὲν δύναται νὰ γείνῃ διὰ κλήσεως, δύναται νὰ γείνῃ μόνον διὰ τηρήσεως ἐν ταῖς τάξεσι τῶν μήπω ἀπολυθέντων διαθεσίμων. Ἐὰν ἄρα ἔχητε τοὺς διαθεσίμους κατατεταγμένους, θὰ δύνασθε νὰ καταλογίσητε εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν κενῶν τοὺς ἐπὶ πλέον τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως ἐπὶ διετίαν κατατεταγμένους· πλεονάζοντας δὲ παρουσίαζε τὸ περὶ στρατολογίας νομοσχέδιον, ὅπως εἶχεν εἰσαχθῆ, πλεονάζοντας ὅμως δὲν προσφέρει τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐψηφίσθη, τουτέστι μετὰ τὸν περιορισμὸν τῆς στρατολογίας ἀπὸ 11,500 εἰς 10,000. Ἑπομένως, ἐνῷ κατὰ τὸ σύστημα τὸ λειτουργοῦν ὑπάρχει ἀνεπάρκεια δυνάμεως ἐν ὥρᾳ θέρους, ἤδη, ὅτε ὁ νόμος περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ καὶ περὶ στρατολογίας δὲν προσέθηκεν εἰς τοὺς ἐπὶ διετίαν καταταχθησομένους τοὺς 1500, οὓς ἡ ὑπηρεσία εἶχε θεωρήσει ἀναγκαίους εἰς ἀναπλήρωσιν τῶν ἐξ ἀνυποταξιῶν κενῶν, ὁ ψηφιζόμενος νόμος περὶ ἀναβολῆς τῆς κατατάξεως τῶν διαθεσίμων θέλει καταστήσει τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς δυνάμεως πολλῷ ἐπαισθητοτέραν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἵνα ἀποδείξῃ ὅτι ὀρθὴ εἶναι ἡ παρατήρησις αὐτοῦ, ὅτι δυνάμεθα νὰ καλῶμεν τοὺς διαθεσίμους, προσέφυγεν εἰς τὸν νόμον τὸν ἀρχικόν. Ὁ νόμος βεβαίως ἐπέτρεπε ταῦτα πρὶν ἢ εἰσαχθῶσιν εἰς αὐτὸν αἱ τροπολογίαι τοῦ προπαρελθόντος ἔτους· ἀλλ’ ὁ νόμος περὶ δυνάμεως τοῦ στρατοῦ καὶ περὶ ναυτολογίας οὐδαμῶς ἐπιτρέπει τὰ περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν ἐξ ἀνυποταξίας κενῶν ἐν τῇ ὀργανικῇ τοῦ στρατοῦ δυνάμει· ταῦτα ἐπιτρέπει μόνον χάριν αὐξήσεως τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ· οὐδὲ συνᾴδει πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ θεσμοῦ τῶν διαθεσίμων ὁ κανονισμὸς τῶν κατ’ αὐτοὺς, ὡς προωρισμένους εἰς τὴν πλήρωσιν κενῶν ἐξ ἀνυποταξίας. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου Βουλευτὴς ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι τὸν θεσμὸν τῶν διαθεσίμων θεωρεῖ ὁλοσχερῶς καταδικαστέον, διότι δι’ αὐτοῦ δὲν γίνεται συμπλήρωσις τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ σκόπιμος, γίνεται κατ’ ἐπιφάνειαν συμπλήρωσις δυνάμεως, ἀλλὰ μᾶλλον πρὸς βάρος τῆς ὑπηρεσίας ἢ πρὸς ἐνίσχυσιν αὐτῆς. Καὶ ὀρθῶς μὲν συμπεραίνει ἐκ τούτου ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι προτιμότερον τὸ κενὸν ἐν τῇ δυνάμει τῆς διὰ διαθεσίμου κατ’ ἐπιφάνειαν ἀναπληρώσεως αὐτοῦ, οὐχὶ βεβαίως διαθεσίμου τηρουμένου ἐν ταῖς τάξεσι μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς τριμήνου ἀσκήσεως, διότι ὁ τοιοῦτος εἰς ἀναπλήρωσιν κενοῦ ἐξ ἀνυποταξίας τηρούμενος ἐν ταῖς τάξεσι διαθέσιμος εἶναι χρήσιμος, εἶναι οὗτος γεγυμνασμένος καὶ ἀναπληροῖ τὸ κενὸν, ἀλλὰ προτιμότερον εἶναι τὸ κενὸν τοῦ διαθεσίμου, ὅστις, κατατασσόμενος ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ τρεῖς μῆνας πρὸς ἄσκησιν, εἶναι βάρος τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ σκοπὸς τοῦ θεσμοῦ δὲν εἶναι ὁ παραστηθεὶς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου Βουλευτοῦ, δὲν εἶναι ἡ πλήρωσις κενῶν ἐν τῷ στρατῷ· σκοπὸς τοῦ θεσμοῦ τῶν διαθεσίμων εἶναι ἡ ἄσκησις αὐτῶν, ὅσον ἀπαιτεῖται, ἵνα δύνανται νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν ἐπαρκῶς πρὸς τὴν ἀποστολὴν αὐτῆς παρεσκευασμένοι. Πρὸ ὀλίγου στρατιωτικὸς Βουλευτὴς, ἁρμόδιος ἵνα ἀποφήνηται γνώμην περὶ τοιούτων, ἔλεγεν ὅτι ὁ στρατιώτης, ὅταν διέλθῃ τὸ σχολεῖον τοῦ στρατιώτου καὶ τὸ σχολεῖον τῆς διμοιρίας, εἶναι χρήσιμος καθ’ ὅλα. Τοῦτο ἀκριβῶς ἔχων ὑπ’ ὄψει ὁ θεσμὸς τῶν διαθεσίμων ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀπόκτησιν παρὰ παντὸς μὴ κατατασσομένου ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ διετεῖ ὑποχρεώσει τῆς ἀσκήσεως, ἥτις εἶναι ἀπαραίτητος εἰς ἔφεδρον. Ἂν ἐπωφελῆται ἡ ὑπηρεσία ἐκ τῆς παρουσίας ἐν ταῖς τάξεσι τῶν διαθεσίμων, ἵνα πληροῖ διὰ τούτων τὰ κενὰ, τοῦτο δὲν εἶναι σκοπὸς τοῦ θεσμοῦ τῶν διαθεσίμων, τοῦτο εἶναι συνέπεια τῆς ἀνάγκης, ὅπως τὰ κενὰ ἐν ταῖς τάξεσι τῶν ἐπὶ διετίαν κατατασσομένων ἀναπληρῶσιν οἱ κληρωτοὶ οἱ μὴ καταταχθέντες ἐπὶ διετίαν, εἶναι δὲ οὗτοι οἱ διαθέσιμοι. Οὗτοι οἱ μὴ κληθέντες ἐπὶ διετίαν, οἵτινες συμβαίνει νὰ ὦσι διαθέσιμοι, ἐκαλοῦντο πρὸς πλήρωσιν τῶν κενῶν ἐν τῇ ὀργανικῇ τοῦ στρατοῦ δυνάμει. Ἀλλὰ κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1889 ὁ διαθέσιμος, μόνον ἂν διατελῇ ἐν ταῖς τάξεσι, τηρεῖται ἐν αὐταῖς εἰς ἀναπλήρωσιν κενῶν ἐξ ἀνυποταξίας, ἀναγράφονται δὲ ἐν τῷ νόμῳ περὶ στρατολογίας ἀριθμοὶ ἀνώτεροι καταταχθησομένων ἐπὶ διετίᾳ, ἵνα διὰ τοῦ πλεονάσματος τῶν οὕτω εἰς διετῆ ὑπηρεσίαν καλουμένων πληρῶνται τὰ εἰρημένα κενά.

§130ΜΑΚΡΗΣ. Ἐννοῶ τὸν λόγον, ὅτι αὐτοὶ ἔρχονται διὰ νὰ γυμνασθῶσιν, ἀλλὰ δὲν εἶμαι σύμφωνος, ὅτι ἐντὸς τριῶν μηνῶν δύναται ν’ ἀποκατασταθῇ τις καὶ στρατιώτης· ὁ στρατιώτης δὲν ὀφείλει μόνον νὰ μάθῃ νὰ φέρῃ τὸ ὅπλον, πρέπει νὰ γείνῃ πειθαρχικός, νὰ ἐξοικειωθῇ εἰς τὰς πολλὰς αὑτοῦ ὑποχρεώσεις, εἰς τὴν πειθαρχίαν καὶ τὰ ἄλλα βάρη τοῦ στρατοῦ, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἀδύνατον ἐντὸς τόσον βραχέως χρονικοῦ διαστήματος νὰ συνειθίσῃ. Ἤκουσα τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικόν. Τὸ Κράτος ἐξοδεύει 18,000,000, καὶ ὑπολογίζει 28,000 στρατοῦ νὰ ἔχῃ εἰς τὰς τάξεις· φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ αὐτοὺς μέχρις ἑνός, καὶ ἂν τοὺς εἶχε πάντοτε, ἠδύνατο νὰ περιλάβῃ ὅλους, καὶ τοὺς κληρωτοὺς καὶ τοὺς διαθεσίμους, καὶ τότε δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν διαθεσίμους, οὗτοι θὰ εὕρισκον τὴν θέσιν των ἐκεῖ, διότι αὐτὴ ἡ ἀνεπάρκεια τοῦ στρατοῦ ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου.

§131ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἔθεσε τὸ ζήτημα λίαν εὐκρινῶς ἐκεῖ, ὅπου εὕρεται καὶ ἡ λύσις. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής: «ἔχομεν 28,000 στρατοῦ, θέλω νὰ ἔχωμεν 28,000 στρατοῦ· αὕτη εἶναι ἡ λύσις τοῦ στρατιωτικοῦ ἡμῶν ζητήματος»· καὶ τῷ ὄντι αὕτη εἶναι ἡ ἀρτία αὐτοῦ λύσις, ἀλλὰ πρέπει νὰ λυθῇ συνάμα καὶ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, διότι 28 χιλιάδων στρατὸς, κατὰ τοὺς μετριωτέρους ὑπολογισμούς, ἀπαιτεῖ ἐτησίαν δαπάνην 28 ἑκατομμυρίων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς χιλιάδα ἀνδρῶν ἀντιστοιχεῖ ἑκατομμύριον ἐν τοῖς μεγαλειτέροις στρατοῖς, παρ’ οἷς ἡ ἀναλογία τῆς δαπάνης εἶναι κατωτέρα, διότι τὰ γενικὰ ἔξοδα διανέμονται εἰς ἀριθμὸν μεγαλείτερον. Ἂν λοιπὸν δυνάμεως χιλίων ἀνδρῶν ἐν στρατῷ πολυαρίθμῳ κατώτατος ὅρος δαπάνης ἦναι τὸ ἑκατομμύριον, ἵνα ἔχωμεν τὰς 28 χιλιάδας ἀνδρῶν, πρέπει νὰ δαπανῶμεν τοὐλάχιστον 28,000,000. Ἡμεῖς ὅμως ἕνεκεν ἀνάγκης οἰκονομικῆς δαπανῶμεν 15,500,000 ἕως 16,000,000, ἑπομένως ὑπολειπόμεθα κατὰ 12 ἑκατομμύρια τῶν 28 ἑκατομμυρίων. Τοιούτου προβάλλοντος οἰκονομικοῦ ζητήματος, ἐπιτρέπεται νὰ ἐξετάζωμεν τὰ τοῦ στρατοῦ ὅπως τὰ ἐξήτασεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ὀρθῶς μὲν κατὰ τοὺς ἀφῃρημένους κανόνας τῆς στρατιωτικῆς τέχνης, ἀλλὰ σφαλερῶς κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐφαρμογῆς, ἧς ἔδαφος εἶναι τὸ οἰκονομικόν; Ἂν θέλωμεν τὸν στρατὸν πληροῦντα διηνεκῶς τὴν κανονικὴν δύναμιν ἄνευ αὐξομειώσεων, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν 28 χιλιάδων στρατόν, πρέπει νὰ ἔχωμεν στρατὸν 15 χιλιάδων· ἀλλὰ τοῦτο βεβαίως δὲν θέλει ὁ κ. Βουλευτής, διότι ἐννοεῖ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς διὰ τοσούτου στρατοῦ, ἀπασχολουμένου μάλιστα εἰς ἔργα ἀλλότρια τοῦ προορισμοῦ αὐτοῦ, ἀνεπαρκοῦς δὲ καὶ πρὸς ταῦτα. Μὴ δυνάμενοι νὰ ἐπαρκέσωμεν σήμερον εἰς συντήρησιν στρατοῦ ἐξ 28,000, ἔχοντος πλήρεις τὰς τάξεις διαρκῶς, πρέπει ταύτην τὴν δύναμιν νὰ περικόπτωμεν κατὰ τὴν ὥραν τοῦ ἔτους, καθ’ ἣν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γυμνασθῶσιν οἱ ἄνδρες. Εἶναι βέβαιον, ὅτι κατὰ Ἰούλιον καὶ Αὔγουστον, ἀλλὰ καὶ κατὰ Ἰούνιον καὶ Σεπτέμβριον προσκόπτουσιν αἱ ἀσκήσεις· ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἑπόμενος εἰς τὰς συμβουλὰς τοῦ ὑγειονομικοῦ τμήματος, πολλάκις ἐδέησεν ἐν ὥρᾳ θέρους νὰ ἐκδώσω διαταγὰς διακοπῆς τῶν γυμνασίων, ἐκ προνοίας περὶ τῆς ὑγείας τῶν ἀνδρῶν. Ἐκ τούτου ὠφελεῖται τὸ σύστημα τοῦ στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ τὸ παρ’ ἡμῖν, ὅπως κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην ἀπολύῃ πολλοὺς ἄνδρας, καὶ ἐντεῦθεν ἐλαττοῖ τὴν δαπάνην τῶν 28,000,000. Τοιουτοτρόπως ἐπενοήθησαν ἄλλα πολλά. Μήπως δύναταί τις ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸ πρόδηλον ὅσων εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς περὶ τοῦ ἀκαταλλήλου τῆς ἀπογραφῆς πρὸς σχηματισμὸν χωροφυλακῆς; Ἀλλὰ διατὶ τοῦτο πράττομεν; διότι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ προσθέσωμεν εἰς τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, ὡς καθορίζει αὐτὴν σήμερον ὁ μόνος παράγων τῶν ὑποχρεωτικῶς στρατευομένων, τὸ προϊόν ἑτέρου παράγοντος, τοῦ τῶν ἐθελοντῶν, ἐξ ὧν θὰ καταρτίζηται ἡ χωροφυλακή, ἡ δαπάνη τοῦ σώματος τούτου θὰ ἦναι ἐπιπρόσθετος· ἐπειδὴ δὲ παρ’ ἡμῖν ἀπαιτεῖται δύναμις χωροφυλακῆς μεγαλειτέρα τῆς σήμερον ἀναγεγραμμένης ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ στρατοῦ, τὰ προσθετέα ἑκατομμύρια εἰς τὰ σήμερον δαπανώμενα δὲν θὰ ὦσιν ὀλίγα. Ἂν τοιαῦτα ἐπράττομεν, οὐδὲ τὰ 28 ἑκατομμύρια θὰ ἐπήρκουν εἰς συντήρησιν τοῦ στρατοῦ. Βεβαίως θὰ ἐπεθυμοῦμεν νὰ ἔχωμεν χωροφυλακὴν ἐκ τῶν ἀρίστων ἀνδρῶν, τῶν ἀπολυομένων κατ’ ἔτος ἐκ τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ εἰς τοῦτο πρὸς τὸ παρὸν δὲν ἐπαρκοῦμεν οἰκονομικῶς, ἂς εὐχώμεθα δὲ, ὅπως ἡ οἰκονομικὴ τῆς χώρας ἐπίῤῥωσις ἐπιτρέψῃ, ἵνα πράξωμεν τοῦτο ἐν μέλλοντι οὐχὶ πολὺ ἀπέχοντι.

§132ΜΑΚΡΗΣ. Τῷ ὄντι τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν εἶναι σπουδαῖον· ἀλλ’ ἐὰν οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν συνεβουλεύοντο καὶ ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, ἔχοντας πεῖραν καὶ γνωρίζοντας πολλὰ πράγματα, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἡ δυσχέρεια τοῦ νὰ ἀπαιτῶνται διὰ 28 χιλιάδας στρατοῦ 28 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ οὐδέποτε ἠθέλησαν νὰ συμβουλευθῶσι τὴν πεῖραν καὶ νὰ ἀκούσωσι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσι μεγάλαι οἰκονομίαι ἐν τῷ στρατῷ. Δύναται τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐκ τῶν 18 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα δαπανᾷ κατ’ ἔτος διὰ τὸν στρατόν, νὰ οἰκονομήσῃ ἓν ἢ δύο ἑκατομμύρια ἐκ τῶν προμηθειῶν, ὅταν θελήσῃ νὰ ἐργασθῇ ὡς πρέπει· ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον δὲν ἐγένετο. Μήπως δὲν δύναται νὰ προμηθευθῇ τὸ χόρτον ὅλον ἐκ Θεσσαλίας καὶ εἰς τιμὰς εὐθηνάς; μήπως δὲν δύναται νὰ προμηθευθῇ τὸ ἄχυρον καὶ τὴν κριθήν; μήπως δὲν δύναται νὰ προμηθευθῇ τὸν ἄρτον εὐθηνότερον; μήπως δὲν δύναται τὴν λινοστολήν, τὴν ἀποσκευήν; Τὰ πάντα δύναται νὰ πράξῃ, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται ἐργασία καὶ ζῆλος οἰκοκύρη. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον δὲν γίνεται· γίνεται μὲ παλαιὰς συνηθείας καὶ ἄνευ τῆς ἐμπρεπούσης περισκέψεως καὶ οἰκονομίας.

§133ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τίνος συστήματος;

§134ΜΑΚΡΗΣ. Συνεβουλεύθησαν ποτὲ τοὺς σωματάρχας οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν; προσεκάλεσαν αὐτοὺς ἐν συμβουλίῳ, ἵνα ἀκούσουν τὰς γνώμας των καὶ ἴδωσι, πῶς εἶναι δυνατὸν τὰ πράγματα νὰ οἰκονομηθῶσιν;

§135ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐκθέσατε σύστημα λοιπόν.

§136ΜΑΚΡΗΣ. Τὸ ἐκθέτω, ἀλλὰ δὲν εἶναι κατάλληλος ὁ χρόνος.

§137ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Λοιπὸν τί τὰ λέγετε αὐτά;

§138ΜΑΚΡΗΣ. Τὰ λέγω διὰ νὰ τ’ ἀκούσῃ ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἡ Βουλή. Ἐν Θεσσαλίᾳ, ἠγόραζαν 5–6 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν τὸ χόρτον, 13 λεπτὰ τὴν κριθὴν καὶ 2 λεπτὰ τὸ ἄχυρον, ἐνῷ σήμερον τὸ μὲν χόρτον ἀγοράζουν 20 λεπτά, τὴν κριθὴν 30 καὶ τὸ ἄχυρον 15.

§139ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς;

§140ΜΑΚΡΗΣ. Ἂς τὸ μεταφέρουν μὲ τὰ πλοῖα τῆς Κυβερνήσεως, ἂς κατασκευάσουν εἰδικὸν πλοῖον, ἂς ἀποκτήσῃ τὸ Κράτος μίαν πιεστικὴν μηχανήν· ἐν Θεσσαλίᾳ τὸ Κράτος κέκτηται μέγιστα κτήματα, ἀρκοῦν ταῦτα νὰ χορηγήσουν ὅλον τὸ χόρτον, ἀφοῦ οἱ ἰδιῶται δύνανται νὰ τὸ πράττουν μὲ 20 χιλιάδας δραχμάς. Νομίζω λοιπόν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον δύναται νὰ κάμῃ οἰκονομίας, καὶ νὰ ἔχῃ καὶ στρατὸν εἰς τὰς τάξεις, ὅσος ἀναγράφεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§141ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀληθῶς, ὡς ἐν παρενθέσει, διὰ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἰσέρχεται ἡ Βουλὴ εἰς τὴν γενικωτέραν συζήτησιν τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος. Εὐτυχῶς ἡ Βουλὴ ἡ ἐνεστῶσα περικλείει ἐν ἑαυτῇ καὶ συμπεριλαμβάνει μεταξὺ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν αὐτῆς πλείστους στρατιωτικούς, καὶ δὴ ἐκ τῶν ἀνωτέρων, πεπαιδευμένους καὶ μεμορφωμένους καὶ ἐν τῇ θεωρίᾳ καὶ ἐν τῇ πείρᾳ, καὶ δυναμένους νὰ καθοδηγήσωσι τὸ φρόνημα τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων. Οὐδεμία δ’ ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι, ὅταν θὰ συζητηθῇ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα ἐν οἰκείῳ χρόνῳ εὐρύτερον ἐν τῇ Βουλῇ, πολλὰ θ’ ἀκούσωμεν καὶ θὰ μάθωμεν καὶ θὰ διδαχθῶμεν παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων. Εἶναι δὲ καιρὸς νὰ γείνῃ σπουδαιοτέρα καὶ σοβαρωτέρα τῶν μέχρι τοῦδε σκέψις περὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος, εἶναι καιρὸς νὰ τεθῇ ὡς πρέπει τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικὸν πρὸ τῆς Βουλῆς καὶ πρὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πρέπει νὰ γείνῃ γνωστὸν, ἂν θὰ ἔχωμεν ἢ δὲν θὰ ἔχωμεν στρατόν. Ὁ πρώην κ. Πρωθυπουργὸς, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἄλλοτε, ὅτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ στρατιωτικῶν ζητημάτων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, εἶπον, ὅτι ἔσχον ἀφορμὰς νὰ ἐκτιμήσω βαθέως τὰς στρατιωτικὰς γνώσεις του, δυστυχῶς ἀπέδειξε τὰς πλείστας αὐτῶν μόνον ἐν τῇ θεωρίᾳ ἔχων, καὶ μόνον ἐν συζητήσεσιν ἀνέπτυξεν ἀρχὰς σωτηρίους διὰ τὸν στρατὸν, ὡς ἀντιπολιτευόμενος, κατὰ τὰ 1880–1881· ὡς Ὑπουργὸς ὅμως ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ πολλὰ ἔτη δὲν ἔθεσεν εἰς ἐνέργειαν τὰς θεωρίας ἐκείνας. Σήμερον δὲ ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργὸς δὲν φαίνεται, γενόμενος καὶ πάλιν ἀντιπολιτευόμενος, ὅτι ἐξέρχεται τῆς ἀνεπιτυχοῦς στάσεως, τὴν ὁποίαν εἶχε λάβει ὅτε διῴκει αὐτὸς τὸν στρατὸν τῆς Ἑλλάδος. Ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργὸς τίθησι τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικὸν καὶ τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν τῆς χώρας ἀναμὶξ, ἐξάγει δὲ ὡς συμπέρασμα τὰς οἰκονομίας, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ λησμονεῖ καθ’ ὁλοκληρίαν τὸν στρατόν. Βεβαίως ἔπρεπε νὰ δαπανῶμεν 28,000,000, διὰ νὰ διατηρήσωμεν πραγματικῶς ὑπὸ τὰς σημαίας 28,000 ἄνδρας, καὶ οὐχὶ, παρ’ ὅ,τι ἀναληθῶς καὶ πλαστῶς ἑκάστοτε ἀναγραφόμεν ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς καὶ ἐν τῷ νόμῳ περὶ προσδιορισμοῦ τῆς ἐτησίας δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ, 18,000 ἢ καὶ ὀλιγωτέρας ἴσως ἔτι· ἀλλὰ δὲν ἕπεται, ὅτι, εὑρισκόμενοι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν οἰκονομίας ἑκατομμυρίων τινῶν, πρέπει νὰ μὴ ἔχωμεν καθ’ ὁλοκληρίαν στρατόν· βεβαιότατα δὲ δὲν ἔχομεν στρατὸν καὶ μετὰ τὴν δαπάνην ταύτην. Τὸ ζήτημα τῆς χωροφυλακῆς σήμερον ἀναγνωρίζει, ὡς φαίνεται, ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργὸς, ὅτι δεῖται μελέτης καὶ διορθώσεως, ἀλλ’ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἐσκέφθη περὶ αὐτοῦ. Εἰς τὸ ζήτημα τῶν διαθεσίμων, μεθ’ ὅσα οἱ ἀξιότιμοι εἰδικοὶ περὶ ταῦτα συνάδελφοι εἶπον, εἶναι περιττὸν νὰ ἐπανέλθω καὶ ἐγώ. Οἱ διαθέσιμοι ὑπὸ στρατιωτικὴν ἔποψιν ἰσοδυναμοῦσι πρὸς τὸ μηδὲν, ἴσως πρέπει νὰ εἴπῃ τις, ὅτι εἶναι κατώτεροι καὶ τοῦ μηδενὸς, διότι αὐτοὶ ἐπιφέρουσι τὴν σύγχυσιν καὶ τὴν χαλάρωσιν ἐν τῷ ὅλῳ στρατεύματι. Ἂν αὐτοὶ ἔλειπον, οἱ προγυμνασταὶ θὰ κατεγίνοντο ἐπιτυχέστερον εἰς τὴν ἐκγύμνασιν τῶν εἰς διετῆ θητείαν ὑποχρέων, καὶ θὰ κατήρτιζον αὐτοὺς στρατιώτας ἀληθεῖς· διότι, ἐνῷ οἱ διαθέσιμοι καὶ οἱ εἰς διετῆ θητείαν ὑπόχρεοι, ἀναμὶξ γυμναζόμενοι, δὲν ἐπεράτωσαν ἔτι τὸ σχολεῖον τοῦ στρατιώτου, οἱ διαθέσιμοι ἀπέρχονται, αἱ τάξεις ἀραιοῦνται, συναναμίγνυνται ἐκ νέου, συγχύζονται καὶ περιΐστανται εἰς σημεῖον οἰκτρόν· πρέπει δὲ,—διότι τὰ περισσότερα καὶ λεπτομερέστερα θὰ λεχθῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος,—πρέπει νὰ λυθῇ ἅπαξ διὰ παντὸς τὸ ζήτημα τοῦ ἂν θὰ ἔχωμεν στρατὸν ἐν τῷ μέλλοντι ἢ ὄχι, ἂν θέλωμεν νὰ κατατασσώμεθα μεταξὺ τῶν Κρατῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἰς τὰς στρατιωτικάς των δυνάμεις βασίζουσι τοὺς ὑπολογισμοὺς περὶ τοῦ μέλλοντός των, εἴτε ὡς πρὸς τὴν διατήρησιν τῶν ὑπαρχουσῶν χωρῶν καὶ ἐκτάσεων, εἴτε ὡς πρὸς τὴν ἀπόκτησιν νέων καὶ τὴν πλήρωσιν ἐθνικῶν σκοπῶν. Ἂν θέλωμεν νὰ κατατασσώμεθα μεταξὺ τῶν Κρατῶν ἐκείνων, πρέπει νὰ θέσωμεν τὰς βάσεις τοιαύτης ἐνεργείας· ἂν ὅμως θὰ διατηρῶμεν στρατὸν, ἵνα ἀναγράφωμεν μόνον τὴν λέξιν ταύτην καὶ ἵνα παρουσιάζωμεν τὴν κωμῳδίαν αὐτὴν, πρέπει νὰ παύσωμεν ἔχοντες στρατὸν, καὶ νὰ λάβωμεν ἄλλο μέτρον. Εἰμὶ καθ’ ὁλοκληρίαν ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῶν διαθεσίμων. Ἂς ἀναπληρωθῇ τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ ἐξ αὐτῶν, κατ’ ἄλλον οἱονδήποτε τρόπον, ἂς περιορίσωμεν τὸν πραγματικόν μας στρατὸν εἰς 18 ἢ 19 χιλιάδας, διότι διὰ τοσοῦτον στρατὸν δαπανῶμεν.

§142ΔΑΓΡΕΣ. Μόνον εἰς 12 χιλιάδας.

§143ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω, — ἵνα καταλήξω, — ὅτι τὸ σύστημα τὸ στρατιωτικὸν, τὸ ὁποῖον ὁ κ. πρώην Πρωθυπουργὸς ἐβάσισεν ἐπὶ τοῦ θεσμοῦ τῶν διαθεσίμων, εἶναι σφαλερὸν καὶ καταστρεπτικὸν, διότι διὰ τοῦ θεσμοῦ τούτου ὁ πρώην κ. Πρωθυπουργὸς ἠθέλησε νὰ καταρτίσῃ ἐκ τῶν διαθεσίμων ἐφεδρείαν. Ἡ ἐφεδρεία εἶναι τὸ δεύτερον μέρος τοῦ στρατεύματος, ἐνῷ τὸ πρῶτον εἶναι τακτικὸς στρατός. Ἡμεῖς, μὴ ἔχοντες, οὐδὲ μέλλοντες νὰ ἔχωμεν, ὡς φαίνεται, στρατὸν τακτικὸν, βασιζόμεθα ἐπὶ τῆς ἐφεδρείας, καὶ ἐφεδρείας τοιαύτης, ὁποίαν ἀποτελοῦσιν οἱ διαθέσιμοι, οἱ παρασταθέντες πρότερον παρὰ τῶν προαγορευσάντων ὡς οὐδόλως μορφωμένοι καὶ οὐδόλως δυνάμενοι νὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὸ μέλλον. Ἑπομένως ἀπομένει ἡμῖν βέβαιον, ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν στρατόν.

§144ΚΟΡΠΑΣ. Δὲν προτίθεμαι νὰ ὁμιλήσω ἐν γένει περὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος, διότι σήμερον συζητοῦμεν νομοσχέδιον στρατολογικὸν, μεταῤῥυθμίζον ἄρθρον τοῦ στρατολογικοῦ νόμου· ἑπομένως θὰ περιορισθῶ ἐντὸς τοῦ θέματος. Ἰδίως ὀφείλω νὰ εἴπω δύο λέξεις εἰς ἀπάντησιν τῶν τελευταίων ἰδεῶν, ἃς ἐξήνεγκεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τουτέστι περὶ τῆς ἰδέας τοῦ ὅτι οἱ διαθέσιμοι, ἐρχόμενοι ἐν τῷ στρατῷ καὶ κατατασσόμενοι ἐπὶ τρίμηνον, ἀσκοῦνται ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν, καὶ εἰς τὴν ἑτέραν ἰδέαν περὶ χωροφυλακῆς. Ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὸ πρῶτον, δὲν θὰ συμφωνήσω πρὸς αὐτὸν, διότι οἱ διαθέσιμοι ἔρχονται εἰς τὸν στρατὸν ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν οὐδεμία ἢ ἐλαχίστη γίνεται ἄσκησις, πρὸ πάντων δὲ εἰς τοὺς ὀρεινοὺς τόπους, καὶ εἰς μέρη, ὅπου δὲν ὑπάρχουν τὰ μέσα τῆς ἀσκήσεως αὐτῶν. Ἂν γίνεται μικρά τις ἄσκησις ἐν Ἀθήναις, τοῦτο εἶναι ὅλως ἐξαιρετικὸν, καὶ αὕτη δὲν γίνεται πλήρης· ἀλλ’ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις οὐδεμία γίνεται ἄσκησις, καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς τὴν ψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς χωροφυλακῆς, δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη τοῦ στρατολογικοῦ νόμου εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν ἐπιβλαβής. Καὶ ἄλλοτε ἔσχον ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ μακρὸν κατὰ πολλὰς γενικὰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ εἶπον, ὅτι τῷ ὄντι δεῖται μεταῤῥυθμίσεως ἡ διάταξις αὕτη τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, σήμερον δὲ, ὡς τὰ πράγματα ἔχουσι, λειτουργούσης τῆς διατάξεως ταύτης, ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσίς τις, ἠδύνατο τουτέστιν ἡ ἐκλογὴ τῶν προσώπων τῶν διὰ τὴν χωροφυλακὴν προοριζομένων νὰ μὴ γίνηται καθ’ ὃν τρόπον σήμερον γίνεται· σήμερον ἐκλέγονται ὑπὸ τῶν διοικητῶν τῶν σωμάτων οἱ μᾶλλον ἀνίκανοι, καὶ αὐτοὶ ἀποστέλλονται εἰς τὴν χωροφυλακὴν, ἐναντίον τοῦ προορισμοῦ, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ἔχωσιν ἐν τῷ σώματι. Ἂν ἦτο δυνατὸν, τὰ συμβούλια τὰ στρατολογικὰ νὰ ἐκλέγωσι τούτους καθ’ ὃν χρόνον ἐκτελοῦσι τὴν κλήρωσιν τῶν στρατευσίμων, νὰ ἐκλέγωσι τουτέστιν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ προσόντα διὰ τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς,—διότι ἄλλοτε τὸ σῶμα τοῦτο ἀπετελεῖτο ὑπὸ ἀφυπηρετούντων, διανυσάντων δηλ. τετραετίαν ἢ διετίαν ὁλόκληρον,—ἀφοῦ ἀπαιτοῦνται εἰδικὰ προσόντα διὰ τὸ σῶμα τοῦτο, διότι οὗτοι εἶναι ἀνακριτικοὶ ὑπάλληλοι, καὶ τηροῦσι τὴν δημοσίαν τάξιν. Ἑπομένως σήμερον δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατάξῃ τὰ στρατολογικὰ συμβούλια κατὰ τὰς ἐργασίας αὐτῶν νὰ ἐκλέγωσι τοὺς προωρισμένους διὰ τὴν χωροφυλακήν, τοὐλάχιστον διὰ τὸ ἔτος τοῦτο, μέχρις οὗ ἐπέλθῃ ἡ μεταῤῥύθμισις ἡ στρατολογικὴ, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἐπέλθῃ.

§145ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε, ὅπως εἰδικεύσω περισσότερον τὸ ζήτημα ἀπὸ τὴν ἐξειδίκευσιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν. Ἐπειδὴ πράγματι δὲν πρόκειται, παρὰ μόνον περὶ μερικῆς τροπολογίας τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου, διότι κυρίως εἶναι ἐπάναγκες νὰ ὁρισθῇ ἡ πραγματικὴ ἔννοια τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἄρθρου 82, διότι δι’ αὐτῆς θὰ κατορθωθῇ καὶ ἓν καλὸν, τοῦ ὁποίου εἴχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην. Εἶχεν ἀποδειχθῆ ἐκ τῆς συζητήσεως, ὅτι εἶχε ἀπόλυτον ἀνάγκην ὁ στρατὸς νὰ μὴ συγχύζωνται οἱ διαθέσιμοι μετὰ τῶν διετῶν, καὶ νὰ μὴ κρατῶνται ἐν τῷ στρατῷ διαθέσιμοι πρὸς πλήρωσιν κενῶν. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐσύγχυσε τὰ αἴτια, τὰ προκαλέσαντα τὴν τροπολογίαν τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας πέρυσι. Κυρίως τότε ἐγένοντο παράπονα παρὰ τῶν καλουμένων ἐκ νέου εἰς ὑπηρεσίαν διαθεσίμων μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν, διότι αὐτοὶ, ἀφ’ οὗ ἔληγεν ἡ ὑπηρεσία αὐτῶν ἡ τρίμηνος, ἀπελύοντο τοῦ στρατοῦ καὶ μετὰ 1, 2, 3 ἢ καὶ πλείονας μῆνας παρουσιαζομένων κενῶν, ἐκαλοῦντο καὶ ἐπανήρχοντο πάλιν καὶ κατετάσσοντο· καὶ τὸ κακὸν τοῦτο ἠθέλησεν ἡ νομοθεσία νὰ διορθώσῃ, καὶ διώρθωσε διὰ τῆς διατάξεως, ἧς ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Ὁ νόμος δίδει δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἔχῃ εἰς πλήρη τὴν διάκρισιν αὐτοῦ ὡρισμένον ἀριθμὸν ἀνδρῶν. Ἐὰν ἐκ τῶν 10,000 τῶν ὑποχρέων δὲν προσέλθῃ ὡρισμένος τις ἀριθμὸς, ὁ ἀριθμὸς οὗτος πληροῦται ἐκ τῶν διαθεσίμων, οἵτινες διατελοῦσιν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, δυναμένου νὰ καλέσῃ αὐτοὺς ὀψέποτε παραστῇ ἡ ἀνάγκη τῆς πληρώσεως τοῦ κενοῦ. Τοιουτοτρόπως, κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς τμηματικῆς συμπληρώσεως τῶν κενῶν τοῦ στρατοῦ ἐξ ἀνυποταξιῶν, ἀφοῦ μένῃ ἐν ἰσχύει ἡ διάταξις περὶ συμπληρώσεως κενῶν ἐξ ἀνυποτάκτων, θὰ ἔχωμεν ἀληθῶς τὸ καλὸν, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα ἀπὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου μέχρι τῆς 1 Μαρτίου, ὅταν πρόκηται νὰ καταταχθῶσιν οἱ τακτικοὶ διαθέσιμοι, θὰ ἔχουν πληρωθῇ πάντα τὰ κενὰ διὰ τμηματικῆς πληρώσεως καὶ οὕτως οἱ μέλλοντες νὰ καταταχθῶσι τὴν 1 Μαρτίου διαθέσιμοι θὰ ἦναι πράγματι τοιοῦτοι, ποσῶς μὴ ὑποχρεούμενοι μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν νὰ μένωσι πρὸς πλήρωσιν κενῶν. Νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι ὀρθὸν καὶ νόμιμον καὶ δίκαιον, ἐπωφελὲς δὲ καὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§146ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§147ΜΑΥΡΟΣ. Ἐννοῶ τοὺς πάντας νὰ συζητοῦν περὶ τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι παντὸς Βουλευτοῦ νὰ ὁμιλῇ περὶ ἀναδιοργανώσεως καὶ κινητοποιήσεως τοῦ στρατεύματος. Εἰς τὰς Βουλὰς, ὅπου ὡμίλουν ὁ Θιέρσος καὶ ὁ Γαμβέττας, ἦσαν ἔκτακτοι ἄνθρωποι ἐκεῖνοι· ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἠδύνατο νὰ ὁμιλήσῃ, καὶ θὰ τὸν ἤκουον μετὰ προσοχῆς, περὶ τοῦ ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι φορολογικὸς καὶ πληρόνουν αὐτοὶ οἱ δυστυχισμένοι ἄνθρωποι καὶ χρεόνονται κλπ. ἀλλὰ νὰ ὁμιλῇ περὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ στρατεύματος, οὔτε ἡ ὥρα ἦτο ἡ πρέπουσα, οὔτε αὐτὸς ὁ κατάλληλος, διὰ νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν, διότι δὲν ἔχει τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα καὶ τὴν εἰδικότητα ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα αὐτό· οὔτε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάθημαι ἐδῶ μέχρι τῆς 1 μετὰ τὸ μεσονύκτιον, διὰ νὰ ἀκούω ῥεκλάμαις.

§148ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁποτεδήποτε καὶ ἂν λάβω τὸν λόγον ἐντὸς τῆς Βουλῆς, — καὶ πράττω τοῦτο πάντοτε μετὰ προσοχῆς καὶ σεβασμοῦ, — οὐδέποτε θὰ ζητήσω παρά τινος νὰ μοὶ κανονίσῃ τὸ θέμα καὶ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν πρέπει νὰ ὁμιλήσω. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ νομοσχέδια: αʹ) Περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 205,840:50 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1891. βʹ) Περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας πρὸς καταμέτρησιν τοῦ ἀδηλώτου οἴνου. γʹ) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ᾼΩΝΕʹ νόμου περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τῷ χειμάῤῥῳ Νέδοντι).

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 287,100 πρὸς διαπλάτυνσιν καὶ ἐπιβάθυνσιν τοῦ πορθμοῦ Εὐρίπου.

§150ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἡ πίστωσις αὕτη, ἥτις ἐπιψηφίζεται εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, πρὸς εὔρυνσιν τοῦ πορθμοῦ Εὐρίπου, θὰ ἐπήρκει· διότι δι’ αὐτῆς πρόκειται νὰ πληρωθῶσιν ἀνάγκαι καὶ δαπάναι προηγούμεναι. Ἀλλὰ δὲν πιστεύω, ὅτι θὰ ἐπαρκέσῃ διὰ τὴν εὔρυνσιν τοῦ πορθμοῦ ἡ πίστωσις αὕτη, ἐὰν δὲν αὐξηθῇ. Ἐὰν δὲ ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον ἐν Εὐβοίᾳ, ἐξακολουθήσῃ, καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου θὰ βλάψῃ, ὅπως κάλλιστα τὸ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα καὶ τὸ ἐμπόριον πλειότερον. Καὶ διὰ τηλεγραφημάτων ἐγὼ καὶ οἱ συνάδελφοί μου εἰδοποιήθημεν καὶ παρεκλήθημεν παρὰ τῶν συμπολιτῶν μας νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ παρακαλέσωμεν αὐτὴν νὰ μὴ ἐγκαταλείψῃ τὸ ἔργον τοῦτο. Ἐὰν ἡ πρώην Κυβέρνησις δὲν ἤθελεν ἀρχίσει τὸ ἔργον, καταστρέφουσα τὴν γέφυραν, θὰ ἦτο ἄλλο πρᾶγμα, καὶ πρῶτον δὲν ἤθελεν αἰσθανθῆ τόσον τὴν ἔλλειψιν ὁ τόπος καὶ πρὸ πάντων τὸ ἐμπόριον, ἀλλ’ οὔτε ἤθελον καταστραφῆ τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν μου· ἀλλ’ ἀφοῦ ἅπαξ κατεκρημνίσθη ἡ γέφυρα, διὰ τῆς ὁποίας ἡνοῦτο ἡ Στερεὰ μετὰ τῆς Εὐβοίας, δὲν πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὸ μέσον τὸ ἔργον. Μέχρι τινὸς, Κύριοι, ὑπῆρχε μία σχεδία, διὰ τῆς ὁποίας καὶ τὰ ζῶα εἰσήρχοντο εἰς τὴν Εὔβοιαν, καὶ δι’ αὐτῆς ἐξήρχοντο, συγχρόνως δὲ καὶ τὸ ταχυδρομεῖον καὶ αἱ ἀνάγκαι τοῦ ἐμπορίου δι’ αὐτῆς ἐξετελοῦντο· ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ αὐτὴ ἡ σχεδία κατεστράφη πρὸ ἑνὸς μηνὸς, διὰ νὰ ἐπισκευασθῇ δὲ μόνον, χρειάζονται 5 χιλιάδες δραχμῶν. Οὔτε λοιπὸν τὰ ἰδιωτικὰ μέσα δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ὕπαρξιν συγκοινωνίας. Ἡ Χαλκὶς, ἤτοι ἡ πρωτεύουσα τῆς Εὐβοίας, ἀφ’ ἧς ἐγένετο ἡ γέφυρα αὕτη, ἤρχισε νὰ καταστρέφηται ἐμπορικῶς, τὸ δὲ ἐμπόριόν της, νὰ φθίνῃ· καὶ τοῦτο, διότι δὲν ἠδύναντο πλέον, ἕνεκα τοῦ στενοῦ τοῦ πορθμοῦ, νὰ εἰσέρχωνται μεγάλα πλοῖα· ἐνῷ δὲ ἄλλοτε ἦτο τὸ κέντρον τοῦ ἐμπορίου ὅλου τοῦ νομοῦ, ὡς καὶ τῆς Λαμίας, Στυλίδος καὶ λοιπῶν μερῶν, μέχρις αὐτοῦ τοῦ Βώλου, σήμερον δυστυχῶς ὑποφέρει τὸ ἐμπόριόν της δεινῶς, οἱ δὲ ἄνθρωποι τοῦ τόπου ἐδυστύχησαν. Ἐὰν λοιπὸν δὲν σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον, καὶ τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν μου θὰ ὑποστῶσι μεγάλην βλάβην καὶ τὰ τοῦ Δημοσίου πανωλεθρίαν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς καταστάσεως ταύτης, ἀλλὰ νὰ σπεύσῃ εἰς διόρθωσιν αὐτῆς, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ εὐχὴ καὶ ἡ παράκλησις ὅλου τοῦ νομοῦ Εὐβοίας· πρέπει ὅμως ν’ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν τῆς πιστώσεως εἰς 400 χιλιάδας δραχμῶν.

§151ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅπως γνωρίζει ἡ Βουλή, ἡ εὔρυνσις τοῦ πορθμοῦ Εὐρίπου δὲν γίνεται διὰ δαπάνης τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ γίνεται διὰ δαπάνης ἰδιαιτέρου ταμείου, τὸ ὁποῖον ἔχει τὰ ἔσοδά του καὶ εἰς τὸ ὁποῖον διὰ νόμου ἐπετράπη ἡ συνομολόγησις δανείου 1,300,000· δὲν πρόκειται ἑπομένως περὶ πιστώσεως πρὸς δαπάνην, πρόκειται περὶ πιστώσεως πρὸς προκαταβολήν· τὸ Δημόσιον προκαταβάλλει εἰς τὸ ἰδιαίτερον τοῦτο ταμεῖον, μέχρις ὅτου τὸ ταμεῖον αὐτὸ συνομολογήσῃ τὸ δάνειον καὶ ἐπιστρέψῃ τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου προκαταβληθέν. Σήμερον ἀσχολούμεθα εἰς τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου, πιθανὸν δὲ νὰ μὴ συνομολογήσωμεν μεμονωμένως τοῦτο, ἀλλὰ συνδεδεμένον μετ’ ἄλλων δανείων ὁμοειδῶν ἔργων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἡ ἀνάγκη τῆς πιστώσεως ταύτης ἐπαρουσιάσθη καὶ ἐξ ἑτέρας αἰτίας· ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις δὲν συνέταξεν ἐγκαίρως τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ταμείου τούτου, δὲν ἦτο δυνατὸν ἑπομένως εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ταμείου τούτου νὰ γείνῃ ἡ δαπάνη, διότι δὲν ὑπῆρχεν ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος, σήμερον ὅμως θὰ συνταχθῇ καὶ ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος, καὶ θὰ ἐπιδιώξωμεν καὶ τὴν πραγματοποίησιν τῶν πόρων τοῦ δανείου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου θὰ συνταχθῇ ὁ προϋπολογισμός. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἔχωμεν δυσκολίαν ὑπὸ τὸν ἴδιον χαρακτηρισμὸν τῆς πιστώσεως νὰ παραδεχθῶμεν καὶ αὔξησιν τῆς πιστώσεως ταύτης, διότι δὲν πρόκειται περὶ δαπάνης τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ περὶ ἁπλῆς ἀδείας τῆς Βουλῆς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως προκαταβάλῃ εἰς τὸ ταμεῖον αὐτό. Ἐὰν ἑπομένως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐβοίας συνάδελφος νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ προσδιορίσωμεν αὐτὴν εἰς 400,000 δραχμὰς, ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι δὲν θὰ τὰς διαθέσωμεν, ἐὰν δὲν ἦναι ἀνάγκη, δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ποσὸν τοῦτο.

§152ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπαναλαμβάνει καὶ σήμερον ὅσα ἐκ τῶν ὑπουργικῶν ἑδωλίων ἐῤῥήθησαν κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, τουτέστιν, ὅτι ἐμποδίζεται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν πληρωμὴν ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως προϋπολογισμοῦ, καὶ τοῦτο, ἐκ τοῦ διατάγματος τοῦ κανονίζοντος τὴν οἰκονομικὴν διαχείρησιν τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου· ἀλλὰ τὸ διάταγμα ῥητῶς ἐπιτρέπει τὴν πληρωμὴν, ὁρίζον ἐν ἄρθρῳ 3ῳ, ὅτι, ἕως οὗ ὁ προϋπολογισμὸς κυρωθῇ, γίνεται καὶ ἄνευ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ δαπάνη· ἰδοὺ δὲ ἡ διάταξις (ἀναγινώσκει): «Τὰ μέχρι τῆς κυρώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκδοθέντα καὶ ἐκδοθησόμενα ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης χρηματικὰ ἐντάλματα δι’ ἔξοδα τοῦ τρέχοντος ἔτους θέλουσι καλυφθῇ δι’ ἐπιτροπικοῦ ἐντάλματος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.» Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι ἐκδεδομένος, ἐκδίδονται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς χρηματικὰ ἐντάλματα, ἅτινα θέλουσι καλυφθῆ δι’ ἐπιτροπικοῦ ἐντάλματος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν· ἑπομένως ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀναμένῃ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἡ σύνταξις τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ἔργον ὡρῶν, διότι δὲν πρόκειται περὶ προϋπολογισμοῦ εἰσαχθησομένου εἰς τὴν Βουλήν, παραπεμφθησομένου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ κατόπιν συζητηθησομένου ἐνταῦθα, πρόκειται περὶ προϋπολογισμοῦ κυρωθησομένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· κατέχον ἄρα τὸ Ὑπουργεῖον τὴν σύμβασιν περὶ τῆς διαπλαντύνσεως τοῦ πορθμοῦ καὶ πάντα τὰ ἄλλα στοιχεῖα, ἀρκεῖ ὅπως καταστρώσῃ ταῦτα ἐν πίναξι, ἵνα ἔχῃ τὸν προϋπολογισμόν, οὗτινος ἄλλως ἐπιτρέπεται διαρκούσης τῆς χρήσεως ἡ διὰ πιστώσεων ἀναπλήρωσις κατὰ τὸ σύστημα τοῦ λογιστικοῦ τοῦ Κράτους. Οὐδὲ ὑπάρχει τις δυσχέρεια ὡς πρὸς τὰ τοῦ χρήματος, εἴτε τὸ δάνειον πρόκειται νὰ γείνῃ ἠνωμένον, εἴτε κεχωρισμένον· διότι, ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, ἡμεῖς σκοπὸν εἴχομεν νὰ λάβωμεν τὸ χρῆμα ἐξ ἐντόκων γραμματίων, ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θέλῃ νὰ πράξῃ τοῦτο, ὑπάρχει τις ἀμφιβολία, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἢ ἄλλη Τράπεζα θέλει προθύμως καταβάλει τὸ κεφάλαιον τοῦ δανείου, προκειμένου μάλιστα περὶ ποσοῦ μόλις 600,000 δραχμῶν; Τὸ δάνειον θὰ ἦναι ἐν συνόλῳ 300,000, ἀλλ’ αἱ δαπάναι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο δὲν θὰ ὑπερβῶσι τὸ ἥμισυ βεβαίως, ἐγὼ δὲ τοὐλάχιστον εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὰ ἐνταῦθα πιστωτικὰ καταστήματα θὰ σπεύσωσι νὰ προσφέρωσι τὰ τοῦ δανείου, πειθόμενος ἐξ ἧς ἔσχον πείρας τῆς πολλῆς δυσαρεσκείας, ἣν ᾐσθάνετο ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὁσάκις προσεκαλοῦμεν αὐτήν, ἵνα ἀποδίδῃ εἰς ἐξόφλησιν τοὺς τίτλους τοῦ Δημοσίου· ἀντιθέτως ἄρα λίαν εὐχαρίστως θέλει δεχθῆ νέους τίτλους τοῦ Δημοσίου· τοιοῦτοι δὲ εἶναι οἱ τοῦ δανείου τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου, ὡς ἐκδιδομένου ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους. Ἐὰν ἄρα ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θέλῃ νὰ ἀσπασθῇ τὸ σύστημα, ὅπερ ἡμεῖς εἴχομεν προτιμήσει, ἀρκεῖ αὐτῷ, ἵν’ ἀποταθῇ πρὸς τὰς Τραπέζας, καὶ παρ’ αὐτῶν λάβῃ τὸ ποσὸν, τὸ ἀναγκαῖον διὰ τὰ ἐκτελεσθέντα καὶ ἐκτελούμενα ἔργα, ἐπὶ βραχείᾳ διορίᾳ, ἐπιφυλαττόμενος, ὅταν γένηται τὸ μεγαλύτερον δάνειον, ἐν αὐτῷ νὰ περιλάβῃ καὶ τὸ κεφάλαιον τοῦ προσωρινοῦ τούτου δανείου. Πάντως δὲ δύναται σήμερον ἄνευ τοῦ νόμου, ὃν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἢ νὰ προκαλέσῃ τὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κύρωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἔργων τῆς διαπλατύνσεως τοῦ πορθμοῦ, ὅπερ, ὡς εἶπον, εἶναι ἔργον ὀλίγων ὡρῶν, ἢ νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς ἀποτίσεως τῶν ἐξόδων ἐπὶ τοῖς ἐκτελεσθεῖσι καὶ τοῖς ἐκτελουμένοις ἔργοις κατὰ τὰ ἐν ἄρθρῳ 3ῳ τοῦ διατάγματος, τῷ ἀφορῶντι ἀκριβῶς εἰς ταύτην τὴν περίπτωσιν· διότι, προβλέποντες ὅτι θὰ ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ θέλωμεν ν’ ἀναβάλωμεν τὸν ὁριστικὸν κανονισμὸν τοῦ θέματος, περιελάβομεν ἐν τῷ διατάγματι τὸ ἄρθρον, ὅπως ἐν τῷ μεταξὺ ὑπάρχῃ λογιστικὴ διάταξις περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐνεργείας τῶν πληρωμῶν.

§153ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡμεῖς βεβαίως δὲν συμφωνοῦμεν, ὅτι πρέπει νὰ προμηθευθῶμεν χρήματα δι’ ἐντόκων γραμματίων· διότι τὰ ἔντοκα γραμμάτια θεωροῦμεν ὡς προσδιωρισμένα δι’ ὑπηρεσίαν ταμιακὴν ὡρισμένην τοῦ Δημοσίου. Δὲν παραδεχόμεθα ὡσαύτως, ὅτι εἶναι καλὸν διὰ τὴν εὔρυνσιν τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου νὰ καταφύγωμεν εἰς αἴτησιν προσωρινοῦ δανείου παρὰ ταῖς Τραπέζαις; Βεβαίως ἡ εὕρεσις δανείου ὑπὲρ τοῦ Εὐρίπου εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια εἶναι εὐκολωτάτη, δὲν ἐγκρίνομεν ὅμως τοῦτο, καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἀναπτύξω διατὶ δὲν τὸ ἐγκρίνομεν. Δὲν ἐγκρίνομεν νὰ συνομολογήσωμεν δι’ ἓν ἕκαστον τῶν ἔργων ἓν ἰδιαίτερον δάνειον· νομίζομεν ὅτι ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν γενικώτερον μέτρον καὶ ὁδηγηθῶμεν ὑπὸ γενικωτέρας σκέψεως, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ σύνολον τῶν δημοσίων ἔργων καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑπερόγκων βαρῶν καὶ ὑπερόγκων ὑποχρεώσεων, ἀπέναντι τῶν ὁποίων εὑρισκόμεθα. Διὰ τοῦτο ἐθεωρήσαμεν καλλιτέραν καὶ ὀρθοτέραν τὴν προκαταβολὴν παρ’ αὐτοῦ τοῦ δημοσίου ταμείου τοῦ ποσοῦ τοῦ ὡρισμένου πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου, μέχρις ὅτου δυνηθῶμεν νὰ καθορίσωμεν καὶ νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον τῆς ἐφαρμογῆς γενικωτέρας ἰδέας περὶ τῆς ἀνταποκρίσεως τοῦ Δημοσίου πρὸς τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβε. Τὸ ζήτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν τὸ ἀναφέρω ὡς ἀπόλυτον παρεμπόδισιν, διότι ἠδυνάμεθα ἴσως νὰ προβῶμεν εἰς τὴν πληρωμήν. Ἀλλὰ πῶς ἠθέλομεν πράξει τοῦτο ἄνευ πιστώσεως; ἠθέλομεν τὸ πράξει κατὰ τρόπον αὐθαίρετον· τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιδοκιμάζομεν. Ἔπρεπε νὰ δοθῇ πίστωσις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, εἰδικὴ ἄδεια, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ προκαταβάλῃ εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Εὐρίπου. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ νομοσχέδια: αʹ) Περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ ΧΞΔʹ νόμου τῆς 27 Δεκεμβρίου 1877 καὶ περὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ ἄρθρου 87 τοῦ ΧΜΗʹ νόμου τῆς 17 Σεπτεμβρίου 1877 περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν, καὶ βʹ) Περὶ ἐγκρίσεως καὶ ἐπικυρώσεως ἀτμοπλοϊκῆς συμβάσεως μετὰ τῆς ἐν Λονδίνῳ ἑδρευούσης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας «Trident Line». Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐξαγορᾶς ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας τοῦ ἀτμοπλοίου «Σφακτηρίας»).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ δικηγορικῶν συλλόγων.

§155ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ ἀναβληθῇ, κύριε Πρόεδρε, διότι δὲν εἶναι παρὼν ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν κ. Γ. Φιλάρετος.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀδείας πρὸς παραχώρησιν δικαιώματος μεταλλεύσεως ἀργυρούχου βαρυτίνης.

§157ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, οὗτινος ἐπιλαμβανόμεθα τῆς συζητήσεως, κανονίζονται τὰ τῆς παραχωρήσεως δικαιώματος μεταλλεύσεως ἀργυρούχου βαρυτίνης, μεταλλεύματος τέως ἀγνώστου, ἐμφανισθέντος δὲ τὸ πρῶτον ἐν τῇ περιφερείᾳ μεταλλείου τινὸς κατὰ τὰς γενομένας ἐν αὐτῷ ἀνορύξεις. Ὑπάρχει παραχώρησις ἐν τῇ νήσῳ Μήλῳ μεταλλείου γαληνίτου, ἐν τῷ μεταλλείῳ δὲ τούτῳ ἐξωρύσσετο ὀρυκτόν, ὅπερ ἐθεωρήθη παρὰ τῆς ὑπηρεσίας ὡς μὴ ἀναγόμενον εἰς τὸ παρακεχωρημένον εἶδος, καὶ μετά τινα περὶ τούτου ἀμφισβήτησιν ἡ ὑπηρεσία ἐπέμεινε καὶ διεκόπη ἡ ἐξαγωγή. Κατόπιν ἐπέτρεψε τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἐξαγωγὴν ποσοτήτων τινῶν, ὅπως γένωνται δοκιμαί, ἀλλ’ ἐπιφυλαττομένου τοῦ δικαιώματος τοῦ Δημοσίου, ἵνα ἐπιβάλῃ ἐπὶ τῶν ποσοτήτων τούτων τὴν φορολογίαν, ἥτις ἤθελε νομοθετικῶς κανονισθῆ. Αἱ γενόμεναι δοκιμαὶ ἀπέδειξαν, ὅτι ἡ βαρυτίνη εἶναι βιομηχανικῶς πολύτιμον ὀρυκτόν, ὡς περιέχον ἄργυρον ἐν ἀναλογίᾳ ἀποχρώσῃ, ὅπως ἀπαντᾷ εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ ἀποχωρισμοῦ, καὶ ὡς εὐκόλως ἐξορυσσόμενον, τοὐλάχιστον ἐν τῷ παρόντι, ὅτε τὸ πλουσιώτερον μετάλλευμα παρουσιάζεται πρὸς τὴν ἐπιφάνειαν τῆς γῆς, τὰ δ’ ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν εἶναι τοσούτῳ πτωχότερα, ὅσῳ μᾶλλον ἀπέχουσιν αὐτῆς. Ἐξητάσαμεν τὰ τοῦ περιεχομένου ἐν τῇ βαρυτίνη ἀργύρου ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὰς ἐκβολάδας τοῦ Λαυρίου καὶ τὰς αὐτόθι σκωρίας τῆς ἀρχαίας καμινείας, καὶ ἔγνωμεν, ὅτι ἡ βαρυτίνη εἶναι πολὺ μᾶλλον ἀργυροῦχος τῶν ἐκβολάδων καὶ τῶν σκωριῶν, αἵτινες εἶναι κυρίως μολυβδοῦχοι. Ἐλάβομεν πεῖραν ἐκ τῶν δοκιμασιῶν αὐτῆς τῆς ἑταιρίας, τῆς ἐχούσης τὴν παραχώρησιν τοῦ γαληνίτου, τῶν διαφόρων κατηγοριῶν τοῦ μεταλλεύματος κατὰ λόγον τῆς περιεκτικότητος τοῦ ἀργύρου, ἀναγινώσκω δὲ καὶ ἐν τῇ αἰτιολογικῇ τοῦ νομοσχεδίου ἐκθέσει τὴν μόνην σχεδὸν ἐν αὐτῇ ἀνακοίνωσιν περὶ τῆς βιομηχανικῆς ἀξίας τοῦ μεταλλεύματος, ὅτι «καθ’ ἃς ἔχει ἡ Κυβέρνησις πληροφορίας, τὰ διὰ τῆς προσωρινῆς ἀδείας τῆς πρώην Κυβερνήσεως ἐξαχθέντα μεταλλεύματα περιεῖχον κατὰ μέγα μέρος τριακόσια ἕως πεντακόσια γραμμάρια ἀργύρου τὰ 70% τοῦ ὅλου ἐξαγομένου ποσοῦ αὐτῶν, 30% δὲ ἀπὸ 600 μέχρι 1000 γραμμαρίων ἀργύρου καὶ 10 τοῖς ἑκατὸν ἀπὸ 1000 καὶ ἄνω γραμμαρίων». Τοῦτο προδήλως δὲν εἶναι ἀκριβὲς κατὰ γράμμα, διότι 70% καὶ 30% καὶ 10% εἶναι 110%. Ἡμεῖς ἔχομεν ἐπίσης πληροφορίας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ταύτας δὲ ἀνακοινῶ πρὸς ὑμᾶς ἐξ ἰδίων μου σημειώσεων, εἰλημμένων πρὸ τῆς ἐκ τοῦ Ὑπουργείου ἀποχωρήσεώς μου (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ ἑκατὸν τόννων ἀργυρομιγῶν ὀρυκτῶν τῆς Μήλου 28 τόννοι ἀπεδείχθησαν περιέχοντες 200 γραμμάρια ἀργύρου ἐπὶ πλέον, 25 τόννοι 300 γραμμάρια, 13 τόννοι 400 γραμμάρια, 18 τόννοι 500 γραμμάρια, 8 τόννοι 700 γραμμάρια, 7 τόννοι 1000 γραμμάρια καὶ 1 τόννος 2000 γραμμάρια.» Ἐκ τούτων καταφαίνεται, ὅτι τὰ περιεκτικότητος 1000 καὶ 2000 γραμμαρίων κατὰ τόννον εἶναι ἐλάχιστα, πτωχότερα δὲ εἶναι τὰ πλεῖστα, ἀφοῦ 28 τόννοι ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν περιέχουσι τὸν ἐλάχιστον ὅρον τῶν βιομηχανικῶς ἐκμεταλλευσίμων, ἤτοι 200 γραμμάρια, 25 δὲ τόννοι ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν περιέχουσι 300 γραμμάρια, ἐξ οὗ ὅρου ἄρχονται ὄντα ἐκμεταλλεύσιμα οὐ μόνον ἀζημίως, ἀλλὰ καὶ ἐπικερδῶς. Ὁπωσδήποτε ὁ μέσος ὅρος περιεκτικότητος τῶν ἀπὸ 200 γραμμαρίων καὶ ἄνω εἶναι 419 γραμμάρια κατὰ τόννον. Ἤδη ἐξεταστέον τὰς δαπάνας τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἤτοι τῆς εἰσπράξεως τοῦ μεταλλεύματος καὶ τοῦ ἀποχωρισμοῦ τοῦ ἐν αὐτῷ ἀργύρου. Αἱ δαπάναι εἶναι περίπου 8 δραχμαὶ κατὰ τόννον αἱ τῆς ἐξορύξεως, καὶ περὶ τὰς 15 δραχμὰς αἱ τοῦ ἀποχωρισμοῦ τοῦ ἀργύρου· ἐν συνόλῳ ἄρα 23 δραχμαί, εἰς ἃς προσθετέον τὰ γενικὰ ἔξοδα τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς· ἀλλ’ αἱ 23 αὗται δραχμαὶ, δὲν ἀντιστοιχοῦσιν εἰς τὸ περιεχόμενον 100 τόννων μεταλλεύματος ἀκεραίου, ἀντιστοιχοῦσι μόνον πρὸς τὸν ἀποδιδόμενον ὑπὸ τοῦ μεταλλεύματος ἄργυρον ἐκ τῆς πρὸς ἀποχωρισμὸν κατεργασίας· ἀναλογία δὲ τῆς ἀποδόσεως τοῦ περιεχομένου ἐν τῷ μεταλλεύματι ἀργύρου εἶναι 60% τῶν περιεχόντων ἄργυρον κάτω τῶν 300 γραμμαρίων κατὰ τόννον, 70% τῶν περιεχόντων ἄργυρον ἀπὸ 400 ἕως 700 γραμμαρίων, 85% τῶν περιεχόντων ἄργυρον 1000 γραμμαρίων, καὶ 90% τῶν περιεχόντων ἄργυρον 2000 γραμμαρίων. Τοιαύτας ἔχοντες πληροφορίας περὶ τοῦ μεταλλεύματος, καὶ προκαλούμενοι ὅπως ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ διαθέσεως τῆς βαρυτίνης, ἐνομίσαμεν, ὅτι αἱ μελέται ἔχρηζον συμπληρώσεως, τούτου δ’ ἕνεκα κατὰ τὴν προηγουμένην σύνοδον τῆς Βουλῆς οὐδὲν προετείνομεν εἰς αὐτὴν περὶ τούτου νομοθετικὸν μέτρον. Ἀλλ’ ἤδη ἄνευ μελέτης, ὡς ἀποδεικνύει ἡ εἰσαγωγικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου, βλέπομεν ὑποβαλλομένην πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως παράσχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἄδειαν τῆς συνομολογήσεως συμφωνίας περὶ παραχωρήσεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ὀρυκτοῦ ἐπὶ 50 ἔτη πρὸς οἱονδήποτε καὶ ἐπὶ οἱοισδήποτε ὅροις. Οὐδεὶς τίθεται περιορισμὸς ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι γενήσεται ἡ παραχώρησις διὰ διαγωνισμοῦ ἢ καὶ ἄνευ διαγωνισμοῦ, ὅπερ προκαλεῖ τὴν ἐρώτησιν, διατὶ γίνεται λόγος περὶ τοῦ διαγωνισμοῦ; Λοιπὸν ἄνευ οὐδενὸς ὅρου, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐγγυήσεως ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔχει κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὴν ἄδειαν, ὅπως διαθέσῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς βαρυτίνης πρὸς οἱονδήποτε, καὶ τοῦτο ἐπὶ 50 ἔτη. Τί δὲ ἀναγινώσκω ἐν τῇ αἰτιολογικῇ τοῦ νομοσχεδίου ἐκθέσει; (ἀναγινώσκει): «Ἐπειδὴ οὔτε ἡ φύσις τοῦ νέου μεταλλεύματος, οὔτε ἡ περιεκτικότης αὐτοῦ εἰς ἄργυρον εἶναι ἐπαρκῶς γνωστὴ ἐπὶ τῶν διαφόρων μερῶν τῆς ἐπιφανείας, πολλῷ δ’ ἧττον εἰς τὰ βαθύτερα αὐτῆς στρώματα», ἐθεωρήθη συμφέρον νὰ τεθῇ εἰς τὴν πρὸς μετάλλευσιν παραχώρησιν ὁ περιορισμὸς τῆς διαρκείας εἰς 50 ἔτη, «ὅπως δοθῇ ὁ χρόνος πρὸς ἀκριβεστέραν ἐπιστημονικὴν ἐξέτασιν τῶν μεταλλούχων μερῶν». Ἀλλὰ μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν 50 ἐτῶν πιστεύω, ὅτι τὰ μεταλλοῦχα ταῦτα μέρη θὰ παύσωσιν ὄντα μεταλλοῦχα, διότι ἡ ἑταιρία, ἥτις θέλει λάβει τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, βεβαίως θέλει φροντίσει, ὅπως ἐξαντλήσῃ τὸ ὀρυκτόν.

§158ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ὅλην τὴν νῆσον.

§159ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχει ὁλόκληρος ἡ νῆσος τὸ μετάλλευμα. Πρῶτον ὑπετέθη, ὅτι μόνον ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ μεταλλείου τῆς ἑταιρίας Σίφνου καὶ Εὐβοίας ὑπῆρχεν, ἔπειτα ἀνευρέθη καὶ κατὰ τὰς θέσεις Ἀγρηλλαῖς καὶ Παλογῆ καὶ ἐν τῇ νήσῳ Κιμώλῳ καὶ ἐν τῇ νήσῳ Πολυαίγῳ. Τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ἡμεῖς ἡτοιμάζομεν, θὰ ἐστηρίζετο ἐπὶ ὅλως ἀλλοίων βάσεων τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ, θεμέλιον δὲ τοῦ ἡμετέρου νομοσχεδίου θὰ ἐτίθετο ἡ ἀρχὴ τοῦ διαγωνισμοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαύτη ἐπιχείρησις νὰ ἐπιτραπῇ ἄλλως ἢ διὰ διαγωνισμοῦ. Τὸν διαγωνισμὸν εἴχομεν θέσει ὡς βάσιν τῶν προτάσεων ἡμῶν περὶ ἐκχωρήσεως τῆς σμύριδος, τὸν διαγωνισμὸν θ’ ἀνέγραφε καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ παρουσιαζόμενον περὶ τῆς βαρυτίνης· ἀλλὰ δὲν ἐθεωροῦμεν τὸν διαγωνισμὸν μόνον ὡς ἀποχρῶσαν ἐγγύησιν, δὲν θὰ ἤρκει ἡ ἐν τῷ νόμῳ διάταξις, καθ’ ἣν ὁ τελευταῖος ἐν τῷ διαγωνισμῷ ὑπερθεματιστὴς θὰ ἐλάμβανε τὴν παραχώρησιν· εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν θ’ ἀνῆκε καὶ ὁ κανονισμὸς τῶν βάσεων τοῦ διαγωνισμοῦ διὰ καθορισμοῦ κλίμακος φορολογικῶν ὅρων κατὰ λόγον τοῦ ἐν τῷ μεταλλεύματι περιεχομένου ἀργύρου διεξαγομένου τοῦ ὑπερθεματισμοῦ ἐπὶ τοῦ ποσοστοῦ τῆς προσαυξήσεως τῶν κατὰ τὴν κλίμακα φορολογικῶν ὅρων. Πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῆς κλίμακος τῶν φορολογικῶν ὅρων πολλὰ ἔδει νὰ ἐξακριβωθῶσιν, ἡ δὲ περὶ τὴν ἐξακρίβωσιν ταύτην ἐργασία ὑπηγόρευσε τὴν μὴ ἐπίσπευσιν τοῦ ὁριστικοῦ καταρτισμοῦ καὶ τῆς εἰσηγήσεως νομοσχεδίου. Θὰ ἐπροτιμῶμεν ὅπως, εἰ δυνατὸν, ὁ ὅρος τοῦ φόρου κανονίζηται ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον τοῦ ἀργύρου, ἀλλ’ ἐπειδὴ πάντως ἐν τῇ φορολογίᾳ ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου ἡ καθαρὰ πρόσοδος ἐνδεικνύει τὸ μέτρον τοῦ φόρου, ἀναγομένου εἰς τὴν ἀκαθάριστον ἐπὶ τῇ βάσει σταθερᾶς ἐκτιμήσεως τῶν ἐξόδων, οἱ παράγοντες οὗτοι τῆς φορολογικῆς κλίμακος ἐπήγοντο τὴν ἀνάγκην μελετῶν, ὧν τὰ πορίσματα θ’ ἀνεκοινοῦντο πρὸς τὴν Βουλὴν συνάμα μετὰ τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δὲν πρέπει ἀνεξετάστως νὰ ἀπεκδύηται τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς καὶ ἄνευ ἀνάγκης διαπιστωμένης νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως προβαίνῃ εἰς παραχωρήσεις, οἷαι αἱ διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινόμεναι, ἄνευ τῶν περιορισμῶν, οὓς ὑπαγορεύει ὁ χαρακτῆρα τῆς ἐπιχειρήσεως, ἥτις πρόκειται νὰ παραχωρηθῇ. Λαμβάνω τὸ νομοσχέδιον ἀνὰ χεῖρας καὶ ἀναγινώσκω ἐν ἄρθρῳ 1ῳ: «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τῇ προηγουμένῃ ἀποφάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ παραχωρήσῃ ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, μὴ ὑπερβαῖνον τὰ 50 ἔτη, δικαίωμα μεταλλεύσεως ἀργυρούχου βαρυτίνης ἐπὶ ὡρισμένων ἐκτάσεων τῶν νήσων Μήλου, Κιμώλου καὶ Πολυαίγου». Δηλαδὴ παντοῦ, ὅπου ὑπάρχει βαρυτίνη, ἐφ’ ὅσον σήμερον γινώσκομεν τὰ περὶ αὐτῆς, ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ μόνῃ τῇ ἐγκρίσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ παραχωρήσῃ αὐτὴν πρὸς ἐκμετάλλευσιν ἐπὶ 50 ἔτη, ὑφ’ οὓς αὐτὸς κρίνῃ συμφέροντας ὅρους. Ἡμεῖς ἔχομεν νομοθεσίαν περὶ μεταλλείων, ἣν ἠρύσθημεν ἐκ τῆς νομοθεσίας ξένων Κρατῶν καὶ ἥτις ἐλειτούργησε κάκιστα. Καίτοι ἡ νομοθεσία αὕτη περιβάλλει διά τινων ἐγγυήσεων τὴν παραχώρησιν τῶν μεταλλείων, διότι καὶ Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον συμπράττει εἰς τὴν παραχώρησιν, καὶ ὑποχρεώσεις ἐπιβάλλονται εἰς τοὺς αἰτουμένους τὰς παραχωρήσεις, ἀπεδείχθησαν ὅμως αἱ ἐγγυήσεις αὗται, αἱ ἀλλαχοῦ ἐπαρκεῖς, ἀτελεσφόρητοι ὅλως παρ’ ἡμῖν· ἡ ἐκτέλεσις τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου ἀπεδείχθη ἐπαγομένη τῶν μεταλλείων τὴν παραχώρησιν εἰς τοὺς ἀκαταλληλοτέρους. Ὅστις σπεύδων προελάμβανε νὰ ἐγγράψῃ πρῶτος αἴτησιν ἐλάμβανε τὴν παραχώρησιν τοῦ μεταλλείου, ὅπερ κατόπιν ἐξεχώρει εἰς ἑταιρίαν, ἐπιφυλάττων ὑπὲρ ἑαυτοῦ ὡς ἀντίτιμον τῆς ἐκχωρήσεως πάντα τὰ δικαιώματα, ἐξ ὧν χάριν τῆς ἐπιχειρήσεως εἶχε παραιτηθῆ τὸ Δημόσιον. Αὕτη ὑπῆρξεν ἡ ἔννοια τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ μεταλλείων, τοῦ παρ’ ἡμῖν κειμένου, καὶ διὰ τοῦτο ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐπειγούσης προνοίας ἔργον ἐπετέλεσεν, ἀπαγορεύσασα τὴν παραχώρησιν μεταλλείου ἄνευ νόμου. Ἐπέτρεψεν ὁ περὶ τούτου νόμος τὴν λειτουργίαν τοῦ ἀρχικοῦ μόνον περὶ τὴν διεξαγωγὴν τῶν προπαρασκευαστικῶν ἐργασιῶν καὶ διατυπώσεων, ἀλλ’ ἀπῄτησεν ὅπως πρὸ τῆς παραχωρήσεως τοῦ μεταλλείου ἐκδοθῇ νόμος. Ἔκτοτε δὲν ἐζητήθησαν παραχωρήσεις μεταλλείων, διότι, ἀπαιτουμένης πρὸς τὴν παραχώρησιν τῆς ψηφίσεως νόμου, ἡ δημοσία συζήτησις θὰ προεκάλει τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐπαρκείας τοῦ αἰτουμένου τὴν παραχώρησιν πρὸς τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς θ’ ἀνελάμβανεν, ἑπομένως δὲ καὶ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ὅρων, ὑφ’ οὓς θὰ ἐλειτούργει τὸ μεταλλεῖον, καὶ πάντων, ὅσα ὁ νόμος ὁ γαλλικὸς, ὁ καὶ παρ’ ἡμῖν εἰσηγμένος, ὑποθέτει ὡς τετελεσμένα. Αἱ τέως παραχωρήσεις ἐγένοντο πᾶσαι ἄνευ σπουδαίας μελέτης περὶ τοῦ μεταλλείου, ἄνευ μεταλλομαστεύσεων καὶ δοκιμῶν τοῦ ὀρυκτοῦ, συνήθως δὲ καὶ ἄνευ τῆς βεβαιότητος, ὅτι ὑπῆρχε τὸ μεταλλεῖον ἐν τῇ παραχωρουμένῃ ἐκτάσει. Ἐπὶ τούτοις ἐψηφίσθη νόμος, ἀπαγορεύσας τὴν ὁριστικὴν παραχώρησιν μεταλλείου κατὰ τὰ τέως κείμενα, καὶ ἀπαιτήσας ὅπως πρὸς τῇ ἐκπληρώσει τῶν διατυπώσεων τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου ἐπέλθῃ καὶ νομοθετικὴ κύρωσις τῆς παραχωρήσεως. Ἤδη πρόκειται περὶ μεταλλεύματος ὑποσχομένου ἀπόδοσιν ἀνωτέραν τῆς τῶν συνήθων μεταλλείων, πρόκειται περὶ ἀργυρείου, περὶ πτωχοῦ μὲν ἀργυρείου, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε περὶ μεταλλεύματος περιέχοντος ἄργυρον, ἀποχωριζόμενον αὐτοῦ διὰ δαπάνης οὐχὶ ὑπερβολικῆς. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ τὴν παραχώρησιν τοιούτου μεταλλείου ἐπὶ 50 ἔτη ἄνευ διαγωνισμοῦ καὶ ἄνευ κανονισμοῦ τῶν βάσεων, ἐφ’ ὧν ὁ διαγωνισμὸς θέλει κριθῆ; Περιορισμὸς σπουδαιότατος, ἐν τῷ νόμῳ ἀναγραπτέος, εἶναι καὶ ὁ κατ’ ἀνώτατον ὅρον περιεχόμενος ἐν τῷ παραχωρουμένῳ μεταλλεύματι ἄργυρος· διότι, ἐὰν μὴ θέσωμεν τὸν περιορισμὸν τοῦτον, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἀποδειχθῇ ἡ βαρυτίνη, ἡ παρουσιαζομένη ἤδη ὡς πτωχὸν ἀργυρεῖον καὶ ὡς τοιαύτη παραχωρουμένη εἰς ἐκμετάλλευσιν, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν αὐτὴν ἀποδεικνυομένην βραδύτερον μετάλλευμα πλούσιον, ὅπερ δὲν θὰ παρεχωρεῖτο ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ὅροις, ἂν ἐξ ὑπαρχῆς ἦτο γνωστόν, ὡς τοιοῦτον. Ἡ ἐπιφύλαξις ἄρα, ὅτι τὸ μετάλλευμα δὲν θεωρεῖται περιλαμβανόμενον ἐν τῇ παραχωρήσει, ὅταν περιέχῃ ἄργυρον ἐπέκεινα ὅρου τινὸς, οἷον 900 γραμμαρίων κατὰ τόννον ἢ καὶ χιλίων γραμμαρίων, εἶναι ἀπαραίτητος εἰς ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ ἀργυρομιγὲς ὀρυκτὸν, τὸ νῦν ἐμφανιζόμενον ὡς πτωχὸν ἀργυρεῖον, ἤθελέ που ἐπὶ τῆς νήσου ἐμφανισθῆ ὡς ἄρτιον ἀργυρεῖον. Ὡς εἶπον, εἶναι ἀπόλυτος ἡ ἀνάγκη, πρὶν ἢ ψηφισθῇ τοιοῦτο νομοσχέδιον, νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ, πῶς ἔχουσι τὰ περὶ τούτων, καὶ πληροφορηθῇ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν πρέπει νὰ κανονισθῶσι τὰ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ἀναδεχθησομένου τὴν ἐκμετάλλευσιν. Ὁ ὅρος τοῦ φόρου ἔσται ἀντικείμενον τοῦ διαγωνισμοῦ, ἀλλ’ ἡ διαβάθμισις τῶν μεταλλευμάτων ἐν φορολογικῇ κλίμακι κατὰ λόγον τοῦ περιεχομένου ἀργύρου, καὶ ἡ ἀπόφασις ἂν κατὰ λόγον τοῦ ἀκαθαρίστου ἢ τοῦ καθαροῦ ἐσόδου θέλῃ ἐπιβάλλεσθαι ἡ φορολογία, ταῦτα ἀνήκουσι προδήλως εἰς κανονισμὸν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ταῦτα λέγω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, τῶν δὲ λεπτομερειῶν δὲν ἐπιλαμβάνομαι, καίτοι ἔχω πολλὰ νὰ εἴπω· προκαλῶ δὲ μόνον τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τ’ ἀφορῶντα εἰς τὰ δικαιώματα τῶν κυρίων τῆς ἐπιφανείας, τὰ διὰ τοῦ ἄρθρου 3 καταργούμενα. Κατὰ τὸν νόμον περὶ μεταλλείων ὁ κύριος τῆς ἐπιφανείας ἐν τῇ περιφερείᾳ παραχωρουμένου μεταλλείου ἀναγνωρίζεται ὡς ἔχων δικαίωμα συμμετοχῆς εἰς τὸ καθαρὸν ἔσοδον αὐτοῦ, κανονισθείσης ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ νόμου. Ἴσως ἐπιτρέπεται εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ κανονίσῃ τὸ δικαίωμα ἄλλως· τοῦτο εἶναι ζήτημα· ἀλλ’ ἡ κατάργησις τοῦ δικαιώματος τοῦ κυρίου τῆς ἐπιφανείας ἀποτελεῖ νομίζω δήμευσιν. Ἡ θεωρία τοῦ ἡμετέρου νόμου περὶ μεταλλείων, ἢ μᾶλλον τοῦ νόμου τοῦ γαλλικοῦ, ὃν ἀντεγράψαμεν ἡμεῖς, εἶναι ὅτι τὰ μεταλλεύματα ἀνήκουσιν ἀφῃρημένως εἰς τὸν κύριον τῆς ἐπιφανείας· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἐκμετάλλευσις διαφέρει τῇ πολιτείᾳ, αὕτη, ἐνῷ ἀναγνωρίζει τὴν κυριότητα περιλαμβάνουσαν τὰ ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν, ὡς καὶ τὰ ἐπ’ αὐτῆς, λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης, παραχωρεῖ εἰς τὸν καταλληλότερον τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἐπιφυλάττουσα ὑπὲρ τοῦ κυρίου τῆς ἐπιφανείας ποσοστὸν τοῦ καθαροῦ ἐσόδου τῆς ἐκμεταλλεύσεως εἰς ἀποζημίωσιν τοῦ ἀφαιρεθέντος δικαιώματος. Τὸ νομοσχέδιον ἐκτρέπεται τῆς ἀρχῆς ταύτης, κανονίζον ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης τῆς ἐπιφανείας οὐδὲν ἔχει δικαίωμα ἀποζημιώσεως, εἰμὴ μόνον ἐν περιπτώσει βλάβης ἢ καταλήψεως τῆς ἐπιφανείας ὑπὸ τῶν ἔργων τῆς μεταλλεύσεως, ὅπερ εἶναι θέμα ὅλως διάφορον τοῦ παρ’ ἐμοῦ ἐνδεικνυομένου. Ἀλλὰ περιττὸν ὑπολαμβάνω, ὅπως ἐνδιατρίψω ἤδη εἰς τὰ περὶ τούτου, ἐλπίζων ὅτι θέλει πεισθῆ ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς ἀνάγκης ὅπως ἀνακοπῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ἕως οὗ προσκομίσῃ πληρεστέρας πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ τῇ χορηγήσῃ τοιαύτην ἐξουσίαν περὶ τοσοῦτον πολυτίμου μεταλλεύματος πρὶν ἢ τοὐλάχιστον διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἀξίας αὐτοῦ, περὶ τῶν ὅρων, καθ’ οὓς θὰ γείνῃ ἡ ἐκμετάλλευσις, περὶ τῶν κατὰ τὸν ἀποχωρισμὸν τοῦ ἀργύρου ἀπὸ τῆς ἄλλης ὕλης καὶ ἐν γένει περὶ τῆς σχέσεως τῶν ἐξόδων τῆς ἐκμεταλλεύσεως πρὸς τὰ ἔσοδα τῆς ἐπιχειρήσεως. Ὅτε τὸ πρῶτον διεγνώσθη τὸ μετάλλευμα, εἴχομεν ἀμφιβολίας περὶ τῆς βιομηχανικῆς αὐτοῦ ἀξίας, ἐξήρτητο δὲ κατὰ πολὺ ἡ λύσις τοῦ ζητήματος τῆς ἀξίας τοῦ μεταλλεύματος, ὡς βάσεως βιομηχανικῆς ἐπιχειρήσεως, ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ ἀποχωρισμοῦ τοῦ ἀργύρου τοῦ ἐν τῷ μεταλλεύματι διὰ τῆς ὑγρᾶς μεθόδου. Τὰ πειράματα ἀπέδειξαν, ὅτι διὰ τῆς ὑγρᾶς μεθόδου ἐπιτυγχάνεται ἡ κατεργασία τοῦ ἀποχωρισμοῦ τοῦ πολυτίμου μετάλλου ὑπὸ ὅρους βιομηχανικῶς συμφέροντας τῇ βοηθείᾳ ὕλης, ἣν ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι ἀφθονωτέραν πάσης ἄλλης. Τὸ μόνον ἀπαιτούμενον πρὸς τῷ ὕδατι εἰς τὸν ἀποχωρισμὸν τοῦ ἐν τῷ μεταλλεύματι ἀργύρου εἶναι τὸ μαγειρικὸν ἅλας, ὅπερ αἱ ἀκταὶ τοῦ Κράτους τῇ βοηθείᾳ τοῦ ἡλίου προσφέρουσιν εἰς τὸ Δημόσιον ἐπὶ οἱῳδήποτε ποσῷ καὶ δι’ ἐργασίας ὀλιγοδαπάνου. Τούτων οὕτως ἐχόντων, τὰ τοῦ μεταλλεύματος παρουσιάζονται ὑπὸ ὅρους τὰ μάλιστα εὐνοϊκούς. Νομίζω ἄρα, ὅτι καὶ ὡς πρὸς τὸ μετάλλευμα τοῦτο πρέπει νὰ πράξωμεν ὅ,τι ἐνέδειξεν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ὡς ἀπαραίτητον ἐπὶ τῶν συνήθων μεταλλείων. Ἐπὶ τούτων δὲν ἐπιτρέπει τὴν ὁριστικὴν παραχώρησιν ἄνευ νόμου· ὅπερ προϋποθέτει τὴν εἰς τὴν Βουλὴν ἀνακοίνωσιν πάντων τῶν εἰς τὴν παραχώρησιν ἀναγομένων. Ἐὰν τοῦτο ἀπῄτησεν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία προκειμένου περὶ τῶν συνήθων μεταλλείων, ἀπαραίτητος φαίνεται σήμερον ἡ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προσκόμισις εἰς τὴν Βουλὴν παντὸς τοῦ συντελοῦντος εἰς διαφώτισιν περὶ τῆς ἀξίας τοῦ μεταλλεύματος καὶ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ ἦναι πρέπον νὰ κανονισθῶσι τὰ τῆς παραχωρήσεως. Ὁπωσδήποτε ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει παραδεχθῆ, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ παραχώρησις τοιαύτης περιουσίας τοῦ Δημοσίου, εἰμὴ μόνον διὰ διαγωνισμοῦ. Ἐννοῶ τὴν ἄνευ διαγωνισμοῦ παραχώρησιν, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἐλπίς, ὅτι θὰ κατέλθωσιν εἰς αὐτὸν οἱ καταλληλότεροι· τοῦτο συνέβαινεν ἐπὶ παραχωρήσεων περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμων, ἀλλὰ καὶ ἐν τούτῳ κατέστη ἤδη ἐφικτὸς ὁ διαγωνισμὸς ὑπὸ ὅρους ὠφελίμους, ὡς ἀπέδειξεν ἡ ἐφαρμογή. Πρὸ ἐτῶν ἦτο τοῦτο ἀδύνατον, διότι οἱ ἐργολάβοι παρουσιάζοντο μόνον ἐκτὸς διαγωνισμοῦ, ἀλλ’ ἀφ’ ὅτου ἀνεπτύχθη ὁ τόπος, καὶ ἰδίως περὶ τὰ τῆς δημοσίας πίστεως, αἱ ἑταιρίαι φαίνονται πρόθυμοι νὰ κατέρχωνται εἰς διαγωνισμὸν περὶ τοιούτων ἐπιχειρήσεων. Περὶ τῆς βαρυτίνης ἔχομεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ διαγωνισμός· ἀδικαιολόγητος ἄρα θὰ ἦτο ἡ παροχὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ δικαιώματος τοῦ κανονισμοῦ τῶν τοῦ θέματος, ἀπεριορίστως μάλιστα, ὡς προτείνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπάρχει καὶ ἕτερον θέμα, ὅπερ ἐφ’ ἱκανὸν εἶχεν ἀπασχολήσει ἡμᾶς. Ὡς εἶπον, ἡ βαρυτίνη τὸ πρῶτον διεγνώσθη ἐντὸς τῆς περιφερείας παρακεχωρημένου μεταλλείου, καὶ μάλιστα ἐπί τινα χρόνον ἐγένετο καὶ ἐξαγωγὴ αὐτῆς ὡς γαληνίτου, ἤτοι βαρύτου ἐμπεποτισμένου ὑπὸ ἐνθείου ἀργυρούχου μολύβδου· καὶ τῳόντι περιέχει, ὁ βαρύτης πλὴν τοῦ ἀργύρου καὶ μόλυβδον, ἀλλ’ ἐν ἀναλογίᾳ σχετικῶς μικρᾷ. Μία μάλιστα τῶν δοθεισῶν γεωλογικῶν ἐξηγήσεων, ἡ πιθανωτέρα ἴσως, τῆς παρουσίας τοῦ ἀργύρου ἐν τοῖς βαρυτικοῖς πετρώμασιν, εἶναι, ὅτι τὸ ἐμπότισμα ἦτο ἀρχικῶς ἔνθειος ἀργυροῦχος μόλυβδος, ἀλλ’ ἐκ γεωλογικῶν περιστάσεων ἐπῆλθον ἑνώσεις τοῦ μολύβδου πρὸς ἄλλα ὀξέα, αἵτινες ἐπέτρεψαν εἰς τὰ ὕδατα νὰ παρασύρωσι τὸ πλεῖστον τοῦ μολύβδου, ἀφήσαντα ἐν τῷ βαρύτῃ τὸν ἄργυρον. Ἢ ἐν τῇ περιφερείᾳ παρακεχωρημένου μεταλλείου παρουσία μεταλλεύματος τοιούτου, ἀφοῦ ἐσχηματίσαμεν γνώμην, ὅτι τὸ μετάλλευμα δὲν περιελαμβάνετο ἐν τῇ παραχωρήσει, διότι δὲν ἦτο γαληνίτης, προεκάλει τὴν ἐξερεύνησιν ἑτέρου θέματος, ἂν ἦτο ἀπηλλαγμένη δυσχερειῶν ἡ παραχώρησις τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς βαρυτίνης πρὸς ἄλλον ἢ τὸν ἔχοντα τὴν παραχώρησιν τοῦ μεταλλείου τοῦ γαληνίτου. Ἰδίως πρὸς τὸν διαγωνισμὸν θὰ παρενεβάλλοντο δυσχέρειαι, ἂν ἀνεγνωρίζετο ἡ ὕπαρξις λόγων προτιμήσεως ὑπὲρ τοῦ κεκτημένου τὴν παραχώρησιν, οὐχὶ ἐκ τοῦ νόμου, διότι ὁ νόμος οὐδὲν ἀναγνωρίζει δικαίωμα ὑπὲρ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐκ τοῦ συμφέροντος τῆς πολιτείας εἰς τὴν ἐπιτυχῆ καὶ ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν ἀμφοτέρων τῶν παραχωρήσεων. Ἀλλ’ αὕτη ἡ δυσχέρεια δὲν θὰ παρουσιασθῇ ὡς πρὸς ὅλας τὰς ἐκτάσεις, τὰς ἐκτὸς τοῦ μεταλλείου, αἵτινες ἀπεδείχθησαν περιέχουσαι βαρυτίνην, ὡς πρὸς δὲ τὴν ἔκτασιν τοῦ παρακεχωρημένου μεταλλείου, ἐν ᾧ, ὡς εἶπον, δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου οὐδὲν ἔχει ὁ εἰς ὃν εἶναι παρακεχωρημένον τὸ μεταλλεῖον τοῦ γαληνίτου, εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν ἄλλων ὀρυκτῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τῇ ὑπὸ τοῦ διατάγματος διαγεγραμμένῃ, θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπικαλεσθῇ οὗτος τὸ συμφέρον τῶν ἐπιχειρήσεων ἐν τῇ ἑνώσει ἀμφοτέρων τῶν ἐκμεταλλεύσεων, μόνον ἂν λειτουργῇ σπουδαίως ἡ τοῦ γαληνίτου ἐκμετάλλευσις. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ καὶ ἐπὶ τόπου ἐξέτασις, ἂν, ὡς βεβαιοῦται, ἀπεδείχθη ἀνέφικτος ἡ ἐπιτυχὴς ἐκμετάλλευσις γαληνίτου ἐν τῇ παρακεχωρημένῃ περιφερείᾳ, καὶ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, ἂν ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ γαληνίτου καὶ τῆς βαρυτίνης δύνανται νὰ λειτουργήσωσιν ἀπροσκόπτως, διεξαγόμεναι ἀνεξαρτήτως ἀπ’ ἀλλήλων. Ἡ βαρυτίνη δὲν εἶναι συμπεφυκυῖα μετὰ τοῦ γαληνίτου, ὥστε εἶναι δεκτικὴ ἀνεξαρτήτου ἐκμεταλλεύσεως, ἀλλὰ ζήτημα ὑπολείπεται, μὴ ἦναι τοσοῦτον ἀνάμικτα τὰ μεταλλεύματα τῆς βαρυτίνης μετὰ τοῦ γαληνίτου, ὥστε νὰ καθίσταται ἀδύνατος ἄνευ συγκρούσεως ἡ σύγχρονος ἐκμετάλλευσις ἀνεξαρτήτων ἀπ’ ἀλλήλων ἑταιριῶν. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐθεωρεῖτο ὡς ἐνδεδειγμένον, ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ γαληνίτου ἐν τῇ παρακεχωρημένῃ περιφερείᾳ δὲν εἶναι ἐφικτή, ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει αἴρεται πᾶσα δυσχέρεια ἐν τῷ διαγωνισμῷ, πάντως δὲ οὐδεμία δυσχέρεια παρίσταται πρὸς διαγωνισμὸν περὶ παραχωρήσεως δικαιώματος ἐκμεταλλεύσεως τῆς βαρυτίνης τῆς ἐπὶ ἐκτάσεως ἐκτὸς τῆς περιφερείας τοῦ μεταλλείου. Καὶ τὰ τοῦ ζητήματος ὅμως τούτου προσεπικυροῦσι τὴν ἀνάγκην, ὅπως ἡ Κυβέρνησις διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ πάντων τῶν ἀναγομένων εἰς τὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ καινοφανοῦς τούτου μεταλλεύματος.

§160ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅτε ἤλθομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἓν τῶν ζητημάτων, ἅτινα εὕρομεν ἐκκρεμῆ καὶ μὴ καθαρῶς καθωρισμένα, ἦτο καὶ τὸ τῆς βαρυτίνης, ἧς σχεδὸν ἡ ὕπαρξις ἦτο ἄγνωστος. Μὲ ἐπληροφόρησαν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι ὑπῆρχε τοιοῦτον μετάλλευμα ἐν Μήλῳ, καὶ ὅτι ἐγένετο ἐξόρυξις ποσοῦ ἀνερχομένου εἰς 20,000 τόννους χάριν δοκιμῆς. Ὁμολογῶ ὅτι εἶχον ἀμυδρὰν ἰδέαν περὶ τῆς βαρυτίνης, καὶ δὲν ἐγνώριζον τὴν σημασίαν τοῦ μεταλλεύματος, ἀλλὰ μελετήσας τὸ ζήτημα, ἔμαθον ὅτι ἑταιρία, πολὺ καλῶς γνωρίζουσα τὰ συμφέροντά της, εἶχεν ἄδειαν ἐξορύξεως 20,000 τόννων ἀπὸ ἑξαετίας, ἔκτοτε δὲ δὲν ἔδωσε λογαριασμὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§161ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκρατεῖτο σημείωσις ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως τῶν ἑκάστοτε ἐξαγομένων. Ἄδεια ἐξαγωγῆς πρὸς δοκιμασίας ἐδόθη διὰ τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ, τοῦ ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ μνημονευθέντος, οὐχὶ πρὸ ἕξ ἐτῶν, ἀλλὰ κατὰ τὸ 1887 καὶ 1888, διὰ τέσσαρας χιλιάδας τόννους, καὶ κατὰ τὸ 1889 καὶ 1890 δι’ ἑτέρας 6 χιλιάδας τόννους, ἤτοι ἐν συνόλῳ διὰ δέκα χιλιάδας τόννους· ἡ ἀπόδοσις δὲ τῶν ὀφειλομένων τῷ Δημοσίῳ λόγῳ τῶν ἐξαχθέντων ποσῶν εἴτε ἀδείᾳ τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε καὶ ἄνευ ἀδείας, γενήσεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας κανονισθησομένων, μετὰ τὴν ἔκδοσιν ἄρα τοῦ περὶ τούτου νόμου.

§162ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ὑπηρεσία μοὶ εἶπεν, ὅτι ἐκ τοῦ μεταλλεύματος, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ὁλόκληρον, νομίζω 19,000 τόννων, οὐδεὶς ἐδόθη λογαριασμὸς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ μέρους τῶν λαβόντων τὸ δικαίωμα τῆς λήψεως καὶ μεταφορᾶς τοῦ μεταλλεύματος εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἑνὸς μέρους εἰς τὸ Λαύριον, ὅπως τὸ ἀναλύσωσι διὰ διαφόρων μεθόδων. Τὸ πρῶτον βῆμα, τὸ ὁποῖον ἔκαμα, ἦτο νὰ γράφω καὶ ζητήσω ἀπόδοσιν λογαριασμοῦ παρὰ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὸ μετάλλευμα.

§163ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖοι ἦσαν;

§164ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Σερπιέρης καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν παραχώρησιν τοῦ γαληνίτου. Ἡ πρώτη ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἔλαβον, ἦτο προφορική. Ἦτο δὲ ἡ παράκλησις αὐτῶν, ὅπως μὴ ἐπιδιώξω τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἀλλ’ ὅπως τὴν θεωρήσω ὡς ἓν τῶν συνήθων μεταλλείων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰσχυόντων νόμων παραχωρηθέν. Ἔγραψα καὶ δευτέραν καὶ τρίτην ἐπιστολὴν, καὶ κατόπιν ἔλαβον λογαριασμὸν, πρὸ 8 ἢ 10 ἡμερῶν, τῆς ἀποδόσεως 9,000 τόννων. Ὅταν ἔλαβον τὸν λογαριασμὸν, ἀπήτησα λογαριασμὸν δι’ ὅλον τὸ ποσόν. Σήμερον, πρὸ ὀλίγου, μὲ εἰδοποίησαν, ὅτι ἦλθεν ὁ λογαριασμὸς καὶ τοῦ ὑπολοίπου. Ἡ λῆψις τοῦ μεταλλεύματος τούτου ἤρξατο πρὸ ἕξ ἐτῶν, ἀλλ’ ἔκτοτε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶχεν οὐδεμίαν πληροφορίαν περὶ τῆς ἀποδόσεως τοῦ μεταλλεύματος, τοῦ ὁποίου ἐλαμβάνετο μὲν σημείωσις, τὸ ὁποῖον ὅμως μετεφέρετο εἰς Λαύριον καὶ εἰς Γαλλίαν ἄνευ οὐδεμιᾶς περαιτέρω γνώσεως καὶ ἐλέγχου ἀπὸ μέρους τοῦ Ὑπουργείου.

§165ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐγὼ ἔφερον ἐδῶ τὰ πορίσματα τοῦ ἐλέγχου.

§166ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τόσῳ δὲ εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν εἶχεν ἡ ὑπηρεσία γνῶσιν, ὥστε ὑπάρχουσι τέσσαρες ἐπιστολαὶ ἐπίσημοι, ὑπογεγραμμέναι πρὸς τὴν ἑταιρίαν, διὰ τῶν ὁποίων ἀπήτει παρ’ αὐτῆς τὸ Ὑπουργεῖον ἀφεύκτως νὰ στείλῃ λογαριασμὸν, διὰ νὰ ὁρισθῇ καὶ τὸ ἀναλογοῦν ποσὸν εἰς τὸ Δημόσιον. Ὡς εἶπον δὲ, μόλις πρὸ ὀλίγου ἐστάλη λογαριασμὸς, δι’ οὗ ἀπεδίδοντο 85,000 φράγκων καθαρὰ ἀπόδοσις τῶν 9,000 τόννων.

§167ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τί θὰ λάβῃ τὸ Δημόσιον;

§168ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι ἀόριστον ἀκόμη.

§169ΔΑΓΡΕΣ. Ἐδόθη ἄνευ παραχωρήσεως;

§170ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸν περὶ μεταλλείων νόμον, ἐπιτρέπεται χορήγησις ἀδείας μεταλλομαστεύσεων, ἑπομένως καὶ ἀδείας ἐξαγωγῆς μεταλλεύματος χάριν μελετῶν. Ἀλλ’ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλισθῶσι καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου εἰς εἴσπραξιν παντὸς ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας κανονισθησομένου φόρου, ὡς καὶ τῶν εἰς αὐτὸ ἀνηκόντων, ὡς κύριον τοῦ ἐδάφους· ταῦτα δὲ ἐξασφαλίσθησαν.

§171ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις εἶχε δικαίωμα νὰ δώσῃ ἄδειαν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ μὴ περιορισθῇ εἰς τὸ νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν διὰ 20,000 τόννους καὶ τὴν χρῆσιν ἐπὶ 6 ἔτη ἄνευ λογαριασμοῦ εἰς τὸ Δημόσιον.

§172ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἔγγραφος συμφωνία;

§173ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἁπλῆ ἄδεια πρὸς δοκιμήν. Περὶ τοῦ μεταλλεύματος τούτου ὑπάρχουσιν ἰδέαι μεγάλως ἀφιστάμεναι ἀλλήλων. Εἶναί τινες, οἱ ὁποῖοι τὸ θεωροῦσιν ὡς πλοῦτον σπουδαῖον, ἄλλοι δὲ, ὡς μόλις ἐκμεταλλεύσιμον. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι τὸ μετάλλευμα τοῦτο, ὅταν περιέχῃ 300 γραμμάρια ἀργύρου ἐπὶ ἑκάστου τόννου, ἀποβαίνει ἐκμεταλλεύσιμον, ἔχομεν δὲ ἐνδείξεις, ὅτι ὑπάρχουσι μέρη μεταλλεύματος, εἰς τὰ ὁποῖα περιέχονται 1000 καὶ ἐπέκεινα γραμμάρια μεταλλεύματος, ἀλλ’ οὐδεμία ὑπάρχει βεβαιότης, ὅτι δὲν ὑπάρχει μετάλλευμα περιέχον καὶ περισσότερα. Αἱ δοκιμαὶ, αἵτινες ἐγένοντο, δὲν δύνανται νὰ μᾶς χρησιμεύσωσιν ὡς βάσις. Δὲν γνωρίζω πόθεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου ἠρύσθη τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ τμῆμα μοὶ ἐδήλωσεν ἐπανειλημμένως, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ βάσιν τινὰ, στηριζομένην ἐπὶ ἐργασίας ἐκτελεσθείσης· μοὶ ἐδήλωσεν, ὅτι ὅλαι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας εἶχεν, ἦσαν ἀόριστοι, καὶ αἱ τελευταῖαι δὲ, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν πρό τινων ἡμερῶν, δὲν δύνανται νὰ ἐμπνεύσωσιν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἢ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ὁρίσῃ βάσεις ὡρισμένας καὶ θετικὰς, ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ δύναται νὰ γείνῃ ἡ παραχώρησις. Συνετάχθησαν πέντε ἢ ἕξ νομοσχέδια, ἀφ’ ὅτου ἐπελήφθην τοῦ ζητήματος. Συνετάχθη νομοσχέδιον μακρότατον, δίδον ἀναλογίας, ἀλλ’ ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἀναλογιῶν τούτων παρ’ ἀνθρώπων εἰδημόνων ἀπέδειξεν, ὅτι οὐδεμία βάσις θετικὴ εὑρίσκετο. Ἐνομίσαμεν ὅμως, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ μείνῃ τὸ ζήτημα τῆς βαρυτίνης ἐκκρεμὲς, καὶ νὰ μὴ ἐπιδιωχθῇ ἡ χρησιμοποίησις αὐτῆς. Ἀλλ’ ὡς εἶπον, ὁ προσδιορισμὸς μέσου ὅρου καὶ ἀναλογίας δὲν ἦτο δυνατός. Ἐσκέφθην ὅτι ἦτο καλλίτερον νὰ γείνῃ δοκιμὴ τελειοτέρα διὰ παραχωρήσεως ὡρισμένης ἐκτάσεως, οὐχὶ δὲ γενικῆς παραχωρήσεως ὅλης τῆς βαρυτίνης. Ὁ νόμος δὲν θὰ εἶχεν ἰσχὺν, εἰμὴ διὰ τὴν παραχώρησιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔκαμνεν ἐπὶ ἑκάστης τῶν τριῶν νήσων ἐπὶ ὡρισμένης ἐκτάσεως. Μόνον οὕτω ἤθελεν εἶσθαι δυνατὴ ἡ ἐπίσημος βεβαίωσις τῆς ἀξίας τῆς βαρυτίνης. Ἡ γνώμη λοιπὸν ἦτο, νὰ θέσωμεν βάσιν ὡρισμένην. Ἔπρεπεν, ἢ νὰ ἐπιδιώξωμεν ἡμεῖς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς βαρυτίνης, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν ἦτο καὶ τὸ ὀρθότερον, ἢ νὰ παραχωρήσωμεν ὡρισμένην ἔκτασιν ἐπὶ ἑκάστης νήσου, καὶ ἐπιτύχωμεν οὕτως ἀποτελέσματα ἀκριβῆ καὶ μεμελετημένα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ στηριχθῇ ἡ παραχώρησις, εἴτε διὰ νόμου, εἴτε ἄλλως, τῶν ὑπολοίπων μεγάλων ἐκτάσεων. Μὴ δυνάμενοι νὰ δώσωμεν ἀκριβεῖς ἀναλογίας, ἐπιστεύσαμεν ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, προκειμένου περὶ δοκιμαστικῆς παραχωρήσεως, ἠδύνατο νὰ ἐμπνεύσῃ ἀρκετὴν ἐμπιστοσύνην, ὥστε νὰ μὴ ἐγερθῇ ἐνταῦθα τὸ ζήτημα τῆς παραβιάσεως τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κοινοβουλίου. Νομίζω δὲ μάλιστα, ὅτι ὁ ἐλάχιστα δικαιούμενος νὰ ἐγείρῃ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσολογγίου, ὅστις ἔλαβε παρὰ τοῦ Κοινοβουλίου τὴν ἄδειαν οὐχὶ πρὸς δοκιμαστικὰς παραχωρήσεις μεταλλείων, ἀλλὰ πρὸς ὑποθήκευσιν ὅλων τῶν εἰσοδημάτων τοῦ Κράτους, πρὸς συνομολόγησιν παντὸς δανείου, δι’ οὗ τρόπου ἤθελεν ἐγκρίνει μόνον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ καθορισμὸς πληρέστερος καὶ ἀκριβέστερος τοῦ νομοσχεδίου, πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν, ἡμεῖς δὲν θὰ ἔχωμεν δυσκολίαν διόλου νὰ παραδεχθῶμεν τοιοῦτον καθορισμὸν, ἀλλὰ πάντες οἱ εἰδικοὶ, τοὺς ὁποίους συνεβουλεύθην, καὶ τὸ τμῆμα τὸ εἰδικὸν τῶν μεταλλείων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς εἶπον προηγουμένως, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ μοὶ δώσωσι τοιαύτας βάσεις θετικάς. Ἐὰν ἑπομένως ἡ Βουλὴ πείθηται, ὅτι δὲν πρέπει τὸ μετάλλευμα τοῦτο νὰ τὸ ἀφήσωμεν νεκρὸν μέχρις ὅτου ἀλλαχόθεν δυνηθῶμεν νὰ λάβωμεν θετικὰς πληροφορίας περὶ τῆς ἀξίας αὐτοῦ καὶ τοῦ ὠφελιμωτέρου τρόπου, καθ’ ὃν πρέπει νὰ ἐκχωρηθῇ, νομίζω ὅτι δύναται νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ προτιμᾷ νὰ τὸ ἀφήσωμεν ἐπ’ ἀορίστῳ, ἢ νὰ βασισθῶμεν ἐπὶ τῶν μελετῶν, τὰς ὁποίας οἱ χάριν δοκιμῆς λαβόντες ποσὸν βαρυτίνης ἐνήργησαν καὶ μᾶς κοινοποιοῦσι, τότε βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ποιήσηται ἐκμετάλλευσιν τῆς βαρυτίνης, ὅπως διὰ τῆς ἰδίας αὑτοῦ ἐνεργείας καθορίσῃ τὸν τρόπον τῆς ἐκχωρήσεως αὐτῆς; νομίζετε ὅτι τοῦτο εἶναι συμφερώτερον; Δὲν εἶναι συμφερώτερον, εἰς ἰδιώτας νὰ ἐκχωρήσωμεν ὡρισμένην ἔκτασιν, ὅπως αὐτοί, ἐπὶ ὅροις ἐκ τῶν προτέρων καθοριζομένοις, ἐπὶ ὅροις πληρωμῆς ἀναλογιῶν ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος, δηλ. ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον περιέχει ἕκαστον μετάλλευμα, ἀποδίδουσιν εἰς τὸ Δημόσιον; Μόνον οὕτω θὰ ἀποβῇ δυνατὴ ἡ γνῶσις, ἂν εἰς βάθος ὡρισμένον ὑπάρχῃ βαρυτίνη, καὶ τίνος ποιότητος καὶ ποσότητος, διότι τὸ ὑπάρχον ποσὸν ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας εἶναι μεταλλεύσιμον, δύναται νὰ ἀφήσῃ ὠφελείας, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐκ τῶν πρώτης τάξεως μεταλλείων. Ἐὰν ὅμως εἰς τὸ βάθος ὑπάρχῃ, ὡς εἶπον, ἀργυρίνη, δηλ. μετάλλευμα περιέχον ἄνω τῶν χιλίων γραμμαρίων κατὰ τόννον ἀργύρου, τότε βεβαίως σταματᾷ πᾶσα παραχώρησις, καὶ ἄρχεται ἄλλη ἐνέργεια. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν βάσεων, ὡς εἶπον, ἐσκοπεύομεν καὶ σκοποῦμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν δοκιμὴν τοῦ τρόπου τῆς παραχωρήσεως τῆς βαρυτίνης. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ὑποβάλω εἰς αὐτὴν ὅλας τὰς λεπτομερείας, ὅπως φωτισθῇ ἐξ αὐτῶν, καὶ ἂν μετὰ τὴν ὑποβολὴν τούτων νομίζῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ λεπτομέρειαι μὴ δεσμεύουσαι τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἔναρξιν χρησιμοποιήσεως τοῦ μεταλλεύματος τούτου, οὐδεμίαν θὰ ἔχω δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ τοιαύτην βάσιν, ἀλλ’ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν λεπτομερειῶν τούτων καὶ ἡ Βουλὴ θέλει εὑρεθῆ εἰς δύσκολον θέσιν τῆς ἐκ τῶν προτέρων καὶ ἄνευ πληρεστέρας μελέτης καθορίσεως τῶν ἀναλογιῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων δύναται νὰ παραχωρηθῇ ἡ βαρυτίνη.

§174ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐν Ἑλλάδι δύνανται νὰ γείνουν αἱ δοκιμαί;

§175ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως ἡ χρησιμοποίησις τοῦ μεταλλεύματος τούτου γίνεται δι’ ἅλατος, διὰ τῆς ὑγρᾶς ὁδοῦ· μέρος τοῦ μεταλλεύματος τούτου χρησιμοποιεῖται ἐν Λαυρίῳ παρὰ τῇ Γαλλικῇ ἑταιρίᾳ. Ἀπόδειξις ὅτι εἶναι δυνατὴ, εἶναι, ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 ὁρίζεται, ὅτι ἡ παραχώρησις ἡ γενησομένη ἐπὶ σκοπῷ ἐξαγωγῆς μεταλλευμάτων ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος θὰ γείνῃ ὑπὸ ὅρους βαρυτέρους ἐκείνων, οἵτινες θέλουσι τεθῆ διὰ παραχώρησιν πρὸς ἐκμετάλλευσιν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν ἐκτὸς τῆς ἰδέας τῆς διὰ δημοπρασίας παραχωρήσεως ἔθεσα καὶ τὴν ἰδέαν δι’ ἰδιαιτέρας συμφωνίας, ἔπραξα τοῦτο ἁπλούστατα, μήπως ἐν τῇ ἀπολύτῳ ἀδυναμίᾳ τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς βαρυτίνης, τῆς ἀμέσου χρησιμοποιήσεως διὰ δημοπρασίας, εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ δυνηθῶ καὶ ἐγὼ ἢ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος νὰ πράξῃ τι καὶ καθ’ ἓν ὁλόκληρον ἔτος ἀκόμη μέχρι τῆς ἐλεύσεως τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ Βουλὴ νὰ συνεδριάσῃ ἐπὶ μῆνας, καθ’ οὓς θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ μελέτη ἡ πληρεστέρα, σήμερον, ὅτε ἐλάβομεν καὶ δυνάμεθα νὰ ἐξελέγξωμεν τὰς πληροφορίας τῶν λαβόντων βαρυτίνην καὶ ἐκμεταλλευθέντων αὐτὴν, ἐὰν, λέγω, ἡ Βουλὴ ἐπρόκειτο νὰ συνεδριάσῃ ἐπὶ πολὺ καὶ ἦτο δυνατὸν ἐπὶ τῶν βάσεων αὐτῶν καὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν πληροφοριῶν τούτων νὰ δώσωμεν μέσους ὅρους θετικοὺς, ἦτο εὔκολον τοῦτο, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι σήμερον δυνατὸν ἐντὸς τοῦ μικροῦ διαστήματος, καθ’ ὃ θὰ ἐργασθῇ ἡ Βουλή, διὰ τοῦτο ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον· ἀλλ’ ὡς εἶπον, δὲν ὑπέβαλον νομοσχέδιον, εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ ὁποίου ἐννοῶ νὰ ἐπιμείνω· ἐὰν ἀποβῇ δυνατὸς ὁ καθορισμὸς ἀναλογιῶν, πείθων ἡμᾶς, θὰ δεχθῶ ἄνευ δυσκολίας τὴν ἐπ’ αὐτῶν συζήτησιν.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§177ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§178ΕΤΕΡΟΙ. Παρῆλθεν ἡ ὥρα πλέον.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 11 μ. μ.