1891.02.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 32

τῆς 1 Φεβρουαρίου 1891.

(Παρασκευή).

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τοῖς πρακτικοῖς βλέπω, τίνα εἶναι τὰ ἔγγραφα, τὰ ζητηθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας. Παρατηρῶ, ὅτι τὸ ἓν ἐξ αὐτῶν εἶναι «πίναξ τῶν ἀπὸ τοῦ 1882 καὶ ἐντεῦθεν συνομολογηθέντων χρεωλυτικῶν ἢ ἄλλων δανείων, τὰ ἔσοδα τῶν ὁποίων περιελήφθησαν εἰς τοὺς ἀπολογισμούς». Νομίζω, ὅτι, διὰ νὰ ἦναι χρήσιμος ὁ πίναξ, πρέπει νὰ περιλαμβάνῃ καὶ τὰ δάνεια, ὧν αἱ εἰσπράξεις δὲν περιελήφθησαν ἐν τοῖς ἀπολογισμοῖς, τουτέστι τὰ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, τὰ ἔντοκα γραμμάτια, τὰ τῶν προκαταβολῶν καὶ ἄλλων δανείων εἰς χρυσὸν, ἅτινα, ὡς προσωρινὰ, δὲν ἀνεγράφησαν ἐν ταῖς χρήσεσι. Μόνον ἐὰν ἔχωμεν καὶ ταῦτα, δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὸν πίνακα. Παρακαλῶ ἄρα, ὅπως ζητηθῶσι παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καταστάσεις οὐ μόνον τῶν συνομολογηθέντων χρεωλυτικῶν ἢ ἄλλων δανείων, ὧν τὰ ἔσοδα περιελήφθησαν ἐν τοῖς ἀπολογισμοῖς, ἀλλὰ καὶ τῶν δανείων, ὧν τὰ ἔσοδα δὲν περιελήφθησαν ἐν αὐτοῖς.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σχετίζεται τοῦτο πρὸς τὰ πρακτικά· ὡς ἐπερώτησιν τὸ ὑποβάλλετε.

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐκ τῶν πρακτικῶν ἔγνων, τί ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, καὶ διὰ μιᾶς λέξεως ἐπιπροστιθεμένης ζητῶ, ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ καταβολὴ τῶν ἐν τῷ δευτέρῳ αἰτήματι τοῦ κ. Βουλευτοῦ καταστάσεων ἐπὶ πάντα τὰ δάνεια καὶ ἐφ’ ὅσον ταῦτα δὲν περιελήφθησαν ἐν τοῖς ἀπολογισμοῖς.

§5ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐννοεῖτε ἁπλοῦν κατάλογον τῶν συνομολογηθέντων δανείων ἀπὸ τοῦ 1882 καὶ ἐντεῦθεν, ἢ πλειότερον τούτου;

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδὲν ἄλλο ἐννοῶ, εἰμὴ ὅ,τι καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας, ὅστις ὥρισεν ἀκριβῶς, τί ἐννοεῖ, ἀλλὰ περιώρισε τὴν αἴτησιν εἰς τὰ δάνεια, ὧν τὰ ἔσοδα περιελήφθησαν ἐν τοῖς ἀπολογισμοῖς. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ αἴτησις καὶ εἰς τὰ δάνεια τὰ μὴ περιληφθέντα ἐν τοῖς ἀπολογισμοῖς, οἷα εἶναι τὰ παρ’ ἐμοῦ μνησθέντα.

§7ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐχώρισα τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα περιελήφθησαν εἰς τοὺς ἀπολογισμούς, ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν περιελήφθησαν, διότι τὰ δεύτερα φαίνονται εἰς τὰς καταστάσεις τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους, καὶ τοιαύτας καταστάσεις, συνταχθείσας ἀπὸ τὸν πρώην Διευθυντὴν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἀπὸ τοῦ 1882 μέχρι τοῦ 1887, νομίζω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε χθές, ὡς καὶ διὰ τὸ 1888–1889 καὶ διά τινας μῆνας τοῦ 1890. Ἐπειδὴ λοιπὸν φαίνονται εἰς τὰς καταστάσεις τῆς γενικῆς ληψοδοσίας καὶ δὲν περιελήφθησαν εἰς τοὺς ἀπολογισμοὺς οὔτε εἰς τὴν περίληψιν τῶν ἀπολογισμῶν, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη, διὰ τοῦτο ἐζήτησα μόνον αὐτὰ, τὰ δὲ ἄλλα εὑρίσκω εἰς τοὺς πίνακας τῆς γενικῆς ληψοδοσίας.

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας ἐζήτησε μόνον τὸν πίνακα τῶν δανείων, ὧν τὰ ἔσοδα περιελήφθησαν ἐν τοῖς ἀπολογισμοῖς. Ταῦτα ἠδύνατο νὰ εὕρῃ ὁ κ. Βουλευτής, ὡς καὶ ἡμεῖς, ἐν τοῖς ἀπολογισμοῖς· ἀλλ’ εἶναι φυσικὸν νὰ θέλωμεν αὐτὰ κατεστρωμένα ἐν πίνακι. Ἐπίσης καὶ τἆλλα ἠδυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ἐν ταῖς καταστάσεσι τῆς γενικῆς ληψοδοσίας, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα ἐν πίνακι θέλομεν κατεστρωμένα, ὅπως οἱ δύο πίνακες, ἀμοιβαίως συμπληρούμενοι, μᾶς δώσωσιν ἐν συνόλῳ τὴν κατάστασιν τῶν εἰσπραχθέντων δανείων, χρεωλυτικῶν ἢ ἄλλων, κατὰ τὸ γράμμα τῆς αἰτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ δεύτερον αἴτημα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσηνίας καὶ ἐπὶ τὰ δάνεια, ὧν τὰ ἔσοδα δὲν περιελήφθησαν ἐν τοῖς ἀπολογισμοῖς.

§9ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὰ δάνεια τὰ συνομολογηθέντα ἀπὸ τοῦ 1886 καὶ ἐντεῦθεν, ὡς ἀνήγγειλα χθὲς, θὰ ὑποβάλω ἐργασίαν πληρεστέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν οἱ προλαλήσαντες ἐζήτησαν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ δάνεια τὰ ἀπὸ τοῦ 1882–1886, ὅπως ἱκανοποιήσω ἀμφοτέρων τὰς ἐπιθυμίας, θὰ προσπαθήσω, εἰ δυνατόν, νὰ ὑποβάλω δύο πίνακας, ἕνα πίνακα περιλαμβάνοντα τὰ ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς, καὶ ἕτερον, περιλαμβάνοντα τὰ μὴ ἀναγραφόμενα ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς. Νομίζω ὅτι ἡ τοιαύτη ἐργασία ἔσεται ἁπλῆ, ἂν αἱ ζητούμεναι πληροφορίαι περιορίζωνται εἰς τὴν ὑποβολὴν δύο πινάκων, τοῦ μὲν περιέχοντος τὰ ἐν τοῖς ἀπολογισμοῖς δάνεια, τοῦ δὲ τὰ ἐν τοῖς γενικοῖς λογαριασμοῖς. (Μετὰ τοῦτο τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσσης κ. Σχινᾶς κατέθεσεν ἔγγραφον ἐπερώτησιν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν, τῆς Δικαιοσύνης, τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα, συμφώνως ταῖς διατάξεσι τοῦ Κεφ. Ιʹ ἄρθρ. 96–112 τοῦ ὑπὸ στοιχ. ΣΙΒʹ νόμου τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1852 περὶ λογιστικοῦ τοῦ Κράτους, καταθέσωσιν εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς τοὺς ἐν τοῖς ἄρθροις τοῦ ἄνω κεφαλαίου ἀναφερομένους πίνακας, καταλόγους καὶ καταστάσεις.» Ἡ χήρα τοῦ πνιγέντος ταχυδρόμου Ἀνδριτσαίνης Β. Κοζάνη ἐξαιτεῖται χρηματικὸν βοήθημα. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορά της εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Οἱ Ε. Μαυροειδῆς καὶ Δ. Παπούλας, στρατιωτικοὶ συνταξιοῦχοι, παραπονοῦνται ὅτι παρανόμως τοῖς καθυστεροῦνται τὰ φυλλάδια τῆς συντάξεώς των. Παραπέμπεται ἡ αἴτησίς των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Ἀργασάρης Λομβάρδος.

§11ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν βουλευτικὴν περίοδον πολλάκις ἤκουσα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατηγορουμένην τὴν πρώην Κυβέρνησιν ὑπὸ τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, ὡς ἀναμιγνυομένην εἰς τὰ τῆς διοικήσεως τῶν δήμων, καὶ ὡς τείνουσαν, εἴτε διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλλεν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, εἴτε διὰ τῶν πράξεων αὐτῆς, εἰς ἐξουδετέρωσιν τῆς δημοτικῆς αὐτονομίας· οὐδέποτε ὅμως ἤκουσα καταγγελλόμενα ὅσα καθ’ ἑκάστην ἀναγινώσκομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας περὶ πραγματικῶν ἐπεμβάσεων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὀργάνων αὐτῆς εἰς τὰ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως. Καὶ περὶ μὲν τῶν συμβαινόντων εἰς ἄλλας τοῦ Κράτους ἐπαρχίας ἁρμόδιοι νὰ κάμωσι λόγον εἶναι οἱ ἐκεῖθεν καταγόμενοι συνάδελφοι, ἐγὼ δὲ θέλω περιορισθῆ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν εὐμενῆ προσοχὴν ὑμῶν, ἵνα ἐκθέσω ὑμῖν ἐν συντόμῳ τὰ συμβαίνοντα ἐν τῷ τόπῳ, τὸν ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ζακυνθίων εὑρίσκεται ἀπό τινος εἰς ῥῆξιν πρὸς τὸν δήμαρχον κ. Καῤῥέρ. Ὁ κύριος οὗτος διατελεῖ Δήμαρχος ἐπὶ δωδεκαετίαν· καὶ κατὰ μὲν τὰς δύο πρώτας δημαρχικὰς περιόδους τὰ τότε Δημοτικὰ Συμβούλια, ἔχοντα τὴν ἐσφαλμένην πεποίθησιν, ὅτι οὗτος ἐπιμελῶς καὶ σωφρόνως διώκει τὰ τοῦ δήμου, παρεῖχον πλήρη τὴν ὑποστήριξίν των εἰς αὐτὸν, ἀνεξετάστως σχεδὸν ψηφίζοντα πάντα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα οὗτος τοῖς ὑπέβαλλεν. Ἀλλ’ ὅτε τὸ νῦν Δημοτικὸν Συμβούλιον ἠθέλησε λεπτομερέστερον νὰ ἐξετάσῃ τὰ τοῦ δήμου, μετὰ φρίκης εὑρέθη ἐνώπιον καταστάσεως, εἰς ὁμοίαν τῆς ὁποίας δὲν πιστεύω νὰ ἔφθασε κανεὶς δῆμος ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου μέχρι σήμερον. Ἡ οἰκονομικὴ τοῦ δήμου κατάστασις ἦτο ἀθλιεστάτη· δάνεια ἐπὶ δανείων συνωμολογοῦντο, χωρὶς οὐδὲν ἔργον ἐν τῷ τόπῳ νὰ ἐκτελῆται, ἡ δὲ πόλις ἐστερεῖτο ἐντελῶς καὶ αὐτοῦ τοῦ πρὸς πόσιν ὕδατος, καθόσον, μολονότι πολλαὶ χιλιάδες δραχμῶν ἐξωδεύθησαν διὰ τὴν διοχέτευσιν ὕδατος ἐν τῇ πόλει, τὸ ὕδωρ ἐκεῖνο, κατόπιν μόνον ἐξετασθὲν, εὑρέθη ὅλως ἀκατάλληλον διὰ τὴν χρῆσιν, διὰ τὴν ὁποίαν προωρίζετο. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως διήγειρε τὴν φρίκην τῆς κοινωνίας, ἦτο ἡ ἐγκληματικὴ κατάστασις, εἰς ἣν εὑρίσκοντο τὰ ἀπὸ τοῦ 1600 ὑφιστάμενα ἐν τῷ τόπῳ ἀγοθοεργὰ καταστήματα, Νοσοκομεῖον, Ὀρφανοτροφεῖον καὶ Πτωχοκομεῖον. Ἔχω ἀνὰ χεῖρας ἔκθεσιν τοῦ διακεκριμένου ἰατροῦ κ. Θωμοπούλου, διορισθέντος διευθυντοῦ τῶν καταστημάτων ἐκείνων κατὰ τὸ 1888, τῆς ὁποίας ἡ ἁπλῆ ἀνάγνωσις δὲν δύναται, παρὰ νὰ ἐμποιήσῃ τὴν τρομερωτέραν ἐντύπωσιν εἰς τὸν λαμβάνοντα γνῶσιν αὐτῆς. Ἐν τῷ Νοσοκομείῳ οὐδὲ κλῖναι, οὐδὲ κλινοστρωμναὶ, οὐδὲ ἐνδύματα ὑπῆρχον διὰ τοὺς ἀσθενεῖς· περὶ δὲ τῆς καταστάσεως τοῦ Βρεφοκομείου, τὸ ὁποῖον ὀρθότερον θὰ ἠδύνατο νὰ ὀνομασθῇ Βρεφοκτονεῖον, ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ γεγονὸς, ὅτι ἐξ 195 ἐκθέτων, εἰσαχθέντων ἐν αὐτῷ, ἀπεβίωσαν τὰ 165!

§12ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ πότε;

§13ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἐν διαστήματι τριῶν ἢ τεσσάρων ἐτῶν.

§14Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ ποίαν ἐποχήν; ἐπὶ τῆς προστασίας;

§15ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ὄχι, πολὺ μετὰ τὴν ἕνωσιν, ἐσχάτως. Ἔχω ἐδῶ τὴν κατάστασιν.

§16ΜΑΥΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅλα αὐτὰ νὰ τὰ γράψητε εἰς τὴν ἐφημερίδα, διὰ νὰ κάμητε καὶ φιγοῦρα εἰς τὸν τόπον σας, νὰ μὴ μᾶς ζαλίζετε δὲ ἐδῶ (θόρυβος).

§17ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Καθ’ ἑκάστην βλέπομεν πολλοὺς ἐξ ὑμῶν νὰ ἀπασχολῆτε τὴν Βουλὴν περὶ προσωπικῶν ζητημάτων.

§18ΜΑΥΡΟΣ. Σᾶς ἐκτιμῶ· ἀλλὰ δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐγὼ νὰ ἀκούω ὅλα αὐτά.

§19ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μήπως ἡμεῖς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀκούωμεν ὅλα τὰ προσωπικά σας ζητήματα;

§20ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριοι, ἔχω τὴν τιμὴν ἐπὶ τριετίαν νὰ παρακάθημαι ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἤκουσα πολλὰς παραδοξολογίας· οὐδέποτε ἠνώχλησά τινα διὰ παρατηρήσεων ἢ ἀτόπων διακοπῶν. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Μαῦρε, καὶ πάντας ὑμᾶς, νὰ λάβητε ὀλίγην ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκούσητε, ἔστω καὶ ἂν λέγω παραδοξολογίας.

§21ΜΑΥΡΟΣ. Ἐγὼ μετὰ προσοχῆς τὰ ἀκούω ὅλα αὐτά. Ἀλλὰ σᾶς ἔδωκα μίαν συμβουλὴν διὰ τὸ μέλλον σας.

§22ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Εὐχαριστῶ.

§23ΜΑΥΡΟΣ. Νὰ τὰ γράψῃς εἰς τὴν ἐφημερίδα (γέλως).

§24ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ· ἀλλὰ δὲν ἔχω ἀνάγκην τῶν συμβουλῶν σας· τὰς συμβουλὰς σας δύνασθε νὰ τὰς κρατήσητε διὰ τὸν ἑαυτόν σας. Ἔλεγον λοιπὸν, ὅτι ἐξ 195 βρεφῶν, εἰσαχθέντων ἐν τῷ Βρεφοκομείῳ, ἀπεβίωσαν τὰ 165, τὰ πλεῖστα ἐξ ἀσιτίας· ἐσώθησαν δὲ μόνον τριάκοντα, δοθέντα εἰς ἐξωτερικὰς τροφοὺς, διότι ἡ ἐν τῷ καταστήματι θνησιμότης εἶχεν ἀνέλθει εἰς 100 ἐπὶ τοῖς ἑκατόν! Ἀπέναντι τῆς τοιαύτης καταστάσεως τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ μένῃ ἀδιάφορον, καὶ ἤρξατο, καθ’ ὃ εἶχε καθῆκον, ἐπιτηροῦν καὶ ἐξελέγχον πάσας τὰς πράξεις τοῦ Δημάρχου. Ἀλλὰ τοῦτο ἠρέθισε τὰ νεῦρα αὐτοῦ, καὶ ὁ κ. Δήμαρχος ἐπεζήτει εὐκαιρίαν, ὅπως ἐκδικηθῇ τὸ Συμβούλιον διὰ τὴν τοιαύτην διαγωγήν. Καὶ τὴν εὐκαιρίαν ταύτην παρέσχεν ἡ ἐπελθοῦσα μεταβολὴ τῆς 14ης Ὀκτωβρίου, μετὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐν Ζακύνθῳ διοίκησις παρεδόθη ὁλόκληρος εἰς χεῖρας τοῦ Δημάρχου, γενομένη πρόθυμος ἐκτελεστὴς πασῶν τῶν ἀξιώσεων αὐτοῦ. Τὴν 24 Ὀκτωβρίου παρελθόντος ἔτους ἐπρόκειτο νὰ συνέλθῃ εἰς συνεδρίασιν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, κατὰ προηγουμένην πρόσκλησιν τοῦ Προέδρου αὐτοῦ, ὅστις συγχρόνως εἶχε καλέσει ἐγγράφως καὶ τὸν κ. Δήμαρχον, ἵνα παρευρεθῇ εἰς τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην. Ἀλλ’ ὅτε τὰ μέλη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου προσῆλθον εἰς τὸ δημοτικὸν κατάστημα κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν ὥραν, εὗρον τὰς θύρας τοῦ δωματίου τῶν συνεδριάσεων αὐτῶν κεκλεισμένας· ὅτε δὲ ἀπετάθησαν πρὸς τὸν μόνον ἐκεῖ παρευρισκόμενον ἰδιαίτερον γραμματέα τοῦ κ. Δημάρχου καὶ τὸν παρεκάλεσαν ἵνα διατάξῃ νὰ ἀνοιχθῶσιν αἱ θύραι τοῦ δωματίου τῶν συνεδριάσεων, ὁ κύριος ἐκεῖνος, ἀφοῦ σκαιῶς ἐξύβρισε τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους, ἐκάλεσε τοὺς ἀστυνομικοὺς κλητῆρας καὶ τοὺς διέταξε νὰ ἀποβάλωσι διὰ τῆς βίας ἐκεῖθεν τὸ Συμβούλιον. Οἱ σύμβουλοι, μὴ θέλοντες νὰ ἀντιτάξωσι τὴν βίαν εἰς τὴν βίαν, ἀπεχώρησαν· καὶ κατήγγειλαν μὲν τὸ γεγονὸς εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχὴν, συγχρόνως δὲ δι’ ἐγγράφου των πρὸς τὴν Νομαρχίαν διεμαρτυρήθησαν, καὶ ἐδήλωσαν, ὅτι τοῦ λοιποῦ δὲν δύνανται νὰ προσέλθωσιν εἰς συνεδρίασιν ἐν τῷ δημοτικῷ καταστήματι, ἐὰν μὴ πρότερον ἱκανοποιοῦντο διὰ τῆς ἀποπομπῆς τουλάχιστον τοῦ ἀσεβήσαντος ὑπαλλήλου. Ἀλλ’ ἐπὶ τῶν καταγγελιῶν τούτων μέχρι σήμερον ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν γνωρίζω νὰ ἐνεργήθη τι. Ἐν τούτοις ὅμως ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὅπως μὴ μένωσιν ἐκκρεμεῖς κατεπείγουσαι τοῦ δήμου ὑποθέσεις, ἐκάλεσε τὸ Συμβούλιον εἰς συνεδρίασιν ἐν τῷ καταστήματι τοῦ δημοτικοῦ νοσοκομείου, ἐν τῷ ὁποίῳ καὶ συνῆλθε τοῦτο καὶ διὰ πράξεώς του παμψηφεὶ ὥρισεν ὡς τόπον συνεδριάσεων αὐτοῦ τὸ κατάστημα ἐκεῖνο. Ἀλλὰ τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐθεώρησεν ἄκυρον ἡ Νομαρχία, διότι δὲν παρέστη κατὰ τὴν συνεδρίασιν ὁ Δήμαρχος, ὁ ὁποῖος ἐν τούτοις ἐγγράφως εἶχε προσκληθῆ καὶ μετὰ τὴν σκηνὴν ἐκείνην. Κατὰ ταύτης δὲ τῆς ἀποφάσεως τῆς Νομαρχίας ἐγένετο ἔφεσις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐν τοσούτῳ ἡ κωμῳδία αὕτη ἐξηκολούθησεν ἐπὶ πολὺν καιρόν· ὁ Πρόεδρος ἐκάλει τὸ Συμβούλιον, συνήρχετο τοῦτο ἐν τῷ καταστήματι τοῦ δημοτικοῦ νοσοκομείου, ἀλλ’ αἱ συνεδριάσεις ἐματαιοῦντο, ἕνεκα τῆς ἀποχῆς τοῦ Δημάρχου· ὅτε τέλος τὴν ἐννάτην Ἰανουαρίου ὁ Δήμαρχος Ζακύνθου ἀπηύθυνε πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἔγγραφον, τοῦ ὁποίου ἀντίγραφον ἔχω καὶ τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει): «Ἀριθ. 56. «Ὁ Δήμαρχος Ζακυνθίων «Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. «Ἀναφερόμενοι εἰς ὅσα σᾶς ἐνετείλαμεν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2346 καὶ ἀπὸ 20 Δεκεμβρίου υ. λ. ἐγγράφου ἡμῶν, τὸ ὁποῖον, ὡς μὴ ὤφειλε, δὲν ἐξετελέσατε, σᾶς προσκαλοῦμεν καὶ αὖθις, ὅπως, ὑποτασσόμενος εἰς τὰς διαταγὰς τῶν προϊσταμένων σας ἀρχῶν καὶ παραιτούμενος τῆς παρανόμου καὶ ἐκρύθμου πορείας, ἣν μέχρι τοῦδε διεγράψατε, καὶ μεταμελούμενος δι’ αὐτήν, συγκαλέσητε ἀνυπερθέτως τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον εἰς συνεδρίασιν ἐν τῷ Δημαρχείῳ διὰ τὴν 12ην Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. ἡμέραν Σάββατον καὶ ὥραν 3½ μ. μ. πρὸς ἐπιψήφισιν τῶν ἀκολούθων ἀντικειμένων. «1) Περὶ ἐπιψηφίσεως τῶν δημοτικῶν φόρων ἐπὶ ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων ἐνεστῶτος ἔτους. «2) Περὶ ἐπιψηφίσεως τοῦ δημοτικοῦ προϋπολογισμοῦ ἐ. ἔ. «3) Περὶ καταρτίσεως ἐρανικοῦ καταλόγου δι’ ἀποζημίωσιν Ἀνδρέου Π. Λογοθέτη. «4) Περὶ διορισμοῦ πληρεξουσίων δικηγόρων. «5) Περὶ ἐπιψηφίσεως δημοπρασιῶν διὰ τὴν ἐνοικίασιν τῶν κρεωπωλείων καὶ διαφόρων πωλητηρίων. «Ὁπισθογράφως σᾶς κοινοποιοῦμεν τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 24,260 διαταγὴν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Σ. Ὑπουργείου, καὶ ἀναμένομεν ἐντὸς τῆς ἡμέρας εἰδοποίησίν σας περὶ τῆς συγκαλέσεως τοῦ Συμβουλίου. «Ἐν Ζακύνθῳ τῇ 9 Ἰανουαρίου 1891. «Ὁ Δήμαρχος Ζακυνθίων «Λ. Καῤῥέρ.» Ὁπισθογράφως δὲ περιελήφθη διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸν Νομάρχην Ζακύνθου, διὰ τῆς ὁποίας τὸ Ὑπουργεῖον ἐντέλλεται αὐτῷ νὰ καλέσῃ τὸν Πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ δηλώσῃ αὐτῷ, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ συγκαλῇ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐκτὸς τοῦ δημαρχιακοῦ καταστήματος, ἐὰν δὲ ἀπειθήσῃ ὁ Πρόεδρος, νὰ συγκαλέσῃ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐν τῷ δημαρχιακῷ καταστήματι, καὶ νὰ ἐπιβάλῃ κατ’ αὐτοῦ τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπομένας τιμωρίας. Συνεπείᾳ τοῦ ἐγγράφου τούτου ὁ διευθύνων τότε τὴν Νομαρχίαν Ζακύνθου ἐκήρυξεν ἔκπτωτον τοῦ ἀξιώματος αὐτοῦ τὸν Πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐπὶ τίνος νόμου ἐστήριξε τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ ταύτην; Ποῖος εἶναι ὁ νόμος, ὁ ὁρίζων ὅτι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια δὲν δύνανται νὰ συνεδριάζωσιν ἐκτὸς τοῦ δημοτικοῦ καταστήματος, ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος τῶν πράξεων αὐτῶν; (διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον οὐδεμίαν τοιαύτην διάταξιν ἠδυνήθην νὰ εὕρω ἐν τῷ νόμῳ) καὶ πῶς δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν διαταγὴν, τὴν ὁποίαν ἔδωκε πρὸς τὸν Νομάρχην Ζακύνθου, καὶ τὴν ὁποίαν ὁ Νομάρχης προθύμως ἔσπευσε νὰ ἐκτελέσῃ, ὅπως ἀδυσωπήτως ἐπιβάλῃ κατὰ τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ζακυνθίων τὰς περὶ συνόδων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1836, ὡς δῆθεν δυστροποῦντος νὰ συγκαλῇ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον εἰς συνεδρίασιν, ἐνῷ ὁ Πρόεδρος ἐκεῖνος τακτικῶς συνεκάλει τὸ Συμβούλιον, καὶ τακτικῶς τοῦτο συνήρχετο εἰς συνεδριάσεις, ματαιουμένας ἐκ τῆς συστηματικῆς ἀποχῆς τοῦ Δημάρχου; Τὴν ἐπερώτησίν μου ταύτην καταθέτω καὶ ἐγγράφως. Σημειωτέον δὲ, ὅτι δὲν εἶναι πρωτοφανὲς, διὰ τὴν Ζάκυνθον τοὐλάχιστον, τὸ νὰ συνεδριάζῃ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐκτὸς τοῦ δημαρχιακοῦ καταστήματος. Ὑπῆρξαν περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας καὶ ἅπαξ καὶ δὶς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον πρὸ καιροῦ εἶχε ψηφίσει ἰδιαίτερον κανονισμὸν τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας, ἐν τῷ ὁποίῳ ῥητῶς ἀναγράφεται, ὅτι τοῦτο ὁρίζει ἑκάστοτε τὸν τόπον τῶν συνεδριάσεων αὐτοῦ. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὸ μέτρον τοῦτο ἐξ ἐσφαλμένων ἴσως πληροφοριῶν τῶν ἐν Ζακύνθῳ ἀρχῶν, καὶ ὅτι θὰ σπεύσῃ, λαμβάνουσα ἤδη γνῶσιν τῶν καθέκαστα, εἰς τὴν ἐπανόρθωσιν τῶν γενομένων παρανομιῶν. Εἰς τοῦτο μὲ ἐνθαῤῥύνει καὶ ἑτέρα πρόσφατος πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἠκύρωσεν ἄλλην σκανδαλώδη παρανομίαν τῆς Νομαρχίας Ζακύνθου, προβάσης εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἀδελφάτου τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων, διότι τοῦτο δὲν ἠθέλησε νὰ ἐπιβαρύνῃ τὰ καταστήματα ἐκεῖνα μὲ δαπάνην 12,000 δραχμῶν ἄνευ λόγου, ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον, ὅπως φανῇ ἀρεστὸν εἰς τὸν κ. Δήμαρχον. Παρακαλῶ ἐπίσης τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν αὑτῆς ἐπὶ τῆς ἐν γένει καταστάσεως τῆς ἐν Ζακύνθῳ διοικήσεως, ἰδιαιτέρως δὲ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἡ ὁποία ἐπὶ τῆς τετραμήνου διοικήσεως τοῦ νομαρχοῦντος γραμματέως Μεταξᾶ εἶχε φθάσει εἰς ἀκροσφαλέστατον σημεῖον. Εὐτυχῶς ἀπό τινων ἡμερῶν μετέβη εἰς Ζάκυνθον καὶ ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τοῦ νομοῦ ὁ νεοδιορισθεὶς νομάρχης κ. Γιαννούλης· ἐλπίζω δ’ ὅτι ὁ κύριος οὗτος, ἀρχαῖος διοικητικὸς ὑπάλληλος, ἔχων συναίσθησιν τοῦ ὕψους τῆς θέσεως, ἣν κατέχει, καὶ σεβόμενος ἑαυτὸν, θὰ ζητήσῃ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ἐν Ζακύνθῳ διοίκησιν εἰς τὴν κανονικὴν αὐτῆς τροχιὰν, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐσχάτως τελείως εἶχε παρεκκλίνει.

§25ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κἀμμίαν ἀμφιβολίαν νὰ μὴ ἔχητε περὶ τούτου.

§26ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Τὸ εὔχομαι ἀπὸ καρδίας.

§27ΠΕΡΡΟΣ. Ποῖος εἶχε διορίσει, παρακαλῶ, τὸν κ. Μεταξᾶν γραμματέα τῆς Νομαρχίας;

§28ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἀπὸ πότε εἶχε διορισθῆ. Εἶχε μετατεθῆ εἰς Ζάκυνθον μετὰ τὴν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἀνάῤῥησιν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως.

§29Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλω ζητήσει ἀπὸ τὸ γραφεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ καταθέσει εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς τὰ ἔγγραφα, τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν ὑπόθεσιν, περὶ τὴν ὁποίαν περιεστράφη ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου. Ἐπειδὴ ὅμως βλέπω αὐτὸν πολὺ τεθλιμμένον, διότι ἀνῃρέθη ἡ διοίκησις ἡ ὁποία εἶχεν ἀποκατασταθῆ ἐν Ζακύνθῳ, καὶ ὑπερβαλλόντως μεριμνῶντα περὶ τῆς τύχης τοῦ τόπου ἐκείνου, χρεωστῶ καὶ ἀπὸ σήμερον νὰ καθησυχάσω τὴν ἀνησυχίαν αὐτοῦ, καὶ νὰ βεβαιώσω αὐτὸν, ὅτι ἡ διοίκησις, ἡ ὁποία ἀποκατεστάθη κατὰ τὸ τετράμηνον τελευταῖον διάστημα, εἶναι πολὺ βελτίων, ὡς πληρεστέρα καὶ χρηστοτέρα τῆς διοικήσεως, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἡ νῆσος Ζάκυνθος διετέλεσεν ἐπὶ 20 πλήρεις ἐνιαυτούς.

§30Ρ. ΡΩΜΑΣ. Λυποῦμαι ὅτι δὲν δύναμαι σήμερον, διότι ἀπαιτοῦνται ἔγγραφα, νὰ συμπληρώσω τὸ κατηγορητήριον, τὸ ὁποῖον ἠκούσατε ἐνταῦθα κατὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως· σᾶς διαβεβαιῶ ὅμως, ὅτι καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ αὐτὸ τὸ Ἀδελφάτον καὶ ἡ διαχείρισις αὐτοῦ δὲν εἶναι ἄλλο, παρὰ κατασκευάσματα τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Εἰς ἑτέραν, κύριε Πρόεδρε, συνεδρίασιν, θέλω συμπληρώσει τὸ κατηγορητήριον, ἐπειδὴ μοὶ ἐδόθη ἀφορμή. (Ἐνταῦθα προσελθὼν ὀμνύει ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον ὁ ἄρτι ἀφικόμενος βουλευτὴς τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Νικόλαος Ζῶτος).

§31ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μετὰ λύπης, Κύριοι, ἤκουσαν οἱ κάτοικοι Λαμίας καὶ ὁλοκλήρου τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος τὴν διαταχθεῖσαν μεταστάθμευσιν τοῦ 2ου πεζικοῦ συντάγματος ἐκεῖθεν εἰς Ἀθήνας, συνεταράχθησαν δὲ ἰδίᾳ ἐπὶ τῇ διαδόσει, ὅτι ἡ τοιαύτη μεταστάθμευσις δὲν εἶναι προσωρινή τις, ἀλλ’ ὁριστικὴ, καὶ ὅτι ἄλλη τις πόλις μέλλει νὰ προσδιορισθῇ βραδύτερον ὡς ἕδρα τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος συντάγματος. Ἐγὼ, εἰ καὶ δυσαρέστως εἶδον τὴν ἐκ Λαμίας ἀπομάκρυνσιν τούτου, οὐδὲν ἧττον ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ὑπολάβω αὐτὴν ὡς ὁριστικήν· διότι, οὕτω πως, νομίζω ὅτι οὐ μόνον εἰς τὴν πόλιν Λαμίας καὶ εἰς τὸν νομὸν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος ὁλόκληρον, ὅν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, θὰ προσεγίνετο ἀδίκημα, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ στρατὸς θὰ ἐζημιοῦτο, καὶ ἀνώτερα συμφέροντα θὰ παρεβλάπτοντο. Εἶναι ἄδικον βεβαίως νὰ στερηθῶσι τοῦ συντάγματος ἡ πόλις καὶ ὁ νομὸς ἐκεῖνος, ὅστις εἶναι εἷς ἐκ τῶν στρατιωτικωτέρων νομῶν τοῦ Κράτους, καὶ νὰ ἴδωσι τὰ τέκνα των ἐξαποστελλόμενα εἰς ἄλλους νομοὺς πρὸς στρατείαν· εἶναι ἄδικον ἰδίᾳ νὰ ἐλαττωθῇ ἡ ἐκεῖ στρατιωτικὴ δύναμις, καθ’ ὅν χρόνον δὲν ἀποκατέστη ἀκόμη ἡ δημοσία ἀσφάλεια, ἡ διαταραχθεῖσα ἤδη ἀπὸ τῶν ἡμερῶν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν στρατὸν αὐτὸν θὰ ἐπήρχετο οὕτως οὐ σμικρὰ ζημία. Ἡ Λαμία εἶναι τὴν σήμερον μία τῶν ὑγιεινοτέρων πόλεων, ἀφότου ἰδίᾳ ὁ πρώην φιλόπολις καὶ ῥέκτης δήμαρχός της κ. Ἀριστείδης Σκληβανιώτης ἐφωδίασεν αὐτὴν μὲ τὰ νῦν κάλλιστα ὕδατά της. Ἐκεῖ πάντα τὰ τρόφιμα εἶναι ἄφθονα καὶ εὐθηνότατα σχετικῶς. Καὶ ἀγνοῶ μὲν, κατὰ πόσον θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς νῦν ὑγιεινῆς τοῦ στρατοῦ καταστάσεως ἡ ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ τοῦ ἔτους μεταστάθμευσις τοῦ 2ου πεζικοῦ συντάγματος εἰς Ἀθήνας· γινώσκω ὅμως κάλλιστα, ὅτι ἡ ἐντεῦθεν πάλιν ἀλλαχόσε μεταστάθμευσις καὶ ὁριστικὴ αὐτοῦ ἐκ Λαμίας ἀπομάκρυνσις θὰ ἐπέφερε καὶ τώρα σύγχυσιν ὡς πρὸς τοὺς στρατευσίμους, θὰ ἐγέννα δὲ πλείστας ὅσας δυσχερείας διὰ τοὺς ἐφέδρους ἐν καιρῷ ἐπιστρατείας. Ἐδοκιμάσαμεν ἤδη τὰς τοιαύτας δυσχερείας ἐν ἄλλῃ ἐποχῇ, ὅτε ἐδέησεν οἱ ἔφεδροι, κληθέντες, ὑπὸ τὰς σημαίας, νὰ ἐπανέλθωσιν ἐκ τοῦ ἑνὸς εἰς τὸν ἄλλον νομὸν πρὸς κατάταξίν των, πάντες δὲ ἐνθυμεῖσθε καλῶς, ὁποῖον χάος ἐπῆλθε τότε. Πλὴν τούτου, νομίζω ὅτι ὁ στρατὸς ὀφείλει νὰ συγκεντρῶται ὅσον οἷόν τε ἐγγύτερον τῆς μεθορίου γραμμῆς, οὐχὶ δὲ ν’ ἀπομακρύνηται αὐτῆς, ὡς θὰ συνέβαινε διὰ τῆς ὁριστικῆς μετασταθμεύσεως τοῦ 2ου πεζικοῦ συντάγματος εἰς ἄλλην πόλιν τοῦ Κράτους, ἀπωτέρω τῶν συνόρων κειμένην ἢ ἡ Λαμία. Ἡ πόλις δὲ αὕτη κέκτηται καὶ ἄλλην στρατηγικὴν σημασίαν, καὶ πρέπει ὡς τοιαύτη νὰ ἦναι πάντοτε κέντρον τοὐλάχιστον τοῦ συντάγματος, διότι εἶναι ἓν τῶν σπουδαιοτέρων σημείων τῆς δευτέρας ἀμυντικῆς ἡμῶν γραμμῆς. Δι’ ὅλα ταῦτα, Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ μεταστάθμευσις τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος συντάγματος δὲν δύναται νὰ ἦναι ὁριστική, καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ παράσχῃ ἐπὶ τούτου ἐξηγήσεις, δυναμένας οὐ μόνον ἐμέ, ἀλλὰ καὶ τοὺς κατοίκους Λαμίας καὶ τοῦ νομοῦ μου ὁλοκλήρου νὰ καθησυχάσωσι.

§32Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ κατανομὴ τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων καὶ ἡ τοποθέτησις τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων εἶναι πόρισμα μελέτης, καθ’ ἣν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους· ἀλλὰ τοιαύτη μελέτη δὲν ἐγένετο, οὐδὲ προέβη εἰς μετατροπήν τινα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν διατεταγμένων ἤδη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, διέταξε δὲ μόνον τὴν μεταστάθμευσιν τοῦ 2ου συντάγματος ἀπὸ Λαμίας, διότι κατὰ τὸ ἐρχόμενον ἔαρ πρόκειται νὰ λάβωσι χώραν στρατιωτικαὶ ἀσκήσεις ἐν Ἀθήναις ἐπὶ μονάδος ἀνωτέρας τοῦ συντάγματος. Τῶν ἀσκήσεων τούτων ἐκλήθη νὰ μετάσχῃ καὶ τὸ 2ον σύνταγμα τοῦ πεζικοῦ.

§33ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Πρὶν ἢ ἀρχίσω νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν ἐλάχιστα περὶ τοπικοῦ ζητήματος, θέλω παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ φίλον μου ἐκ Κυκλάδων νὰ μὴ μὲ ἐλέγξῃ.

§34ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἔφυγε.

§35ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Πάντες, Κύριοι, γινώσκετε τὰς καταδρομὰς καὶ τὰς παντοίας ζημίας, τὰς ὁποίας ἐπήνεγκον εἰς διάφορα μέρη αἱ ἐσχάτως καταπεσοῦσαι ῥαγδαῖαι καὶ συνεχεῖς βροχαὶ καὶ αἱ θύελλαι καὶ καταιγίδες, αἵτινες ἐνέσκηψαν κατὰ τὸν χειμῶνα τοῦτον εἰς τὴν ἡμετέραν χώραν. Ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι ἡ θεομηνία διέκοψεν εἰς πολλὰ μέρη τὴν συγκοινωνίαν, ἰδίως δὲ διέκοψε τὴν δι’ ἁμαξῶν συγκοινωνίαν τῆς μόνης ἀξιολόγου ὁδοῦ μεταξὺ Γυθείου καὶ Σπάρτης, τῆς ἐχούσης καὶ τὴν μεγαλειτέραν κίνησιν, καθὼς διέκοψε καὶ τὴν κοινὴν συγκοινωνίαν, τὴν διὰ πεζῶν ἀνθρώπων ἐκτελουμένην μεταξὺ Γυθείου καὶ Οἰτύλου. Οἱ χείμαῤῥοι καὶ οἱ ποταμοὶ παρέσυραν τὸ ἔδαφος, κατέστρεψαν τὴν γῆν καὶ ἀνέῳξαν χάσματα μεγάλα, τὰ ὁποῖα πράγματι ἠνάγκασαν τοὺς ἀνθρώπους νὰ ἀναῤῥιχῶνται εἰς δένδρα καὶ βουνά, ὅπως διαφεύγοντες τὸν κίνδυνον μεταβαίνωσιν ὅπου διευθύνονται. Δὲν γνωρίζω ἂν ἐλήφθη πρόνοιά τις περὶ τούτων, ἢ ἂν ἄλλος τις συνάδελφος ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων συνέστησεν, ὅπως ληφθῇ τοιαύτη πρόνοια· ἐγὼ ἀνέβαλον τὴν σύστασίν μου ταύτην διὰ τὴν σήμερον, ὅτε εὐτυχῶς παρέστη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ θερμῶς νὰ λάβῃ πρόνοιαν, διότι πράγματι ὁ τόπος ἐκεῖνος πάσχει δεινῶς ἐκ τῶν περιστάσεων τούτων. Ἐπειδὴ εἶμαι εἰς τὸ βῆμα, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ γνωστοποιήσω εἰς αὐτὴν ἓν τηλεγράφημα, προερχόμενον ἐξ Ἀχαΐας καὶ ἐκ τοῦ δήμου Δύμης, καὶ ἀποστελλόμενον πρὸς διαφόρους ἀποδέκτας, ἐν οἷς καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐφημερίδες τινὲς καὶ ἄλλοι. Ὑποβάλλει διὰ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου παράπονα εἷς δημοτικὸς σύμβουλος τοῦ εἰρημένου δήμου Δύμης, Στ. Γ. Μάνος καλούμενος, ὁ ὁποῖος ἐκθέτει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Καταδικασθέντος Δημάρχου Δύμης, ἀντίθετοι ἔπεισαν πρῶτον δημαρχικὸν πάρεδρον Γεωργουλόπουλον, ὅστις ἀφαιρέσας σφραγίδα καὶ πρωτόκολλον ὑπηρεσίας, δημοτολόγιον, παρέδωκε ταῦτα αὐτοῖς, οἵτινες ἐγγράφουσι νέους δημότας, μὴ ἔχοντες δικαίωμα, προχρονολογοῦντες ἐγγραφὰς καὶ πλαστογραφοῦντες δημοτολόγιον. Πάρεδρος ἐγένετο ἄφαντος. Δεύτερος πάρεδρος ἀνέφερε τὰ γενόμενα Νομάρχῃ, ἐρωτῶν περὶ πρακτέου, ἀφοῦ ὑπηρεσία δήμου ἐσταμάτησε, πλεῖστοι δὲ δημόται ζητοῦσι πιστοποιητικὰ κατεπείγοντα, σπουδαῖα δὲ συμφέροντα παραβλάπτονται. Νομάρχης οὐδὲν ἀπαντᾷ. Κατάστασις πρωτοφανής· ἐρεθισμὸς ἀπερίγραπτος. Προλάβετε ἀπευκταῖα.» Παρακαλεῖται καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς ἄρσιν τῶν ἀτόπων, τὰ ὁποῖα συμβαίνουσιν ἐκεῖ, ὡς ἐκ τῆς περιστάσεως ταύτης.

§36Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μέχρι τῆς ἡμέρας ταύτης οὐδὲν ἀνηγγέλθη ἐκ τοῦ δήμου Δύμης τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν ἄτοπον· τὸ μόνον δὲ, τὸ ὁποῖον μοὶ ἀνηγγέλθη, εἶναι, ὅτι τὴν 18 Ἰανουαρίου ὁ Δήμαρχος Δύμης, δικασθεὶς ἐνώπιον τοῦ ἐν Πάτραις Πλημμελιοδικείου, κατεδικάσθη εἰς φυλάκισιν ἓξ μηνῶν, εἰς ἔκπτωσιν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς καὶ εἰς ἀνικανότητα πρὸς ἀνάκτησιν ἀρχῆς ἐπὶ ὡρισμένην διάρκειαν χρόνου· ἐπειδὴ δὲ τοῦτο μοὶ ἀνηγγέλθη διὰ τηλεγραφήματος, ὑπέλαβον, ὅτι δὲν ἠδυνάμην νὰ προβῶ δεδικαιολογημένως εἰς ἐνέργειάν τινα, πρὶν ἢ ζητήσω τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου. Ἐζήτησα ταύτην, καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ ἐν Πάτραις Πλημμελιοδικείου δι’ ἐγγράφου του, τὸ ὁποῖον φέρει χρονολογίαν 30 Ἰανουαρίου, μοὶ ἀπέστειλε ταύτην. Νῦν δὲ, ὅτε ἔχω αὐτὴν, θέλουσιν ἐνεργηθῆ κατὰ τοῦ Δημάρχου τὰ νόμιμα, τὰ ὁποῖα ὁρίζει τὸ ἄρθρον 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου. Ἀλλὰ μετὰ τὴν ἔκπτωσιν τοῦ Δημάρχου ὁ νόμος προέβλεψε, καὶ ἔταξε τοὺς νομίμους αὐτοῦ ἀναπληρωτὰς, τοὺς δημαρχικοὺς παρέδρους· ὥστε πιστεύω, ὅτι ὁ δημαρχικὸς πάρεδρος θὰ ἀνέλαβε τὰ ἔργα τοῦ Δημάρχου, καὶ θὰ ἐκτελῇ, αὐτὰ μέχρις ὅτου ἐγκαταστῇ Δήμαρχος εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον. Ἐὰν ὁ δημαρχικὸς πάρεδρος δὲν ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του, θέλει καταδιωχθῆ καὶ τιμωρηθῆ· ἐὰν κατὰ τὴν ἐγγραφὴν ἐκλογέων ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ παραβῇ τὸ καθῆκόν του, οὐδ’ ἡ ἐγγραφὴ αὕτη εἶναι ὁριστικὴ, ὑπάρχει δὲ τεταγμένη ἐξουσία, ἥτις θέλει ἐνεργήσει τὸ καθῆκόν της. Τὰ πράγματα εἶναι λίαν ὁμαλὰ, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐμεσολάβησε χρονικὸν διάστημα, ἀφ’ ἧς ὁ Δήμαρχος κατεδικάσθη, δὲν πιστεύω νὰ ζημιωθῇ τὸ δικαίωμα κἀνενὸς, οὐδ’ ὅτι ἀπειλοῦνται καὶ ἀπευκταῖα εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον. Ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπισκευῆς τῆς ὁδοῦ Σπάρτης–Γυθείου, δὲν ἀμφισβητῶ τὴν χρησιμότητα· εἶμαι βέβαιος, ὅτι, καὶ πρὶν ἢ διατάξῃ τὸ Ὑπουργεῖον, ὁ ἁρμόδιος μηχανικὸς θέλει προβῆ· οὔτε ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ λάβῃ ὤθησιν ἐντεῦθεν, διότι ἔχει διαταγὰς νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπισκευὴν καὶ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἰσαγάγω νομοσχέδιά τινα. Καὶ πρῶτον, νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου μεταβάλλονται τὰ τῆς ἡμερησίας χορηγίας πρὸς τροφὴν τῶν μαθητῶν τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν, προτεινομένης τῆς αὐξήσεως τῆς ἡμερησίας χορηγίας ἑκάστου αὐτῶν ἀπὸ δραχμῆς μιᾶς εἰς δραχμὴν μίαν καὶ ἡμίσειαν. Ὅτε ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν ἀνήρχετο εἰς 224, ἡ ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν προσδιωρισμένη ἡμερησία χορηγία τῆς μιᾶς δραχμῆς χάριν τοῦ συσσιτίου τῶν μαθητῶν πιθανῶς ἐπήρκει· ἀλλὰ νῦν τὸ ποσὸν τοῦτο οὐδόλως ἐπαρκεῖ, τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μαθητῶν κατελθόντων εἰς 44 μόνον. Ὑπάρχει ἐν Ἀθήναις ἀγαθοεργὸν κατάστημα, τὸ νοσοκομεῖον τῶν ὀφθαλμιώντων, τὸ ὁποῖον διατελεῖ ἐν ἀκατανοήτῳ ἀπομονώσει. Τὸ νοσοκομεῖον τῶν ὀφθαλμιώντων δὲν εἶναι δημοτικὸν ἀγαθοεργὸν κατάστημα, ἑπομένως δὲν διατελεῖ ὑπὸ τὴν διοίκησιν Ἀδελφάτου, δὲν λειτουργεῖ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ ἐποπτεία τοῦ Δημάρχου, οὐδ’ ἐνασκεῖται ὁ ἔλεγχος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλὰ τὸ νοσοκομεῖον τῶν ὀφθαλμιώντων δὲν τυγχάνει οὐδ’ ἀγαθοεργὸν κατάστημα, τὸ ὁποῖον συνεστάθη διὰ περιουσίας, τὴν ὁποίαν πρὸς τοῦτο διέθηκαν φιλοπάτριδες ἄνδρες, ὅπως ἐφαρμοσθῶσι περὶ τὴν διοίκησιν αὐτοῦ οἱ περὶ ταύτης ὅροι τῆς διαθήκης, δι’ ἧς διετέθη πρὸς σύστασιν αὐτοῦ ἡ κληροδοτηθεῖσα περιουσία. Τὸ νοσοκομεῖον τῶν ὀφθαλμιώντων δὲ δὲν ὠργανώθη καὶ ὑπὸ νομοθεσίας πλήρους, κανονισάσης τὰ τῆς διοικήσεως αὐτοῦ, ἢ τὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας αὐτοῦ. Καὶ ὑπάρχει μὲν Β. Διάταγμα, ἐκδοθὲν κατὰ τὰ 1843, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετράπη ἡ σύστασις αὐτοῦ καὶ ἐνεκρίθη κανονισμός τις ἐξ ὀλιγίστων ἄρθρων, δι’ οὗ τὸ εἰρημένον κατάστημα ἐτάχθη ὑπὸ τὴν διοίκησιν ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης τὰ μέλη πρὸ πολλοῦ ἐξέλιπον, ἀποβιώσαντα, οὐδ’ ὑπὸ τῶν ἐκλιπόντων ἀποκατεστάθησαν ἄλλα μέλη ἀντ’ αὐτῶν, κατὰ τὸ δικαίωμα, ὅπερ ἐχορήγει αὐτοῖς ὁ περὶ οὗ εἴρηται κανονισμὸς, οὐδὲ πλήρης παρέστη πλέον ἡ διοικοῦσα τὸ νοσοκομεῖον ἐπιτροπή. Διὰ τοῦτο συνέταξα τὸ εἰσαγόμενον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου σκοπεῖται ἡ ἀποκατάστασις πλήρους καὶ ὁμαλῆς διοικήσεως, τοῦ ἐλέγχου μονίμου καὶ ἀρτίου τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας αὐτοῦ. Μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ θαλάσσης, τῶν μεταβαινόντων εἰς ἀποστρατείαν, εἴτε ἕνεκα τοῦ ὁρίου ἡλικίας, εἴτε τῇ αἰτήσει των, ὑπῆρξάν τινες, οἵτινες ἐπανῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, καὶ προσήνεγκον ὑπηρεσίας ἐν διαφόροις κλάδοις τῆς δημοσίας διοικήσεως, ὑπάρχουσι δὲ καὶ πολλοὶ, οἵτινες θέλουσιν εἶσθαι χρησιμώτατοι, ἐὰν κληθῶσιν εἰς αὐτήν. Ἀλλ’ οἱ μὲν στέρξαντες νὰ ἀναδεχθῶσι πολιτικὴν ὑπηρεσίαν, ἀφιέμενοι αὐτῆς, ἐπανήρχοντο μετὰ τοῦ αὐτοῦ ποσοῦ τῆς συντάξεως, μὴ προστιθεμένου εἰς τὰς παρῳχημένας ὑπηρεσίας αὐτῶν τοῦ χρόνου τῶν νέων ὑπηρεσιῶν των, οἱ δὲ δυνάμενοι νὰ προσενέγκωσιν ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος ἔν τινι τῶν κλάδων τῆς δημοσίας διοικήσεως δυσκόλως στέργουσιν, ἀφοῦ μικρὸν διαφέρει ὁ μισθὸς τῆς νέας ὑπηρεσίας αὐτῶν πρὸς τὸ ποσὸν τῆς παρακεχωρημένης αὐτοῖς συντάξεως, οὐδὲν δὲ προστίθεται εἰς ταύτην ἕνεκα τῶν νέων ὑπηρεσιῶν, ἂν στέρξωσι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο συνέταξα καὶ προβάλλω νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται, ἵνα οἱ συνταξιοῦχοι ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης δύνωνται νὰ ζητῶσι τὴν ἐπὶ τῶν ὑπηρεσιῶν των ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, προστιθεμένου εἰς τὰς νέας ὑπηρεσίας αὐτῶν τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν ὑπηρέτησαν ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς ἢ τῆς θαλάσσης, καὶ ἐφαρμοζομένων ἐπ’ αὐτῶν τῶν περὶ κρατήσεως διατάξεων τοῦ περὶ συντάξεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων νόμου. Τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1888 εἶχεν εἰσαγάγει νομοσχέδιον περὶ συστάσεως γεωργικοῦ σταθμοῦ ἐν τῇ γενεθλίῳ πόλει τοῦ μακαρίτου Τριανταφυλλίδου. Ὁ ἀείμνηστος Τριανταφυλλίδης κατήγετο ἐκ τῆς κωμοπόλεως Βυτίνης τῆς ἐπαρχίας Γόρτυνος, ἀπέθανε δέ, καταλιπὼν περιουσίαν, τῆς ὁποίας τὸ ποσὸν ἐξικνεῖτο μέχρι τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου, καὶ ἀναθεὶς εἰς τὴν Σύγκλητον τοῦ Πανεπιστημίου νὰ προσδιορίσῃ τὰς ἀνάγκας, πρὸς πλήρωσιν τῶν ὁποίων ἔπρεπε νὰ διατεθῇ ἡ περιουσία αὕτη. Ἐν τούτοις ἡ Σύγκλητος τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἐξέδωκε τὴν ἑαυτῆς ἀπόφασιν, προσδιορίσασα τὴν περιουσίαν ταύτην, ἵνα διατεθῇ εἰς ἐνίσχυσιν καὶ βελτίωσιν τῆς γεωργίας. Ἀλλ’ οἱ πρὸ τῶν τελευταίων ἐτῶν κυβερνήσαντες τὴν χώραν δὲν ἐνέκριναν νὰ προβῶσιν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κληροδοτήματος, καὶ ἐγὼ δὲ εἶχον τὴν γνώμην ταύτην, καὶ ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κατὰ τὸ 1877, καὶ ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν κατὰ τὸ 1878 καὶ τὸ 1879, παρεκάλεσα τὸν τότε Πρωθυπουργὸν, τὸν ἀείμνηστον Κουμουνδοῦρον, νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κληροδοτήματος τούτου, ἀλλὰ νὰ μένῃ τὸ κεφάλαιον ἀργὸν, ὅπως αὐξάνῃ, τῇ προσθήκῃ εἰς αὐτὸ τῶν τόκων. Καὶ ἐπῆλθεν ἡ αὔξησις τοῦ κεφαλαίου, ἀνερχομένου νῦν εἰς δύο ἑκατομμύρια καὶ 100 περίπου χιλιάδας δραχμῶν. Ἀλλὰ τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον προέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νόμον, ψηφισθέντα ἤδη καὶ κυρωθέντα, δυνάμει τοῦ ὁποίου συνεστήθησαν δύο γεωργικαὶ σχολαὶ δαπάνῃ τῶν τόκων τοῦ κληροδοτήματος τούτου, ἡ μὲν παρὰ τὰς Ἀθήνας, ἡ δὲ ἑτέρα ἐν κτήματί τινι, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Κασσαβέτης, κείμενον ἐν Ἀϊδινίῳ, ἐδωρήσατο εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1888 ἐπρότεινεν ἕτερον νομοσχέδιον περὶ συστάσεως γεωργικοῦ σταθμοῦ ἐν τῇ Βυτίνῃ τῆς Γόρτυνος, ὅπως ἐκδηλωθῇ ἡ ὀφειλομένη εὐγνωμοσύνη εἰς τὸν τοσαύτην περιουσίαν καταλιπόντα ὑπὲρ ἐθνικῆς ἀνάγκης· εἰς τὴν ἐπιψήφισιν ὅμως τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν συνετελέσαμεν, ἐπειδὴ δὲ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο διὰ τῆς ἰδίας αὑτῆς κοινοβουλευτικῆς δυνάμεως νὰ ἐπιτύχῃ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ, τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐπεψηφίσθη, καὶ ἔμεινεν ἐκκρεμές· μοὶ παρέχει δὲ τὴν ἀφορμὴν νὰ προβάλω νέον τοιοῦτον, ἀλλὰ προβάλλω αὐτὸ ἀλλοῖον, καὶ οὐχὶ οἷον εἶχε προβάλει αὐτὸ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου, ἐπρόκειτο ἔν τινι ἐθνικῷ ἢ μοναστηριακῷ κτήματι νὰ συσταθῇ ὁ περὶ οὗ πρόκειται γεωργικὸς σταθμὸς καὶ γένωνται ἐν τῷ κτήματι ἐκείνῳ ἀπόπειραι πρὸς βελτίωσιν τῶν κυριωτέρων κλάδων τῆς γεωργίας ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας. Ἀλλὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον σήμερον προβάλλω, ὁ ἐν τῇ πατρίδι τοῦ ἀοιδίμου Τριανταφυλλίδου συνιστώμενος γεωργικὸς σταθμὸς διαιρεῖται εἰς τρία τμήματα, εἰς τμῆμα γεωργικὸν, εἰς τμῆμα δασοκομικὸν καὶ εἰς τμῆμα ξυλουργικόν. Καὶ τὸ μὲν τμῆμα τὸ γεωργικὸν σκοπεῖ τὴν παραδειγματικὴν διδασκαλίαν τῆς χρήσεως τῶν νεωτέρων ἐργαλείων τῆς γεωργίας, ὅπως δι’ αὐτῆς μεταδοθῇ εἰς τοὺς περιοίκους ἡ πεποίθησις, ὅτι θέλουσι δαπανᾷ ὀλιγώτερα ἔξοδα διὰ τὴν παραγωγὴν ἢ ὅσα δαπανῶσι νῦν, ἐξακολουθοῦντες νὰ διατηρῶσιν ἐν χρήσει τὰ εἰθισμένα ἐργαλεῖα τῆς γεωργίας, ἢ ὅτι θέλουσι παράγει περισσότερα διὰ τῶν νέων ἐργαλείων ἢ ὅσα παρῆγον διὰ τῶν παλαιῶν, καὶ ἑπομένως ν’ ἀντικαταστήσωσι ταῦτα διὰ τῶν εὐρωπαϊκῶν. Τὸ δασοκομικὸν τμῆμα σκοπὸν ἔχει νὰ διαδώσῃ τὴν καλλιέργειαν καὶ συντήρησιν τῶν δασῶν, καὶ τὴν τεχνικὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτῶν. Τὸ δὲ λεπτοξυλουργικὸν σκοπεῖ, ἵνα ἱδρυθῇ ἐν τῇ πατρίδι τοῦ ἀοιδίμου κληροδότου τεχνουργεῖον, ἐν ᾧ ἔμελλε νὰ διδαχθῇ ἡ τέχνη τῆς ἀθυρματοποιΐας, ἤτοι τῆς κατασκευῆς ἀθυρμάτων τῶν παίδων (jouets d'enfants), ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κατασκευάζονται ἐν Γερμανικαῖς πόλεσι, καὶ τὰ ὁποῖα κατακλύζουσιν ὅλας τὰς ἀγοράς. Ἐπειδὴ δὲ οἱ κατοικοῦντες τὰ μέρη ἐκεῖνα γεωργοὶ καὶ ποιμένες ἀσχολοῦνται καὶ νῦν εἰς κατεργασίαν τοῦ ξύλου, κατασκευάζοντες διάφορα σκεύη τῆς οἰκιακῆς χρήσεως, ὑπέλαβον ὅτι, ἐὰν συνιστᾶτο ἐκεῖ ἐργοστάσιον, καὶ τεχνίτης ἐκ Γερμανίας ἐκαλεῖτο νὰ διδάξῃ τὴν τέχνην, οἱ περίοικοι ἤθελον ὠφεληθῆ ἐκ τῆς διδασκαλίας ταύτης καὶ μάθει νὰ κατασκευάζωσι τὰ ἀθύρματα ταῦτα τῶν παίδων. Κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μοὶ ἀνεκοίνωσεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπάρχει ἐν τῷ Φρουραρχείῳ Ἀθηνῶν ἐκκρεμὴς λογαριασμὸς, ὅστις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τακτοποιηθῇ ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Διὰ δημοπρασίας ἐπὶ μειοδοσίᾳ εἶχεν ἀναδειχθῆ ἐργολάβος, ἀναλαβὼν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ χορηγήσῃ εἰς τὸν στρατὸν 34 χιλιάδας ζευγῶν ἀρβυλῶν· καίτοι δ’ ὑπαρχούσης τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐνέκρινε νὰ ἀποταθῇ εἴς τινα τεχνίτην καὶ πορισθῇ παρ’ αὐτοῦ χίλια τετρακόσια καὶ πλέον ζεύγη ἀρβυλῶν, ἔδωκε δὲ διαταγὴν εἰς τὸ Φρουραρχεῖον, ἵνα πληρώσῃ τὸ ἀντίτιμον τῶν ζευγῶν τούτων, ἀνερχόμενον εἰς δραχμὰς 13,915:75. Ἀφοῦ τὸ Φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν κατέβαλε τὰ χρήματα ταῦτα ἐκ τῶν γενικῶν προκαταβολῶν, τὰς ὁποίας εἶχεν εἰς τὴν διάθεσίν του, ἐζήτησε τὴν ἀπόδοσιν τῶν χρημάτων. Καὶ τὸ μὲν Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐξέδωκεν ἔνταλμα πρὸς πληρωμὴν τοῦ εἰρημένου ποσοῦ εἰς τὸ Φρουραρχεῖον, ἀλλὰ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν ἔστερξε νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὰ ἐντάλματα ταῦτα, διότι ἡ προμήθεια τῶν ἀρβυλῶν ἐγένετο ἄνευ δημοπρασίας, ἀλλὰ δι’ ἰδιαιτέρας συμφωνίας, ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, καὶ καθ’ ὃν χρόνον τὸ Ὑπουργεῖον εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ προμηθευθῇ 34 χιλιάδας ζευγῶν ἀρβυλῶν παρὰ τοῦ ἐργολάβου, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διὰ δημοπρασίας προσδιορισθεισῶν τιμῶν, ἀπετάθη εἰς ἰδιώτην καὶ ἠγόρασε τὰς ἀρβύλας ἐπὶ τιμαῖς ἄλλαις. Ἕνεκα τούτου τὸ Φρουραρχεῖον δὲν ἠδυνήθη νὰ εἰσπράξῃ τὸ ποσὸν τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα κατέβαλεν ὡς ἀντίτιμον τῶν ἀρβυλῶν, ζητεῖ δ’ εὐλόγως τὰ χρήματα, ἅπερ κατέβαλεν· εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ τακτοποιηθῇ ὁ λογαριασμὸς οὗτος. Ὅθεν ὑποβάλλω νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐπιτρέπεται νὰ ἐξοφληθῶσι τὰ ἐντάλματα ταῦτα, ἂν καὶ δὲν ἐτηρήθησαν κατὰ τὴν ἀγορὰν τῶν ἀρβυλῶν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο ἡ δαπάνη, αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Τελευταῖον εἰσάγω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιοῦνται διατάξεις τινὲς τοῦ νόμου περὶ δήμων. Περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐποιήσατο λόγον ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1885 διὰ τοῦ βασιλικοῦ λόγου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκηρύχθη τότε ἡ ἔναρξις τῆς Βουλῆς. Τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐποιήσατο μνείαν ὡσαύτως ἡ Κυβέρνησις καὶ τελευταῖον διὰ τοῦ βασιλικοῦ λόγου, δι’ οὗ ἐκηρύχθη ἡ ἔναρξις τῆς παρούσης Βουλῆς. Τὴν ὑποχρέωσιν δὲ ταύτην σπεύδομεν κατὰ συνέπειαν νὰ ἐκπληρώσωμεν. Ὁ νόμος περὶ δήμων εἶναι νομοθέτημα παλαιὸν, καὶ μολονότι τὸ νομοθέτημα τοῦτο ἐξεδόθη καθ’ ὃν χρόνον ἐστερεῖτο τὸ ἔθνος ἀντιπροσωπείας καὶ πολιτικῶν ἐλευθεριῶν, ὑπῆρχε δὲ συγκεντρωμένη πᾶσα ἡ ἐξουσία, ἥ τε τῆς ἐκτελέσεως τῶν νόμων καὶ ἡ τῆς κατασκευῆς καὶ νομοθετήσεως αὐτῶν, εἰς χεῖρας ἑνὸς, τοῦ Βασιλέως, ὁ νόμος περὶ δήμων ἦτο ἀληθῶς δυσανάλογος πρὸς τοὺς πολιτικοὺς θεσμοὺς, διότι δὲν εἰσῆγε μόνον τὴν ἐλευθερίαν ἐν τῇ διοικήσει τῶν δήμων, ἀλλ’ ἐτίθη συγχρόνως καὶ τὰς βάσεις τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν τῆς χώρας. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ ἱστορικὸς τῆς χρονικῆς ἐκείνης περιόδου θέλει ἀνομολογήσει, ὅτι εἰς τὸν νόμον περὶ δήμων ὀφείλεται κατά τι καὶ ἡ προπαρασκευὴ τῆς χώρας εἰς τοὺς συνταγματικοὺς θεσμοὺς, τοὺς ὁποίους ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1843 εἰσήγαγε. Καθ’ ὃν χρόνον ἐξεδόθη ὁ νόμος περὶ δήμων, αἱ περὶ δημοτικῶν καὶ πολιτικῶν ἐλευθεριῶν ἐπικρατοῦσαι ἐν Εὐρώπῃ ἰδέαι δὲν ἦσαν αἱ νῦν κρατοῦσαι. Ἐν Κράτει, τοῦ ὁποίου οἱ πολῖται διεκρίθησαν πάντοτε διὰ τὰ φιλελεύθερα αἰσθήματα αὐτῶν, ἐν τῇ Γαλλίᾳ, οἱ Δήμαρχοι διωρίζοντο ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἀπ’ εὐθείας, ἐκ τῶν δώδεκα μελῶν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου λαμβανόμενοι. Ἑπομένως δὲν εἶναι ἄπορον, ἐὰν ὁ ἡμέτερος νόμος περὶ δήμων ἐδυσπίστησε καὶ αὐτὸς πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς τῆς χώρας, καὶ ἀπήτησε διὰ τῶν διατάξεών του, ἵνα οἱ Δήμαρχοι διορίζωνται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἐξ ὑποψηφίων τριῶν, τοὺς ὁποίους Συμβούλιόν τι, δημαιρεσιακὸν ὀνομαζόμενον τότε, ἐξέλεγεν. Ἀλλ’ ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νεώτερος νόμος κατὰ τὸ 1864 περὶ δήμων, ὅτε τὸ νέον πολίτευμα ἔθηκεν εὐρυτέρας βάσεις πολιτικῆς ἐλευθερίας, καὶ ἐξησφάλιζε πληρέστερον τὰς ἐλευθερίας τοῦ τόπου, τότε ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις ἔκρινεν, ὅτι ἦτο ἀναποφεύκτως ἐπιβεβλημένον εἰς αὐτὴν νὰ ἄρῃ τὰς ἀνωμαλίας, αἱ ὁποῖαι ἐπαρουσιάζοντο μεταξὺ τοῦ νόμου περὶ δήμων, ὅστις εἶχε νομοθετηθῆ κατὰ τὸ 1834, καὶ τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν, ὁ ὁποῖος εἶχε ψηφισθῆ κατὰ τὸ 1844. Καὶ τῷ ὄντι, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν τοῦ 1844 εἰσήγετο ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ καὶ ἡ καθολικὴ ψηφοφορία, καὶ διὰ τοιαύτης ἐκλογῆς ἀνεδεικνύοντο οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων δὲν ἐκαλοῦντο οἱ ἐκλογεῖς τοῦ δήμου, ἀλλὰ μόνον ἐκεῖνοι, οἵτινες εἶχον ὡρισμένα προσόντα. Ἡ ἀνωμαλία ἦτο καταληπτὴ καὶ καταφανὴς εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς παντὸς, ἡ δὲ Συνέλευσις ἔπρεπε νὰ ἄρῃ τὴν ἀνωμαλίαν. Ἀλλὰ προσῆκε νὰ ἄρῃ καὶ ἄλλον τινὰ περιορισμὸν κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων, ὅπερ καὶ ἔπραξεν, ἐπιτρέψασα, ἵνα οἱ Δήμαρχοι ἐκλέγωνται καὶ οὗτοι διὰ τῆς ἀμέσου καθολικῆς ψηφοφορίας καὶ ὑπὸ τῶν ἐκλογέων τοῦ δήμου ἀπ’ εὐθείας. Ἀναμιμνησκόμενος τοῦ νομοθετήματος τούτου τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω δημοσίᾳ, ὅτι κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον ἐγὼ ἐτύγχανον ἐν πεπλανημένῃ γνώμῃ. Ἐφρόνουν ὅτι ἡ νέα μεταβολὴ δὲν ἤθελεν ἐπιτύχει, οὐχὶ ὡς πρὸς τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν κατὰ τὴν ἐκλογὴν, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, καὶ ὅτι ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ προπαρασκευάσῃ κινδύνους μεγάλους, ἀπειλοῦντας εἴτε τὴν περιουσίαν τοῦ δήμου, εἴτε τὴν τύχην τῶν ἄλλων συμφερόντων αὐτοῦ. Ὁμολογῶ δὲ, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ θεσμοῦ τούτου κατὰ τὰ εἴκοσι καὶ ἑπτὰ διαῤῥεύσαντα ἔκτοτε ἔτη διέψευσε τοὺς φόβους μου ἐκείνους, καὶ ὁ θεσμὸς δὲν ἀπέτυχεν· ἐὰν δ’ ἐφηρμόζετο μετ’ εὐλαβείας καὶ ὑπὸ τῶν διοικούντων καὶ ὑπὸ τῶν διοικουμένων, ἤθελε βεβαίως ἀποφέρει πλήρεις τοὺς καρποὺς, τοὺς ὁποίους οἱ τὸν νόμον ἐκεῖνον νομοθετήσαντες προσεδόκων. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν μεταβολὴν ταύτην διετηρήθησαν καὶ ἄλλαι ἀνωμαλίαι, τὰς ὁποίας διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου σκοπῶ νὰ ζητήσω παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ ἄρῃ. Ἐνῷ κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον οἱ Δήμαρχοι ἐκλέγονται ὑπὸ τῶν ἐκλογέων τοῦ δήμου διὰ καθολικῆς ψηφοφορίας, οἱ δημοτικοὶ εἰσπράκτορες διορίζονται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἐξ ὑποψηφίων, τοὺς ὁποίους τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐκλέγει. Ἐνῷ ὁ Δήμαρχος, ὁ ὁποῖος διαχειρίζεται καὶ τὴν διοίκησιν καὶ τὴν ἀστυνομίαν καὶ πᾶσαν ἐξουσίαν δημοτικὴν, προέρχεται ἐκ τῆς ἀμέσου ψήφου τῶν ἐκλογέων τοῦ δήμου, μηδαμῶς μετεχούσης εἰς τὴν ἔγκρισιν αὐτῆς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ὁ ἀστυνόμος ὁ ὁποῖος διορίζεται, ὅταν γνωμοδοτήσῃ ὁ Δήμαρχος, αὐτὸς πρέπει νὰ διορίζηται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Ἡ ἀνωμαλία εἶναι καταφανής, ὑπέλαβον δὲ, ὅτι ἔπρεπε νὰ τὴν ἄρω, καὶ διὰ τοῦτο προβάλλω τὸ νομοσχέδιον, δι’ οὗ κανονίζεται ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ ἀστυνόμοι καὶ οἱ εἰσπράκτορες θέλουσι διορίζεσθαι ὁμοιομόρφως πρὸς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀναδείκνυνται οἱ Δήμαρχοι. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι κατὰ τὴν ἐπὶ τὰ 27 ἔτη ἐφαρμογὴν τῶν νέων δημοτικῶν θεσμῶν, τὴν ἀπὸ τοῦ 1864 γενομένην, πολλαχοῦ αἱ τοπικαὶ φιλοδοξίαι—καὶ δὲν ὀνομάζω ταύτας φιλαρχίας, ἵνα μὴ ἀδικήσω τοὺς κατερχομένους εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀνταγωνισμὸν,—πολλαχοῦ, λέγω, αἱ δημοτικαὶ φιλοδοξίαι παρώθησαν πολλάκις τοὺς διαχειρισαμένους τὴν δημαρχικὴν ἐξουσίαν, ἢ τὰ μέλη τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, νὰ ἐκτραπῶσιν εἰς παραλείψεις, ἢ εἰς πράξεις, αἵτινες ἐδείκνυον ὀλιγωτέραν εὐλάβειαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὤφειλον νὰ δείξωσι περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν χρημάτων. Ἑπομένως δὲν ἔπρεπε νὰ παραλίπω τὴν εὐκαιρίαν καὶ νὰ μὴ περιλάβω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεις, αἵτινες καθιστῶσιν ἀσφαλέστερον τὸν ἔλεγχον καὶ ἀκριβεστέραν τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν χρημάτων. Πολλαχοῦ μάλιστα ὁ ἀνταγωνισμὸς οὗτος παρήγαγεν ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἐπέδρασαν τὰ μάλιστα ἐπιζημίως εἰς τὰ συμφέροντα τῶν δήμων· ἐπειδὴ δὲ ὁ νόμος περὶ δήμων, ἐν τῷ τμήματι ἐκείνῳ, διὰ τοῦ ὁποίου κανονίζονται τὰ τοῦ ἐλέγχου τῆς διαχειρίσεως τῶν δημοτικῶν χρημάτων, ὑπέβαλε τὴν ἔγκρισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τοὺς Νομάρχας, ἐχορήγησε δὲ εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια τὸ δικαίωμα νὰ ἐκκαλῶσι τὰς ἀποφάσεις τῶν Νομαρχῶν, ἀλλὰ δὲν ὥρισε προθεσμίαν τινὰ, ἐντὸς τῆς ὁποίας θέλει προβάλλεσθαι ἡ ἔκκλησις, διὰ τοῦτο πολλαχοῦ ἐβράδυνε μεγάλως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ βάσανος καὶ ἡ κύρωσις, ὥστε παρῆλθε τὸ ἥμισυ καὶ ἐνιαχοῦ τὰ δύο τρίτα τοῦ ἔτους ἄνευ προϋπολογισμοῦ, ἐφαρμοζομένου πάντοτε τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἐὰν μάλιστα οἱ προϋπολογισμοὶ τοῦ παρελθόντος ἔτους παρεῖχον εὐκολίας πρὸς θεραπείαν κομματικῶν τινων ἢ πολιτικῶν συμφερόντων, τὰ προσκόμματα παρενεβλήθησαν μετὰ προαιρέσεως κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ περαίωσιν τοῦ δημοτικοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ εἶχε μὲν ἐκδοθῆ διάταγμά τι, διὰ τοῦ ὁποίου ἐτάσσετο προθεσμία δεκαπενθήμερος, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἠδύναντο τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια νὰ ἐκκαλῶσι τὰς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀποφάσεις τῶν Νομαρχῶν· ἐπειδὴ ὅμως τὸ διάταγμα δὲν εἶχε δημοσιευθῆ διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, οὐδὲ εἶχε περιβληθῆ διὰ τοῦ ἀναντιῤῥήτου ἐκείνου κύρους, πρὸ τοῦ ὁποίου πρέπει πάντες νὰ ὑποτάσσωνται, πολλαχοῦ ἡ ἰσχὺς τοῦ διατάγματος ἐκείνου ἠμφισβητήθη. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι δυσάρεστον παράδειγμα ἔδωκε πλέον ἢ ἅπαξ ὁ πρώτιστος τῶν δήμων τοῦ Κράτους, ὁ δῆμος τῶν Ἀθηναίων, κατὰ τὴν ἐξέτασιν καὶ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ δημοτικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ δήμου Ἀθηναίων π. χ. τοῦ ἔτους 1889 εἰσήχθη εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τὴν 28 Νοεμβρίου 1888, ἀλλ’ ἔμεινεν ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἀπὸ τῆς 28 Νοεμβρίου 1888 μέχρι τῆς 14 Ἰουλίου 1889, ἤτοι ὅλους μῆνας ὀκτὼ, καὶ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Νομαρχίαν πρὸς ἔγκρισιν μόνον τὴν 10 Αὐγούστου· ἀλλ’ ἡ ἀπόφασις τῆς Νομαρχίας ἐξεδόθη καὶ ἐκοινοποιήθη εἰς τὸν Δήμαρχον τὴν 23 Σεπτεμβρίου. Ἀλλὰ ἐξεκαλέσθη ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον τὴν 7 Ὀκτωβρίου, τὸ δὲ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον ἀπεφάνθη τὴν 21 Ὀκτωβρίου, καὶ ἡ ἀπόφασις αὐτοῦ ἐκοινοποιήθη τὴν 1 Νοεμβρίου, τὴν 4 δὲ τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου ὑπεβλήθη πρὸς ἔγκρισιν ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον ἐξέδοτο τὴν ἀπόφασίν του τὴν 10 Δεκεμβρίου 1889.

§37ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἰς πόσον ποσὸν ἀναβιβάζεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ δήμου τούτου;

§38ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς 1,500,000 περίπου. Ἐὰν δὲ ὁ πρῶτος τῶν δήμων τοῦ Κράτους τοιοῦτον παρέσχε παράδειγμα κατὰ τὴν μέριμναν καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν χρημάτων, καὶ τὸ παρέσχεν οὐχὶ ἅπαξ κατὰ τὸ 1889, ὑποθέσατε ποῖα συνέβησαν ἐν ἄλλοις δήμοις ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἴσως δὲν περιῆλθον εἰς τὴν δημοσιότητα. Διὰ τοῦτο δὲν παρέλιπον νὰ περιλάβω διαφόρους διατάξεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ περὶ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἐλέγχου τῆς διαχειρίσεως καὶ περὶ ἐγκαταστάσεως ἀγρύπνου ἐποπτείας περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν χρημάτων. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἄξιον πολλῆς μελέτης, καὶ μετὰ μεγάλης χαρᾶς ἤκουσα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου νὰ ἐπικαλῆται τὴν αὐτοτέλειαν τῶν δήμων, καὶ ἐν ὀνόματι αὐτῆς νὰ παραπονῆται διὰ τὴν καταστροφὴν τῆς δημοτικῆς διοικήσεως, ἡ ὁποία διεπράχθη κατὰ τοὺς τρεῖς αὐτοὺς μῆνας, κατὰ τοὺς ὁποίους ἡμεῖς διοικοῦμεν. Λέγω μετὰ μεγάλης χαρᾶς, διότι ἐλπίζω, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου οὗτος θὰ ἐπείσθη ἤδη, ὅτι πρέπει πάντες μετ’ εὐλαβείας νὰ εἰσφέρωμεν τὸ ἐφ’ ἡμῖν, ἵνα διατηρῆται ἄθικτος καὶ ἀκεραία ἡ αὐτοτέλεια, τὴν ὁποίαν ἡ κρατοῦσα νομοθεσία ἐχορήγησεν εἰς τοὺς δήμους. Καὶ ἐὰν ἐν χρόνοις, κατὰ τοὺς ὁποίους ὁ τόπος ἐστερεῖτο πολιτικῶν ἐλευθεριῶν, οἱ διοικοῦντες ἐδείχθησαν εὐλαβεῖς πρὸς τὴν αὐτοτέλειαν ταύτην, ἐν τοῖς χρόνοις τούτοις, κατὰ τοὺς ὁποίους κρατεῖ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, λειτουργοῦν ἐν τῇ πλήρει αὐτοῦ ἐφαρμογῇ, ἤθελεν εἶσθαι τῷ ὄντι ἀτόπου ἐξαιρέσεως παράδειγμα, κἂν εἷς τῶν Βουλευτῶν ἐδίσταζε περὶ τῆς ἀνάγκης νὰ λειτουργῶσι τὰ τῶν δήμων, ὡς οἱ νόμοι κατέστησαν αὐτούς. Ἑπομένως ἐλπίζω, ὅτι ἐν πᾶσι τοῖς θρανίοις τῆς Βουλῆς θέλει κρατεῖ ἡ αὐτὴ ἐπιθυμία, καὶ ὅτι οἱ πάντες θέλουσιν εἰσφέρει τὸ ἐφ’ ἑαυτοὺς, ἵνα βασανισθῇ εὐρέως τὸ νομοσχέδιον καὶ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἡμεῖς δὲν κρίνομεν ἡμᾶς αὐτοὺς ἀλαθήτους· εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ προσέλθωμεν εἰς εὐρυτάτας συζητήσεις, νὰ δώσωμεν πᾶσαν πληροφορίαν, νὰ ἀναπτύξωμεν εὐρύτατα τὰς γνώμας ἡμῶν, νὰ ἀκούσωμεν τὰς γνώμας τῶν ἄλλων, καὶ νὰ ἀποδεχθῶμεν πᾶν ὅ,τι ἡ συζήτησις ἤθελε παραστήσει ὡς ὀρθὸν καὶ ὠφέλιμον.

§39ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ σήμερον εἰσαχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νομοσχέδια εἶναι τῷ ὄντι ὑψίστης σπουδαιότητος, πρὸ αὐτῶν δὲ εἰσήχθησαν καὶ ὑπὸ ἄλλων Ὑπουργῶν νομοσχέδια ἐπίσης σπουδαῖα. Νομίζω, ὅτι, πρὶν ἢ τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἀναγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἢ μᾶλλον πρὶν ἡ Βουλὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῶν, ἀπαραίτητον εἶναι νὰ προεπεξεργασθῶσιν ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες κατεστάθησαν διὰ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Τὰ πρό τινων ἡμερῶν εἰσαχθέντα νομοσχέδια, παρετήρησα, ὅτι ἀντεγράφησαν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, οὐδεμία δὲ τῶν ἐπιτροπῶν ἐκλήθη νὰ ἐργασθῇ ἐπ’ αὐτῶν, καὶ νὰ παρασκευάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐργασίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι χρήσιμος εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῶν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, πρὸ πάντων τὸ Προεδρεῖον, νὰ καλέσῃ τὰς ἐπιτροπὰς, εἰς τὰς ὁποίας ἀνήκουσι τὰ διάφορα νομοσχέδια, τὰ μέχρι σήμερον εἰσαχθέντα, νὰ ἐργασθῶσιν ἐπ’ αὐτῶν, νὰ τάξῃ δὲ εἰς τὰς ἐπιτροπὰς ταύτας διορίαν, ὅπως ἐντὸς αὐτῆς τῆς διορίας ὑποβάλωσι τὰς ἐκθέσεις των, ἐὰν δὲ αἱ ἐπιτροπαὶ ἀρνηθῶσι νὰ ἐργασθῶσι, τότε βεβαίως ἡ Βουλὴ δικαιοῦται νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῶν. Αὐτὴν τὴν πρότασιν εἰσάγω εἰς τὴν Βουλήν’ παρακαλῶ, ἐπὶ τῶν εἰσαχθέντων νομοσχεδίων νὰ παραγγελθῶσιν αἱ ἐπιτροπαὶ νὰ ἐξεργασθῶσιν.

§40ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν προλαλήσαντα τὸ 36 ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ· κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην συζητεῖται προηγουμένως ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ μετὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, τότε ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται, ἐὰν πρέπῃ νὰ παραπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς οἰκείας ἐπιτροπάς.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. «Ἢ καὶ πρὸ αὐτῆς» λέγει τὸ ἄρθρον δηλ. πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς ἀρχῆς.

§42ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀναγινώσκω τὸ ἄρθρον, ἵνα λείψῃ πᾶσα περὶ τούτου ἀμφισβήτησις: «Ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς, ἢ καὶ πρὸ αὐτῆς, δύναται, ἂν τὸ κρίνῃ ἀναγκαῖον, νὰ παραπέμψῃ τὴν πρότασιν νόμου εἰς κατὰ τὸ 48 ἄρθρον ἁρμοδίας ἐπιτροπὰς, κτλ.»

§43ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδού· λέγει «ἢ καὶ πρό».

§44ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τὸ ἐθεωρήσατε ὡς ἐπιτακτικόν;

§45ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον.

§46ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐὰν τὸ κρίνῃ ἀναγκαῖον, νὰ παραπέμψῃ εἰς τὰς ἁρμοδίας ἐπιτροπάς. Εἰς τὴν Βουλὴν ὅθεν ἐναπόκειται νὰ κρίνῃ, μετὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ἦναι ἀναγκαία ἡ παραπομπὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐνώπιον τῶν ἐπιτροπῶν· τοῦτο μέχρι τοῦδε ἐφηρμόσθη καθ’ ὅλας ἐν γένει τὰς συζητήσεις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων ἐκτὸς τῶν ἐξαιρέσεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας γνωρίζομεν ὅλοι, τὰς λαβούσας χώραν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν ὄχι μόνον τὰ νομοσχέδια δὲν παρεπέμποντο εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, ἀλλ’ ἤρχοντο κατὰ σωρείαν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ συνεζητοῦντο, πρὶν ἢ προφθάσῃ τις νὰ ἀναγνώσῃ τοὺς τίτλους αὐτῶν, ὄχι τὰ νομοσχέδια ὁλόκληρα.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῇ παρελθούσῃ περιόδῳ τῆς Βουλῆς οὐδόλως συνέβαινεν, ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής· τοὐναντίον παρεπέμποντο τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, αἱ δὲ ἐπιτροπαὶ ἀπεδεικνύοντο ἀπρόθυμοι πρὸς τὴν ἐργασίαν, κατόπιν δὲ τούτου ἡ Βουλὴ συνεζήτει τὸ νομοσχέδιον ἄνευ προεπεξεργασίας τῆς ἐπιτροπῆς κατὰ γενικὸν κανόνα, διότι ἐπί τινων νομοσχεδίων ἐγένετο τοιαύτη προεπεξεργασία. Ἤδη ὅ,τι ἐζητήθη παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, εἶναι νὰ παραπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια ἐνώπιον τῶν ἐπιτροπῶν, ἵνα ἴδωμεν, ἐὰν θὰ ὦμεν εὐτυχέστεροι κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον, καὶ ἐὰν αἱ ἐπιτροπαὶ θὰ θελήσωσι νὰ ἐργασθῶσι· θὰ ἦναι λίαν εὐκταῖον νὰ θελήσωσιν αὗται νὰ ἐργασθῶσι, διότι ἡ ἔλλειψις τῆς τοιαύτης ἐργασίας εἶναι ἐπαισθητή, δὲν πρέπει δὲ ν’ ἀπελπισθῶμεν, πρὶν ἢ δοκιμάσωμεν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἔχει τινὰ ἐλπίδα, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ θέλουσιν ἐργασθῆ, ἐὰν δὲ ὑπάρχῃ Βουλευτής, δικαιούμενος νὰ ἔχῃ τοιαύτην ἐλπίδα, εἶναι ὁ προτείνας τὴν παραπομπὴν, διότι ἀναντιῤῥήτως ἐν ταῖς ἐπιτροπαῖς εἶναι, δύναμαι νὰ εἴπω, χωρὶς ν’ ἀδικήσω τινὰ, ὁ μᾶλλον παντὸς ἄλλου ἐργαζόμενος· ἐὰν δ’ ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ παραπεμφθῶσι τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, τυγχάνων μέλος ἐπιτροπῶν, εἶναι βέβαιον, ὅτι αὐτὸς θέλει ἐργασθῆ πρὸς τὴν τελεσφόρησιν τῆς παραπομπῆς, ὅσον εἴπερ τι καὶ ἄλλο μέλος ἐπιτροπῆς. Δὲν φρονῶ, ὅτι ὑπάρχει λόγος, ἵνα ἡ Βουλὴ ἀρνηθῇ τὴν παραπομπὴν τῶν νομοσχεδίων τούτων εἰς τὰς ἐπιτροπὰς· εὐθὺς δὲ ὡς ἀποδειχθῇ, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ δὲν ἐργάζονται ἐπ’ αὐτῶν, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν, ὅπερ καὶ συνήθως ἐγένετο, εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων ἄνευ τῆς προεπεξεργασίας ταύτης.

§48Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Μοὶ φαίνεται, ὅτι οὐδὲ προὐτάθη, οὐδὲ ἰσχυρίσθη τις, ὅτι τὰ νομοσχέδια δὲν πρέπει νὰ ἀποσταλῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, τὰς κατὰ τὸν Κανονισμὸν συσταθείσας, ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον ἴσως ἐνεποίησεν ἐντύπωσίν τινα, ἦτο, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος ἠγέρθη νὰ προβάλῃ τὴν πρότασιν ταύτην, ὡς ἂν ἦτο ἀνάγκη αὐτῆς, καὶ ὡς ἄν, ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος δὲν προέβαλλε τὴν παραπομπὴν τῶν νομοσχεδίων εἰς ἐπιτροπὰς, ταῦτα δὲν ἤθελον παραπεμφθῆ εἰς ἐπιτροπὰς. Ὁ Κανονισμὸς διατάσσει ῥητῶς τὴν ἀποστολὴν τῶν νομοσχεδίων εἰς ἐπιτροπὰς, ταῦτα δὲ νῦν, ὅτε κατετέθησαν, θέλουσι τυπωθῆ καὶ θέλουσιν ἀποσταλῆ εἰς ἐπιτροπὰς. Εἶπον, ὅτι ἐνεποίησεν ἐντύπωσίν τινα ἡ πρότασις, ὅτι αὕτη προῆλθεν ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Παρνασσίδος, διότι ἐκ τῶν 1200 νόμων, τοὺς ὁποίους ἐπρότεινεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἐπεψήφισε δ’ ἡ παρελθοῦσα Βουλὴ, οἱ 1197 εἰσήχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συνεζητήθησαν ἄνευ τῆς προεπεξεργασίας τῶν ἐπιτροπῶν. Δὲν λέγω τοῦτο, ἵνα ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, διότι ἐνδέχεται καὶ ἐκείνη νὰ ἐπεθύμει νὰ προσενεχθῶσιν ἐν ταῖς ἐπιτροπαῖς τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα προέβαλεν. Ἀλλὰ, κατὰ δυστυχίαν, ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ, ὅπως δὲ καὶ ἐν ἄλλοις τισὶ Κοινοβουλίοις, τὸ σύστημα τῆς προεπεξεργασίας τῶν νομοσχεδίων ἐντελῶς ἀπέτυχε, καὶ ἀπέτυχεν ἐπὶ ζημίᾳ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Πρὶν ἢ κατασταθῇ ὁ Κανονισμὸς, ὁ νῦν ἰσχύων, ὑπῆρχεν ἄλλος κανονισμὸς, καθ’ ὃν ἄλλως διεξήγοντο τὰ τῆς προεξετάσεως τῶν νομοθετημάτων. Ὑπῆρχεν ὁ κανών, καθ’ ὃν τὰ νομοθετήματα προεξητάζοντο ἐν τοῖς τμήμασι, καὶ εἰσηγηταὶ, ἐξ ἑκάστου τμήματος ἐκλεγόμενοι, ἀπετέλουν τὴν εἰσηγητικὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις εἰσῆγε τὰ νομοθετήματα εἰς τὴν Βουλήν. Βλέπω ἀξιότιμον συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἦτο μέλος τῶν Βουλῶν ὑπὸ τὴν πρώτην δυναστείαν, ὅτε ἴσχυεν ὁ Κανονισμὸς ἐκεῖνος τῆς Βουλῆς, καὶ θὰ ἐνθυμῆται, ὅτι τοιοῦτο ἦτο τὸ σύστημα τὸ τότε τεθειμένον. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ σύστημα ἐκεῖνο εἶχεν ἀποτύχει, διότι ἡ προεπεξεργασία ἐν τοῖς τμήμασιν ἐγένετο ἀτελέστατα, καὶ ἐλάχιστα φῶτα εἰσῆγον οἱ προεξελέγχοντες εἰς τὰς δημοσίας ἐν τῇ Βουλῇ συνεδριάσεις, διὰ τοῦτο κατὰ τὸ 1864, ὅτε συνῆλθεν ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις, καὶ ἐγένετο ὁ Κανονισμὸς αὐτῆς, εἰσήχθη νέον σύστημα μικτὸν, τὸ σύστημα δὲ τοῦτο ἐδανείσθη καὶ ἡ Βουλὴ ἐν τῷ Κανονισμῷ αὐτῆς, τὸ σύστημα τῶν ἐπιτροπῶν. Ἀλλὰ ἡ πεῖρα, ἡ μέχρι τοῦδε λαβοῦσα χώραν, ἀπέδειξεν, ὅτι καὶ τὸ σύστημα τοῦτο ἀπέτυχε. Βεβαίως ὁ κ. Πρόεδρος θέλει ἀποστέλλει τὰ νομοσχέδια εἰς ἐπιτροπάς. Παρακαλοῦμεν δὲ ὅλα τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν νὰ συνέλθωσι, καὶ ἐξετάσωσι τὰ νομοσχέδια, διότι ἔχουσιν ἀνάγκην τῶν φώτων πάντων τῶν συναδέλφων, ἐνδέχεται δὲ νὰ συνέλθωσι καὶ ἐπεξεργασθῶσι ταῦτα· ἐὰν ὅμως δὲν ἤθελον σπεύσει τὰ μέλη τῶν ἐπιτροπῶν νὰ ἐργασθῶσιν, ἢ δὲν ἤθελον φέρει ἐκθέσεις, θέλομεν καταφύγει ἀναγκαίως εἰς τὸ αὐτὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐκράτησε κατὰ τὰ τέσσαρα τελευταῖα ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐκυβέρνα, καὶ, ὡς εἶπον, ἐκ τῶν 1200 νομοσχεδίων αὐτῆς, τὰ 1197 συνεζητήθησαν καὶ ἐπεψηφίσθησαν ἄνευ προεπεξεργασίας ἐπιτροπῶν.

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως φρονεῖ, ὅτι κατὰ τὸν Κανονισμὸν τὰ νομοσχέδια παραπέμπονται ἀναγκαίως καὶ αὐτοδικαίως εἰς τὰς ἐπιτροπὰς ἄνευ προτάσεως.

§50ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ γενικὸν κανόνα.

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν παραπέμπονται ἄνευ προτάσεως, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας ἀνέγνω πρὸ μικροῦ τὸ ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, ἐξ οὗ προκύπτει, ὅτι ἀπαιτεῖται πρότασις, εἴτε μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἀρχῆς, εἴτε πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς ἀρχῆς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, ἐπειδὴ παρετήρησεν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ὑπέβαλε τὰ νομοσχέδια, καὶ ἐφρόντισεν, ὅπως τινὰ ἐξ αὐτῶν ἐγγραφῶσι καὶ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, δὲν προέτεινε δὲ τὴν παραπομπὴν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, ἐζήτησεν, ὅπως παραπεμφθῶσι πάντα εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, ἵνα ᾖ ἑτοίμη ἡ ἐργασία, ὅτε τὰ νομοσχέδια θέλουσι προταθῇ εἰς συζήτησιν, ἢ τουλάχιστον ὅπως ᾖ ἀποδεδειγμένον, ὅτι ταῦτα θέλουσι προταθῇ εἰς συζήτησιν, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ δὲν προτίθενται νὰ ἐργασθῶσιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλησε περὶ τῶν κατὰ τὸ παρελθὸν γενομένων, ὡσανεὶ ἡ τότε Κυβέρνησις προσεπάθει νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἐργασίαν τῶν ἐπιτροπῶν. Γινώσκει κάλλιστα καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καὶ πάντες, ὅσοι διετέλεσαν Βουλευταὶ κατὰ τὰς παρελθούσας περιόδους, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις πάντοτε προσεπάθησε νὰ συντελέσῃ, ὅπως αἱ ἐπιτροπαὶ ἐργάζωνται, ἀλλ’ ἀπηλπίσθη, καὶ ἐξέφρασε πολλάκις τὴν γνώμην, ἣν ἐσχημάτισεν, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ δὲν θέλουσιν ἐργασθῆ, οὐχ ἧττον καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς ἀρχῆς καὶ πρὸ τῆς ψηφίσεως αὐτῆς, ὁσάκις ἐγίνετο πρότασις περὶ παραπομπῆς νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν, πάντοτε ἀπεδέχετο τὴν πρότασιν· ἐζήτει ὅμως, μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἡμερῶν, ὅτε ἀπεδεικνύετο, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἰργάζετο, ὅπως προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἄνευ τοιαύτης προεπεξεργασίας. Τοῦτο προετείνομεν καὶ ἤδη, καὶ τοῦτο ἐγένετο δεκτὸν, ὥστε δὲν βλέπω, ὅτι ὑπάρχει θέμα πρὸς περαιτέρω συζήτησιν.

§52ΔΑΓΡΕΣ. Χαίρω βλέπων τοὺς δύο ἡγέτας τῶν κομμάτων συμφωνοῦντας εἰς μίαν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν πάντοτε εἶχον. Ἂν εἰς ἄλλην ἐποχὴν ἦτο ἀναγκαία ἡ προεπεξεργασία τῶν νομοθετημάτων, τῶν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ὑποβαλλομένων, σήμερον εἶναι ἀπαραίτητον τοῦτο. Οὐδέποτε θέλει βλάψει ἡ μελέτη ἐκ μέρους τῶν ἐπιτροπῶν τῶν ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίων. Σήμερον, ἐπαναλαμβάνω, αὐτὸ εἶναι ἀπαραίτητον, διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐνασκεῖται ἐν μέρει βεβαίως παρὰ μιᾶς μόνης Βουλῆς. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις, ὅτι τὸ πλεῖστον τῆς συνεδιάσεως δαπανῶμεν εἰς συζητήσεις ἐκτὸς τῶν νομοθετημάτων, καὶ ὅταν ἀρχίσουν αἱ συζητήσεις ἐπ’ αὐτῶν περὶ τὴν ἑσπέραν, εἴμεθα κουρασμένοι, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ προσέχωμεν, ἐνῷ, ὅταν ὑπάρχῃ μία προεπεξεργασία ἐκ μέρους ἐπιτροπῆς, θὰ ἐπέρχηται βελτίωσις εἰς τὴν νομοθεσίαν διὰ τῆς ἀκριβεστέρας μελέτης. Θερμῶς παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους καὶ τὰ κόμματα, νὰ συνέρχωνται αἱ ἐπιτροπαὶ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ὠφελήσῃ τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν καὶ τὸ ἔθνος.

§53ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἰσχυρίσθην, ὅτι δὲν πρέπει νὰ στέλλωνται εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τὰ νομοσχέδια· ἁπλῶς ὑπεστήριξα, ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ ἐγγράφωνται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, νὰ προκαλῆται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν νομοσχεδίων, καὶ κατόπιν τῆς τοιαύτης συζητήσεως, ἂν ἡ Βουλὴ κρίνῃ ἀναγκαῖον, νὰ στέλλωνται εἰς τὰς ἐπιτροπάς. Τοῦτο δὲ τὸ θεωρῶ ἀναγκαῖον, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· πρῶτον, διότι πάντα τὰ νομοσχέδια δὲν ἀπαιτοῦσι προεπεξεργασίαν· τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν δύνανται νὰ συζητηθῶσιν ἄνευ προηγουμένης ἐπεξεργασίας. Τοῦτο δὲ θὰ τὸ κρίνῃ ἡ Βουλή· ἂν ἡ Βουλὴ κρίνῃ, ὅτι τὰ συζητούμενα νομοσχέδια ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς τοιαύτης ἐπεξεργασίας, τότε μόνον τὰ παραπέμπει εἰς ἐπιτροπήν. Ἂν δὲ θέλωμεν νὰ μὴ ματαιώσωμεν τὰς ἐργασίας τῶν ἐπιτροπῶν, τοῦτο πρέπει νὰ πράξωμεν· διότι ὅ,τι συνέβη κατὰ τὸ παρελθὸν, ἐπέφερε τὴν ματαίωσιν τῆς ἐργασίας τῶν ἐπιτροπῶν, διότι, παραπεμπόμενα σωρηδὸν τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς ἐπιτροπὰς καὶ μὴ δυναμένων τούτων νὰ ἐργασθῶσιν, ἔμενον ἀνεπεξέργαστα ὑπ’ αὐτῶν, καὶ οὕτως ἐδόθη τὸ δικαίωμα, ἢ μᾶλλον ἐχορηγήθη ἡ πρόφασις νὰ φέρωνται εἰς συζήτησιν ἄνευ προεπεξεργασίας. Δὲν ἐμέμφθην τὴν πρώην Κυβέρνησιν διὰ τοῦτο καὶ μόνον, διότι δηλαδὴ ἔφερεν ἀπ’ εὐθείας εἰς συζήτησιν τὰ νομοσχέδια, τὴν ἐμέμφθην κυρίως, διότι ἔφερε τὰ νομοσχέδια σωρηδὸν, καὶ ἐν τοιαύτῃ προθεσμίᾳ, καὶ εἰς τοιοῦτον ποσὸν, ὥστε ἦτο ἀδύνατον εἰς τοὺς Βουλευτὰς καὶ νὰ τὰ ἀναγνώσωσιν, ἵνα ἐκθέσωσι τὰς γνώμας των καὶ ὑποβάλωσι τροπολογίας πρὸς διόρθωσιν. Ἐντεῦθεν ἐξέλιπεν ἡ προεπεξεργασία τῶν ἐπιτροπῶν. Ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην μου καὶ θεωρῶ, ὅτι οὐδὲν σκοπιμώτερον, παρὰ νὰ ἐγγράφωνται τὰ νομοσχέδια ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ κατόπιν, ἂν ἡ Βουλὴ ἐννοῇ, ὅτι ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς ἐργασίας τῶν ἐπιτροπῶν, τότε μόνον νὰ παραπέμπῃ ταῦτα εἰς αὐτὰς, ἂν θέλωμεν αἱ ἐργασίαι αὐτῶν νὰ ἦναι ἀποτελεσματικαί.

§54ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐχρειάζετο τὸ «σκοπιμώτερον»· ἤρκει ἁπλῶς ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ, διὰ νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὴν λίαν πρόωρον πρότασιν τοῦ συναδέλφου. Ὁ Κανονισμὸς ὑποθέτει, ὅτι εἰσήχθη νομοσχέδιόν τι εἰς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ εἶπεν ὅτι μετὰ τὴν συζήτησιν, ἂν θέλῃ ἡ Βουλὴ, πρὸ τῆς ψηφίσεως, τὸ παραπέμπει εἰς ἐπιτροπήν· ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις θὰ ἦτο περιττὴ, ἂν ἀνεγινώσκετο τὸ ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ.

§55ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Λοιπὸν ὡς συμπέρασμα τῆς συζητήσεως νὰ προσκαλέσητε, κύριε Πρόεδρε, τὰς ἐπιτροπὰς νὰ συνέλθωσιν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς τυπώσεως καὶ διανομῆς τῶν νομοσχεδίων δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ πρότασις περὶ ἀποστολῆς αὐτῶν εἰς τὰς ἐπιτροπάς.

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πολλὰ ἐξ αὐτῶν εἶναι τυπωμένα καὶ διανεμημένα.

§58ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἐγγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶναι διανεμημένα. Ἀκριβῶς δὲ, παρατηρῶ, αὐτὴν τὴν ἀφορμὴν εἶχον, νὰ κάμω τὴν πρότασίν μου αὐτήν. Ὅσα εἶναι ἐγγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἢ ὅσα ἐτυπώθησαν καὶ διενεμήθησαν, νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπάς.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, παραδέχεται νὰ σταλῶσιν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς ὅλα τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένα νομοσχέδια;

§60ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ ἑκάστου νομοσχεδίου, ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ νὰ συζητηθῇ, προβάλλεται ἡ ἀποστολὴ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ ἂν ἦναι κατεπεῖγον, δὲν στέλλεται.

§61ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον εἴπει καὶ ἄλλοτε, ὅτε συνεζητεῖτο ἡ ἐκλογὴ Κερκύρας, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλή, ὡς ἐκ τῶν ἐξαιρετικῶν περιστάσεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἔλαβεν ὕπαρξιν, ὀφείλει νὰ ἐκπληρώσῃ ἐξ ἐπιτακτικῆς τοῦ λαοῦ ἐντολῆς καὶ ἐξαιρετικάς τινας ὑποχρεώσεις. Κατ’ ἐμὴν κρίσιν καὶ πεποίθησιν, μία τῶν πρωτίστων τούτων ὑποχρεώσεων εἶναι, νὰ ζητήτῃ εὐθύνας ἀπὸ τὴν πρώην Κυβέρνησιν διὰ πάσας τὰς κυβερνητικὰς ἐκείνης πράξεις καὶ παραλείψεις, αἵτινες ἤθελον ἀποδειχθῆ, ὅτι ἀντιβαίνουσιν εἰς τοὺς νόμους ἢ τὸ Σύνταγμα. Ἡ ἐκπλήρωσις τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης ἐπιβάλλεται ἡμῖν ὡς δυσάρεστος μὲν, ἀλλ’ ἀναπόφευκτος ἐθνικὴ ἀνάγκη· διότι, ἂν ἡ πρώην Κυβέρνησις ἢ ἄλλαι πρὸ αὐτῆς ἐξωλίσθησαν εἰς πράξεις, αἵτινες ἀναμφισβητήτως παρέβλαψαν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς, τοῦτο συνέβη ἀκριβῶς διότι, δὲν ἠξεύρω πῶς, ἐῤῥιζοβόλησεν ἐν τῇ συνειδήσει πάντων τῶν Ὑπουργῶν ἡ ἰδέα, ὅτι ἡ θετικὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος καὶ ὁ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμος διατελοῦσιν εἰς τελείαν ἀχρηστίαν. Ἰδοὺ διατὶ φρονῶ, ὅτι παρίσταται ἀναπόφευκτος ἐθνικὴ ἀνάγκη νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν καὶ ταύτην τὴν φορὰν, ὅπως ὁ πέπλος τῆς λήθης ἢ τῆς κακῶς ἐννοουμένης γενναιοφροσύνης ἢ ἀμνησικακίας καλύψῃ τὰς ὑπερβασίας τῆς πρώην ὑπευθύνου ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ὡς ἐκ τῶν ὁποίων πάντες σήμερον ὁμολογοῦμεν, ὅτι ἐπῆλθον δεινὰ ἀνυπολόγιστα εἰς τὸν τόπον. Προκειμένου ὅμως περὶ εὐθύνης ὑπουργικῆς, πρέπει νὰ διακρίνωμεν τὴν ἠθικὴν ἢ πολιτικὴν εὐθύνην τῆς πρώην Κυβερνήσεως ἀπὸ τὴν εὐθύνην τὴν νομικὴν ἢ ποινικήν. Ἡ διάκρισις αὕτη εἶναι ἀπαραίτητος, διότι περὶ τῆς πρώτης, ἤτοι τῆς πολιτικῆς ἢ ἠθικῆς, δὲν δύναται σήμερον, κατὰ τὴν γνώμην μου, νὰ γείνῃ λόγος. Βεβαίως, ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν ἡ πρώην Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀρχὴν, μέχρις οὗ ἐξέπεσε ταύτης διὰ τῆς ἐτυμηγορίας τῆς 14ης Ὀκτωβρίου, εἰς πολλὰς καὶ ποικίλας προέβη πράξεις, αἵτινες παρέβλαψαν οὐσιωδῶς τὰ συμφέροντα τῆς πολιτείας, καὶ αἵτινες ἐπάγονται μόνον πολιτικὴν ἢ ἠθικὴν εὐθύνην, περὶ τῆς ὁποίας δὲν πρόκειται σήμερον. Ὅτε τῳόντι ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς κ. Τρικούπης ἐπεδείκνυεν οἵαν ἀπεδείξατο διαγωγὴν κατὰ τὰς συμπλοκὰς τῶν συνόρων, παρουσιάζων μόνον τὴν ζοφερὰν ὄψιν τῶν συμβάντων ἐκείνων εἴς τε τὸν ἔσω καὶ ἔξω κόσμον, ὅπως ἐξυβρίσῃ καὶ ἐξευτελίσῃ τὸν στρατὸν τῆς πατρίδος του, ἕνεκα φατριαστικῆς λύσσης· ὅτε βραδύτερον ἐπενόει ψευδεῖς ἐνηλικιώσεις τοῦ Διαδόχου, ὅπως ἄγῃ ἑορτὰς καὶ πανηγύρεις ἐν Ἀθήναις, ἀπονέμων τὰς χάριτας κατὰ χιλιάδας καὶ πομπεύων τοὺς Δημάρχους τοῦ Κράτους, πρὸς κατασκευὴν τῆς πλειοψηφίας τῆς 4ης Ἰανουαρίου τοῦ 1887· ὅτε ἤνοιγε τὰς φυλακὰς καὶ ἐξήρχοντο οἱ κατάδικοι πρὸς ἐκλογικὰς ἐνεργείας,—καὶ ὑπομιμνήσκω εἰς τὴν Βουλὴν, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὸ ἀγνοοῦσιν, ὅτι μόνον ἀπὸ τὰς φυλακὰς τῶν Πατρῶν ἐξῆλθον τότε τῇ ἀνοχῇ τῆς Κυβερνήσεως 60 ὅλοι κατάδικοι, τινὲς τῶν ὁποίων μέχρις ἐσχάτων ἀκόμη δὲν εἶχον συλληφθῆ·—ὅτε ἐπέτρεπεν εἰς τὰ πρώτιστα ὄργανα αὐτοῦ, τὰ κατέχοντα τὰς ἐμπιστευτικωτέρας θέσεις, νὰ συναλλάσσωνται μὲ τὸν κατάδικον Παπαχρηστοφίλου καὶ ἄλλους, ἐπὶ κομματικῇ κερδοσκοπίᾳ· ὅτε παρέσυρε τὸν στρατὸν εἰς τὴν κονίστραν τῆς κομματικῆς διαμάχης καὶ τὸν καθίστα ἀνάξιον τοῦ ὀνόματος καὶ τῆς ἀποστολῆς του· ὅτε, διὰ νὰ ὑποτάξῃ τὰ πάντα εἰς τὸ κόμμα, εἰσήλαυνε διὰ τοῦ γνωστοῦ ἐκείνου καὶ σκανδαλώδους τρόπου εἰς τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἐπέβαλλε τὴν θέλησίν του διὰ τῆς περιφρονήσεως τῶν καλλιτέρων καὶ διαπρεπεστέρων ἱεραρχῶν τοῦ Κράτους, ἐδημιούργει δὲ ζήτημα ἐκκλησιαστικὸν, καὶ διετάρασσε τὴν ἐκκλησιαστικὴν εἰρήνην· ὅτε ἐπεζήτει νὰ ἔχῃ καὶ εἶχε διὰ τῶν ἀνακριτῶν καὶ τῶν Εἰσαγγελέων ὑποχείριον τὴν δικαιοσύνην πρὸς ἐξυπηρέτησιν κομματικῶν σκοπῶν καὶ συμφερόντων· ὅτε μετέβαλλε τοὺς Εἰσαγγελεῖς τῶν Ἐφετῶν εἰς κομματικοὺς πράκτορας τοῦ χειροτέρου εἴδους· ὅτε ἐξωτερικῶς ἐδέχετο μετ’ εὐαγγελικῆς ἀνοχῆς τοὺς ἐμπαιγμοὺς καὶ τὰ ῥαπίσματα τῆς Πύλης ἐν τόσοις γνωστοῖς ζητήμασιν, οἷα τὰ τῶν Πασχίδου καὶ Φιλιππίδου, τοῦ Κεμὰλ βέη καὶ ἄλλα· ὅτε, θέλων νὰ ἐκτείνῃ τὸ κομματικὸν αὑτοῦ κράτος καὶ πέραν τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος, ἐνέκρινεν, ἂν μὴ ὑπεκίνει καὶ ὑπέθαλπεν, ἐσωτερικὰς διαιρέσεις καὶ ἐπαναστατικὰ κινήματα ἐν Κρήτῃ· ὅτε κατόπιν, ἀφοῦ ἐδεινώθησαν τὰ πράγματα, ἀντὶ πάσης ἄλλης ἠθικῆς ἢ ὑλικῆς συνδρομῆς, ἐξεσφενδόνιζε τὴν γνωστὴν ἐκείνην καὶ περιλάλητον πρὸς τὰς Δυνάμεις διακοίνωσιν, ἥτις ἐπήνεγκε τόσας καὶ τόσας καταστροφὰς εἰς τὴν ἡρωϊκὴν πλὴν ἀτυχῆ νῆσον· ὅτε ἐχειραγώγει τὰ στρατεύματα τοῦ Σακὴρ πασσᾶ καὶ συνετέλει εἰς τὴν πλήρη ὑποταγὴν τῶν Κρητῶν· ὅτε ἠνείχετο κατόπιν τὴν κατάλυσιν τῶν διὰ διεθνοῦς ἀποφάσεως ἀνεγνωρισμένων προνομίων, δικαιολογούμενος δὲ δι’ ὅλα ταῦτα, ἔλεγεν ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ ἐθνικοῦ συνεδρίου, ὅτι τὸν ἐξηπάτησαν οἱ Τοῦρκοι· ὅτε ταῦτα πάντα καὶ ἄλλα παραπλήσια διέπραττεν ὁ πρώην κ. Πρωθυπουργὸς, ἐξέθετε βεβαίως εἰς βαθμὸν ἀπίστευτον τὴν ἠθικὴν καὶ πολιτικὴν ἑαυτοῦ καὶ τῶν συνυπουργῶν του εὐθύνην· ἀλλὰ, ὅπως πρὸ μικροῦ εἶπον, σήμερον δὲν δυνάμεθα περὶ ταύτης νὰ κάμωμεν λόγον, διότι οἱ Ὑπουργοὶ ἐκεῖνοι δὲν εἶναι πλέον ἐν τῇ ἀρχῇ. Ἡ τοιαύτη εὐθύνη ζητεῖται, ὅπως γνωρίζετε, διὰ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, σήμερον δὲ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος δὲν δύναται νὰ ἀσκηθῇ. Ἄλλως δὲ εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ δεδικασμένου τῆς 14ης Ὀκτωβρίου. Ἡ χρονολογία αὕτη, τὴν ὁποίαν οἱ περὶ τὴν πρώην Κυβέρνησιν ἀπετόλμησαν ν’ ἀποκαλέσωσιν ἀποτρόπαιον, ἀποτελεῖ μίαν τῶν λαμπροτέρων καὶ περιφανεστέρων ἐκδηλώσεων τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, καὶ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς μέγας διδάσκαλος, ὄχι μόνον εἰς τὴν πρώην Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ εἰς πάντας, ὅσοι ἀξιοῦσι νὰ διευθύνωσι τὰς τύχας τοῦ λαοῦ. Δὲν εἴμεθα λοιπὸν εἰς καιρὸν νὰ ζητήσωμεν εὐθύνην πολιτικήν, εἴμεθα ὅμως εἰς καιρὸν, καὶ ὀφείλομεν νὰ ζητήσωμεν εὐθύνην ποινικήν. Γνωρίζω τὸ δύσκολον τῆς θέσεως, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως. Ἡ δυσκολία ἔγκειται ἐν τούτῳ· ὅτι ἡ στοιχειωδεστέρα πρόνοια τῶν κυβερνώντων δύναται νὰ καλύπτῃ τὴν νομικὴν εὐθύνην αὐτῶν, ὅταν διαπράττωσι ταύτην ἢ ἐκείνην, τὴν παραβλάπτουσαν τὰ δημόσια συμφέροντα, πρᾶξιν. Τίς δύναται τῷ ὄντι νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι εἰς τὸ δυσεξερεύνητον ἐκεῖνο χάος τῶν οἰκονομικῶν συνδυασμῶν καὶ τῶν δημοσίων ἔργων ὑπολανθάνει τεραστία σπατάλη, καὶ ἐγκρύπτονται κολοσσιαῖαι καταχρήσεις; Τὰ δύο ταῦτα σκοτεινὰ σημεῖα τῆς διαχειρίσεως τῆς πρώην Κυβερνήσεως ἐχρησίμευσαν ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς ἀπογύμνωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς πλουτισμὸν ἀλλοδαπῶν τε καὶ ἡμεδαπῶν, ὅσοι ἐκολάκευον καὶ ὁπωσδήποτε παρεῖχον παντοίας ὑπηρεσίας εἰς τὸν πρώην Πρωθυπουργόν. Ἐνθυμηθῆτε, ὅτι πρὸ τριῶν ἡμερῶν μίαν ἄκραν τῆς αὐλαίας ἀνέσυρεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λαρίσσης βουλευτὴς κ. Σχινᾶς, καὶ ἀπεκαλύφθησαν ἠθικὰ ἕλκη, ἐμποιήσαντα ἡμῖν φρίκην καὶ ἀγανάκτησιν. Καὶ ὅμως δὲν εἶναι τόσον εὔκολον νὰ ἀνεύρωμεν ἐδῶ πλήρη τὰ στοιχεῖα τῆς ποινικῆς εὐθύνης, καὶ τοῦτο, διότι ἐκ προνοίας ἐνόχου συνετάσσοντο οἱ προϋπολογισμοί, ἐγένοντο αἱ διακηρύξεις, ἐτελοῦντο αἱ δημοπρασίαι, συνετάσσοντο ἐκθέσεις παραλήψεως, καὶ ἐν γένει ἐνηργοῦντο ὅλαι αἱ ἐκεῖναι αἱ διατυπώσεις, αἵτινες ἀποτελοῦσιν ὀχύρωμα, ὄπισθεν τοῦ ὁποίου ὀχυροῦνται οἱ πρώην Ὑπουργοί, ἀποφεύγοντες τὴν ποινικὴν εὐθύνην. Ἀλλά, καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα, ἡ πρώην Κυβέρνησις ἐπὶ τοσοῦτον εἶχεν ὠθήσει τὴν ἀνευλάβειαν αὑτῆς πρὸς τοὺς νόμους, τὴν ἀσέβειαν πρὸς τὸ Σύνταγμα, τὴν περιφρόνησιν τῆς δημοσίας συνειδήσεως, ὥστε, προκειμένου νὰ θεραπεύσῃ κομματικὰ συμφέροντα, ὑπερεπήδα αὐθαδῶς καὶ τὸν φραγμὸν νομίμων διατυπώσεων, ἂν ἡ ἐκπλήρωσις αὐτῶν ἦτό πως δυσχερής· ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει, ἔχομεν ἀπροκαλύπτους πλέον καὶ θρασείας παραβάσεις τῶν νόμων· τοῦθ’ ὅπερ διευκολύνει ἡμᾶς εἰς τὸ νὰ διατυπώσωμεν ὡρισμένας καὶ σαφεῖς κατηγορίας κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμου. Μίαν τοιαύτην παραβίασιν νόμου ἀπεκάλυψε πρὸ ὀλίγων στιγμῶν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Μᾶς εἶπε δηλαδή, ὅτι ὁ προκάτοχός του εἶχε δώσει ἐντολὴν παράνομον εἰς τὸ Φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν, νὰ πληρώσῃ, καὶ ἐπλήρωσεν, ἀρβύλας εἰς ἄλλους, παρὰ τοὺς διὰ δημοπρασίας ὑποχρέους πρὸς κατασκευὴν τοιούτων, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον τοιαύτην παράνομον πρᾶξιν δὲν ἠδύνατο νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὑπέβαλε νομοσχέδιον, ἵνα ἐπανορθώσῃ τὴν γενομένην ἐπ’ ὠφελείᾳ τρίτων καὶ ἐπὶ βλάβῃ τῶν δημοσίων συμφερόντων παρανομίαν. Ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ὅμως νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν ἐννοῶ νὰ ψηφίσω τοιοῦτο νομοσχέδιον. Ἀφοῦ ἐτελέσθη παρανομία ὑπὸ τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ, πρέπει νὰ μένουν αἱ ἐξ αὐτῆς συνέπειαι ἀκάλυπτοι, ἐφ’ ὅσον δὲν παραβλάπτονται τοῦ Δημοσίου τὰ συμφέροντα. Πλεῖσται τοιαῦται πράξεις καὶ παραλείψεις ὑπάρχουν, ἐφ’ αἷς ὑπέχει ποινικὴν εὐθύνην ἡ πρώην Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν εἰς χεῖρας ἡμῶν τὰ ἀρχεῖα, ἵνα ἐρευνήσωμεν καὶ τὰς ἀνεύρωμεν. Τοῦτο ἀπόκειται εἰς τὴν νῦν Κυβέρνησιν, ἥτις δὲν ἔχει, οὐδὲ δύναται νὰ ἔχῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν πρωτοβουλίαν, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ μείνῃ ἡ Βουλὴ ἐντελῶς ἀνεπηρέαστος. Τοῦτο ὅμως δὲν ἐμποδίζει αὐτὴν ἀπὸ τοῦ νὰ μᾶς βοηθήσῃ, παρέχουσα προθύμως καὶ μετ’ ἀκριβείας πᾶσαν πληροφορίαν, ἣν ἠθέλομεν κρίνει χρήσιμον.

§62ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δὲν δύναται νὰ κάμῃ καὶ ἄλλως.

§63ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε εἰσήγαγε τὸν προϋπολογισμὸν πρό τινων ἡμερῶν, ἐξέθηκεν ἐντεῦθεν, ὅτι πεντήκοντα περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν, προερχόμενα ἐξ ἐκτάκτων πόρων, ἤτοι ἐκ δανείων προωρισμένων δι’ εἰδικῶν νόμων πρὸς εἰδικοὺς σκοπούς, ἐδαπανήθησαν ἀλλαχοῦ. Κύριος οἶδε ποῦ. Νομίζω ὅτι ἐνταῦθα ὑπάρχει πρόδηλος παρανομία. Ὑπάρχει ἔγκλημα. Ἔχομεν εἰδικοὺς νόμους, οἵτινες δὲν ἐπέτρεπον εἰς τὴν πρώην Κυβέρνησιν νὰ δαπανήσῃ τὰ χρήματα τῶν διαφόρων δανείων εἰς ἄλλας, παρὰ τὰς δι’ αὐτῶν ὡρισμένας ἀνάγκας, ἀφοῦ μάλιστα αὗται μένουσιν ἐν πολλοῖς ἀθεράπευτοι, ἐνῷ δὲν ὑπάρχουν χρήματα πλέον ἐκ τῶν δανείων! Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως, ὅσον ἀφορᾷ τὸ σημεῖον τοῦτο τῆς εἰσηγητικῆς ἀγορεύσεώς του, δώσῃ ἡμῖν ἐξηγήσεις τινὰς εὐρυτέρας καὶ εὐκρινεστέρας. Παρεκτὸς τούτου, θὰ ζητήσω καὶ ἄλλας τινὰς πληροφορίας ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν, ὡς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, περὶ τῶν ὁποίων θὰ καταθέσω ἔγγραφον σημείωσιν’ ἐλπίζω δέ, ὅτι λίαν προσεχῶς θὰ ἔχω τὰς πληροφορίας ταύτας. Πολὺς ἤκουσα νὰ γίνεται λόγος κατ’ αὐτὰς, καὶ πολλὰ ἀνέγνων ἐν ταῖς ἐφημερίσι, περὶ τοῦ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς δυσαρέστου καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν εὑρισκόμεθα. Καὶ ἐπαινῶ μὲν τοὺς συναδέλφους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, φιλοτίμως ἐργαζόμενοι, δίδουσι ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν γνώμην περὶ τῆς διορθώσεως τῶν κακῶς ἐχόντων· ἀλλ’ ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι οὐδ’ ἡ ἀλλαγὴ τοῦ διοικητικοῦ συστήματος, οὔτε αἱ μερικαὶ ἢ γενικώτεραι μεταῤῥυθμίσεις ἐν τῇ νομοθεσίᾳ μας, οὐδ’ ἄλλο τι μέτρον θὰ δυνηθῇ νὰ ἀνακόψῃ τὸν ῥοῦν τοῦ κακοῦ, ἂν δὲν κατορθώσωμεν νὰ πείσωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς πρῶτον, καὶ τὸ ἔθνος κατόπιν, ὅτι οὐδείς, ὅσον ὑψηλὰ καὶ ἂν ἵσταται, εἶναι ἀνώτερος τῶν νόμων.

§64Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Χαίρω πολύ, διότι μὲ προέλαβεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος· ἐνθαῤῥύνομαι δὲ μὲ τοῦτο, διότι πιστεύω, ὅτι εἰ τὸν ἀτυχῆ τοῦτον τόπον εὑρίσκονται ἔτι ἄνθρωποι πονοῦντες αὐτόν. Δὲν ἀνῆλθον ἐν τῷ βήματι τούτῳ, ἵνα ἀναπτύξω κατηγορητήριον ἤδη κατὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, διότι τὸ νομίζω ἔτι πρόωρον· ἀνῆλθον μόνον, ἵνα ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ καθῆκον, ὃ ἔχει, νὰ ζητήσῃ καὶ ἐπιδιώξῃ αὐστηρῶς ἀκριβῆ ἐξέτασιν ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἔν τε τῇ ἐσωτερικῇ καὶ ἐξωτερικῇ διοικήσει αὐτῆς. Δὲν θὰ παρακαλέσω δὲ οὐδόλως τὴν νῦν Κυβέρνησιν νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας, ἃς ἤθελε ζητήσει αὕτη, διότι νομίζω, ὅτι ἔχει καθῆκον, καὶ καθῆκον ἀπαραίτητον, καθὼς καὶ αὐτὸς ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς καὶ πάντες οἱ διατελέσαντες κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον Βουλευταὶ πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐβεβαίωσαν, πιστεύοντες ἀδιστάκτως, ὅτι ἡ διαχείρισις τῆς πρώην Κυβερνήσεως ἦτο πλημμελεστάτη εἰς τὰ τιμαλφέστερα τοῦ Κράτους συμφέροντα. Διὰ τοῦτο κατέρχομαι ἀπὸ τοῦ βήματος μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ἐντὸς μικροῦ μέλλουσα νὰ διεξαχθῇ ἀνάκρισις θέλει βεβαιώσει τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι δὲν ἔσφαλε, καταδικάσας τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν διὰ τῆς ἐτυμηγορίας αὐτοῦ τῆς 14ης Ὀκτωβρίου.

§65ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἀναγνωσθῶσιν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ζητεῖ ὁ κ. Παπαγιαννακόπουλος.

§66ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δόσατέ μοι, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ τὰς ἀναγνώσω ἐγώ (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν: αʹ) Ἐὰν τὸ κατὰ τὰ ἔτη 1886, 1887 καὶ 1889 ἐξ ἐκποιήσεως κτηνῶν τοῦ στρατοῦ εἰσπραχθὲν χρηματικὸν ποσὸν εἰσήχθη ἀμέσως εἰς τὸ Κεντρικὸν ταμεῖον. βʹ) Ἐὰν ἐκ τοῦ εἰσπραχθέντος τούτου ποσοῦ εἰσήχθησαν εἰς τὸ Μετοχικὸν ταμεῖον τοῦ στρατοῦ καὶ εἰς ὄφελος αὐτοῦ ὀγδοήκοντα περίπου χιλιάδες δραχμῶν, καὶ ἂν ὑπῆρχε νόμιμός τις περίπτωσις, ὅπως γείνῃ τοῦτο; ἂν πράγματι ἐγένετο. γʹ) Ἐὰν καὶ πότε ὡρισμένως τὸ Φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν ἐπλήρωσεν εἰς Λονδῖνον δι’ ἀγορᾶς συναλλάγματος ἑπτὰ περίπου χιλιάδες δραχμῶν δι’ ἀντίτιμον μιᾶς ἁμάξης, καὶ ἂν αὕτη ὑπάρχῃ καὶ χρησιμεύῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Κυβερνήσεως. «δʹ) Ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 7,000 δραχμῶν κατεβλήθη ὑπὸ τοῦ Μετοχικοῦ ταμείου τοῦ στρατοῦ εἰς τὸ Φρουραρχεῖον, καὶ ἐπὶ τίνι νομίμῳ λόγῳ. «εʹ) Ἐὰν τὸ Μετοχικὸν ταμεῖον τοῦ στρατοῦ κατέβαλε τῷ ἀντιμοιράρχῳ Γ. Σπορίδῃ χρηματικόν τι ποσὸν, καὶ διὰ τίνα νόμιμον λόγον. «Ϛʹ) Ἐὰν τὸ Φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν κατέβαλε κατὰ Φεβρουάριον παρελθόντος ἔτους πρὸς τὸν τότε μὲν συνταγματάρχην τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, νῦν δὲ ὑποστράτηγον κ. Ἰωάννην Ζυμβρακάκην τρεῖς χιλιάδας δραχμῶν, καὶ δυνάμει τίνος διαταγῆς. «ζʹ) Ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξέδοτο καὶ πότε ἔνταλμα διὰ τὸ ἀνωτέρω ποσὸν τῶν τρισχιλίων δραχμῶν ὑπὲρ τοῦ Φρουραρχείου, ἐπὶ τίνος κεφαλαίου καὶ ἄρθρου τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐπὶ τίνι νομίμῳ λόγῳ. «ηʹ) Ἐὰν τὸ τυχὸν ἐκδοθὲν ἔνταλμα ἐθεωρήθη ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ ἐξωφλήθη ὑπὸ τοῦ Κεντρικοῦ ταμείου μετὰ δικαιολογητικῶν ἢ μή. «θʹ) Ἐὰν κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν τελευταίων βουλευτικῶν ἐκλογῶν, καὶ πότε ὡρισμένως, κατεβλήθη πρὸς τὸν ὑποστράτηγον κ. Καραϊσκάκην χρηματικόν τι ποσὸν, ἐκ τίνος ταμείου, κατὰ τίνα τρόπον, καὶ διὰ ποῖον νόμιμον λόγον. «ί) Ἐὰν κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν μετεκλήθη ἐσπευσμένως ἐκ Κεφαλληνίας εἰς Ἀθήνας ὁ λοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ κ. Ν. Σκυλοδῆμος, ἐὰν καὶ διὰ τίνα λόγον κατεβλήθη αὐτῷ ὑπὸ τοῦ Φρουραρχείου Ἀθηνῶν χρηματικόν τι ποσὸν, ἐὰν ἀπεσπάσθη μετὰ τοῦτο ἀπὸ τὸ σῶμά του καὶ προσελήφθη ὑπὸ τοῦ κ. Καραϊσκάκη, καὶ ἂν ἀμφότεροι καὶ πότε ἀνεχώρησαν εἰς Ἄρταν καὶ διὰ ποῖον λόγον. «Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσαγάγῃ τοὺς φακέλλους τῶν ἐγγράφων, ὅσα ἀναφέρονται ά) εἰς τὴν προμήθειαν χόρτου διὰ τὰ κτήνη τοῦ στρατοῦ τῆς ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ φρουρᾶς, βʹ) εἰς τὴν κατασκευὴν ἀρβυλῶν πρὸς χρῆσιν τοῦ στρατοῦ, καὶ γʹ) εἰς τὴν ἐν τῷ στρατῷ διατήρησιν τῶν ἐνωμοταρχῶν Παπαρόδη καὶ Λεμπεσοπούλου, οἵτινες εἶχον καταδικασθῆ δι’ ὀριστικῆς καὶ τελεσιδίκου ἀποφάσεως τῶν ἐν Χαλκίδι Πλημμελειοδικῶν εἰς ἔκπτωσιν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ των κλπ. Πρὸς τὴν τελευταίαν ταύτην πληροφορίαν σχετίζεται διαταγή τις τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καθ’ ἣν ἡ Μοιραρχία Λακωνίας διετάχθη ν’ ἀποστείλῃ εἰς τὴν ἑστίαν του τὸν ὑπενωμοτάρχην Ἀντώνιον Ὀρφανάκον, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι εἶχε καταδικασθῆ δι’ ὀριστικῆς καὶ τελεσιδίκου ἀποφάσεως τῶν ἐν Σπάρτῃ Πλημμελειοδικῶν εἰς ἔκπτωσιν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ του κλπ. Παρακαλῶ ἑπομένως νὰ προσαχθῶσι καὶ τὰ περὶ τούτου σχετικὰ ἔγγραφα. «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ προσαγάγῃ τὰ ἀφορῶντα τὸν προβιβασμὸν τῶν ἀξιωματικῶν Χατζημιχάλη Στεφάνου καὶ Δέδε Σωτηρίου ἔγγραφα.»

§67ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔρχομαι νὰ ἐπαναλάβω πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὴν νῦν Κυβέρνησιν σύστασίν τινα, ἡ ὁποία ἐπανειλημμένως εἶχε γείνει ἐντεῦθεν ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως κατὰ διαφόρους συνόδους τῆς παρελθούσης βουλευτικῆς περιόδου. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κυκλάδων κ. Κόρπας εἶχε προβάλει, καὶ ἐγὼ δὲ εἶχον συστήσει πρὸς τὴν τότε Κυβέρνησιν τὴν ἰδέαν, νὰ λάβῃ ἓν νομοθετικὸν μέτρον πρὸς ἐνίσχυσιν καὶ ὑποστήριξιν σπουδαίου κλάδου τῆς ἑλληνικῆς βιομηχανίας. Διὰ τοῦ νόμου ΑΨΞΒʹ τῆς 13ης Ἀπριλίου τοῦ 1889 εἶχε νομοθετηθῆ ἀτέλεια ἐπὶ τῶν πρώτων ὑλῶν, τῶν εἰσαγομένων εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ χρησιμευουσῶν πρὸς ἐνίσχυσιν βιομηχανίας τινὸς, τῆς κατασκευῆς καλεμκερίων, παραλαμβανομένων ἀτελῶς ἐκ τῆς διαμετακομίσεως τῶν πρὸς κατεργασίαν ὑφασμάτων, ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστολῆς τούτων ἢ ἐπαναφορᾶς αὐτῶν εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς διαμετακομίσεως ἐντὸς τριῶν μηνῶν. Καὶ πράγματι τὸ νομοθετικὸν τοῦτο μέτρον ἐπήνεγκε σπουδαῖα ἀποτελέσματα, διότι ἐν Σύρῳ ἐνισχύθη σπουδαιότατα ὁ κλάδος τῆς βιομηχανίας ταύτης. Σχετικῶς πρὸς τὸ μέτρον τοῦτο εἶχε συστηθῆ, ὡς προεῖπον, παρ’ ἄλλων συναδέλφων καὶ παρ’ ἐμοῦ ἡ νομοθέτησις μέτρου πρὸς ἀτέλειαν τῆς εἰσαγομένης ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ζακχάρεως, τῆς χρησιμευούσης εἰς κατασκευὴν διαφόρων εἰδῶν τῆς ζαχαροπλαστικῆς, ὅταν ταῦτα πρόκηται νὰ ἐξαχθῶσι καὶ πάλιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Πολλοὶ τῶν ἐν Σύρῳ ζαχαροπλαστῶν, δηλ. τῶν ἐνασκούντων ἐν μεγάλῳ μέτρῳ τὴν βιομηχανίαν τῆς κατεργασίας τῆς ζακχάρεως εἰς διάφορα προϊόντα, εἶχον ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1889 ἀναφορὰν, ζητοῦντες νὰ ἐπεκταθῇ ἡ ἀτέλεια τῆς εἰσαγομένης πρώτης ὕλης, ἤτοι τῆς ζακχάρεως, πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἰδίας αὑτῶν βιομηχανίας. Ὄντως δὲ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐφαίνετο συναινῶν πρὸς τὸ μέτρον τοῦτο καὶ εἶχεν ἀνακοινώσει πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐσκόπει νὰ ὑποβάλῃ τὸ σχετικὸν νομοθέτημα μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας εἶχε ζητήσει πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἀλλ’ αἱ περιστάσεις δὲν ἐπέτρεψαν εἰς ἐκεῖνον νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον. Νομίζω καθῆκόν μου, πρὸς ἐνίσχυσιν σπουδαίου κλάδου τῆς βιομηχανίας τοῦ τόπου ἡμῶν, νὰ ὑπομνήσω τὴν σύστασίν μου ἐκείνην καὶ πρὸς τὸν νῦν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν καὶ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ ἐπὶ τούτου, νὰ παρακαλέσω δὲ αὐτὸν νὰ εἰσαγάγῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν πεισθῇ, ὅτι δι’ αὐτοῦ καὶ ἡ βιομηχανία ἐνισχύεται καὶ τὰ δημόσια συμφέροντα δὲν παραβλάπτονται. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω ἀκόμη, ἵνα ἀποδείξω, ἐξ ὅσων τοὐλάχιστον μέχρι τοῦδε ἔχω πληροφοριῶν, ὅτι αἱ εἰσπράξεις τοῦ δημοσίου ταμείου οὐδόλως θέλουσιν ἐλαττωθῆ, πιθανώτατα δὲ θέλουσιν αὐξηθῆ, ἐν ὅσῳ εὐρεῖ μέτρῳ καὶ ἂν ἐφαρμοσθῇ ἡ προτεινομένη παρ’ ἐμοῦ ἰδέα. Εἰσάγονται εἰς τὴν Σῦρον ἐτησίως ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ 2,000 σάκκοι ζακχάρεως, ἐν ὅλῳ 150,000 ὀκάδες. Καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου κατασκευάζονται διάφορα εἴδη τῆς σακχαροποιΐας ἐν τοῖς ἐκεῖ ἐργοστασίοις. Καὶ δὴ αἱ 40,000 ὀκάδες καταναλίσκονται εἰς κατασκευὴν χαλβᾶ ποσοῦ 80,000 ὀκάδων, διότι πλὴν τῆς ζακχάρεως ἀπαιτεῖται καὶ ἑτέρα ὕλη, ἥτις τίθεται κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν τῆς ζακχάρεως. Ἐπίσης καταναλίσκονται 40,000 ὀκάδες ζακχάρεως διὰ κατασκευὴν κομφέτων ποσοῦ ὀκάδων 60,000, διότι προστίθεται ἀναλόγως τῆς ποιότητος καὶ ἄλευρον, 80,000 δὲ ὀκάδες διὰ τὴν κατασκευὴν λουκουμίων ποσοῦ 90,000 ὀκάδων. Τὰ ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν 150,000 ὀκάδων ζακχάρεως κατασκευαζόμενα προϊόντα καταναλίσκονται πάντα ἀνεξαιρέτως εἰς τὸ ἐσωτερικὸν, διότι κατὰ τὰς βεβαιώσεις τῶν τότε ὑποβαλόντων τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν ἐργοστασιαρχῶν, ἕνεκα τῆς ἐπὶ τῆς ζακχάρεως μεγάλης φορολογίας εἶναι ὅλως ἀδύνατον νὰ ἀποστέλλωσι τοιαῦτα εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐπιστολὴ ἐργοστασιάρχου ἐκ Σύρου, ἀπευθυνομένη πρὸς ἐμὲ, ἐπαναλαμβάνει τὰ αὐτά. Ἐὰν λοιπὸν, ἐλαμβάνετο τὸ προτεινόμενον μέτρον, ἐνῷ δὲν ἤθελον ζημιωθῆ τὰ δημόσια συμφέροντα, διότι δὲν θὰ ἐλαττωθῶσιν αἱ ἐν τοῖς τελωνείοις εἰσπράξεις ἐπὶ τῆς ζακχάρεως, καθόσον τὸ Δημόσιον καὶ ἐν τῷ μέλλοντι θὰ ἀπολαμβάνῃ ὅσον καὶ νῦν, ἤθελεν ἐνισχυθῆ ὁ κλάδος οὗτος τῆς βιομηχανίας, ὡς ἐλπίζεται. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν μελετήσῃ τὸ ζήτημα κατὰ τὰ εἰς χεῖρας αὐτοῦ ὑπάρχοντα στοιχεῖα, δὲν θέλει διστάσει νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, ἢ νὰ πληροφορήσῃ ἡμᾶς περὶ τοῦ ἐναντίου, ἐὰν ἔχῃ ἐναντίαν ἰδέαν.

§68ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τῶν καταδίκων τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύλου. Θεωρῶ περιττὸν νὰ συστήσω ταύτην εἰς τὴν Βουλήν· παρακαλῶ μόνον νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πράξῃ αὕτη ὅ,τι νόμιμον καὶ δίκαιον.

§69ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς κωμοπόλεως Δελφῶν ἀπό τινων ἐτῶν διατελοῦσιν εἰς οὑτωσεὶ μετέωρον κατάστασιν, ὥστε ν’ ἀποβαίνῃ καὶ αὐτὴ ἡ ὕπαρξίς των προβληματική. Ἕνεκα τῆς ληφθείσης ἀποφάσεως τοῦ μετοικισμοῦ τῆς κωμοπόλεως καὶ τῆς ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ ἀναμενομένης πραγματώσεως τοῦ μετοικισμοῦ, δὲν δύνανται οὔτε οἰκίας νέας νὰ ἀνεγείρωσιν, οὔτε τὰς παλαιὰς νὰ ἐπισκευάσωσι· τούτου ἕνεκεν αἱ οἰκίαι αὐτῶν κατέστησαν κατὰ τὸ πλεῖστον ἑτοιμόῤῥοποι. Τελευταίως δὲ, χείμαῤῥος, εἰσορμήσας ἐντὸς τῆς κωμοπόλεως, ἐπήγαγεν ἀνυπολογίστους εἰς τοὺς κατοίκους Δελφῶν ζημίας, πολλῶν οἰκιῶν καταστραφεισῶν μετὰ τῶν ἐν αὐταῖς καὶ πολλῶν οἰκογενειῶν ἀπομεινασῶν ἄνευ κινητῆς περιουσίας. Ἡ κατάστασις αὕτη ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς, ὅτι ἡ κωμόπολις τῶν Δελφῶν εἶναι ἀνεγηγερμένη ἐπὶ τοῦ χώρου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔκειτο ὁ περίδοξος ἐν τῇ ἀρχαιότητι ναὸς τοῦ Ἀπόλλωνος. Ὅπως ἀποκαλυφθῇ ὁ ἀρχαιολογικὸς πλοῦτος, ὅστις ἐχώσθη μετὰ τοῦ ναοῦ, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ κατεδαφισθῶσι πᾶσαι αἱ οἰκίαι τοῦ χωρίου, καὶ οἱ κάτοικοι νὰ μετοικισθῶσιν ἀλλαχοῦ. Εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ γένηται γενικὴ ἡ μετοικεσία καὶ νὰ γένωνται γενικαὶ ἀνασκαφαὶ πρὸς ἀνακάλυψιν πάντων τῶν κεχωσμένων ἀρχαιολογικῶν κειμηλίων, τὸ μὲν, διότι αἱ γενόμεναι μέχρι τοῦδε τμηματικαὶ ἀνασκαφαὶ ἀπέδειξαν τὴν ἀνάγκην τῶν γενικῶν τοιούτων, τὸ δὲ, διότι αἱ μερικαὶ ἀνασκαφαὶ ἀπειλοῦσι τὴν κατάπτωσιν τῶν τυχὸν ἀπολειπομένων οἰκιῶν, καὶ καθιστῶσιν ἀνέφικτον νέον τῆς κωμοπόλεως συνοικισμόν. Τὴν ἀνάγκην ταύτην ἀνεγνώρισεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, καὶ, ὅτε μετὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως συνωμολόγησε σύμβασιν περὶ ἀρχαιολογικῶν ἐρευνῶν ἐν Δελφοῖς, ὥρισε καὶ αὐτὴ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ποσὸν 60,000 δραχμῶν πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν κατοίκων, κατέστησε δὲ ὑπόχρεων τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἀπαιτουμένης ἀποζημιώσεως. Ὁ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπὶ ἐμῇ ἐπερωτήσει, ὡμολόγησεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπισήμως, ὅτι γενήσωνται γενικαὶ ἀνασκαφαὶ καὶ ἀποζημιωθήσονται πάντες οἱ κάτοικοι. Ἡ σύμβασις ἐκείνη ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς ἡμετέρας Βουλῆς, ἀλλὰ δὲν ἐκυρώθη ὑπὸ τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας, διότι συνωδεύετο ἠθικῶς μετὰ τῆς συνάμα συνομολογηθείσης μετὰ τῆς Γαλλίας ἐμπορικῆς συμβάσεως, ἥτις ἀφεώρα εἰς τὸν ἐπιβαλλόμενον ἐν Γαλλίᾳ δασμὸν ἐπὶ τοῦ ἡμετέρου σταφιδοκάρπου, καὶ ἥτις δὲν ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς ἐν Γαλλίᾳ νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ὡς ἐκ τούτου ἡ ὑπόθεσις ἔμεινεν ἐκκρεμὴς, καὶ ὑπελήφθη πρὸς ὥραν ὡς ἀποτυχοῦσα ἡ μετὰ τῆς Γαλλίας ἐπὶ τούτῳ σύμβασις. Ἐν τῷ μεταξὺ ἀρχαιόφιλοι Ἀμερικανοὶ εἰργάσθησαν πρὸς συλλογὴν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐθεωρεῖτο ἀναγκαῖον καὶ πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν κατοίκων καὶ πρὸς ἐνέργειαν τῶν ἀνασκαφῶν. Ὅτε ὅμως οἱ μεριμνῶντες πρὸς συλλογὴν τοῦ χρηματικοῦ ποσοῦ ἐν Ἀμερικῇ ἐζήτησαν ἀπὸ τὴν ἡμετέραν Κυβέρνησιν τὴν ἄδειαν νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἀποζημίωσιν καὶ εἰς τὴν ἐνέργειαν ἀνασκαφῶν, ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἐπαναλάβει τὰς διαπραγματεύσεις της μετὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶχεν ἀναλάβει τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς ἄλλον τὴν ἐνέργειαν ἀνασκαφῶν ἐν Δελφοῖς. Πρό τινος εἴδομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας τηλεγράφημα, δι’ οὗ ἀνηγγέλλετο, ὅτι προυτάθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς ἐν Γαλλίᾳ πίστωσις ἐκ φράγκων 400 ἢ 500 χιλιάδων πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ἐν Δελφοῖς οἰκούντων καὶ πρὸς ἐνέργειαν ἀνασκαφῶν. Τὸ ποσὸν τῆς πιστώσεως ἀπεδείκνυεν, ὅτι ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ γενόμεναι ἐπὶ τῇ διαταγῇ τῆς ἡμετέρας Κυβερνήσεως ἐκτιμήσεις διὰ τὴν ἀπαιτουμένην ἀποζημίωσιν τῶν κατοίκων. Περατωθείσης τῆς μετοικήσεως τῶν Δελφῶν, δύο ἐγένοντο ἐκτιμήσεις· κατὰ τὴν μίαν ἐξ αὐτῶν, τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν ὑπελογίσθη ὡς ἀνερχόμενον 450,000, κατὰ δὲ τὴν ἑτέραν, ὑπελογίσθη τὸ ποσὸν τῶν ἀποζημιώσεων ὡς ἀνελευσόμενον εἰς τὸ ποσὸν τῶν 530,000, ἂν καλῶς ἐπληροφορήθην. Ἀλλὰ περὶ τούτου, πλὴν τοῦ τηλεγραφήματος, οὐδὲν πλειότερον γινώσκομεν, ἐδημοσιεύθη ὅμως πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἴς τινα ἡμετέραν ἐφημερίδα ἐπίσημος κοινοποίησις τοῦ προϊσταμένου τῆς ἐνταῦθα Ἀμερικανικῆς Σχολῆς, δηλοῦντος, ὅτι ἔχει ἐντολὴν νὰ δημοσιεύσῃ, ὅτι παραιτεῖται πάσης ἀξιώσεως πρὸς ἐνέργειαν ἀνασκαφῶν ἐν Δελφοῖς, μέχρις οὗ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἀποφανθῇ περὶ τούτου. Ἐπειδὴ δὲ ἡ σύμβασις περὶ ἀνασκαφῶν ἐν Δελφοῖς συνδέεται πρὸς τὴν ἐμπορικὴν σύμβασιν, τὴν ἀφορῶσαν πρὸς τὸν ἡμέτερον σταφιδόκαρπον, ἔχομεν δὲ ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νομοθέτημα, διὰ τοῦ ὁποίου παρέχεται ἡ ἄδεια πρὸς συνομολόγησιν ἐμπορικῆς μετὰ τῆς Γαλλίας συμβάσεως, καὶ ἐπειδὴ ὡς πρὸς ταύτην ἀναγνώσαμεν, ὅτι ἐψηφίσθη παρὰ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς καὶ ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Γερουσίας, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, εἰς τίνα στάσιν εὑρίσκεται ἡ μετὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως διαπραγμάτευσις αὕτη, παρακαλῶ δὲ συνάμα τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐργασθῇ μετὰ σπουδῆς εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐν Δελφοῖς οἰκούντων καὶ τὴν μετοίκησιν τῆς κωμοπόλεως εἰς τὴν παρὰ τῶν αὐτῶν κατοίκων ἐκλεχθεῖσαν θέσιν, ἥτις δὲν εἶναι μακρὰν τῶν κτημάτων των. Ἐὰν δὲ ἡ μετὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως συνεννόησις ἤχθη ἤδη, ὡς ἐλπίζω, εἰς αἴσιον πέρας, παρακαλῶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀναγκαῖον νομοσχέδιον, τὸ ἐπιτρέπον τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἰδιοκτησιῶν. Νομίζω δὲ μάλιστα, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τοῦ αὐτοῦ νόμου νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως δι’ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως καταστῶσι διαθέσιμοι ὑπὲρ τοῦ συνοικισμοῦ αἱ γαῖαι, ἐφ’ ὧν ἡ κωμόπολις τῶν Δελφῶν πρόκειται νὰ ἐγκατασταθῇ, διότι ὁ πρὸς τοῦτο ἀναγκαῖος χῶρος δὲν εἶναι μικρὸς, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ παρεμβληθῶσι δυσκολίαι ἐπὶ τῶν ἐχόντων ἢ ἀξιούντων δικαιώματα ἰδιοκτησίας ἐπὶ τῶν γαιῶν αὐτῶν. Ὅπως ἐκτελεσθῇ δὲ ἡ ἐγκατάστασις, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ διοχετεύσεως τοῦ ἀπαιτουμένου ποσίμου ὕδατος διὰ τοὺς κατοίκους, καὶ πρὸς τοῦτο εἶναι ἀναγκαία δαπάνη τις, ἣν δίκαιον εἶναι νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος, εἶναι δὲ ἀπαιτούμενον πρὸς τὴν εὔκολον διοχέτευσιν νὰ χαρακτηρισθῇ διὰ τοῦ αὐτοῦ νόμου ἔργον δημοσίας ἀνάγκης ἡ τοῦ ὑδραγωγείου πραγματοποίησις. Ἐπειδὴ δὲ περὶ τοῦ θέματος τούτου ὑπάρχουσιν ἔγγραφα εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν, παρακαλῶ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ καταθέσωσι ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως γένωνται αὐτῇ γνωσταὶ αἱ μέχρι τοῦδε ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως, ἣν καὶ αὖθις παρακαλῶ νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἀποζημίωσιν καὶ τὴν μετοικεσίαν τῶν κατοίκων Δελφῶν, ὧν ἡ σημερινὴ στάσις κατέστη ἀφόρητος. Ἐπειδὴ εὑρίσκομαι εἰς τὸ βῆμα, ὑποβάλλω ἐπερώτησιν, ἀφορῶσαν εἰς τὸν σιδηρόδρομον Μύλων–Καλαμῶν. Περὶ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου τούτου καὶ ἄλλων ἀφορώντων εἰς αὐτὸν πολλὰ ἐγράφησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, καὶ πολὺς ἐγένετο πάταγος ἐν σχέσει πρὸς τὴν εὐθύνην τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἐπειδὴ δὲ καὶ τὸ δάνειον, τὸ συνομολογηθὲν διὰ τὸν σιδηρόδρομον αὐτὸν, ἀνάγεται εἰς τὸ δημόσιον χρέος καὶ ἔχει σχέσιν τινὰ πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης καὶ διὰ τοῦ προέδρου αὐτῆς ἐζήτησα τὴν ὑποβολὴν καταστάσεως περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην· ἀλλ’ ἡ κατάστασις ἡ δοθεῖσα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν εἶναι ἀτελὴς, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ πορισθῶμεν ἐκ ταύτης πόσαι ἐγένοντο καταθέσεις, εἴτε πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως, εἴτε ἐκ τόκων τῶν χρεωγράφων, ἅτινα κατετέθησαν, ἀλλὰ πρὸ πάντων δὲν δυνάμεθα νὰ γινώσκωμεν, εἰς ποίαν στάσιν εὑρίσκονται τὰ ἔργα τοῦ σιδηροδρόμου τούτου, πόσα ἐξετελέσθησαν καὶ πόσα ὑπολείπονται ἔργα, καὶ πόσος χρόνος ἀπαιτεῖται πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου· διότι οὕτω θέλομεν μάθει, ἐὰν τὸ ὑπόλοιπον, τὸ ὑπάρχον παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ καὶ ἑτέρῳ τινὶ ἐν Ἀγγλίᾳ τραπεζίτῃ, ἦν ἀνεπαρκὲς πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου. Διὰ τοῦτο ἔχω ἔγγραφον ἐπερώτησιν, ἀφορῶσαν εἰς ἀμφοτέρους τοὺς κυρίους Ὑπουργούς. Εἰς μὲν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀφορᾷ τὸ δάνειον, εἰς δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνάγεται ἡ ἐπερώτησις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν στάσιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ ἐργασία αὕτη, καὶ τὰς βλέψεις τῆς ὑπηρεσίας τοῦ τμήματος ἐπὶ τῶν δημοσίων ἔργων σχετικῶς πρὸς τὴν προσεχῆ τοῦ ἔργου τούτου ἀποπεράτωσιν.

§70ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅταν ἤλθομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εὕρομεν, ὡς γνωστόν, ὑπογεγραμμένην τὴν ἐμπορικὴν σύμβασιν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας, συγχρόνως δὲ εὕρομεν δύο ἀξιώσεις, μίαν τῆς Ἀμερικανικῆς ἐν Ἀθήναις Σχολῆς καὶ ἄλλην τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως εἰς ἑκατέραν αὐτῶν ἐπιτραπῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἀνασκαφῆς ἐν Δελφοῖς. Ἀναζητήσας ἐβεβαιώθην ἐκ τῶν ἐρευνῶν, τὰς ὁποίας ἐποιησάμην ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι πάντοτε αἱ δύο αὗται συμβάσεις, ἥ τε ἐμπορικὴ καὶ ἡ τῶν ἀνασκαφῶν ἐν Δελφοῖς, εἶχον συνδεθῆ, ἐπειδὴ δὲ εἶχεν ἀποῤῥιφθῆ δὶς ἡ ἐμπορικὴ σύμβασις ἡμῶν μετὰ τῆς Γαλλίας, εἶχε μείνει ἔκτοτε ἐκκρεμὲς καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἀνασκαφῶν ἐν Δελφοῖς. Ὅτε ὅμως ἐσχάτως ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις συνωμολόγησε τὴν προσωρινὴν ἐμπορικὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Γαλλίας, ἀνέζησε καὶ τὸ δικαίωμα πρὸς ἀνασκαφὴν τῶν Δελφῶν ὑπὲρ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως. Ἡ σύμβασις περὶ τῶν ἐν Δελφοῖς ἀνασκαφῶν, ἥτις εἶχεν ἄλλοτε ψηφισθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, εἶχε ματαιωθῆ, διότι οὔτε παρὰ τοῦ Βασιλέως εἶχε κυρωθῆ, οὔτε δημοσιευθῆ, ἑπομένως μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς ἐμπορικῆς συμφωνίας, ἥτις εἶναι ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ ὑποβληθῇ πάλιν εἰς αὐτὴν ἡ σύμβασις περὶ τῶν ἀνασκαφῶν ἐν Δελφοῖς. Προχθὲς ἐζητήθην ν’ ἀπαντήσω, ἂν τὸ νομοσχέδιον πρὸς ἐμπορικὴν συμφωνίαν ἐψηφίσθη καὶ ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Γερουσίας. Πρὸ ὀλίγου ἀνεκοινώθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπισήμως ἐκ Παρισίων, ὅτι ἐγένετο δεκτὸν ἀσυζητητεὶ καὶ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τὸ νομοσχέδιον, ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς συμβάσεως, μετὰ δὲ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ θὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν νέαν σύμβασιν περὶ τῶν ἀνασκαφῶν ἐν Δελφοῖς. Ἡ σύμβασις, ἡ καὶ ἄλλοτε ψηφισθεῖσα, νομίζω ὅτι ἦτο σκοτεινὴ καὶ ἀτελὴς ὡς πρός τινα θέματα, τὰ ὁποῖα κατέστησαν πολὺ πλέον ἐνδιαφέροντα κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, ἕνεκα κυρίως τῆς γνώμης, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε μεταξὺ τῶν κατοίκων τοῦ χώρου τῶν Δελφῶν, ὅτι ἕνεκα τῶν ἐπικειμένων ἀνασκαφῶν δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ κατοικῶσιν ἐκεῖ, διότι τελευταῖον αἱ βροχαὶ ἐπήνεγκον βλάβας πολλὰς εἰς τὰς κατοικίας αὐτῶν καὶ ἑπομένως κατέστησαν ἀδύνατον τὴν ἐξακολούθησιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς, τῆς ἐκκρεμοῦς, τῶν κατοίκων τοῦ ἀνασκαπτέου χώρου. Θὰ φροντίσωμεν, εἰσάγοντες τὴν νέαν σύμβασιν, νὰ συμπληρώσωμεν τὰ κενὰ τῆς προηγουμένης. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σαφηνισθῶσί τινα· παραδείγματος χάριν πρέπει ὁ χῶρος ὁ ἀνασκαπτέος ἀκριβῶς νὰ καθορισθῇ, δεύτερον ἡ ἀποζημίωσις πρέπει νὰ γείνῃ ἀπ’ ἀρχῆς καὶ διὰ μιᾶς, διότι δὲν πρέπει νὰ ὑφίσταται ἀμφιβολία μεταξὺ τῶν κατοίκων, ἂν καὶ τίνων ἐξ αὐτῶν αἱ οἰκίαι θ’ ἀπαλλοτριωθῶσι καὶ θ’ ἀποζημιωθῶσιν. Ἡ κατάληψις καὶ ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν οἰκιῶν δὲν πρέπει νὰ γίνηται βαθμηδὸν καὶ καθ’ ὅσον παρουσιάζεται ἡ ἀνάγκη τῆς ἀνασκαφῆς. Τοῦτο θὰ καθίστα ἀκατοίκητον τὸ χωρίον, διότι θὰ ἦτο ἐν μέρει ἀνεσκαμμένον, οὔτε ὁδοὶ θὰ ὑπῆρχον, οὔτε ἡ κυκλοφορία ἐντὸς τοιούτου χωρίου θὰ ἦτο εὔκολος. Ἡ ἀπαλλοτρίωσις πρέπει νὰ γείνῃ τοῦ ὅλου χωρίου, καὶ ἑπομένως καὶ ἡ μετοίκησις εἰς ἄλλο μέρος τοῦ ὅλου χωρίου.

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀνέκαθεν ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισεν, ὅτι τοιαύτη ἦτο ἡ ἀνάγκη, ὅπως διὰ μιᾶς ἀπαλλοτριωθῇ ἅπας ὁ χῶρος ὁ ἀνασκαπτέος. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τοῦτο ἐπισήμως.

§72ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ πίστωσις, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη ἐν τῇ Γαλλικῇ Βουλῇ καὶ ἡ ὁποία ἀναβαίνει εἰς 500,000 φράγκων, ἐνῷ κατ’ ἀρχὰς εἶχεν ὁρισθῆ μικροτέρα, ηὐξήθη εἰς 500,000 φράγκων, διότι, φαίνεται, ἠθέλησεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ χορηγηθῇ οὐχὶ μόνον ὅλον τὸ ποσὸν, ὅπερ ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἀποζημίωσιν, τῶν ἰδιοκτητῶν τοῦ ἀπαλλοτριωτέου χώρου, ἀλλὰ καὶ ποσὸν ἀναγκαῖον πρὸς ἐνέργειαν τῶν ἀνασκαφῶν κατὰ τὰ δύο πρῶτα ἔτη. Ἐκτὸς αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ τῶν 500,000 φράγκων καὶ τῶν 60,000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας εἶχεν ἀναλάβει νὰ χορηγήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα χρήματα διαθέσιμα διὰ τὰς ἀνασκαφὰς αὐτάς· π. χ. ἡ Γαλλικὴ Σχολὴ ἔχει δικαίωμα νὰ δαπανᾷ ἐτησίως ποσὸν 50,000 φράγκων, ἐξ ὧν δύναται νὰ λαμβάνῃ διὰ τοιαύτας ἐργασίας, ὅταν παρουσιασθῇ ἀνάγκη· ἐπίσης ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα χρήματα πρὸς ὁμοίας ἀνάγκας ἐξ ἄλλων κονδυλίων τοῦ Γαλλικοῦ προϋπολογισμοῦ· ὥστε δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἔλλειψις χρημάτων οὔτε διὰ τὴν ὁλοσχερῆ καὶ διὰ μιᾶς ἀποζημίωσιν τῶν κατοίκων, οὔτε διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἀνασκαφῶν. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θέλομεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ἐν Δελφοῖς ἀνασκαφῶν· τότε δὲ, λαμβάνων ἀφορμὴν, θὰ καταθέσω καὶ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ὁ ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴς καὶ τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὴν γενομένην ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκτίμησιν τῆς ἀποζημιώσεως.

§73ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πίστωσις ἐψηφίσθη;

§74ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν νομίζω· ἀλλ’ ὡς γνωρίζω, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία περὶ τῆς ψηφίσεως αὐτῆς. Ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ πίστωσις ηὐξήθη ἤδη ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, πείθεταί τις, ὅτι ὑπάρχει διάθεσις νὰ ψηφισθῇ, καὶ ἴσως ἡ περὶ ἀνασκαφῶν σύμβασις εἶναι ἡ κυριωτέρα αἰτία, ἡ ὁποία ἐξηγεῖ τὸ φαινόμενον νὰ μὴ γείνῃ οὐδεμία ἀντίῤῥησις εἰς τὴν ἐμπορικὴν σύμβασιν κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτῆς εἰς τὰς Γαλλικὰς Βουλὰς, διότι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἀποδίδει εἰς αὐτὴν μεγάλην σημασίαν.

§75ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὁλομέλεια ἐδέχθη τὴν σύμβασιν, ἢ μόνον ἡ ἐπιτροπή;

§76ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σημερινὸν τηλεγράφημα λέγει, ὅτι ἄνευ ἀντιῤῥήσεως οὐδεμιᾶς ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἐμπορικὴ σύμβασις· ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἤδη ἡ ἡμετέρα Βουλὴ δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῆς.

§77ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, τῶν κατοίκων τῶν Δελφῶν ἔπρεπε κυρίως νὰ τὰ ἀπευθύνῃ κατὰ τῆς παρελθούσης Κυβερνήσεως, ἥτις ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ συνδέσῃ ἐμπορικὴν σύμβασιν μὲ σύμβασιν καθαρῶς ἐπιστημονικὴν, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἑλληνικῆς καλλιτεχνίας γενομένην. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι κατ’ οὐδένα λόγον τὰ δύο ταῦτα ζητήματα ἔδει νὰ συνδεθῶσιν. Ὁ πεπολιτισμένος κόσμος ἀνέμενε καὶ ἀναμένει τὴν ἀποκάλυψιν τῶν πεφημισμένων θησαυρῶν τῆς ἀρχαίας τέχνης· ἀπὸ ἐτῶν, ἀπὸ τοῦ 1887, ἐψηφίσθη παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου σύμβασις, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἀνασκαφὴ τῶν Δελφῶν, ἀλλ’ ἡ σύμβασις αὕτη ἐματαιώθη, διότι ἡ Γαλλικὴ Βουλὴ ἀπέῤῥιψε προσωρινὴν ἐμπορικὴν σύμβασιν. Ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ πρὸ ἐτῶν ἐψήφισε, κύριε Πρόεδρε, ὡς ἐνθυμεῖσθε, σύμβασιν ἀρχαιολογικὴν μεθ’ ἑτέρου μεγάλου Κράτους, τῆς Γερμανίας, ἥτις, ὁμολογῶ ὅτι περιεῖχε βαρυτάτους ὅρους δι’ ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας καὶ τὰ Ἑλληνικὰ Μουσεῖα. Ἐν αὐτῇ ἐπετρέπετο εἰς ξένον Κράτος νὰ ἔλθῃ ἐν Ἑλλάδι καὶ νὰ λάβῃ ἀντικείμενα ἀρχαιολογικὰ πολύτιμα καὶ μεταφέρῃ αὐτὰ εἰς τὰ ἴδια αὐτοῦ Μουσεῖα. Ἡ σύμβασις ἐκείνη ἐξετελέσθη, καὶ εἰς οὐδεμίαν ὑπήχθη ὑποχρέωσιν ἀποζημιώσεως ἢ ἀνταλλάγματος ἐμπορικοῦ ἡ Δύναμις ἐκείνη. Ἑτέρα Δύναμις μεγάλη, πολλαχῶς εὐεργετήσασα ἡμᾶς, ἐξητήσατο τὸ δικαίωμα ἁπλῶς καὶ μόνον νὰ ἐνεργήσῃ ἀνασκαφὰς χάριν τῆς ἐπιστήμης καὶ ἰδίαις δαπάναις νὰ πλουτίσῃ τὰ ἑλληνικὰ Μουσεῖα δι’ ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν εὑρεθησομένων ἀντικειμένων, καὶ ὅμως ἡμεῖς μετεβάλλομεν τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς ἐμπορικόν, καὶ ἐζητήσαμεν νὰ ἐμπορευθῶμεν τὰ μὴ ἐμπορεύσιμα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς κατ’ οὐδένα λόγον πρέπει νὰ συνδέσῃ ἤδη τὴν σύμβασιν τὴν ἐμπορικὴν μὲ τὴν σύμβασιν περὶ ἀνασκαφῶν ἐν Δελφοῖς. Ἀφοῦ παρίσταται ἡ ἀνάγκη νέας συμβάσεως, πρέπει βεβαίως ὅσον τάχιστα νὰ προβῇ εἰς αὐτήν, νὰ παράσχῃ δὲ πᾶσαν εὐκολίαν, ὅπως ὅσον τάχιστα ἄρξωνται αἱ ἀνασκαφαί, αἱ μέλλουσαι ν’ ἀποκαλύψωσι τὸν ναὸν τοῦ Ἀπόλλωνος, τὸ ἀέτωμα αὐτοῦ μετὰ τῶν διασήμων ἐπ’ αὐτοῦ ἀγαλμάτων καὶ τῶν μετοπῶν, ἴσως δὲ καὶ πολλὰς ἐπιγραφὰς, αἵτινες βεβαίως τὴν ἑλληνικὴν ἱστορίαν θέλουσιν εἰς πολλὰ διαφωτίσει περὶ τῶν ἔργων καὶ ἀποφάσεων τοῦ πανελληνίου ἐκείνου συνεδρίου ἀπὸ τῆς ἀρχαιοτέρας ἐποχῆς, τῆς ἐπικρατήσεως τῆς Σπάρτης καὶ τῶν Ἀθηνῶν, μέχρι τῶν Μακεδονικῶν χρόνων καὶ μετὰ Χριστὸν ἔτι ἐπὶ αἰῶνάς τινας.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρὸ μικροῦ ἠκούσαμεν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ἀπὸ τοῦ βήματος βεβαιοῦντος, ὅτι ὁ κυριώτερος λόγος, δι’ ὃν ἐπετεύχθη ἡ ὑπὸ τῶν Γαλλικῶν Βουλῶν ψήφισις τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως, ἐξ ἧς τοσαῦτα συμφέροντα ἑλληνικὰ ἤρτηνται, εἶναι ὁ σύνδεσμος τῆς συμβάσεως ταύτης μετὰ τῆς συμβάσεως περὶ τῶν ἐν Δελφοῖς ἀνασκαφῶν. Τοῦτο ἠκούσαμεν πρὸ ὀλίγου, καὶ τοῦτο χρησιμεύει εἰς ἀπάντησιν πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Βουλευτής. Ἀναγκάζομαι νὰ τὸ ὑπομνήσω, διότι, ὡς φαίνεται, ὁ κ. Βουλευτής, τὸν ὁποῖον βλέπω ἐπιμένοντα, θεωρεῖ ὅτι δὲν ἐλέχθησαν. Ἐῤῥήθησαν, καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ ῥηθῶσι τἀναντία, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἀπέδιδε μεγάλην σημασίαν εἰς τὴν σύμβασιν περὶ Δελφῶν, καὶ μεγάλην σημασίαν ἀπέδωσαν εἰς αὐτὴν καὶ αἱ Βουλαί, ἤδη δὲ ἀπεδείχθη καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι ὁ σύνδεσμος τῶν δύο συμβάσεων συνετέλεσεν, ὅπως ἐπιτευχθῇ τέλος ἡ ψήφισις τῆς συμβάσεως περὶ τῶν ἐμπορικῶν ἡμῶν σχέσεων, ἐξ ἧς, ὡς εἶπον, ἤρτηνται συμφέροντα μέγιστα καὶ ἄλλης ἐθνικῆς παραγωγῆς, ἀλλ’ ἰδίως τῆς σταφίδος. Τούτου οὕτως ἔχοντος, νομίζω ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν εὔστοχοι, τοσούτῳ μᾶλον, καθόσον δὲν εἶναι καὶ ἐπίκαιροι, ἀφοῦ σήμερον ἡ ἐμπορικὴ σύμβασις ἐψηφίσθη ὑπὸ τῶν Γαλλικῶν Βουλῶν καὶ δὲν πρόκειται πλέον νὰ ἐπέλθῃ ὡς ἐκ τοῦ συνδέσμου τῶν δύο συμβάσεων ἀναβολή τις. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, καίπερ ἄστοχοι, θὰ ἦσαν ὅμως ἐπίκαιροι, γινόμεναι ἐν ὅσῳ ἦτο ἔτι ἀμφίβολον, ἐὰν θὰ ἐψηφίζετο ἡ ἐμπορικὴ σύμβασις· ἀλλὰ τότε ὁ κ. Βουλευτής, ἔχων βεβαίως τὴν συνείδησιν τῆς ζημίας, ἣν τοιαῦται παρατηρήσεις θὰ ἐπήγοντο, ἀπέσχεν ἵνα ποιήσηται λόγον περὶ τούτου. Ποιεῖται λόγον περὶ αὐτοῦ σήμερον, ὅτε, ψηφισθείσης πλέον τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως, ἠξεύρει, ὅτι, ὅ,τιδήποτε καὶ ἂν εἴπῃ, δὲν ἀνατρέπονται τὰ χάρις καὶ εἰς τὸν ἐπικρινόμενον σύνδεσμον τετελεσμένα εἰς ὄφελος τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς.

§79ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁμολογῶ ὅτι οὐδεμίαν ἔχω ἐπιθυμίαν νὰ ἀποτείνω ἀδίκους ἐπικρίσεις εἰς τὴν παρελθοῦσαν Κυβέρνησιν· ἐὰν δὲν ἠκούσθη διαμαρτυρία κατὰ τῆς συμβάσεως ἐκείνης, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐψηφίσθη, κατὰ τὸ 1887, ἐκ μέρους μου, τὸ σφάλμα δὲν εἶναι ἐμόν· δὲν ἤμην ἀτυχῶς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, —γνωστοὶ δ’ ἀρκούντως τυγχάνουσιν οἱ λόγοι τῆς ἀποτυχίας μου, —καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠδυνήθην ν’ ἀποτείνω τὰς παρατηρήσεις, ἃς ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου· ἠδυνήθην ὅμως νὰ γράψω εἰς τὸν τύπον καὶ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπανειλημμένα ἄρθρα ὁμολογῶ ὅτι ἔγραψα περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐν γνωστῇ ἐφημερίδι, ὅτι δὲν ἔπρεπε δηλαδὴ ποσῶς νὰ συνδεθῇ ἡ ἐμπορικὴ σύμβασις μὲ τὴν σύμβασιν περὶ ἀνασκαφῶν ἐν Δελφοῖς. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐψηφίσθη εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν τὴν κάτω καὶ τὴν Γερουσίαν ἡ ἐμπορικὴ σύμβασις, δὲν εἶναι διότι αἱ Γαλλικαὶ Βουλαὶ ἀπέβλεψαν εἰς τὴν σύμβασιν περὶ ἀνασκαφῶν, —βεβαιωθῆτε ὅτι οὗτος εἶναι ὁ ἐλάχιστος λόγος, ἐὰν ὑπῆρξε ποτὲ τοιοῦτος, —πρὸ πάντων αἱ Βουλαὶ ἀπέβλεψαν εἰς τὰ συμφέροντα τὰ ἐμπορικὰ τῆς Γαλλίας, τὰ ὁποῖα πράγματι προστατεύει ἡ τελευταία αὕτη σύμβασις. Αἱ δύο προηγούμεναι ἐμπορικαὶ συμβάσεις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας κατὰ τὴν γνώμην των περιεῖχον ὅρους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν λίαν ὠφέλιμοι εἰς τὸ Γαλλικὸν ἐμπόριον καὶ τὴν παραγωγὴν τῆς Γαλλίας, ἤδη ὅμως ἡ σύμβασις αὕτη, ἐπὶ ὀλίγους μόνον μῆνας διαρκέσασα, παρέχει ἀτέλειαν εἰς τοὺς γαλλικοὺς οἴνους, τοὺς εἰσαγομένους ἐν Ἑλλάδι, παρέχει ἐλάττωσιν κατὰ 50 καὶ 75% εἰς τὰ προϊόντα τῆς γαλλικῆς βιομηχανίας, τὰ εἰσαγόμενα ἐν Ἑλλάδι· τούτου ἕνεκεν ἄριστα ἐποιήσαντο ἡ Γαλλικὴ Βουλὴ καὶ ἡ Γαλλικὴ Γερουσία νὰ ψηφίσωσι τὴν σύμβασιν ταύτην, διότι ὁμολογουμένως εἶναι λίαν ἐπωφελὴς εἰς τὰ τοῦ γαλλικοῦ ἐμπορίου. Δὲν λέγω, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ψηφίσῃ τὴν ἐμπορικὴν ταύτην σύμβασιν ἤδη, βεβαίως ὅμως δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ἐπεκαλέσθη, εἶναι ὁ ἐξαναγκάσας τὰς Γαλλικὰς Βουλὰς νὰ δεχθῶσι καὶ ψηφίσωσι τὴν ἐμπορικὴν μεθ’ ἡμῶν σύμβασιν. Ἐὰν ἕνεκα τοῦ λόγου αὐτοῦ ὑπεχώρησεν ἡ Γαλλία, καὶ ἐὰν αὐτὸν μετεχειρίσθη ὡς μέτρον ἐξαναγκαστικὸν ἡ πρώην Κυβέρνησις, ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ τὴν συγχαρῶ, καὶ βεβαίως δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ τοιαύτη σύμβασις διὰ τοιούτου μέσου. Ἀλλ’ ἐὰν χάριν τῆς ἀρχαιολογικῆς συμβάσεως αἱ Γαλλικαὶ Βουλαὶ ἐνέδωκαν νὰ ψηφίσωσι τὴν ἐμπορικὴν σύμβασιν, διατὶ δὲν ἔπραξαν τοῦτο καὶ κατὰ τὸ 1887, ὅτε ἐγνώριζον, ὅτι παρ’ ἡμῶν ἐψηφίσθη καὶ ἡ ἐμπορικὴ καὶ ἡ ἀρχαιολογικὴ σύμβασις; Ἡ Γαλλία ἔχει ἐμπορικὰ συμφέροντα, ἅτινα ἐπροστάτευσεν, εὔχομαι δὲ μονίμως νὰ δυνηθῇ νὰ προστατεύσῃ αὐτὰ δι’ ὁριστικῆς ἐμπορικῆς συνθήκης, ἧς ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἀπόλυτον ἀνάγκην διὰ τὰ προϊόντα μας. Ἤδη βεβαίως εἶναι εὐχάριστον διὰ πάντας, ὅτι κατέστη δυνατὸν καὶ ἡ ἐμπορικὴ σύμβασις νὰ ψηφισθῇ· ἀλλὰ, ἀνεξαρτήτως ταύτης, συνιστῶ νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ σύμβασις περὶ τῶν ἀνασκαφῶν ἐν Δελφοῖς, ἥτις, κατ’ ἐμὴν γνώμην, δὲν ἦτο πρέπον νὰ συνδεθῇ πρὸς οἱανδήποτε ἄλλην διαπραγμάτευσιν.

§80ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω δύο λέξεις, διότι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐμέμφθη ἐμοῦ, διότι σήμερον ἤγειρα τὴν ἐπερώτησιν ταύτην πρὸς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι καθ’ ὃν χρόνον ἐψηφίσθη ἡ περὶ ἀνασκαφῶν ἐν Δελφοῖς σύμβασις κατὰ τὸ 1887. Ὄντως ἄλλην ἔχω ἰδέαν περὶ τῶν γενικῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὁ Βουλευτὴς, ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Ἐγὼ ἐφρόνουν καὶ τότε, καὶ νῦν φρονῶ, ὅτι ἡ ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν ὑπόσχεται ἡ σύμβασις ἡ ἐμπορικὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι τοσαύτη, ὥστε ἔπρεπε τὸ ὁποῖον ἔχομεν συμφέρον ἐκ τῶν ἀνασκαφῶν ἐν Δελφοῖς νὰ ὑποχωρήσῃ δι’ αὐτὸ καὶ τότε, ὅτε ἡ σύμβασις ἐκείνη ἐγκατελείφθη ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ ἐμπορικὴ σύμβασις δὲν εἶχε ψηφισθῆ ὑπὸ τῆς Γαλλίας, δὲν παρεπονέθην εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν, καθόσον ἐφρόνουν, ὅτι ἔπρεπε τῳόντι νὰ μεταχειρισθῇ καὶ τὸ μέσον ἐκεῖνο, ὅπως ἐπιτύχῃ τὴν παρὰ τῶν Γαλλικῶν Βουλῶν ἐπιψήφισιν τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως. Ἐὰν ὅμως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔχῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκε πρὸ μικροῦ, ὅτι αἱ μεγάλαι ὠφέλειαι, ἃς ἡμεῖς δίδομεν εἰς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν διὰ τῶν δασμολογικῶν παροχῶν, ἔπεισαν τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν νὰ παράσχῃ ὅ,τι δι’ αὐτῆς τῆς συμβάσεως ὑπόσχεται ὡς πρὸς τὸν δασμὸν τῆς σταφίδος, δύναμαι νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν συνάδελφον ὅ,τι πρὸ ὀλίγου αὐτὸς οὗτος ἔλεγεν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τουτέστιν, ὅτι αἱ προσχωρήσεις αὗται οὐδόλως σχεδὸν ζημιοῦσι τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, διότι ἀπὸ μὲν τοὺς γαλλικοὺς οἴνους τὸ Δημόσιον εἰσπράττει 22 χιλιάδας δραχμῶν περίπου, ἀπὸ δὲ τὰ ἄλλα εἴδη, ὡς ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ, εἶναι πιθανὸν, ὅτι θ’ αὐξήσωσιν αἱ ἐκ τῆς μείζονος εἰσαγωγῆς τῶν εἰδῶν αὐτῶν εἰσπράξεις. Εἶναι λοιπὸν ἀναμφισβήτητον, ὅτι αἱ ὠφέλειαι, τὰς ὁποίας αἱ δασμολογικαὶ παραχωρήσεις πορίζουσιν εἰς τὴν Γαλλίαν, δὲν ἀποτελοῦσι τὸ κύριον ἐλατήριον τῆς προσχωρήσεώς της εἰς τὴν μεθ’ ἡμῶν ἐμπορικὴν σύμβασιν. Νομίζω, ὅτι εἶχον δίκαιον ὅ τε ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν ἰσχυρίσθησαν, ὅτι ἡ σύμβασις περὶ ἀνασκαφῶν ἐν Δελφοῖς ἐπηρέασε λίαν τὰς Γαλλικὰς Βουλὰς πρὸς ἐπιψήφισιν τῆς ἐμπορικῆς μεθ’ ἡμῶν συμβάσεως.

§81ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Κύριοι, ἐν Σύρῳ ἱδρύθη πρό τινων ἐτῶν σύλλογος πρὸς περίθαλψιν τῶν ἀπόρων παίδων καὶ παροχὴν ἐργασίας πρὸς τὰς ἀπόρους γυναῖκας. Ὁ σκοπὸς τοῦ συλλόγου εἶναι ἀγαθοεργὸς, οἱ πόροι ὅμως αὐτοῦ εἶναι πολὺ ὀλίγοι, πρὸς ἐκπλήρωσιν τοῦ σκοποῦ, ὃν ἐπιδιώκει. Ὁ σύλλογος οὗτος ἐζήτησε δι’ αἰτήσεώς του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως αὕτη ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν σύλλογον νὰ ἱδρύσῃ λαχεῖον, τοῦ ὁποίου τὸ ποσὸν νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὰς 15,000 δραχμάς. Λαμβάνω ὅθεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν ἐν λόγῳ σύλλογον ἡ ἵδρυσις τοιούτου λαχείου. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ εὐαρεστηθῇ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακας τῶν καπνοκοπτηρίων τοῦ Κράτους, τῶν κατὰ μῆνα ἐσόδων αὐτῶν τοῦ λήξαντος ἔτους καὶ τῶν πρὸς συντήρησιν ἑνὸς ἑκάστου αὐτῶν ἐτησίων δαπανῶν. Ζητῶ δὲ τὴν ὑποβολὴν αὐτῶν τῶν πινάκων, διότι πληροφοροῦμαι, ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν κοπτηρίων τούτων ἀποφέρουσι προσόδους πολὺ ὀλιγωτέρας τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται πρὸς συντήρησιν αὐτῶν, καὶ ἑπομένως, ὅτι τὸ Κράτος ὑφίσταται μίαν δαπάνην ἐντελῶς ἄσκοπον, ἥτις πρέπει νὰ ἐκλείψῃ. Τοῦτο γνωρίζω ἀσφαλῶς, ὅτι εἰς τὴν ἰδικήν μου ἐπαρχίαν διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ ἐκεῖ καπνοκοπτηρίου δαπανᾷ τὸ Δημόσιον περὶ τὰς 300 καὶ ἄνω δραχμὰς, ἐνῷ δὲν εἰσπράττει κατὰ μῆνα πλέον τῶν 40 ἢ 50 δραχμῶν· τοιοῦτο κοπτήριον ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ὑφίσταται, ἀφοῦ πρὸς διατήρησιν αὐτοῦ τὸ Δημόσιον δαπανᾷ περισσότερα χρήματα τῶν εἰσπραττομένων. Καθὼς δὲ πληροφοροῦμαι καὶ ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους, τὰ πλεῖστα τῶν ἐπαρχιακῶν κοπτηρίων ἀποφέρουσιν εἰσοδήματα πολὺ ὀλιγώτερα τῶν δαπανῶν, αἵτινες ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν συντήρησιν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, μανθάνω ὅτι ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ αὐξήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς κοπῆς καπνοῦ κατὰ 1 δραχμὴν καὶ 20 ἑκατοστά, αἱ εἰσπράξεις αἱ ἐκ τῶν κοπτηρίων τοῦ Κράτους ἠλαττώθησαν ἐπαισθητῶς, ἀντὶ νὰ αὐξήσωσιν, ἡ τοιαύτη δ’ ἐλάττωσις ὀφείλεται εἰς τὰς καταχρήσεις, αἵτινες συμβαίνουσιν εἰς τὰ διάφορα κοπτήρια τοῦ Κράτους, ἐλλείψει τῆς ἀπαιτουμένης ἐπιβλέψεως παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, καθόσον οἱ μὲν Ἔφοροι δέχονται ν’ ἀγοράζωσι καπνὸν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀφερέγγυα, καὶ δεύτερον, ὅτι διαβατήρια πρὸς μεταφορὰν καπνῶν χορηγοῦνται ἀνεξετάστως εἰς πάντα, ὅστις ἤθελε ζητήσει τοιαῦτα, χωρὶς νὰ λαμβάνηται οὐδεμία πρόνοια περὶ ἐπιθεωρήσεως αὐτῶν εἰς τὸν τόπον τῆς ἀποστολῆς των· τοιουτοτρόπως δὲ οἱ κάτοχοι τοῦ καπνοῦ καταχρῶνται καὶ κόπτουσι καπνὸν λαθραίως. Ἑπομένως ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατ’ ἐξοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῶν καταχρήσεων τούτων, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν, ὅπως λάβῃ τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα, ἵνα ἐκλείψωσιν αὗται.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων.

§83ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βλέπω ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει προτεταγμένην τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων, ἀλλὰ βλέπω ἐν τῇ αὐτῇ διατάξει ἐπιτεταγμένην, ὑπ’ ἀριθ. 3, τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Μεγαρίδος, Αἰγίνης, Θηβῶν, καὶ Λεβαδείας, βλέπω δηλαδή, ὅτι ἐν τῇ αὐτῇ συνεδριάσει πρόκειται νὰ συζητήσωμεν διῃρημένως ἐπὶ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἐκλογῆς, ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Κανὼν ὑπάρχει, τεθειμένος ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι αἱ ἐκλογαί, ἔχουσαι χαρακτῆρα ἑνιαῖον, κατὰ τὸ δυνατὸν ἐκδικάζονται καὶ κατὰ τρόπον ἑνιαῖον· καὶ ἐὰν μὲν ἡ ἑτέρα τῶν δύο ἐργασιῶν, αἵτινες ὑπελείφθησαν κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἔμενεν ἔτι ἐκκρεμής, οὐδὲν ἤθελεν ἔχει τις νὰ εἴπῃ, διότι κατ’ ἀνάγκην μερικῶς ἤθελε διεξαχθῆ καὶ ἡ ἐξέλεγξις καὶ ἡ κύρωσις ἢ ἀκύρωσις τοῦ εἰσαγομένου πρὸς ἐξέτασιν τμήματος τῆς ἐκλογῆς, ἀλλ’ ἀφοῦ εὐτυχῶς ἡ ἐξέτασις τῶν δύο ἐκκρεμῶν τμημάτων τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἔφθασε συμπίπτουσα κατὰ ταύτην τὴν συνεδρίασιν, δὲν βλέπω, τίς ὁ λόγος, δι’ ὃν ὑπῆρξεν ἀνάγκη νὰ μεσολαβήσῃ μεταξὺ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἑνὸς μέρους τῆς ἐκλογῆς καὶ τοῦ ἄλλου ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Νηλέως καὶ Κηρέως τοῦ νομοῦ Εὐβοίας. Τὰ πράγματα ἔχουσιν ἀντίστροφον ὄψιν χρονολογικῶς, διότι ἐκ τῶν πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως ἐπεκυρώθησαν, ἀποδεικνύεται, ὅτι πρώτη προσήχθη ἡ ἔκθεσις περὶ τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Νηλέως καὶ Κηρέως τοῦ νομοῦ Εὐβοίας καὶ τελευταία, περὶ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως, ἡ ἔκθεσις περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Διστομίων· ὥστε καὶ ἐκ τούτου οὐδεὶς ὑπῆρχε λόγος, δικαιολογῶν τὴν πρότασιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων. Ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἑνιαίας ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων, μοὶ φαίνεται ὅτι ἀμφιβολία δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ὅτι, ὅτε ἡ ἐκλογὴ προσάγεται ὁλόκληρος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, πρέπει καὶ ὁλόκληρος νὰ συζητηθῇ, σήμερον δὲ ἡ ἐκλογὴ προσάγεται ὁλόκληρος κατὰ τὰ ὑπολειφθέντα ζητήματα, ἐὰν συνάψωμεν τὰ δύο κεφάλαια, τὰ ἀντιπροσωπευόμενα ὑπὸ τοῦ πρώτου καὶ τοῦ τρίτου θέματος τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἀλλὰ τοῦτο καὶ μόνον δὲν συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς αἰτήσεως, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω, ὅπως μὴ προταχθῇ τῆς συζητήσεως περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Νηλέως καὶ Κηρέως ἡ συζήτησις περὶ τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων, ἀλλὰ συναφθῇ ἡ συζήτησις αὕτη πρὸς τὴν ἐπὶ τοῦ τρίτου θέματος τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Συνηγορεῖ ὑπὲρ τούτου ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν θέλω εὐθὺς ἀμέσως ὑποβάλει καὶ ἥτις μοὶ φαίνεται, ὅτι καὶ αὕτη εἶναι ἀνεπίδεκτος ἀμφισβητήσεως, ἐὰν θελήσωμεν εἰλικρινῶς νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ὑπ’ ὄψει ἡμῶν ὑπόθεσιν. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ ἐξέτασις ἡ ἐπὶ τοῦ τρίτου θέματος τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἀπολήξῃ εἰς οἱανδήποτε ἀκύρωσιν τμήματός τινος ἐκ τῶν ἐξετασθέντων ὑπὸ τῶν τριῶν ἐπιτροπῶν, τὰς ὁποίας διώρισεν ἡ Βουλή, πάντως ἐπέρχεται ἐπίδρασις ἐπὶ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ παραγόμενον διὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων, διότι πᾶς ὅστις ἔχει ὑπ’ ὄψει τὰ πρακτικὰ τῆς γενομένης ἐκλογῆς καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῶν τμημάτων, τὰ ὁποῖα ἐξητάσθησαν ὑπὸ τῶν ἐπιτροπῶν, ἔχει δ’ ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν διαφορὰν τῶν ψήφων ἀπὸ τῶν τελευταίων ἐπιτυχόντων μεταξὺ τῶν τέως συμπολιτευομένων Βουλευτῶν καὶ τοῦ πρώτου ἢ τῶν πρώτων ἐπιλαχόντων, εἶναι πεπεισμένος, ὅτι ἡ ἀκύρωσις τμήματός τινος ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐξήτασαν ἐπιτοπίως αἱ ἀποσταλεῖσαι ἐπιτροπαί, ἀλλοιοῖ τὸ ἀποτέλεσμα, καὶ ἐξαναγκάζουσα εἰς ἐπανάληψιν τοὺς ἐκλογεῖς, καταλείπει τὸ ὅλον ζήτημα ἐκκρεμές, καὶ ἂν ἔτι κυρωθῇ ἡ ἐν τῷ τμήματι τοῦ δήμου Διστομίων τελευταία ἐκλογή. Ταῦτα ὑποβάλλων, παρακαλῶ καὶ πάλιν νὰ συναινέσῃ ἡ Βουλὴ, ὅπως συζητηθῶσιν ὁμοῦ τὰ δύο ὑπόλοιπα τμήματα τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας.

§84ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων πρὶν ἢ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἄλλων ἐκλογικῶν τμημάτων, ἅτινα κεῖνται ὑπὸ ἐξέτασιν. Διότι ἡ ἐκλογὴ Διστομίων εἶναι ἄκυρος ἕνεκεν λάθους, ὅπερ ἡ διατάξασα ταύτην διοικητικὴ ἀρχὴ ἔκαμεν ἐν τῷ προγράμματι. Μόνον δ’ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐπικυρωθῶσιν ὅλα τὰ ἄλλα τμήματα, τότε μόνον δὲν θὰ ἔχῃ σκοπὸν ἡ ἐκ νέου ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς Διστομίων, διότι αἱ ψῆφοι αὐτοῦ μόνον τοῦ τμήματος δὲν φέρουσιν ἀποτέλεσμα. Ἀλλ’ ἐὰν ἀκυρωθῶσι τὰ ἄλλα τμήματα, πρέπει βεβαίως νὰ ἀκυρωθῇ καὶ ἡ ἐπαναληπτικὴ τοῦ δήμου Διστομίων, διότι κατ’ αὐτὴν ἐτέθησαν αἱ κάλπαι μόνον τῶν δύο τελευταίων ἐκ τῶν πλειοψηφισάντων καὶ τῶν ἑπομένων, οὐχὶ δὲ καὶ τῶν ἐννέα προηγουμένων, ἀφοῦ ἡ ἐκλογὴ ἠκυρώθη καὶ δι’ αὐτούς, καίτοι μὴ ἐπηρεαζομένους ἐκ μόνου τοῦ τμήματος τούτου, καὶ ἀφοῦ πρόκειται νὰ κριθῇ ἡ τύχη αὐτῶν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους δήμους.

§85ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ αὐτοὺς ἐπεκυρώθη ἡ ἐκλογή.

§86ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς; δὲν τὰ ἐννοῶ παντάπασι. Τότε κακῶς διετυπώθη ἡ ἀπόφασις. Οὐδεὶς βεβαίως ἐνόει τοῦτο.

§87ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Σφάλλετε κατὰ τοῦτο, κύριε συνάδελφε, ὅτι δὲν συνεβουλεύθητε τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως ἐκείνης, πρὶν ἢ ἀναβῆτε εἰς τὸ βῆμα.

§88ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὰ εἶδα.

§89ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἰδοὺ τί λέγουσι τὰ πρακτικὰ (ἀναγινώσκει): «Ὁ Πρόεδρος εἶτα ἠρώτησε τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τίνων ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων Βουλευτῶν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα ἡ ἀκύρωσις τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων. «Εἷς τῶν Βουλευτῶν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος εἶπεν, ὅτι ἐκ τοῦ πίνακος τῶν ὁλικῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐπιτυχόντων ἐξάγεται, ὅτι ἡ ἀκύρωσις τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων ἐπηρεάζει τοὺς δύο τελευταίους κ. κ. Ἐπαμεινώνδαν Δημητρίου καὶ Μιχαὴλ Μελᾶν. «Ἡ Βουλὴ ἐρωτηθεῖσα ἀπεφήνατο, ὅτι ἡ ἀκύρωσις τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα τῶν κκ. Ε. Δημητρίου καὶ Μ. Μελᾶ, καὶ ἑπομένως ὡς πρὸς τούτους ἀκυροῦται ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἐν λόγῳ τμήματος.»

§90ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κακῶς ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή· διότι διατὶ ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος διὰ τὸν Μελᾶν καὶ τὸν Δημητρίου καὶ ὄχι καὶ διὰ τοὺς ἄλλους;

§91ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Διότι δὲν ἐπιδρᾷ ἐπὶ τοὺς ἄλλους (διάλογοι).

§92ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο τὸ ἓν καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. Δὲν θὰ καταβῶ ἀπ’ ἐδῶ, ἐὰν δὲν σᾶς δώσω νὰ ἐννοήσητε, ὅτι ἔχω δίκαιον. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς Βουλῆς παραδέχομαι ὅτι ἡ Νομαρχία ὠχυρώθη ὄπισθεν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς· ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὕτη ἦτο ὀρθή.

§93ΤΙΝΕΣ. Εἶναι δεδικασμένον (διάλογοι).

§94ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὴν διασάφησιν αὐτὴν ἤθελον νὰ κάμω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ἡ Βουλὴ ῥητῶς ἠκύρωσε τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Διστομίων ὡς πρὸς τοὺς Δημητρίου καὶ Μελᾶν, ὡς πρὸς δὲ τοὺς λοιποὺς ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Διστομίων, ἑπομένως οἱ ἄλλοι συνάδελφοι δὲν ἠδύναντο νὰ ἔχωσι κάλπην (διάλογοι).

§95ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, μὲ προέλαβε δὲ, διότι τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχω καὶ εἶχον, ὅτε συνεζήτησα μαζῆ του ἰδιαιτέρως τὸ μέρος τοῦτο· ἑπομένως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυκλάδων προλαλήσας Βουλευτὴς δὲν ἔχει δίκαιον. Ἄλλως, Κύριοι, ἔχομεν τὸ δεδικασμένον, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς συζήτησιν ἐπὶ ζητήματος, δι’ ὃ ἀπεφάνθη ἤδη τὸ σῶμα τοῦτο.

§96ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ μόνον εἶναι ὑπὲρ ὑμῶν· κατ’ οὐσίαν ἔχω δίκαιον.

§97ΡΑΛΛΗΣ. Πρὸ παντὸς πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Δραγούμης. Λίαν ὀρθῶς παρετήρησεν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται, ἀφοῦ σήμερον ὁλόκληρος ἡ ἐκλογὴ ἡ ἐπαναληφθεῖσα εἶναι ὥριμος, νὰ κρίνῃ κατὰ μέρος ἐπὶ τῶν διαφόρων τμημάτων. Τὸ πρῶτον λοιπὸν ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὀφείλει ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Δραγούμης, ἐὰν πρέπῃ χωριστὰ νὰ ἐξετασθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Διστομίων καὶ κατόπιν, ἀφοῦ παρεμπέσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων τοῦ νομοῦ Εὐβοίας, νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ ὑπόλοιπον τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Ἀληθῶς θὰ γείνῃ καταγέλαστος ἡ ἐκλογὴ αὕτη. Νομίζω ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ περιέλθῃ εἰς μίαν τοιαύτην ἀκανόνιστον ἐξέτασιν τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, ὅτι τέλος πάντων, ἢ πρέπει νὰ ὑποταχθῇ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ νομοῦ Εὐβοίας ἡ ἐκλογὴ τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ἢ πρέπει νὰ προταχθῇ ὁλόκληρος ἡ ἐκλογὴ τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας· ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ χωρίσωμεν εἰς δύο μέρη τὸ αὐτὸ ζήτημα. Ὅταν δὲ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, τότε θὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§98ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἡμερησίας διατάξεως, μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Δραγούμης ἔχει δίκαιον· διότι ἐδῶ πρόκειται περὶ τῆς ὅλης ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ἐνῷ ἐκεῖ πρόκειται περὶ τοῦ ἑνὸς μέρους.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλεται πρότασις, ὅπως τὰ ὑπ’ ἀριθ. 1 καὶ 3 τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἀντικείμενα συζητηθῶσι συγχρόνως. Θέλω ἐρωτήσει τὴν Βουλὴν (διάλογοι).

§100ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρόταξιν τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Νηλέως καὶ Κηρέως, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ προταχθῇ· ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Διστομίων, τὸ νὰ συνδεθῇ δηλ. τοῦτο μὲ τὸ ἕτερον, τοῦ ἐγκύρου ἢ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς τῶν ἄλλων τμημάτων τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, δὲν δύναται νὰ γείνῃ κανονικῶς. Δύναται νὰ δικασθῇ πρῶτον ἡ ἐκλογὴ τῶν δήμων τοῦ νομοῦ Εὐβοίας, κατόπιν ἡ ἐκλογὴ τοῦ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων, καὶ κατόπιν ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ ἄλλου θέματος.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἀπὸ κοινοῦ γείνῃ ἡ συζήτησις καὶ ἔλθῃ ὁ χρόνος τῆς ψηφοφορίας, τότε δύνασθε νὰ ζητήσητε τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος· ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιτρέπῃ τὸν μὴ χωρισμὸν τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1 καὶ 3 ἀντικειμένων τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Βουλήν, ἐὰν παραδέχηται τὴν τροποποίησιν αὐτὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροποποίησιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἑπομένως θὰ γείνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1 καὶ 3 ἀντικειμένων τῆς ἡμερησίας διατάξεως, δηλαδὴ ἐπὶ ὁλοκλήρου τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ ἀναγνώσῃ τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος, τοῦ ἀποφανθέντος περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων. (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως ταύτης, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Διὰ ταῦτα τὸ τμῆμα προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐν λόγῳ ἐκλογῆς.»)

§102ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπ’ αὐτοῦ.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τελειώσῃ ὅλη ἡ συζήτησις, καὶ κατόπιν θὰ τεθῶσι τὰ ζητήματα εἰς ψηφοφορίαν (διάλογοι).

§104ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγετε, εἶναι τὸ ὀρθόν· οὐδεμίαν ἔννοιαν θὰ εἶχεν ἡ συνένωσις τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1 καὶ 3 ζητημάτων, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπρόκειτο νὰ μὴ λάβῃ χώραν ἡ συζήτησις αὐτῶν συγχρόνως. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς ψηφοφορίας, τότε οἱ θέλοντες νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Διστομίων ἀπὸ τοῦ ζητήματος τῶν ἄλλων δήμων, ἂς ζητήσωσι τὸν χωρισμὸν, ἀλλ’ ἡ συζήτησις θὰ γείνῃ ἑνιαία. Τίνα σημασίαν ἔχει ἡ ἄρτι ληφθεῖσα ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐννοεῖ νὰ συζητήσῃ συγχρόνως τὰ τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς; Νὰ ἀναγνωσθοῦν πρῶτον αἱ ἐκθέσεις τῶν διαφόρων εἰσηγητῶν καὶ ἀκολούθως νὰ γείνῃ συζήτησις ὑπ’ αὐτῶν.

§105Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις ὁμοῦ.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ ὀλίγου τοῦτο ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή.

§107Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπεφάσισεν αὐτό· δὲν δύνανται νὰ συζητηθοῦν ὁμοῦ. Ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Διστομίων ἠκυρώθη μόνον διὰ τοὺς κ. κ. Δημητρίου καὶ Μελᾶν· ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἄλλους, ἐπεκυρώθη. Θὰ συζητήσωμεν λοιπὸν περὶ τοῦ ἂν ἦναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος ἡ ἐνεργηθεῖσα ἐκλογή, διὰ νὰ ἴδωμεν κατόπιν, ἐὰν ἀκυρώσωμεν αὐτήν, ποῖοι ἐπηρεάζονται ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος. Ἐὰν λοιπὸν προηγουμένως μὴ ἐπικυρώσωμεν ἢ μὴ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν ταύτην, δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν.

§108ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Ράλλης πρὸ ὀλίγου παρενέβαλε μεταξὺ τῶν νέων διαμαχῶν, αἵτινες ἐγεννήθησαν, ἔπρεπε νὰ φέρῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν παῦσιν τῆς συζητήσεως, διότι ὅ,τι ἐγένετο μέχρι τοῦδε διὰ τῆς συνενώσεως τῶν δύο θεμάτων τῆς ἡμερησίας διατάξεως δὲν ἐγένετο διὰ νὰ ἔχωμεν ἁπλῶς τὴν εὐχαρίστησιν κατὰ τὴν αὐτὴν περίπου ὥραν πλησίον τῆς μιᾶς νὰ συζητήσωμεν τὰς δύο ὑποθέσεις· ἐγένετο διὰ τὸν λόγον τῆς κοινῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ὅλου τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Ἀλλά, διὰ νὰ πεισθῇ ὁ ἐξ Ἀρκαδίας κ. Βουλευτής, ὅστις ἦλθε νὰ ὑποστηρίξῃ σήμερον τὴν ἄλλην ἰδέαν, τὴν ἀποῤῥιφθεῖσαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς διὰ τῆς γενομένης ψηφοφορίας,—διότι ἡ Βουλὴ δὲν ὑποτίθεται ὅτι πράττει τι κενὸν καὶ μάταιον καὶ γελοῖον, εἶναι δὲ γελοῖον νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ νὰ συμπλησιάσωμεν τὰ δύο ταῦτα θέματα, εἰς τρόπον ὥστε νὰ συζητηθῶσιν ἐντὸς ὀλίγης ὥρας τὸ ἓν μετὰ τὸ ἄλλο, καὶ νὰ μὴ παρεμπέσῃ ἡ συζήτησις τοῦ ἄλλου θέματος, τοῦ ἀσχέτου πρὸς αὐτὰ,—διὰ νὰ πεισθῇ, λέγω, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, ὅτι σφαλερὰ ὑποστηρίζει, παρατηρῶ τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπῆρξεν ἀνάγκη νὰ παρατηρήσω πρότερον. Τί πρόκειται νὰ κυρώσωμεν σήμερον ὡς πρὸς τὸν κατὰ τὴν τελευταίαν ἐκλογὴν τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων φαινόμενον ἐπιτυχόντα, πρώην δ’ ἐπιλαχόντα, βουλευτήν, τὸν σεβαστὸν γέροντα κ. Δ. Καλλιφρονᾶν; πρόκειται νὰ κυρώσωμεν ὄχι μόνον τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Διστομίων, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὴν ἐκλογήν· διότι ἡ Βουλὴ ἐν τῇ προηγουμένῃ αὐτῆς ἀποφάσει, δι’ ἧς ἐξεκαθάρισε τὰ ζητήματα καὶ ἐν μέρει μὲν ἐκύρωσε, ἐν μέρει δὲ ἠκύρωσε τὴν ἐκλογὴν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας καὶ κατὰ τρίτον μέρος ἔπεμψεν ἐπιτροπὰς εἰς ἐξέτασιν, ἡ Βουλὴ τότε ἐπεκύρωσεν ἐν τοῖς τμήμασι τοῖς ἐπικυρωθεῖσι τὴν ἐκλογὴν μόνον τῶν φαινομένων τότε ἐπιτυχόντων Βουλευτῶν, περὶ δὲ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐπιλαχόντων οὐδένα ἐποιήσατο λόγον. Ἀλλ’ οὐδὲ ἠδύνατο νὰ ποιήσῃ λόγον. Ποῖος ἐξήτασε τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα; Ποῖος ἐγένετο λόγος περὶ αὐτῶν; Ποῖος δὲ γίνεται λόγος καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἐκθέσει, ἡ ὁποία προσάγεται σήμερον, ὅπως συζητηθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Διστομίων; Οὐδείς. Καὶ ἐννοεῖτε νὰ προχωρήσητε εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ τμήματος τούτου ἄνευ τινὸς περὶ τούτων ἐξετάσεως; Τοιαύτην πορείαν εἶναι ἀδύνατον νὰ τηρήσῃ ἡ Βουλή.

§109ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καλὸν εἶναι νὰ μὴ ἐξάπτηται, διότι ἡ Βουλὴ δὲν πρόκειται νὰ πράξῃ ἄλλο τι, παρὰ μόνον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προηγουμένως ἔπραξε, καὶ νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργον αὑτῆς. Ἐὰν ἡ Βουλὴ συνῄνεσε, καὶ ἐγὼ μάλιστα πρῶτος μεταξὺ τῶν ἄλλων συνετέλεσα, εἰς τὸ νὰ μεταβάλῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ προτιμήσῃ τὸν δῆμον Διστομίων, καὶ κατόπιν, μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν καὶ τὴν ἀπόφασίν της ἐπὶ τοῦ δήμου Διστομίων, ν’ ἀσχοληθῇ περὶ τῶν λοιπῶν δήμων τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, τοῦτο ἐγένετο διότι πράγματι ἡ πρότασις αὕτη ἦτο ἀθώα καὶ δὲν εἶχέ τι τὸ ψεκτὸν, καὶ δι’ αὐτὸ ἐδέχθην καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Βουλὴ, ὄχι ὅμως διότι ἐννοῶ ἢ ἐννοεῖ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἑνώσῃ καὶ τὰ δύο ζητήματα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνδεθῶσι κατ’ αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς· ἡ Βουλὴ προέβη πρὸ καιροῦ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ἀνεπτύχθησαν τὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης καὶ κατ’ ἐμὴν γνώμην ἀπεδείχθη ἡ ἐκλογὴ μὴ ἔγκυρος, καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ ἐζήτησα τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ὁλοκλήρου τοῦ νομοῦ καὶ ἡμῶν αὐτῶν, καὶ εἶπον τότε, ὅτι ἐπεθύμουν νὰ κατέλθωμεν πάντες εἰς τὸν ἀγῶνα, ὅπως ὑπὸ τὴν νομιμότητα δυνηθῶμεν ν’ ἀποδείξωμεν, τίνας ὁ λαὸς τῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, μὴ ἐπηρεαζόμενος οὔτε ἀπὸ τὴν λόγχην, οὔτε ἀπὸ τὰ ἄλλα μέσα, τὰ τεθέντα εἰς χρῆσιν, ἤθελε νὰ ἔχῃ ἀντιπροσώπους του. Ἀλλὰ τὴν πρότασίν μου ταύτην δὲν τὴν παρεδέχθη ἡ Βουλή· προέβη εἰς ἀπόφασιν, καὶ ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν ὡρισμένων Βουλευτῶν, ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν ἁπάντων τῶν ἄλλων συναδέλφων ὡς πρὸς πολλοὺς δήμους, ἤτοι ὡς πρὸς πάντας τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς καὶ ἄλλους δήμους διαφόρων ἐπαρχιῶν· ἦλθε δὲ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ δήμου Διστομίων· εἶπε τότε ἡ Βουλὴ ὡς πρὸς τὸν δῆμον Διστομίων, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἑνὸς τμήματος εἶναι ἄκυρος, καὶ ἐπηρεάζονται δύο ἐκ τῶν βουλευτῶν, ὁ κ. Δημητρίου καὶ ὁ κ. Μελᾶς, ὡς πρὸς δὲ τοὺς λοιποὺς οὐδεμίαν ἔχει ἐπιῤῥοὴν τὸ ἔγκυρον ἢ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Διστομίων. Ἔμεινε λοιπὸν ἡ Βουλὴ εἰς τὸ σημεῖον ἀκριβῶς αὐτό· ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Διστομίων διὰ πάντας τοὺς λοιποὺς Βουλευτὰς τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, πλὴν τῶν δύο, τῶν κκ. Δημητρίου καὶ Μελᾶ, ὡς πρὸς τοὺς ὁποίους διέταξε τὴν ἐπανάληψιν τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ δήμῳ Διστομίων. Ἐγένετο, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐκλογή, καὶ ἔρχεται σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν ἔκθεσις τοῦ τμήματος, προτείνουσα τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Διστομίων διὰ τοὺς κκ. Δημητρίου καὶ Καλλιφρονᾶν. Ὀφείλει ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως ταύτης τοῦ τμήματος προηγουμένως πρὸ πάσης ἄλλης ἀποφάσεως, καὶ ἀφοῦ συζητήσῃ καὶ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης τοῦ τμήματος, κατόπιν βεβαίως δύναται νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργον αὑτῆς καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἐκθέσεων τῶν ἐπιτροπῶν περὶ τῶν ἄλλων δήμων τοῦ νομοῦ, οἵτινες ἔμειναν ἐκκρεμεῖς. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὀρθὸν, αὐτὸ εἶναι τὸ εὔλογον, αὐτὸ εἶναι τὸ λογικόν· πᾶν δὲ ἄλλο νομίζω ὅτι δὲν εἶναι εὐπρεπὲς νὰ ἀκούηται ἐν τῇ Βουλῇ.

§110ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε ἐξητάζομεν καὶ ἀπεφασίζαμεν ὡς πρὸς τίνας ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων εἶχεν ἀποτέλεσμα ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς Διστομίων, ἠθέλομεν νὰ ἐξαγάγωμεν τίνες ἐκ τῶν πλειονοψηφισάντων ἠδύναντο νὰ μένωσιν ἐν τῇ Βουλῇ, δυνάμει τῆς ἀνακηρύξεως αὐτῶν, καὶ τίνες ἔπαυσαν ἐκ τῆς ἀκυρώσεως τοῦ τμήματος ἐκείνου νὰ ἦναι πλειονοψηφοῦντες καὶ δὲν δύνανται νὰ παρίστανται εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτὸν τὸν σκοπὸν εἶχεν ἡ ἐξέτασις, τίνας ἐπηρεάζει ἡ ἀκύρωσις, καὶ πιστεύω ὅτι οὐδεὶς θ’ ἀρνηθῇ τοῦτο. Βεβαίως δὲ δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ διὰ τοὺς δύο μόνον καὶ οὐχὶ διὰ πάντας. Κατὰ τὴν διατύπωσιν τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ἐγένετο λάθος, ἀγνοῶ πως, ὅπερ ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἀντελήφθην τότε, καὶ διὰ τοῦτο γεννῶνται ἤδη αἱ διαφωνίαι.

§111ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον λάθος· ὁ συμπολίτης μου κ. Ζυγομαλᾶς, ἀντὶ νὰ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τῆς 4ης Δεκεμβρίου, τῆς συνεδριάσεως δηλαδὴ ἐκείνης, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκρίθη τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς τοῦ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων, ἀνέγνωσε τὰ πρακτικὰ τῆς μετεπιούσης, ἐν οἷς περιέχεται ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν λέγει ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, δηλαδὴ ὡς πρὸς τίνας ἡ ἀκύρωσις τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων ἀφίνει νὰ ὑπολείπηται τὸ τεκμήριον τοῦ ὅτι ἐξῆλθον Βουλευταί. Ἐλπίζω, ὅτι οὐδεὶς θέλει ὑποθέσει, ὅτι κατὰ τὰς ἀποφάσεις της ἡ Βουλὴ παίζει· ἐκεῖνος δὲ, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ κάμῃ νὰ πιστεύσῃ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κόσμος ὅλος, ὅτι ἡ Βουλὴ παίζει μὲ τὰς ἀποφάσεις της, βεβαίως ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν σέβεται τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς. Ἠθέλομεν δὲ φθάσει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἔπαιζεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς, ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠθέλομεν κρίνει τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς οὐχὶ ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς 4ης Δεκεμβρίου, ἀλλ’ ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς μετεπιούσης. Τὰ πρακτικὰ τῆς 4ης Δεκεμβρίου ἔχουσιν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ Πρόεδρος εἶτα ἔθετο εἰς ψηφοφορίαν τὴν ἑξῆς πρότασιν: «Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τοὺς ἐπιτυχόντας βουλευτὰς κ. κ. Ν. Λεβίδην, Α. Ζυγομαλᾶν καὶ Δ. Ράλλην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν». Ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως παρεδέξατο τὴν πρότασιν, καὶ ἀνεκήρυξε νομίμους βουλευτὰς τοὺς κ. κ. Ν. Λεβίδην, Α. Ζυγομαλᾶν καὶ Δ. Ράλλην, ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα. Ἠρωτήθη εἶτα ἡ Βουλὴ, ἂν παραδέχηται τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ κ. Δ. Ν. Καλλιφρονᾶ. Ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως ἀπέῤῥιψε τὴν πρότασιν, ὁ δὲ Πρόεδρος ἀνεκοίνωσε τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ Πρόεδρος κατόπιν ἔθετο εἰς ψηφοφορίαν τὴν ἑξῆς πρότασιν: «Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς ἐκ Βουλευτῶν πρὸς ἐξέτασιν τῶν ἐκλογικῶν παραβάσεων ἐν τοῖς δήμοις Ἐλευσῖνος, Ἐρυθρῶν, Θηβαίων, Ἀκραιφνίων, Θεσπιῶν, Τανάγρας, Θίσβης, Πλαταιῶν, Αὐλίδος, Λεβαδείας, Πέτρας, Ὀρχομενίων, Αἰγίνης καὶ Σαλαμῖνος, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν». Ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως παρεδέξατο τὴν πρότασιν, ὁ δὲ Πρόεδρος ἀνεκοίνωσε τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν.» Καὶ ἐνταῦθα δὲν γίνεται διάκρισις μεταξὺ τῶν κ. κ. Δημητρίου Μελᾶ καὶ τῶν ἄλλων ἀνακηρυχθέντων. Ἀκολούθως γίνεται ψηφοφορία (ἀναγινώσκει): «Γενομένης ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ὡς ψηφολεκτῶν κληθέντων κ. κ. Α. Χοϊδᾶ καὶ Κ. Χατζηπέτρου, προέκυψε μετὰ τὴν διαλογὴν, ὅτι ἡ Βουλὴ παρεδέξατο τὴν πρότασιν διὰ ψήφων 74 κατὰ 3, ἀρνηθέντων 13, ἐπὶ ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 90.» Καὶ τίς εἶναι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν παρεδέχθη ἡ Βουλή; Ἡ πρότασις ὅτι εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων.

§112ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Παρακάτω.

§113ΡΑΛΛΗΣ. Αὕτη εἶναι ἡ ἀπόφασις, καὶ ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως ταύτης δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ ἡ Βουλὴ, ἐκτὸς ἐὰν θέλῃ νὰ γελοιοποιηθῇ. Παρακάτω ὑπάρχουσι τὰ ὀνόματα τῶν ψηφισάντων. Καὶ παρακάτω (ἀναγινώσκει): «Καὶ συναινέσει τῆς Βουλῆς ὁ κ. Πρόεδρος ἔλυσε τὴν συνεδρίασιν περὶ ὥραν 9ην μ. μ.»

§114ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε.....

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθεῖ ὁ κ. Ράλλης.

§116ΡΑΛΛΗΣ. Καθήσατε παρακαλῶ.

§117ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μεταβάλλετε τὰ πρακτικά.

§118ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν τῶν πρακτικῶν,—διότι ἐγὼ δὲν παρέστην κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην τῆς 4ης Δεκεμβρίου,—τί προκύπτει; Ἠκυρώθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων ὡς πρὸς δύο, ἢ ὡς πρὸς πάντας;

§119ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὡς πρὸς πάντας.

§120ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως ὡς πρὸς πάντας... Τὴν ἐπιοῦσαν ἀληθῶς εὑρέθημεν εἰς δύσκολον θέσιν, καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σήμερον γίνονται, τὰ προεῖπον ἐγὼ τότε, καὶ προσεπάθησα νὰ ἐμποδίσω τὸν τότε προσωρινὸν Πρόεδρον ἀπὸ τοῦ νὰ θέσῃ τὸ ζήτημα, ὅπερ ἔθετε, τίνας δηλ. ἐκ τῶν ἀνακηρυχθέντων Βουλευτῶν ἐπηρεάζει ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων. Δυστυχῶς ἡ φωνή μου δὲν ἠκούσθη. Σήμερον δὲ τὴν ἐπεξηγηματικὴν ἀπόφασιν μόνον,—καθόσον καὶ μετὰ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων ὑπολείπεται τὸ τεκμήριον τοῦ Βουλευτοῦ ὑπὲρ ἐκείνων, ὡς πρὸς τοὺς ὁποίους δὲν ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα ἕνεκα τῆς ἀκυρώσεως αὐτῆς,—θέλομεν νὰ τὴν ἀνατρέψωμεν δι’ ἀκυρώσεως τῆς κατηγορηματικῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 4ης Δεκεμβρίου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠκυρώθη ὁριστικῶς τὸ βʹ τμῆμα τοῦ δήμου Διστομίων. Τότε εἶπον—ἀλλ’ ἡ φωνή μου ἦτο φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ—: «ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐπέλθῃ ἀκύρωσις καὶ ἑτέρων τμημάτων, τὶ ἠθέλετε πράξει;» Καὶ ἀκριβῶς εὑρισκόμεθα εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νῦν. Διὰ νὰ ὑπεκφύγωσι δὲ τὴν δυσχέρειαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐνέπεσαν, ἕνεκα τῆς ἀκατανοήτου ἐκείνης ἀποφάσεως μετὰ τὴν ἀκύρωσιν, τὴν ὁριστικὴν καὶ τελεσίδικον ἀκύρωσιν μιᾶς ἐκλογῆς παρὰ τῆς Βουλῆς, θέλουν νὰ ἀνατρέψουν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία κατηγορηματικῶς βεβαιοῦται ἐν τοῖς πρακτικοῖς, γελοιοποιοῦντες, ὡς εἶπον, τὴν Βουλήν. Ἀλλά, Κύριοι, δὲν εἴμεθα ἀκόμη εἰς τὸ στάδιον αὐτὸ, εἴμεθα εἰς τὸ στάδιον πάντοτε τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἑνιαίου τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας καὶ καθόσον ὑπολείπεται ἡ ἐξέλεγξις αὐτῆς. Καὶ ἤθελον ἀμέσως παρατηρήσει, ὅτι ματαίως κόπτονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐμποδίσουν νὰ γείνῃ ἑνιαία ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τινὰ ἀπὸ τοῦ νὰ συζητήσῃ ὅπως θέλει. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, θὰ ἦτο ἀληθῶς παράβασις παντὸς κανόνος λογικῆς νὰ ἔλθωμεν νὰ κρίνωμεν περὶ ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Ἀττικοβοιωτίας, ὅταν ἡ πρώτη ἐκλογὴ ἦναι ἀκόμη ἐκκρεμής, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τοὺς δέκα· ὅτι δὲ τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ἑξῆς. Ἠκύρωσεν ἓν τμῆμα ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 4ης Δεκεμβρίου, ἐπεφυλάχθη δὲ νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν ἄλλων τμημάτων, ὡς πρὸς τὰ ὁποῖα ὠνόμασεν εἰσηγητὰς τὰς ἐπιτροπάς, τὰς ὁποίας ἀπέστειλε· θέλετε δὲ τώρα τὴν κατόπιν ἐνεργηθεῖσαν ἐκλογὴν νὰ τὴν προτάξητε ἐκείνης, ἡ ὁποία εἶναι ἡ πρώτη ἐκλογή! Ἡ πλειοψηφία δύναται νὰ πράξῃ τὰ πάντα· κατόπιν ἔρχεται ὁ καταλογισμὸς τῶν πράξεων τῶν πλειοψηφιῶν· οὔτε ἡ πρώτη φορὰ θὰ ἦναι αὕτη, οὔτε ἡ τελευταία· ἀλλὰ τὴν παρακαλῶ νὰ σταματήσῃ, διότι εὑρίσκεται εἰς τὰ πρῶτα βήματά της· οἱονδήποτε καὶ ἂν ἦναι τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον κρύπτεται ὑπὸ τὴν διατύπωσιν τῶν πρακτικῶν τῆς 7ης Δεκεμβρίου, νομίζω ὅτι τὸ συμφέρον αὐτὸ πρέπει νὰ ὑποχωρήσῃ ἀπέναντι τῆς εὐλαβείας, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχωμεν πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς. Ἐὰν θέλωμεν νὰ δείξωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς εἰς τὴν Βουλὴν σοβαροὺς, βεβαίως δὲν πρέπει νὰ τείνωμεν διὰ τῶν πράξεων αὐτῶν διὰ τῶν ἑρμηνειῶν αὐτῶν τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς εἰς τὸ ν’ ἀποδεικνύωμεν τὰς ἀποφάσεις αὐτὰς ἐντελῶς γελοίας.

§121ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι τὴν παραίνεσιν, ἣν ἀπέτεινα πρὸς τὸν ἀξιότιμον συμπολίτην μου καὶ συνάδελφον κ. Δραγούμην, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀποτείνω καὶ πρὸς τὸν ἕτερον συνάδελφον, διότι βλέπω, ὅτι πλήρης συμφωνία ὑπάρχει μεταξὺ αὐτῶν ὡς πρὸς τὰς φράσεις καὶ τὰς λέξεις. Ὁ μὲν διαλαλεῖ, ὅτι ἡ Βουλὴ προέβη εἰς γελοίαν ἀπόφασιν, ὁ ἄλλος κραυγάζει, ὅτι γελοιοποιεῖται αὕτη. Νομίζω ὅτι αἱ ἐπιτιμήσεις αὗται ἔπρεπε νὰ παύσωσι, διότι ἀμφοτέρους νομίζω ἀνικάνους καὶ ἀναξίους νὰ ἐπιτιμήσωσι τὸ ἐθνικὸν κοινοβούλιον...

§122ΡΑΛΛΗΣ. Σεῖς εἶσθε τὸ ἐθνικὸν κοινοβούλιον;

§123ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως, οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶσθε, κύριε συνάδελφε, καὶ ὑμεῖς καὶ ὁ ἕτερος, εἶσθε ἀνάξιοι καὶ πολὺ κατώτεροι τοῦ ἐθνικοῦ κοινοβουλίου, οὐδὲ δύνασθε σεῖς νὰ ἀντιταχθῆτε ἐναντίον τῆς γενικῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται λοιπὸν ν’ ἀπευθύνητε φράσεις καὶ ὑπαινιγμοὺς καὶ ὕβρεις ἐναντίον τῶν ἀποφάσεων τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀποτελεῖτε μέρος αὐτοῦ καὶ ὀφείλετε νὰ σέβησθε αὐτό. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων)

§124Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καλὴ ἀρχὴ, κύριε Πρόεδρε.

§125ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πολὺ δίκαιον ἔχουσιν ἐκεῖ ἐπάνω, ὅταν ἡμεῖς δὲν αἰσθανώμεθα, τί λέγουσιν οἱ ἄλλοι.

§126Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπιδοκιμάζετε τὰ χειροκροτήματα, κύριε Πετσάλη; Θὰ ἀκούσητε ποδοκροτήματα σεῖς. Τὰ χειροκροτήματα φέρουσι τὰ ποδοκροτήματα.

§127ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου ὑπέπεσεν εἰς τὸ λάθος, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσε καὶ ἕτερος ἀξιότιμος συνάδελφος. Ἀνέγνωσε μόνον τὰ πρακτικὰ τῆς 4ης Δεκεμβρίου. Ἂν ἐλάμβανε τὸν κόπον νὰ ἀποβλέψῃ καὶ εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς 5ης Δεκεμβρίου, οὐχὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, ὡς διατείνεται, ἀνέγνωσα ἡμῖν, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἀνέγνωσα ἡμῖν, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ἡ Βουλὴ προέβη ὡρισμένως καὶ μεθοδικῶς μετὰ σοβαρᾶς σκέψεως καὶ ἀποφάσεως. Μετὰ τὴν ψηφοφορίαν περὶ τοῦ δήμου Διστομίων, τὴν 5 Δεκεμβρίου, τὴν ἑπομένην δηλ. ἡμέραν, ἡ Βουλὴ ἐρωτηθεῖσα «παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν λοιπῶν ἐκλογικῶν τμημάτων τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, πλὴν τῶν δήμων Σαλαμῖνος, Ἐρυθρῶν, Θηβαίων κλπ. ὡς πρὸς τοὺς ἐπιτυχόντας βουλευτὰς κ. κ. Σκουζὲν, Συγγρὸν, Δραγούμην, Ψύλλαν, Ρετσίναν, Καλλιφρονᾶν, Ν. Φιλάρετον, Μπουφίδην, Δημητρίου καὶ Μελᾶν. Κατόπιν ὁ κ. Πρόεδρος ἀνεκοίνωσεν, ὅτι κατὰ τοὺς γενομένους ὑπολογισμοὺς ἡ ἀκύρωσις τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐπιτυχόντων βουλευτῶν Δημητρίου καὶ Μελᾶ. Ἐγερθείσης ὅμως ἀμφισβητήσεως περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐξευρέσεως τῶν οὕτως ἐπηρεαζομένων, προτάσει τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργείου, ἡ Βουλὴ ἀνέβαλεν ἵνα ἀποφασίσῃ ἐν τῇ ἑπομένῃ συνεδριάσει.» Μετὰ δύο ἡμέρας ἡ Βουλὴ ἐπανέρχεται κατὰ τὴν ΙΔʹ συνεδρίασιν καὶ ἐξακολουθεῖ καὶ συνεχίζει, οὕτως εἰπεῖν, τὴν συζήτησιν καὶ ἀπόφασιν αὐτῆς ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Ἐπανέρχεται τὴν 7ην Δεκεμβρίου καὶ ῥητῶς ἀποφασίζει· «ἐρωτηθεῖσα ἀπεφήνατο ὅτι ἡ ἀκύρωσις τοῦ βʹ τμήματος τοῦ Δήμου Διστομίων ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα τῶν Δημητρίου καὶ Μελᾶ, καὶ ἑπομένως ὡς πρὸς τούτους ἀκυροῦται ἡ ἐκλογὴ τοῦ τμήματος.» Σᾶς ἀνέγνωσα ἤδη ταῦτα καὶ προηγουμένως.

§128ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἐννοεῖτε κατὰ τὴν πρώτην ἀκύρωσιν;

§129ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βεβαίως.

§130ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγεις τὴν ἀλήθειαν.

§131ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶσθε πολὺ ἁβρόφρων καὶ ταχὺς τὴν ἀντίληψιν. Μία καὶ μόνη ἀκύρωσις τοῦ δήμου Διστομίων ἐγένετο. Νομίζω, ὅτι ἡ πρώτη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι τόσῳ θετικὴ καὶ ὁριστικὴ, ὥστε δὲν ἐπιδέχεται οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν· μόνον οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ ἀναμίξωσιν τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Διστομίων μετ’ ἄλλων δήμων ἄνευ δικαίου λόγου, ἐκεῖνοι εἶναι οἱ ἐπιζητοῦντες τὴν τοιαύτην σύγχυσιν. Ὑποθέσατε, ὅτι ἡ Βουλὴ προβαίνει εἰς τὴν ἀκύρωσιν ἑνὸς δήμου ἐκ τῶν ἐπιδίκων, οὕτως εἰπεῖν· φρονοῦσί τινες, βεβαίως οὐχὶ εὐλόγως, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἐκλογὴ καὶ εἰς τὸν δῆμον Διστομίων διὰ τὸν κ. Μπουφίδην ἢ τὸν κ. Ρετσίναν ἢ τὸν κ. Ψύλλαν· οὐδεμία τοιαύτη ἐκλογὴ δέον νὰ γείνῃ εἰς τὸν δῆμον Διστομίων, διότι ἡ ἐκλογὴ τῶν κυρίων συναδέλφων εἰς τὸ τμῆμα αὐτὸ ἐπεκυρώθη παρὰ τῆς Βουλῆς.

§132ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως οὐδεὶς ἀντιλέγει, μετὰ τὴν ἐσφαλμένην ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§133ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, παραλογιζόμεθα ἡμεῖς, οἱ αἰτούμενοι τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἀποφασισμένων παρὰ τῆς Βουλῆς, ἢ οἱ ἄλλοι, οἱ ζητοῦντες ν’ ἀποτρέψωσι τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς, τὸ ὁποῖον ἤρξατο ἀπὸ τῆς 4ης Δεκεμβρίου; Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ μετὰ σοβαρότητος θέλει προβῆ καὶ δὲν θέλει ἀκούσει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι ν’ ἀποτρέψωσιν αὐτὴν ἀπὸ τοῦ νὰ φανῇ συνεπὴς πρὸς τὰς προγενεστέρας αὐτῆς ἀποφάσεις, ἃς τολμῶσιν ἤδη νὰ κατακρίνωσιν, ἐνῷ δὲν εἶχον τὸ θάῤῥος ἐν καιρῷ νὰ ἀντιστῶσιν, ὡς ἔπραξαν ἄλλοι.

§134ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὁ ἔντιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς κ. Ράλλης ἀνέγνωσε μόνον τὸ πρακτικὸν τῆς 4ης Δεκεμβρίου: «Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ βʹ τμήματι τοῦ δήμου Διστομίων λέγουσι Ναί»· ἀλλὰ δὲν ἀνέγνωσε τὸ πρακτικὸν τῆς 5ης Δεκεμβρίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀμέσως ἐν ἀρχῇ αὐτοῦ ἀναφέρεται (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τούτου εἷς τῶν Βουλευτῶν Ἀρκαδίας παρετήρησεν, ὅτι δὲν ἐκφράζεται πλήρης ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ ἀκυρώσεως τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων καὶ πρόετεινε τὴν προσθήκην μετὰ τὴν λέξιν «Διστομίων» τῶν ἑξῆς: «ὡς πρὸς ἐκείνους τῶν ἐπιτυχόντων, ὧν ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα».

§135ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Τοῦτο δὲν εἶναι νέα ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, εἶναι διόρθωσις τῶν πρακτικῶν.

§136ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Τὸ πρακτικὸν ἐκεῖνο διωρθώθη, ὅπως ἐγένετο ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, καὶ προσετέθησαν αἱ λέξεις, αἱ παραλειφθεῖσαι κατὰ τὴν τύπωσιν τυχόν.

§137ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος προέτεινε τὴν διόρθωσιν τότε;

§138ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγώ.

§139ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ μᾶς ἔφαγεν ἡ διόρθωσις, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινες.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ ὀλίγου ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ συζητήσῃ συνεχῶς τὰ ὑπ’ ἀριθ. 1 καὶ 3 ἀντικείμενα τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Τίνες αἱ συνέπειαι τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς; Ὑπάρχουσιν οἱ ὑποστηρίζοντες, ὅτι μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Διστομίων πρέπει νὰ ἀναγνωσθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες μετέβησαν πρὸς ἐξέτασιν τῶν ἐκλογικῶν παραβάσεων εἰς τοὺς γνωστοὺς δήμους, ἵνα συγχρόνως ἐξετασθῇ ἡ ὑπόθεσις· ὑπάρχουσι δ’ ἕτεροι, φρονοῦντες ὅτι ἀμέσως μετὰ τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Διστομίων πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπόφασιν αὑτῆς ἐπὶ ταύτης καὶ ἀκολούθως νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν λοιπῶν δήμων.

§141ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔχει ὁ Πρόεδρος γνώμην περὶ τῶν συνεπειῶν τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν πιστοποιεῖ, ὅτι ἐξήνεγκεν ἡ Βουλή, περὶ τῆς συγχρόνου συζητήσεως τῶν δύο θεμάτων;

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ γνώμη τοῦ Προέδρου ἐξεδηλώθη καθ’ ὃν χρόνον ἔδιδε πρὸς τὸν γραμματέα τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐξελεγκτικῶν ἐπιτροπῶν πρὸς ἀνάγνωσιν. Γενομένης ἀντιῤῥήσεως, δὲν δύναμαι νὰ ἐξενέγκω ἰδίαν γνώμην, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§143ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὥστε καὶ περὶ αὐτοῦ νομίζετε, ὅτι ὀφείλετε νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν;

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποθέτετε, ὅτι ἐγὼ ἔχω δικαίωμα νὰ κανονίσω τὰς συνεπείας προηγουμένης ἀποφάσεως;

§145ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ σύρητε τὰ συμπεράσματα καὶ ἐφαρμόσητε τὰ ἀποτελέσματα ἀποφάσεως θετικῆς καὶ ὡρισμένης, τὴν ὁποίαν ὑμεῖς αὐτὸς πρὸ μικροῦ ἀπηγγείλατε ἀπὸ τῆς ἕδρας, διότι ἄλλως ἐκμηδενίζεται τὸ ἀξίωμα ὑμῶν (θόρυβος). Δὲν ὁμιλῶ ἐνταῦθα περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Προέδρου, τοῦ σήμερον ὑπάρχοντος, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἀξιώματος. Ὅταν δὲν ἔχῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τὸ δικαίωμα νὰ ἐκτελῇ τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, καταντᾷ ἀληθὲς μηδενικόν.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος ἐπανειλημμένως ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι οὐδὲν ἀναγνωρίζει δικαίωμα εἰς ἑαυτὸν, νὰ ἀποφασίσῃ, ὅταν οἱ Βουλευταὶ ἔχωσι διῃρημένην γνώμην.

§147ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐγὼ θὰ συμφωνήσω μεθ’ ὑμῶν, διότι νομίζω, ὅτι ἡ Βουλή, ἀφοῦ ἔλαβε μίαν ἀπόφασιν, ὅπως συζητηθῶσιν ἀπὸ κοινοῦ τὰ δύο θέματα, δύναται ν’ ἀποφασίσῃ ἤδη ἄλλως· τότε ὅμως πρέπει μετ’ ἄλλων δεκαπέντε Βουλευτῶν νὰ ζητήσητε πάλιν τὸν χωρισμόν.

§148ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Πρέπει πρὸ πάντων νὰ ἤμεθα εἰλικρινεῖς. Ἡμεῖς, ὅταν ἐδέχθημεν τὴν πρότασιν τοῦ συμπολίτου μου κ. Δραγούμη, ἐδέχθημεν ὅπως συζητηθῶσι τὰ δύο ταῦτα θέματα, τὸ ἓν κατόπιν τοῦ ἄλλου, καὶ μὴ ἐπέλθῃ εἰς τὸ μέσον ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Νηλέως καὶ Κηρέως τῆς Εὐβοίας.

§149ΡΑΛΛΗΣ. Ἕκαστος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ σκέπτηται κατὰ τὴν ἰδίαν του κρίσιν, ἀλλ’ ἡ Βουλή, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σκέπτηται συμφώνως μὲ τὴν λογικὴν καὶ συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμόν της. Ποία εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία προεκλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Δραγούμη; νὰ συζητηθῶσιν ἀπὸ κοινοῦ τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Τί γίνεται περὶ οἱουδήποτε θέματος, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συζητηθῇ ἀπὸ κοινοῦ μετ’ ἄλλου; Γίνεται ἡ συζήτησις ἐπὶ ὅλων ἐκείνων τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπεφασίσθη νὰ συζητηθῶσιν ἀπὸ κοινοῦ, καὶ ὅταν ἐξαντληθῇ ἡ συζήτησις, ὁ Πρόεδρος λέγει: «Οὐδεὶς ἕτερος ἔχει τὸν λόγον· κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις», καὶ κατόπιν ἔρχεται ἡ διαίρεσις τῶν ζητημάτων, συμφώνως μὲ τὰς κρίσεις τῶν Βουλευτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ὀφείλῃ νὰ τηρῇ, ὁσάκις ἀποφασίζῃ περὶ ζητημάτων τινῶν νὰ τὰ συζητήσῃ ἀπὸ κοινοῦ. Ἡ Βουλὴ εἶναι πάντοτε κυρία ν’ ἀποφασίσῃ ὅπως θέλει, καὶ ἀφοῦ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν, δύναται νὰ λάβῃ μετὰ ταῦτα ἑτέραν, καὶ πάλιν ἡ Βουλή, λαμβάνουσα νέαν τινὰ ἀπόφασιν, δύναται νὰ ἦναι ἐντὸς τῶν κανόνων τῆς λογικῆς.

§150ΣΚΟΥΖΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοὶ φαίνεται, ὅτι πολὺς πάταγος ἔγεινε, χωρὶς ἀνάγκην, χωρὶς πρακτικὴν χρησιμότητα. Συζητοῦμεν, ἐὰν πρέπῃ νὰ συζητηθῇ πρῶτον ἡ ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Διστομίων, καὶ κατόπιν τῶν λοιπῶν δήμων, εἰς τοὺς ὁποίους μετέβησαν ἐπιτροπαί. Ὑποθέσατε, ὅτι συζητεῖται πρώτη καὶ ἐπικυροῦται ἡ ἐκλογὴ τοῦ δευτέρου τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων· πρῶτον ἔχομεν ἓν ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξεν ὁ κ. Ράλλης, ὅτι χρονολογικῶς τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν· ἡ κυρία ἐκλογὴ τῆς 14ης 8βρίου, ἡ ἐνεργηθεῖσα πρὸ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, τῆς ἐπαναληπτικῆς, τῶν δήμων τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν εἶναι εἰσέτι ἐκκρεμής· πῶς θὰ ἔλθωμεν νὰ ἐπικυρώσωμεν ἐκλογὴν, ἡ ὁποία ἔγεινε μετ’ αὐτήν; Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου εἶναι καὶ ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς φέρῃ κατ’ ἀνάγκην εἰς αὐτὰ τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα βλέπομεν μέχρι τοῦδε. Ἐπικυροῦμεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων, ἔνθα φαίνεται πλειονοψηφῶν ὁ σεβαστὸς εἰς ὅλους μας κ. Δ. Καλλιφρονᾶς. Τί θὰ γείνῃ; θὰ ἐπικυρωθῇ δι’ αὐτὸν ἡ ὅλη ἐκλογή;

§151ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως.

§152ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὄχι· τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν, διότι ὡς πρὸς αὐτὸν ἡ ἐκλογὴ Αἰγίνης δὲν ἐπεκυρώθη. Θὰ γείνῃ βουλευτὴς τοῦ δήμου Διστομίων, ἐνῷ τοῦ δήμου Αἰγίνης δὲν εἶναι; Πρακτικώτερον εἶναι νὰ ἐξετάσωμεν πρῶτον τὸ ὅλον, δηλ. τοὺς δήμους, εἰς οὓς ἀπεστάλησαν αἱ ἀνακριτικαὶ ἐπιτροπαὶ, καὶ κατόπιν τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Διστομίων· τότε θὰ ἤμεθα μᾶλλον σύμφωνοι μὲ τὴν λογικὴν καὶ χρονολογικὴν σειράν· διότι ἄλλως τί ἠμπορεῖ νὰ προκύψῃ; θὰ προκύψῃ ἓν σόλοικον, ἐὰν ἐπικυρώσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Διστομίων, ἀκυρώσῃ δὲ τὴν ἐκλογὴν ἑνὸς ἄλλου δήμου, παραδείγματος χάριν τὴν τοῦ δήμου Αἰγίνης, διότι τότε θὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν καὶ διὰ τὸν ἐπιτυχόντα ἐν τῷ δήμῳ Διστομίων.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν παραδέχηται νὰ προβῶμεν εἰς συζήτησιν περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Διστομίων πρὶν ἢ ἀναγνωσθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν, αἱ ἀναγόμεναι εἰς ἕτερα τμήματα, καὶ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ περὶ αὐτῶν.

§154ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑποβάλλετε νέαν πρότασιν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο προτάσεις ὑπεβλήθησαν· ἡ μία εἶναι, νὰ γείνῃ ἐξέτασις τῆς ὅλης ἐκλογῆς, ἡ δὲ ἑτέρα, νὰ προβῶμεν πρῶτον εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Διστομίων. Ποίαν θέλετε νὰ προτάξητε;

§156ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐκτὸς τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ὁ προαγορεύσας ἀνέπτυξε, καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων βεβαίως πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Μεγαρίδος, Ἐλευσῖνος καὶ λοιπῶν, ὑπάρχει καὶ ἕτερος πρόσθετος λόγος, τὸν ὁποῖον χάριν τῆς τάξεως νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως τὸν λάβῃ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν ἀπόφασίν της. Εἰς τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Διστομίων, ὡς προκύπτει ἐκ τῆς ἐκθέσεως, συνέβη θρασυτάτη καλπονόθευσις εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Μελᾶ. Ἡ καλπονόθευσις δὲν εἶναι πάντοτε λόγος ἀκυρώσεως ἢ μόνον καθόσον ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐὰν πρόκηται νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων, νὰ μένῃ δὲ ἐκκρεμὲς τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν σεβαστὸν γέροντα κ. Καλλιφρονᾶν ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους δήμους, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὸ ἑξῆς ἄτοπον· δὲν θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσωμεν κατὰ πόσον ἡ γενομένη ἀδικία διὰ τῆς καλπονοθεύσεως τῆς κάλπης τοῦ κ. Μελᾶ ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς (θόρυβος). Ἐὰν λοιπὸν πρόκηται νὰ ἀκυρωθῶσι δύο ἢ τρεῖς δῆμοι καὶ οὕτως ἡ πάλη ἐπαναληφθῇ, αἱ δεκαὲξ ψῆφοι, αἱ ὁποῖαι ἀφῃρέθησαν ἕνεκα τῆς καλπονοθεύσεως, δύνανται νὰ ἔχωσι σπουδαίαν ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος· δύναται ὁ κ. Μελᾶς νὰ ἀναδειχθῇ βουλευτὴς διὰ τῶν 16 ψήφων, ὅταν εἰς τοὺς ἄλλους δήμους πλειονοψηφῇ. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ τηρήσῃ τὴν σειράν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἀνέφερε, καὶ διὰ τὸν πρόσθετον τοῦτον λόγον, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἦναι εἰς θέσιν ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Διστομίων, ὅταν ἔχῃ ἐκκρεμὲς ζήτημα, ἀναγόμενον εἰς τὴν ἐκλογὴν τεσσάρων, ἕξ, ἢ ἑπτὰ ἄλλων δήμων.

§157ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἄν δὲν προσέξωμεν, κινδυνεύομεν νὰ πέσωμεν,—δηλαδὴ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσι ψῆφον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, διότι ἡμεῖς εἴμεθα τὰ πρόσωπα, περὶ ὧν ἡ συζήτησις καὶ ἡ κρίσις,—κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν τοὺς ἔχοντας ψῆφον ἐκτεθειμένους εἰς λίαν δυσάρεστον θέσιν· διότι πάντες οἱ λόγοι, οἵτινες ἐνταῦθα ἐξετέθησαν, ἄγουσιν εἰς τοῦτο· ἐν ᾗ περιπτώσει κεχωρισμένως ἐκδοθῇ ἀπόφασις ἐπὶ τῆς διπλῆς ταύτης ὑποθέσεως καὶ ἐκδοθῇ ἐπικυρωτικὴ τῆς ἐκλογῆς τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων, ἀκυρουμένων ἔπειτα τμημάτων ἄλλων, ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν εἰδικῶν ἐπιτροπῶν, θέλομεν ἔχει ἐπηρεασμὸν τοῦ ἀποτελέσματος μὴ ἐπιτρέποντα νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἐν τῷ δήμῳ Διστομίων κατὰ τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν ἐπιτυχών. Καὶ ἀναγκάζομαι ἐνταῦθα νὰ φέρω τὸν λόγον εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν εἰρημένην ἐκλογὴν τοῦ δήμου Διστομίων, διότι δὲν ἔχομεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς οὐδενὸς τμήματος προεξέλεγξιν τῶν ἄλλων τμημάτων τοῦ νομοῦ· τὸ τμῆμα δὲν λέγει, εἰμὴ μόνον, ὅτι, ἐξετάσαν τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Διστομίων, προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν αὐτῆς· πῶς λοιπὸν θέλετε προβῆ εἰς ἀπόφασιν εἰσαγωγῆς τοῦ ὑποψηφίου κ. Καλλιφρονᾶ εἰς τὴν Βουλὴν, ἀφοῦ τοιαύτη ἐξέτασις τῆς ἐκλογῆς δὲν ἐγένετο; Ἰδοὺ τί λέγει τὸ τμῆμα (ἀναγινώσκει): «Τὸ Ϛʹ τμῆμα τῆς Βουλῆς, συνελθὸν σήμερον ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ καὶ διασκεφθὲν περὶ τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ βʹ τμήματι τοῦ δήμου Διστομίων τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ἐκτίθησι πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς». Ἐνταῦθα παρατίθενται αἱ σκέψεις τοῦ τμήματος· ὡς συμπέρασμα δὲ ἐπάγεται: «Διὰ ταῦτα (τὸ τμῆμα) προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐν λόγῳ ἐκλογῆς.» Προτείνεται λοιπὸν σαφῶς ἡ ἐπικύρωσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων, καὶ μόνον τούτου. Ὑποθέτω ὅτι δέχεσθε τὴν πρότασιν· δὲν ἐπεκυρώσατε τὴν ἐκλογὴν διὰ τὸ ὅλον ὡς πρὸς τὸν κ. Καλλιφρονᾶν, διότι δὲν ἔχετε τοιαύτην προεξέλεγξιν, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν οὐδὲ πρότασιν· πῶς θὰ δυνηθῆτε νὰ λύσητε τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐὰν δὲν συζητήσητε ἐπὶ τοῦ συνόλου καὶ παραβάλητε πάντας τοὺς ἀριθμοὺς καὶ εἰς πάντα τὰ τμήματα τοῦ νομοῦ; Θὰ περιπλεχθῆτε καὶ πάλιν ἐκ τῆς ἀποφάσεως, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἔχητε ἀνάγκην τὴν ἐπιοῦσαν νὰ προσφύγητε εἰς ἑρμηνείαν, καὶ κατὰ τρόπον ἐξαιρετικὸν, ὁποῖον εἴδομεν πρὸ μικροῦ ὅτι μετεχειρίσθητε κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἐξελέγξεως, προσθέσαντες τὴν ὑστεραίαν φράσιν ὁλόκληρον εἰς ῥητὴν πρότασιν τῆς προτεραίας, διατυπωθεῖσαν ἄνευ τῆς φράσεως ταύτης.

§158ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ τελευταῖον ἀγορεύσας ἀξιότιμος συμπολίτης μου νομίζω ὅτι ἀπεκάλυψε τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν καὶ ἕτερος ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης, ἑνωθεὶς καὶ ἐνταῦθα, οὐχὶ διὰ πρώτην φορὰν, μετ’ ἐκείνου, συνεφώνησε πρὸς αὐτὸν ἐπὶ τοῦ θέματος. Λέγω δ’ ἑνωθεὶς οὐχὶ διὰ πρώτην φορὰν, διότι γνωρίζει ὁ νομὸς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ὅτι κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῶν ἄρτι διεξαχθεισῶν γενικῶν ἐκλογῶν ἦσαν ἀδιαῤῥήκτως ἡνωμένοι οἱ συνάδελφοι οὗτοι. Τὸ ζήτημα περιστρέφεται λοιπὸν, κατὰ τὴν ἐκδηλωθεῖσαν κατὰ τὴν τελευταίαν ἀγόρευσιν τοῦ ἐξ Ἀττικῆς συμπολίτου μου γνώμην, εἰς τὸ ἑξῆς: Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπικυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Διστομίων, ἀναγνωρίζεται ὁ γέρων Καλλιφρονᾶς βουλευτὴς, ναὶ ἢ οὔ; Κατὰ τὸν κ. συνάδελφον δὲν θέλει ἀναγνωρισθῆ, διότι πρέπει νὰ περιμένωμεν τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων δήμων, ἂν δηλ. θέλωσιν ἀκυρωθῆ ἢ οὔ. Ἀλλὰ τὰ πράγματα, Κύριοι, εἰσὶν ἁπλούστατα· θέτω δὲ ἐρώτημα, εἰς ὃ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἀπαντήσητε. Τίς εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ὁ γέρων Καλλιφρονᾶς δὲν εὑρίσκεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὕστερον ἀπὸ 50 συνεχεῖς ἐνιαυτούς; Εἶναι τάχα, ὅτι ἀπώλεσε τὴν ἐπιῤῥοὴν αὑτοῦ τώρα εἰς τὸ γῆρας, ἢ αἱ ἄσεμνοι πράξεις ἐκείνης τῆς Κυβερνήσεως, ἣν εἴδομεν τοσοῦτον δικαίως παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τιμωρουμένην, καὶ τὴν ὁποίαν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν εἶχε τὴν τόλμην ἕτερος συνάδελφος, εἰσχωρήσας εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην, (δεικνύει τὴν Συμπολίτευσιν) νὰ ὑποστηρίξῃ; Ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ διεξήγοντο νομίμως, ὁ γέρων Καλλιφρονᾶς ἤθελε παρεδρεύει ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ. Ἀλλ’ ἀκυρωθείσης τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ δευτέρῳ τμήματι τοῦ δήμου Διστομίων καὶ ἐπαναληφθείσης ἐν αὐτῷ, ὁ γέρων Καλλιφρονᾶς λαμβάνει τοσαύτας ψήφους, ὥστε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν, νὰ ἐξέλθῃ δὲ ὁ κ. Μελᾶς. Κατὰ τίνα τρόπον καὶ κατὰ τίνα ὁμοίαν ἀπόφασιν δύνασθε νὰ εἴπητε εἰς τὸν γέροντα Καλλιφρονᾶν: «ὁ κ. Ῥάλλης, ὁ κ. Ζυγομαλᾶς, ὁ Λεβίδης ἔχουσι δικαίωμα νὰ εὑρίσκωνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁ κ. Ῥάλλης δὲν ἠξεύρω διὰ τίνα λόγον, ὁ δὲ κ. Ζυγομαλᾶς καὶ ὁ Λεβίδης ἕνεκα τῶν μέσων, ἅτινα ἡ τότε Κυβέρνησις διέθεσε κατ’ αὐτῶν»; Πῶς, ἀφοῦ ἐμείναμεν τρεῖς ἢ μᾶλλον δύο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δικαίως, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μένῃ ὁ γέρων Καλλιφρονᾶς, ἀφοῦ, γενομένης ἐκ δευτέρου ἐγκύρου ἐκλογῆς ἐν τῷ δευτέρῳ τμήματι τοῦ δήμου Διστομίων, ἔλαβε τοσαύτας ψήφους, ὥστε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν; Τί μέλει εἰς τὸν γέροντα Καλλιφρονᾶν, ὁποία θέλει εἶσθαι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ὅταν αὐτὸς διὰ τῶν ψήφων, ἃς ἔλαβεν ἐν τῷ δευτέρῳ τμήματι τοῦ δήμου Διστομίων, ἔχει δικαίωμα νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην; Ἢ μήπως αἱ ἐπεμβάσεις τῆς πρώην Κυβερνήσεως ἐγένοντο ὑπὲρ τοῦ γέροντος Καλλιφρονᾶ; Ἰδοὺ ποῖον εἶναι τὸ ζήτημα, ὅπερ ἀπεκάλυψαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι. Ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Δραγούμη βεβαιοῦται πλέον ὀφθαλμοφανῶς. Τὸ ζήτημα εἶναι, νὰ μένῃ, οὕτως εἰπεῖν, ἐκκρεμὴς ὁ γέρων Καλλιφρονᾶς, ἐὰν ἀκυρωθῶσι καὶ ἄλλοι δῆμοι, ἐνῷ, ἐπαναλέγω, ἔχει δικαίωμα νὰ κάθηται ἐνταῦθα. Ἀλλὰ, Κύριοι, τὸ ἕτερον ζήτημα νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἄξιον σοβαρῶν λόγων. Τί ἐζήτει ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ἀρτίως ἐξενεχθείσης ἀποφάσεως αὑτῆς; Ὅτι δὲν ἐννοεῖ, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς δήμων τοῦ αὐτοῦ νομοῦ, νὰ ἐμφιλοχωρήσῃ ζήτημα ἐκλογῆς δήμων ἄλλου νομοῦ. Ἀλλ’ ἐγὼ ἔρχομαι καὶ εἰς ἄλλην ἰδέαν, Ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ παραδέχεται τὴν γνώμην τῶν κ. κ. Δραγούμη καὶ Ῥάλλη, λέγει δὲ, νὰ γείνῃ ὁμοῦ ἡ συζήτησις περὶ αὐτῶν τῶν δήμων. Ποῖον θέλει εἶσθαι τὸ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα; Ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον, καθ’ ὃ θέλομεν ἀποφασίσει, θ’ ἀποφασίσωμεν τάχα περὶ ὅλων τῶν δήμων διὰ μιᾶς ἀποφάσεως; Ὅταν φθάσωμεν εἰς ἐκεῖνο τὸ σημεῖον, ὅτι τουτέστι νομίμως ἐνηργήθη ἡ ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Διστομίων, ποῖος δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ πλέον, ὅτι δὲν εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ ἀνακηρύξωμεν νόμιμον βουλευτὴν τὸν γέροντα Καλλιφρονᾶν; Μήπως ὁ γέρων Καλλιφρονᾶς, ἵνα ἀνακηρυχθῇ βουλευτὴς, ἔχῃ ἀνάγκην τῶν ψήφων τῆς Αἰγίνης; Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη οὐδένα πρακτικὸν ἔχει σκοπὸν, διότι εὐθὺς ὡς καταλήξωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν, θέλομεν ψηφίσει περὶ τοῦ τμήματος Διστομίων καὶ ἔπειτα περὶ τῶν ἄλλων τμημάτων. Ἡ παροῦσα συζήτησις ἄρα εἰς οὐδὲν ἄλλο συνετέλεσεν, εἰμὴ μόνον εἰς διαφωτισμὸν, οὕτως εἰπεῖν, ἐκλογικόν, ἵνα πιστοποιηθῇ ἀκόμη μίαν φορὰν, ὅτι ἐκεῖνοι, οἵτινες κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας ἀξιοῦσι νὰ στηλιτεύσωσι τὴν Συμπολίτευσιν, καθήμενοι ἐκεῖ, (δεικνύει τὸν κ. Ῥάλλην) δὲν ἔχουσι δικαίωμα νὰ προβαίνωσιν εἰς τοιαύτας πράξεις· διότι, ἐὰν εἰσῆλθον ἐνταῦθα, δὲν εἰσῆλθον ὡς ἀντιπολιτευόμενοι, εἰσῆλθον ὡς ὑπουργικοί. Διότι κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν, τοὐλάχιστον ἐν Ἀθήναις, εἶχον συναδελφωθῆ μετὰ τῶν τότε ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, καὶ ἡ ἐλαία καὶ ἡ μυρσίνη ἀντήλλασσον ψήφους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, νὰ ἐκκενώσω τὰ ἀκροατήρια.

§160ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀληθῶς ἡ συζήτησις αὕτη εἶχε λόγον ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ἡ λογικὴ εἶναι ὑπερτέρα παντὸς πάθους καὶ πάσης χολῆς, καὶ ἠναγκάσθησαν ἐπὶ τέλους νὰ ὑποκύψουν εἰς τοὺς κανόνας τῆς λογικῆς καὶ νὰ εἴπουν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς, συναντώμενοι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου μετὰ τοῦ κ. Δραγούμη, ἐλέγομεν ἐξ ἀρχῆς, ὅτι εἶναι παράλογον τὸ νὰ θέλητε νὰ διαιρέσητε τὴν συζήτησιν, ἀφοῦ ἅπαξ ἀπεφασίσατε νὰ τὴν κάμητε ἀπὸ κοινοῦ· διότι τοῦτο ἦτο τὸ συμπέρασμα τοῦ συμπολίτου μου, μεθ’ ὅλα τὰ καρικεύματα τῆς χολῆς, διὰ τὰ ὁποῖα διακρίνεται Ἐννοεῖται, ὅτι δὲν θέλω ἀπαντήσει εἰς αὐτὰ, οὔτε καταδέχομαι (θόρυβος).

§161ΛΕΒΙΔΗΣ.....

§162ΡΑΛΛΗΣ. Περὶ τούτου πρέπει νὰ ἐρωτήσητε τὸν κ. Πετσάλην.

§163ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§164ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂς μοὶ ἐπιτραπῆ νὰ συμφωνήσω καὶ μίαν φορὰν μετὰ τοῦ κυρίου Δραγούμη,—καὶ μὴ πρὸς κακοφανισμὸν τοῦ ἑτέρου συμπολίτου—καὶ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν εἰδικῶς ὡς πρὸς τὸν κ. Καλλιφρονᾶν ὁ κ. Δραγούμης, εἶναι ἐντελῶς σύμφωνον μὲ τὴν λογικὴν καὶ μὲ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, καὶ ἀναγκαίως ὀφείλει νὰ συμμορφωθῇ ἡ Βουλὴ πρὸς τὰ λεχθέντα παρ’ αὐτοῦ, καὶ νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὸν κανόνα τῆς λογικῆς, διότι μέχρι τοῦδε ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Δ. Ν. Καλλιφρονᾶ δὲν ἔλαβε χώραν, ἔλαβε χώραν ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς τῶν 13 Βουλευτῶν τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, καὶ ἐγὼ δὲν κατεδέχθην νὰ παρασταθῶ κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν, καθ’ ἣν ἐξηλέγχετο ἡ ἐκλογή μου, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον κατεμαρτύρησαν κατὰ τῆς ἐκλογῆς μου, δὲν ἐτόλμησαν καὶ ἐν ἀπουσίᾳ μου νὰ εἴπωσί τι τότε, ἀλλὰ βλέπω εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἐξηλέγχθη ἡ ἐκλογὴ τῶν τριῶν ὁμοῦ, μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν δὲ τῆς ἐκλογῆς τῶν τριῶν ἐγένετο ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς τῶν δέκα ἄλλων· περὶ Δ. Ν. Καλλιφρονᾶ οὐδέποτε ἐγένετο λόγος. Σήμερον ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Διστομίων ἐπιλαμβάνεται ἡ Βουλὴ ἀμέσως τῆς ἐξελέγξεως τῆς ὅλης ἐκλογῆς; Βεβαίως ὄχι· καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤθελε τολμήσει νὰ εἴπῃ ναὶ, ἤθελε βεβαίως φωραθῆ ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς ψευδόμενος. Ἡ Βουλὴ δὲν ἐξήλεγξε ποτὲ τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Δ. Ν. Καλλιφρονᾶ, εἶναι ὅμως κυρία νὰ τὴν ἐξελέγξῃ ταύτην τὴν στιγμήν, καὶ θαυμάζω διὰ τὰς περιστροφάς. Νομίζω ὅτι εἶναι ἁπλούστερον, παρὰ νὰ θέλωμεν νὰ σοφιστευώμεθα τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, νὰ θέσωμεν καθαρῶς τὸ ζήτημα: εἶναι ἔγκυρος ἢ ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ὡς πρὸς τὸν ν. Δ. Ν. Καλλιφρονᾶν; Καὶ ὅταν λείψῃ τὸ σκάνδαλον αὐτὸ ἐκ τοῦ μέσου, τότε βεβαίως ἡ Βουλὴ θὰ δυνηθῇ νὰ προβῇ ἀπροσκόπτως εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ εἴπετέ το καθαρὰ, καὶ μὴ λέγετε, ὅτι, ἐξελέγξαντες μόνον τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν τοῦ δήμου Διστομίων, ἐξηλέγξατε ὁλόκληρον τὴν ἐκλογήν. Μὴ προσπαθῆτε δὲ διὰ τῶν οὐσιαστικῶν ζητημάτων νὰ καταστρέψητε τὴν δικονομίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἠθέλετε νὰ ὑποταχθῆτε. Ἡ δικονομία αὕτη εἶναι μία· ἐνόσῳ δὲν ἐξηλέγχθη ἑνιαίως καὶ ἐντελῶς μία ἐκλογὴ δι’ οἱονδήποτε ὑποψήφιον, δὲν δύνασθε νὰ τὸν ἀνακηρύξητε Βουλευτήν· εὕρηται δὲ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἐξηλέγχθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Δ. Ν. Καλλιφρονᾶ.

§165ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ράλλην νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ,—καὶ μετὰ τὴν ἀπάντησιν, κύριε Πρόεδρε, νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον,—τί ἤθελε νὰ εἴπῃ, ἀναφέρων καὶ λαμβάνων ὡς ἀσπίδα τοῦ λόγου του τὸ ὄνομά μου;

§166ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐπερώτησις πρὸς Βουλευτὴν, καὶ δὲν ἀναγνωρίζω τὸ δικαίωμα τοῦτο.

§167ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πολὺ λυποῦμαι, διότι πρόκειται νὰ δώσω μάθημα κοινοβουλευτικῆς συμπεριφορᾶς πρὸς ἐκεῖνον, ὅστις ἀξιοῖ νὰ κατέχῃ θέσιν περιφανῆ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, οἷος ὁ κ. Ράλλης. Ὁ ἄνθρωπος διὰ τῶν πράξεών του, διὰ τῶν λέξεών του, διὰ τῆς συμπεριφορᾶς του, οὐ μόνον ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἐπισύρει τὴν ἀγάπην τῶν πολλῶν, δηλαδὴ τῆς κοινωνίας, πολλῷ δὲ μᾶλλον ἀνθρώπων ἀνεπτυγμένων, ὡς εἶναι οἱ παρακαθήμενοι ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, οἵτινες κρίνονται ἐκ τῆς εὐγενοῦς συμπεριφορᾶς των. Ἀφίνω νὰ ἐννοήσῃ, ἐὰν ἦναι εὐπρεπὲς νὰ ἀπευθύνηται πρὸς συνάδελφον ἐμμέσως, καὶ νὰ λαμβάνῃ τὸ ὄνομά του, ὅπως ἀπαντήσῃ εἰς συνάδελφον, ὅστις δικαίως ἐπετίμησεν αὐτὸν διὰ τὴν προδοτικὴν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν συμπεριφοράν του κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Εἶχε λόγους νὰ μοὶ δώσῃ ἀφορμὴν καὶ νὰ θέλῃ νὰ μὲ εἰρωνευθῇ, διότι κατώρθωσα νὰ τὸν ἀπομονώσω κατὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ συνετέλεσα καὶ ἐγὼ νὰ μείνῃ μόνος καὶ μετὰ γελοίων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον νὰ συμπράξῃ.

§168ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἀγνοεῖ, ὅτι ἡ Βουλὴ οὐ μόνον προέβη εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ γέροντος Καλλιφρονᾶ, ἀλλὰ καὶ εἰς ἀπόφασιν ἐπὶ ταύτης προῆλθεν. Οὕτως ἔχομεν ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς 5ης Δεκεμβρίου τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Μετὰ ταῦτα ἡ Βουλή, ἐρωτηθεῖσα περὶ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ Δ. Ν. Καλλιφρονᾶ εἰς τὴν Βουλὴν, ἀπέῤῥιψεν αὐτήν.» Ἐνόμισα καθῆκον νὰ ἐπανορθώσω τὴν παραδρομὴν ταύτην τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὅστις, ἐπ’ αὐτῆς βασιζόμενος, ἐπρότεινε τὴν πρότασιν, ἥν ἐπρότεινε πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ ἄλλως τε προέβη εἰς τὴν ἐξέλεγξιν ἐν γένει τῆς ἐκλογῆς, ὅτε δ’ ἐπρόκειτο ν’ ἀποφασίσῃ, ἀπεφάσισε χωριστὰ περὶ τῶν ἐπιτυχόντων, ἐρειδομένη ἐφ’ αἷς σκέψεσι γνωρίζομεν. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε καὶ ἀπέστειλεν ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέτασιν γενομένων ἐπεμβάσεων, οὐχὶ βεβαίως πρὸς ὄφελος τοῦ γέροντος Καλλιφρονᾶ, διότι ὁ γέρων Καλλιφρονᾶς ἦτο ἀντιπολιτευόμενος· ἐπὶ τῇ βάσει δὲ ταύτῃ ἔχομεν βουλευτὰς, παρακαθημένους ἔκτοτε μεταξὺ ἡμῶν, τοὺς κ.κ. Ζυγομαλᾶν, Λεβίδην καὶ Ράλλην. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἀμφισβητηθείσης ἐκλογῆς ἐν τῷ δήμῳ Διστομίων ἀναγκαίως ὁ κ. Δ. Ν. Καλλιφρονᾶς πρέπει νὰ ἀνακηρυχθῇ καὶ εἰσέλθῃ ἀμέσως εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπικυρουμένης βεβαίως πάντοτε καὶ κατὰ τύπους τῆς καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις τμήμασιν ἐκλογῆς αὐτοῦ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὡς πρὸς τὸν Δ. Ν. Καλλιφρονᾶν δὲν ὑπῆρξε κἂν ἐκκρεμότης, ἐκτὸς τῆς μελλούσης ἐκλογῆς τοῦ τμήματος Διστομίων, τὴν ὁποίαν ἀφοῦ ἤδη ἔχομεν, οὐδὲν ὑπολείπεται, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ἡμῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεστάλη πρὸς ἐξέτασιν τῶν ἐκλογικῶν παραβάσεων ὡς πρὸς τοὺς ἐπιτυχόντας· ῥητῶς ἀνεπτύχθη τοῦτο.

§169ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἐπίστευον, ὅτι μετὰ μακρὸν κοινοβουλευτικὸν βίον ἠθέλομεν φθάσει νὰ ἀμφισβητῶμεν καὶ τοῦτο, πῶς γίνονται αἱ ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν. Μέχρι τοῦδε ἦτο γνωστὸν, ποῦ καταλήγουσιν αἱ προεξελέγξεις καὶ διὰ τίνων ἀποφάσεων φθάνουσιν οἱ ἐκλεγόμενοι νὰ θεωρῶνται ὡς νόμιμοι Βουλευταὶ, ἔχοντες δικαίωμα νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν θέλω εἴπει τι νέον καὶ ἄγνωστον καὶ εἰς αὐτὸν τὸν νεώτατον τῶν συναδέλφων, ἐὰν εἴπω, ὅτι δύο πράξεις γίνονται ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, πρὶν ἢ φθάσῃ τις νὰ δώσῃ τὸν ὅρκον τοῦ Βουλευτοῦ. Πρὸ παντὸς τίθεται τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν συμφώνως πρὸς τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος, τοῦ προεξελέγξαντος τὴν ἐκλογὴν, καὶ πρῶτον ἐρωτᾶται, ἐὰν ᾖναι νόμιμος ἡ ἐκλογὴ τοῦ Αʹ, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, ἀφοῦ δ’ ἀποφανθῇ περὶ τούτου ἡ Βουλὴ, δεύτερον ζήτημα ἔρχεται, ἐὰν ὁ Α, περὶ τοῦ ὁποίου ἀπεφάνθη ἤδη ἡ Βουλὴ, ὅτι ἐγκύρως ἐνηργήθη ἡ ἐκλογὴ, ἔχῃ τὰ νόμιμα προσόντα, ἵνα εἰσαχθῇ ὡς Βουλευτής· ἐὰν δὲ καὶ ἐπὶ τούτου ἡ Βουλὴ εἴπῃ ναὶ, ὁρκίζεται ὁ Βουλευτής. Ἀλλ’ ἐνταῦθα ζητεῖ ὁ ἐκ Μεσσηνίας κ. Βουλευτὴς ν’ ἀποδείξῃ εἰς ἡμᾶς, ὅτι, διότι, τεθέντος ζητήματος περὶ εἰσαγωγῆς ἀπ’ εὐθείας τοῦ γέροντος Καλλιφρονᾶ ἄνευ νέας ἐκλογῆς, ἀπεῤῥίφθη ἡ τοιαύτη εἰσαγωγὴ, ἐξ ἀντιδιαστολῆς θεωρεῖται ἐπικυρωθεῖσα ἡ ἐκλογὴ τοῦ γέροντος Καλλιφρονᾶ ἐν τοῖς τμήμασι τοῦ νομοῦ, δι’ ἃ δὲν ἐγένετο ἀκύρωσις. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριε Πρόεδρε, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν λύσιν τοῦ ὅλου ζητήματος ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Δ. Ν. Καλλιφρονᾶ, ἐὰν δὲν θέσητε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ δύο ζητήματα, περὶ τῶν ὁποίων προεῖπον· πρῶτον ζήτημα: ἐνηργήθη ἐγκύρως ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς τὸν Δ. Ν. Καλλιφρονᾶν ἐν τῷ βʹ τμήματι τοῦ δήμου Διστομίων, περὶ τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἔκθεσιν σήμερον, καὶ ἐν τῷ ὅλῳ νομῷ; καὶ ἔπειτα, ἐὰν εἴπῃ ἡ Βουλὴ ναὶ, θέλετε ἐρωτήσει περὶ τῶν προσόντων. Πᾶσα ἄλλη δικονομία εἶναι δικονομία μὴ εὑρισκομένη ἐν τῷ Κανονισμῷ, εἶναι πλάσις νέου Κανονισμοῦ, γεννηθέντος λαθραίως καὶ διὰ τρόπου, ὅστις δὲν συμβιβάζεται οὔτε πρὸς τὰ δικαιώματα οὔτε πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ βλέπω, ὅτι πρὸ ὀλίγου ὑπῆρχε πλήρης συμφωνία μεταξὺ τῶν ἀγορευσάντων, νὰ προηγηθῶσιν αἱ ἀναγνώσεις τῶν ἐκθέσεων καὶ τῶν λοιπῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν, ἐπιφυλασσομένης τῆς Βουλῆς ν’ ἀποφασίσῃ. Ἂς ἀναγνωσθῶσι λοιπὸν αἱ ἐκθέσεις αὗται. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς τῶν δήμων Λεβαδείας, Πέτρας καὶ Ὀρχομενίων, εἶτα ἡ τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς τῶν δήμων Θηβαίων, Ἀκραιφνίου, Τανάγρας, Θεσπιῶν, Θίσβης, Πλαταιῶν καὶ Αὐλίδος τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν, καὶ ἀκολούθως ἡ ἔκθεσις τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐπαρχιῶν Αἰγίνης καὶ Μεγαρίδος).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§172ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Εἷς καὶ ἐγὼ τῶν σχόντων τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελέσωσι τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἀπεστάλη παρὰ τῆς Βουλῆς πρὸς ἐξέλεγξιν τῶν ἐνστάσεων κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῆς διενεργηθείσης τὴν 14ην Ὀκτωβρίου π. ἔ. ἐν τοῖς δήμοις Λεβαδείας, Πέτρας καὶ Ὀρχομενίων, θὰ δώσω διασαφήσεις τινὰς, ἀφορώσας τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν αὐτῇ. Ἅμα τὴν ἐντολὴν παρὰ τῆς Βουλῆς ἐλάβομεν, ἐγεννήθη ἡμῖν τὸ δίλημμα, πόθεν καὶ πῶς ἠδυνάμεθα νὰ λάβωμεν τὰς ἀσφαλεστέρας καὶ ὡς οἷόν τε ἀκριβεῖς πληροφορίας· καὶ οἱ ἐπ’ ἐλάχιστον δὲ εἰς τὰς ἐκλογικὰς διαμάχας ἀναμιχθέντες θέλουν δικαιολογήσει ἡμᾶς διὰ τὴν ἀπορίαν μας αὐτὴν, διότι εἴχομεν πρὸ ἡμῶν δύο ἀντιμαχομένας μερίδας, ἀντίθετα πρὸς ἀλλήλας συμφέροντα ἐχούσας, οὐδόλως δὲ οὐδέτερον, οὕτως εἰπεῖν, ἔδαφος, ἐφ’ οὗ νὰ σταθῶμεν καὶ ποιήσωμεν ἀσφαλῶς τὰς ἐρεύνας μας. Ἐν τούτοις ἔδει νὰ προβῶμεν, ἔδει νὰ φέρωμεν εἰς πέρας τὴν ἐντολὴν, ἣν ἐλάβομεν μετ’ εὐχαριστήσεως δὲ ἤδη δυνάμεθα νὰ διαβεβαιώσωμεν τὴν Βουλήν, ὅτι, παρὰ τὴν ἀπελπισίαν, ἥτις ἐμὲ τοὐλάχιστον κατεῖχεν, ἐσχηματίσαμεν πλήρη καὶ ἀκριβῆ τὴν πεποίθησιν ἡμῶν, καὶ συμφώνως πρὸς αὐτὴν ὑπεβάλομεν τὴν ἔκθεσίν μας. Ἐθέσαμεν ὡς ἀρχὴν, νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀλήθειαν, ὅπου τὴν εὕρομεν· δὲν ἐδιστάσαμεν ὅθεν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ αὐτὰ τὰ φανατικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ὑπεδείχθησαν ἡμῖν παρ’ ἀμφοτέρων τῶν διαμαχομένων μερίδων, ἀλλὰ τὰς καταθέσεις αὐτῶν ἐμετρήσαμεν μὲ τὸ μέτρον τῶν καταθέσεων τῶν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἀνεξαρτήτων φατριασμοῦ προσώπων, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐκλογὴν ἡμῶν ἐλάβομεν, καὶ ἄλλων, τὰ ὁποῖα, ἀπροκατάληπτα ὄντα, ἐκ τύχης συνηντήσαμεν, ὁπουδήποτε καὶ ἂν διήλθομεν, εἴτε ἐν καφενείοις, εἴτε ἐν ἐμπορικοῖς καὶ βιομηχανικοῖς καταστήμασιν· ἐκρατήσαμεν δ’ ἐκ τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν πᾶν ὅ,τι ἦτο σχεδὸν ἐπακριβῶς σύμφωνον πρὸς τὰς καταθέσεις τῶν ὑποδειχθέντων ἡμῖν μαρτύρων. Ἐξητάσαμεν λοιπὸν περὶ τὰ 20 πρόσωπα ἐξ ἑκατέρας τῶν ἀντιμαχομένων μερίδων, ὑποδειχθέντα ἡμῖν, πλὴν τῶν ὅσων κατ’ ἐκλογὴν καὶ ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας ἐξητάσαμεν. Ἐξ ὅλων δ’ αὐτῶν τῶν μαρτυριῶν προέκυψε τὸ ἑξῆς: ἐν μὲν τῷ δήμῳ Λεβαδείας ὁμοφώνως παρ’ ὅλων κατετέθη, ὅτι οὐδεμία κυβερνητικὴ ἐπέμβασις ἢ ἄλλο τι ὁπωσδήποτε ἐγένετο, δυνάμενον νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ κῦρος τῆς διενεργηθείσης ἐκλογῆς ἐν τῷ δήμῳ Λεβαδείας· συνεπῶς δὲν ἠδύνατο νὰ παραμείνῃ ἡμῖν ἀμφιβολία τις περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου ἐκείνου. Οὐχ οὕτως ὅμως συμβαίνει ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκλογὰς τὰς διενεργηθείσας ἐν τοῖς δήμοις Πέτρας καὶ Ὀρχομενίων. Ἐκεῖ παρὰ μὲν τῶν ὑποδειχθέντων ἡμῖν μαρτύρων τῆς τέως Συμπολιτεύσεως οὐδὲν κατετέθη ὅτι ἐγένετο ἔκτροπον, ἀπ’ ἐναντίας ἐξέθεσαν ἡμῖν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ διενηργήθη ἐν πληρεστάτῃ νομιμότητι καὶ τάξει· οἱ μάρτυρες ὅμως, οἱ ὑποδειχθέντες ἡμῖν παρὰ τῶν τέως ἀντιπολιτευομένων, κατέθεσαν ὅτι ἐν τοῖς δήμοις αὐτοῖς ἡ ἑταιρία τῆς Κωπαΐδος, διὰ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῆς, ὑποβοηθουμένη καὶ ἀπὸ τὴν δύναμιν, ἣν χάριν τῆς ἐγκαταστάσεώς της ἰδίᾳ παρεῖξεν αὐτῇ ἡ τέως Κυβέρνησις, ἐπενέβη σκανδαλωδῶς ὑπὲρ τῶν τέως κυβερνητικῶν ὑποψηφίων, ἀπειλοῦσα ἰδίᾳ τοὺς χωρικοὺς τῶν δήμων αὐτῶν, ὅτι θ’ ἀφήρει ἀπ’ αὐτῶν τοὺς ἀγρούς, οὓς ἐπὶ μισθώματι ἐκαλλιέργουν, ἐὰν δὲν ὑπερεψήφιζον τοὺς τότε κυβερνητικοὺς ὑποψηφίους· καὶ εἰς τὴν πίεσιν αὐτὴν τῆς ἑταιρίας ἠναγκάσθησαν νὰ ὑποκύψωσι πλέον τῶν 150–200 ἐκλογέων. Εἰς τὴν μαρτυρίαν αὐτὴν τῶν φίλων τῆς τέως Ἀντιπολιτεύσεως συνεφώνουν πληρέστατα καὶ αἱ καταθέσεις τῶν μαρτύρων, τοὺς ὁποίους κατ’ ἐκλογὴν ἐλάβομεν, καὶ τοὺς ὁποίους ἐκ τύχης συνηντήσαμεν καθ’ ὁδὸν ἢ εἰς ἄλλα διάφορα κέντρα, προσώπων μὴ προκατειλημμένων καὶ ἀνεξαρτήτων· δὲν ἠδυνάμεθα συνεπῶς, εἰμὴ νὰ λάβωμεν ὡς ἀλήθειαν τὰς ἐπακριβῶς σχεδὸν συμφωνούσας πρὸς ἀλλήλας τελευταίας ταύτας καταθέσεις, καὶ ἀποδεχθῶμεν ὅτι κατὰ 150 καὶ πλέον ψήφους ἐπηρεάσθη τὸ ἀποτέλεσμα ὑπὲρ τῶν τέως κυβερνητικῶν ὑποψηφίων. Τὸ συμπέρασμά μου λοιπὸν εἶναι, ὅτι ἡ ἑταιρία τῆς Κωπαΐδος ὑπῆρξε μέγας ἐκλογικὸς παράγων ἐν τοῖς δήμοις Ὀρχομενίων καὶ Πέτρας, πιέσασα τοὺς ἐκλογεῖς πολυτρόπως καὶ μετατοπίσασα ὑπὲρ τῶν τότε ὑπουργικῶν ὑποψηφίων πλέον τῶν 150 ψήφων. Δὲν ἐνομίσαμεν πλὴν καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβάλωμεν ὡρισμένην γνώμην ἡμῶν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐν λόγῳ δήμων, καθόσον ἰδίᾳ εἴχομεν πρὸ ἡμῶν ἐκκρεμῆ τὰ ἀποτελέσματα τῶν πλείστων ἐπαρχιῶν τῆς Ἀττικοβοιωτίας, καὶ συνεπῶς δὲν ἦτο δυνατὸν ἡμῖν νὰ σχηματίσωμεν ἀκριβῆ γνώμην περὶ τοῦ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἐπηρεάζῃ τὸ κῦρος καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τοῦ νομοῦ ἐκλογῆς ἡ ὡς ἐῤῥήθη ὑπὲρ τῶν τότε κυβερνητικῶν ὑποψηφίων μετατόπισις 150 ἐκλογέων. Εἰς τὴν Βουλὴν ὅθεν νομίζω ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτι προσήκει, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς σχετικὰς ἐκθέσεις τῶν λοιπῶν ἐπιτροπῶν καὶ συσχετίσῃ αὐτὰς, ν’ ἀποφανθῇ ἐν ἐπιγνώσει καὶ τῶν συμβάντων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐκείναις.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον. Κηρύττομεν τὴν συζήτησιν περατωμένην. Θὰ ζητήσω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς πρῶτον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν τοῦ βʹ τμήματος τοῦ δήμου Διστομίων. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ τμήματος τούτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις ἀποφαινομένη περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐν τῷ τμήματι τοῦ δήμου Διστομίων ἐπιτυχόντα κ. Δ. Ν. Καλλιφρονᾶν. Ἑπομένως θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἐὰν φρονῇ, ὅτι τὰ ὑπόλοιπα τμήματα τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ὡς πρὸς τὸν κ. Δημήτριον Ν. Καλλιφρονᾶν ἦναι ἔγκυρα. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῶν λοιπῶν τμημάτων ὡς πρὸς τὸν κ. Δημήτριον Ν. Καλλιφρονᾶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ ἐπιτυχὼν βουλευτὴς τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Δ. Ν. Καλλιφρονᾶς ἔχει τὰ νόμιμα προσόντα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν τμημάτων, περὶ τῶν ὁποίων ἀποφαίνονται αἱ ἐξεταστικαὶ ἐπιτροπαί. Καὶ πρῶτον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχίαν Θηβῶν. Ὡς ἠκούσατε, ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τοὺς λοιποὺς ὑποψηφίους, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχίαν Θηβῶν. Οἱ παραδεχόμενοι ὡς ἔγκυρον τὴν ἐκλογὴν ὡς πρὸς πάντας τοὺς ὑπολοίπους ὑποψηφίους, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχίαν Θηβῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχίαν Αἰγίνης καὶ Μεγαρίδος, ἡ ἐπιτροπὴ, ὡς μὲν τοὺς δήμους Ἐλευσῖνος καὶ Ἐρυθρῶν, διὰ μὲν τὸν πρῶτον κατὰ πλειοψηφίαν, διὰ δὲ τὸν δεύτερον παμψηφεὶ, προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν.

§174ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Χωριστὰ δι’ ἕκαστον δῆμον νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τοὺς λοιποὺς ὑποψηφίους καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Ἐλευσῖνος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Ἐρυθρῶν ὡς πρὸς τοὺς λοιποὺς ὑποψηφίους παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπολείπονται ἤδη δύο δῆμοι τοῦ τμήματος τῆς ἐπαρχίας Αἰγίνης, ὁ τῆς Αἰγίνης καὶ ὁ τῆς Σαλαμῖνος. Ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς προτείνεται τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Αἰγίνης. Θέλω ἐρωτήσει....

§176ΡΑΛΛΗΣ. Ζητῶ τὸν χωρισμόν· δύναται δὲ νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἐγκύρου καὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ ἐγκύρου, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐν γένει τὰ ζητήματα τοῦ δήμου Σαλαμῖνος καὶ τοῦ δήμου Αἰγίνης ἤθελον ψηφισθῆ ἡνωμένως ὡς πρὸς ὅλους τοὺς ὑποψηφίους, δὲν θὰ ἠδύνατο ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφέρῃ τὴν ἀληθῆ αὐτῆς γνώμην.

§177ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κατὰ πρόσωπον διαίρεσις.

§178ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως πρόκειται περὶ τοῦ κ. Συγγροῦ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Σαλαμῖνος καὶ Αἰγίνης, διότι γνωρίζω, τί ἕκαστος τῶν ὑποψηφίων ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ εἰς τὰ ἐκλογικὰ ταῦτα τμήματα, ἀλλὰ βεβαίως οὐδεὶς δύναται καὶ κατ’ ἐλάχιστον ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι, οἱαδήποτε καὶ ἂν ὑπῆρξεν ἡ ἐπίδρασις τῆς ἐξουσίας εἰς τοὺς δύο τούτους δήμους, τὸν δῆμον Σαλαμῖνος καὶ τὸν δῆμον Αἰγινιτῶν, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον ἐπέδρασεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Συγγροῦ. Ἐὰν ὁ κ. Συγγρὸς περιελήφθη ἐν τῷ ἐκλογικῷ ψηφοδελτίῳ τῶν τότε ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, περιελήφθη οὐχὶ ὅπως προσπορισθῇ αὐτῷ δύναμις, ἀλλ’ ὅπως προσπορίσῃ ὁ συνδυασμὸς τῆς τότε Συμπολιτεύσεως εἰς ἑαυτὸν δύναμιν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι κακῶς ἐθεωρήθη ἀρχικῶς, ὅτι ἡ ἀποστολὴ ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ἠδύνατο νὰ ἔχῃ σχέσιν καὶ πρὸς τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Συγγροῦ, καὶ διὰ τοῦτο σήμερον ζητῶ τὸν χωρισμὸν κατὰ πρόσωπον.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ὑποθέτω, ὅτι καὶ διὰ τὰ λοιπὰ τμήματα θὰ ζητηθῇ ὁ αὐτὸς χωρισμὸς, ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ, δύναμαι νὰ ἐρωτήσω περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς ὅλων τῶν ὑπολοίπων τμημάτων ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Συγγρόν.

§180ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν προαγορεύσαντα, καὶ δικαίως, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τοῦ δεδικασμένου· ἡμεῖς ἀπεφάνθημεν περὶ τοῦ κ. Συγγροῦ, δὲν ἐξηρέσαμεν δὲ, παρὰ μόνον τοὺς καθ’ ὧν ἐγένοντο αἱ ἐπεμβάσεις. Διὰ τοῦτο ζητῶ τὸν χωρισμὸν τοῦ δήμου Αἰγίνης ἀπὸ τὸν τῆς Σαλαμῖνος....

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφίζεται ἤδη χωριστὰ ἡ Αἴγινα.

§182ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Πολὺ καλά ... Ἄλλως τε νομίζω, ὅτι ἡ συμμετοχὴ τοῦ κ. Συγγροῦ ἐν τῷ ψηφοδελτίῳ τῆς τότε Συμπολιτεύσεως καταδεικνύει, ὅτι ὁ κ. Συγγρὸς οὐ μόνον φίλα ἐφρόνει αὐτῇ, ἀλλ’ εἶχε καὶ συμφέρον νὰ ἐπιτύχῃ ὁ συνδυασμὸς, εἰς ὃν ὑπῆρχε τὸ ὄνομά του. Ἐκτὸς τούτου, ἔχω λόγους νὰ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Συγγρὸς περιοδεύων ὡμίλει καὶ προσεπάθει διὰ τῆς ἰδιαζούσης ἐπιῤῥοῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει, ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τῆς τότε Συμπολιτεύσεως. Διὰ νὰ μὴ νομίζῃ δὲ κἀνεὶς, ὅτι θέλω νὰ συκοφαντήσω, ἀναφέρω τὸ ἑξῆς μόνον· ὅτι ὁ κ. Συγγρὸς, ἐλθὼν εἰς Ξηροχώριον καὶ μεταβὰς εἰς τὸ αὐτόθι κτῆμά του, καὶ εἰς τοὺς ἁμαξηλάτας καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς χωρικούς, ὅταν, ἐρωτῶν αὐτοὺς, τίνα θὰ ψηφίσωσιν, ἐλάμβανεν ὡς ἀπάντησιν, ὅτι θὰ ψηφίσωσι τὸν Πετσάλην, καὶ τὸν συνδυασμόν του, ἔλεγε: «Κακὰ θὰ κάμητε. Νὰ ψηφίσητε τὸν Τρικούπην, διότι αὐτὸς θὰ σώσῃ τὸ Κράτος, καὶ ὄχι τοὺς φίλους τοῦ Δηλιγιάννη.»

§183ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν συζητεῖται ἡ ἐκλογὴ Εὐβοίας, ὅπως ἤθελον παρατηρήσει εἰς τὸν προαγορεύσαντα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν, ἀποδεικνύουσι τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου· ὅτι, ἂν περιελήφθη ἐν τῷ τότε ὑπουργικῷ ψηφοδελτίῳ ὁ κ. Συγγρὸς, περιελήφθη ὅπως προσπορίσῃ καὶ οὐχὶ προσπορισθῇ δύναμιν· διότι, ἐὰν ἠδύνατο νὰ φθάσῃ μέχρι Ξηροχωρίου καὶ νὰ πολεμήσῃ καὶ τὸν Βουλευτὴν Εὐβοίας, κατὰ μείζονα λόγον ἠδύνατο νὰ πράξῃ τοῦτο εἰς τὸν δῆμον Ὠρωπίων.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχίαν Αἰγίνης, μόνον ὡς πρὸς τὸν κ. Συγγρόν.

§185ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Αἰγίνης, δύναται νὰ γείνῃ ὁ χωρισμός· ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν κ. Σκουζὲν καὶ διὰ τὸν κ. Δραγούμην δὲν ἐπηρεάζεται τὸ ἀποτέλεσμα.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν τὸ ζητήσητε, θὰ γείνῃ· ἀλλ’ ἐζητήθη μόνον ὡς πρὸς τὸν κ. Συγγρὸν ὁ χωρισμός.

§187ΠΕΡΡΟΣ. Ὅπως περιωρίσθη ἡ ἀκύρωσις εἰς τοὺς δήμους Σαλαμῖνος καὶ Αἰγίνης, δὲν ἔχει ἐπιῤῥοὴν καὶ διὰ τοὺς κ.κ. Σκουζὲν καὶ Δραγούμην· διότι, καὶ ὅλας τὰς ψήφους ἐὰν λάβωσιν εἰς τὸ Ὄχι, αὐτοὶ πάλιν εἶναι βουλευταί, διότι ἔχουσι λάβει ὁ μὲν κ. Σκουζὲς 19,287 ψήφους, ὁ δὲ κ. Δραγούμης 19,152, ὑπερτεροῦσι δὲ κατὰ 2,000 περίπου ψήφους τὸν τελευταῖον ἐπιτυχόντα.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης ὡς πρὸς τὸν κ. Συγγρόν....

§189ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ γείνῃ διαίρεσις ὡς πρὸς τὸν κ. Συγγρόν, ὡς μὴ ἐπηρεαζόμενον ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος, τὸ ἐννοῶ· ἐὰν ὅμως δι’ ἄλλον λόγον, δὲν τὸ ἐννοῶ. Διότι, ἐὰν ἐγένοντο ἐπεμβάσεις, ἐγένοντο καὶ διὰ τὸν κ. Συγγρόν. Οὐδένα ἄλλον λόγον εὑρίσκω νὰ γείνῃ διαίρεσις.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζητήθη ἡ διαίρεσις τοῦ ζητήματος· ὀφείλω λοιπὸν νὰ ζητήσω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς διῃρημένως. Ἐὰν ἡ Βουλὴ φρονῇ, ὅτι εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ, ἂς ψηφίσῃ ὑπὲρ τοῦ ἀκύρου.

§191ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄς ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον κύριε Πρόεδρε. (Ἐγείρονται πολλοὶ πρὸς ἀναχώρησιν).

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 10 μ. μ.