1890.12.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 16

τῆς 10 Δεκεμβρίου 1890.

(Δευτέρα)

Ὥρα 9 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἀκολούθως προσελθὼν ὀμνύει ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Κ. Κατσικόπουλος).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κυκλάδων. Ὁ κ. Μπούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§2ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§3ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιστεύομεν ὅτι ἤθελεν εὑρεθῆ τις ἐνταῦθα νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀλλοίωσιν τῶν ἀριθμῶν, περὶ ἧς ἐγένετο λόγος, καὶ νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ κ. Παγανέλη ὡς βουλευτοῦ, διὰ τοῦτο περιωρίσθημεν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς Σίφνου, καὶ δὲν ὑπεβάλομεν πλείστους ἄλλους λόγους, ἐξ ὧν ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι γνήσιος βουλευτὴς τοῦ νομοῦ Κυκλάδων εἶναι ὁ κ. Παγανέλης καὶ οὐχὶ ὁ κ. Συγγρός· ἠθέλομεν ἄλλως ἀποδείξει, ὅτι διὰ τῶν παρανομιῶν καὶ τῆς ἐπεμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως ἥτις ἦτο σκανδαλώδης, ὅσον εἰς ὀλίγους ἄλλους νομοὺς, ἰδίᾳ δὲ διὰ τῆς πρωτοφανοῦς δωροδοκίας, ἥτις πρὸ πάντων εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ἄνδρου ἔλαβε χώραν, ἔνθα οἱ ἀντίθετοί μου ἐδαπάνησαν περὶ τὰς ἑκατὸν χιλιάδας δραχμῶν καὶ ὥρκισαν ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου ὅλους τοὺς πολίτας, ὅσους ἐδωροδόκησαν, ἵνα μᾶς καταψηφίσωσιν, ἠθέλομεν λέγω σᾶς ἀποδείξει, ὅτι διὰ τῶν παρανομιῶν καὶ τῆς δωροδοκίας χιλιάδες ψήφων ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τῶν καλπῶν ἡμῶν, ἑπομένως καὶ ἀπὸ τῆς κάλπης τοῦ κ. Παγανέλη, καὶ προσετέθησαν εἰς τὰς κάλπας τῶν ὑποψηφίων τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἑπομένως καὶ εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Συγγροῦ. Ἔχομεν δὲ καὶ εἰδικὰς περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας τὸ ἀποτέλεσμα ἐπέδρασε πρὸς βλάβην τοῦ κ. Παγανέλη καὶ πρὸς ὄφελος τοῦ κ. Συγγροῦ, ἐν Σίφνῳ, ἐν Φολεγάνδρῳ, ἐν Συκίνῳ καὶ ἀλλαχοῦ, καὶ παρελείψαμεν νὰ κάμωμεν περὶ αὐτῶν λόγον, διότι ἐπιστεύομεν, ὅτι δὲν ἤθελεν εὑρεθῆ τις νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀλλοίωσιν τῶν ἀριθμῶν ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς ἐκλογῆς ἐν Σίφνῳ· λέγω δὲ ταῦτα, ἵνα μὴ νομίσητε, ὅτι ζητοῦμεν νὰ ὠφεληθῶμεν ἐκ διαφορᾶς εἴκοσιν ἢ πεντήκοντα ψήφων, καὶ ἵνα γνωρίσητε, ὅτι κατὰ χιλιάδας ψήφων ἠδικήθη ὁ κ. Παγανέλης. Ἀλλὰ, καὶ μὲ ὅλην τὴν γενομένην παραδόξως ἀμφισβήτησιν μετὰ τοσούτου πάθους, δὲν πιστεύομεν ὅτι θὰ εὑρεθῶσι πολλοὶ ἐκ τῶν κκ. συναδέλφων νὰ ψηφίσωσι τὸ ἀληθῶς τερατῶδες, ὅτι δὲν εἶναι ἠλλοιωμένοι οἱ ἀριθμοὶ ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς ἐκλογῆς. Λέγω δὲ εἰς τοὺς κυρίους, οἵτινες θὰ ψηφίσωσιν οὕτως, ὅτι ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ παρανομήσωσι καὶ θὰ προσβάλωσι τὴν λογικὴν, θὰ προξενήσωσι καὶ μέγα κακὸν εἰς τοὺς πολίτας τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, διότι θὰ καλέσωσιν αὐτοὺς ἐν μέσῳ χειμῶνος εἰς ἐνέργειαν ἐκλογῆς, ἄνευ λόγου, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀντίθετον ἐνδιαφέρον, διότι ὁ κ. Συγγρὸς ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ διατηρήσῃ τὴν θέσιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς, καὶ θὰ παραιτηθῇ τῆς τῶν Κυκλάδων.

§4ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κύριοι, ἡμεῖς οἱ Αἰγαιοπελαγῖται δὲν ζητοῦμεν, παρὰ δικαιοσύνην παρ’ ὑμῶν, δὲν ζητοῦμεν, παρὰ νὰ σεβασθῆτε τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσεν ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀκεραίαν. Εἶναι ἀνάγκη ἡμεῖς νὰ παραστήσωμεν ἐνώπιον ὑμῶν αὐτὴν τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ τῶν Κυκλάδων, διότι ὁμολογουμένως μᾶς ἔδωκε τοιοῦτον ἀποτέλεσμα πλήρους ἐπιτυχίας, ὅπερ εὐλόγως ἐπεριμένομεν. Ἐπάλαισεν ἐναντίον ὅλων τῶν πειρασμῶν, καὶ μὲ ὅλην τὴν πενίαν, ἥτις μαστίζει αὐτὸν, περιεφρόνησε τὰ πάντα, καὶ αὐτὸ τὸ χρῆμα τῶν ἑκατομμυριούχων ἀντιπάλων μας, διότι εἶδεν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ κυβερνᾶται ἀπὸ Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία τὸν κατεπίεζεν ἐπὶ ὀκτὼ ὅλα ἔτη. Λοιπὸν αὐτὴν τὴν θέλησιν μὴ θέλετε νὰ τὴν διασπάσητε, ἀλλὰ σεβασθῆτε αὐτὴν ἀκεραίαν καὶ ἀλώβητον, οἵαν τὴν ἐξεδήλωσαν οἱ ἐκλογεῖς μας. Λυποῦμαι δὲ, διότι σπουδαῖοι ἄνθρωποι, οἱ λαλήσαντες καθ’ ἡμῶν, κατέφυγον εἰς ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐναντίον τῆς λογικῆς καὶ ὑπὸ δικανικὴν ἔτι ἔποψιν. Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς ἠθέλησεν ὑπὸ ἓν ἀμφίβολον ὕφος νὰ διαπραγματευθῇ τὸ ζήτημα καὶ κατέληξεν εἰς ἓν συμπέρασμα τοῦ γνωστοῦ «ἥξεις ἀφίξεις οὐ θνήξεις....», διότι δὲν κατέληξεν εἰς κἀνὲν ἀσφαλὲς συμπέρασμα. Τί φέρομεν ἡμεῖς εἰς ὑποστήριξίν μας; φέρομεν τὸ γνήσιον καὶ ἀναμφισβήτητον, τὸ πρὸς τὸ κοινὸν καὶ μετὰ τὰς προεισαγωγικὰς πράξεις τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐκφωνηθὲν ἀποτέλεσμα· φέρομεν ἀναλλοιώτους τοὺς ἀριθμοὺς, ἤτοι τοὺς ὁλογράφως γεγραμμένους, κατὰ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιταχθῇ κἀμμία ἀνταπόδειξις, διότι τὸ γνήσιον ἀποτέλεσμα εἶναι ὁλογράφως γεγραμμένον εἰς τὸ τέλος τῆς διαλογῆς, τῆς ἀφορώσης τὸν κ. Συγγρὸν, καὶ τοῦτο εἶναι ὁ ἀριθμὸς 204, διότι ὁ κ. Συγγρὸς δὲν ἔλαβε, παρὰ 204 ψήφους εἰς τὸ Ναί. Τί φέρουν πρὸς ἀντίῤῥησιν; Φέρουν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ Ὄχι καὶ τὸν ἕνα ἀριθμὸν, τὸ 308· ἀλλὰ κατ’ αὐτοῦ ὑπάρχει ἀντίῤῥησις εὐλογωτάτη, διότι ἡ ἀποτύπωσις ἡ ἀπέναντι τῶν ἀριθμῶν ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ πλαστογραφήσας δὲν ἔγραψε τὸν ἀληθῆ ἀριθμὸν, ἑπομένως ἡμεῖς ἔχομεν ἀποδείξεις ἄνευ ἀνταποδείξεων, ἐνῷ σεῖς φέρετε ἀποδείξεις ἀναιρουμένας ἀφ’ ἑαυτῶν. Ἄρα καὶ ὑπὸ δικανικὴν ἔποψιν τὸ ζήτημα λύεται ὑπὲρ ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, θαυμάζετε, διατὶ ὁ συνδυασμὸς τῶν τότε ὑπουργικῶν ὑποψηφίων ἔλαβεν ἐν τῷ τμήματι τούτῳ τῆς Σίφνου πολλὰς ψήφους καὶ διατὶ ἀπέναντι αὐτῶν φαίνονται ἠλαττωμέναι αἱ ψῆφοι τοῦ κ. Συγγροῦ. Μὴ ἀπορεῖτε διὰ τοῦτο, διότι καὶ ὁ κ. Κόρπας ἐν τῷ δήμῳ Σίφνου ὑπερτερεῖ ἡμᾶς τοὺς συντρόφους του κατὰ 200 ψήφους· δύναταί τις τῶν ὑποψηφίων ἑνὸς συνδυασμοῦ, ἔχων γνωριμίας καὶ συμπαθείας, νὰ λάβῃ μείζονα ἀριθμὸν ψήφων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, αὐτόθι ὑπῆρχεν ἀνταγωνισμὸς ἐπαρχιακὸς μεταξὺ δύο κομματαρχῶν· ὁ κ. Μάτσας ἦτο κομματάρχης τοῦ κ. Συγγροῦ, ὁ δὲ κ. Προβελέγγιος ἦτο πολέμιος αὐτοῦ καὶ ὑπέρμαχος τοῦ κ. Σκουλούδη· διὰ τοῦτο βλέπετε αὐτὴν τὴν διαφοράν.

§5ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. Προβελέγγιος ἦτο ἐν τῷ αὐτῷ συνδυασμῷ μετὰ τοῦ κ. Συγγροῦ;

§6ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ συνάμα διετέλουν καὶ εἰς ἐμφύλιον πόλεμον.

§7ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτοὶ ἦσαν ἐν Σίφνῳ μαλλιὰ κουβάρια.

§8ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Παρατηρεῖτε, ὅτι ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν βουλευτὴς Κυκλάδων εἶναι ὁ κ. Παγανέλης· ὅτι ὁ κ. Συγγρὸς, τὸν ὁποῖον ὅλοι τιμῶμεν καὶ σεβόμεθα, μὲ ὅλα τὰ προτερήματα καὶ μὲ ὅλας τὰς μεγάλας θυσίας, ἃς ἔκαμεν ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους, ἔσχε τὸ ἀτύχημα νὰ συνταχθῇ μὲ τὸν συνδυασμὸν τῆς πρώην Κυβερνήσεως, καὶ δι’ αὐτὸ ἀπέτυχε· δὲν ἤθελεν ὁ κόσμος νὰ ἀκούσῃ ὑποψήφιον τῆς τότε Κυβερνήσεως· ἐὰν δὲ ἦσθε ἐν Σύρῳ κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐκλογῆς, ἠθέλετε ἰδεῖ, ὅτι ὁ λαὸς εὑρίσκετο εἰς ἀληθῆ ἠθικὴν ἐπανάστασιν ἐναντίον τῆς πεσούσης Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὑποψηφίων αὐτῆς. Δότε μας λοιπὸν δικαιοσύνην, καὶ μὴ μᾶς ἀδικεῖτε.

§9ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἐμελέτησα, Κύριοι, μετὰ προσοχῆς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου εἰσηγητοῦ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἐσχημάτισα ἐναντίαν ὅλως γνώμην· ἤκουσα ἐπίσης μετὰ προσοχῆς τὰς ἀγορεύσεις τῶν ὑποστηριξάντων τὴν γνώμην τοῦ τμήματος, καὶ δὲν μετεπείσθην, τοὐναντίον μετεβλήθη εἰς πεποίθησιν ἡ προτέρα μου γνώμη. Καὶ δὲν μὲ φέρει, Κύριοι, εἰς τὸ βῆμα οὐδὲ προσωπικὴ συμπάθεια, οὐδὲ ἄλλος τις λόγος,— δὲν γνωρίζω, Κύριοι, τὸν κ. Παγανέλην, ἀλλ’ οὐδὲ κατ’ ὄψιν εἶδον ποτὲ τὸν κ. Συγγρὸν,—ἀλλὰ μὲ φέρει ἡ ἐκπλήρωσις καθήκοντος, διότι πιστεύω ὅτι, ἂν ἡ πρότασις τοῦ τμήματος ἐγίνετο συγχρόνως καὶ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἡ ἀπόφασις αὕτη δὲν θὰ ἦτο σύμφωνος πρὸς τὰ πράγματα καὶ πρὸς τὸ δίκαιον. Εἶναι ἀληθὲς, Κύριοι, ὅτι, ἐὰν δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τῆς πλειοψηφίας τοῦ τμήματος, οὐδεὶς θὰ ἐβλάπτετο, διότι πάντες γνωρίζομεν, ὅτι ὁ κ. Συγγρὸς εἶναι βέβαιος βουλευτὴς Ἀττικῆς· ἀλλ’ ἐὰν ἡ γνώμη τῶν ὑποστηριζόντων τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς ἦναι ἡ ὀρθοτέρα κατὰ τύχην, θὰ ἐβλάπτετο ἡ Βουλὴ, διότι δὲν θὰ ἐστηρίζετο ἡ ἀπόφασις αὐτῆς εἰς τὸ δίκαιον, καὶ θὰ ἀντεποιεῖτο δικαιώματα τοῦ λαοῦ. Ὅσον αὐστηρὰ ὀφείλει νὰ ἦναι ἡ Βουλὴ ὅπου ἐπεμβάσεις τῶν κυβερνητικῶν προσεπάθησαν νὰ ἀλλοιώσωσι τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, ἐπὶ τοσοῦτον ὀφείλει νὰ ἦναι προσεκτικὴ, ὅταν ἐξετάζῃ ἐνστάσεις, τὰς ὁποίας πολλάκις γεννῶσι διαψευσθεῖσαι ἐλπίδες τῶν ἀποτυχόντων· καὶ νομίζω ὅτι τὰς ἐνστάσεις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κυκλάδων τοιαύτη τις αἰτία ὑπηγόρευσε. Μία ἀληθῶς εἶναι ἡ πραγματικὴ ἔνστασις, ἡ καὶ ἀρχικῶς προβληθεῖσα κατὰ τῆς ἐκλογῆς Κυκλάδων, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὸν δῆμον Φολεγάνδρου, καὶ ὅλοι ἐφρονοῦμεν, ὅτι ἔμελλε νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἔνστασις αὕτη ἐνώπιον τοῦ τμήματος καὶ τῆς Βουλῆς. Μόλις ὅμως παρετηρήθη ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς διαλογῆς ἐν τῷ Αʹ ἐκλογικῷ τμήματι τοῦ δήμου Σίφνου, καὶ ἀνεκαλύφθη ἓν ἀληθὲς γραφικὸν λάθος, ἀμέσως δευτέρα ἔνστασις προὐτάθη. Ἐπὶ τοῦ πρακτικοῦ αὐτοῦ ἡ πλειοψηφία τοῦ τμήματος παρεδέχθη, ὅτι ἐγένετο ἀναντιῤῥήτως πλαστογραφία καὶ μεταβολὴ τοῦ ἀποτελέσματος, καὶ συνεπῶς ἀπεδέχθη τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ κ. Παγανέλη καὶ τὴν ἀποπομπὴν τοῦ κ. Συγγροῦ ἐκ τοῦ Βουλευτηρίου. Οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. εἰσηγητοῦ φέρει, οὓς καὶ οἱ ἐνιστάμενοι ἐν ταῖς ἐνστάσεσιν αὐτῶν καὶ οἱ ἀγορεύσαντες πρὸς ἀπόδειξιν τῆς πλαστογραφίας ἐπεκαλέσθησαν, εἶναι οἱ ἑξῆς· πρῶτον ἡ μεταβολὴ, ἡ φαινομένη, τοῦ ἀριθμοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου δηλοῦται ἡ πρώτη καταμέτρησις τοῦ Ναὶ τῆς κάλπης τοῦ κ. Συγγροῦ, καὶ τὰ δύο ἀρχικὰ γράμματα τῆς λέξεως ὁλοκλήρου, καὶ δεύτερον εἰς τὴν τελευταίαν πρᾶξιν τῆς ἐπιτροπῆς ἡ φερομένη λέξις 204 καθαρογεγραμμένη· ἤθελον δέ τινες τῶν ἀγορευσάντων νὰ ὑποστηρίξωσιν, ὅτι κακῶς τὸ Δικαστήριον ἠρίθμησε τὰς ψήφους καὶ ἀνεκήρυξε βουλευτὴν τὸν κ. Συγγρὸν, ἐνῷ ὤφειλε νὰ ἀνακηρύξῃ τὸν κ. Παγανέλην, διότι εἶπον, ὅτι ἡ τελευταία πρᾶξις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δίδει τὸ ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα, καὶ ἐπετίμησαν τὸ Δικαστήριον, ὅτι κακῶς ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἔχουσι μέγα ἄδικον. Ὅλοι γνωρίζομεν τὰς διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου· ἡ πρᾶξις, ἐν τῇ ὁποίᾳ γράφονται αἱ ψῆφοι, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἕκαστος ὑποψήφιος, δὲν εἶναι ἡ τελευταία, ἀλλ’ ἡ πρώτη· μόλις ἀνοιχθῇ ἡ κάλπη, γίνεται ἡ καταμέτρησις τῶν ψήφων, καὶ αὕτη εἶναι ἡ πρώτη πρᾶξις· μετὰ ταῦτα ἔρχεται ἡ δευτέρα πρᾶξις, καθ’ ἣν γίνεται ἡ ἀρίθμησις τοῦ πρώτου ἀποτελέσματος καὶ ἀνακοινοῦται τοῦτο εἰς τὸ δημόσιον· μετὰ τοῦτο ἔρχεται ἡ τρίτη πρᾶξις, καθ’ ἣν γίνεται ἡ ἀφαίρεσις τῶν πλεοναζόντων σφαιριδίων· ἑπομένως ἡ τελευταία πρᾶξις δὲν εἶναι ἐκείνη, ἐκ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται τὸ ἀποτέλεσμα καὶ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, διότι ἡ πρᾶξις ἡ τελευταία βάσιν ἔχει τὴν πρώτην· ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἡ πρώτη, ἡ δευτέρα δὲν δύναται νὰ συνταχθῇ. Εἰς τὴν τελευταίαν πρᾶξιν βλέπομεν, ὅτι ἀφῃρέθησαν 4 ψῆφοι, εὑρεθεῖσαι πλεονάζουσαι, ἐκ τοῦ Ναὶ, καὶ ἀπέμεινεν ὑπόλοιπον 204. Ἀλλ’ ἵνα ὑπολογίσητε, πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει τὴν πρώτην πρᾶξιν, τοῦτο δ’ ἔκαμε τὸ Δικαστήριον, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον· διότι, ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τῶν τεσσάρων ψήφων ἔκαμε λάθος ἔστω ἀριθμητικὸν, θὰ ἔβλεπε τὸ Δικαστήριον τοῦτο. Δὲν εἶχον λοιπὸν δίκαιον ἐν τῷ τμήματι νὰ κακίσωσι τὸ Δικαστήριον· διότι δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν τελευταίαν πρᾶξιν, καθόσον ἐκεῖ ὤφειλε νὰ δεχθῇ, ὅτι ἐγένετο ἓν προφανὲς λάθος.

§10Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παραδέχεσθε ὅτι ἐγράφη τὸ πρῶτον....

§11ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Θὰ ἔλθω εἰς αὐτό. Ἁπλῶς ἠθέλησα νὰ ἀποδείξω, ὅτι τὸ Δικαστήριον λίαν δικαίως δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὴν τελευταίαν πρᾶξιν. Δεύτερος λόγος φέρεται τὸ ἀναλλοίωτον τοῦ διακόσια ὀκτὼ καὶ τὸ ἠλλοιωμένον τοῦ τριακόσια ὀκτώ· ἀλλὰ ἡ ἀλλοίωσις τοῦ τριακόσια ὀκτὼ δύναται νὰ πείσῃ τινὰ, ὅτι ἐτελέσθη ἔγκλημα;

§12Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἰδοὺ διατὶ, κύριε συνάδελφε· διότι, προκειμένου περὶ τῆς ἀριθμήσεως τῶν ψήφων τοῦ Ναὶ, πάντα τὰ δρῶντα πρόσωπα προσέχουν πολὺ, ἐνῷ, ὅταν πρόκηται περὶ τῆς ἀριθμήσεως τῶν ψήφων τοῦ Ὄχι, δὲν προσέχουν πολὺ, ὁ δὲ γραμματεὺς, ὁ γράψας τὰς ψήφους τοῦ Ὄχι, εἶχε τὴν κακοήθειαν ν’ ἀφαιρέσῃ 100 ψήφους, ἐνῷ εἰς τὸ Ναὶ δὲν ἦτο εὔκολον, καὶ διὰ τοῦτο μετέβαλε τὸ 2 εἰς 3, δηλ. πρῶτον ἔγραψε 204, κατόπιν δὲ τῷ ἐδόθη εὐκαιρία καὶ ἔγραψε 304.

§13ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Εἶναι τῷ ὄντι τολμηρὰ ὑπόθεσις, διότι οἱ ἀντιπρόσωποι δὲν προσέχουν μόνον εἰς τὴν ἀρίθμησιν τῶν ψήφων τοῦ Ναὶ, προσέχουν εἰς ὅλας τὰς πράξεις. Ἡ ἀφέλεια λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, μεθ’ ἧς ἔλαβε χώραν ἡ διόρθωσις, ἡ ἔλλειψις πάσης προφυλάξεως δὲν σᾶς πείθει, ὅτι ἡ χεὶρ ἔγραφεν ὄχι ἀπὸ ἐγκληματικὸν σκοπὸν κινουμένη, ἀλλὰ ὑπὸ τὰς ὄψεις ὅλων, καὶ ὅτι ἠδιαφόρει, ἂν ἐφαίνετο ἡ διόρθωσις ἢ ὄχι;

§14ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Αὐταὶ αἱ πράξεις γίνονται μετὰ τὸ μεσονύκτιον, ὅτε κἀνεὶς δὲν προσέχει.

§15ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ διόρθωσις τῶν δύο γραμμάτων φρονεῖτε ὅτι ἐγένετο πρὸ ἢ μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ πρωτοκόλλου;

§16ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Φρονῶ ὅτι ἐγένετο πρίν.

§17ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τότε πῶς δὲν ἀποτυποῦται καὶ τὸ ἕτερον μέρος τῶν ὑπογραφῶν;

§18ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἀνοίξατε τὸ πρακτικὸν ὁλόκληρον, εἰς οἱονδήποτε μέρος, καὶ θὰ εὕρητε ἀποτυπώσεις τῶν πρώτων λέξεων εἰς τὸ ἀπέναντι μέρος· ἐκ τῆς τελευταίας πράξεως δὲν θὰ εὕρητε κἀμμίαν. Εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς κάλπης τοῦ κ. Ὄθωνος Μαύρου ἔχουν ἀποτυπωθῆ αἱ λέξεις τῶν ψήφων τοῦ Ὄχι.

§19ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι σπουδαῖον ὑπὲρ ἡμῶν, ὅτι προσετέθη κατόπιν.

§20ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἀλλ’ ἡ ἀποτύπωσις αὕτη, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ὑπάρχει ἀλλοῦ, φρονεῖτε ὅτι αὕτη μόνη δύναται νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐγένετο πλαστογραφία, ὅταν ἄλλοι λόγοι ὑπάρχωσι, πείθοντες ὅτι τοιοῦτον ἔγκλημα δὲν ἔλαβε χώραν; Βλέπομεν εἰς τὸ πρακτικὸν, ὄχι μόνον ὁλόγραφον τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων τοῦ Ὄχι, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν δευτέραν πρᾶξιν, δι’ ἧς ἐπαναλαμβάνονται αἱ ψῆφοι τοῦ Ναὶ, ὁλόγραφον τὸν ἀριθμὸν τριακόσια ὀκτὼ, ἔχομεν δ’ ὑπ’ ὄψιν μας καὶ τὸν τελευταῖον πίνακα, εἰς τὸν ὁποῖον ἐπίσης ἔχει γραφῆ ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων τοῦ Ὄχι χωρὶς ἀλλοίωσιν, καὶ εἶναι ὑπογεγραμμένον τὸ πρακτικὸν ὑφ’ ὅλων τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς.

§21Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Γνωρίζομεν πῶς ὑπογράφουν οἱ τελευταῖοι ὑπογράφοντες, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ ἀντιπρόσωποι, καὶ ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ, καὶ οἱ ὁποῖοι χρειάζονται ἀπὸ 10 λεπτὰ τῆς ὥρας, διὰ νὰ βάλουν τὴν ὑπογραφήν των.

§22ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Κύριοι, ἐὰν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν αὐτὸ, εἶχε τὸν χρόνον νὰ στρέψῃ τὰ χαρτιὰ μετὰ τὸ τέλος τῆς διαλογῆς καὶ νὰ γράψῃ ὁλογράφως τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων τοῦ Ὄχι, καὶ εὐθὺς ὁλογράφως εἰς τὴν δευτέραν πρᾶξιν τὸν ἀριθμὸν τριακόσια ὀκτὼ τῶν ψήφων τοῦ Ναὶ, δὲν εἶχεν ἆρά γε τὸν καιρὸν νὰ διορθώσῃ καὶ τὸ τελευταῖον διακόσια τέσσαρα καὶ νὰ τὸ κάμῃ τριακόσια τέσσαρα; καὶ τοιουτοτρόπως δὲν θὰ εἴχομεν, εἰμὴ ἓν λάθος, οἷον φαίνεται εἰς πολλὰς πράξεις ὁμοίας. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀπεφάσισε νὰ μεταβάλῃ τὰ πρακτικὰ, ἐγνώριζε καλῶς τὰ πράγματα, καὶ ἐγνώριζε, τί πρέπει νὰ μεταβάλῃ· ἐκ τουναντίου ὅμως ὁ ἄνθρωπος ὁ κεκμηκὼς, τοῦ ὁποίου καὶ ἡ χεὶρ καὶ τὸ πνεῦμα καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ ἐκουράσθησαν, δύναται νὰ κάμῃ λάθος, καὶ ἀντὶ τριακόσια νὰ γράψῃ διακόσια, καὶ ἔπειτα νὰ κάμῃ μίαν διόρθωσιν. Ἀλλὰ νομίζετε μικρὸν τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἔφερον, τῆς αὐτῆς, οὕτως εἰπεῖν, πλειονοψηφίας ὅλων ἐν γένει τῶν ἐν συνδυασμῷ συνυποψηφίων τοῦ κ. Συγγροῦ; Δύνασθε νὰ πεισθῆτε ἐκ τοιαύτης πλειονοψηφίας, ὅτι ὁ κ. Προβελέγγιος, διατελῶν ἐχθρικῶς πρὸς τὸν κύριον Μάτσαν, ὑποστηρίζοντα τὸν κ. Συγγρὸν, κατεψήφισεν ἕνα σύντροφον, καὶ διὰ τοῦτο ἠλαττώθησαν αἱ ψῆφοι αὐτοῦ, ἐνῷ ἔχετε τὴν μαρτυρίαν τῶν ὑποστηριζόντων τὸ ἄκυρον, τὴν ἀξιοπιστίαν τοῦ κ. Μπούμπουλη, ὁ ὁποῖος σᾶς εἶπεν, ὅτι ἰδιαιτέρα προσοχὴ κατεβλήθη εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Συγγροῦ καὶ διὰ τοῦτο ἐπλειονοψήφισε;

§23ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἰδιαιτέρα προσπάθεια πρὸς τὴν καλπονόθευσιν καὶ τὴν διαστροφὴν τὴν ἀριθμῶν εἶπον, καὶ πολὺ μὲ παρενοήσατε.

§24ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Καὶ ἄλλο ἐπιχείρημα: ὅτι εἶναι ἄλλος ὁ χαρακτὴρ τῶν πρώτων πράξεων καὶ ἄλλος ὁ τῆς τελευταίας· καὶ τοῦτο εἶναι ἀπόδειξις, ὅτι τὰ πρῶτα δὲν εἶναι γνήσια καὶ τὰ δεύτερα εἶναι! Ἀλλὰ, κύριοι Βουλευταὶ, διατὶ τοῦτο δὲν συμβαίνει εἰς ὅλα τὰ πρακτικά;—διότι εἰς ὅλα εἶναι ἡ αὐτὴ διαφορά· ἄλλο γράψιμον, ἄλλη μελάνη εἰς τὰς δύο πρώτας πράξεις, ἄλλη εἰς τὴν τελευταίαν πρᾶξιν.

§25ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἰς ὅλων τῶν καλπῶν τὰ πρακτικὰ ἔγεινεν αὐτὸ, ὄχι μόνον εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς κάλπης τοῦ κ. Συγγροῦ;

§26ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Εἰς ὅλων.

§27ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὑπάρχει μόνον εἰς τὸ Ὄχι, τὸ ὁποῖον προσετέθη κατόπιν.

§28ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Καὶ ὡς νὰ μὴ ἤρκουν ὅλαι αὗται αἱ πράξεις, ἔρχεται εἰς ἐπιστέγασιν ὅλων αὐτῶν τὸ τηλεγράφημα, τὸ δοθὲν καθ’ ἥν ὥραν ἐπερατώθη ἡ διαλογὴ, τηλεγράφημα ἐπίσημον πρὸς τὰς ἀρχὰς, μεταβιβάζον τὸ ἀποτέλεσμα. Ἔχει ὅλας τὰς ψήφους καὶ ἀναφέρει τὸ ὄνομα τοῦ κ. Συγγροῦ μὲ ψήφους 304. Φρονεῖτε, ὅτι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὸ πρακτικὸν τῆς κάλπης κ. Συγγροῦ, δὲν ἤκουσαν ὅ,τι ὁ δικαστικὸς καὶ διοικητικὸς ἀντιπρόσωπος καὶ ὁ σταθμάρχης ἀντελήφθησαν, ὅτι 308 ψήφους ἔλαβεν ὁ κ. Συγγρὸς καὶ δὲν ἐτηλεγράφησαν «μὴ λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰ τηλεγραφήματα τῶν ἀντιπροσώπων, διότι 204 μόνον ἔλαβεν», ἀλλ’ ἀπεναντίας σιωποῦν καὶ δὲν γνωρίζει κἀνεὶς τὴν διαφορὰν αὐτὴν καὶ ἀνακαλύπτεται μόνον ἐν τῷ τμήματι;

§29ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ποῖος μᾶς ἔδιδε τηλεγραφήματα; ἡμεῖς ἤμεθα εἰς ἀποκλεισμόν! εἴχομεν διοίκησιν ἐκεῖ; εἴχομεν προστασίαν; ἡμεῖς ἐδῶ ἐμάθαμεν, τί συνέβη.

§30ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ὅλα αὐτὰ τὰ γεγονότα, ὅλοι αὐτοὶ οἱ συλλογισμοὶ, ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐν τῷ πρακτικῷ φαινόμεναι ἀντιφάσεις, αὐτὸ τὸ τηλεγράφημα τοῦ διοικητικοῦ ἀντιπροσώπου, ἐὰν δὲν σᾶς πείθουν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, τοὐλάχιστον δὲν ἀφίνουν εἰς τὸ πνεῦμά σας δισταγμόν τινα, ἐὰν συνέβη τῷ ὄντι ἢ δὲν συνέβη ἔγκλημα; καὶ ἐὰν σᾶς μένωσί τινες δισταγμοὶ, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ σᾶς μένωσιν, ὅταν πρόκηται διὰ τῆς ἀποφάσεώς σας, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ πιστοποιήσητε ἔγκλημα, δὲν πρέπει νὰ ζητήσητε σαφεστέραν, ἀναντίῤῥητον ἀπόδειξιν περὶ τοῦ ἂν συνέβη ἢ ὄχι; Διατὶ δὲν ἐπέρχεται εἰς τὸ πνεῦμα ἡμῶν ἡ ἰδέα, νὰ ἐρωτήσωμεν αὐτοὺς τοὺς ἐκλογεῖς, καὶ αὐτοὶ διὰ τῆς ψήφου των νὰ μᾶς πιστοποιήσουν, ἐὰν τῷ ὄντι τὸ ἔγκλημα αὐτὸ ἐξετελέσθη; Καὶ τοῦτο, Κύριοι, ἵνα μὴ ἐκδώσωμεν μίαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία θ’ ἀφήσῃ ἓν στίγμα εἰς ἄνδρα, τοῦ ὁποίου ὁ γνωστὸς χαρακτὴρ δὲν ἐπιτρέπει εἰς οὐδένα νὰ σκεφθῇ, ὅτι ἠδύνατο ν’ ἀναδειχθῇ Βουλευτὴς δι’ ἑνὸς πλαστογραφήματος. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ὅλοι, καὶ οἱ ἐνιστάμενοι καὶ οἱ ἀγορεύσαντες, ὁμολογοῦσιν, ὅτι, ἂν ἐγένετό τι, ἐγένετο ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ἐνδιαφερομένου προσώπου, ἐγὼ ὅμως λέγω, ὅτι δὲν τὸ πιστεύω· δὲν ἐνετείλατο βεβαίως ὁ κ. Συγγρὸς τὴν διάπραξιν τοιούτου ἐγκλήματος· ἐὰν ὅμως συνέβη, δὲν θὰ πεισθῶ ποτε, ὅτι δὲν τὸ ἐγνώριζε, διότι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διέπραξε τὸ ἔγκλημα αὐτὸ, δὲν ὠθεῖτο βεβαίως ἀπὸ πλατωνικὸν ἔρωτα, ἀλλ’ εἶχεν ἕνα σκοπὸν ταπεινὸν, καὶ βεβαίως ἔσπευσε μόνος νὰ ἀναγγείλῃ εἰς τὸν κ. Συγγρὸν, ὅτι «ἐγὼ σ’ ἔβγαλα Βουλευτήν!» καὶ τόσῳ μᾶλλον, ὅσον ἐπὶ πολὺ διετέλει ἐν ἀγνοίᾳ τὸ γεγονὸς καὶ οὐδεὶς ἐπίστευεν, ὅτι ἤθελεν ἀνακαλυφθῇ· καὶ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι, ἐὰν ἐγένετό τι, τὸ ἐγνώριζε ὁ κ. Συγγρὸς, καὶ ἐὰν τὸ ἐγνώριζε, θὰ διετείνετο ὅτι αἱ ψῆφοί του δὲν εἶναι 204 μόνον. Πρόκειται λοιπὸν περὶ πράξεως, ἡ ὁποία θ’ ἀφήσῃ πάντοτε ἐλαφρὸν στίγμα εἰς τοιοῦτον ἄνδρα. Λοιπὸν ἂς ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογήν· ἂς ἐρωτηθοῦν αὐτοὶ οἱ ἐκλογεῖς, καὶ τότε βεβαίως ἐγὼ πρῶτος θὰ εὐχηθῶ νὰ εἰσέλθῃ ὁ κ. Παγανέλης ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου, ἀλλὰ νὰ εἰσέλθῃ διὰ τῆς θύρας καὶ οὐχὶ διὰ τοῦ παραθύρου.

§31Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, ὅτι ὁ κ. Συγγρὸς, ἐὰν εἶχε γνῶσιν, ὅτι ἐγένετο πλαστογραφία, οὐδόλως ἤθελεν ἀποδεχθῇ τὸ ἀποτέλεσμα. Περὶ τούτου εἶμαι συμφωνότατος· ἀλλ’ ὁ κ. Συγγρὸς διὰ τῶν ἐφημερίδων ἐδημοσίευσεν, ὅτι, ἐὰν ἀνακηρυχθῇ βουλευτὴς Κυκλάδων, δὲν θὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἀντιπροσωπείαν, προτιμῶν τὴν τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς. Τοῦτο θὰ εἴπῃ, ὅτι εἶχε κἄποιαν ἀμφιβολίαν περὶ τῆς ἐπιτυχίας του.

§32ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Περὶ τῆς ἐπικυρώσεως ἐνόει.

§33ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ ἓν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ἐδῶ, κατ’ ἀρχὴν τὰ τηλεγραφήματα τὰ ἐπίσημα ἐν τοιαύταις περιστάσεσι στέλλονται εἰς τὴν Κυβέρνησιν λαμβανόμενα ἐκ τῶν πρακτικῶν. Ὥστε καὶ οἱ διοικητικοὶ καὶ οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι καὶ ὁ σταθμάρχης ἔστειλαν τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο συνεπείᾳ τοῦ πρακτικοῦ. Ὅτε λοιπὸν ἦλθε τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ πρακτικὸν ἐκεῖνο εἶχε διορθωθῆ, ἑπομένως ἔστειλαν τὴν πραγματικὴν ἀλήθειαν. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ τοῦ τηλεγραφήματος, οὔτε ὑπάρχει λόγος νὰ μᾶς πείσητε, ὅτι ἐκεῖνοι ἐτηλεγράφησαν τὴν ἀλήθειαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἄρα δὲν ἔκαμον τὴν πλαστογραφίαν, περὶ ἧς πρόκειται. Πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων τοῦ Ναὶ, ὁ ὁποῖος ἐγγράφη πρῶτον, καὶ ἐγράφη πρὸ μιᾶς ὥρας βεβαίως, διότι τόσος χρόνος φυσικὰ ἀπαιτεῖται διὰ νὰ ὑπογράψωσι 30 ἀντιπρόσωποι τῶν διαφόρων ὑποψηφίων, πέντε μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὁ δικαστικὸς καὶ ὁ διοικητικὸς ἀντιπρόσωπος, ἤτοι 37 ἄνθρωποι, ἐὰν μάλιστα λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν διαφόρων ὑποψηφίων καὶ τὰ μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα πολὺ ὀλίγα γράμματα γνωρίζουσι· παρῆλθε λοιπὸν μία τοὐλάχιστον ὥρα· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μένῃ ἀκεραία καὶ ἀναλλοίωτος ἡ μελάνη τῶν ὑπογραφῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι εἰς τὸ τέλος, καὶ ὄχι καὶ ἡ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων, ἡ ὁποία εἶναι εἰς τὴν ἀρχήν; καὶ διατὶ νὰ μὴ δεχθῶμεν, ὅτι εἷς γραμματεὺς εἶχε συμπάθειαν πρὸς τὸν κ. Συγγρὸν καὶ ἔγραψεν εἰς μὲν τὸ Ὄχι, ὅπου δὲν παρατηρεῖται, 100 ψήφους ὀλιγωτέρας, εἰς δὲ τὸ Ναὶ, ὅτε εὗρεν εὐκαιρίαν, τὸ διώρθωσεν; Ὅλα αὐτὰ λοιπὸν πείθουν ἡμᾶς, ὅτι πλαστογραφία ἐγένετο· περὶ τῆς πλαστογραφίας οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, καὶ ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, νὰ καταγγελθῶσιν οἱ πλαστογραφήσαντες, νὰ ἐνεργηθῇ ἀνάκρισις, πρὸς ἀνακάλυψιν καὶ τιμωρίαν τῶν ἐνόχων.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος.

§35ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρῶτον πρέπει νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ ἰδική μου πρότασις, ὡς ἀπωτέρα, δηλαδὴ ἡ πρότασις περὶ ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς, τόσῳ μᾶλλον, καθόσον καὶ ἐν Ἀθήναις ἀκόμη δύναται νὰ κάμῃ τὰς ἐξετάσεις αὐτῆς ἡ ἐπιτροπή.

§36ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι ἡ ἀπωτέρα. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος συνῄνεσεν, ὅτι εἶναι ἔγκυρος ἡ ἐκλογή· οὐχ ἧττον, ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀμφιβολία, δεχόμεθα νὰ σταλῇ ἐπιτροπή.

§37Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μάλιστα, εἶναι ἡ ἀπωτέρα, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἐγένετο ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης· εἶναι δὲ ἐπίσης ἄσκοπος, ὡς καὶ ἡ ἄλλη. Εἶπεν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ συλλέξῃ τὰς πληροφορίας της καὶ ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν· ἀλλ’ ἀπὸ τῆς 14ης Ὀκτωβρίου μέχρι σήμερον δὲν εἴχομεν καιρὸν νὰ συλλέξωμεν πληροφορίας; ἐὰν ὑπῆρχον πληροφορίαι, δὲν ἤθελον ἔλθει ἐκ Σίφνου; Συλλογισθῆτε, Κύριοι, ὅτι, ἐὰν στείλωμεν ἐπιτροπήν, θὰ συζητῶμεν ἡμεῖς τὰ νομοσχέδια ἐδῶ, οἱ δὲ συνάδελφοι θὰ περιέρχωνται τὰς Κυκλάδας. Λοιπὸν, ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι ὁ κ. Παγανέλης πρέπει νὰ ἀνακηρυχθῇ βουλευτὴς, δύναται νὰ ἀποφασίσῃ τοῦτο, ἐὰν δὲ ὄχι, νὰ ἀποφασίσῃ τὸ ἐναντίον. Ἀλλὰ τὸ νὰ ἀναβάλῃ νὰ ἀποφανθῇ περὶ τῆς τύχης τοῦ Βουλευτοῦ αὐτοῦ, τὸ νομίζω ἄδικον.

§38ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἐπετράπη εἰς τὸν προλαλήσαντα νὰ ἀναπτύξῃ κατ’ οὐσίαν τὸ ζήτημα τῆς ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς, ἀπαντῶ εἰς αὐτὸν, ὅτι, ἐὰν παρελείφθη ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος τούτου, εὐθύνεται καὶ αὐτὸς, διότι οὐδόλως ἐξήτασε τοῦτο, καὶ ἤδη παρουσιάζεται ἀνάγκη νέας ἀναβολῆς.

§39Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ ἐμόρφωσα γνώμην, δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ ἐξετάσω.

§40ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὤφειλες νὰ συλλέξῃς τὰ στοιχεῖα, ἐκ τῶν ὁποίων νὰ μορφώσῃς τὴν πεποίθησίν σου. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ ζήτημα, πόσας ψήφους ἔλαβεν ὁ κ. Συγγρὸς, εἶναι γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψιν ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας Σίφνου.

§41ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Αὐτοὶ οἱ λόγοι τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος εἶναι κατ’ αὐτοῦ. Ἐὰν τῳόντι ἐγνώριζεν ἡ Σίφνος ὅτι ὁ κ. Συγγρὸς ἔλαβε 304 καὶ ὄχι 204 ψήφους, βεβαίως, ὅτε ὁ κ. Παγανέλης, ὁ ἀδελφὸς τοῦ ὑποψηφίου, ἠγόρευεν ἐν πληθούσῃ αἰθούσῃ ἐν τῷ τμήματι, ὤφειλεν ὁ ἔχων ἀντιῤῥήσεις νὰ προσέλθῃ. Τὸ τμῆμα προσεκάλεσε πάντα δυνάμενον νὰ ἀντιλέξῃ κατὰ τῶν ἐνστάσεων, καὶ οὐδεὶς παρέστη. Ὅταν ὁ τύπος ὁλόκληρος ἠγέρθη, ὑποστηρίζων τὴν εἰς τὴν Βουλὴν εἰσαγωγὴν τοῦ κ. Παγανέλη, καὶ καταγγέλλων τὴν ἐν Σίφνῳ πλαστογραφίαν τοῦ πρακτικοῦ τῆς διαλογῆς τῶν ψήφων τοῦ κ. Συγγροῦ, καὶ οὐδεμία φωνὴ ὑψώθη ὑπὲρ τοῦ ἐναντίου, μοὶ φαίνεται ὅτι ὁ συνάδελφος Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας δὲν πρέπει νὰ ὑποστηρίζῃ μετὰ τόσου θάῤῥους καὶ τόσης πεποιθήσεως ὅ,τι ὑποστηρίζει, καὶ νὰ φρονῇ ἀδιστάκτως, ὅτι εἶναι διόρθωσις καὶ ὄχι πλαστογραφία. Πιθανὸν νὰ ἤμεθα ἠπατημένοι καὶ νὰ ἐπλανήθημεν ἡμεῖς, ἀλλὰ βεβαίως οὐδεὶς δύναται νὰ φρονῇ ἀδιστάκτως, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα στενοῦ πνεύματος καὶ τόσον κακῆς πίστεως ἄνθρωποι, ὥστε νὰ θέλωμεν νὰ βουλευτοποιήσωμεν ἕνα ἄνθρωπον. Πιθανὸν νὰ πλανώμεθα, ἀλλὰ διατὶ καὶ οἱ κύριοι οὗτοι μετὰ τόσου στόμφου νὰ ἰσχυρίζωνται, ὅτι ἔχουσι τὴν ἀλήθειαν ὑπὲρ ἑαυτῶν; Τί σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ράλλης προχθὲς, ἀγορεύσας διὰ μακρῶν; Δὲν παραδέχεται τὴν πλαστογραφίαν, διότι ὁ πλαστογράφος ἦτο ἀδέξιος. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ περὶ ἀποστολῆς ἐπιτροπῆς πρότασις, ἀλλ’ ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκαλέσωμεν αὐτὴν ἐντελῶς ἄσκοπον καὶ ἥκιστα πρακτικήν.

§42ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν σιγὴν φοβοῦμαι· φοβοῦμαι ὅτι ἡ σιγὴ αὕτη θὰ μεταβληθῇ εἰς φοβερὰν καταιγίδα μετὰ τὴν ψηφοφορίαν τῆς Βουλῆς. Τότε θὰ ἐγερθῶσι πάντες οἱ ἔχοντες τὰ πειστήρια τῆς γνησίας ψηφοφορίας, καὶ θέλουσιν ἔλθει μὲ ἐπίσημα πιστοποιητικὰ, νὰ ἀποδείξωσιν, ὅτι ἡμεῖς ἐνταῦθα μετεβλήθημεν εἰς βουλευτοποιούς. Καθῆκόν μου θεωρῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὸ ὅτι πρόκειται περὶ πράξεως σοβαρωτάτης. Πρόκειται διὰ πρώτην φορὰν ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι μεταβολὴ εἰλικρινὴς σφάλματος ἐν ἑνὶ πρακτικῷ ἀποτελεῖ πλαστογραφίαν καὶ δημιουργεῖ δικαίωμα εἰσαγωγῆς ἐν τῷ βουλευτηρίῳ Βουλευτοῦ τινος ἀντὶ ἄλλου. Προσέξατε, κύριοι Βουλευταί· πάντες εἴμεθα ἐνδιαφερόμενοι καὶ φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἔλθῃ καιρὸς, καθ’ ὃν θὰ μετανοήσωμεν πάντες πικρῶς, ἐὰν προβῶμεν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο. Τὰ πρακτικὰ ταῦτα ἅμα ἐξῆλθον τῶν χειρῶν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου καὶ ἀπεσφραγίσθησαν παρὰ τοῦ Προέδρου τοῦ Δικαστηρίου, εἶναι πλέον κτῆμα πολλῶν, καὶ περιέρχονται εἰς πολλὰς χεῖρας, ἕως οὗ φθάσωσιν ἐνταῦθα. Λοιπὸν, ἐὰν μία κηλὶς ἐκ μελάνης, ἐὰν μία εἰλικρινὴς μεταβολὴ τοῦ δ εἰς τρ δικαιολογεῖ σήμερον τὴν ἀποβολὴν ἑνὸς Βουλευτοῦ καὶ τὴν εἰσαγωγὴν ἑνὸς ἑτέρου, τότε ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι εἰς τὸ μέλλον θὰ ἴδωμεν πράγματα, διὰ τὰ ὁποῖα πικρῶς θέλομεν μεταμεληθῆ, διότι ἐκάμαμεν τοιαύτην ἀρχήν.

§43ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ καταγγείλω τὸ ἐλατήριον, δι’ ὅ τοσοῦτον ἐμπαθῶς ὁ κ. Ζυγομαλᾶς ὑποστηρίζει τὰ τοιαῦτα....

§44Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εἶναι ὡς νὰ μᾶς λέγῃ: «ὅ,τι ἐγὼ γνωρίζω, μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς θὰ τὸ δημοσιεύσω καὶ θὰ σᾶς ἐκθέσω.» Ἂν ἐγνώριζέ τι ἀπὸ χθὲς ἢ καὶ σήμερον, ὤφειλε νὰ τὸ φέρῃ, νὰ φέρῃ τὰ πειστήριά του εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν ἔχῃ τοιαῦτα, ἐγὼ πρῶτος προτείνω τὴν ἀναβολὴν, ἵνα μᾶς τὰ παρουσιάσῃ αὔριον.

§45ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§46ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ζυγομαλᾶν. Εἶπε νὰ προσέξωμεν καλά· θὰ σᾶς ἀποδείξω διατὶ τὸ λέγει...(θόρυβος).

§47ΚΟΡΠΑΣ. Ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος, κύριε Πρόεδρε. Εἴπατε ὅτι ἡ συζήτησις εἶναι περατωμένη, ἑπομένως οὐδενὶ ἐπιτρέπεται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν οὐσίαν. Ἀνεπτύχθη ἐπὶ τοσοῦτον τὸ ζήτημα, ὥστε νομίζω, ὅτι ὅστις ἀναγνωρίζει, ὅτι ὑπῆρξε πλαστογραφία ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, βεβαίως δὲν θὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τὸν κ. Συγγρόν. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι, οἵτινες νομίζουν ὅτι δὲν ἔλαβε χώραν τοιοῦτον ἔγκλημα· ἐκεῖνοι θὰ ψηφίσουν κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτῶν πεποίθησιν. Συνεπῶς δὲν ὑπάρχει ἄλλο ζήτημα, δὲν δύναται νὰ τεθῇ ἕτερον ζήτημα ὡς πόρισμα τῆς συζητήσεως ἢ τὸ ἑξῆς: ἢ νὰ ἐπικυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ ὡς ἔχει, περιλαμβανομένου τοῦ κ. Συγγροῦ ὡς δωδεκάτου, ἢ νὰ μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ ἑκατὸν ψῆφοι, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ὁ κ. Συγγρὸς ἐπὶ πλέον, καὶ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Παγανέλης ἔχων τὴν πλειοψηφίαν. Ἂν καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἕτερον ἀποῤῥιφθῇ, τότε ἔρχεται ἀναγκαίως ἡ πρότασις, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη παρὰ τῶν συναδέλφων, νὰ ἀκυρωθῇ ὁ δῆμος Φολεγάνδρου καὶ ὁ δῆμος Θηρασίας.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον θὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ σταλῇ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ τμῆμα τῆς Σίφνου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Τώρα θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ τμήματος. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ κ. Παγανέλης ἔλαβε ψήφους περισσοτέρας ἀπὸ τὸν Συγγρὸν, καὶ ὅτι πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς δωδέκατος βουλευτὴς τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§49ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἀναγνωρισθῇ καὶ ἐπικυρωθῇ ὡς δωδέκατος βουλευτὴς τοῦ νομοῦ Κυκλάδων ὁ κ. Σπυρίδων Παγανέλης, ἀντὶ τοῦ κ. Συγγροῦ, λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κκ. Γ. Πετροπουλάκη καὶ Π. Μαυροκεφάλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 85 Βουλευταί. Ἐκ τούτων 53 ὑπὲρ τῆς προτάσεως, 20 κατὰ, καὶ 12 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ὁ κ. Σπυρίδων Παγανέλης ἀνεγνωρίσθη νόμιμος βουλευτὴς τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, ἔχων τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ νομοῦ Λακωνίας. Τὸ τμῆμα προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμων βουλευτῶν τοῦ νομοῦ Λακωνίας τῶν κ. κ. Κυριακούλη Μαυρομιχάλη, Γ. Πετροπουλάκη, Γ. Μαυρομιχάλη, Κ. Σαλταφέρου, Στεφάνου Κοπανίτσα, Γιαννούκου Μαυρομιχάλη, Κ. Κοσσονάκου, Κ. Παπαμιχαλοπούλου καὶ Ν. Βαρβιτσιώτου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ τμήματος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νομίμους Βουλευτὰς τοὺς εἰρημένους 9, ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ νομοῦ Λαρίσσης.

§52ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ὑπεβλήθη μία ἔνστασις ἀπὸ τὸν κ. Κανταρτζῆν, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι εἶχον παραλειφθῆ ἀπὸ τὴν κάλπην αὐτοῦ χίλιαι ψῆφοι· ἀλλ’ ἐξητάσαμεν καὶ ἐβεβαιώθημεν, ὅτι δὲν ἐλλείπουσιν, εἰμὴ μόνον 565, ἡ διαφορὰ δὲ αὕτη δὲν μεταβάλλει παντελῶς τὸ ἀποτέλεσμα.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Λαρίσσης καὶ νομίμους βουλευτὰς αὐτῆς τοὺς κ. κ. Γ. Φιλάρετον Ν. Σχινᾶν, Ἰωάννην Φίλιον, Ἰωάννην Παπαδόπουλον, Νικόλαον Ριζόπουλον, Νικόλαον Γεωργιάδην, Νικόλαον Κωκωσλῆν, Δημήτριον Οἰκονομίδην, Μιλτιάδην Δάλλαν καὶ Πούλιον Ζαρίμπαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νομίμους Βουλευτὰς τοῦ νομοῦ Λαρίσσης τοὺς εἰρημένους 10, ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας. Τὸ τμῆμα προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν αὐτῆς καὶ τὴν ἀνακήρυξιν ὡς νομίμων βουλευτῶν τῶν κ. κ. Κ. Κουμουνδούρου, Ἀσημ. Χρηστοπούλου, Π. Σάκκη, Κ. Φλέσσα, Π. Καπετανάκη, Κ. Δαγρὲ, Εὐστ. Κοκκέβη, Ν. Μισυρλῆ, Π. Πεῤῥωτοῦ, Δ. Λυμπεροπούλου, Σ. Σωτηροπούλου καὶ Χ. Κανελλοπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς εἰρημένους 12, ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα.

§54ΔΑΓΡΕΣ. Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μεσσηνίας, κύριε Πρόεδρε. (Θόρυβος).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐκλογὴ ἐπεκυρώθη, κύριε Βουλευτά. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐκλογὴν Σπετσῶν.

§56ΔΑΓΡΕΣ. Ἀφοῦ ἐπεκυρώθη, κάμνω τοὐλάχιστον γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ Μεσσηνία διοικεῖται καὶ σήμερον ὅπως καὶ κατὰ τὸ 1887, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀπαλλάξῃ τὴν Μεσσηνίαν ἀπὸ τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐκεῖ σήμερον.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τμῆμα ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Σπετσῶν προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν αὐτῆς καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμου βουλευτοῦ τοῦ κ. Δημητρίου Γουδῆ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ τμήματος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Σπετσῶν καὶ νόμιμον βουλευτὴν τὸν κ. Δημήτριον Γουδῆν, ἔχοντα τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ νομοῦ Τρικκάλων. Ὁ κ. εἰσηγητὴς τοῦ τμήματος ἐζήτησε τὸν λόγον.

§58Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§59ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, κύριοι Βουλευταί, διότι δὲν εἶναι παρόντες οἱ πρώην Ὑπουργοί, προκειμένου νὰ ἐξελεγχθῇ τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς Τρικκάλων· λυποῦμαι, διότι δὲν ἐπιθυμῶ οὐδὲ νὰ ἀκουσθῇ κἄν, ὅτι ἐρήμην αὐτῶν ῥίπτονται κατηγορίαι κατὰ τῆς πρώην Κυβερνήσεως, καθ’ ὧν δυνατὸν νὰ ἀντεπεξήρχοντο, ἐὰν ἐνόμιζον αὐτὰς ἀδίκους. Ἐπεθύμουν παρόντας τοὺς πρώην Ὑπουργοὺς, ἵνα ῥίψω κατὰ πρόσωπον αὐτῶν τὰς ἀσχημίας, δι’ ἃς πρωτίστως αὐτοὶ εὐθύνονται, ὡς ἠθικοί, οὕτως εἰπεῖν, αὐτουργοί, καὶ διὰ τὰς ὁποίας ἡ Πολιτεία καθῆκον ἔχει νὰ ἀσχοληθῇ, ἐὰν θέλωμεν τῷ ὄντι νὰ λησμονήσωμεν τὸ παρελθὸν καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς νέαν ἐποχὴν προόδου πολιτικῆς, διακηρύττοντες τὸν σεβασμὸν πρὸς τοὺς νόμους καὶ πρὸς τὰς ἐλευθερίας καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου. Ἀλλὰ, καίπερ τῶν πρώην Ὑπουργῶν ἀπόντων, ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ γνωρίσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ γνωρίσωμεν εἰς τὸν κόσμον τὰ τελεσθέντα ὄργια, ἵνα μὴ ὑποτεθῇ ποτε, ὅτι ἡ ψῆφος ὑμῶν θὰ ἦναι ἄδικος, οἱαδήποτε καὶ ἂν ὑπάρξῃ ἡ ἀπόφασίς σας. Νομίζω Κύριοι, ὅτι δὲν ἀπέμεινε πλέον ἀμφιβολία εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ καθ’ ὅλον σχεδὸν τὸ Κράτος διεξήχθησαν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς βίας καὶ τῆς καλπονοθεύσεως. Ἡ πρώην Κυβέρνησις, συντετριμμένη ἐκ τοῦ φόβου, ὃν ἔβλεπε καὶ ᾐσθάνετο πανταχόθεν δηλούμενον, ἀπεφάσισε νὰ παίξῃ τὸ τελευταῖον παιγνίδιον. Δι’ αὐτὴν, κύριοι Βουλευταὶ, ὁ ἐκλογικὸς ἀγὼν ἦτο ζήτημα πολιτικῆς ὑπάρξεως. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ζήσῃ διὰ πάσης θυσίας, καὶ διὰ τοῦτο, ἀδιαφοροῦσα πρὸς τὴν ἐντύπωσιν, ἣν ἤθελε παραγάγει ἡ ἀχαλίνωτος αὐτῆς συμπεριφορὰ, ἐτόλμησε τὰ πάντα, οὐδ’ ἑαυτὴν οὐδὲ τὴν κοινωνίαν σεβομένη, ἀναγράψασα δὲ εἰς τὴν σημαίαν αὐτῆς τὸ κατάρατον δόγμα: «ὁ σκοπὸς ἐξαγιάζει τὰ μέσα.» (Εὖγε! εὖγε!). Ἀλλ’ ἐὰν, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις παρηνόμησε καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ φρονῶ, ὅτι ἰδίᾳ ἐν τῷ νομῷ Τρικκάλων αἱ ἐνέργειαι καὶ φροντίδες αὐτῆς ὑπῆρξαν μείζονες· ὑπῆρξαν μείζονες, διότι ἀπὸ δύο καὶ πλέον ἐτῶν, εἶδεν ἀκάθεκτον ἐκεῖθεν χωροῦν τὸ ῥεῦμα τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι πρότερον τὸ ὄνομα τοῦ κ. Τρικούπη ἦτο λίαν ἀγαπητὸν ἐν Θεσσαλίᾳ, ἀπὸ δύο ὅμως ἐτῶν καὶ ἐντεῦθεν, δὲν ἠκούετο πλέον ἢ εἰς τὰ στόματα τῶν ὑπαλλήλων του μόνον. Ἐν ταῖς λέσχαις, ἐν τοῖς καφενείοις, ἐν ταῖς ἀγοραῖς, ἐν ταῖς πανηγύρεσιν, ἀραὶ καὶ ἀναθέματα μόνον ἠκούοντο κατὰ τῆς διοικήσεως αὐτοῦ. Τὸ ῥεῦμα λοιπὸν τοῦτο, τὸ ἐπικίνδυνον εἰς τὴν ὕπαρξιν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἔπρεπε νὰ ἀνασταλῇ. Ἑπομένως ἐκεῖ τὰ μεταβατικὰ ἀποσπάσματα, ἐκεῖ αἱ παράνομοι συλλήψεις, ἐκεῖ τὰ ἀναρίθμητα τῶν δασοφυλάκων πρωτόκολλα, ἐκεῖ τὰ βασανιστήρια, ἅτινα ἀγρία μόνον φύσις ἠδύνατο νὰ ἐπινοήσῃ. Συνελήφθησαν, κύριοι Βουλευταὶ, οἱ κάλλιστοι τῶν οἰκοκυραίων, ἐδέθησαν ὀπισθάγκωνα καὶ ἐξετέθησαν ἀντικρὺ τοῦ ἡλίου ἐν ὥρᾳ θέρους, ὅτε τὸ θερμόμετρον ἀνέρχεται ἐν Θεσσαλίᾳ μέχρι τοῦ 42°! (συγκίνησις).

§60ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος τὰ ἔκαμνεν αὐτά;

§61ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀξιωματικοὶ δυστυχῶς, οἱ ὁποῖοι κατηγγέλθησαν, καὶ διὰ τοὺς ὁποίους δὲν γνωρίζω εἰσέτι, τί ἀπέκαμεν ἡ Εἰσαγγελία· θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μεριμνήσῃ περὶ τούτου.

§62ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅλαι αἱ πληροφορίαι κατετέθησαν.

§63ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοι, Κύριοι, ἐῤῥίφθησαν κατὰ γῆς, καὶ ἐπὶ τοῦ στήθους αὐτῶν ἐτέθησαν πέτραι μεγάλου βάρους, εἰς ἄλλων τοὺς δακτύλους ἐνέπηξαν ἀκάνθας, καὶ ἄλλα παρόμοια (συγκίνησις). Περὶ τούτων πάντων ἐπεδόθησαν καταγγελίαι πρὸ πολλοῦ ἐνώπιον τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐκεῖ Πλημμελειοδικῶν, ἔμαθον ὅμως δυστυχῶς, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πλημμελειοδικῶν ἄλλας καταγγελίας κατέστρεψε καὶ ἄλλας ἔθηκαν εἰς τὰ ἀρχεῖα, ἵνα παραγραφῶσιν ἴσως. Θὰ ὁμιλήσω βραδύτερον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν πρόνοιαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὸν ὁποῖον νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ φροντὶς νὰ ἐνεργήσῃ ἐπὶ τῶν καταγγελιῶν τούτων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν βανδαλισμῶν τούτων, Κύριοι, ἡ πρώην Κυβέρνησις, ἐκμεταλλευομένη τὴν εὐπιστίαν τοῦ λαοῦ ἐκείνου, τοῦ χθὲς μόλις ἐξελθόντος ἀπὸ τοῦ τουρκικοῦ ζυγοῦ, ἐσκέφθη νὰ θαμβώσῃ αὐτὸν δι’ ἔργων καὶ ἐπιδείξεων, προσπαθοῦσα νὰ πείσῃ τὸν γεωργικὸν ἰδίως πληθυσμὸν, ὅτι τῷ ὄντι πατρικῶς μεριμνᾷ περὶ τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ, ὅτι φροντίζει περὶ τῆς συγκοινωνίας, ὅτι θὰ γεφυρώσῃ τοὺς ποταμοὺς, ὅτι θὰ καταστήσῃ τοὺς χωρικοὺς ἰδιοκτήτας. Βραδύτερον, κύριοι Βουλευταὶ, θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω ἐνώπιον ὑμῶν, καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς τύχης μυριάδων ὑπάρξεων, αἵτινες, καίπερ ἐλεύθεραι θεωρούμεναι ἀπὸ τοῦ 1882, εἶναι ὅμως δοῦλαι πράγματι ἀκόμη, δοῦλαι ὡς καὶ πρότερον, ἀφοῦ ἡ κοινωνική των κατάστασις μένει ἡ αὐτὴ, καὶ ἀφοῦ τὸ φρόνημά των δὲν ἔχουσιν ἀκόμη τὴν τόλμην νὰ ἐκδηλώσωσιν, ὅταν τοῦτο ἦναι ἐναντίον τῆς θελήσεως τοῦ αὐθέντου αὐτῶν. Προκειμένου ἐν τούτοις νὰ δικάσητε τὴν ἐκλογὴν Τρικκάλων, πρέπει νὰ ἔχητε ἰδέαν τινὰ τῶν ἐκεῖ συμβαινόντων, ἵνα δώσητε ἐν ἐπιγνώσει τὴν ψῆφον ὑμῶν. Μὴ κρίνετε ποτὲ, Κύριοι, τὰς ἐν Θεσσαλίᾳ ἐκλογὰς διὰ τοῦ αὐτοῦ μέτρου, δι’ οὗ κρίνονται αἱ τῶν ἄλλων τοῦ Κράτους νομῶν, διότι ὁ λαὸς ἐν Θεσσαλίᾳ βιοῖ ὑπὸ συνθήκας ἀλλοίας ὅλως τοῦ λαοῦ τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου, ἐπιτηδεία δὲ Κυβέρνησις σπουδαιότατα δύναται νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ, εἰθισμένου ἐκ τῆς μακρᾶς δεσποτείας νὰ τρέμῃ πρὸ τῆς θέας τοῦ τελευταίου χωροφύλακος, ἐξαρτωμένου δὲ τὸ πλεῖστον ἐκ τοῦ γαιοκτήμονος. Ὁ Θεσσαλὸς, Κύριοι,—καὶ ὁμιλῶ περὶ τῶν γεωργῶν, οἵτινες ἀποτελοῦσι τὰ ⅔ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Θεσσαλίας, —δὲν εἶναι, ὡς προεῖπον, ἐλεύθερος. Δουλεύων τὴν γῆν τοῦ κυρίου τοῦ κτήματος, κατοικῶν ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ κυρίου αὐτοῦ, βόσκων τὰ ποίμνιά του ἐν τῷ μικρῷ χώρῳ, τὸν ὁποῖον ἂν θέλῃ τῷ παραχωρεῖ ὁ κύριός του, εἶναι οἱονεὶ δουλοπάροικος, εἶναι σκεῦος ἁπλοῦν, ὅπερ ὁ ἰδιοκτήτης ἐν πάσῃ στιγμῇ ἀποῤῥίπτει, ἅμα ὡς θελήσῃ τοῦτο. Καὶ ναὶ μὲν, Κύριοι, ἡ σχέσις, ἡ μεταξὺ ἐργοδότου καὶ ἐργολήπτου ὑφισταμένη, εἶναι σχέσις ἑταιρίας κατὰ τὴν ὀρθοτέραν γνώμην, ἀλλὰ κατ’ ἀτυχίαν τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ Δικαστήρια, καὶ ἰδίως τὸ Ἐφετεῖον Λαρίσσης, παρεδέχθησαν, ὅτι ἀρκεῖ ἡ δήλωσις τοῦ ἰδιοκτήτου, διὰ νὰ ῥίψῃ ἔξω τοῦ κτήματος τὸν γεωργὸν ἐκεῖνον, ὅστις ἐκεῖ εἶδε τὸ φῶς, ὅστις ἐκεῖ ἔχει τεθαμμένα τὰ λείψανα τῶν φιλτάτων του. Ἐννοεῖτε λοιπὸν, ὁποίαν ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ πνεύματος τοῦ λαοῦ τούτου δύνανται νὰ ἔχωσιν οἱ ἰδιοκτῆται τῶν τσιφλικίων. Τοὺς ἰδιοκτήτας τούτους προσεπάθησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ προσελκύσῃ ὑπὲρ ἑαυτῆς, καὶ τὸ κατώρθωσε διὰ τῆς ψηφίσεως τῶν περιπύστων ὑδραυλικῶν ἔργων, καὶ ἰδίως ἐκείνων ἐξ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἐξετέθησαν εἰς δημοπρασίαν ὀλίγας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἡμέρας. Βεβαίως, Κύριοι, τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα εἶναι σωτήρια διὰ τὴν Θεσσαλίαν, ἀλλὰ πρέπει νὰ γείνωσιν ἐν καλῇ πίστει, καὶ πρέπει νὰ γείνωσι πρωτίστως ὅπου μείζων παρίσταται ἀνάγκη, ἰδίως δὲ πρώτιστον ἔργον διὰ τὴν Θεσσαλίαν εἶναι νὰ ἐμποδισθῶσιν αἱ πλημμύραι ἐκ τοῦ Πηνειοῦ, αἱ ὁλόκληρα χωρία καταστρέψασαι καὶ καταστρέφουσαι. Τί ὅμως ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν, καὶ εἰς ποίαν ἐποχήν; Τὴν 24 Σεπτεμβρίου 1890 ἐγένετο τὸ συμβόλαιον τῆς ἐργολαβίας· ἀκούσατε δὲ, τί συνεφωνήθη (ἀναγινώσκει): «Φράγμα ἐπὶ τοῦ Πηνειοῦ, ἔμπροσθεν τοῦ χωρίου Γεωργανάδαις. Φράγμα ἐπὶ τοῦ Τρικκαλικοῦ, καὶ λῆψις ὕδατος πρὸς ἄρδευσιν. Διῶρυξ ἀρδεύσεως, ἀπολήγουσα εἰς τὰ κτήματα τοῦ Ζωγράφου. Διευθέτησις, διαπλάτυνσις καὶ ἐκβάθυνσις τῶν ποταμίσκων Μπουμπουλίνας, Λιέγα, Καλέτζη καὶ Πλιούρη. Διῶρυξ πρὸς συλλογὴν τῶν μεταξὺ Φανάρι καὶ Τσενερλῆ ὑδάτων. Ἀποστράγγισις μερικὴ ἐπὶ ἐπιφανείας χιλίων ἑκταρίων. Ἀρδεύσεις τῆς πεδιάδος Κολικωθιᾶς.» Διὰ τῶν ἔργων τούτων, ἅτινα ἠκούσατε, Κύριοι, δὲν ὠφελοῦνται οἱ γεωργοὶ, ἀλλὰ μόνον οἱ μεγάλοι ἰδιοκτῆται Χρηστάκης Ζωγράφος καὶ Κωνσταντῖνος Ζάππας· καὶ διὰ τοῦτο εἴδομεν ἐλθόντα ἐπίτηδες ἐκ Γαλλίας τὸν ἰδιαίτερον γραμματέα τοῦ κ. Ζωγράφου, καὶ διὰ τοῦτο αἱ ἐπιστασίαι καὶ διευθύνσεις τῶν κτημάτων, ἐνῷ ἦσαν οἱ θερμότεροι ἡμῶν φίλοι, μετετράπησαν εἰς φανατικοὺς ἐχθροὺς, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς παρεστάθησαν ὡς σφαιριδιοδόται αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἐπιστάται, ἀλλοίμονον δὲ εἰς τὸν γεωργὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐνώπιον τοῦ ἐπιστάτου ἔδιδε λευκὴν ψῆφον ὑπὲρ ἡμῶν! Καὶ βεβαίως, Κύριοι, ἐξασκεῖ μεγίστην ἐπιῤῥοὴν ἐν τῷ νομῷ ἡμῶν ὁ Χρηστάκης Ζωγράφος, διότι εἰς μὲν τὸν δῆμον Γόμφων ἔχει ἓν μέγα χωρίον, τὴν Λαζαρίναν, ὅπου ὑπάρχει καὶ τὸ ἐργοστάσιον τῆς ὀρύζης, εἰς τὸν δῆμον Ἰθώμης ἐπίσης ἔχει τρία μεγάλα χωρία, εἰς δὲ τὸν δῆμον Φαρκαδῶνος ἔχει ὅλον σχεδὸν τὸν δῆμον, διότι κέκτηται τὸ χωρίον Ζάρκον, τὸ ὁποῖον ἔχει πλέον τῶν 300 οἰκογενειῶν, τὸ χωρίον Νεοχώριον, τὸ ὁποῖον ἔχει 250 περίπου οἰκογενείας, καὶ τὸ χωρίον Γριζάνον, ὅπερ ἐπίσης ἔχει ἄλλας τόσας, δηλ. ἔχει, ἂν ὄχι περισσοτέρας, 900 τοὐλάχιστον ψήφους, ἐνῷ ὁ δῆμος ὅλος σύγκειται ἐκ 1200 ἐκλογέων. Φαντασθῆτε λοιπὸν, οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ἐξαρτώμενοι ἀπὸ τοιοῦτον ἰδιοκτήτην, τί θὰ κάμουν, ὅταν βλέπωσι σφαιριδιοδότην καὶ ἀντιπρόσωπον τοῦ κ. Χατζηπέτρου ἢ τοῦ κ. Καζαμπάκα τὸν ἐπιστάτην ἢ τὸν διευθυντὴν τοῦ κτήματος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, Κύριοι, τῶν ὁποίων τὸν σκοπὸν καὶ τὴν ὠφέλειαν βραδύτερον θὰ ἐξετάσωμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, μεγάλως συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀλλοίωσιν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων ὁ κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον τῆς διαλυθείσης Βουλῆς ψηφισθεὶς νόμος περὶ χορηγίας δανείων εἰς τοὺς γεωργούς. Ὅσοι ἦσθε μέλη τῆς διαλυθείσης Βουλῆς παρέστητε βεβαίως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νέου τούτου καὶ ἐπιφόβου ἐκλογικοῦ τεχνάσματος, καθ’ οὗ ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις ἐῤῥωμένως ἀντετάχθη, καταδείξασα διὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ αὐτῆς καὶ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὸν ταπεινὸν σκοπὸν αὐτοῦ, καὶ στιγματίσασα καὶ τὸν νόμον καὶ τοὺς εἰσηγητὰς αὐτοῦ μετὰ καυστικῆς, ἀλλὰ δικαίας αὐστηρότητος. Ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ ὀρθαὶ ἰδέαι τότε προσέκοπτον κατὰ τοῦ συμπαγοῦς τῆς πλειοψηφίας, καὶ ὁ νόμος ἐψηφίσθη. Ἐννοεῖτε, κύριοι Βουλευταὶ, εὐκόλως τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου τούτου. Χιλιάδες γεωργῶν, ἐπιτηδείως ἐξαπατώμενοι διὰ δολίας τοῦ νόμου ἑρμηνείας, ἐπίστευσαν οἱ ἀτυχεῖς, ὅτι ἀνέτειλε δι’ αὐτοὺς ἡμέρα σωτηρίας, ἐνόμισαν ὅτι ἰδιοκτῆται εἰς τὸ ἑξῆς δὲν θὰ ὑπάρχωσι, καὶ ὅτι ἡ κατοχὴ καὶ ἡ κυριότης τῶν ἀπείρων γαιῶν τῆς Θεσσαλίας θὰ περιέλθῃ εἰς αὐτούς· εἰς ἐνίσχυσιν δὲ τῆς εὐπιστίας των ταύτης, μηχανικοὶ, ὡς προεῖπεν ὁ ἀξιότιμος τοῦ τμήματος εἰσηγητὴς, διέτρεχον τὴν Θεσσαλίαν ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον, καταμετροῦντες δῆθεν τὰ ἀγορασθησόμενα κτήματα, δικηγόροι, ἁδρῶς παρὰ τῶν ἐνδιαφορομένων πληρονόμενοι, συνέτασσον τὰς πρὸς παροχὴν δανείων αἰτήσεις πρὸς τὰς Τραπέζας, εἰδικοὶ δὲ πληρεξούσιοι τῶν μελλόντων δῆθεν ἀγοραστῶν κατεπλημμύρουν τὰ γραφεῖα τῶν Τραπεζῶν, παρὰ τῶν ὁποίων ἐλάμβανον ἀτυχῶς τὴν σαφῆ, ὁριστικὴν καὶ ἀνεπιφύλακτον ἀπάντησιν, ὅτι τὰ ἑκατομμύρια τῶν Τραπεζῶν εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν των εὐθὺς ὡς τελειώσῃ ἡ καταμέτρησις. Ἀλλὰ πλὴν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, Κύριοι, ἔχομεν τὰ δημόσια ἔργα. Ἡ Θεσσαλία, ἥτις ἐπὶ ὁλόκληρον ὀκταετίαν, καίπερ παρασχοῦσα ἀμέριστον τὴν ἑαυτῆς συνδρομὴν εἰς τὸν κ. Τρικούπην, δὲν εἶδεν οὔτε δραχμὴν δαπανωμένην ἀπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου χάριν τῆς συγκοινωνίας αὐτῆς, ἔμελλεν ἐν ἔτει 1890 νὰ ἴδῃ σωρείαν ἔργων δημοσίων, ἐν διαστήματι δ’ ὀλίγων μηνῶν ἐδημοπρατήθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν ἔργα ἀξίας 335,000 δραχμῶν περίπου.

§64Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Διὰ τὸν νομὸν Τρικκάλων;

§65ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ἀποκλειστικῶς. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ ἔργα ταῦτα (ἀναγινώσκει): «αʹ) Κατασκευὴ τῆς σιδηρᾶς γεφύρας Ρούσου τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης, τὴν 12 Ἰανουαρίου 1890, ἀντὶ δραχ. 22,657. «βʹ) Κατασκευὴ τοῦ ἐντὸς τῆς Καρδίτσης τμήματος τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Καρδίτσης–Λαρίσσης, τὴν 5ην Φεβρουαρίου 1890, ἀντὶ δραχ. 33,510. «γʹ.) Κατασκευὴ δύο γεφυρῶν εἰς τὰς θέσεις Κουμέρκι καὶ Βακοῦφι ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Τρικκάλων–Ἄρτης, τὴν 19 Ἀπριλίου 1890, ἀντὶ δραχ. 10,850. «δʹ) Κατασκευὴ τῆς ἐντὸς τῶν Τρικκάλων γεφύρας Ληθαίου, τὴν 17 Ἀπριλίου 1890, ἀντὶ δραχμῶν 33,622. «εʹ) Ἀνακαίνισις γεφύρας Μέγδοβα ποταμοῦ κατὰ τὴν θέσιν Μάντζαρη, τὴν 19 Μαΐου 1890, ἀντὶ δραχ. 2,032. «ϛʹ) Κατασκευὴ γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ἴωνος ἐπὶ τῆς δημοτικῆς ὁδοῦ ἀπὸ Κονισκοῦ εἰς Τσούκαν, τὴν 29 Ἰουνίου 1890, ἀντὶ δρ. 2,045. «ζʹ) Κατασκευὴ γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Μέγα καὶ ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ ἀπὸ Τρικκάλων εἰς Καρδίτσαν, τὴν 24 Ἰουλίου 1890, ἀντὶ δραχμῶν 8,291. «ηʹ) Κατασκευὴ γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Παμίσου (Μπλλούρη) ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ ἀπὸ Τρικκάλων εἰς Καρδίτσαν, τὴν 31 Ἰουλίου 1890, ἀντὶ δραχ. 14,800. «θʹ) Κατασκευὴ τοῦ ἐντὸς τῶν Τρικκάλων τμήματος μέχρι τοῦ νεκροταφείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ ἀπὸ Τρικκάλων εἰς Καλαμπάκαν, τὴν 29 Αὐγούστου 1890, ἀντὶ δραχμῶν 34,650. «ιʹ) Κατασκευὴ γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ἰνάχου, παρὰ τὸ χωρίον Βετσίστα, τὴν 13 Σεπτεμβρίου 1890, ἀντὶ δραχ. 40,421. «ιαʹ) Ἀνακαίνισις τῶν γεφυρῶν Σπηλιᾶς, Κουπλεσίου καὶ Τυρολόγου, ἐπὶ τῆς ἀπὸ Καρδίτσης διὰ γεφύρας Κοράκου εἰς Ἄρταν ἐθνικῆς βατῆς ὁδοῦ, τὴν 10 Σεπτεμβρίου 1890, ἀντὶ δραχ. 6,864. «ιβʹ) Κατασκευὴ ὀκτὼ γεφυρῶν κατὰ τὴν περιφέρειαν τοῦ δήμου Μενελαΐδος, τὴν 7 Ὀκτωβρίου 1890, ἀντὶ δραχ. 41,617. «ιγʹ) Κατασκευὴ τοῦ τμήματος ἀπὸ Τρικκάλων εἰς Καραβόπορον τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ ἀπὸ Τρικκάλων εἰς Ἄρταν, τὴν 7 Ὀκτωβρίου 1890, ἀντὶ δραχ. 37,517. «ιδʹ) Κατασκευὴ τῆς γεφύρας Κλεινοβοῦ, τὴν 7 Ὀκτωβρίου 1890, ἀντὶ δραχ. 26,180. «ιεʹ) Ἀνακαίνισις τοῦ ἀπὸ γεφύρας Τυρολόγου μέχρι Μαυροβουνίου τμήματος τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Καρδίτσης–Ἄρτης, τὴν 23 Σεπτεμβρίου 1890, ἀντὶ δραχ. 18,579. «ιϛʹ) Κατασκευὴ ἓξ γεφυρῶν κατὰ τὴν περιφέρειαν τοῦ δήμου Πιαλίων, τὴν 18 Σεπτεμβρίου 1890, ἀντὶ δραχμῶν 17,650».

§66ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἔγεινε κἀνέν;

§67ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως. Ἀπὸ τῆς 12 Ἰανουαρίου λοιπὸν μέχρι τῶν παραμονῶν τῶν ἐκλογῶν ἐνεκρίθησαν καὶ ἐδημοπρατήθησαν ἔργα ἀξίας 335 χιλιάδων δραχμῶν περίπου. Ἀλλὰ μήπως ἐγένοντο τὰ ἔργα ταῦτα; Ὄχι, Κύριοι. Τὰ πλεῖστα αὐτῶν ἐγκατελείφθησαν. Διατί; διότι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη πλέον πυροτεχνημάτων. Ἀρκετὸν καιρὸν περιέτρεξαν τὴν Θεσσαλίαν μηχανικοὶ καὶ ἐργοδηγοί, χωρομετροῦντες καὶ συντάσσοντες διαγράμματα, ἀρκετὸν καιρὸν ἐστόλισαν τὰς χαράδρας, τὰ ὄρη, τοὺς λόφους καὶ τὰς πεδιάδας πληθὺς σημαιῶν, ὡσεὶ ἡ Θεσσαλία ἦγε διαρκῆ πανήγυριν χαρμοσύνου τινὸς γεγονότος. (Εὖγε!)

§68ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλάβατε σημείωσιν περὶ ποσῶν;

§69ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὅσα ἔγειναν—καὶ ταῦτά εἰσι δυστυχῶς ὀλίγα — ἐφρόντισαν καὶ ἐπληρώθησαν ἀμέσως.

§70ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως ἐπληρώθησαν καὶ ἐγκατελείφθησαν;

§71ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι δυστυχῶς νὰ σᾶς δώσω ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ τούτου. Ὅτε λοιπὸν εἶδεν ἡ πρώην Κυβέρνησις, ὅτι ὁ λαὸς τῆς Θεσσαλίας ἐδείχθη ἀχάριστος πρὸς αὐτήν, τὰ ἔργα ἐγκατελείφθησαν. Μετὰ ταῦτα, Κύριοι, ἔρχονται αἱ βασιλικαὶ χάριτες. Τὸ πείραμα τοῦ 1887, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον τελεσφόρον ὑπῆρξε διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, δὲν ἐλησμονήθη καὶ σήμερον. Ἐν ταῖς παραμοναῖς τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐν τῷ μικρῷ σχετικῶς νομῷ, ὅπου δύο μόνον Πρωτοδικεῖα ὑπάρχουσι, καὶ ταῦτα ἀτελέστατα λειτουργοῦντα, κατώρθωσαν καὶ ἀνεὗρον, καὶ μετὰ τὴν τοῦ 1887 μεγάλην ἀβαρίαν, 24 ἐν ὅλῳ καταδίκους, οὓς ἀπέδωκαν, οὐχὶ εἰς τὴν κοινωνίαν, ἀπὸ τῆς ὁποίας τοὺς ἀπεμάκρυνεν ἡ αὐστηρότης τῶν νόμων, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐκλογικὴν ἐνέργειαν. Θέλετε νὰ σᾶς γνωρίσω τὰ ὀνόματα τῶν ἐντίμων τούτων ὑποκειμένων;

§72ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ τὰς ἐποχάς.

§73ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὰς ἐποχὰς, μάλιστα (ἀναγινώσκει): «Ἰωάννης Γεωργαντζῆς· κατάδικος εἰς 15 ἐτῶν πρόσκαιρα δεσμά. Μετεβλήθη ἡ ποινὴ αὐτοῦ εἰς εἱρκτὴν ὀκτὼ ἐτῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 10 Αὐγούστου 1890 Β. Διατάγματος. «Παναγιώτης Ἀνδρέου, Βασίλειος Ναούμ· κατάδικοι εἰς εἱρκτὴν πέντε ἐτῶν. Ἀπηλλάγησαν καθ’ ὁλοκληρίαν διὰ τοῦ ἀπὸ 30 Ἀπριλίου 1890 Β. Διατάγματος. «Θεόδωρος Γούλας, Βασίλειος Καραμπεζιώτης, Γεώργιος Πετώσης· κατάδικοι εἰς πέντε καὶ ἡμίσεως ἐτῶν εἱρκτήν. Μετεβλήθη ἡ ποινὴ αὐτῶν εἰς φυλάκισιν 2 ἐτῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 6 Ἰουνίου 1890 Β. Διατάγματος. «Γεώργιος Ρέλιας· κατάδικος εἰς εἱρκτὴν πέντε ἐτῶν. Ἀπηλλάγη διὰ τοῦ ἀπὸ 21 Ἰουνίου 1890 Β. Διατάγματος. «Ἰωάννης Παπαϊωάννου· κατάδικος εἰς φυλάκισιν 2½ ἐτῶν. Ἀπηλλάγη διὰ τοῦ ἀπὸ 24 Ἰανουαρίου 1890 Β. Διατάγματος. Χρῆστος Γεωργίου· κατάδικος εἰς φυλάκισιν 2½ ἐτῶν. Ἀπηλλάγη διὰ τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1890 Β. Διατάγματος. «Παπαπόστολος Καϊμάνης· κατάδικος εἰς φυλάκισιν ἑνὸς ἔτους. Ἐμετριάσθη ἡ ποινὴ αὐτοῦ εἰς τρίμηνον φυλάκισιν διὰ τοῦ ἀπὸ 9 Ἀπριλίου 1890 Β. Διατάγματος. «Γεώργιος Θεοδώρου· κατάδικος εἰς φυλάκισιν 2 ἐτῶν. Ἀπηλλάγη διὰ τοῦ ἀπὸ 21 Ἀπριλίου 1890 Β. Διατάγματος. «Κωνσταντῖνος Παπαδογιάννης· κατάδικος εἰς φυλάκισιν ἓξ μηνῶν. Ἀπηλλάγη διὰ τοῦ ἀπὸ 21 Μαΐου 1890 Β. Διατάγματος. «Δημήτριος Οἰκονόμου καὶ Στάμος Σταμόπουλος· κατάδικοι εἰς φυλάκισιν ἐτῶν 2. Ἐμετριάσθη ἡ ποινὴ αὐτῶν εἰς ἐνιαυσίαν φυλάκισιν διὰ τοῦ ἀπὸ 21 Μαΐου Β. Διατάγματος. «Γεώργιος Φόλας· κατάδικος εἰς 2 ἐτῶν φυλάκισιν. Ἐμετριάσθη ἡ ποινὴ αὐτοῦ εἰς φυλάκισιν 6 μηνῶν δυνάμει τοῦ αὐτοῦ διατάγματος. «Ἀντώτιος Λλάτος. Ἐπίσης διὰ τοῦ αὐτοῦ διατάγματος ἐμετριάσθη ἡ ποινὴ αὐτοῦ τῆς ἐνιαυσίου φυλακίσεως εἰς ἑξάμηνον. «Νικόλαος Κατσούλης· κατάδικος εἰς φυλάκισιν 3 μηνῶν. Ἐμετριάσθη ἡ ποινὴ αὐτοῦ εἰς φυλάκισιν 45 ἡμερῶν διὰ τοῦ ἀπὸ 23 Ἰουλίου 1890 Β. Διατάγματος. Καὶ τελευταῖον διὰ τοῦ ἀπὸ 28 Ἰουλίου 1890 Β. Διατάγματος περιωρίσθη ἡ ποινὴ τῶν Δημητρίου Παπαδημητρίου, Μήτρου Ἀποστόλου, Τόλια Λιόλιου, Πάσχου Σταμούλη, Μιχαὴλ Λίτσου ἀπὸ 6 μηνῶν φυλακίσεως εἰς τρίμηνον, ἀπηλλάγησαν δὲ καθ’ ὁλοκληρίαν αἱ διὰ τὴν αὐτὴν πρᾶξιν καὶ εἰς τὴν αὐτὴν ποινὴν καταδικασθεῖσαι δύο γυναῖκες, Μαρία Μπόρα καὶ Γιάννω Σταμόκα.» Αὐτοὶ δὲ οἱ τελευταῖοι, κύριοι Βουλευταὶ, ἐξελθόντες τῶν φυλακῶν, ἐπὶ τοσοῦτον ἐθρασύνθησαν, ὥστε ἐγένοντο τὸ φόβητρον εἰς τὸν δῆμον Φαρκαδῶνος, καὶ παρ’ ὀλίγον, ἕνεκα τῆς θρασύτητος αὐτῶν, ἣν ἐξηρέθιζεν ὁ ἐκεῖ Δήμαρχος, νὰ συμβῶσι λυπηραὶ σκηναὶ, καὶ νὰ κλαίωμεν σήμερον θύματα. Κατόπιν ὅλων τούτων, Κύριοι, εἶναι ἀνάγκη, νομίζετε, νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας; Ἀλλ’ ἑκάστη λεπτομέρεια ἀποκαλύπτει καὶ νέον ἕλκος διαφθορᾶς, εἶναι δὲ ἀνιαρὸν τὸ ἔργον, καὶ δεικνύει τὸν ἐξευτελισμὸν καὶ τὴν ταπείνωσιν, εἰς ἣν περιῆλθεν ἡ διοίκησις ὑπὸ τὴν πρώην Κυβέρνησιν. (Εὖγε!) Καὶ ὅμως εἶναι ἀνάγκη, καὶ θὰ τὸ πράξω ἐν συντομίᾳ.

§74ΣΧΙΝΑΣ. Διὰ νὰ ἀποθανατισθῶσιν εἰς τὰ πρακτικά.

§75ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄρχομαι, Κύριοι, ἀπὸ τῆς Καλαμπάκας. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, ἐν ᾗ ὁ ἀντιπολιτευόμενος συνδυασμὸς ὁλόκληρος ἐπλειοψήφησε, προσβάλλομεν ἕνα καὶ μόνον δῆμον, τὸν δῆμον Αἰγινίου, ἤτοι τὸν δῆμον τῆς πρωτευούσης. Ἐκεῖ, Κύριοι, πρωταγωνιστοῦσι δύο κατ’ ἐξοχὴν πρόσωπα, ὁ Μητροπολίτης Σταγῶν καὶ ὁ Νομάρχης Πετρίτσης. Ὁ Μητροπολίτης οὗτος, Βούλγαρος τὴν καταγωγὴν καὶ τὰ αἰσθήματα, εἶναι στίγμα διὰ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ τὴν Πολιτείαν (συγκίνησις). Τοῦ λόγου δὲ συμπεσόντος, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐν καιρῷ, ἐπειδὴ δὲν εἶναι παρών, νὰ προσαγάγῃ τὰ βουλεύματα, δι’ ὧν παύουσι πρὸς καιρὸν κατὰ τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου πολλαὶ κατηγορίαι εἰδεχθέσταται!

§76Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑπάρχουσι βουλεύματα;

§77ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, κύριε Βουλευτὰ, παύοντα πρὸς καιρὸν τὴν καταδίωξιν.

§78Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Διὰ τίνας πράξεις;

§79ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ εἴπω, διότι εἶναι εἰδεχθεῖς αἱ πράξεις.

§80ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἀφοῦ ἔχετε τόσους ἄλλους λόγους νὰ ὑποστηρίξητε τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς, νὰ μὴ θελήσητε ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ βήματος νὰ εἴπητε τίποτε κατὰ ἀνωτάτου λειτουργοῦ τῆς Ἐκκλησίας.

§81ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ἐνώπιον τοῦ Ἐθνικοῦ Συνεδρίου νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λέγηται γυμνὴ ἡ ἀλήθεια πάντοτε, διότι αὐτὴ καὶ μόνη θὰ σώσῃ καὶ τὸ Κράτος καὶ καὶ τὴν Ἐκκλησίαν ἀπὸ τῆς λέπρας, ὑφ’ ἧς κατατρύχονται. (Εὖγε!)

§82Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀφοῦ στηρίζεσθε εἰς βουλεύματα....

§83ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὰς πράξεις, τὰς ὁποίας τώρα τελευταῖον διέπραξεν, ἐδόθη καταγγελία, τῆς ὁποίας ἔχω ἀντίγραφον, θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ διατάξῃ νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ἐνέργεια τῆς καταγγελίας αὐτῆς, καὶ νὰ προσαγάγῃ ἀντίγραφα τῶν βουλευμάτων, δι’ ὧν παύει πρὸς καιρὸν ἡ καταδίωξις κατὰ τοῦ Μητροπολίτου αὐτοῦ δι’ ἄλλας, εἰδεχθεῖς, ὡς εἶπον, κατηγορίας. Ὁ Μητροπολίτης οὗτος, κύριοι Βουλευταὶ, διότι τῷ ὑπεσχέθησαν, ὅτι αἱ ἐπισκοπαὶ Τρίκκης καὶ Σταγῶν θὰ ἑνωθῶσιν ὑπὸ τὴν ποιμαντορικὴν αὐτοῦ ῥάβδον, καὶ διότι ἓν μέγαρον αὐτοῦ ἐμίσθωσε τὸ Δημόσιον διὰ νομαρχιακὸν κατάστημα, ἐν ᾧ ἡ πρώτη μίσθωσις δὲν ἔχει εἰσέτι λήξει, ὁ Μητροπολίτης οὗτος, ἐπαναλέγω, μετέβαλε τὸν μητροπολιτικὸν αὐτοῦ οἶκον εἰς ἐκλογικὸν πρακτορεῖον, ἐν ᾧ παντοῖα ἐχαλκεύθησαν ἀνόσια. Ἐκεῖ προσεκαλοῦντο οἱ Ἡγούμενοι τῶν διαφόρων Μονῶν τῶν Μετεώρων, καὶ ἐλάμβανον ὁδηγίας, ἐκεῖ οἱ ἱερεῖς, καὶ ἐλάμβανον διαταγὰς,—διότι τὸν σεβασμιώτατον αὐτὸν τὸν τρέμουσιν οἱ ἱερεῖς τοῦ τόπου ἐκείνου,—ἐκεῖ μετὰ προηγουμένην πρόσκλησιν προσήρχοντο οἱ μεγαλείτεροι κομματάρχαι, οἱ ἔχοντες δοσοληψίας μετὰ τῶν Μονῶν, καὶ ὡρκίζοντο ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου, ὅτι θὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ, καὶ ὑβρίζετο τοιουτοτρόπως ὁ Σταυρὸς παρ’ ἐκείνου, ὅστις πρὸ παντὸς εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸν τιμᾷ! Οἱ Ἡγούμενοι περιήρχοντο τὰ τσιφλίκια τῶν Μονῶν, καὶ ἠπείλουν τοὺς χωρικούς, ὅτι θὰ τοὺς ἐξώσουν, ἐὰν δὲν ψηφίσουν ὑπὲρ τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ, οἱ δὲ ἱερεῖς ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἐσταυρωμένου ἐξώρκιζον τοὺς πάντας ἐναντίον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως! Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὰς ἑκατόμβας, τὰς ὁποίας ἔθυσαν οἱ Ἡγούμενοι, εἰς βάρος τῶν Μοναστηρίων πάντοτε. Εἷς καὶ μόνος ἱερεὺς εὑρέθη, — καὶ τοῦτο τὸ λέγω πρὸς τιμὴν αὐτοῦ, — ὁ ἐφημέριος τῆς Ἀσπροκκλησιᾶς, χωρίου παρὰ τὰ σύνορα, ἐξ 80 περίπου οἰκογενειῶν συγκειμένου, ὀνόματι Παπασωτήριος, ὅστις εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ παρατηρήσῃ μεθ’ ὅλου τοῦ σεβασμοῦ, ὅτι «δὲν εἶναι καθῆκόν μας αὐτὸ», ἀλλὰ τὴν ἐπιοῦσαν ἐξωρίσθη εἰς ἀπόκεντρον χωρίον, τὸ χωρίον Τσούγκουρον, περιέχον μόνον δέκα οἰκογενείας. Ἐκτὸς ὅμως τοῦ Μητροπολίτου, ἔχομεν καὶ τὸν Νομάρχην κ. Πετρίτσην. Ὁ σιδηρόδρομος ἐβαρύνθη πλέον μεταφέρων τὸν νομαρχικὸν ὄγκον τοῦ κ. Πετρίτση εἰς Καλαμπάκαν καὶ Καρδίτσαν δωρεάν. Εἶπον, προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰτωλοακαρνανίας, ὅτι ὁ ἐκεῖ Νομάρχης κ. Βλαχάβας περιηγήθη μέρος τοῦ νομοῦ, ἀλλ’ ὁ κ. Πετρίτσης εὑρίσκετο εἰς διηνεκῆ περιοδείαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπέσχετο, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠπείλει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔδερε πολίτας. Ἡ Καλαμπάκα, Κύριοι, εἶναι χώρα πτωχοτάτη. Ἐκτισμένη εἰς τὰς ὑπωρείας τῶν Μετεώρων, ἔχει μικρὰν πρὸ αὑτῆς ἔκτασιν γῆς, καλυπτομένην τὸ πλεῖστον ὑπὸ ἀμπελώνων καὶ μωρεῶν, διότι εἰς παρῳχημένην ἐποχὴν ἐκαλλιεργεῖτο ἐκεῖ ἐπιτυχῶς ἡ μέταξα. Τὸ πλεῖστον τῆς ἐκτάσεως ταύτης κατέφαγε καὶ κατατρώγει ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ τὸ ῥεῦμα τοῦ Πηνειοῦ, ἀλλὰ τὸ ἔργον τοῦ ποταμοῦ ἔφερεν εἰς πέρας ὁ σιδηρόδρομος, ὅστις διὰ τοῦ σταθμοῦ καὶ τῶν ἀποθηκῶν αὐτοῦ κατέλαβε τὰς ἀμπέλους τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μόνον ἐκ τῶν κτημάτων τούτων ἀνέμενον τὰ πρὸς τὸ ζῆν. Τοῦτο ἐγένετο κατὰ τὸ 1883. Ἔκτοτε οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἄνθρωποι ἐφώναζον: «πληρώσατέ μας τὴν ἀποζημίωσιν διὰ τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀφῃρέσατε»· ἀλλ’ οὐδεμία ἐδίδετο προσοχὴ εἰς τὰς παρακλήσεις αὐτῶν.

§84ΧΑΤΖΗΓΑΚΗΣ. Αἱ ἀποφάσεις εἶχον ἐκδοθῆ, ἀλλ’ ὅτε ἐγὼ ἔφυγον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Τρικούπη, τὰς ἀνέστειλαν.

§85ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο ὅμως ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, δηλαδὴ τὴν Παρασκευὴν, μεταβαίνει ὁ Νομάρχης εἰς Καλαμπάκαν καὶ διανέμει 20,545 δραχμὰς εἰς τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν παροῦσαν σημείωσιν (δεικνύει σημείωσιν). Ἐννοεῖτε, ὅτι δὲν ἐπληρώθησαν ὅλοι οἱ δικαιούμενοι λαμβάνειν. Ὁ κ. Πετρίτσης προσεκάλεσεν αὐτοὺς καὶ τοῖς εἶπε: «Θέλετε νὰ γείνητε φίλοι τῆς Κυβερνήσεως; Θὰ λάβητε τὴν ἀποζημίωσίν σας». Οἱ δειλότεροι ὑπεχώρησαν, καὶ ἔλαβον ἀμέσως τὸ χρῆμα· 37 δὲ εἶναι ἐν ὅλῳ τὰ πρόσωπα ταῦτα.

§86ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τίνι ἰδιότητι διένειμεν αὐτά;

§87ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ ἰδιότητι τῆς ἀρχῆς του, καταχρώμενος βεβαίως τῷ ἀξιώματι αὐτοῦ.

§88ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, καὶ καλὸν νομίζω θὰ ἦτο νὰ ἀναβάλωμεν, ἐὰν ἔχητε ἐπὶ πολὺ εἰσέτι νὰ ὁμιλήσητε.

§89ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον καὶ ἂν ἐπιθυμῶ νὰ συντομεύσω τὸν λόγον μου, θὰ ὁμιλήσω τοὐλάχιστον μίαν ὥραν εἰσέτι. Ἐπειδὴ δὲ θέλω ἡ Βουλὴ ἐν ἐπιγνώσει νὰ φέρῃ τὴν ψῆφον αὐτῆς, συναινῶ εἰς τὴν ἀναβολήν.

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7 καὶ 30′ μ. μ.