1890.12.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17

τῆς 11 Δεκεμβρίου 1890.

(Τρίτη)

Ὥρα 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ μετὰ συμπλήρωσίν τινα ἐπικυροῦνται).

§1ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὑποβάλλω τὰς ἑξῆς ἐπερωτήσεις. «Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν μετέβη εἰς Καλάμας καὶ ἤρξατο τῶν ἐργασιῶν του· πρὸς δὲ τούτοις, ἐὰν ἔλαβε πληροφορίας περὶ τῆς διχοστασίας τῶν ἐν Καλάμαις Πρωτοδικῶν, ἕνεκα τῶν ὁποίων πολλαὶ ὑποθέσεις μένουσιν ἐκκρεμεῖς· 450 ὑποθέσεις συζητηθεῖσαι μένουσιν ἐκκρεμεῖς εἰς τὰ γραφεῖα τῶν εἰσηγητῶν δικαστῶν, αἱ δὲ πολιτικαὶ συνεδριάσεις καὶ αἱ ποινικαί, ἕνεκα τῆς διχοστασίας τῶν δικαστῶν, μετὰ δυσκολίας μεγάλης κατορθοῦνται. Ἐπίσης νὰ πληροφορήσῃ, τί ἐνήργησε κατὰ τοῦ Εἰσαγγελέως Καλαμῶν, ὅστις δημοσίᾳ ὑβρίζει τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας παρεκτροπὰς προβαίνει. «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως εὐαρεστούμενος διατάξῃ νὰ προσαχθῶσιν ἅπαντα τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὰς δύο ἐκλογὰς τοῦ ἡγουμενοσυμβουλίου τῆς Μονῆς Βουλκάνου, πρὸς δὲ τούτοις καὶ τὰς ἀποφάσεις τοῦ τε Ἀρχιεπισκόπου Μεσσηνίας καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου ἐπ’ ἀμφοτέρων τῶν ἐκλογῶν, καθόσον, καταρτιζομένης τῆς Βουλῆς, πρόκειται νὰ προκαλέσω ἐξηγήσεις τινὰς ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν τούτων σκανδάλων. «Παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ, ὅπως σταλῶσιν ἐνταῦθα ἀπὸ τὸ Ἐφετεῖον Ναυπλίου δύο δικογραφίαι, ἀφορῶσαι τὸν ἀρχιεπίσκοπον Μεσσηνίας Πανάρετον Κωνσταντινίδην, ἐφ’ ὧν ἐξεδόθησαν βουλεύματα τοῦ Ἐφετείου Ναυπλίου, πρὸς δὲ τούτοις καὶ ἀντίγραφα τῶν βουλευμάτων, καθόσον μετ’ ὀλίγον, καταρτιζομένης τῆς Βουλῆς, ἔχω ἀνάγκην νὰ προκαλέσω συζήτησιν ἐπὶ τούτων.»

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Τρικκάλων. Ὁ κ. Γεωργόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§3ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσίν μου, Κύριοι, ὡμίλησα ὑμῖν περὶ κακώσεων καὶ βιαιοπραγιῶν ἐκ μέρους τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν, οὐχὶ ὅμως βεβαίως καὶ περὶ ἀνασκολοπισμῶν, ὅπως ἔγραψεν ἐφημερίς τις, κακῶς ἀντιληφθεῖσα τῶν λόγων μου, διότι βεβαίως δὲν πιστεύω, ὅτι ἀγνοεῖ τὴν σημασίαν τῆς λέξεως ταύτης. Σᾶς ἐξέθηκα δὲ τὰ ἐν τῷ δήμῳ Αἰγινίου συμβάντα, ἅτινα νομίζω, ὅτι εἶναι ἀποχρῶντα, ὅπως ἡ Βουλὴ σχηματίσῃ τὴν ἑαυτῆς γνώμην. Ἔρχομαι δὲ νῦν, ἐν συντομίᾳ πολλῇ, εἰς τὸν δῆμον Φαρκαδῶνος. Ὁ Δήμαρχος Φαρκαδῶνος, κύριοι Βουλευταί, εἶχε καταστῆ τὸ φόβητρον τοῦ τόπου ἐκείνου, καὶ τοῦτο, διότι ὁ Νομάρχης κ. Πετρίτσης κατώρθωσε νὰ συνδεθῇ διὰ στενοτάτης μετὰ τοῦ Δημάρχου φιλίας. Τοὺς λόγους δὲν τοὺς γνωρίζω, ἀλλὰ καὶ ἂν τοὺς ἐγνώριζον, δὲν θὰ ἐξέθετον αὐτούς. Αὐτὴ ἡ στενὴ σχέσις ἐν τούτοις τόσον θάῤῥος ἢ μᾶλλον τόσον θράσος ἔδωκεν εἰς τὸν Δήμαρχον τοῦτον, ὥστε, ἐπαναλαμβάνω, κατέστη οὗτος ἡ μάστιξ τοῦ δήμου ἐκείνου. Διὰ τὴν ἐλαχίστην αἰτίαν τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα ἐξιφούλκουν καὶ ἐπετίθεντο κατὰ πολιτῶν, ἢ συνελάμβανον πολίτας καὶ τοὺς ὡδήγουν εἰς τὸ κρατητήριον δι’ ἐλαχίστην αἰτίαν καὶ ἄνευ λόγου πολλάκις ἐστέλλοντο πεζοὶ εἰς Τρίκκαλα, ἑπτὰ ὥρας μακρὰν τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου, καὶ τοῦτο, διότι ἦσαν φίλοι ἡμῶν. Διὰ νὰ ἐννοήσητε δὲ, ὁποῖον τρόμον εἶχεν ἐμβάλει ὁ Δήμαρχος Φαρκαδῶνος εἰς τοὺς δημότας αὐτοῦ, θὰ σᾶς μνημονεύσω μίαν μόνην περίστασιν. Πρὸ ἔτους περίπου ἀστυνομικοὶ κλητῆρες ἐκ συστάσεως καὶ ἐκ προμελέτης, νύκτωρ εἰσελθόντες εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἐκεῖ κατὰ πάντα ἀξιοτίμου Ν. Γούναρη δικολάβου, ἐπετέθησαν ἐναντίον αὐτοῦ, τὸν κατετραυμάτισαν, τὸν ἔσυραν ἔξω τῆς θύρας τῆς οἰκίας αὐτοῦ, τὸν ἐποδοπάτησαν, ἐν γένει δὲ ἔπραξαν κατ’ αὐτοῦ τὰ μύρια, διότι ὁ δικολάβος αὐτὸς ἐν τῷ καφενείῳ ἐτόλμησε νὰ ἐπικρίνῃ τὸν Δήμαρχον καὶ νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἡ πρᾶξις αὕτη ἔφερε βεβαίως βαρύτατον χαρακτῆρα, ἦτο τοὐλάχιστον διατάραξις οἰκιακῆς εἰρήνης μετὰ βιαιοπραγιῶν, καὶ κατηγγέλθη, ἐγὼ δὲ παρεστάθην ὡς πολιτικὸς ἐνάγων· δὲν κατωρθώσαμεν ὅμως, μὲ ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθημεν, νὰ φέρωμεν μάρτυρας πρὸς ὑποστήριξιν τῆς πολιτικῆς ἀγωγῆς, διότι ὁ Δήμαρχος καὶ αὐτὸς ὁ Νομάρχης, ὅστις ἔλαβε λίαν ἐνεργὸν μέρος εἰς τὴν δίκην ταύτην, διεκήρυξαν, ὅτι, ὅστις τολμήσῃ νὰ ὑπάγῃ ὡς μάρτυς κατὰ τῶν κατηγορουμένων, δὲν θὰ ἐπιστρέψῃ εἰς Σότιον! Ὁ δὲ Δήμαρχος, ὅστις ἦλθεν ἐκ Σοτίου μὲ σωρείαν μαρτύρων ὑπερασπίσεως, παρευρέθη ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους εἰς τὴν δίκην ταύτην, τοῦτο δὲ μὲ ἠνάγκασε νὰ καυτηριάσω τὴν συμπεριφορὰν αὐτοῦ δριμύτατα. Τέλος τὸ Δικαστήριον κατεδίκασε τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς εἰς ἑξάμηνον μόνον φυλάκισιν, διότι παρεδέχθη ἄδικον μόνον ἐπίθεσιν μετὰ βιαιοπραγιῶν· κατεδικάσθησαν δύο κλητῆρες, ὁ ὑπογραμματεὺς τῆς Δημαρχίας καὶ τέσσαρες ἕτεροι, ἐξ ὧν δύο γυναῖκες. Ἀλλ’ ὁ Δήμαρχος ἐθυμώθη ἐκ τούτου, ἀπερχόμενος δὲ τοῦ Δικαστηρίου, εἶπε: «τοὺς κατεδικάσατε σεῖς, τοὺς ἀπαλλάττω ἐγὼ αὔριον!» Καὶ τῷ ὄντι τὴν 28 Ἰουλίου δίδεται βασιλικὴ χάρις εἰς αὐτοὺς, τῶν μὲν τούτων ἀπαλλαγέντων ἐξ ὁλοκλήρου, τῶν δὲ μετριασθείσης τῆς ποινῆς αὐτῶν εἰς τρίμηνον φυλάκισιν. Ἐννοεῖτε, κύριοι Βουλευταὶ, ὁποίαν ἐπίδρασιν εἶχεν ἡ ἀπόλυσις τῶν ἀνθρώπων τούτων ἐκ τῶν φυλακῶν. Μετέβησαν εἰς Ζάρκον καὶ ἐξηγριώθησαν ἔτι μᾶλλον, ὁ δὲ Δήμαρχος ἀπεθρασύνθη. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε, διατὶ δὲν ἐκάματε καταγγελίας διὰ τὰς βιαιοπραγίας κατὰ τῶν ἄλλων; Ἡ ἐρώτησις αὕτη, ἐπιτρέψατέ μοι, εἶναι ἁπλῆ, διότι μόνον ὅσοι δὲν γνωρίζουσι τίνι τρόπῳ διοικούμεθα εἰς τὰς ἀπομεμακρυσμένας ἐκείνας ἐπαρχίας, ὅσοι δὲν γνωρίζουσιν, ὅτι οἱ νόμοι ἐκεῖ δὲν λειτουργοῦσιν, ὅτι ἐπικρατεῖ ἀναρχία, ἐκεῖνοι μόνοι δύνανται νὰ ἐρωτήσωσιν οὕτω. Δὲν ἔχομεν, Κύριοι, πολλάκις Εἰσαγγελεῖς, δὲν ἔχομεν νόμους, αὐθαιρεσία δὲ συνήθως βασιλεύει καὶ ὑποδούλωσις εἰς τὴν φατρίαν, καὶ ἑπομένως ὁ τολμήσων νὰ ἐπιδώσῃ καταγγελίαν εἶναι βεβαιότατος, ὅτι θὰ διατρέξῃ τὸν μέγιστον τῶν κινδύνων, χωρὶς πολλάκις οὐδὲν νὰ κατορθώσῃ διὰ τῆς προστασίας τοῦ νόμου.

§4ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ἡ καταδίκη ἐκείνη τοῦ Δικαστηρίου δὲν σημαίνει, ὅτι τοῦτο ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του;

§5ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· ἡ ἀπόφασίς του αὕτη ἐπεκροτήθη γενικῶς· ἀλλὰ σᾶς εἶπον ἀνωτέρω, ὅτι δὲν εἶναι σύνηθες τοῦτο διὰ τὴν Θεσσαλίαν, πρὸς τιμὴν δὲ τῶν νῦν δικαστῶν λέγω, ὅτι εὐτυχῶς πρὸ καιροῦ ἤδη ἐν Τρικκάλοις ἔχομεν δικαστὰς ἀξίους τῆς θέσεως αὐτῶν.

§6Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πῶς ὀνομάζεται ὁ Πρόεδρος;

§7ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Γεώργιος Παπαδόπουλος. Δὲν εἶναι ὅμως Πρόεδρος, προεδρεύει ὡς ἀρχαιότερος δικαστής.

§8ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Εἶναι λαμπρὸς, ἀκέραιος!

§9ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ προνοήσῃ περὶ αὐτοῦ, ὅστις ἄλλως εἶναι καὶ δικαστὴς ἀρχαῖος. Ἀλλ’ εἶναι σπάνιον ἐν Θεσσαλίᾳ τοῦτο, διότι ἐκεῖ μᾶς θεωροῦν ἐξορίστους καὶ μᾶς στέλλουν συνήθως ὅλα τὰ περιτρίμματα!—ἂς μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις. Ἀλλ’ ὅπως σᾶς εἶπον καὶ χθὲς, ἐπέδρασαν καὶ εἰς τὸν δῆμον τοῦτον πολὺ αἱ ἐπιστασίαι, πρὸ πάντων δὲ αἱ τοῦ κ. Ζωγράφου, ὁ ὁποῖος ἔχει σχεδὸν τὸ ὅλον τῶν ψήφων, διότι εἶναι κύριος τῶν τριῶν μεγαλειτέρων χωρίων τοῦ δήμου, ἤτοι τοῦ χωρίου Ζάρκου, κατοικουμένου ἀπὸ 300 περίπου οἰκογενείας, τοῦ Νεοχωρίου, κατοικουμένου ὑπὸ 250 ἐπίσης οἰκογενειῶν, καὶ τοῦ Γριζάνου, ὑπὸ ἑτέρων τόσων περίπου, ἔχει δηλαδὴ πάντοτε 900 ψήφους εἰς τὴν διάθεσίν του. Ἦλθε λοιπὸν ἐπίτηδες ἐκ Γαλλίας ὁ ἰδιαίτερος γραμματεὺς τοῦ κ. Ζωγράφου, ὁ κ. Χασιώτης, ὅστις εἶχε καὶ λόγον ἰδιαίτερον εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν κ. Τρικούπην, διότι προήγαγε τὸν ἀδελφόν του εἰς καθηγητὴν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ....

§10ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Χασιώτης εἶναι ὑπάλληλος τοῦ κ. Ζωγράφου καὶ ἐκτελεῖ διαταγὰς, ἂν λαμβάνῃ τοιαύτας· ὥστε νομίζω, ὅτι ἔχετε ἄδικον, νὰ ἀναμιγνύητε τὸν ἀδελφόν του.

§11ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἰδέα σας.... Ὁ κ. Χασιώτης λοιπὸν δὲν ἔπραξεν ἄλλο ἢ νὰ περιέρχηται τὰ χωρία ἀπὸ οἰκίας εἰς οἰκίαν, καὶ νὰ ἀπειλῇ τοὺς χωρικοὺς, ὅτι, ἂν τολμήσουν νὰ δώσουν ψῆφον εἰς τοὺς ἀντιπολιτευομένους, θὰ ἐξωσθῶσι τῶν οἰκιῶν των. Εὑρέθησαν μόνον εἰς τὸ χωρίον Γριζάνον τινὲς, οἵτινες εἶχον τὸ θάῤῥος νὰ μὴ προσέξωσιν εἰς τὰς παρακελεύσεις τοῦ κ. Χασιώτου, ἠξεύρετε δὲ τί ἔπαθον; Ἰδοὺ, τί μοι τηλεγραφοῦσι χθὲς ἐκεῖθεν (ἀναγινώσκει): «Ἰδιοκτήτης Γριζάνου Ζωγράφος ἀπαιτεῖ νέαν διὰ συμβολαίου συμφωνίαν ἀμπέλων. Ἀπαίτησις δωδεκαπλασία προγενεστέρας. «Παρακαλοῦμεν ὑποβάλετε παράπονα δίκαια χωρίου κυρίῳ...., σώζοντες ἡμᾶς παντελοῦς καταστροφῆς.»

§12Ρ. ΡΩΜΑΣ. Αὐτὸ, κύριε Βουλευτὰ, εἶναι μία ἰδιωτικὴ ἐνέργεια· ἡμεῖς πρόκειται νὰ κρίνωμεν περὶ κυβερνητικῶν παραβάσεων· ἕκαστος, ἐννοεῖται, εἶναι ἐλεύθερος ἰδιωτικῶς νὰ ὑποστηρίξῃ ὅντινα θέλῃ.

§13ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ νομίζετε, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἀγνοῶ τοῦτο, ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ τὰ λέγω, ἵνα γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἐλατήρια τῆς ἰδιωτικῆς ταύτης ἐνεργείας καὶ τὸν σκοπὸν αὐτῆς.

§14ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχετε ἀποδείξεις;

§15ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πράγματα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἀποδείξεις, ἀλλ’ οὔτε καὶ τοιαῦται ἀπαιτοῦνται, διότι εἶναι πασίδηλα. Ἐν τούτοις θὰ ἦναι ἀνάξιος τῆς θέσεως αὐτοῦ ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος, ὅστις ἔρχεται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ λέγῃ ψεύδη ἐνώπιόν σας. Ἔρχομαι εἰς τὸν δῆμον Κοθωνίων. Ἐκεῖ βλέπομεν ἐπίσης πρωταγωνιστοῦντα τὸν χθὲς σεβασμιώτατον Μητροπολίτην Σταγῶν, διότι κατὰ δυστυχίαν ὁ δῆμος ἐκεῖνος ὑπάγεται ἐκκλησιαστικῶς εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του, καίτοι ἀποτελεῖ μέρος τῆς ἐπαρχίας Τρικκάλων. Ἐπρόκειτο, Κύριοι, νὰ γείνῃ ἡ μεγάλη γέφυρα τοῦ Ἀχελῴου ποταμοῦ, προϋπολογισθεῖσα εἰς 40 περίπου χιλιάδας δραχμῶν· ἀφίνω, ὅπως σᾶς εἶπον καὶ χθὲς, ὅτι ὁλοκλήρους μῆνας ἐργολάβοι καὶ μηχανικοί, συνοδεύοντες τοὺς ὑποψηφίους τῆς τότε Συμπολιτεύσεως, μετέβαινον εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, πρὸς καταμέτρησιν δῆθεν καὶ χωροστάθμησιν καὶ δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο τοῦ μέρους, ὅπου ἡ γέφυρα ἔπρεπε νὰ στηθῇ. Ἀλλ’ ὅταν ἐπρόκειτο νὰ τεθῶσι τὰ θεμέλια, ὅλοι οἱ ἱερεῖς τοῦ δήμου ἐκείνου, διαταγῇ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, συνηθροίσθησαν ἐκεῖ, δοξολογία μεγάλη ἐψάλη, λόγοι ἐξεφωνήθησαν, ἐξυμνοῦντες τὴν φιλοπατρίαν καὶ τὴν μέριμναν τοῦ κ. Τρικούπη ὑπὲρ τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ, τὰ ζήτω ἀντήχουν βροντώδη παρίσταντο δὲ ἐκεῖ ὁ ὑποψήφιος τῆς Συμπολιτεύσεως κ. Χατζηπέτρος καὶ ὁ ἀδελφὸς τοῦ κ. Τακιατζῆ. Πρέπει, Κύριοι, νὰ γνωρίζητε τὴν κατάστασιν τοῦ λαοῦ ἐκείνου, τοῦ ζῶντος ἐντὸς τῶν ὑψηλοτέρων κορυφῶν τῆς Πίνδου, τῶν ἀπεχόντων ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν 25 ὥρας, διὰ νὰ κατανοήσητε ἀκριβῶς, ὁποίαν ἐπίδρασιν ἔχουσιν ὅλα αὐτὰ ἐπὶ τοῦ πνεύματος αὐτῶν. Ἐκτὸς ὅμως τῆς γεφύρας, τὴν 27 Σεπτεμβρίου διετάχθη ἡ χαράκωσις καὶ ἡ μελέτη ὁδοῦ ἀπὸ γεφύρας Πόρτα–Παζάρι μέχρι τοῦ δήμου ἐκείνου. Τοῦτο βεβαίως ἦτο μέγα εὐεργέτημα, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐγένετο πρὸς τὸ θεαθῆναι· ἐν τούτοις εἰς ἡμᾶς ἐστοίχησε πολύ. Ἐκτὸς ὅμως ὅλων αὐτῶν, γνωρίζοντες ὅτι ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος δὲν θὰ μεταβῇ ἐκεῖ, διότι οἱ διορισμοὶ τῶν ἀντιπροσώπων μόλις τὴν Παρασκευὴν τὸ ἑσπέρας ἦλθον εἰς Τρίκκαλα, καί τινες τὸ Σάββατον τὴν πρωΐαν, ἀπὸ τὰ Τρίκκαλα δὲ ἕως ἐκεῖ εἶναι 20 ὧραι, ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς μεγάλης ἀποστάσεως, εἶναι τοσοῦτον ἡ ὁδὸς ἀνωφερής, τοσοῦτος ὁ κίνδυνος, ὥστε δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι οὐδέποτε μεταβαίνουσιν ἐκεῖ· γνωρίζοντες λοιπὸν τοῦτο, ἐξέλεξαν ἕνα λογίαν, ὀνόματι Ντόκον, ὄργανον τυφλὸν τῆς φατρίας, μὲ τὴν ἐντολὴν, φαίνεται, παντὶ σθένει νὰ προσπαθήσῃ, ὅπως συντελέσῃ ἀποτελεσματικῶς εἰς τὸν θρίαμβον τῆς Συμπολιτεύσεως. Διὰ τοῦτο, ἐκτὸς τῶν ἄλλων βιαιοτήτων, ἐκτὸς τῶν ἀπειλῶν κατὰ διαφόρων ἐκλογέων, ἦλθεν ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς ἐκλογῆς καὶ παρεστάθη εἰς τὴν κάλπην τῶν τριῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, κυρίως τοῦ κ. Χατζηπέτρου. Ἂς ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὸν δῆμον Γόμφων τῆς Καρδίτσης. Ὁ δῆμος οὗτος, ἢ μᾶλλον ἡ πρωτεύουσα αὐτοῦ κεῖται εἰς τὰς ὑπωρείας τῶν Ἀγράφων, τὰ πλεῖστα δὲ τῶν χωρίων εἶναι ἐπὶ τῶν μεγάλων αὐτῶν βουνῶν. Διὰ νὰ ἔλθουν εἰς τὸ Μουζάκιον οἱ ψηφοφόροι, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ διέλθωσι τὸ στενὸν ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου κατῆλθεν, ὡς λέγεται, ὁ Καῖσαρ, ὁ συναντήσας τὸν Πομπήϊον παρὰ τὰ Φάρσαλα, ὅπου συνεκροτήθη ἡ ἐν Κυνὸς Κεφαλαῖς μάχη· τὸ στενὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον δύο μόνον ὁπλοφόροι δύνανται νὰ καταστήσουν ἀδιάβατον, κατελήφθη ὑπὸ τριῶν δασοχωροφυλάκων, οἵτινες ἐξεπλήρωσαν ἄριστα τὴν ἐντολήν των, διότι ὅλους τοὺς κατοίκους τῶν χωρίων Νευροβούνιστα, Ζερίτζι, Σιάμι Φλωροσαίους, Βούνιστα, Σκλάταινα καὶ Ροποτὸ, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ διέλθουν ἐκεῖθεν, τοὺς μὲν ἀπελάσαντες ἐξεδίωξαν, τοὺς δὲ τολμηροτέρους, ἀφοῦ ἀπηγόρευσαν αὐτοῖς νὰ ἔχωσι σημαίαν ἰδικήν μας, ἠπείλησαν, εἰπόντες: «προσέξατε καλὰ, μὴ μάθωμεν ὅτι ἐδώσατε ψῆφον ὑπὲρ τοῦ ἀντιπολιτευομένου συνδυασμοῦ, διότι ἰδοὺ τὰ πρωτόκολλα, τὰ ἔχομεν ἕτοιμα ἐναντίον σας!» Ἠξεύρετε δὲ τί εἶναι τὰ πρωτόκολλα ἐκεῖ; τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους τοὺς βλέπετε ἀσκεπεῖς, γυμνοὺς, ἀνυποδύτους, καὶ τοὺς οἰκτείρετε· εἶναι ἡ δυστυχία προσωποπεποιημένη! ζῶσιν ὡς ξυλοκόποι, καὶ εὑρίσκονται εἰς ἄμεσον σχέσιν πρὸς τοὺς δασοφύλακας· τὸ πρωτόκολλον λοιπὸν τοὺς τρομάζει, καὶ διὰ τοῦτο αἱ ἀπειλαὶ αὗται ἐπέδρασαν σπουδαιότατα, καὶ χωρία ὁλόκληρα, φίλα ἡμῶν, μᾶς κατεψήφισαν. Ἐν αὐτῷ δὲ τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς, ἐν Μουζακίῳ δηλαδὴ, ἵστατο πάντοτε ὁ ὑπενωμοτάρχης Στουρνάρας, πρῶτος ἐξάδελφος τοῦ Χατζηπέτρου. Αὐτὸς παρελάμβανε τοὺς ἐκλογεῖς, ἐρχομένους ἐκεῖθεν, καὶ τοὺς ὡδήγει, λέγων: «πηγαίνετε νὰ ψηφίσητε· ἐκεῖ εἶναι ἡ θέσις σας, αὐτὸ εἶναι τὸ κόμμα τὸ ἰδικόν μας». Ἂς ἐτόλμων τότε νὰ ἀρνηθῶσιν εἰς τὸν ὑπενωμοτάρχην! Πόσον δὲ ἐπέδρασεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν δημοσίων ἔργων εἰς τὸ πνεῦμα τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, ἐννοεῖτε κάλλιστα, διότι ὁδοὶ ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουν, ἐκεῖ κινδυνεύει τις καὶ πεζὸς μεταβαίνων ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον, διότι μόνον ἀτραποί τινες σώζονται, καὶ αὗται κατεστραμέναι, ἐνῷ κάτωθεν αὐτῶν χαίνει ὁλόκληρος ἄβυσσος! Λοιπὸν κατασκευὴ γεφύρας εἰς τὰ στενὰ τοῦ Μουζακίου τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1890, κατασκευὴ τοῦ τμήματος τῆς μεγάλης ὁδοῦ ἀπὸ Μουζακίου εἰς Ἄρταν δραχ. 57,000, μελέτη καὶ χάραξις βατῆς ὁδοῦ ἀπὸ Μουζακίου μέχρι γεφύρας Κοράκου καὶ ἄλλα παρόμοια. Ὁ κ. Σχινᾶς τὰ γνωρίζει κάλλιστα τὰ μέρη ἐκεῖνα, καὶ μᾶλλον παντὸς ἄλλου θὰ ἐννοῇ τὴν ἐπίδρασιν, ἣν ἔσχον εἰς τὸν ἐκεῖ κόσμον τὰ ἔργα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἔγειναν πομπωδέστατα καὶ ἀπησχόλησαν πολλοὺς ἀνθρώπους, ἐνῷ συνάμα οἱ ὑποψήφιοι, συνοδευόμενοι ὁτὲ μὲν ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, ὁτὲ δὲ ὑπὸ τοῦ Μηχανικοῦ, πάντοτε δὲ ὑπὸ σμήνους ἐργοδηγῶν, ἔλεγον αὐτοῖς: «ἰδοὺ, τί σᾶς κάμνει ἡ Κυβέρνησις· τί θέλετε τὸν Δηλιγιάννην, ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς καταστρέψῃ, ὁ ὁποῖος θὰ φέρῃ ἐπιστρατείαν καὶ θὰ ῥίψῃ τὰ τέκνα σας εἰς τὰ νοσοκομεῖα;» Τοῦτ’ αὐτὸ περίπου συνέβη καὶ εἰς τὸν δῆμον Ἰθώμης· καὶ ἐνταῦθα, Κύριοι, ἔχομεν ἔργα δημόσια μεγίστης ἀξίας, ἔχομεν γέφυραν ἐπὶ τοῦ Παμίσου τὴν 31 Ἰουλίου, ὁμοίαν ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Μέγα, ὡσαύτως ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ἴωνος...

§16ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Λέγετε καὶ τὰς ἡμερομηνίας.

§17ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντα ταῦτα εἶναι ἀπὸ τὸν Μάϊον μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου, καί τινα μέχρι τῆς 8 Ὀκτωβρίου, ὡς ἡ κατασκευὴ ὀκτὼ γεφυρῶν τοῦ δήμου Μενελαΐδος τὴν 5 καὶ 7 Ὀκτωβρίου, καὶ ἡ κατασκευὴ ὁδοῦ ἀπὸ Τρικκάλων εἰς Ἄρταν τὴν 7 Ὀκτωβρίου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἔργων αὐτῶν εἶχον στείλει, Κύριοι, διοικητὴν τοῦ μεταβατικοῦ τὸν ἀνθυπολοχαγὸν Δουμπιώτην. Ὁ ἀνθυπολοχαγὸς οὗτος δὲν προσηνέχθη ὡς ἀξιωματικὸς αἰσθανόμενος ὑποχρεώσεις, χάριν τοῦ στέμματος, τὸ ὁποῖον ἔφερεν, ἀλλὰ προσηνέχθη ὡς κομματάρχης. Ἐνῷ δὲ ὤφειλον νὰ τὸν ἀνακαλέσωσι, τοὐλάχιστον ὀκτὼ ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, δὲν τὸ ἔπραξαν. Ἠναγκάσθημεν νὰ τὸν καταγγείλωμεν, διότι ἠπείλει καὶ ἐξυλοκόπει τὸν κόσμον, μεταβαίνων ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον. Κατηγγείλαμεν αὐτὸν εἰς τὸν κ. ἀνώτερον ἐπόπτην ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν· ὁ κ. Μάνεσης τηλεγραφικῶς διατάσσει τὸν φρούραρχον, νὰ παραινέσῃ τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον, καὶ τῷ ὄντι ὁ φρούραρχος ἔκαμεν εἰς αὐτὸν τὰς δεούσας παρατηρήσεις, ἀλλ’ οὗτος, ἔχων ἰσχυροὺς πῤῥστάτας, οὐδεμίαν προσοχὴν ἔδωκεν εἰς τοὺς λόγους τοῦ φρουράρχου, καὶ ἐξηκολούθει ψηφοθηρῶν. Τώρα θέλετε νὰ σᾶς εἴπω καὶ περὶ τοῦ περιφήμου Λαπαθιώτη; Τὸν εἶχον στείλει εἰς τὴν Καρδίτσαν, διότι αὐτὸν φαίνεται ἐξέλεξαν ὡς μόνον κατάλληλον, ἐκεῖ δὲ ἔδωκε νέα δείγματα τῆς ἀχαλινώτου αὐτοῦ βίας. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς λεπτομερείας, διότι εἶναι γνωστὴ ἡ διαγωγὴ αὐτοῦ· παρεξετράπη δὲ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ ἀνακριτὴς, βλέποντες τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ἤθελε γεννήσει ἡ περαιτέρω διαμονὴ τοῦ ἀνθρώπου τούτου ἐν Καρδίτσῃ, αὐτεπαγγέλτως ἐτηλεγράφησαν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα κ. Μπούφην. Ὁ κ. Μπούφης, φαίνεται, εἰδοποίησε τὴν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις, πεισθεῖσα ὑπὸ τῆς ἀνάγκης, ἔφερεν ἀντικαταστάτην του προσωρινῶς τὸν κ. Καροῦσον, ἀλλὰ μετὰ δύο ἡμέρας ἡ περὶ Καρούσου διαταγὴ ἀναστέλλεται, ὁ Καροῦσος ἐκδιώκεται ἐκεῖθεν, καὶ μένει πάλιν ὁ Λαπαθιώτης. Εἰς ἐπίμετρον δὲ, ἐπειδὴ ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πρωτοδικῶν, καίτοι φίλος των, εἰς μίαν μεγάλην ἡμῶν διαδήλωσιν δὲν ἠθέλησε νὰ μᾶς συλλάβῃ ὅλους καὶ μᾶς ὁδηγήσῃ δεσμίους εἰς τὰς φυλακὰς, τηλεγραφοῦσιν αὐτῷ ἐμπιστευτικῶς ἐξ Ἀθηνῶν: «Ζήτησον ἄδειαν, καὶ ἄπελθε τῆς Καρδίτσης, διότι θὰ χαθῇς!» ...

§18ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ποῖος ἦτο Εἰσαγγελεύς.

§19ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Μεσθενεύς... Τῷ ὄντι οὗτος ἀναγκάζεται νὰ ζητήσῃ ἄδειαν, καὶ μεταβαίνει εἰς Λάρισσαν, ἐπανέρχεται δὲ εἰς Καρδίτσαν δέκα ἡμέρας μετὰ τὰς ἐκλογάς.

§20ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὁ τελευταῖος ἐπιτυχὼν κατὰ πόσας ψήφους ὑπερβαίνει τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα;

§21ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ 280 περίπου ψήφους, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη. Ἤδη, Κύριοι, ἐκτὸς τῶν γενικῶν τούτων καὶ διὰ τοὺς τρεῖς ἐπιτυχόντας ἐκ τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ ἐνστάσεων, ἃς ὅσον ἠδυνήθην ἀνέπτυξα, συντομεύσας πάντοτε τὸν λόγον μου, ὑπάρχει καὶ ἡ ἔνστασις ἀνηλικιότητος διὰ τὸν κ. Χατζηπέτρον. Κατὰ τὰ ἐπίσημα πιστοποιητικὰ, ἅτινα προσήχθησαν καὶ ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ἡ ἀνηλικιότης τοῦ κ. Χατζηπέτρου εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ἐν τῷ Μετοχικῷ Ταμείῳ τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ κρατεῖται, ὡς γνωρίζετε, μητρῷον ἐγγάμων ἀξιωματικῶν, τοῦτο δὲ εἶναι ὁ καθρέπτης τῆς ἡλικίας τῶν τέκνων αὐτῶν. Κατὰ τὸ πιστοποιητικὸν λοιπὸν τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου, ὁ υἱὸς τοῦ ἀποβιώσαντος συνταγματάρχου τοῦ πυροβολικοῦ Εὐθυμίου Χατζηπέτρου, ὀνόματι Κωνσταντῖνος, ἐγεννήθη τὴν 25 Μαρτίου 1862 (ἀναγινώσκει): «Ἀριθ. 26. «Μετοχικὸν ταμεῖον τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. Πιστοποιητικόν. «Ὡς ἐξάγεται ἐκ τοῦ μητρῴου ἐγγάμων ἀξιωματικῶν, ὁ υἱὸς τοῦ ἀποβιώσαντος συνταγματάρχου τοῦ πυροβολικοῦ Χατζηπέτρου Εὐθυμίου, ὀνόματι Κωνσταντῖνος, ἐγεννήθη τὴν 25 Μαρτίου 1862, χιλιοστοῦ ὀκτακοσιοστοῦ ἑξηκοστοῦ δευτέρου ἔτους. «Τὸ παρὸν ἐξεδόθη συνεπείᾳ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 66702 διαταγῆς τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου. «Ἀθήνησι, 13 Νοεμβρίου 1890. Ὁ Πρόεδρος «Κ. Βυζάντιος «ἀντισυνταγματάρχης τοῦ πυροβολικοῦ. «Ὁ Γραμματεὺς καὶ α. α. «Ἀναστασιάδης.» «Υ. Γ. Ὁ πατὴρ δὲ τοῦ ἀναφερομένου συνταγματάρχης τοῦ πυροβολικοῦ Εὐθ. Χατζηπέτρος ἐνυμφεύθη, ὡς ἐξάγεται ἐκ τοῦ ἀνωτέρω μητρῴου, δυνάμει τοῦ ἀπὸ 27 Ἀπριλίου 1860 Β. Διατάγματος. «Ὁ Πρόεδρος Κ. Βυζάντιος.» Σύμφωνον μὲ τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο εἶναι καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Δημάρχου Ἀθηναίων ἐκδοθὲν, ὅπερ ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἀριθ. 13513.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων Πιστοποιεῖ ὅτι, Ὡς ἐξάγεται ἐκ τοῦ μητρῴου τῶν ἀῤῥένων τοῦ καθ’ ἡμᾶς δήμου, ὁ Κωνσταντῖνος Εὐθυμίου Χατζηπέτρος εἶναι ἐγγεγραμμένος ἐν αὐτῷ ὑπὸ τὸν αὔξ. ἀριθ. 7799 μὲ ἡλικίαν ἐτῶν 17, ὡς γεννηθεὶς κατὰ τὸ ἔτος 1862. «Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Νοεμβρίου 1890. «Ὁ Δήμαρχος Τιμολέων Φιλήμων». Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, ὁ κ. Χατζηπέτρος, συμφώνως τῷ νόμῳ, ἦν κληρωτὸς τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1883, συνεπείᾳ δ’ αἰτήσεως αὐτοῦ, δι’ ἧς ὁμολογεῖ ἐπισήμως τὴν ἡλικίαν του, ἀπηλλάγη τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως, διότι ὑπηρέτει ἐν τῷ στρατῷ ὁ πρεσβύτερος αὐτοῦ ἀδελφός. Ἰδοὺ καὶ τὸ περὶ τούτου σχετικὸν ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν (ἀναγινώσκει): «Ἀριθ. 67573. «Διεύθυνσις ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας. (Τμῆμα στρατολογίας). «Πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, εἰς ὃ λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσωμεν, ὅτι, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῆς ἐγκλείστου ἀλληλογραφίας, ὁ Κωνσταντῖνος Εὐθυμίου Χατζηπέτρος τυγχάνει ἐγγεγραμμένος εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀῤῥένων τοῦ δήμου Ἀθηναίων ὑπὸ ἔτος γεννήσεως 1862, καὶ ἕνεκα τῆς ἡλικίας του ταύτης ὑπήχθη εἰς κλήρωσιν κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1883, ἧς ἀπηλλάγη, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὁ ἀδελφός του ὑπηρέτει ἐν τῷ στρατῷ ὡς ἀξιωματικὸς, οὗτος δὲ προσῆλθε καὶ κατὰ τὴν ἐπιστρατείαν τοῦ 1885 –1886 καὶ κατετάχθη ἐν τῷ στρατῷ. «Ἀθήνησι, τῇ 16 Νοεμβρίου 1890. «Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν «Θ. Π. Δηλιγιάννης.»

§22ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μήπως αὐτὸ εἶναι ληξιαρχικὴ πρᾶξις τοῦ οἰκείου δήμου;

§23ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ληξιαρχικὴ πρᾶξις δὲν ὑπάρχει ἀτυχῶς.

§24ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ ἀτυχῶς;

§25ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι καθῆκον εἶχον οἱ δῆμοι νὰ τηρῶσιν ἀκριβῆ ληξιαρχικὰ βιβλία· τοῦτο δὲ ἀποδεικνύει κατ’ ἀτυχίαν, ὅτι οἱ νόμοι ἐν Ἑλλάδι, καὶ μάλιστα οἱ ἀφορῶντες εἰς τὴν ἱκανότητα τῶν προσώπων, δὲν ἐφαρμόζονται. Ἐκτὸς ὅμως ὅλων αὐτῶν, φέρω ἐνώπιον ὑμῶν τὸ μητρῷον τῶν κ. κ. ἀξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον μόλις χθὲς ἐτυπώθη. Κατὰ τὸ μητρῷον λοιπὸν τοῦτο, ὁ πρεσβύτερος ἀδελφὸς τοῦ κ. Χατζηπέτρου, ὀνόματι Χρῆστος, λοχαγὸς δὲ τοῦ πυροβολικοῦ, φαίνεται γεννηθεὶς τὴν 26 Φεβρουαρίου 1861. Ἀναμφισβητήτως λοιπὸν ἡ ἡλικία τοῦ ἐπιτυχόντος ὡς βουλευτοῦ κ. Χατζηπέτρου εἶναι κατωτέρα τοῦ τριακοστοῦ ἔτους. Ἀπόκειται ἐν τούτοις εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ. Ἡ διάταξις τοῦ νόμου εἶναι ἐπιτακτικὴ, τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ ὡρισμένως τὴν ἡλικίαν τῶν τριάκοντα ἐτῶν, ἐκεῖνοι δὲ, οἵτινες ἐψήφισαν τὸ Σύνταγμα, βεβαίως ἔλαβον ὑπ’ ὄψει αὐτῶν ἁπάσας τὰς περιστάσεις, καὶ ἐμελέτησαν ἀναμφιβόλως ἐπὶ πολὺ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλ’ ἐσκέφθησαν, ὅτι μόνον ἀπὸ τοῦ τριακοστοῦ ἔτους τῆς ἡλικίας αὐτοῦ καὶ πέραν δύναται νὰ νομοθετήσῃ τις ὡς Βουλευτής.

§26ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἀστικοῦ νόμου, καθ’ ἣν ἡ ἡλικία ἀποδεικνύεται διὰ ληξιαρχικῆς πράξεως μετὰ τὸ 1857, δὲν εἶναι ἐπιτακτικὴ νομίζετε;

§27ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Σύνταγμα εἶναι ἀνώτερον παντὸς νόμου. Βεβαίως ἡ διάταξις, ἣν ἀναφέρετε, εἶναι ἐπίσης ἐπιτακτική, ἀλλὰ μήπως ἀποκλείει, νομίζετε, πᾶσαν ἄλλην ἀπόδειξιν;

§28ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν διακόψαντα ὑμᾶς, ὅτι ἡ ἡλικία τέκνων ἀποδεικνύεται καὶ δι’ ἀνυπόπτων τῶν γονέων σημειώσεων, ἀνύποπτος δὲ σημείωσις τῶν γονέων δύναται νὰ θεωρηθῇ καὶ ἡ ἐν τῷ Μετοχικῷ Ταμείῳ γενομένη δήλωσις.

§29ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀρθότατα. Κατόπιν ὅλων τούτων, νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ διστάσῃ νὰ κηρύξῃ ἄκυρον ἐκλογὴν, ἥτις τόσας παρουσιάζει ἀσχημίας. Ἐὰν δικαίως ἀπεφασίσατε τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς εἰς 13 δήμους τοῦ νομοῦ Ἀττικοβοιωτίας, ἐὰν δικαίως ἡ Βουλὴ ἠκύρωσε τὴν ἐκλογὴν ἐν τῷ δήμῳ Κλεπαΐδος τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, ἔτι δικαιότερον πρέπει ν’ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν ταύτην, διότι τὰ ἐν Τρικκάλοις λαβόντα χώραν οὐδαμοῦ ἄλλοθι ἐγένοντο. Ἐπιβάλλεται, Κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν τὸ θάῤῥος ἐν ταῖς ἀποφάσεσιν αὑτῆς. Ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποδείξῃ διὰ τῆς ἀνδρικῆς αὑτῆς στάσεως, ὅτι δὲν πτοεῖται ἀπὸ μωρὰς ἀπειλὰς, καὶ ὅτι πάντα θὰ κρίνῃ μετὰ δικαιοσύνης μὲν, ἀλλὰ καὶ μετ’ αὐστηρότητος (εὖγε!). Τοιοῦτος εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς ψηφοφορίας τῆς 14ης Ὀκτωβρίου. Μετὰ ὀκταετῆ πίεσιν, τὴν ἡμέραν ἐκείνην μόνον ἀνέπνευσεν ὁ λαὸς, ἀνέπνευσεν ὅμως, οὐχὶ ἵνα συγχωρήσῃ, ἀλλ’ ἵνα κρίνῃ καὶ τιμωρήσῃ τὰ τελεσθέντα ὄργια, ἵνα θέση τὰ θεμέλια ἠθικῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἀσφαλίσῃ τὸν σεβασμὸν πρὸς τοὺς νόμους καὶ πρὸς τὰς ἐλευθερίας καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ. Ἂς προχωρήσωμεν ἓν βῆμα πρὸς τὰ ἐμπρός. Καὶ ἐὰν ἄλλοτε ἡ Βουλὴ, ἀγνοῶ ἐκ τίνων ὁρμωμένη λόγων, ἐδείχθη ἐπιεικὴς, τὸ κακὸν αὐτὸ προηγούμενον ἂς μὴ ἐπαναληφθῇ. Ἐπιβάλλεται ἡμῖν ν’ ἀποδείξωμεν εἰς πάντα, ὅτι συναισθανόμεθα τὸ ὕψος τῆς ἡμετέρας ἀποστολῆς, καὶ ὅτι ἀπέναντι τοῦ καθήκοντος καὶ τῶν νόμων, ὑπὲρ τῆς τηρήσεως τῶν ὁποίων τόσον ἐπισήμως ὡρκίσθημεν, οὔτε συμπάθειαι ἰσχύουσιν, οὔτε ἐπιείκεια χωρεῖ. (Εὖγε! εὖγε!).

§30Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω, καὶ δι’ αὐτὸ μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς περιέμεινα· ἐπειδὴ ὅμως παρετήρησα, ὅτι ἐγένοντο γενικαὶ παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἡλικίας,—διότι δὲν ὑπέθετον, ὅτι θὰ παρουσιασθῇ ζήτημα ἡλικίας, ἐκ τῶν ἐρωτήσεων ὅμως, αἵτινες ἐγένοντο, φαίνεται ὅτι ὑπάρχουν ἀμφιβολίαι, ἂν μάλιστα κρίνω ἐξ ὅσων ἤκουσα καὶ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως, φαίνεται ὅτι ὑπάρχει ἰδέα, ὅτι δυνάμεθα νὰ φανῶμεν ἐπιεικεῖς,—διαφωνῶν πρὸς τὰς τοιαύτας σκέψεις, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀκούσῃ ἐπ’ ὀλίγον. Τὸ ζήτημα βεβαίως παρουσιάζει πολλὴν σπουδαιότητα, διότι πρόκειται περὶ συνταγματικῆς διατάξεως· ἐὰν δὲ ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ἐκ τοῦ νόμου πηγάζοντα, ἦναι σπουδαῖα, πολλῷ μᾶλλον εἶναι τοιαῦτα τὰ ἐκ τοῦ Συντάγματος. Βεβαίως πολλάκις ἦλθε τὸ τοιοῦτον ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ οἱ πρεσβύτεροι πολλάκις ἤκουσαν αὐτὸ συζητούμενον. Τὰ Συντάγματα ὅλα ἔθεσαν ὅρια ὡς πρὸς τὴν ἡλικίαν τοῦ ἐκλογίμου· ὑπάρχουσι Συντάγματα, τὰ ὁποῖα παρεδέχθησαν τὸ 21ον ἔτος τῆς ἡλικίας, ἄλλα τὸ 25ον, ἄλλα τὸ 24ον, ἄλλα τὸ 30ὸν καὶ ἄλλα τὸ 40ὸν, πάντα ὅμως ἐδέχθησαν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὅριον. Δὲν γνωρίζω Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ὁρίσει ὅριον· καὶ ἡμεῖς ἐν Ἑλλάδι, ἀπὸ τοῦ Συντάγματος τοῦ Ἄστρους μέχρι τοῦ Συντάγματος τοῦ 1864, ἀνευρίσκομεν εἰς ὅλα τὰ ἑλληνικὰ Συντάγματα, ποῦ μὲν τὸ 30ὸν, ποῦ τὸ 25ον καὶ ἐπὶ τέλους τὸ 30όν. Βεβαίως, εἰς πᾶσαν διάταξιν ὑπάρχει λόγος, ὁ λόγος δὲ τῆς ἡλικίας τῶν ἐκλογίμων εἶναι, διότι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπηται εἰς πάντας νὰ ἀναλαμβάνωσι τόσῳ βαρὺ καὶ σπουδαῖον ἔργον, ὅσον εἶναι τὸ τοῦ ἀντιπροσώπου ἐν τῷ ἐθνικῷ συνεδρίῳ. Ἐν Ἀγγλίᾳ ἐφάνησαν ἐπιεικέστεροι· εἶναι τὸ μόνον μέρος, ὅπου ἐδείχθησαν μετ’ ἄκρας ἐπιεικείας. Ἐκεῖ ἐπεκράτησε κατ’ ἔθος νὰ εἰσέρχωνται καὶ ἀνήλικοι, μὴ ἔχοντες δηλαδὴ τὴν ἀπαιτουμένην ἡλικίαν, ἀλλὰ χωρὶς νὰ δύνανται νὰ ψηφοφορῶσιν· ἐπιεικῶς δύνανται νὰ εἰσέρχωνται, διὰ νὰ προπαρασκευάζωνται ἁπλῶς οἱ νέοι· ὥστε καὶ κατὰ τὴν ἐπιεικεστέραν κοινοβουλευτικὴν νομολογίαν γίνεται τοῦτο. Ἀλλ’ ὑπάρχει σπουδαία διαφορὰ μεταξὺ τῶν συμβαινόντων ἐκεῖ καὶ τῆς ἰδέας, ἣν ἔχομεν ἐδῶ περὶ ἐπιεικείας· διότι ὁ Βουλευτὴς παρ’ ἡμῖν, ἐὰν θεωρηθῇ ἔχων τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα, ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ψηφοφορίας. Γεννᾶται τώρα τὸ ζήτημα, ποῖαι εἶναι αἱ ἀποδείξεις, εἰς τὰς ὁποίας θὰ βασισθῇ ἡ Βουλή, διὰ ν’ ἀποφασίσῃ; Αὐτὸ θέλομεν τὸ ἐξετάσει. Ἔχομεν ἓν ὅριον τοῦ Συντάγματος, ὅπερ μᾶς λέγει, ὅτι, ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν ὑπολογίζοντες τὴν ἡλικίαν, ἐὰν δὲν εὕρωμεν τὸ 30ὸν ἔτος συμπεπληρωμένον, μὲ ὅσην διάθεσιν καὶ ἂν ἔχωμεν νὰ δεχθῶμεν τὸν ἐκλεχθέντα ὑπὸ τοῦ λαοῦ, δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ πράξωμεν. Ἐτέθη λοιπὸν φραγμὸς, ὃν δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπερπηδήσωμεν. Ἐκ τοιούτων δὲ συνταγματικῶν ὑποχρεώσεων ἄλλοτε δὲν ἐδέχθημεν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ τὸν τότε ἀνήλικον κ. Μισυρλῆν, καὶ ἄλλοτε πάλιν τὸν κ. Ζαΐμην· ἐπίσης τὸν κ. Σπῦρον Κουμουνδοῦρον. Εἶμαι λοιπὸν συνεπὴς καὶ σήμερον, ταῦτα λέγων. Ὅταν τὸ Σύνταγμα ἔθεσε φραγμὸν, ἡμεῖς πρέπει νὰ ἤμεθα παραπολὺ τολμηροί, ὥστε νὰ θελήσωμεν νὰ ὑπερπηδήσωμεν αὐτόν. Καλὸν εἶναι νὰ ἤμεθα ἐπιεικεῖς, ὅταν δυνάμεθα νὰ ἤμεθα· ἀλλ’ ὅταν δὲν δυνάμεθα, τί πρέπει νὰ πράξωμεν; ὁ φραγμὸς μᾶς κλείει τὴν θύραν εἰς τὴν ἐπιείκειαν. Ἀλλὰ λέγουσί τινες, πῶς θέλομεν πεισθῆ, ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται ὑποψήφιος δὲν ἔχει συμπεπληρωμένον τὸ 30ὸν τῆς ἡλικίας του ἔτος; Πρὸ παντὸς ὁ ἴδιος κ. Χατζηπέτρος δὲν ὑπεστήριξε σπουδαίως, ὅτι ἔχει συμπεληρωμένον τὸ 30ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του, οὐδεμίαν δ’ ἐπρότεινεν ἀπόδειξιν, ὅπως ἐξασθενίσῃ τὸ κῦρος τῶν προσαχθεισῶν· προσάγονται δὲ ἐπίσημοι ἀποδείξεις περὶ τῆς ἡλικίας του. Περιττὸν εἶναι νὰ τὰς ἀναγνώσω, τὰς ἔχετε ἐνώπιόν σας· εἶναι τὸ μητρῷον τῶν ἀῤῥένων, εἶναι τὸ πιστοποιητικὸν τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου καὶ τὸ τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων· ὅλα ἐπίσημα ἔγγραφα. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Λεβίδης ἐνόμισεν, ὅτι κωλυόμεθα ἀπὸ τὸν νόμον τοῦ 1857, ὅστις κανονίζει τὰ περὶ ληξιαρχικῶν πράξεων....

§31ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἠρώτησα ἁπλῶς.

§32Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως τοῦτο δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ σπουδαίως· διότι, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ληξιαρχικὴ πρᾶξις, καὶ μάρτυρες ἐπιτρέπονται εἰς ἀπόδειξιν τῆς ἡλικίας. Ἀλλ’ ἐὰν, προκειμένου λόγου περὶ πράξεως νομικῆς, ἐπιτρέπηται τὸ ἐμμάρτυρον μέσον, προκειμένου λόγου περὶ ἐκτιμήσεως παρὰ τῆς Βουλῆς, ἐμποδιζόμεθα ἡμεῖς, διότι δὲν ὑπάρχει ληξιαρχικὴ πρᾶξις; Πρέπει λοιπὸν νὰ λησμονήσωμεν, ὅτι πάντες εἴπομεν ἄνευ ἀντιλογίας, ὅτι εἴμεθα ἔνορκοι Βουλευταὶ, ὅτι ἔχομεν πλήρη ἐλευθερίαν σκέψεως, ὅτι δυνάμεθα καὶ ἐξ ἁπλῆς θέας τῆς φυσιογνωμίας νὰ μορφώσωμεν γνώμην; Ἐπειδὴ ἐπιθυμῶ νὰ κυρῶ τὰ λεγόμενά μου οὐχὶ διὰ τῆς ἀτομικῆς μου γνώμης μόνον, ἐζήτησα καὶ τὴν γνώμην τῶν συγγραφέων, οὐδαμοῦ δ’ εὗρον ἐναντίαν γνώμην· ὁ Dalloz, εἰς τὴν λέξιν «Droit politique» ἀριθ. 127, λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «L’ âge des éligibles peut aussi se prouver par d'autres actes que l'acte de naissance. Les assemblées politiques, juges de la capacité des éligibles, ne s'enferment même pas dans un cercle de preuves aussi étroit que celui où se maintiennent les tribunaux.» Ὥστε βλέπετε, ὅτι καὶ ἡ γνώμη τῶν ξένων δημοσιολόγων εἶναι ὅτι, προκειμένου περὶ ἡλικίας τῶν ἐκλογίμων, αὕτη ἀποδεικνύεται διὰ παντὸς ἀποδεικτικοῦ μέσου. Λοιπόν, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀνηλικιότητος ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποβάλω τὰς παρατηρήσεις ταύτας, ὅτι δὲν θὰ φανῶμεν αὐστηροὶ ἢ ἄδικοι, ἐὰν ἐφαρμόσωμεν ῥητὴν τοῦ Συντάγματος διάταξιν. Ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ, Κύριοι, ἀναπτυχθέντα ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος, ἐπειδὴ εὑρίσκομαι ἐν τῷ βήματι, λέγω ὅτι ἀπορῶ, πῶς ἀπεφάσισεν ἡ μειοψηφία περὶ τοῦ ἀδιαιρέτου τῆς ἐκλογῆς, ζητοῦσα νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ καὶ διὰ τοὺς ἐπιτυχόντας. Αὐτὸ βεβαίως οὐδεμίαν θὰ εὕρῃ ἠχὼ ἐν τῇ Βουλῇ· ἀλλὰ διαμαρτύρομαι κατὰ τοιούτου προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ ἡ πρότασις περὶ ἀκυρώσεως στηρίζεται εἰς κυβερνητικὰς ἐπεμβάσεις ὑπὲρ τοῦ τότε ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα περὶ ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς θεωρῶ περιττὸν νὰ εἴπω τι, ἀφοῦ πάντες γνωρίζετε, ὅτι τοῦτο εἶναι ματαιοπονία μόνον, καὶ ὅτι οὐδὲ λόγος πρέπει νὰ γείνῃ περὶ ἀσκόπου μέτρου. Τελευταῖον δὲ νομίζω καθῆκόν μου νὰ εἴπω, ὅτι, προκειμένου περὶ τῆς Θεσσαλίας, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ φανῇ αὐστηροτέρα, πρῶτον μὲν, διότι εἶναι διάφορος ἡ κατάστασις τοῦ τόπου ἐκείνου, ὡς ἐκ τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν ἀγροτῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, ἑπομένως αἱ ἐνεργούμεναι ἐπεμβάσεις εἶναι ἐπικινδυνωδέστεραι· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, οἱ Θεσσαλοί, οἵτινες πρὸ μικροῦ ἀπηλευθερώθησαν καὶ οἵτινες περιέμενον τὰ ἀγαθὰ τῆς εὐνομίας, τὰ ὁποῖα ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς ὑπεσχέθη εἰς αὐτοὺς, οἱ Θεσσαλοί, λέγω, οἵτινες εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ μείνωσιν ἀπὸ τῷ 1833 μέχρι τοῦ 1881 ὑπὸ τὸν τουρκικὸν ζυγὸν, ἐνῷ οἱ ἄλλοι Ἕλληνες τοῦ Βασιλείου εἶχον ἐλευθερωθῆ, δὲν ἔπρεπε νὰ χρησιμεύσωσιν, ὡς τὸ καταλληλότερον ὑλικὸν δι’ ἐκλογικὰ ὄργια· διότι ἡ εὐθύνη, τὴν ὁποίαν ἀνελάμβανον οἱ κυβερνῶντες, ἦτο πολὺ μεγαλειτέρα. Λέγουσιν ὅτι ἐφρόντιζον περὶ τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Ἠπείρου· ἐγὼ δὲν τὸ παραδέχομαι ἀτυχῶς· τὸ ἔθνος ζητεῖ τοῦτο, ἐὰν δὲ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ φροντίσωσι, δὲν ἐφρόντισαν, ὁ τόπος πρέπει νὰ φροντίσῃ. Ἀλλὰ τὰ γενόμενα ἐν Θεσσαλίᾳ πρέπει πρὸ πάντων νὰ ἐπισπάσωσι περισσότερον τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ ὅλων τῶν ἐξουσιῶν, ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ὁμιλήσω μίαν ἡμέραν ἐν ἐκτάσει περὶ τοῦ θέματος τούτου. Προκειμένου περὶ Θεσσαλίας, τὰ πάντα πρέπει νὰ ἐξετάζωνται ὑπὸ ἄλλην ἄποψιν· καὶ ἂν εὑρέθησαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν τὸν λαὸν ἐκεῖνον νὰ τὸν παρασύρωσιν εἰς τὴν παρανομίαν, ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ τὸν ἐπαναφέρωμεν εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν, αὐστηρῶς δικάζοντες.

§33ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος λίαν αὐστηρὸς δείκνυται ἀκριβῶς εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἡλικίας, εἰς τὸ ὁποῖον πάντες ἔπρεπε νὰ δειχθῶμεν ἐπιεικεῖς, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον μάλιστα ἐσχάτως αὐτὴ ἡ προηγουμένη Βουλὴ ἐδείχθη ἐπιεικεστάτη, ὅτε ἐνώπιόν της προσήχθη οὐχὶ πιστοποιητικὸν, οὐχὶ τρίτων καὶ τετάρτων ἐνδείξεις περὶ ἡλικίας, ἀλλ’ αὐτὴ αὕτη ἡ ληξιαρχικὴ πρᾶξις τῆς γεννήσεως ἑνὸς Βουλευτοῦ, ἡ ὁποία ἀπεδείκνυε ῥητῶς καὶ ἀναμφισβητήτως, ὅτι ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος δὲν εἶχε τὴν νόμιμον ἡλικίαν· καὶ ὅμως ἡ Βουλή, ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος ἐκεῖνος Βουλευτὴς ἠμφισβήτησε τὸ ἀκριβὲς τῆς πράξεως, διότι ἦτο πρᾶξις βαπτίσεως καὶ οὐχὶ γεννήσεως, ἡ Βουλή, λέγω, ἀπεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ ὡς νόμιμον βουλευτὴν τὸν κ. Ἀργασάρην Λομβάρδον· πάντες δ’ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐξῆλθον τοῦ περιβόλου τούτου, ἕνεκα τῆς ἡλικίας, ἐξῆλθον διότι ἐδήλωσαν ἐπισήμως, ὅτι δὲν ἔφερον τὴν νόμιμον ἡλικίαν, ἢ ἐσιώπησαν. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ἦσαν καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς κ. Ζαΐμης καὶ ἄλλοι. Ἐγὼ, ὅταν ἔχω ἀμφιβολίαν περὶ τῆς ἡλικίας, δὲν δύναμαι νὰ ἔχω γνώμην ἀκυρωτικὴν, ἀπεναντίας. Ἀλλὰ, Κύριοι, νομίζετε ὅτι εἶναι προσὸν, τὸ ὁποῖον ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς βουλήσεως τῶν ἐκλογέων, ἡ ἔλλειψις τῆς ἡλικίας; ἀπεναντίας εἶναι ἐλάττωμα σπουδαῖον. Οἱ ἐκλογεῖς δὲν θέλουσι νὰ ἐκλέγωσι παιδιά· ὅταν δὲ ἐκλέγωσιν ἕνα ἀνήλικον, τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι εἶναι ἀκράδαντος ἡ θέλησις αὐτῶν νὰ τὸν ἐκλέξωσι, καὶ πρέπει νὰ δεχθῶμεν καὶ ἡμεῖς αὐτὸν, ἐπειδὴ ὁ λαὸς ἐκδηλοῖ ὡρισμένην ἀπόφασιν ἐν τῷ κυριαρχικῷ αὐτοῦ δικαιώματι, ἀδιαφορῶν περὶ τῆς ἡλικίας. Ἀλλὰ, καὶ ἂν εἰσήχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν νέοι, δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ ἤμεθα ἐναντίοι εἰς τοῦτο; Τοὐναντίον, τὸ ἡμέτερον κόμμα πρέπει νὰ ἦναι λίαν εὐχαριστημένον, διότι ἐν τοῖς κόλποις αὐτοῦ ἔχει νέον, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τετραετίαν ὁλόκληρον ἠγωνίσθη ἐνταῦθα ἐκθύμως καὶ τελεσφόρως ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀφοῦ εἰσῆλθεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, χωρὶς νὰ ἔχῃ συμπεπληρωμένην τὴν νόμιμον ἡλικίαν. Ἔχω ἐνταῦθα πιστοποιητικὸν τοῦ ἀναδόχου τοῦ κ. Σάκκη, τοῦ ἀδελφοῦ τῆς μητρός του, ἐξ οὗ ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ κ. Σάκκης ἐγεννήθη τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1860· ὥστε ἀκόμη καὶ σήμερον, μετὰ τέσσαρα ἔτη, δὲν ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν ὁ κ. Σάκκης· καὶ ὅμως ἡ ἐνταῦθα παρουσία του ἀπεδείχθη ἡμῖν χρησιμωτάτη, ὡς καὶ ἄλλων πολλῶν, εἰσελθόντων ἐν τῇ Βουλῇ ἄνευ τῆς νομίμου ἡλικίας.

§34ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ὄχι διὰ νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τόσον ἁπλοῦ πραγματικοῦ ζητήματος,—ταύτην θέλει ἐκφράσει ἕκαστος Βουλευτὴς διὰ τῆς ψήφου του,—ἀλλὰ θὰ ὁμιλήσω περὶ ἀρχῆς τινος καὶ κανόνων, χωρὶς νὰ ἐπεμβαίνω εἰς συγκεκριμένον ζήτημα. Ἐσκέφθην ὅτι δύναμαι νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, διότι παρετήρησα μίαν παρανόησιν καὶ μίαν ἀμφισβήτησιν περὶ τῶν μὴ ἀμφισβητησίμων. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Φιλάρετος βεβαίως ὑπερμέτρως ἠγωνίσθη διὰ ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι οἱ νόμοι πρέπει νὰ ἐφαρμόζωνται· οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ τὸ ἐναντίον. Ὁ νόμος ἀπαιτεῖ, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ Βουλευτὴς τὴν ἡλικίαν τῶν 30 ἐτῶν· οὐδεὶς δύναται νὰ ἀντείπῃ εἰς τοῦτο, δὲν πρόκειται δὲ καὶ περὶ ἐπιεικείας. Νομίζω ὅτι παραγνωρίζει πρὸς στιγμὴν τὴν φύσιν τοῦ ἀντικειμένου, περὶ τοῦ ὁποίου δικάζει, ὁ ὁμιλῶν περὶ ἐπιεικείας. Τί κοινὸν ἔχει ἡ ἐπιείκεια πρὸς τοιοῦτον ζήτημα; ἐπιεικῶς νὰ παραδεχώμεθα τὸν μὴ ἔχοντα τὴν νόμιμον ἡλικίαν ὡς ἔχοντα αὐτήν; Βεβαίως τοῦτο δὲν χωρεῖ ἐνταῦθα, χωρεῖ ὅμως μία ἄλλη ἰδέα, ἡ ἰδέα μᾶλλον τῆς αὐστηρότητος, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἀποδεικτικὰ μέσα τοῦ ἀποδεικτέου ἀντικειμένου· καὶ αὐτὴ ἡ βάσις ἐτέθη ἀπὸ τοῦ 1859, ὅτε ὁ ἀοίδιμος Δεληγεώργης, φέρων τὴν ἡλικίαν τῶν 28 ἢ 29 ἐτῶν τὸ πολὺ, εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ποῖος συνηγόρησεν ὑπὲρ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ἀοιδίμου Δεληγεώργη; Ὁ ἀοίδιμος Ἀργυρόπουλος ἠσχολήθη ἐκθύμως ὑπὲρ τούτου, καίπερ ἀποδειχθέντος λίαν πιθανοῦ ἢ μᾶλλον ἀναμφισβητήτου, ὅτι ὁ ἀοίδιμος Δεληγεώργης ἔφερε τὴν ἡλικίαν τῶν 28 ἢ τὸ πολὺ 29 ἐτῶν. Ποῖοι εἶναι οἱ κανόνες, οἱ ὁποῖοι ἀναγκαίως τηροῦνται; Οἱ κανόνες τοῦ τεκμηρίου τῆς ἐνηλικότητος, οἱ κανόνες τοῦ τεκμηρίου τῆς ὀρθότητος καὶ τῆς ἰσχύος τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ. Διὰ νὰ πολεμήσῃ λοιπόν τις τὸ τεκμήριον τοῦτο, τὸ ὁποῖον πηγάζει ἐκ μιᾶς ἐκλογῆς, ἔχει ἀνάγκην ἰσχυρῶν, ἰσχυροτάτων, ἀναμφισβητήτων ἀποδείξεων. Τὸ τεκμήριον λοιπὸν ὑπάρχει ὑπὲρ τῆς ἐνηλικότητος πάντοτε, καὶ ὄχι μόνον τεκμήριον, ἀλλὰ καὶ τὸ καθῆκον τοῦ νὰ μὴ προσκρούσῃ τις εἰς τὴν θέλησιν τοῦ κυριάρχου λαοῦ ἄνευ ἀποδείξεων ἀνεπιδέκτων ἀμφιβολίας. Κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν λογικὴν, διὰ νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ἀνηλικότητα καὶ ἑπομένως τὴν ματαίωσιν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, χρήζομεν τοιούτων ἀποδείξεων, ὥστε νὰ μὴ μένῃ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία οὔτε ὡς προκειμένου περὶ τῆς διαφορᾶς τῆς μονάδος πρὸς τὸ ἑκατομμύριον. Ὁσονδήποτε μεμακρυσμένη ἀμφιβολία καὶ ἂν ὑπάρχῃ, ὁσονδήποτε μεμακρυσμένη ὑπόνοια, ὅτι τὰ προσαγόμενα ἀποδεικτικὰ δὲν εἶναι ἀσφαλῆ, εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ κηρυχθῶμεν ὑπὲρ τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ κανόνες, οἱ ὁποῖοι τηροῦνται εἰς τοιαύτας περιστάσεις.

§35ΤΡΑΚΑΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἡλικίας τοῦ κ. Χατζηπέτρου θὰ ἔλθῃ εἰς ψηφοφορίαν κατόπιν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· πρῶτον θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς.

§37ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οἱ συνάδελφοι ἐκεῖνοι, οἵτινες ὡμίλησαν ὑπὸ πνεῦμα δισταγμοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν βεβαίωσιν τῆς ἡλικίας, δὲν εἶναι καὶ αὐτοὶ πεπεισμένοι περὶ τῆς γνώμης, ἣν ὑπεστήριξαν· καὶ τοῦτο τὸ ἀπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου καὶ βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς κ. Ζυγομαλᾶς, ὁ ὁποῖος ὡς ἐν παρόδῳ ὡμίλησε περὶ ἀποδείξεως ἢ μὴ ἀποδείξεως τῆς ἡλικίας, κυρίως δὲ περιεστράφη εἰς τὸν ἀληθῆ λόγον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ κ. Χατζηπέτρου εἰς τὴν Βουλήν, οὗτος δὲ εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ πολυπραγμονῶμεν περὶ τῆς ἡλικίας, ἀρκεῖ νὰ ἤμεθα πεπεισμένοι, ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται εἶναι ἱκανὸς νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ ἐν τῇ Βουλῇ καθήκοντά του, ὅπως τὰ ἐξεπλήρωσαν καὶ ἄλλοι. Προκειμένου περὶ διατάξεως ῥητῆς καὶ ἐπιτακτικῆς τοῦ Συντάγματος, νομίζω, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι δὲν ἔπρεπε νὰ ὁμιλῶσι μετὰ τόσης εὐκολίας. Ὅταν κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην οὐδεὶς ἦναι δεκτὸς εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν δὲν ἔχῃ συμπεπληρωμένον τὸ 30ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του, φρονῶ, ὅτι ἀσεβοῦμεν πρὸς τὸ Σύνταγμα, λέγοντες, ὅτι δὲν πειράζει, ἂν εἰσαχθῇ καὶ εἷς ἢ καὶ περισσότεροι κατωτέρας ἡλικίας τῶν 30 ἐτῶν. Ἐὰν δὲ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπάρχωσιν ἁπλᾶ τεκμήρια ἀνηλικιότητος, ὡς ὑπεστήριξεν ὁ προαγορεύσας, τότε δὲν γνωρίζω, πότε θὰ ὑπάρχῃ πλήρης καὶ τελεία ἀπόδειξις. Δὲν πρόκειται περὶ μητρῴου ἀῤῥένων, ὁπότε καὶ ἐγὼ ἠδυνάμην νὰ ἀμφιβάλλω, ἀλλὰ πρόκειται περὶ Βασιλικοῦ Διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετράπη εἰς τὸν πατέρα τοῦ Βουλευτοῦ νὰ τελέσῃ τὸν γάμον του, καὶ δὲν πιστεύω νὰ νομίζητε, ὅτι ἐγεννήθη ὁ κ. Χατζηπέτρος, πρὶν ἢ ἐπιτραπῇ ὁ γάμος τοῦ πατρός του, ἀφοῦ μάλιστα ἔχῃ καὶ ἀδελφὸν μεγαλείτερον. Ἐπικαλεῖσθε τὰ προηγούμενα, ἀλλὰ τινὰ τῶν προηγουμένων εἶναι κατὰ τῆς γνώμης ὑμῶν. Διατί δὲν ἐγένετο δεκτὸς ὁ κ. Ζαΐμης εἰς τὴν Βουλήν; Ποῦ ἐστηρίχθησαν; Ἐστηρίχθησαν εἰς ἓν προσκλητήριον γάμου....

§38ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι· τὸ ἐδήλωσε μόνος του ὁ κ. Ζαΐμης.

§39ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἡ Βουλὴ ἐστηρίχθη εἰς τὸ προσκλητήριον τοῦ γάμου τοῦ πατρός του.

§40ΖΑΙΜΗΣ. Ἐγὼ, ὅτε συνεζητεῖτο ἡ ἐκλογή μου, οὔτε προσῆλθον κἄν εἰς τὴν Βουλήν.

§41ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδού!.... Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ἄλλο προηγούμενον, τοῦ κ. Σάκκη. Περὶ αὐτοῦ οὐδεμία ἔνστασις ἐγένετο, ἡ δὲ Βουλὴ δὲν ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ἄνευ ἐνστάσεως νὰ ἐξετάζῃ τὰς ἡλικίας. Ἀλλ’ ἐπικαλοῦνται καὶ ἓν ἄλλο, τὸ ὁποῖον τότε μόνον ἠδύναντο νὰ ἐπικαλεσθῶσιν ἐπικαίρως, ὅταν ἤθελον ὑποστηρίξει τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω ἐγώ. Ἐπικαλοῦνται, ὅτι πέρυσιν ἢ προπέρυσι, καίτοι ὁ κ. Ἀργασάρης Λομβάρδος ἀπεδεικνύετο διὰ ληξιαρχικῆς πράξεως, ὡς μὴ ἔχων συμπεπληρωμένον τὸ 30ὸν ἔτος, οὐχ ἧττον εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν μὲ τὸ ἔτσι θέλω. Ἡμεῖς τότε ὅλοι ὑπεστηρίζομεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσέλθῃ ὁ κ. Ἀργασάρης εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη ἐν τῇ αὐθαιρεσίᾳ, ἥτις τὴν ἐχαρακτήριζεν, εἰσηγήσατο εἰς τὴν τότε Βουλὴν τοιαύτην ἀπόφασιν, τοῦτο δὲν εἶναι λόγος νὰ μιμηθῶμεν καὶ ἡμεῖς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς ἐκείνης. Καὶ νομίζετε, ὅτι ὁ κ. Χατζηπέτρος θὰ ἐξετίθετο εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς 14 Ὀκτωβρίου, ἐὰν δὲν εἶχε τὴν πλήρη βεβαιότητα, ὅτι σήμερον θὰ ἦτο πάλιν Πρωθυπουργὸς ὁ κ. Τρικούπης μὲ τὴν πλειονοψηφίαν του, διὰ νὰ τὸν εἰσαγάγῃ, ὅπως εἰσήγαγε καὶ τὸν κ. Λομβάρδον; Θὰ θελήσητε λοιπὸν ὑμεῖς, Κύριοι, νὰ παρακολουθήσητε κατὰ γράμμα τὴν πλειοψηφίαν ἐκείνην; Δὲν τὸ πιστεύω. Εἶμαι λοιπὸν πεπεισμένος, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἡλικίαν τοῦ κ. Χατζηπέτρου, εἶναι ἤδη πλέον ἢ ἀποδεδειγμένον, ὅτι δὲν ἔχει τὸ 30ὸν ἔτος συμπεπληρωμένον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρὸ τοῦ ζητήματος τῆς ἡλικίας πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἐγκύρου ἢ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς, καὶ τοῦτο, διότι φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι εἰς καιρὸν νὰ ἐξετάζῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἡλικίαν ἑνὸς Βουλευτοῦ, πρὶν ἢ γένηται δεκτὸν, ὅτι ἐξελέγη νομίμως καὶ τῇ ἐλευθέρᾳ θελήσει τῶν ἐκλογέων.

§42Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀνακριβῶς ἐπεκαλέσθησαν τὸν κ. Φλογαΐτην, ὡς λέγοντα τὰ ἐναντία ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐγὼ εἶπον· ὁ κ. Φλογαΐτης τὰ αὐτὰ ὑποστηρίζει.

§43ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐὰν προταχθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἐγκύρου ἢ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς, τότε οὐδὲν ἔχω νὰ προσθέσω· ἐὰν ὅμως πρόκηται νὰ προτάξητε τὸ ζήτημα τῆς ἡλικίας, ζητῶ τὸν λόγον.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἐγκύρου ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς.

§45ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος ζητῶ τὸν λόγον. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, φρονῶ ὅτι, ὑποβληθείσης ἐνστάσεως ἀνηλικότητος ἑνὸς τῶν ἐκλεχθέντων Βουλευτῶν, πρέπει πρῶτον νὰ προκληθῇ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἐνστάσεως ταύτης, καὶ μετὰ ταῦτα περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς. Ἰδοὺ δὲ ἐν συντόμῳ οἱ λόγοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζω αὐτὴν τὴν γνώμην. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογήν, ἕνεκεν ἀκυροτήτων, καὶ πρόκειται νὰ γείνῃ νέα ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ, ὁ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν νόμος διατάσσει νὰ ἐνεργῆται ἡ ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ ἐντὸς προθεσμίας ἑνὸς μηνός. Ὅταν τοὐναντίον ἡ ἐκλογὴ ἀκυροῦται δι’ ἔλλειψιν προσόντων ἑνὸς τῶν Βουλευτῶν, τότε ἡ ἐκλογὴ ἐπαναλαμβάνεται ἐντὸς δύο μηνῶν. Ἡ διαφορὰ τῶν προθεσμιῶν προέρχεται ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι, ἐν περιπτώσει ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ἕνεκα ἐλλείψεως προσόντων, δύνανται ν’ ἀνακηρυχθῶσι καὶ ἕτεροι ἀκόμη ὑποψήφιοι, πρὸς ἀναπλήρωσιν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐθεωρήθη μὴ ἔχων τὰ προσόντα, ἵνα εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐνῷ τοὐναντίον ἐπὶ ἁπλῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς οὐδεὶς ἕτερος εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνακηρυχθῇ, καὶ ἡ ἐκλογὴ θὰ ἐπαναληφθῇ μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐμφανισθῆ ὑποψήφιοι εἰς τὴν πρώτην ἐκλογήν. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ ὁρίσωμεν ἀπὸ τοῦδε, ἐὰν ὑπάρχωσι τὰ προσόντα, ἵνα διαταχθῶσι τὰ δέοντα περὶ τῆς νέας ἐκλογῆς. Ἀλλὰ ἤθελεν εἶσθαι ματαιοπονία, νὰ διατάσσηται ἐπανάληψις τῆς ψηφοφορίας ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ εἶναι πεπεισμένη ἀπὸ τοῦδε,—καὶ ὑποθέτω ὅτι ὀλίγαι θὰ ὑπάρχωσιν ἀμφιβολίαι, —ὅτι ὁ κ. Χατζηπέτρος δὲν ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν· πρὸς τί τότε νὰ θέσωμεν τὸν τόπον εἰς νέαν ἐκλογήν; ἵνα ἐπανέλθῃ ἐνταῦθα ὁ κ. Χατζηπέτρος καὶ εἴπωμεν πρὸς αὐτόν: «ἐξελέγης μὲν τώρα νομίμως Βουλευτής, ἀλλὰ δὲν σὲ ἀναγνωρίζομεν, ὡς μὴ ἔχοντα τὰ προσόντα»; Ἰδοὺ οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ πρότασις περὶ τῶν προσόντων τοῦ κ. Χατζηπέτρου, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ κανονίσωμεν ἀσφαλῶς τὴν μέλλουσαν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα γνωρίζῃ αὕτη, ἐντὸς τίνος προθεσμίας ὀφείλει νὰ διατάξῃ τὴν νέαν ἐκλογήν: ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς, ἢ ἐντὸς δύο, ὅτε δύνανται καὶ ἕτεροι νὰ ἀνακηρυχθῶσιν ὑποψήφιοι;

§46ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Νομίζω ὅτι ἀκριβῶς αὐτοὶ οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτὴς συντελοῦσιν εἰς τὸ ἀντίθετον συμπέρασμα. Πῶς θέλετε, ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ περὶ τῶν προσόντων ἑνὸς Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἀκόμη Βουλευτὴς ἐνώπιον ἡμῶν; Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη εἶναι ἄκυρος ὡς πρός τινας δήμους, ἐκλείπουσι τὰ πρόσωπα, ὅταν δὲ ἐκλείπωσι τὰ πρόσωπα, πῶς θέλετε ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ, ὅτι τὸ πρόσωπον, περὶ οὗ ἤδη πρόκειται, δὲν ἔχει τὰ προσόντα, ἀφοῦ τὸ πρόσωπον αὐτὸ δὲν ὑφίσταται πλέον; Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, ἐὰν θὰ γείνῃ ἡ ἐκλογὴ μετὰ ἕνα ἢ δύο μῆνας, δὲν εἶναι σπουδαῖον· θὰ γείνῃ μετὰ ἕνα μῆνα ἡ ἐκλογὴ, διότι οὕτως ὁ νόμος ἐπιτάσσει, καὶ ἀφοῦ ἐπανέλθῃ, ἐὰν ἐπανέλθῃ, ὁ κ. Χατζηπέτρος νόμιμος βουλευτὴς κατὰ τὰ ἄλλα, τότε θὰ εἴπῃ ἡ Βουλὴ, ἐὰν ἔχῃ οὗτος τὰ προσόντα ἢ ὄχι. Τοῦτο νομίζω, ὅτι ἀκριβῶς συντελεῖ εἰς τὸ νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν, ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ τοῦ ἀκύρου τῆς ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογῆς, διότι ἄλλως θὰ κάμωμεν κἄτι τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ὅλως διόλου ἀσύνηθες, θὰ κάμωμεν, οὕτως εἰπεῖν, διπλῆν ἀκύρωσιν· διότι, ἀφοῦ ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν δήμων τινῶν, λόγῳ ἐπεμβάσεων, καὶ ἐξαγάγωμεν τοῦ Βουλευτηρίου τὸν κ. Χατζηπέτρον, θὰ προβῶμεν εἶτα εἰς νέαν ἀκύρωσιν, λόγῳ προσόντων προσώπου ἀνυπάρκτου πλέον ἐν τῇ Βουλῇ· θ’ ἀποκεφαλίσωμεν δηλαδὴ τεθνεῶτα!

§47ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ῥητῶς ἐνδεικνύει, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ ἐξ Ἀρκαδίας συναδέλφου δὲν εἶναι ἡ μᾶλλον ὀρθὴ, διότι τὸ ἄρθρον 5ον τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς λέγει (ἀναγινώσκει): «.... Ἡ συζήτησις γίνεται κατ’ ἀλφαβητικὴν τῶν ἐπαρχιῶν τάξιν, καὶ ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται περὶ τοῦ κύρους τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ τῶν προσόντων τῶν ἐκλεχθέντων.» Λοιπὸν καὶ κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἐνδείκνυται, ὅτι προηγεῖται τὸ κῦρος, ἕπεται δὲ ἡ ἐξέτασις τῶν προσόντων.

§48ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνόμιζον ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἤρξατο ν’ ἀναπτύσσῃ ὁ πρῶτον ἀγορεύσας Βουλευτὴς Ἀττικῆς, ἤθελον τὸν φέρει εἰς τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑποστηρίζω. Τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς ἐξαρτᾶται οὐ μόνον ἐκ τῆς τηρήσεως τῶν διατυπώσεων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ὑπάρξεως τῶν προσόντων τῶν ὑποψηφίων. Τὸ σύνολον ἁπάντων τούτων ἀποτελεῖ τὴν ἐκλογήν· ὥστε ἄκυρος εἶναι αὕτη καὶ ὅταν ὁ ὑποψήφιος δὲν ἔχῃ τὰ προσόντα, ἄκυρος εἶναι καὶ ὅταν ἡ ἐκλογὴ δὲν ἐνεργήθη νομίμως· ἑπομένως, ἢ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο παραδέχεται ἡ Βουλὴ, πάντοτε θὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἀκύρωσιν. Τώρα διατὶ ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὕπαρξιν τῶν προσόντων, πρὶν ἢ ἐξετάσῃ τὸ νόμιμον τῆς ἐκλογῆς; Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ Κανονισμοῦ, καθ’ ὅ ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται περὶ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν καὶ τῶν προσόντων, καὶ ὅπερ ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Λεβίδης, οὐδόλως ἐμποδίζει τοιαύτην ἐνέργειαν· διότι ὤφειλε νὰ ἀναφέρῃ ἀμφότερα, ἡ δὲ προηγουμένη μνεία νομίμου ἐνεργείας τῆς ἐκλογῆς δὲν καθιστᾷ ἀναγκαίαν τὴν προηγουμένην ὁριστικὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, ἀλλ’ ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίζῃ κατὰ τὰς ἀναφυομένας περὶ τοῦ ἑνὸς εἴτε περὶ τοῦ ἄλλου ἀντιῤῥήσεις. Τοῦτο ὑποστηρίζεται καὶ ἐκ τῶν ἐπερχομένων ἀποτελεσμάτων· διότι, ἐὰν ἡ ἐκλογὴ ἀκυρωθῇ ἕνεκα ἐλλείψεως τῶν προσόντων τοῦ ὑποψηφίου, ἡ περαιτέρω πορεία τῆς Βουλῆς εἶναι ὡρισμένη καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς δυσκολίας. Θὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ἦναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογὴ διὰ τοὺς ἄλλους, καὶ ἄν μὲν ἦναι ἔγκυρος διὰ τοὺς ἄλλους, θὰ ἀκυρωθῇ διὰ μόνον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὰ προσόντα, ὅτε θὰ γείνῃ ἐντὸς δύο μηνῶν νέα ἐκλογὴ, καθ’ ἣν θ’ ἀνακηρυχθῶσι καὶ ἄλλοι ὑποψήφιοι. Ἐὰν ὅμως ἀποφανθῇ, ὅτι καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους εἶναι ἄκυρος ἡ ἐκλογὴ, θὰ γείνῃ πάλιν νέα ἐκλογὴ, ἀλλὰ καὶ πάλιν μετὰ δύο μῆνας, ἵνα συγχρόνως ἔχωσι τὸ δικαίωμα καὶ ἄλλοι ν’ ἀνακηρυχθῶσιν ὑποψήφιοι, ἀντὶ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ὁριστικῶς ἀναγνωρίζεται ὡς μὴ ἔχων τὰ προσόντα τοῦ Βουλευτοῦ. Ἡ ὀρθότης τῆς γνώμης ταύτης προκύπτει σαφέστερον, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι εἷς εἶναι ὁ ἐπιτυχὼν Βουλευτὴς, καὶ προτείνεται ἡ ἀκυρότης τῆς ἐκλογῆς καὶ λόγῳ διατυπώσεων καὶ λόγῳ ἐλλείψεως προσόντων. Ἐὰν ἡ Βουλὴ, χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὕπαρξιν τῶν προσόντων, ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν, ὡς μὴ νομίμως ἐνεργηθεῖσαν, ὁ ἐπιτυχὼν θὰ ὑποβληθῇ εἰς μίαν νέαν ἐκλογὴν, καὶ ἂν ἐπιτύχῃ καὶ ἐπανέλθῃ ὡς Βουλευτὴς, δυνάμεθα νὰ τῷ εἴπωμεν νὰ ἐξέλθῃ τοῦ Βουλευτιρίου, ὡς μὴ ἔχων τὰ προσόντα. Ὀρθῶς δύναται νὰ παραπονεθῇ, διότι δὲν ἐλάβομεν τὴν ἀπόφασιν ταύτην κατὰ τὴν πρώτην ἐμφάνισίν του. Δύναται δὲ νὰ παραπονεθῇ καὶ ὁ λαὸς τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας, καλούμενος εἰς νέαν ἐκλογήν. Ἡ μόνη λοιπὸν ὀρθὴ γνώμη εἶναι, ὅτι συγχρόνως πρέπει νὰ λύωνται τό τε ζήτημα τῆς νομίμου ἐνεργείας τῆς ἐκλογῆς καὶ τὸ τῆς ὑπάρξεως τῶν προσόντων, διότι τότε θέλει κανονισθῆ νομίμως καὶ ὁμαλῶς ἡ περαιτέρω πορεία καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς.

§49ΛΕΒΙΔΗΣ. Πῶς θέλει ἐξετάσει ἡ Βουλὴ, ἐάν τις Βουλευτὴς ἔχῃ τὰ προσόντα, χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ ἐκλογή; Ἤθελεν εἶσθαι πρωθύστερον τοῦτο.

§50ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐκλογὴ ὑπάρχει.

§51ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐκλογὴ δὲν ὑπάρχει, εἰμὴ ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς, ὁπότε ἐρωτᾶται: «ὁ ἐπιτυχὼν Βουλευτὴς ἔχει ἢ δὲν ἔχει τὰ προσόντα;» Τοῦτο ὑποδεικνύει ἡ λογικὴ, τοῦτο ἐπεκράτησεν εἰς τὴν πρακτικὴν τοῦ Κοινοβουλίου ἐπὶ δεκαετίαν, ἀφ’ ὅτου ἡμεῖς παρακαθήμεθα ἐνταῦθα, τοῦτο δὲ ἐνδεικνύει καὶ τὸ γράμμα τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι τυχαία ἡ ἔκφρασις τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὅταν οὗτος τάσσῃ πρῶτον τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς, κατόπιν δὲ τὴν ὕπαρξιν τῶν προσόντων. Νομίζω δὲ, ὅτι τοῦτο εἶναι καὶ τὸ λογικὸν καὶ τὸ πρακτικῶς ὀρθόν. Διότι, ὑποθέσατε ὅτι γίνεται ἡ συζήτησις καὶ τίθεται εἰς ψηφοφορίαν, ἐὰν ὑπάρχωσιν ἢ οὒ τὰ προσόντα, καὶ ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται, ὅτι ὑπάρχουσι τὰ προσόντα, κατόπιν δὲ, ἀφοῦ εὑρεθῇ ὅτι ὑπάρχουσι τὰ προσόντα, ἔρχεται ἡ Βουλὴ καὶ ἀκυροῖ τὴν ἐκλογήν. Δὲν ἐματαιοπονήσεν; Ἔχομεν ἆρά γε τοσοῦτον καιρὸν ἐνταῦθα, ὥστε νὰ ματαιοπονῶμεν; Νομίζω ὅτι εἶναι τοσοῦτον σαφὲς τὸ πρᾶγμα, καὶ τοσοῦτον ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν οὕτως ἡ Βουλὴ ἔπραξεν, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται νὰ πράξωμεν ἄλλως.

§52ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐμπρὸς, κύριε Πρόεδρε.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον τίθεται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, εἶναι, ἐὰν ἐγκρίνῃ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἐκλεγέντων βουλευτῶν τοῦ νομοῦ Τρικκάλων κ. κ. Σωτηρίου Χατζηγάκη, Δημητρίου Τερτίπη, Βασιλείου Ἀζᾶ, Ἀποστόλου Βασαρδάνη καὶ Σπυρίδωνος Γεωργοπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς εἰρημένους Χατζηγάκην, Τερτίπην, Ἀζᾶν, Βασιαρδάνην καὶ Γεωργόπουλον, ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα. Ἔχομεν ἤδη διαφόρους προτάσεις τοῦ τμήματος, περὶ ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς καὶ περὶ ἄλλων, ἀλλὰ προηγεῖται ἡ πρότασις περὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς τῶν τριῶν βουλευτῶν κ. κ. Καζαμπάκα, Ζωγλοπίτου καὶ Χατζηπέτρου. Ἐνταῦθα ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, ἐὰν πρέπῃ νὰ προηγηθῇ τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Χατζηπέτρου λόγῳ ἐλλείψεως προσόντων. (Διάλογοι).

§54ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προηγηθῇ ἡ περὶ ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς πρότασις, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἀπωτέρα.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς θὰ σταλῇ ἐπιτροπή, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς; (Διάλογοι).

§56ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ παραδεχθῶμεν τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς διὰ τοὺς τρεῖς, νὰ ἐπανέλθωμεν ὕστερον καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι ἄκυρος διὰ τὸν ἕνα; Δὲν εἶναι λογικὸν τοῦτο. (Θόρυβος).

§57ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος καὶ ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ μέλη, τότε ἔρχεται τὸ ζήτημα, ἐὰν ἔχουν τὰ προσόντα. (Διάλογοι).

§58Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἂς σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι εἰς τὴν ἀπόφασίν της ἡ Βουλὴ δὲν συμπεριλαμβάνει καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐνηλικιότητος ἢ μὴ τοῦ κ. Χατζηπέτρου.

§59ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, τί θέλει νὰ προταχθῇ.

§60ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν δύναται νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§61ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς εἴπετε, κύριε Πρόεδρε,—καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ὀρθὸν,—νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν πρέπῃ νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου ἢ ὄχι· ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρωτίστως καθῆκον ἔχει ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ κ. Χατζηπέτρος ἢ ὄχι νὰ θέσῃ κάλπην, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἐξ Ἀρκαδίας κ. Βουλευτοῦ.

§62ΑΣΗΜ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ἄρθρου 5ου τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, τῆς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ γενομένης, ἡ ἐντύπωσις, ἡ παραχθεῖσα τουλάχιστον εἰς ἐμὲ, ἦτο, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐδέχθη, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ τὸ ζήτημα τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, κατόπιν δὲ τὸ περὶ προσόντων τοῦ κ. Χατζηπέτρου. Δυστυχῶς, κύριε Πρόεδρε, ὑμεῖς ἐγείνατε παραίτιος τῆς νεωτέρας ταύτης συζητήσεως ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν καὶ ἀντίληψιν, εἶχεν ἐξαντληθῆ. Φρονῶ ὅτι δὲν δύνασθε νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύει ὁ Κανονισμὸς· ὁ δὲ Κανονισμὸς τί σᾶς λέγει ἐν ἄρθρῳ 5; ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Λεβίδης σᾶς εἶπε καὶ ἐγὼ ὑπέμνησα. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα περὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς, κατόπιν δὲ τὸ περὶ τῶν προσόντων τοῦ κ. Χατζηπέτρου.

§63ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία εἶναι ἡ ἑρμηνεία τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ ποῖον ζήτημα πρέπει νὰ προηγηθῇ εἰς ψηφοφορίαν, ἅμα ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις, δὲν δύναται νὰ τὸ ἀποφασίσῃ πλέον ὁ Πρόεδρος, θὰ τὸ ἀποφασίσῃ ὁλόκληρος ἡ Βουλή. Ὀφείλετε λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν, ποίαν πρότασιν πρέπει νὰ ψηφίσωμεν πρῶτον, τὴν ἐμήν, ἢ τὴν περὶ ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς, τὴν ὁποίαν οἱ ἄλλοι ὑποστηρίζουσιν.

§64ΤΙΝΕΣ. Αὐτὸ, κύριε Πρόεδρε. (Θόρυβος).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν, ποία ἐκ τῶν δύο προτάσεων θέλει νὰ προηγηθῇ εἰς ψηφοφορίαν; ἡ μία πρότασις εἶναι ἡ τῆς ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς τῶν τριῶν βουλευτῶν κ. κ. Καζαμπάκα, Ζωγλοπίτου καὶ Χατζηπέτρου, καὶ ἡ ἑτέρα, ἡ τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, τοῦ νὰ προηγηθῇ τὸ ζήτημα, ἐὰν ὁ κ. Χατζηπέτρος ἔχῃ τὰ προσόντα τοῦ νόμου, διὰ νὰ ἐκλεχθῇ βουλευτής. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προηγηθῇ ἡ τελευταία αὕτη πρότασις τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τίθεται τώρα εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τῶν κ. κ. Καζαμπάκα, Ζωγλοπίτου καὶ Χατζηπέτρου. (Διάλογοι).

§66Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς θέτετε τὸ ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, τὸ θέτετε γενικὸν, δηλ. ζητεῖτε ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφανθῇ περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς τριῶν Βουλευτῶν δι’ ὅλον τὸν νομόν· ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ πόρισμα τῆς συζητήσεως τοῦτο. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προσδιορίσητε τοὺς δήμους, τῶν ὁποίων ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι γενική.

§68ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§69ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ τμήματος σημειοῦνται ἀκριβέστατα οἱ δῆμοι, τοὺς ὁποίους προσβάλλομεν· εἶναι δὲ οἱ ἑξῆς· ὁ δῆμος Αἰγινίου τῆς Καλαμπάκας, οἱ δῆμοι Κοθωνίων, Φαρκαδῶνος καὶ Παραληθαίων τῶν Τρικκάλων, καὶ οἱ δῆμοι Γόμφων καὶ Ἰθώμης μετὰ τοῦ δευτέρου τμήματος τοῦ δήμου Ἀργιθέας τῆς Καρδίτσης. Πρὸς εὐκολίαν ὅμως τῆς Βουλῆς καὶ πρὸς εὐκολίαν μᾶλλον τοῦ κόσμου, συναινοῦμεν νὰ ἀφαιρεθῶσιν οἱ δῆμοι Ἀργιθέας καὶ Γόμφων. (Θόρυβος).

§70ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν θὰ ψηφίσωμεν, κύριε Πρόεδρε, πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ τμήματος θὰ ψηφίσωμεν. (Διάλογοι).

§71ΤΙΝΕΣ. Τί κάμνετε, κύριε Πρόεδρε;

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Αἰγινίου τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας ὡς πρὸς τοὺς τρεῖς βουλευτὰς κ. κ. Καζαμπάκαν, Ζωγλοπίτην καὶ Χατζηπέτρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κοθωνίων ὡς πρὸς τοὺς μνησθέντας τρεῖς Βουλευτὰς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Θόρυβος).

§73ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία διὰ τὸν τελευταῖον δῆμον, κύριε Πρόεδρε. (Θόρυβος).

§74ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι τοῦδε ἠκυρώθησαν δύο δῆμοι.

§75Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἷς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ὑπέβαλε πρότασιν νὰ γείνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως περὶ τοῦ κύρους ἢ τῆς ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς τοῦ δευτέρου δήμου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην, διότι ἀμφέβαλλεν, ἐὰν ἡ πλειοψηφία ἀπεφήνατο ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως, καὶ ἐὰν ἡμεῖς ἐπεθυμοῦμεν ν’ ἀποφύγωμεν νὰ ἐκτελέσωμεν τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ἐπειδὴ, ἐὰν δὲν συνετρέχομεν αὐτὸν, ὅπως γένηται ψηφοφορία κατ’ ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ἐνδεχόμενον ἦτο νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ καθ’ ὃν χρόνον ψηφίζει περὶ τοῦ κύρους ἢ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς, διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ζητήσητε τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κοθωνίων ὡς πρὸς τοὺς ἐπιτυχόντας βουλευτὰς κκ. Κωνστ. Χατζηπέτρον, Ἀθ. Καζαμπάκαν καὶ Κ. Ζωγλοπίτην λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κκ. Μαυροκεφάλου καὶ Φορέστη, ὡς ψηφολεκτῶν, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 85. Ἐκ τούτων 65 εἶπον Ναί, 5 εἶπον Ὄχι, καὶ 15 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἄκυρον καὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κοθωνίων ὡς πρὸς τοὺς ἐπιτυχόντας βουλευτὰς κκ. Κ. Χατζηπέτρον, Ἀθ. Καζαμπάκαν καὶ Κ. Ζωγλοπίτην. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Παραληθαίων ὡς πρὸς τοὺς αὐτοὺς Βουλευτὰς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν δήμων Γόμφων, Ἰθώμης καὶ Φαρκαδῶνος, δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑκάστου δήμου ψηφοφορίας, ὡς πρὸς τοὺς αὐτοὺς Βουλευτάς).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ἤδη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τῶν λοιπῶν δήμων τοῦ νομοῦ Τρικκάλων ὡς πρὸς τοὺς ἐπιτυχόντας βουλευτὰς Χατζηπέτρον, Καζαμπάκαν καὶ Ζωγλοπίτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§79ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἤδη, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν περὶ τῶν προσόντων ὡς πρὸς τὸν κ. Χατζηπέτρον.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἠκυρώθη ἡ ἐκλογὴ, δὲν ὑπάρχει ζήτημα.

§81ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα περὶ τῶν προσόντων τοῦ κ. Χατζηπέτρου· ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ πράξῃ ἄλλως.

§82Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἐντελῶς διακεκριμένον ἀπὸ τὸ ζήτημα περὶ τῶν προσόντων τοῦ ἐκλεχθέντος· ἑπομένως αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, αἱ μέχρι τοῦδε γενόμεναι, δὲν προεδίκασαν τὸ ζήτημα περὶ προσόντων, τὸ ὁποῖον μένει ἐκκρεμές. Δὲν ἔχω γνώμην, ἐὰν πρέπῃ νὰ ψηφοφορηθῇ ἢ ὄχι, ἀλλὰ θέλω νὰ δηλώσω, ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς, τὸν ὁποῖον ὁ ἐξ Ἄνδρου κ. Βουλευτὴς ὑπέβαλε, δὲν εἶναι ἀκριβὴς, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς δὲν περιέχουσι τὴν γνώμην ταύτην.

§83ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν γνώμην ταύτην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος δὲν ἔχω λόγον νὰ ἐπιμένω.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐκλογὴν Ὕδρας. (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος, καὶ γίνεται δεκτὸν δι’ ἀναστάσεως τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, ἀνακηρύσσονται δὲ νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κκ. Ν. Μ. Τσαμαδὸς καὶ Θ. Γκίκας, ἔχοντες τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος. (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος). Ὁ κ. εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος ἔχει τὸν λόγον.

§86ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐπεβλήθη εἰς ἐμὲ τὸ ὀχληρὸν καθῆκον τοῦ εἰσηγητοῦ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος. Καὶ λέγω ὀχληρὸν, διότι ὁ εἰσηγητὴς εἶναι ἠναγκασμένος νὰ ἐκφέρῃ γνώμην καὶ δώσῃ πληροφορίας περὶ προσώπων, ὀχληρὸν ἔτι, διότι ἡ εὐρεῖα περιφέρεια ἐπεσώρευσε τοσαύτην ἐργασίαν εἰς τοὺς εἰσηγητὰς τῶν τμημάτων τῆς Βουλῆς, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῶσιν ὅλα τὰ γεγονότα ἑκάστου νομοῦ. Εἰς τὸν νομὸν τοῦτον ἐπαρουσιάσθη ἰδιάζον τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπαρουσιάσθη ἀλλαχοῦ· εἰς ἄλλους νομοὺς ἐμάχοντο τὰ ἄτομα μεταξύ των, οἱ συνδυασμοὶ, ἐδῶ δὲ δυστυχῶς αἱ ἀρχαὶ τοῦ νομοῦ ὕψωσαν σημαίαν καὶ ἐνήργουν ὑπὲρ τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ μὲ τοιαύτην ἀφοβίαν καὶ περιφρόνησιν τῶν νόμων, ὥστε καταντᾷ ἀπίστευτος. Τὸ τμῆμα ἤκουσε τοὺς ἐνισταμένους ἐπὶ δύο ἡμέρας, καὶ ἐπείσθη, ὅτι αἱ ἐνστάσεις αὐτῶν εἶναι ἀληθεῖς. Ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψει τὰ διάφορα ἐπίσημα ἔγγραφα, θὰ πεισθῇ, ὅτι ἐκεῖ ἡ ἐκλογὴ ἐνηργήθη ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων καὶ οὐχὶ τοῦ λαοῦ. Αἱ κυριώτεραι ἐνστάσεις περιστρέφονται εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἐνεργείας καὶ τοὺς διορισμοὺς τῶν ὑπαλλήλων, τοὺς προβιβασμοὺς, τὰς παύσεις καὶ μεταθέσεις καὶ τὴν ἀπροκάλυπτον ἐνέργειαν τοῦ Νομάρχου· πάντα ταῦτα ἀποδεικνύονται δι’ ἐγγράφων. Ἡ σπουδαιοτέρα ὅμως ἔνστασις εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὴν ἐπαρχίαν Δωρίδος, εἰς τὴν ὁποίαν ἐγένοντο παραχωρήσεις λειβαδίων μεγάλης ἐκτάσεως· τοῦτο δ’ ἔχει μεγάλην σημασίαν διὰ τόπον ποιμενικόν. Ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀπεστάλη εἰς τὸ τμῆμα κατάλογος, ἐμφαίνων τὴν ἐν γένει παραχώρησιν τῶν λειβαδίων πρὸς τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας Δωρίδος· 53 δὲ πράξεις εἶναι ἀναγεγραμμέναι εἰς αὐτὸν τὸν κατάλογον. Αἱ πράξεις αὗται ἐμφαίνουσι τὴν πολυτέλειαν τὴν ὑπαλληλικήν....

§87ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Παρεχωροῦντο ἄνευ ἀνταλλάγματος;

§88ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ εἶναι τὸ μέγα μυστήριον, τὸ ὁποῖον ἔπεισε τὸ τμῆμα, ὅτι τὸ ἀντάλλαγμα ἦτο ἡ ὑπεροχὴ τῶν ψήφων, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπείσθημεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ὡς πρὸς τὴν ἐπαρχίαν Δωρίδος πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ. Εἶχον δὲ περατωθῆ αἱ πράξεις ἅπασαι κατὰ τὸν Ἰούνιον, καὶ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἐπαρουσιάσθησαν δύο ἀναφοραί....

§89Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ προσέλθωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ οὔτε ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι συζητοῦμεν μὴ ὄντες ἐν ἀπαρτίᾳ.

§90ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αἴσθησιν μεγάλην ἔκαμον αἱ ἀναφοραὶ τῶν κατοίκων τῶν κοινοτήτων Μαλανδρίου καὶ Καρούτσας. Αὗται εἶχον τὸ κατεπεῖγον, ὡς νὰ ἐπρόκειτο περὶ εἰσβολῆς ἀλλοφύλων, καὶ ἐνῷ τὴν 19 Σεπτεμβρίου συνετάσσοντο αἱ ἀναφοραὶ εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, εἰς τὰς 22 Σεπτεμβρίου ἡ Κυβέρνησις ἀπέστελλεν αὐτὰς πρὸς τοὺς οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους της καὶ διέτασσε νὰ παραχωρηθῶσι πλέον τῶν 15 χιλιάδων στρεμμάτων ἐθνικῶν λειβαδίων· ὅπερ καὶ ἐγένετο.

§91ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κύριε εἰσηγητὰ, αἱ γνωμοδοτήσεις αὗται ἐπραγματοποιήθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου;

§92ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ δὲν ἐπρόφθασαν νὰ συνταχθῶσι τὰ ἔγγραφα τῆς παραχωρήσεως, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔπεσεν. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων αὐτὰ τὰ ἔγγραφα τὰ ἐπίσημα ἀποδεικνύουσι μίαν κατάχρησιν κυβερνητικὴν, ἡ ὁποία δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ μικρὰν ἐπίδρασιν εἰς ὅλον τὸν ποιμενικὸν λαὸν τῆς Δωρίδος, καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ τμῆμα ἐπείσθη, ὅτι οἱ ἐκλογεῖς δὲν ἔμειναν κύριοι τοῦ ἑαυτοῦ των ἀπὸ τοὺς πειρασμοὺς τοὺς κυβερνητικούς, καὶ ἐντεῦθεν τὸ τμῆμα ἐκφέρει τὴν γνώμην νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ αὕτη ὡς πρὸς τοὺς τότε ὑπουργικοὺς ὑπουργικοὺς ὑποψηφίους.

§93ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Ἡ πλειοψηφία, ὄχι τὸ τμῆμα.

§94ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δεύτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον προτείνεται ἡ ἀκύρωσις τῶν τεσσάρων δήμων τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος εἶναι ὁ ἑξῆς. Ὁ τότε Νομάρχης Προβελέγγιος, διότι ὁ τόπος ἐκεῖνος ἐδιψοῦσε ἀπὸ δικαιοσύνην, ὡς πολλὰ δυστυχῶς μέρη τῆς πατρίδος μας, ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς ἀρχῆς του, τηλεγραφεῖ εἰς τρεῖς ἢ τέσσαρας Δημάρχους, καὶ τὴν μὲν πρώτην ἡμέραν ἀναγγέλλει εἰς αὐτοὺς, ὅτι ἀπεφασίσθη ἡ σύστασις Εἰρηνοδικείων εἰς τοὺς δήμους των, τὴν δὲ ἐπιοῦσαν, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ συστηθῶσι ταῦτα. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐθεώρησε τὴν πρᾶξιν αὐτήν, τὴν ἐπίσημον, τοῦ Νομάρχου ὡς ἐπηρέασιν κυρίως εἰς τοὺς τέσσαρας αὐτοὺς δήμους. Ἐπὶ τέλους δὲν θ’ ἀφήσω ἀπαρατήρητον καὶ τὴν πρᾶξιν τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Εἷς Δήμαρχος, ὁ τῆς Νέας Μιζέλης, ἔχων προσωπικοὺς λόγους πρός τινα τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, ἐτηλεγράφησεν εἰς τὸν Νομάρχην, ὅτι ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος πρέπει νὰ ἀντικατασταθῇ. Ὁ Ἄρειος Πάγος δυστυχῶς — καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὴν περίστασιν ταύτην — συνέρχεται ἐν ὁλομελείᾳ καὶ χωρὶς νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, κηρύττει τὸν κύριον αὐτὸν πεπαυμένον τῶν δικαστικῶν του, οὕτως εἰπεῖν, καθηκόντων, καὶ τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς κοινοποιεῖται εἰς αὐτὸν ἡ ἀνάκλησις τοῦ διορισμοῦ του, καὶ μένει τὸ τμῆμα ἐκεῖνο ἐντελῶς ἄνευ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου. Ἐννοεῖτε λοιπὸν, τί ἔλαβε χώραν ἐκεῖ. Οἱ λόγοι αὐτοὶ ἔπεισαν τὸ τμῆμα, ὅτι πρέπει καὶ ὡς πρὸς τοὺς τέσσαρας αὐτοὺς δήμους νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογή.

§95Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ λέγετε τὸ τμῆμα, ἀλλὰ μέλη τοῦ τμήματος.

§96ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κακὴ ἔκφρασις· μὲ συγχωρεῖτε. Ἔπεισαν ἐμὲ, τὸν πρόεδρον καὶ δύο ἕτερα μέλη τοῦ τμήματος. Ἀπαρατήρητος δὲν πρέπει νὰ μείνῃ καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ ἐπόπτου. Ὁ ἐπόπτης οὗτος, ὁ κ. Πετρουτσόπουλος, ἐφέτης, ἐκθέτει πράγματα, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν τιμῶσι τὸν τόπον ἐκεῖνον καὶ ἰδίως τοὺς ὑπαλλήλους, καὶ καταγγέλλει ῥητὰς πράξεις, ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐν Λαμίᾳ διαμένων, καὶ ἐγὼ ἐν πολλοῖς ἀντελήφθην καὶ παρὰ διαφόρων προφορικῶς μοὶ κατηγγέλθη, ὅτι ἔνιοι τῶν δημοσίων καὶ δημοτικῶν λειτουργῶν τοῦ Κράτους, καὶ ἰδίως οἱ Θεμιστοκλῆς Λάζος δήμαρχος, Στέφανος Μπαλτόπουλος ἀστυνόμος, Παναγιώτης Παναγιωτίδης γυμνασιάρχης, Λεωνίδας Ρούκης σχολάρχης, Γεώργιος Ρέντζος καθηγητής, κλπ. φέροντες διακριτικὰ σημεῖα ἐπὶ τοῦ στήθους, καὶ μάλιστα ἐκεῖνο τῶν ὑποψηφίων τῆς Κυβερνήσεως, περιήρχοντο τὴν πόλιν, συναγελαζόμενοι μετὰ τῶν ἐκλογέων, οὓς προσεπάθουν νὰ παραπείσωσιν, ὅπως ψηφοφορήσωσι τοὺς ὑποψηφίους τῆς Κυβερνήσεως.» Τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν, διότι φρονοῦμεν, ὅτι τοιοῦτοι ὑπάλληλοι πρέπει νὰ τιμωρηθῶσι παραδειγματικῶς· διότι ὁ ὑπάλληλος ἔχει ἄλλην ἀποστολήν, οὐχὶ ἐκλογικήν. Αὐτὰ, Κύριοι, εἶναι ἐν συντομίᾳ, ὅσα ἔλαβον χώραν ἐν τῷ νομῷ ἐκείνῳ, καὶ αἱ γνῶμαι τῶν μελῶν τοῦ τμήματος εἶναι κατακεχωρημέναι ἐν τῇ ἐκθέσει· ἡ ἐμὴ δὲ γνώμη εἶναι, ὅτι ὁλόκληρος ἡ ἐπαρχία Δωρίδος καὶ τέσσαρες δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος πρέπει νὰ ἀκυρωθῶσιν ὡς πρὸς τοὺς ἐπιτυχόντας ὑπουργικοὺς τότε ὑποψηφίους.

§97ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἑκατὸν εἴκοσιν ὑπαξιωματικοὶ ἐντόπιοι ἐξεπέμφθησαν τηλεγραφικῶς εἰς ὅλους τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας· ὅλοι οἱ ἐπόπται οἱ στρατιωτικοὶ καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἦσαν ἐπίσης ἐντόπιοι, ἐναντίον τοῦ νόμου.

§98ΜΑΡΛΑΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἡ ἐνεργήσασα τὰς ἐκλογὰς τῆς 14 Ὀκτωβρίου, μετῆλθε πᾶν μέσον πρὸς ἐπηρεασμὸν τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ὑπὲρ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ διοχέτευσιν αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν φίλων τῆς ὑποψηφίων. Τὰ καθ’ ἑκάστην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκτραγῳδούμενα ὡς λαβόντα χώραν ὄργια ἐκλογικὰ πείθουσι πάντας ἡμᾶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη μετῆλθε πᾶν ἔκνομον μέσον πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἑαυτῆς ὑποψηφίων. Δὲν ὑπάρχει νομὸς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ νὰ ἐπιδείξῃ πλείστας ὅσας παρανομίας τῆς πεσούσης Κυβερνήσεως· ὑπὸ τοιαύτην δὲ ἔποψιν τοῦ ζητήματος ἐξεταζομένου, ὁ νομὸς τῆς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κατέχει τὴν πρώτην βαθμίδα, εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, τὸ ἐπιστέγασμα ὅλων τῶν ἐκλογικῶν παρανομιῶν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως· καὶ πολὺ εὐλόγως· διότι ἐν τῷ νομῷ ἐκείνῳ πολιτεύονται φίλτατα πρόσωπα τοῦ κ. Τρικούπη, πολιτεύεται πλὴν τῶν ἄλλων ὁ κ. Λιδωρίκης, ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ enfant gâté τῆς τρικουπικῆς μερίδος, καὶ ὁ πολὺς κ. Ἀνάργυρος Σιμόπουλος, δηλονότι πρόσωπα τοιαῦτα, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἡ πρώην Κυβέρνησις ἠδύνατο τὰ πάντα ν’ ἀποτολμήσῃ καὶ τὰ ἀπετόλμησε. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ὁ νομὸς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ τοσαύτας παρανομίας, ὅσας οὐδεὶς ἄλλος νομὸς τοῦ Κράτους. Καὶ πρῶτον ἡ Κυβέρνησις Τρικούπη ἐπιμελῶς ἐπεσώρευσεν ὅλους τοὺς ἐκ τοῦ νομοῦ ἐκείνου καταγομένους καὶ ἐγκατεστημένους ἐν αὐτῷ στρατιωτικούς, καὶ τοὺς ἐτοποθέτησεν εἰς τὰ διάφορα μέρη τοῦ νομοῦ, τὰ πλέον ἐπίκαιρα· οὗτοι δὲ εἶναι πλέον τῶν 90 ἀξιωματικοὶ καὶ 120 ὑπαξιωματικοί· παρὰ δὲ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ΦΜʹ νόμου τῆς 11 Νοεμβρίου 1885, κατὰ τὸ ὁποῖον: «αʹ) ἀπαγορεύεται νὰ διορισθῇ τις ἢ νὰ διατελῇ δημόσιος ὑπάλληλος εἰς τὰς κάτωθι σημειουμένας θέσεις ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἐξ ἧς κατάγεται ἢ ἐξ ἧς ἔλαβε σύζυγον..... γʹ) διοικητὴς καὶ ὑποδιοικητὴς τῶν ταγμάτων, φρούραρχος, διοικητὴς μονίμων ἢ προσωρινῶν σταθμῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων κατὰ τὰς ἐκλογάς... Ἐν περιπτώσει ἐκλογῶν ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη ἐπεκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν....», ἡ Κυβέρνησις ἐτοποθέτησεν ὡς στρατιωτικὸν ἐπόπτην κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 14ης Ὀκτωβρίου, εἰς μὲν τὴν ἐπαρχίαν Παρνασσίδος τὸν λοχαγὸν Πετρόπουλον, καταγόμενον ἐκ Λιδωρικίου καὶ ἔχοντα ἀπείρους συγγενεῖς ἐκεῖ, εἰς δὲ τὴν ἐπαρχίαν Δωρίδος τὸν ὑπολοχαγὸν Γαλανὸν, τυγχάνοντα γαμβρὸν ἐπὶ θυγατρὶ τοῦ ἐν Ἀμφίσσῃ ἀντιπροσώπου τοῦ κ. Σιμοπούλου, συνδεόμενον ἱκανῶς διὰ συγγενείας ἐν Παρνασσίδι, ὑπαξιωματικοὶ δὲ πλέον τῶν 100 ἦσαν ἐπὶ κεφαλῆς στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων διεσπαρμένοι εἰς τὰ διάφορα τμήματα τοῦ νομοῦ. Ὑπάρχουν παραστατικοὶ κατάλογοι ἐν τῇ δικογραφίᾳ, ἐκ τῶν ὁποίων ἐμφαίνονται τὰ ὀνόματα καὶ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν στρατιωτῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἕνα μῆνα πρὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς ἐχορήγησε παρανόμως ἀδείας εἰς ὅλους σχεδὸν τοὺς ἀξιωματικούς, ἵνα μεταβῶσιν εἰς τὰς ἰδιαιτέρας των πατρίδας καὶ ἐργασθῶσιν ὑπὲρ τῶν ὑποψηφίων τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ ἀποσπάσματα ἠκολούθουν καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τοῦ νομοῦ τοὺς ὑποψηφίους τῆς Κυβερνήσεως. Ἅπαντες δὲ ἐν γένει οἱ στρατιωτικοὶ ἦσαν ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτῶν, καὶ μόνον οἱ ἀντιπολιτευόμενοι ὑποψήφιοι ἐγύριζον μόνοι των, ἄνευ συνοδίας τινός. Καὶ ὅλοι οἱ στρατιωτικοὶ αὐτοὶ ἠναγκάσθησαν νὰ ὑποστηρίξωσι τοὺς ὑποψηφίους τῆς Κυβερνήσεως, διότι οὗτοι ἀπήτησαν παρ’ αὐτῶν τοῦτο, ἀπειλοῦντες ὅτι, ἐάν οὕτω πως δὲν συμπεριφερθῶσιν εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἤθελον τοὺς ἐκτοπίσει· καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὁ γνωστὸς ἥρως τῶν μεθοριακῶν, ὁ ἀξιωματικὸς Γλαταγάνας, ὁ ὁποῖος δὲν ἠθέλησε νὰ ὑπακούσῃ εἰς τοιαύτην ἀξίωσιν παράλογον, καὶ ἐκ Λαμίας τὸν ἔστειλαν τηλεγραφικῶς εἰς τὸ Ναύπλιον. Ἀλλὰ τοὺς στρατιωτικοὺς ὑπερηκόντισαν οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι, οἱ οἰκονομικοί, οἱ διοικητικοί, οἱ διδάσκαλοι καὶ ὅλος ὁ κύκλος τῶν ὑπαλλήλων, καὶ πρώτιστος πάντων ὁ κ. Νομάρχης, ὁ ὁποῖος ἡγεῖτο διαδηλώσεων, ὁ ὁποῖος ἐκ τοῦ ἐξώστου του ἀπήγγελλε λόγους εἰς τοὺς διαδηλωτὰς καὶ ηὐχαρίστει τὸν λαὸν, διότι ἐξεδήλου τὸ φρόνημά του ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων· ἀνήρτησε σημαίαν ἐπὶ τοῦ καταστήματος τοῦ Νομαρχείου, καὶ παρεχώρησεν αὐτὸ εἰς τοὺς ὑποψηφίους τοὺς ὑπουργικοὺς, καὶ ἦτο ἐκεῖ τὸ ἐντευκτήριον ὅλων τῶν φίλων τῆς μερίδος ἐκείνης· ὁ Νομάρχης, ὁ ὁποῖος ἐξῆλθεν, ὡς ἠκούσατε ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν τοῦ τμήματος, μὲ ἕν τηλεγράφημα πρὸς τοὺς Δημάρχους τῶν ἀνατολικῶν δήμων Φθιώτιδος, καὶ τοῖς εἶπε ψευδῶς, ὅτι συνέστη καὶ τρίτον Εἰρηνοδικεῖον ἐκεῖ· ὁ Νομάρχης, ὁ ὁποῖος ἐξηνάγκασε τοὺς ἐκ Καλυβίων ἐκλογεῖς νὰ ψηφίσουν τὴν τρικουπικὴν μερίδα· εἰς τὰς τοιαύτας δὲ ἐνεργείας του παρηκολουθεῖτο καὶ ἀπὸ τὸν Ταμίαν, τοὺς διδασκάλους καὶ τοὺς διαφόρους ἄλλους ὑπαλλήλους. Πολλοὶ δὲ περισσότερον ἐπενέβησαν οἱ εἰσπράκτορες καὶ οἱ ὑποταμίαι, καταπιέζοντες ὅλους, ὅσοι ἐξεδήλουν φρόνημα ὑπὲρ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως· καὶ πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι οἱ ὀφειλέται ἐκεῖ διαιροῦνται εἰς ἀντιπολιτευομένους καὶ συμπολιτευομένους, καὶ ὅστις ἐκ τῶν ὁπωσδήποτε ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου δὲν ἤθελεν ὑπακούσει εἰς τοὺς φίλους τῆς ὑπουργικῆς μερίδος, ἐφυλακίζετο δι’ ἐντάλματος. Τοιαύτη ἦτο ἡ κατάστασις πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ κατ’ αὐτάς. Ἀλλ’ εἰς τὸν νομὸν αὐτὸν, ὡς νὰ μὴ ἤρκουν ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐπεμβάσεις, ἔπρεπε νὰ δοκιμάσωμεν τὴν ἰσχὺν καὶ ἑτέρας ἐξουσίας· ἐκεῖ ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, πολὺ ἀνωτέρα καὶ τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς· ὑπάρχει ἡ ἐξουσία τῶν φυγοδίκων. Δυστυχῶς ἐν τῇ περιφερείᾳ ἐκείνῃ ὑπάρχουσι πάγιοι, οὕτως εἰπεῖν, φυγόδικοι πλέον τῶν 10, καὶ κατὰ σύμπτωσιν ὅλοι αὐτοὶ ἦσαν φίλοι τῶν φίλων τῆς πρώην Κυβερνήσεως, καί τινες ἐξ αὐτῶν μάλιστα συνδέονται διὰ συγγενείας μετά τινων τῶν ὑποψηφίων τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἐκ τούτων δὲ οἱ μᾶλλον διακρινόμενοί εἰσιν ὁ περιβόητος Μαργώνης, ὁ φοβερὸς Βέλλιος, ὁ ὠμὸς Τσίπουρας, ὁ Σπαθογιάννος, ἀδελφὸς τοῦ Δημάρχου Μυονίας, φίλου τοῦ ὑποψηφίου Πετροπούλου, οἱ ἀπαγωγεῖς τῆς κόρης τοῦ Εὐσταθίου Παπαστάθη, καὶ λοιποί. Ἠξεύρετε δὲ εἰς πόσον θράσους ἔφθασαν οὗτοι, μὴ καταδιωκόμενοι; Ὅτε οἱ ἀντίθετοί μας εἶχον μεταβῆ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Δωριέων, εἰς τὴν Γραβιὰν, οἱ φυγόδικοι οὗτοι ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ, εὑρισκομένων τῶν ἀντιθέτων ἡμῶν ἓν τέταρτον μακρὰν, εἰς τὴν Γραβιὰν, ἐπυροβόλουν καὶ εὐωχοῦντο. Ὅτε δ’ ἐπρόκειτο οἱ ἀντίθετοι ἡμῶν νὰ μεταβῶσιν ἀπὸ ἑνὸς εἰς ἄλλο μέρος, παρετάσσοντο πλέον τῶν 100 στρατιωτῶν, ἀνὰ 100 βήματα ἕκαστος, πρὸς ἀσφάλειαν δῆθεν, καὶ κατόπιν τοῖς ἐχρησίμευον, ὅπως πτοήσωσι τοὺς ἀντιθέτους των. Οἱ φυγόδικοι λοιπὸν αὐτοὶ ἐπέδρασαν σπουδαίως ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, ὑποστηρίζοντες τοὺς ἀντιθέτους ἡμῶν. Ἐν Σεγδίτσῃ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν εἴχομεν πλέον τῶν 100 φίλων, καὶ ἐν τούτοις τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς, πτοηθέντες ἀπὸ τοὺς φυγοδίκους, μόλις κατώρθωσαν νὰ ἔλθωσι 30 εἰς τὴν ἡμετέραν μερίδα, οἱ δὲ ἄλλοι μετέβησαν εἰς τὴν ἀντίθετον. Ταῦτα, Κύριοι, ὑπὸ γενικὴν ἔποψιν, φρονῶ ὅτι εἶναι ἀρκετὰ νὰ πείσωσιν ὅλους ὑμᾶς, ὅτι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθη ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ἐπηρέασαν τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ πρὸ πάντων, Κύριοι, εἰς τὴν ἐπαρχίαν Δωρίδος ἡ Κυβέρνησις ἐπέδειξε περισσότερον ζῆλον εἰς τὴν ἐνέργειαν τοιούτων ἐκνόμων πράξεων. Εἰς τὴν Δωρίδα, Κύριοι, ἐπέστησε πολὺ περισσότερον τὴν προσοχήν της, διότι ἐκεῖ εἶχεν ἀναπτυχθῆ ἓν φρόνημα ἀντιπολιτευόμενον κατάδηλον, τὸ ὁποῖον ἐκ τῶν προτέρων ἦτο γνωστὸν, καὶ οἱ πάντες ἐπίστευον, ὅτι τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα ἐκεῖ θὰ ἦσαν ὑπὲρ τῶν ἀντιπολιτευομένων μὲ πλειοψηφίαν πλέον τῶν 1500 ψήφων· εἰς τοῦτο μάλιστα συνετέλεσε καὶ αὐτὸς ὁ καταρτισμὸς τοῦ συνδυασμοῦ· ὁ κ. Λιδωρίκης προσεχώρησεν εἰς τὸν συνδυασμὸν τὸν συμπολιτευόμενον μόνος του, καὶ τοῦτο ἐξηρέθισε πολὺ τὴν φιλοτιμίαν τῶν Λιδωρικιωτῶν, καὶ οἱ πάντες ἐξεδήλουν τὸ φρόνημά των, ὅτι θὰ κατεψήφιζον τὸν ὑπουργικὸν συνδυασμόν. Κατὰ πρῶτον λόγον ἐν Δωρίδι δύναμιν κομματικὴν καὶ πραγματικὴν ἐπιῤῥοὴν ἔχει ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος, ὅστις, κληρονομήσας τὸ κόμμα τοῦ Παπαπολίτου καὶ τοῦ Σαφάκα, καὶ πολιτευόμενος ἐπὶ ἔτη πολλὰ, κατώρθωσε νὰ συμπήξῃ τὸ ἰσχυρότερον κόμμα ἐν Δωρίδι· κατὰ δεύτερον δὲ λόγον ἤρχετο τὸ κόμμα τοῦ Λιδωρίκη, ἀλλὰ τοῦτο εἶχεν ὡς βάσιν τὸ κόμμα τοῦ Ἀνδρίτσου· ἐπειδὴ ὅμως ὁ Λιδωρίκης δὲν ἠθέλησε νὰ προσλάβῃ καὶ τὸν κ. Ἀνδρίτσον εἰς τὸν ὑπουργικὸν συνδυασμὸν, ἀπεσπάσθη οὗτος ἀπ’ αὐτοῦ, καὶ προσεχώρησεν εἰς τὸν συνδυασμὸν τὸν ἐδικόν μας. Ὡς ἐκ τούτου λοιπὸν ἐγεννήθη ῥεῦμα ἀκατάσχετον ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, συνεπῶς ἔπρεπε νὰ στρέψωσι περισσότερον τὴν προσοχήν των εἰς τὴν Δωρίδα. Διὰ τοῦτο ὁ Λιδωρίκης μετὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ ἀντιπολιτευομένου συνδυασμοῦ ἦλθεν ἐνταῦθα καὶ ἔκαμε τηλεγραφικὰ συμβούλια μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Λιδωρικίου, καὶ ὅλοι οἱ φίλοι του τῷ παρέστησαν τὴν ἐλεεινὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ἡ Δωρὶς ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ἐκλογικοῦ πνεύματος ὡς πρὸς τὸν κυβερνητικὸν συνδυασμόν. Τότε συνέλαβον τὴν ἰδέαν, πρὸς μετατροπὴν τοῦ φρονήματος τούτου, νὰ παραχωρήσωσι τὰ λειβάδια. Περὶ τῶν λειβαδίων αὐτῶν θὰ σᾶς εἴπω ὀλίγα τινά. Ὁ ἀείμνηστος Δεληγεώργης κατὰ τὸ 1864 παρεχώρησε διὰ τοῦ νόμου ΚΘʹ εἰς τοὺς νομοὺς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος καὶ Αἰτωλοακαρνανίας καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας Λεβαδείας καὶ Θηβῶν ὅλας τὰς ἐθνικὰς βοσκὰς, ἵνα τὰς νέμωνται, κατὰ παράκλησιν, οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν αὐτῶν, καὶ συνέστησεν ἐπιτροπὴν, δυνάμει τοῦ ἰδίου νόμου, συγκειμένην ἀπὸ τὸν Εἰρηνοδίκην, ἀπὸ τὸν ἱερέα ἑκάστης κοινότητος καὶ ἀπὸ ἓν μέλος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἡ ὁποία ἐπιτροπὴ συνέρχεται κατὰ τριετίαν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, εἴτε εἰς τοὺς διαφόρους δήμους, καὶ κανονίζει διὰ πρωτοκόλλου τὸν διαχωρισμὸν τῶν λειβαδίων αὐτῶν. Ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου αὐτοῦ ἦτο, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐνισχύσῃ τὴν κτηνοτροφίαν τῶν μερῶν ἐκείνων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ βοηθήσῃ τοὺς ἀπόρους δήμους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον προσόδους, πρὸς κατασκευὴν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων, ἐκκλησιῶν, ὁδῶν, διοχέτευσιν ὑδάτων καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ προκειμένου συνῆλθεν ἐν Λιδωρικίῳ κατὰ τὸν Ἰούνιον, ἔκαμε τὸν διαχωρισμὸν τῶν λειβαδίων, καὶ εἶπεν ὅτι, αὐτὰ μὲν τὰ λειβάδια θὰ χρησιμεύσωσι πρὸς διατροφὴν τῶν ζώων τῶν κοινοτήτων, ἐκεῖνα δὲ πρὸς ἐκποίησιν, ἐκ τοῦ τιμήματος δ’ αὐτῶν 20% κατὰ τὸν νόμον θὰ λαμβάνῃ τὸ Δημόσιον, τὰ δὲ 80% θὰ χρησιμεύουν διὰ τὰ εἰρημένα ἔργα. Τὰ πρωτόκολλα συνετάχθησαν, ὡς συνετάσσοντο καὶ κατὰ τὰς παρελθούσας περιόδους, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ πρὸς τοῦτο λαμβάνει τὸν ἀριθμὸν τῶν ζώων, συμφώνως μὲ τὰς δηλώσεις, καὶ ὑπολογίζει πότε ἔχουν δικαίωμα δυνάμει τοῦ νόμου νὰ βοσκήσωσιν. Ἀλλ’ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι τὰ λειβάδια εἶναι ἀνάλογα εἰς τὸ νὰ χωροῦν τὰ ποίμνια τῶν κοινοτήτων, ἀλλὰ τὰ μέλη τῶν κοινοτήτων δὲν ἔχουν μόνον τὸν ἀριθμὸν τὸν ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενον, ἤτοι ἑκατὸν μικρὰ ζῶα καὶ δέκα μεγάλα, ἀλλ’ ἔχουν πολὺ περισσότερα, τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν, καὶ ἔχουν ἀνάγκην ὡς ἐκ τούτου περισσοτέρων λειβαδίων· ἀλλὰ πλὴν τούτου συμβαίνει πάντοτε καὶ ἄλλαι γειτονικαὶ κοινότητες, τῇ συναινέσει τῶν μελῶν τῆς κοινότητος, ἐπὶ ἰδίᾳ πάντοτε ὠφελείᾳ, νὰ τρέφουν τὰ ποίμνιά των ἐντὸς τῶν παραχωρουμένων διὰ βοσκὴν τῶν ζώων λειβαδίων. Εὗρον λοιπὸν αὐτὸ τὸ τρυφερὸν ζήτημα, καὶ τὸ ἐξεμεταλλεύθησαν θαυμασίως. Ἀφοῦ ἐκανονίσθησαν, ὡς εἶπον, τὰ λειβάδια, τί ἐμηχανεύθησαν; ἐμηχανεύθησαν νὰ συγκαλέσωσι πάλιν τὰς ἐπιτροπάς, ὅπως ἀναθεωρήσωσι τὰ πρωτόκολλα τοῦ διαχωρισμοῦ τῶν λειβαδίων, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ἤτοι κατὰ τὰ τέλη Σεπτεμβρίου. Καταφθάνει, συνεπείᾳ τῶν ὅσων σᾶς εἶπον, καὶ ὁ κ. Λιδωρίκης, καὶ προτρέπει ὅλους τοὺς φίλους του καὶ τὰς κοινότητας νὰ καθυποβάλωσιν ἀναφορὰν καὶ νὰ ζητήσωσι τὴν ἀναθεώρησιν τῶν πρωτοκόλλων, ἡ δὲ Κυβέρνησις προθύμως διατάσσει τὴν ἀναθεώρησιν τούτων....

§99ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Εἰς ὅλους τοὺς δήμους ἐγένετο αὐτό;

§100ΜΑΡΛΑΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος νὰ περιέλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν.

§101ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Λοιπὸν μόνον εἰς ἕνα δῆμον ἐγένετο.

§102ΜΑΡΛΑΣ. Μάλιστα, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς παράδειγμα καὶ διὰ τοὺς λοιπούς. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν τοῦ κ. Τρικούπη διέταξε νὰ συνέλθωσιν αἱ ἐπιτροπαί, καὶ πρώτη συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ τῆς πρωτευούσης, ἀλλὰ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, βλέποντα τὸ πνεῦμα καὶ τοὺς σκοποὺς τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἤθελε νὰ τοὺς συγκαλέσῃ δι’ ἐκλογικοὺς σκοπούς, δὲν συνέρχονται ὅλοι, ἀλλὰ μόνον οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ἐξαρτώμενοι ἐκ τῆς Κυβερνήσεως, οὕτω δὲ συγκροτοῦνται παρανόμως αἱ ἐπιτροπαὶ ἐκεῖναι, καὶ συντάσσουν νέα πρωτόκολλα, καὶ παραχωροῦν νέα λειβάδια. Εἰς τὰς ἐπιτροπὰς αὐτὰς οὔτε ὁ Δήμαρχος ἔλαβε μέρος, οὔτε πάρεδρος, οὔτε ἱερεύς, συνεκροτήθησαν δὲ παρανόμως καὶ ἀναρμοδίως αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται, καὶ ἕνεκα τούτου μάλιστα ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις ἠκύρωσε τὰς ἐκνόμους ταύτας ἐνεργείας. Ἐπειδὴ δὲ ὁ φίλος μου Βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ μάθῃ, ἂν καὶ εἰς ἄλλους δήμους ἐγένοντο τοιαῦται παραχωρήσεις, ἀναγινώσκω ἐνώπιόν σας μίαν ἐπιστολὴν τοῦ Γεωργίου Σπυροπούλου, ἀρχικομματάρχου τοῦ κ. Λιδωρίκη καὶ ἀντιπροσώπου αὐτοῦ εἰς τὸν δῆμον Εὐπαλίου. Ἰδοὺ τί γράφει εἰς ἕνα Λαγιανδρέου. (Ἀναγινώσκει τὴν ἐπιστολήν). Βλέπετε λοιπὸν ἐκ τῆς ἐπιστολῆς ταύτης, ποίας σημασίας ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῆς παραχωρήσεως τῶν λειβαδίων. Ὅταν δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ Δωρὶς κατοικεῖται ἀπὸ ποιμένας, ὅτι ἑκάστη οἰκογένεια ἔχει τοὐλάχιστον ἑκατὸν πρόβατα, ὅτι ὅλαι αἱ ποιμενικαὶ αὐταὶ τάξεις ὠφελήθησαν σπουδαίως, δύνασθε νὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐπηρεασμὸς ἕνεκα τῆς παραχωρήσεως αὐτῶν τῶν λειβαδίων; Κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ἑκάστη οἰκογένεια ὠφελεῖται οὕτω 500 ἕως 600 δραχμάς. Φρονεῖτε λοιπόν, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς παραχωρήσεως τῶν λειβαδίων εἶναι ἁπλοῦν, καὶ φρονεῖτε, ὅτι ἡ παραχώρησις, ἥτις ἐγένετο διὰ τῆς μεταῤῥυθμίσεως τῶν πρώτων πρωτοκόλλων εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Αἰγιτίου δὲν ἔσχεν ἐπίδρασιν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους δήμους, ἀφοῦ τοὺς ἐπροκάλεσαν νὰ κάμουν ψηφίσματα καὶ ἀναφοράς; καὶ δὲν ἀρκεῖ αὐτὸ νὰ ἐπηρεάσῃ χιλιάδας ψήφων; Καὶ οἱ ἀντίθετοί μας αὐτοὶ εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ ἡμέτερος συνδυασμὸς θὰ πλειοψηφήσῃ κατὰ χιλιάδας ψήφων, καὶ ἐν τούτοις τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἰσοψηφία περίπου, διότι ἐπῆλθεν ὁ ἐπηρεασμὸς ἐκ τῆς παραχωρήσεως τῶν βοσκῶν· ὅπερ ἦτο πολὺ τρυφερὸν ζήτημα. Ἀλλὰ καὶ ἄλλα ζητήματα συνετέλεσαν εἰς τοῦτο. Κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, δέκα ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, συνέστησαν διάφορα σχολεῖα εἰς τὰς διαφόρους κοινότητας, συνέστησαν σχολεῖον εἰς τὸ Σουλὲ, τὸ ὁποῖον κατοικεῖται ἀπὸ 30 οἰκογενείας, συνέστησεν ἐν Παλαιοκατούνῳ τηλεγραφικὸν σταθμὸν, συνέστησαν ἐν Τοπόλιᾳ τηλεγραφεῖον καὶ ταχυδρομεῖον· ὡσαύτως συνέστησαν ἐν Χρισσῷ τηλεγραφεῖον, καὶ δύο ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἦλθεν ὁ τηλεγραφητὴς κ. Εὐαγγελόπουλος καὶ ἤρχισεν ἡ ἐνέργεια τοῦ τηλεγράφου· ἀλλ’ εὐθὺς μετὰ τὰς ἐκλογὰς ὁ κ. Εὐαγγελόπουλος ἀνεκλήθη, καὶ παραλαβὼν τὰς μηχανάς, ἀπῆλθεν ἐκεῖθεν...

§103ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καλέσατε τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ προσέλθωσι, διότι δὲν εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 μ. μ.