1890.12.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15

Τῆς 8 Δεκεμβρίου 1890.

(Σάββατον).

Ὥρα 4 μ. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ βουλευτοῦ Κυκλάδων κ.

Μαυρομαρᾶ). (Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως μετά τινας ἐπ’ αὐτῶν διορθώσεις).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Κερκύρας. Ὁ κ. Μαυροκέφαλος ἔχει τὸν λόγον.

§2ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀνέβαλε χθὲς ν’ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Κερκύρας, διὰ νὰ σχηματίσῃ πεποίθησιν περὶ τοῦ ἀποτελέσματος· πρὸς τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον θέλω εἴπει ἐν ὀλίγοις τὴν γνώμην μου. Ὁ χθὲς ὁμιλήσας Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας ὑπεστήριξε τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς καί, ἐν περιπτώσει δισταγμοῦ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, τὴν ἀποστολὴν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, πρὸς ἔρευναν τῶν πραγμάτων. Καὶ προηγουμένως ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐκθέσω, ὅτι τὴν ἀποστολὴν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς θεωρῶ μέτρον ἀστοχώτατον, διότι δι’ αὐτοῦ στερεῖται μία ἐκλογικὴ περιφέρεια τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει, ν’ ἀντιπροσωπεύηται ἐν τῇ Βουλῇ. Τὴν γνώμην ταύτην ὑπεστήριξε βραδύτερον λίαν ἐμφαντικῶς καὶ ὁ ἐκ Λαρίσσης βουλευτὴς κ. Φιλάρετος, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει τὴν ἀποδεχθῆ. Κατ’ ἐμέ, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ ἐγκύρου ἢ περὶ τοῦ ἀκύρου τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπάρχουσι λόγοι πρὸς ἀκύρωσιν; Ὁ κ. Κωνσταντᾶς, ἐκτὸς ἀορίστων καὶ ἀναποδείκτων τινῶν καταγγελιῶν, τὰς ὁποίας καὶ τὸ προεξελεγκτικὸν τμῆμα οὐδόλως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει, ἐστήριξε τὸ κατηγορητήριόν του κατὰ τῆς ἐκλογῆς εἰς τὴν κατασκευὴν δημοσίων ἔργων, εἰς τὴν ἀγόρευσιν ἑνὸς δημοδιδασκάλου, εἰς τὴν ἀνέγερσιν μιᾶς ἁψίδος καὶ εἰς τὴν μετάβασιν εἰς Κέρκυραν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐν Κερκύρᾳ, ἀφ’ ἧς ἔγεινεν Ὑπουργὸς ὁ κ. Θεοτόκης, συνετελέσθησαν πολλὰ δημόσια ἔργα, τινὰ τῶν ὁποίων ἐνεκρίθησαν πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἄλλα δὲ καὶ κατόπιν, ὅπως σᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτής. Δὲν ἐννοῶ, Κύριοι, νὰ ἐπιδοκιμάσω καὶ ταῦτα, τὰ ὄχι ἔκθεσμα, διότι ἐγὼ ἔχω ἄλλας ἰδέας περὶ τῶν ἐκλογῶν καὶ περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ διεξάγωνται, βραδύτερον δὲ ἴσως κατορθώσω νὰ ὑποβάλω τὰς παρατηρήσεις μου εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι λόγος ἀποχρῶν πρὸς ἀκύρωσιν μιᾶς ἐκλογῆς μόνον τὸ γεγονὸς, ὅτι εἷς Ὑπουργὸς κατασκεύασεν ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ του πατρίδι δημόσιόν τι ἔργον. Ἀτυχῶς αἱ ἐπαρχίαι ἔχουσιν ἀνάγκη πολλῶν πραγμάτων, καὶ ἡ Κυβέρνησις σπανίως μεριμνᾷ· ὥστε πρὸς βελτίωσιν θὰ ηὐχόμην, πολλοὶ ἐξ ὑμῶν νὰ γείνωσιν Ὑπουργοὶ, διὰ νὰ φανῶσι χρησιμώτεροι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν των πατρίδα, ἐπιμελούμενοι τῶν δημοσίων ἔργων. Ἐὰν τὰ δημόσια ἔργα δὲν ἦναι ὀρθὸν νὰ θεωρῶνται λόγοι πρὸς ἀκύρωσιν ἐκλογῶν, ἐννοεῖται ὅτι πολὺ ὀλιγωτέραν ἀφορμὴν ἠμποροῦν νὰ παρέχωσιν ἡ προσφώνησις ἑνὸς δημοδιδασκάλου καὶ ἡ ἀνέγερσις μιᾶς ἁψῖδος. Ἐὰν ὁ ἐργολάβος εἶχεν ἀφορμὰς, ἴσως ὄχι καὶ καλὰς, νὰ κολακεύσῃ τὸν Ὑπουργὸν, ἦτο δικαίωμά του νὰ τὸ πράξῃ. Κακῶς βεβαίως ἔκαμεν ὁ διδάσκαλος νὰ ὁμιλήσῃ ἐν παραβολαῖς καὶ νὰ παροτρύνῃ τοὺς ἐκλογεῖς νὰ ψηφίσωσι τὸν συνδυασμὸν τοῦ κ. Θεοτόκη. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἦτο δημόσιος ὑπάλληλος καὶ παρὰ τὸ καθῆκον ἀνεμίχθη εἰς τὴν ἐκλογικὴν πάλην, δίκαιον εἶναι νὰ τιμωρηθῇ, ὄχι ὅμως καὶ νὰ ὑποφέρωσι διὰ τὴν ἀνάμιξίν του οἱ ἐκλογεῖς, ἐκτιθέμενοι εἰς νέας συγκρούσεις, ἐν περιπτώσει ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς. Εἶμαι βέβαιος ὅτι τὰ ἐκτεθέντα ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Κωνσταντᾶ ὀλίγον θὰ βαρύνωσιν εἰς τὰς σκέψεις τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τοῦτο ἀναφέρω τὸ ἄλλο σπουδαιότερον γεγονὸς, τὴν μετάβασιν καὶ τὴν ἀποθέωσιν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀναντιῤῥήτως τὸ πρᾶγμα ἠδύνατο νὰ βαρύνῃ εἰς τὴν πλάστιγγα, πλὴν ἐν Ἑλλάδι δὲν καθιερώθη προηγούμενον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ μετάβασις Ὑπουργοῦ εἰς τὴν ἐκλογικήν του περιφέρειαν νὰ θεωρῆται ἀφορμὴ πρὸς ἀκύρωσιν ἐκλογῆς. Καὶ εἰς τὰ ἄλλα δὲ συνταγματικὰ Κράτη οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες μεταβαίνουσιν εἰς τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας των, ἐκθέτουσι τὰ φρονήματά των, κατηγοροῦσι τοὺς ἀντιπάλους των, ὁ δὲ λαὸς ἀκούων ἀποφασίζει διὰ τῆς ψήφου του. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας παραπονεῖται κυρίως διὰ τὴν ἀποθέωσιν τοῦ κ. Θεοτόκη καὶ δι’ ὅσα οὗτος εἶπε κατὰ τῶν ἀντιπολιτευομένων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποθέωσιν, ὁ κ. Βουλευτὴς δύναται νὰ αἰτιᾶται τοὺς συμπατριώτας του, ἂν ἔκυψαν πρὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, ὡς ἐνώπιον εἰδώλου, ἀλλὰ δὲν ἔχει δίκαιον νὰ ταράσσηται διότι ὁ κ. Θεοτόκης ὡμίλησε κατὰ τῶν ἀντιπολιτευομένων. Τί ἔπρεπε νὰ πράξῃ ὁ Ὑπουργὸς, κατὰ τὸν κ. Κωνσταντᾶν, διὰ νὰ μὴ παρανομήσῃ; Νὰ ὁμιλήσῃ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας ἦτο μέλος καὶ ὑπὲρ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κατὰ τῆς ὁποίας ἠγωνίζετο; Καλὸν θὰ ἦτο ἴσως διὰ τὸν κ. Βουλευτὴν, ἐὰν τὸ ἔπραττεν, ἀλλὰ θὰ ἦτο πάντοτε ἀρκετὰ ἀστεῖον. Ἀλλὰ, κύριοι Βουλευταὶ, πάντα ταῦτα, τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ θεωρήσω ὡς κακῶς γενόμενα, ἐπέδρασαν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς;—διότι εἰς τοῦτο κυρίως περιορίζεται τὸ ζήτημα.—Ἐξ ὅσων γνωρίζω, οὔτε τὰ δημόσια ἔργα, οὔτε ἡ προσφώνησις τοῦ διδασκάλου, οὔτε ἡ ἀνέγερσις τῆς θριαμβευτικῆς ἁψῖδος, οὔτε ἡ ἀποθέωσις τοῦ Ὑπουργοῦ ἴσχυσαν νὰ μεταβάλωσι τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων. Ὡς ἐξάγεται ἐκ τοῦ πίνακος τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχω ὑπ’ ὄψιν, ἐκτὸς τοῦ κ. Θεοτόκη, ἐρχομένου δευτέρου, πάντες οἱ ἄλλοι τότε συμπολιτευόμενοι ἔπαθον σχεδὸν πανωλεθρίαν. Ὁ κ. Σέχος ἐν τῇ νήσῳ Κερκύρας ἔλαβε 10,900 ψήφους, οἱ δὲ μετ’ αὐτοῦ ἀντιπολιτευόμενοι ὑπερτέρησαν κατὰ χιλιάδας ψήφων τοὺς ἀντιπάλους των. Ὁ κ. Βαλαωρίτης π. χ., μέλος τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Θεοτόκη, ἔλαβε μόνον 7,794 ψήφους, ὑπολειφθεὶς κατὰ τρεῖς ὅλας χιλιάδας ψήφων τοῦ κ. Σέχου. Ἐὰν ὁ κ. Βαλαωρίτης διεσώθη ἐκ τοῦ ναυαγίου, τοῦτο ὀφείλει εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἰδιαιτέρας ἐπαρχίας του Λευκάδος· πράγματι ἐκεῖ ἔλαβε 4,200 ψήφους, οἱ δὲ μετ’ αὐτοῦ συμπράξαντες ἐπλειοψήφισαν κατὰ πολὺ τῶν ἀντιθέτων, ἐκτὸς τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ. Ὥστε οὐχὶ ἐκ τῆς Κερκύρας, ὅπου ἔλαβον χώραν παρανομίαι, ἀλλ’ ἐκ τῆς Λευκάδος, ὅπου δὲν κατήγγειλε τοιαύτας ὁ κ. Κωνσταντᾶς, ἐξελέχθησαν καὶ ὁ κ. Βαλαωρίτης καὶ ὁ κ. Ζερβός. Πῶς δὲ τοῦτο, θέλω σᾶς εἴπει. Εἴμεθα γείτονες μετὰ τῶν Λευκαδίων, ἔχομεν καὶ πολλὰς σχέσεις μετ’ αὐτῶν, ἰδίως ἐγώ· θέλω λοιπὸν σᾶς ἐκθέσει τὴν κατάστασιν, ὅπως γνωρίσῃ ταύτην ἡ Βουλὴ καὶ μὴ πλανηθῇ εἰς τὴν ἀπόφασίν της. Ὁ κ. Βαλαωρίτης, ἀντιπρόσωπος κραταιοῦ κόμματος ἐν Λευκάδι, πρώτην φορὰν ἐξετίθετο ὡς βουλευτής. Πρὸ πολλοῦ ἐγὼ ἐγνώριζον τὴν ἐκεῖ ἐπιτυχίαν του καὶ τὴν ὑπεροχὴν, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχεν ἐν ταῖς ἐκλογαῖς. Πάντες ἠξεύρομεν, ὅτι ὁ λαὸς, ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει νέων ὑποψηφίων, σχηματίζει μεγάλην ἰδέαν καὶ στηρίζει πολλὰς προσδοκίας· ἀρεσκόμενος εἰς τὰς μεταβολὰς καὶ ἐλπίζων, φρονεῖ ὅτι θὰ φέρωσι τὸν χρυσοῦν αἰῶνα, καὶ τρέχει κατόπιν αὐτῶν, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τὸν λόγον. Ἡ τοιαύτη εὐνοϊκὴ διάθεσις τοῦ λαοῦ ἐξωγκώθη εἰς ῥεῦμα, τὸ ὁποῖον βεβαίως παρέσυρε καὶ τοὺς Ἡγουμένους, καὶ ὤθησεν αὐτοὺς νὰ ἐνεργῶσιν ὑπὲρ τοῦ κ. Βαλαωρίτου, ὡς ἀνέφερε χθὲς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας. Ἀλλ’ εἶναι δίκαιον καὶ ὀρθὸν, διότι εἷς ὑποψήφιος κατώρθωσε καὶ ἐνθουσίασε τὸν λαὸν ὑπὲρ ἑαυτοῦ, νὰ ἐξωσθῇ τῆς Βουλῆς; Πρέπει νὰ τιμωρηθῇ μία ἀδικουμένη ἐπαρχία, διότι ἐν ἐνθουσιασμῷ ἐψήφισεν ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας ἀγαπητοῦ ὑποψηφίου της, δυνηθέντος νὰ διαφύγῃ οὕτω τὴν ἐν Κερκύρᾳ πανωλεθρίαν, καὶ νὰ διασώσῃ ἕνα τῶν συναδέλφων, τὸν κ. Ζερβόν; Νομίζω ὄχι. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῶν ἐκλογῶν, εἰμὴ μόνον ὅταν παρουσιάζηται βία καὶ ἀλλοίωσις τοῦ φρονήματος τῶν ψηφοφόρων. Ἐν τῇ προκειμένῃ ἐκλογῇ οὐδὲν τῶν στοιχείων τούτων διακρίνω, καὶ διὰ τοῦτο θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, μὲ τὴν προσδοκίαν, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ θέλει ἐγκρίνει τὴν ἐπικύρωσιν.

§3ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριοι, δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον, ἐὰν ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν δὲν ἀπεφαίνετο ὑπὲρ τῆς νομιμότητος, ὅτε πρῶτον εἰσῆλθεν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ κατὰ τὴν ἑβδόμην Ἀπριλίου καὶ ὅτε κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐζήτησε τὴν ἀκύρωσιν ἢ τὴν ἐπικύρωσιν πολλῶν ἐκλογῶν, λαβὼν τὸν λόγον. Δυστυχῶς φαίνεται ὅτι ἡ ἐξουσία ἔχει τοσαῦτα θέλγητρα, ὥστε νὰ διαφθείρῃ καὶ τοὺς μᾶλλον σιδηροῦς χαρακτῆρας. Ἕνεκα τούτου νομίσας ὁ πρώην Ὑπουργὸς, ὅτι ἦτο τοιοῦτος, ἠθέλησε νὰ μεταχειρισθῇ ξένην ἐξουσίαν πρὸς ἴδιον ὄφελος. Ὁ κ. Θεοτόκης, μεταβὰς εἰς τὸν νομόν του, δὲν ἠρκέσθη νὰ ἴδῃ προσωπικῶς τοὺς φίλους του, καὶ νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν συνδρομὴν αὐτῶν, ἀλλὰ μετεχειρίσθη ὅλα τὰ μέσα τῆς ἐξουσίας, ὅλον τὸν δόλον, μὲ τὸν ὁποῖον ἠδύνατο νὰ δελεάσῃ καὶ τοὺς πλέον ἀκάμπτους χαρακτῆρας, ὅπως καταστρέψῃ τὸ ὑπὲρ τῶν ἀντιθέτων του πνεῦμα τοῦ νομοῦ ἐκείνου. Ἀνέγνωσε τηλεγραφήματα πλεῖστα ὅσα ὁ κ. Κωνσταντᾶς, δι’ ὧν καταδεικνύεται, ὅτι ὄχι μόνον μίαν ἑβδομάδα πρὸ τῆς ἐκλογῆς 200,000 δραχμαὶ ἐξωδεύθησαν πρὸς κατασκευὴν δημοτικῶν ὁδῶν καὶ σχολείων, ἀλλὰ καθ’ ὅλον τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ 1890 πεντακοσίας χιλιάδας δραχμῶν καὶ πλέον ἐδαπάνησεν ὑπὲρ τοῦ νομοῦ ἐκείνου, δι’ ὅμοια ἔργα, δι’ ὁμοίους σκοποὺς, ἀφοῦ καὶ ἁψίδας πρὸς ἀνέγερσιν ἐπλήρωσε.

§4ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ὑπὲρ τῶν ἐργολάβων εἰργάζετο.

§5ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Μήπως νομίζετε, ὅτι αἱ δαπάναι αὗται δὲν ἦσαν, οὕτως εἰπεῖν, ἓν παράνομον θεμέλιον, τὸ ὁποῖον ἔῤῥιπτε πρὸ τῆς ἐκλογῆς χάριν αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς; Ἐγθυμοῦμαι, Κύριοι, ἐκ τῆς ἱστορίας τοῦ Μακώλεϋ, ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ, τῇ μητρὶ αὐτῇ τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος, οἱ Ὑπουργοί, γιγνόμενοι τοιοῦτοι, δὲν νομίζουσιν ὅτι ὀφείλουσι νὰ ἦναι Βουλευταί, ὡς μεταβαλόντες κατάστασιν, ἀλλὰ δίδουσι τὴν παραίτησίν των καὶ ξαναεκλέγονται. Ἐν Ἑλλάδι, ἐκ Βουλευτῶν γινόμενοι Ὑπουργοί, μεταβαίνομεν ἵνα ἐπηρεάσωμεν τοὺς ἐκλογεῖς διὰ τῶν δώρων καὶ μέσων τῆς ἐξουσίας. Οὔτε ἡ ἱστορία ἀναφέρει, οὔτε οἱ σύγχρονοι ἀνεγνώσαμεν ποτὲ τοιαύτην σκανδαλώδη διαγωγήν. Ὅλως ἐναντία παραδείγματα ἐρανιζόμεθα ἐκ τῆς ἱστορίας. Ἐν τῷ Thiers ἀνέγνωσα, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ἠκυρώθη ἐκλογή, διότι ὑπεσχέθη εἷς Διευθυντὴς Σιδηροδρόμου ἐμμέσως, ὅτι θὰ διέλθῃ διακλάδωσίς τις καὶ ἀπὸ χωρίον τι· τρὶς ἠκυρώθη ἡ ἐκλογὴ αὕτη ἀπὸ τὸ Γαλλικὸν Κοινοβούλιον, καὶ σήμερον θέλετε νὰ ἐπικυρώσητε τὴν ἐκλογὴν Κερκύρας; Ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ ἁπάντων ἡμῶν τῶν κομματαρχῶν καὶ τῶν Ὑπουργῶν; Οὐδεμία· διότι πάντες εἴμεθα ἴσοι· καὶ ἐν τούτοις ὑπάρχει μεγάλη, διότι ὁ μὲν ἁπλοῦς κομματάρχης, ὑποψήφιος ἐκτιθέμενος, δὲν ἔχει ἄλλα μέσα, ὅπως πραγματοποιήσῃ τὰς ὑποσχέσεις του, ἢ ἐκεῖνα, ἅτινα πάντες ἔχομεν, ὁ δὲ Ὑπουργὸς ἔχει τὰ ξένα μέσα, τὰ ὁποῖα τῷ ἐνεπιστεύθη τὸ Ἔθνος, καὶ τῶν ὁποίων ὀφείλει νὰ κάμῃ ἔντιμον χρῆσιν, ὡς ἔπραττον πάντες οἱ πρώην Ὑπουργοί, οἵτινες εἶχον συναίσθησιν τοῦ καθήκοντος. Ὅτε κατὰ τὸ 1869 ἦλθε τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ ἀοιδίμου πρώην ἀρχηγοῦ μου κ. Ζαΐμη, ὁ πατήρ μου, γενόμενος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μοῦ ἔγραφε κατὰ τὰς διεξαγομένας τότε βουλευτικὰς ἐκλογάς: «Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κάμῃς συνδυασμὸν, διότι δὲν θέλω νὰ ἀποδοθῇ εἰς ἐμὲ, ὅτι ἐπῆρα καὶ ἄλλους συντρόφους, μεταχειρισθεὶς τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ὁ Βασιλεὺς μοὶ ἐνεπιστεύθη. Σὲ παρακαλῶ νὰ εἰπῇς εἰς τοὺς φίλους μας, ὅτι οὔτε διορισμόν τινα θέλω δώσει εἰς αὐτοὺς, οὔτε θέλω ἀμείψει, ἔστω καὶ ἂν δίκαιον ἔχωσι, πρὶν τελειώσουν αἱ ἐκλογαί· καὶ ἰδιαζόντως ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σου, ὅπως μὴ δώσῃς ἀφορμήν τινα.» Οὕτω πρέπει νὰ φέρωνται καὶ νὰ σκέπτωνται οἱ Ὑπουργοί. Καὶ δὲν ἤθελον ἀναφέρει ταῦτα, ἐὰν προώρως δὲν ἐγκατέλειπε τὸν κόσμον τοῦτον ἀνὴρ, οὗτινος πολλάκις ἤχησεν ἡ φωνὴ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ. Σήμερον, Κύριοι, τί βλέπω ἐνώπιόν μας; Ἐγώ, ὅστις ἀπὸ τὸ 1870 ἐκλέγομαι Βουλευτὴς, εἰς τρεῖς μόνον περιόδους μὴ ἐκλεχθεὶς, τί ἀπαντῶ; ἀπαντῶ ὅτι, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἀνῆλθε τὰ ἑδώλια τοῦ Πρωθυπουργοῦ ὁ πρώην Πρωθυπουργὸς κ. Τρικούπης, μετεχειρίσθη τὴν ξένην ἐξουσίαν, ὅπως ἐκδικηθῇ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους δὲν ἤθελε νὰ ἵστανται ὡς ἐμπόδιον τῶν καταχθονίων τάσεών του. Εἰς τοῦτο δὲ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὑμῶν, ἂν πρὸ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Τρικούπη ἄλλος Ὑπουργὸς ἐτόλμησε νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα του κατὰ τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν, καὶ νὰ μεταχειρισθῇ τὸν δημόσιον πλοῦτον, ἵνα καταθλίψῃ τὸ αἴσθημα τῶν ἐκλογέων, ἀλλοιόνων τοῦτο. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων, Κύριοι, παρακαλῶ ὑμᾶς, χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτοῦ τοῦ Σώματος καὶ τῆς ἀνυψώσεως τούτου, νὰ δώσητε ἀκυρωτικὴν ψῆφον εἰς τὴν ἐκλογὴν Κερκύρας καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπουργικοὺς τότε ὑποψηφίους, καὶ ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι οὕτω πράττοντες θέλετε δώσει ἓν μάθημα, ὅπως ἐν τῷ μέλλοντι οἱ Ὑπουργοὶ μὴ ἐκλαμβάνωσιν, ὅτι ἡ ἐξουσία, τὴν ὁποίαν τοῖς ἐνεπιστεύθησαν, ἀνήκει εἰς αὐτοὺς, διότι τότε οἱ Ὑπουργοὶ μεταβάλλονται εἰς κομματάρχας, καταῤῥίπτοντες ἐν ἐξευτελισμῷ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ ἐπισύροντες τὸ μῖσος καὶ τὴν ἀπέχθειαν πάντων τῶν ἐκλογέων.

§6ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον, κύριοι Βουλευταί, τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύσω τοῦ τμήματος, τὸ ὁποῖον προεξήλεγξε τὴν προκειμένην ἐκλογὴν, καὶ νομίζω, ὅτι ὡς τοιοῦτος ὀφείλω νὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς περὶ αὐτῆς σκέψεις μου, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον καὶ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ φίλος προεκάλεσεν ἐπανειλημμένως εἰς τοῦτο. Ὁ χθὲς, Κύριοι, κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ταύτης ἀγορεύσας συνάδελφος ἐξέφρασεν, ὡς ἠκούσατε, αἰτιάσεις κατὰ τοῦ τμήματος διὰ τὴν γενομένην ὑπ’ αὐτοῦ ἐκτίμησιν τῶν ἐνστάσεών του. Ἐφρόνουν ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὤφειλε μᾶλλον νὰ ὁμολογήσῃ χάριτας πρὸς τὸ τμῆμα, διότι ἐκ τῆς ἀποφάσεώς του ὁδηγηθεὶς, κατώρθωσε πράγματι οὐ μόνον νὰ διατυπώσῃ εὐκρινέστερον καὶ σαφέστερον τὰς ἐνστάσεις, ὅσας εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὸ τμῆμα, ἀλλὰ καὶ νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀποδείξεις περὶ τῆς βασιμότητος πολλῶν ἐξ αὐτῶν, τὰς ὁποίας δὲν εἶχε ποσῶς προσαγάγει εἰς τὸ τμῆμα. Ἀλλ’ αἱ σχέσεις τοῦ ἀξιοτίμου τούτου συναδέλφου πρὸς τὸ ἐξελέγξαν τὴν ἐκλογὴν ταύτην τμῆμα δὲν ἐνδιαφέρουσι βεβαίως τὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ ἐνδιαφέρεται νὰ σχηματίσῃ ὀρθὴν καὶ δικαίαν πεποίθησιν περὶ τοῦ κύρους τῆς προκειμένης ἐκλογῆς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐνστάσεων καὶ ἀντιῤῥήσεων, ὅπως διετύπωσε χθὲς αὐτὰς ὁ ἀξιότιμος κύριος Βουλευτής. Ὁ σχηματισμὸς, Κύριοι, τῆς τοιαύτης πεποιθήσεως τῆς Βουλῆς δύναται, κατ’ ἐμὴν γνώμην, νὰ ᾖ διάφορος, ἀναλόγως τῆς ἀπόψεως, ἀφ’ ἧς ἕκαστος προβαίνει εἰς τὴν ἐξέτασιν, ἀναλόγως δηλαδὴ τῶν διαφόρων κανόνων, οὓς ἕκαστος θεωρεῖ ἰσχύοντας καὶ κρατοῦντας, προκειμένου περὶ ἐξελέγξεως ἐκλογῆς. Ἠκούσατε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἰς ἕνα καὶ μόνον λόγον ἐστήριξε τὴν πρότασίν του περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, εἰς τὴν κυβερνητικὴν ἐπέμβασιν, ἤτοι εἰς τὴν προστασίαν τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων διὰ τῶν παροχῶν, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις διαθέτει, εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, εἰς τὴν διαφθορὰν τῆς συνειδήσεως αὐτῶν διὰ τῆς χρήσεως, καὶ διὰ τῆς καταχρήσεως ἀκόμη, ὅλων τῶν δωρημάτων, τὰ ὁποῖα ἡ πολιτεία ἐνεπιστεύθη εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ καλεῖται νὰ ἀποφανθῇ, πρῶτον μὲν, ἂν θεμιτὴ ἢ ἀθέμιτος ἦναι ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας κατὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ δεύτερον, ἄν, θεωρουμένης ταύτης ὡς ἀθεμίτου, δύναται νὰ παραχθῇ ἐντεῦθεν λόγος ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς, εἰς τὴν ὁποίαν τοιαύτη κυβερνητικὴ ἐνέργεια ἔλαβε χώραν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ πρῶτον ζήτημα, ἂν ἀποβλέψωμεν εἰς τὰ ἐν ἄλλαις συνταγματικαῖς χώραις καὶ ἐν τῇ θεωρίᾳ καὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ παραδεδεγμένα, θέλομεν ἀνεύρει τὴν ἀρχὴν, ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία καθῆκον ἔχει νὰ μεριμνήσῃ μόνον περὶ τῆς τηρήσεως τῆς τάξεως καὶ περὶ τῆς ἐλευθέρας διαθέσεως τῆς ψήφου τῶν ἐκλογέων, καὶ ὅτι ἑπομένως ὀφείλει νὰ ἀπέχῃ ἀπὸ πάσης ἐνεργείας, ἐπηρεαζούσης τὴν συνείδησιν τῶν ἐκλογέων καὶ καθιστώσης ἀμφίβολον τὴν ἐλευθέραν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου. Προβαίνουσι μάλιστα πολλαχοῦ ὑποστηρίζοντες, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ ἁπλῆ σύστασις τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν λαὸν ὑπὲρ ὡρισμένων ὑποψηφίων ἀπαγορεύεται, διότι ἡ τοιαύτη σύστασις, ἡ ἐπίσημος ὑποψηφιότης, ὡς ἀπεκλήθη, ἀποτελεῖ αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν, ἕνεκα τοῦ ὄγκου τῆς Κυβερνήσεως, πίεσιν τῆς συνειδήσεως τῶν ἐκλογέων καὶ ἀναίρεσιν τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐκλογῆς. Ἂν ὅμως ἀποβλέψῃ τις εἰς τὰ παρ’ ἡμῖν συμβαίνοντα ἀπὸ τοῦ 1862, ἀφ’ ἧς δηλαδὴ ἐποχῆς ἀνέκτησε πράγματι ὁ λαὸς τὴν ἐλευθερίαν τῆς ψήφου, θέλει ἀνεύρει, ὅτι αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ἤρξαντο ὑπολαμβάνουσαι ἐπιτετραμμένον εἰς αὑτὰς νὰ ὑποστηρίζωσι τοὺς φίλους αὑτῶν ὑποψηφίους διὰ μικρῶν παροχῶν, τὰς ὁποίας ὑπὲρ αὐτῶν ἠδύναντο νὰ διαθέσωσι, διὰ διορισμοῦ ἢ παύσεως τῇ συστάσει αὐτῶν ὑπαλλήλων, ἢ διὰ δημοσίων τινῶν ἔργων, ἐπιχειρουμένων ἐν ταῖς ἐκλογικαῖς αὑτῶν περιφερείαις, ἵνα διατεθῶσιν εὐμενῶς ὑπὲρ τῶν τοιούτων ὑποψηφίων οἱ ἐκλογεῖς. Ἐγὼ τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν τῶν Κυβερνήσεων ἀποκρούω διαῤῥήδην, διότι τὴν θεωρῶ ἐντελῶς ἀθέμιτον καὶ ἀντιβαίνουσαν εἰς τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα τῶν Κυβερνήσεων. Ἐγὼ μάλιστα τὴν τοιαύτην τακτικὴν ἐθεώρησα καὶ θεωρῶ ὡς τὸν κύριον λόγον τῆς φοβερᾶς κακοδαιμονίας, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἡ πατρὶς ἡμῶν πρὸ χρόνων εὑρίσκεται. Δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος εὐκαιρία, ἵνα ἀναπτύξω ἐκτενέστερον τὴν ἰδέαν μου ταύτην, περιορίζομαι μόνον νὰ εἴπω, ὅτι ἕνεκα τοῦ τοιούτου συστήματος νόθος κατέστη ἡ λειτουργία τοῦ πολιτεύματος, διότι πλεῖστοι τῶν ἐκλογέων διαθέτουσι τὴν ψῆφον αὑτῶν ἀφορῶντες οὐχὶ εἰς τὰ μεγάλα τῆς πολιτείας συμφέροντα ἢ εἰς τὴν ἱκανότητα τῶν ὑποψηφίων πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τούτων, ἀλλ’ εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἰδίων αὑτῶν συμφερόντων, ἢ εἰς τὴν προσδοκίαν τῆς ἱκανοποιήσεως αὐτῶν· ὡς ἐκ τούτου δὲ εἰκονικὴ κατέστη ἡ λειτουργία τοῦ πολιτεύματος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία περιῆλθεν εἰς ἔλλειψιν ἐπιτηδείων, ἐντίμων καὶ πεπειραμένων ὀργάνων, καὶ συνεπῶς δὲν δύναται πλέον νὰ λειτουργήσῃ δραστηρίως καὶ ἐπιτυχῶς πρὸς ἐπιτέλεσιν τῶν μεγάλων αὑτῆς καθηκόντων· ὡς ἐκ τούτου δὲ χαλάρωσις ἐπικρατεῖ εἰς πάντα κλάδον τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Τοιαύτην, Κύριοι, εἶχον πάντοτε γνώμην περὶ τοῦ τοιούτου συστήματος τῆς ἐνεργείας τῶν ἐκλογῶν. Δὲν εἶμαι δὲ ἐγὼ ὁ πρῶτος ἐκδηλώσας καὶ ὑποστηρίξας τοιαύτας ἰδέας, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι πρὸ ἐμοῦ πολιτευόμενοι, καὶ μάλιστα καὶ Κυβέρνησις εὑρέθη, ἥτις ἐπισήμως ἐπηγγέλθη τὰς ἀρχὰς ταύτας καὶ κατὰ μέγα μέρος ἐφήρμοσεν αὐτάς. Ἡ Κυβέρνησις ἡ ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ κ. Τρικούπη συστηθεῖσα κατὰ τὸ 1875 ἔσπευσεν ἅμα τῷ καταρτισμῷ αὑτῆς νὰ ἀναγγείλῃ διὰ προγράμματος εἰς τὸν λαὸν τὴν συγκρότησιν καὶ τὰς ἀρχὰς αὑτῆς. Ἰδοὺ δὲ, τί κατὰ λέξιν ἔλεγεν (ἀναγινώσκει): «Ἀνυπέρθετον ἡμῶν καθῆκον εἶναι νὰ ἐπιστατήσωμεν κατὰ τὸν νόμον εἰς τὴν ἐλευθέραν ἀπὸ πάσης ὑπουργικῆς ὑποψηφιότητος, καὶ ἀνεπηρέαστον ἀπὸ πάσης ἐπιδράσεως τῆς ἐξουσίας ἐνάσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος τῶν πολιτῶν.» Ἀλλ’ οὐδ’ εἰς τὴν τοιαύτην δήλωσιν περιωρίσθη ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἀλλ’ ἐξέδοτο μετ’ ὀλίγον ἐγκύκλιον πρὸς τοὺς Νομάρχας, ἐν ᾗ σαφέστερον ἀνέπτυξε τὰς ἀρχὰς, ὑφ’ ὧν ἐνεφορεῖτο. «Οἱ Βουλευταὶ, ἔγραφεν, εἶναι οἱ ἐκλεκτοὶ τῶν ἐπαρχιῶν, οὐδόλως δὲ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις διακεκριμένην ἔχει ἐν τῇ πολιτείᾳ ἀποστολήν. Πᾶσα ἄρα ἐπίδρασις τῆς Κυβερνήσεως ἢ τῶν ὀργάνων αὐτῆς δι’ ἔργων ἢ διὰ λόγου ἐπὶ τὴν συνείδησιν τοῦ ἐκλογέως λαοῦ ἀποτελεῖ νοθείαν τῶν ἐκλογῶν, καὶ διαφθείρει τὸ θεμέλιον τοῦ συνταγματικοῦ οἰκοδομήματος. Ἡ οἱαδήποτε ἀνάμιξις τῆς ἐξουσίας εἰς συνδυασμοὺς ὑποψηφίων, ἡ οἱαδήποτε ὑπόδειξις ὑποψηφίων ὡς ἀρεστῶν αὐτῇ, εἶναι ἀντιποίησις ἀλλοτρίων καὶ ἱερῶν δικαιωμάτων.» Τίς δύναται, Κύριοι, νὰ πιστεύσῃ, ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐξέδωκαν τὰ ἔγγραφα ταῦτα καὶ ἐπηγγέλθησαν τὰς ἐν αὐτοῖς ἀρχάς, εἶναι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1885, 1887 καὶ 1890!!!

§7ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ παρατηρήσω ὑμῖν, ὅτι καὶ τότε ἐπρέσβευον ὅσα πρεσβεύουσι καὶ νῦν, ἀλλὰ τότε ἦσαν ἄγνωστοι, οὐδὲ ἠδύναντο νὰ ὑποδείξωσιν ὑποψηφίους· ἐὰν ἠδύναντο, μὴ ἔχετε τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ χαρακτὴρ αὐτῶν εἶναι τοιοῦτος, ὥστε θὰ τὸ ἔπραττον· ἐὰν δὲν τὸ ἔπραξαν, τοῦτο συνέβη διότι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἦτο διαβατική.

§8ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ ἀποδεχθῶ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὁ διακόψας με ἐξεδήλωσε· δύναμαι μάλιστα νὰ προσθέσω, ὅτι ἴσως ἕνεκα τῆς ἀποτυχίας, ἣν ὑπέστησαν τότε, μετεμελήθησαν καὶ ἐτράπησαν εἰς ἄλλα μέσα, θεωρηθέντα χρησιμώτερα εἰς τὸν μόνον αὐτῶν σκοπὸν, τὴν διαρκῆ κατοχὴν τῆς ἐξουσίας. Ἀλλ’ ἐγὼ, Κύριοι, τὰς ἀρχὰς ταύτας, ἃς ἐξέθηκα πρὸς ὑμᾶς, οὐδέποτε ἔπαυσα ὑποστηρίζων καὶ ἐφαρμόζων· διὰ τοῦτο, ἅμα εἰσῆλθον τὸ πρῶτον εἰς τὸ Κοινοβούλιον, κατὰ τὸ 1882, οὐ μόνον ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Βάλτου, ἀλλὰ καὶ ἠγόρευσα ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως ταύτης, διότι κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶχεν ἀποστείλει εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτοῦ ὁλόκληρον τάγμα, συγκείμενον ἐξ ἐντοπίων, οἱ ὁποῖοι τὰ πάντα μετεχειρίσθησαν, ἵνα ἐπενεργήσωσιν ἐπὶ τῆς συνειδήσεως τῶν ἐκλογέων. Ἐγὼ αὐτὸς, προκειμένου νὰ ἐξελεγχθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1887, ἐπίσης ὑπεστήριξα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀκυρωθῶσιν ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ, ἐν αἷς ἐπέτυχον ὑπουργικοὶ ὑποψήφιοι, νὰ ἐπικυρωθῶσι δὲ ἐκεῖναι, εἰς τὰς ὁποίας ἐπέτυχον ἀντιπολιτευόμενοι. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι εἰς τὴν μόρφωσιν τῆς αὐστηρᾶς ταύτης γνώμης ἐπέδρασαν αἱ πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων διενεργηθεῖσαι ἑορταὶ ἐπὶ τῇ προφάσει τῆς ἐνηλικιώσεως τοῦ Διαδόχου, ὡς ἐκ τῶν ὁποίων τὰ μέσα τῆς ἐξουσίας πρὸς διαφθορὰν τῆς συνειδήσεως τῶν ἐκλογέων ἔλαβον τοιαύτην ἔντασιν, οἵα εἶναι ἀδύνατον τοῦ λοιποῦ νὰ ἐπαναληφθῇ. Ὑπεστήριξα, Κύριοι, ὅτι πᾶσα παρέμβασις τῆς ἐξουσίας πρὸς ὑποστήριξιν ὑποψηφίων εἶναι ἐνέργεια παράνομος, διότι τὰ δικαιώματα τῆς ἐξουσίας ἐνεπιστεύθησαν αὐτῇ, ἵνα γίνηται χρῆσις αὐτῶν πρὸς μόνην τὴν θεραπείαν τῶν γενικῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους· πᾶσα ἄλλη χρῆσις αὐτῶν, πρὸς ἱκανοποίησιν ἰδιαιτέρων συμφερόντων, ἀντίκειται εἰς τὸ καθῆκον τῆς ἐξουσίας, καὶ εἶναι ἀξία στιγματισμοῦ. Ἀλλ’ ἕπεται ἆρά γε ἐντεῦθεν, ὅτι ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ ἀκυρώσῃ πᾶσαν ἐκλογὴν, καθ’ ἣν ἤθελεν ἀνεύρει τοιαύτας ἐκνόμους ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως; Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου μία γενικὴ γνώμη ἐπικρατεῖ μεταξὺ πάντων τῶν δημοσιολόγων, καὶ τηρεῖται κατὰ τὴν νομολογίαν πάντων τῶν Κοινοβουλίων, ὅτι οὐχὶ πᾶσα τῆς Κυβερνήσεως κατάχρησις δύναται νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἀκύρωσιν μιᾶς ἐκλογῆς, ἀλλ’ ἐκεῖναι αἱ ἀθέμιτοι ἐνέργειαι, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν πεποίθησιν τοῦ Κοινοβουλίου ἐπέδρασαν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα καὶ ἄνευ τῶν ὁποίων τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο δὲν ἤθελεν ἐπέλθει. Συνεπῶς, ἵνα ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου περὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς, ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ὑπάρχουν λόγοι, πείθοντες ἡμᾶς, ὅτι εἰς τὰς ἐκνόμους ἐνεργείας τῆς ἐξουσίας ὀφείλεται τὸ ἐπελθὸν ἀποτέλεσμα, καὶ ὅτι ἄνευ αὐτῶν δὲν ἤθελεν ἐπέλθει τοῦτο. Τίνες εἶναι αἱ ἀθέμιτοι ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς Κερκύρας; Ἔχομεν ἐνταῦθα πρὸ πάντων τὴν ἐπιτόπιον μετάβασιν τοῦ τότε κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ναυτικῶν μεθ’ ὅλης τῆς πομπῆς καὶ μεθ’ ὅλου τοῦ ὄγκου τῆς ἐξουσίας. Ἡ τοιαύτη μετάβασις εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου, ἣν καὶ κατὰ τὸ 1887 ὑπεστήριξα, παράβασις τοῦ καθήκοντος τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας. Δὲν ὑπάρχει, ἔλεγον καὶ τότε, ῥητὸς νόμος, ἀπαγορεύων εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὴν ἐπιτόπιον μετάβασιν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ πνεύματος ὅλων τῶν περὶ ἐκλογῶν ἡμετέρων νόμων ἀποκρούεται ἡ τοιαύτη μετάβασις. Διατὶ ἐξεδόθη ὁ νόμος περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων; ἵνα μὴ ἐπηρεάζωσι τὴν συνείδησιν τῶν ἐκλογέων διὰ τῆς ἐξουσίας, ἣν διαθέτουσιν. Ἀλλὰ μεγαλείτερος ἐπηρεασμὸς δύναται νὰ προκύψῃ ἐκ τῆς ἐπιτοπίου μεταβάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐκ τῶν ἐπισήμων ὑποδοχῶν αὐτοῦ καὶ ἐκ τῶν πρὸς αὐτὸν περιποιήσεων ἁπάντων ἐν γένει τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας; Εἶναι λοιπὸν ἔκνομος ἡ μετάβασις αὕτη τοῦ τότε Ὑπουργοῦ εἰς τὴν ἐκλογικήν του περιφέρειαν, καὶ δὲν εἶναι πρώτη φορά, καθ’ ἣν μετέβη ὁ Ὑπουργὸς οὗτος, διότι καὶ κατὰ τὸ 1887 εἶχε μεταβῆ καὶ εἶχε παραμείνει μάλιστα ἐν Κερκύρᾳ μέχρι τέλους τῆς ἐκλογῆς. Ἑτέρα σπουδαία παράβασις τῶν καθηκόντων τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ἀποδεδειγμένη σήμερον ἔγκρισις καὶ ἐκτέλεσις δημοσίων ἔργων κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἐκλογῆς. Τὰ δημόσια ἔργα ὀφείλει νὰ ἐκτελῇ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, οὐχὶ πρὸς ἀπόκτησιν ἐκλογικῆς ἐπιῤῥοῆς, ἀλλὰ μόνον ὅταν ἐπιβάλλωνται ταῦτα ἐκ τῶν γενικῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Ἐὰν ταῦτα ἀπαιτῶσι νὰ προτιμηθῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων ἑτέρα ἐπαρχία, πλανᾶται ὁ Ὑπουργὸς καὶ παραβιάζει τὰ καθήκοντά του, μεριμνῶν μόνον περὶ τῆς ἐπαρχίας του καὶ ἀφίνων τὰς ἄλλας. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ ὅταν ἦναι ἀναγκαῖα τὰ δημόσια ἔργα, δὲν πρέπει νὰ ἐπιχειρῶνται κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, διότι ἐπιδρῶσιν εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ἐκλογέων, ἥτις μόνον ἐκ τῶν γενικῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους πρέπει νὰ ὁδηγῆται καὶ οὐχὶ ἐκ τῶν ἀτομικῶν καὶ τοπικῶν ὠφελειῶν. Καὶ δὲν ἐπεχειρήθησαν μόνον δημόσια ἔργα, ἀλλὰ καὶ 13 νέα σχολεῖα εὐηρεστήθη νὰ συστήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ τοὺς τελευταίους πρὸ τῶν ἐκλογῶν μῆνας. Πῶς ἐπὶ τόσα ἔτη διευθύνων τῆς Παιδείας, δὲν ἐσκέφθη περὶ τῶν σχολείων τούτων, ἀλλ’ ἐμνήσθη αὐτῶν κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν; Βεβαίως καὶ ταῦτα συνεστήθησαν πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν τῆς διαφθορᾶς τοῦ φρονήματος τοῦ ἐκλογέως. Καὶ τὰ ἄλλα γεγονότα, τὰ ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου ἀναπτυχθέντα, τὰ πολεμικὰ ἀτμόπλοια καὶ ἡ δι’ αὐτῶν εἰς τὸν νομὸν Κερκύρας μετάβασις τῶν ἐκλογέων, καὶ ἡ συγκέντρωσις τῶν ναυτῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, καὶ ἡ διαγωγὴ τοῦ Νομάρχου, διαβιβάζοντος ψευδεῖς εἰδήσεις περὶ μεταθέσεως δημοδιδασκάλου, πάντα ταῦτα εἶναι μέσα σπουδαίως ἐπιδρῶντα ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, καὶ ἕνεκα τούτου, ὁμολογῶ ὅτι, ὅτε ὡμίλει ὁ κ. Βουλευτής, ἀναπτύσσων μετὰ τοσαύτης σαφηνείας καὶ ἀκριβείας, ἥτις τὸν χαρακτηρίζει, τὰ γεγονότα, αἴσθημα ἀγανακτήσεως ἐγεννήθη ἐν τῇ ψυχῇ μου, καὶ ἂν ἤθελε τεθῆ τότε τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς εἰς ψηφοφορίαν, ἤθελον ψηφίσει κατ’ αὐτῆς. Ἀλλὰ βραδύτερον ὑπέβαλον τὸ ζήτημα ὑπὸ ψυχροτέραν καὶ ὡριμωτέραν ἐξέτασιν· διενοήθην ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἔδει νὰ ἐξετασθῇ καὶ ὑπὸ ἑτέρας ἐπόψεις, τὰς ἑξῆς: Ἐγένετο ἀναντιῤῥήτως ἔκνομος ἐπίδρασις ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων τοῦ νομοῦ Κερκύρας, ἀλλὰ δυνάμεθα ἆρά γε νὰ θεωρήσωμεν ἀσφαλῶς τὸ ἐπελθὸν ἀποτέλεσμα ὡς προϊὸν αὐτῆς καὶ μόνης; Δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἄνευ τῆς ἐκνόμου ἐκείνης ἐπιδράσεως τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ἤθελεν ἐπέλθει; Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἕκαστος τῶν τότε ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, θὰ παρατηρήσωμεν, ὅτι ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπερέχει τὸν ἐπιλαχόντα ὑποψήφιον κατὰ 1700 καὶ πλέον ψήφους. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ψῆφοι δύνανται ἀσφαλῶς νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν, εἰς ἃς προέβη ὁ κ. Ὑπουργός; Ἢ μήπως ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι, καὶ ἂν οὐδὲν ἔκνομον ἐνήργει, ἤθελεν ἐπιτύχει ὡς Βουλευτὴς τῆς περιφερείας ἐκείνης; Ταῦτα δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν καὶ περὶ τῶν ἑτέρων δύο ἐπιτυχόντων ὑπουργικῶν τότε ὑποψηφίων, οἵτινες πλέον τῶν 500 ψήφων ὑπερέχουσι τοὺς ἀποτυχόντας. Δὲν προκύπτει ἀσφαλῶς, ὅτι καὶ ἡ ὑπεροχὴ αὕτη εἶναι ἀποτέλεσμα τῶν ἐκνόμων ἐνεργειῶν, διότι αὗται ἀποδεικνύονται μὴ τελεσφόροι ὡς πρὸς τοὺς λοιποὺς ὑπουργικοὺς ὑποψηφίους. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἑτέραν σπουδαιοτέραν ἔποψιν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὴν προκειμένην ἐκλογὴν, ἵνα φθάσωμεν εἰς δικαίαν περὶ αὐτῆς ἀπόφασιν. Ὁλοκλήρους ἡμέρας συνεζητήσαμεν ἐπὶ ἐκλογῆς ὁμοίας φύσεως. Τὰ αὐτὰ καὶ μείζονα ἔτι ὄργια εἶχον τελεσθῆ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Καὶ ἐκεῖ πολεμικὸν ἀτμόπλοιον, ἡ «Ἀηδὼν», εἶχεν ἀποσταλῆ πρὸς μεταφορὰν ἐκλογέων. Καὶ ἐκεῖ ἀπεστάλησαν ἀξιωματικοὶ ἐντόπιοι, ἵνα ἐπηρεάσωσι τοὺς ἐκλογεῖς. Ἐκεῖ τριακόσιοι κληρωτοὶ ἀφέθησαν εἰς τὰς πατρίδας των χάριν φανερᾶς πολιτικῆς κερδοσκοπίας. Καὶ ὅμως ὑμεῖς αὐτοὶ δὲν ἐθεωρήσατε ἀποχρώσας τὰς τοιαύτας ἐνεργείας πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Καὶ ἐν τούτοις καὶ ἐν τῇ ἐκλογῇ ἐκείνῃ Ὑπουργὸς εἶχε μεταβῆ ἐπιτοπίως καὶ διέμενεν ἐπὶ πολὺν χρόνον καὶ διήρχετο τὸν νομὸν μετὰ τῆς αὐτῆς πομπῆς καὶ τοῦ αὐτοῦ ὄγκου τῆς ἐξουσίας. Καὶ ὅμως δὲν ἐθεωρήθησαν ταῦτα ἐπαρκῆ, ἵνα ἀκυρώσωμεν τὴν ἐκλογὴν, ἂν καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος μόλις ὑπερεῖχε τὸν ἐπιλαχόντα κατὰ δεκάδας μόνον ψήφων καὶ οὐχὶ κατὰ 1700!

§9ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἐδίστασε κατὰ τὴν περίστασιν ἐκείνην, ἀλλ’ ἐν γνώσει ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν, ἵνα ἔχῃ αὐτοὺς τοὺς κυρίους ὑποδίκους ἐνταῦθα.

§10ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον τοῦτον ὑπέβαλε μόνον ὁ ἐκ Λαρίσσης κ. συνάδελφος, ὁ δὲ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δημοσίᾳ προεκάλεσε δήλωσιν καὶ ἑτέρου τυχὸν Βουλευτοῦ, συμμεριζομένου τοιαύτην γνώμην, καὶ οὐδεὶς ὑπεστήριξεν αὐτήν. Δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου προέβη ἡ Βουλὴ εἰς ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Μετὰ τὰ ἐκτεθέντα ἐξακολουθῶ ἐμμένων ἐν τῇ ἀμφιβολίᾳ, τὴν ὁποίαν ἀνέκαθεν εἶχον περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς ταύτης, καὶ δὲν δύναμαι νὰ πεισθῶ, ὅτι ὑπάρχει περίστασις ἀκυρώσεως, καὶ ἕνεκα τούτου θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ ἐγκύρου αὐτῆς.

§11Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀκούων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰς διηγήσεις τῶν κυβερνητικῶν ἐπεμβάσεων κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 14ης Ὀκτωβρίου, ἐνθυμοῦμαι τὴν «Παραμονὴν τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως», τὴν συγγραφεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Ραγκαβῆ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ σκηνῆς παρουσιάζονται τὰ ἐκ διαφόρων μερῶν, Κρήτης, Ψαρῶν, Σπετσῶν κλπ. θύματα τοῦ τουρκικοῦ ζυγοῦ, διηγούμενα ὅσα ὑπέφεραν ὑπὸ τῆς τυραννίας τῶν Τούρκων. Νομίζω, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν ἀγορευσάντων ἐπὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ τῶν ἐκλογῶν οὐδὲν ἄλλο ἔπραξαν ἢ νὰ ἐκθέσωσιν, ὡς τὰ θύματα τῆς τουρκικῆς δουλείας, τὰς ὑπὸ τῶν τυράννων των διαπραχθείσας βασάνους χάριν τῶν ἐκλογῶν τῆς 14ης Ὀκτωβρίου. Ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰτωλοακαρνανίας, θελήσας δὲ νὰ ἐξετάσω γενικώτερον τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, κατηγορήθην ὅτι παρεσύρθην ἐν τῇ ῥύμῃ τοῦ λόγου μου εἰς πολιτικὴν συζήτησιν· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἦτο ἀληθές· ἦτο ἀδύνατον νὰ ὁμιλήσῃ τις περὶ ἐνεργείας ἐκλογῶν ὑπὸ τοῦ κ. Τρικούπη, χωρὶς νὰ θίξῃ ἐκεῖνα τὰ γεγονότα, τὰ ἀμέσως συνδεόμενα μὲ τὴν τέως Κυβέρνησιν, μὲ τὴν διοίκησιν καὶ μὲ τὴν δικαιοσύνην τῶν τέως Ὑπουργῶν· κατέληξα δὲ εἰς τὸ συμπέρασμα τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, ἀλλ’ ἐξ ὑπερβολικῆς ἴσως ἁβρότητος πρὸς συναδέλφους ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ παρακαθήσωσι μεταξὺ ἡμῶν οἱ πρώην Ὑπουργοί, κατὰ τῆς κεφαλῆς τῶν ὁποίων ἐξετοξεύθησαν ὅλοι οἱ μύδροι τῶν ῥητόρων. Ἀλλ’ ἀφοῦ οἱ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι καὶ οἱ φίλοι των ἐνόμισαν, ὅτι δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην τοῦ Βουλευτηρίου, ὅπως ἀπαντῶσιν, ἀπέσυρα τὴν πρότασίν μου ἐκείνην, καὶ ὑπέβαλον τὴν πρότασιν περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας καὶ ὡς πρὸς τοὺς πέντε ὑποψηφίους τῆς τότε Κυβερνήσεως. Ἡ Βουλὴ ἄλλως ἐσκέφθη. Ἡ ἀπόφασίς της ἀνήκει εἰς τὴν ἱστορίαν· σέβομαι τὴν ἀπόφασίν της, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐφάνη πολὺ συνεπής. Δὲν πρέπει νὰ σπεύδωμεν πέραν τοῦ δέοντος· ὁμολογῶ ὅτι ὁ χρόνος εἶναι πολύτιμος, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔργα ἡμῶν ὕψιστα. Ἡ σπουδὴ δὲν εἶναι τὸ καλλίτερον σύστημα πρὸς ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης· ἀπόδειξις ἡ ἐκλογὴ τῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας καὶ ἡ περὶ ἀποστολῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ἀπόφασις, μέτρον ἄσκοπον, εἰς τὸ ὁποῖον συμπεριελήφθη καὶ αὐτὸς ὁ κ. Συγγρός. Χθὲς, ἐὰν ὑπὸ τὰς ἐμπνεύσεις τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Κωνσταντᾶ ἀπεφασίζαμεν, δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἠθέλαμεν μείνει σήμερον εὐχαριστημένοι ἐκ τῆς ψήφου μας. Ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν ἐπικρατοῦσιν ἰδιαίτεροι κανόνες. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω ὅσα ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω· ὑπενθυμίζω μόνον, ὅτι, ἐξ ὅσων ἡμεῖς, ὡς ἔνορκοι Βουλευταὶ, γιγνώσκομεν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως εἰς τὰς ἰδιαιτέρας ἡμῶν ἐπαρχίας, δὲν εἴχομεν ἀνάγκην πολὺ νὰ λεπτολογήσωμεν· ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ δικάσωμεν διὰ τοῦ αὐστηροῦ δικαίου, μία καὶ μόνη καὶ γενικὴ συζήτησις ἤρκει, διὰ τῆς ὁποίας πάντες οἱ τῆς τότε κυβερνητικῆς πτέρυγος ὑποψήφιοι Βουλευταὶ, οἱ δι’ ἀμιγῶν συνδυασμῶν ἐπιτυχόντες, ἔπρεπε νὰ ἀποβληθῶσι τοῦ Βουλευτηρίου, ὡς μὴ ὄντες τὰ συμπεράσματα τῆς ἐλευθέρας ἐκφράσεως τοῦ λαοῦ. Λυποῦμαι, τοιαῦτα λαλῶν, ὅτι δὲν ἀκούομαι παρ’ ἐκείνων, ἐναντίον τῶν ὁποίων λαλῶ· τὸ πταῖσμα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀδικαιολογήτως ἀπῆλθον ἐντεῦθεν. Ὁμιλῶν ὅμως ἐντεῦθεν, ἀκούομαι παρὰ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους καὶ παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ· τοῦτο μοὶ ἀρκεῖ. Ἀλλὰ καὶ τότε εἶπον, ὅτι δὲν συμφέρει τοιαύτη ἀπόφασις, οὐχὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ πολιτικοῦ συμφέροντος, ὡς εἷς ἀξιότιμος Βουλευτὴς ὑπέθεσεν, ἀλλὰ χάριν τῆς κανονικῆς λειτουργίας τῆς συνταγματικῆς μηχανῆς, ἀφοῦ κατὰ τὸν ἰσχύοντα ἐκλογικὸν νόμον δὲν ἐκπροσωπεῖται ἡ μειοψηφία. Ποῖον λοιπὸν μέτρον πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν; βαθμίς τις κατωτέρα· ἀφοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν γενικὸν τοῦτον κανόνα, ἔρχεται ἡ δευτέρα βαθμίς: νὰ ἀκυρώσωμεν τὰς ἐκλογὰς, περὶ τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀναμφισβητήτους ἀποδείξεις γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐπέδρασαν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα. Διὰ τὴν ἐκλογὴν δὲ Κερκύρας ἔχομεν πολλὰς ἀποδείξεις πρὸς τοῦτο. Ἀρκεῖ εἰς ἐμὲ, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ σημαία ἐκυμάτιζεν, ὡς ὁ κ. Μπουφίδης ἔλεγεν, ἐν τῇ Μεσογείῳ, ἀλλ’ ἐκυμάτιζεν ἀτυχῶς χάριν ἐκλογικῶν σκοπῶν. Δὲν ἔχω ἀνάγκην ἑτέρων ἀποδείξεων, ὅταν γνωρίζω, τί διεπράξατο ὁ τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν Ναυτικῶν καὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς, ὅταν γνωρίζω ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβε δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ἔχω ἀνάγκην ἐγὼ, Κύριοι, νὰ μάθω περὶ τῶν δημοσίων ἔργων ἐν Κερκύρᾳ, ὅταν γνωρίζω καλῶς, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα αἱ ἐρυθραὶ σημαῖαι ἐκινοῦντο οὐχὶ χάριν ἐπιθέσεως κατὰ τῶν Τούρκων, ἀλλὰ χάριν ἐκλογικῶν καὶ πολιτικῶν καὶ οὐχὶ νομίμων σκοπῶν. Ἀφοῦ ὑπάρχει λόγος οὐσιώδης, χάριν αὐτῆς τῆς συνταγματικῆς μηχανῆς, ἵνα μὴ ἐπικρατήσῃ ἐν τῇ προκειμένῃ ἐξελέγξει τῶν ἐκλογῶν ὁ κανὼν τοῦ αὐστηροῦ δικαίου, ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν συγκεκριμένως, εἰς τὴν ἐκλογὴν Κερκύρας τί ἔλαβε χώραν καὶ ποίας τῶν περὶ τούτου ἀποδείξεων ἔχομεν ψηλαφητάς. Ἐὰν πρόκηται περὶ εὐθύνης, βεβαίως οἱ Ὑπουργοὶ εἶναι οἱ κατὰ πρῶτον λόγον ὑπεύθυνοι, καὶ ἀφοῦ ἐν τῇ ἐκλογῇ Κερκύρας ἔχομεν Ὑπουργὸν, τὸ πρῶτον θῦμα ἔπρεπε νὰ πέσῃ ὁ Ὑπουργὸς οὗτος, ἀλλ’ ὡς καὶ ἄλλοτε ἐγένετο λόγος, εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἐκλογῆς Αἰτωλοακαρνανίας, δὲν πρέπει νὰ ἐξετάζηται ἡ εὐθύνη, ἀλλ’ ἡ ἀπονομὴ τοῦ δικαίου, τοῦ κύρους ἢ τῆς ἀκυρότητος τῆς δικαζομένης ἐκλογῆς. Τί παρατηρῶ λοιπὸν ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ δήμου Κερκύρας; παρατηρῶ, ἐὰν καλὰς ἔχω πληροφορίας, — καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Κωνσταντᾶν νὰ μὲ διορθώσῃ ἐὰν σφάλλω, — παρατηρῶ, λέγω, ὅτι εἰς τὴν νῆσον Κερκύρας πρῶτος ἔρχεται ὁ κύριος Σέχος, δεύτερος ὁ κ. Θεοτόκης, τρίτος ὁ κ. Κωνσταντᾶς, τέταρτος ὁ κ. Καποδίστριας, πέμπτος ὁ κ. Ἀγάθος, ἕκτος ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς, ἕβδομος ὁ κ. Κοσκινᾶς, ἀκολούθως δ’ ἔρχονται ἐν ἰσοψηφίᾳ διὰ ψήφων 8453 οἱ κκ. Βασιλάκης καὶ Ζερβὸς, ὁ μὲν πρῶτος ἐκ τῶν ἐπιλαχόντων εἰς τὸ ὁλικὸν ἀποτέλεσμα, ὁ δὲ τελευταῖος ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων τοῦ τότε ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ· ἀκολούθως ἔρχονται οἱ ἄλλοι, δέκατος τέταρτος δὲ ὁ κ. Βαλαωρίτης. Εἰς τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα τῆς Λευκάδος πρῶτος ἔρχεται ὁ κ. Βαλαωρίτης, δεύτερος ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς, τρίτος ὁ κ. Θεοτόκης, τέταρτος ὁ κ. Σκάρπας, πέμπτος ὁ κ. Π. Ἀλαμάνος, ἕκτος ὁ κ. Ζερβὸς, ἕβδομος ὁ κ. Σέχος, καὶ ὄγδοος ὁ κ. Σαμουήλης, ἢ ὁ κ. Λάσκαρης, ἀμφότεροι ὑποψήφιοι τοῦ τότε ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ. Ἐκ τῶν ἀριθμητικῶν λοιπὸν ἀποτελεσμάτων φαίνεται ῥεῦμα ἀκατάσχετον ἐν Κερκύρᾳ ὑπὲρ τοῦ κ. Σέχου, ἀντιπολιτευομένου, παλαίοντος κατὰ τῆς ἐξουσίας καὶ τόσων ἀτασθαλιῶν, δεύτερος δὲ ἔρχεται ὁ κ. Θεοτόκης καὶ εἶτα οἱ ἄλλοι ὅλοι· ὥστε ἐκ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ παρακαθημένων δὲν ἔχομεν ἐκ Κερκύρας, εἰμὴ μόνον τὸν τέως Ὑπουργὸν, μὲ μεγάλην ὅμως διαφορὰν ψήφων, καὶ τὸν κ. Ζερβὸν, τοῦτον ὅμως μὲ ἰσοψηφίαν ἢ μὲ διαφορὰν μιᾶς ψήφου πρὸς τὸν κ. Βασιλάκην, τὸν οὐδέποτε ἀποτυχόντα. Ἡ Λευκὰς ἐπίσης δεικνύει μίαν ὁρμὴν μεγάλην ὑπὲρ τοῦ κ. Βαλαωρίτου, καὶ ὑπὲρ τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ κατὰ δεύτερον λόγον, ἕπονται δὲ οἱ ἄλλοι. Τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἠκούσθησαν ἐντεῦθεν ἀναπτυσσόμενα, ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, ἐστρέφοντο ἰδίως εἰς τὴν Κέρκυραν, τοῦτο δὲ εἶναι πολὺ φυσικὸν, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρωτεύουσάν του καὶ κέντρον τῶν ἐνεργειῶν του εἶχε τὴν Κέρκυραν. Ἐκ πρώτης ὄψεως εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ σχηματισθῇ ἐντύπωσις προσοχῆς εἰς τὴν κατάστασιν τοῦ ἀποτυχόντος κ. Βασιλάκη καὶ εἰς τὴν τοῦ ἐπιτυχόντος ἐπὶ τοῦ ὁλικοῦ ἀποτελέσματος κ. Ζερβοῦ, συντρόφου τοῦ κ. Θεοτόκη, εἴτε ἐν ἰσοψηφίᾳ θεωρήσωμεν αὐτοὺς, εἴτε ἐν πλειοψηφίᾳ μιᾶς ψήφου τὸν κ. Βασιλάκην, ὡς ἰσχυρίζονταί τινες. Εἶναι ἀδύνατον, Κύριοι, ἐγὼ νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὁ κ. Ζερβὸς εἶναι τὸ προϊὸν τῆς γνησίας θελήσεως τῶν ἐκλογέων τῆς Κερκύρας ἀπέναντι τοῦ κ. Βασιλάκη, γνωστοῦ τοῖς πᾶσιν, οὐδέποτε δ’ ἀποτυχόντος. Ὅταν, Κύριοι, ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν, ὄχι ὅλα, ὅσα εἶπεν ὁ κ. Κωνσταντᾶς, ἀλλ’ ἔστω καὶ μικρὸν μόνον μέρος αὐτῶν,—διότι, μὲ ὅλην τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μας κ. Κωνσταντᾶν, δὲν πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὡς ἀναμφισβήτητα ὅλα, ὅσα ἐξέθηκεν ἡμῖν ὁ κ. Κωνσταντᾶς, διότι ἐνδέχεται, ὡς ἐνδιαφερόμενος, νὰ ἀντελήφθη αὐτῶν ἢ νὰ τὰ ἀπεικόνισεν ἐπὶ τὸ ὑπερβολικώτερον, — ὅταν λοιπὸν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ταῦτα, ἀρκεῖ ἡμῖν, ὅπως καταλήξωμεν εἰς τὸ ὅτι, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι ὁ κ. Θεοτόκης δὲν ἐγένετο βουλευτὴς διὰ τῶν ὑπουργικῶν ἐπεμβάσεων, βεβαίως ὅμως ὁ κ. Ζερβὸς, ὁ πρώτην φορὰν ἐκτιθέμενος καὶ ὑποσκελίζων τὸν πάντοτε ἐπιτυχόντα κ. Βασιλάκην μὲ ἰσοψηφίαν, βεβαίως δὲν εἶναι νόμιμος βουλευτὴς, οὐδὲ δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἀπονέμομεν δικαιοσύνην, ἄλλως πως σκεπτόμενοι. Ἵνα μὴ ἀπασχολῶ λοιπὸν πλειότερον τὴν Βουλὴν, πρέπει νὰ ἀρκεσθῶ εἰς τὰς ὀλίγας ταύτας λέξεις, καταλήγων εἰς τὸ συμπέρασμά μου. Ἐὰν θέλωμεν, Κύριοι, νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ αὐστηρὸν μέτρον καὶ τὸ δίκαιον, πρέπει νὰ μὴ συζητῶμεν πλειότερον, πρέπει νὰ ἀκυρώσωμεν ὁλόκληρον τὴν ἐκλογὴν τοῦ νομοῦ Κερκύρας ὡς πρὸς τοὺς τρεῖς τότε ὑπουργικοὺς ὑποψηφίους· ἐὰν ὅμως, ὡς ἀντιλαμβάνομαι, ἐπικρατῶσιν ἐπιεικέστεραι γνῶμαι, ἐὰν ἡ μὲν πρώτη περὶ γενικῆς ἀκυρώσεως φαίνεται λίαν αὐστηρὰ, ἡ δὲ περὶ γενικῆς ἐπικυρώσεως λίαν ἐπιεικὴς, ὑπάρχει ὁ μέσος ὅρος, ὁ συμβιβάζων καὶ τὸ δίκαιον καὶ τὸ πρέπον, ὑπὸ τὰς περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ ἡ Βουλὴ, ἡ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς διὰ τὸν κ. Ζερβὸν ἐν τῇ νήσῳ Κερκύρας. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀποστολὴν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θ’ ἀποκρούσῃ τὴν πρότασιν ταύτην, ὡς ἄσκοπον, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους πάντες ἐννοεῖτε. Ἐννοῶ, Κύριοι, τὴν ἀγανάκτησιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰ στήθη ὅλων ὑμῶν διὰ τὰ τελεσθέντα ἀνοσιουργήματα, ἀλλ’ ὡς χθὲς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς, ἀφοῦ ἀρκεσθῶμεν κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ Σώματος κατὰ τοὺς κανόνας, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποδείξω, ἐὰν γείνωσι παραδεκτοὶ, ὑπάρχει στάδιον ἱκανοποιήσεως τοῦ νόμου. Τὸ στάδιον τῆς ἱκανοποιήσεως τοῦ νόμου εἶναι ἡ αὐστηρὰ τιμωρία ὅλων τῶν ἐκλογικῶν ἀνομημάτων, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ συστήσωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§12ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀρκεῖ τοῦτο.

§13Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Συνομολογῶ μετὰ τοῦ κ. Παπαγιαννακοπούλου, ὅτι δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, καὶ διὰ τοῦτο χθὲς, σπεύσας ἴσως, εἶπον πρὸς τὴν Βουλὴν, καὶ πρὸ τῆς καταρτίσεως τοῦ Σώματος, ὅτι ἡ πλειονοψηφία εὐθὺς μετὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ Σώματος ὀφείλει νὰ σκεφθῇ, ἐὰν κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἐκλογῶν δὲν ὑπεδείχθησαν τοιαῦται πράξεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ προκαλέσωσι τὰς σκέψεις τῆς Βουλῆς περὶ ὑπουργικῆς εὐθύνης.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαγιαννακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§15ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἴπω ὀλίγας μόνον λέξεις....

§16ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος χθὲς, ἀντὶ νὰ εἴπῃ «κηρύττω περατωμένην τὴν συζήτησιν», ἔπρεπε νὰ εἴπῃ «κηρύττω ἀρχομένην τὴν συζήτησιν». Νομίζω ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς τὰς ἡμέρας ταύτας ἀλλαχοῦ ἔχει ἐστραμμένην τὴν προσοχήν του, οὐχὶ εἰς αὐτὸ τὸ ἀνιαρὸν καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἐκτελοῦμεν σήμερον, ἀνακυνῶντες τὸν βόρβορον τῶν ἐν Ἑλλάδι ἐκλογῶν. Δὲν λέγω ταῦτα, ἵνα ἐμποδίσω τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ἀνιαροῦ τούτου καθήκοντος, ἀλλὰ διὰ νὰ παρακαλέσω νὰ συντομευθῶσιν αἱ ἀγορεύσεις.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν ἐπερατώθη χθὲς ἡ συζήτησις, ὁ δὲ Κανονισμὸς παρέχει ἀπόλυτον ἐλευθερίαν τοῦ λόγου εἰς πάντα Βουλευτὴν, θέλοντα νὰ ἀγορεύσῃ.

§18ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, κύριοι Βουλευταί, τί ἠθέλησε νὰ εἴπῃ ὁ κ. ἐξ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας συνάδελφος, ὁ ὁποῖος, μὲ τὸ σύνηθες ὀργίλον καὶ στομφῶδες ὕφος, σᾶς εἶπεν, ὅτι ἀλλαχοῦ ἔχει τὰ βλέμματα ἐστραμμένα ὁ Ἑλληνισμὸς, καὶ ὅτι πρέπει νὰ παραμερίσωμεν τὰ ἐσωτερικὰ ταῦτα ζητήματα. Ἀγνοεῖ λοιπὸν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ἓν τῶν ζωτικωτέρων παρ’ ἡμῖν ζητημάτων εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀναστηλώσεως τῶν νόμων καὶ τῆς δικαιοσύνης ἐν τῇ πατρίδι ἡμῶν; Εἶναι ἀληθῶς λίαν ἀκροσφαλὲς νὰ ἔχῃ τις αἰωνίως ἐστραμμένην τὴν προσοχὴν εἰς ἐξωτερικὰ ζητήματα, ἐνῷ γνωρίζει, ὅτι ἐσωτερικῶς τὰ πάντα ἔχουσιν οἰκτρῶς, οὐδὲ εἶναι εὔκολον, οὐδὲ λυσιτελὲς, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ περισπᾶταί τις εἰς ἐξωτερικὰς μερίμνας ἀνωφελῶς, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀμφίβολον, ἂν οἱ ἐξωτερικοὶ ἐχθροὶ ἦναι χείρονές τινων ἐσωτερικῶν ἐχθρῶν τῆς Ἑλλάδος (εὖγε! εὖγε!). Ἠναγκάσθην, Κύριοι, ἄκων νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, διότι ἐμὲ ἴσως ἀπέβλεπεν ἡ παρατηρησίς του· μεθ’ ὃ ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ ἀπὸ τῆς χθές. Ἐνόμιζον, ὅτι, μεθ’ ὅσα δι’ ἀκριβολογίας ἀληθῶς ζηλωτῆς ὁ ἔντιμος ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς ἐξέθηκε περὶ τῶν λαβόντων χώραν εἰς τὸν νομὸν ἐκεῖνον, δὲν θὰ εὑρίσκετο οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ τὸν ἐλάχιστον ἐνδοιασμόν, ὅτι πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐπιτυχόντας τρεῖς ὑπουργικοὺς τότε ὑποψηφίους. Καὶ τόσον εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τοιαύτην ἐντύπωσιν ἐπροξένησαν τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ῥηθέντα, ὥστε καὶ αὐτὸς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας σᾶς εἶπεν, ὅτι, ἐὰν μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ Βουλευτοῦ Κερκύρας ἐκαλεῖτο νὰ ψηφίσῃ, θὰ ἔδιδε ψῆφον ἀκυρωτικήν. Ἀλλὰ διατί ἆρά γε ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτὴς, ἐνῷ χθὲς ἦτο διατεθειμένος νὰ δώσῃ ψῆφον ἀκυρωτικὴν, ἔρχεται σήμερον καὶ σᾶς λέγει νὰ δώσητε ψῆφον ἐπικυρωτικήν; Τὸν λόγον σᾶς τὸν εἶπεν· ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι οὗτος εἶναι ἥκιστα πειστικός. Σᾶς εἶπεν ὅτι, ἐὰν ἐγκύψωμεν εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν, δὲν δυνάμεθα νὰ πεισθῶμεν, ὅτι ὅλη ἡ διαφορὰ τῶν ψήφων προέρχεται ἐκ τῆς ἐπιδράσεως, ἣν ἐξήσκησαν αἱ Κυβερνητικαὶ ἐπεμβάσεις, καὶ ἀφοῦ δὲν δυνάμεθα νὰ πεισθῶμεν, εἴμεθα ἐν ἀμφιβολίᾳ, ὁπότε πρέπει νὰ κηρύξωμεν τὴν ἐκλογὴν ἔγκυρον. Νομίζω, ὅτι ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτὴς ἐδείχθη δικανικώτερος τοῦ προσήκοντος. Ἐὰν, κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἀρκαδίας, δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν ἀσφαλῶς, ὅτι ἡ διαφορὰ προέρχεται ἐξ ἐπιδράσεως τῶν κυβερνητικῶν ἐπεμβάσεων, δὲν δυνάμεθα ἐπίσης νὰ γνωρίζωμεν καὶ τὸ ἐναντίον. Ἀφοῦ δέχεσθε, ὅτι ἀθέμιτοι κυβερνητικαὶ ἐπεμβάσεις ἔλαβον χώραν, καὶ ὅτι ἤσκησαν μεγίστην ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, δὲν δικαιολογεῖσθε κατόπιν, θέλοντες νὰ βαθμολογήσητε τὴν ἐπίδρασιν. Αἱ κυβερνητικαὶ ἐπεμβάσεις εἶναι πρωτοφανεῖς ἐν Ἑλλάδι, διότι ἀληθῶς οὐδέποτε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔφθασαν εἰς τοιοῦτο σημεῖον. Οὐδέποτε συνέβη, ὥστε Ὑπουργὸς δεκαπέντε ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς νὰ περιοδεύῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, νὰ διανέμῃ διορισμοὺς καὶ ὑποσχέσεις διορισμῶν καὶ νὰ ἐπιτρέπῃ, Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας αὐτὸς, εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους νὰ ἀγορεύωσιν ἐνώπιόν του, προσαγορεύοντες αὐτὸν μέγαν πολιτικὸν, δίκην τοῦ Γεωργάκη τῆς γνωστῆς κωμῳδίας τοῦ «Ἀγαθοπούλου». Οὐδέποτε Ὑπουργὸς εἰς παρῳχημένα ἔτη κατέῤῥιψε καὶ ἐξηυτέλισε τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, ὡς οἱ Θεοτόκης, Βουλπιώτης, καὶ ὁ συμπολίτης μου Κανακάρης. Καὶ μετὰ τοιαύτας ἐπεμβάσεις ἔρχεσθε καὶ λέγετε, ὅτι ἐνδοιάζετε νὰ κηρύξητε τὴν ἐκλογὴν ἄκυρον! Ἐμνήσθη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτὴς τῆς ἐκλογῆς Βάλτου, τὴν ὁποίαν ἠκύρωσεν ἡ τότε πλειονοψηφία, εἰσηγουμένου καὶ τότε τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ κ. Τρικούπη. Καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι, ἐπειδὴ ἐπείσθη, ὅτι εἶχον γείνει ἐπεμβάσεις κυβερνητικαὶ, καὶ ὅτι ἐπέδρασαν αὗται ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, ἔδωκε τότε ψῆφον ἀκυρωτικήν. Ἀλλ’ ἐγὼ, ὁ ὁποῖος διεξῆλθον τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, ἐσχημάτισα ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι ἀπέναντι αὐτῆς ἡ ἐκλογὴ, τὴν ὁποίαν δικάζομεν, εἶναι χιλιάκις χείρων. Καὶ ὅμως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, ὁ ὁποῖος τότε ἐψήφισεν ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως, σήμερον ἔρχεται νὰ ψηφίσῃ κατὰ τῆς ἀκυρώσεως! Γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταὶ, τίνες ἦσαν τότε οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ὁ κ. Τρικούπης διὰ τῆς πλειονοψηφίας του, τῆς ὁποίας ἀπετέλει μέρος καὶ ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀρκαδίας κ. Βουλευτὴς, ἐζήτησε νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην; Δὲν ἦτο ὁ λόγος αὐτὸς, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, μὴ ἀναγνοὺς, φαίνεται, τὰ πρακτικὰ τῶν συζητήσεων, καὶ μὴ συγκρατῶν ἐν τῇ μνήμῃ του τὰ γεγονότα. Ἀληθῶς ἐλέχθη τότε, ὅτι τάγμα ὁλόκληρον στρατιωτῶν ἐντοπίων ἐστάλη, ἵνα ἐνεργήσῃ ὑπὲρ τοῦ Βαλτινοῦ, ἀλλ’ ἀπεδείχθη ἐκ τῆς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεως, ὅτι μόνον 166 στρατιῶται εὑρέθησαν εἰς τὸν Βάλτον καὶ ἐψήφισαν. Ἀλλὰ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι ὀλιγώτεροι τῶν 166 εὑρέθησαν καὶ ἐψήφισαν εἰς τὴν ἐκλογὴν Κερκύρας; Δὲν γνωρίζω, διατὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς παρέλειψε νὰ εἴπῃ καὶ αὐτὸν τὸν λόγον.

§19ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Δὲν ἠδυνήθην νὰ συλλέξω ἐπισήμους πληροφορίας, ὡς ἐκ τοῦ ὀλίγου χρόνου, ἵνα φέρω ταύτας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς· ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἅπαντες οἱ ναυτικοὶ Κερκύρας, ὑπὲρ τοὺς 150, ἦσαν τοποθετημένοι ἐν Κερκύρᾳ.

§20ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μᾶς τὸ εἴπητε; Ἡμεῖς γνωρίζομεν τὰς ἐπεμβάσεις, αἵτινες ἐγένοντο πανταχοῦ, ἐξ ἰδίας πικρᾶς πείρας. Ἐμνήσθην ἐν παρόδῳ πολλῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, ἀλλὰ παρέλιπον νὰ ποιήσω μνείαν πολλῶν ἄλλων, ὡς παραδείγματος χάριν τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἐπέμβασιν καὶ αὐτῶν τῶν προσώπων τῶν ἐν τοῖς κτήμασι τοῦ Ἡγεμόνος! Ἀλλ’ ἴσως μοὶ εἴπῃ τις: πῶς νὰ πεισθῶμεν περὶ τούτου; Τὸ γνωρίζομεν ἡμεῖς, διότι τὰ αὐτὰ συνέβησαν εἰς τὸ κτῆμα τῆς Μανωλάδος. Ὑπῆρχεν ἐν Μανωλάδι εἷς ἐπιστάτης, Βένης καλούμενος, ὁ ὁποῖος ἐξεδιώχθη, διότι δὲν ἤρεσκεν εἰς τοὺς κυβερνητικοὺς ὑποψηφίους. Πῶς τώρα οἱ κυβερνητικοὶ ὑποψήφιοι, καὶ διὰ τίνος θύρας εἰσῆλθον καὶ εἰς αὐτὰ τὰ κτήματα τοῦ Διαδόχου, ὅπως καὶ ἐξ αὐτῶν προσπορισθῶσιν ἐκλογικὰ ὀφέλη, αὐτὸ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον διαφεύγει τὴν ἐμὴν ἔρευναν καὶ ἐξέτασιν. Αὐτὸ θὰ τὸ ἐξετάσουν ἄλλοι, καὶ ὀφείλουν νὰ τὸ ἐξετάσουν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ λόγου αὐτοῦ, τῶν στρατιωτῶν, διὰ τὴν ἐκλογὴν Βάλτου, ὅπως εἶπον, εἶχον καὶ ἄλλους λόγους, ὧν εἷς καὶ μόνος ἐθεωρήθη σπουδαῖος, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐγένετο μακρὰ συζήτησις. Καὶ ἠξεύρετε, ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ σπουδαῖος λόγος; Ὅτι ἐν Βάλτῳ κατεσκευάσθη ἓν φρέαρ, τὸ ὁποῖον ἔλαβε τὸ ὄνομα τοῦ ὑποψηφίου τότε Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν Βλασίου Βαλτινοῦ. Καὶ ἀκόμη ἄλλος λόγος, ὅτι διώρισε τρεῖς ἢ τέσσαρας, ὅπως ἐξέθηκεν ἐπισήμως ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁ μακαρίτης Παπαμιχαλόπουλος, τέσσαρας ἐπιστάτας ὁδοῦ. Αὐτοὶ ἦσαν οἱ λόγοι οἱ σπουδαῖοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἠκύρωσαν τότε τὴν ἐκλογὴν τοῦ Βάλτου. Ἠξεύρετε δὲ, πῶς ἀπεφαίνοντο τότε οἱ ἀποτελοῦντες τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς περὶ τῶν μέσων, τῶν ὁποίων ἐγένετο χρῆσις, καὶ περὶ τῆς ἐπιῤῥοῆς, ἣν ἤσκησαν τὰ μέσα αὐτὰ ἐπὶ τῆς συνειδήσεως τῶν ἐκλογέων; Ἠκούσατε τὸν μακαρίτην Λομβάρδον, ὅστις ἦτο διερμηνεὺς τῶν ἰδεῶν τοῦ κ. Τρικούπη, τοῦ ἡγουμένου νῦν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν δύναμαι νὰ ἀναγνώσω ὅλην τὴν σχετικὴν περικοπὴν, ἂν καὶ ἦναι ἀρκετὰ ἐποικοδομητική (ἀναγινώσκει): «βεβαίως, Κύριοι, εἰς ἕνα τόπον, ὃν παρέστησεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἔχει τόσην «μεγάλην ἀνάγκην ὕδατος, ἓν πηγάδιον, τὸ ὁποῖον φέρει μάλιστα καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Βλασίου Βαλτινοῦ, βεβαίως μετεκίνησε πολλὰς ψήφους ἀντιπολιτευομένων εἰς ὑπουργικὰς κάλπας.» Λοιπὸν διὰ τοιούτους λόγους ἠκύρουν τότε ἐκλογὰς, καὶ ἡμεῖς πρὸ τῶν ἀκατονομάστων καὶ πρωτοφανῶν ὀργίων τῆς πεσούσης Κυβερνήσεως ἔν τε Κερκύρᾳ καὶ ἀλλαχοῦ δεικνύομεν ἐνδοιασμούς! Οὐδὲν ὑπάρχει τὸ δικαιολογοῦν ἡμᾶς εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν. Ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος ἄλλως ἤρχισε, κατὰ τὴν ἰδέαν μου, καὶ ἄλλως ἐτελείωσεν, ἐπεκαλέσθη καὶ ἄλλους λόγους πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης του. Σᾶς εἶπεν, ὅτι, ἀφοῦ ἐπεκυρώσαμεν τὴν ἐκλογὴν Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας ὡς πρός τινας τῶν Βουλευτῶν, ἐνῷ καὶ ἐκεῖ ἐγένοντο παρόμοιαι καὶ χείρονες ἐπεμβάσεις, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν παροῦσαν, διότι δὲν γνωρίζομεν, ἂν ἡ ἐπίδρασις ἦτο τοιαύτη, ὥστε νὰ φέρῃ τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν ἐπιτυχόντων καὶ ἐπιλαχόντων. Ὅσον ἀφορᾷ ἐμὲ, καὶ ἐκεῖ ἐδήλωσα, ὅτι ἤμην ἀκυρωτικὸς δι’ ὅλους τοὺς ἐπιτυχόντας τότε κυβερνητικοὺς, ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἠδύνατο τότε νὰ ἔχῃ ἄλλην γνώμην, σήμερον δὲ νὰ ἔχῃ τὴν ἐναντίαν, ἂν πείθηται ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι ἡ ἐκλογὴ Κερκύρας εἶναι προϊὸν παντὸς ἀθεμιτουργήματος. Δυνατὸν ἐκεῖ ἀληθῶς νὰ μὴ ἐπείσθη ἡ Βουλὴ τότε, ὅτι ὁλόκληρος ἡ διαφορὰ, ἡ ὁποία ὑπῆρχε μεταξὺ τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν ἄλλων, ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπιλαχόντων, προῆλθεν ἐκ τῶν ἐπεμβάσεων τῆς Κυβερνήσεως. Σήμερον ὅμως εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι οὐδεὶς τῶν Βουλευτῶν ἔχει τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἠλλοιώθη τὸ ἀποτέλεσμα ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἐπὶ 30,000 ἐκλογέων νὰ ἠδυνήθησαν αἱ κυβερνητικαὶ ἐπεμβάσεις νὰ ἐπιδράσωσιν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ὁ Θεοτόκης νὰ λάβῃ χιλίας πεντακοσίας ψήφους πλέον τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος. Ταῦτα εἶχον, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ εἴπω περὶ τῆς ἐκλογῆς Κερκύρας· νομίζω δὲ, ὅτι κατὰ τὴν ἐπιτακτικὴν ἐντολὴν, ἣν ἐλάβομεν παρὰ τοῦ λαοῦ, πρέπει πρὸ πάντων ἡμεῖς οἱ ἐντὸς τῆς Βουλῆς νὰ δείξωμεν, ὅτι εἴμεθα συνεπεῖς πρὸς τὰς ἐπαγγελίας, ἃς ἐδώσαμεν, ὅτε ἤμεθα ἐκτὸς τῆς ἐξουσίας. Ἡ πρώτη, ἡ κυριωδεστέρα ἐπαγγελία, ἣν ἐδώσαμεν εἰς τὸν λαὸν, εἶναι, ὅτι θὰ ἀναστηλώσωμεν τοὺς νόμους, καὶ θὰ ἐπανορθώσωμεν τὴν καταπεπτωκυῖαν δικαιοσύνην, πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς παντοιοτρόπως ἐξυβρισθείσης δημοσίας συνειδήσεως. Ὀφείλοντες λοιπὸν νὰ ἐκπληρώσωμεν πρὸ πάντων τὴν ἐπιτακτικὴν ταύτην ἐντολὴν, δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν, οὔτε εἰς συμπαθείας, οὔτε εἰς ἀντιπαθείας, οὔτε εἰς ἄλλους ὑπολογισμούς. Ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν λόγον εἰς τὴν ἰδίαν ἡμῶν συνείδησιν καὶ εἰς τὸν λαὸν, χωρὶς νὰ πτοώμεθα οὔτε τὰς ἀποχὰς, οὔτε τὰς ἐπιβουλὰς, οὔτε τὰς ἀπειλάς. (Εὖγε! εὖγε!) Ἐὰν ἄλλως πράξωμεν διὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην, θὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι δὲν ἐκτιμῶμεν προσηκόντως, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ βαστάσωμεν τὸ βάρος, ὅπερ ὁ λαὸς ἀνέθηκεν εἰς ἡμᾶς διὰ τῆς ἐτυμηγορίας τῆς 14ης Ὀκτωβρίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Ἐκ τῆς συζητήσεως προέκυψαν ὡς πόρισμα τὰ ἑξῆς: πρῶτον, ὡς πρὸς τοὺς πέντε ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀντίῤῥησις. Λοιπὸν, παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κερκύρας ὡς πρὸς τοὺς ἐπιτυχόντας Ἰωάννην Σέχον, Εὐάγγελον Τσαρλαμπᾶν, Ἀντώνιον Καποδίστριαν, Π. Κωνσταντᾶν καὶ Ἀχιλλέα Ἀγάθον; Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ τοὺς ῥηθέντας Βουλευτὰς νομίμους καὶ ἔχοντας τὰ ὁριζόμενα ὑπὸ τοῦ νόμου προσόντα. Ἤδη θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων, χωριστὰ ἐπὶ ἑκάστου, ὡς προετάθησαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ ἀποστολῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τῆς νήσου Κερκύρας ὡς πρὸς τὸν τελευταῖον ἐπιτυχόντα κ. Ἀλκίνοα Ζερβὸν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κερκύρας ὡς πρὸς τὸν ἐπιτυχόντα κ. Γ. Θεοτόκην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κερκύρας ὡς πρὸς τοὺς ἐπιτυχόντας βουλευτὰς Γ. Θεοτόκην, Περικλῆν Βαλαωρίτην καὶ Ἀλκίνοα Ζερβὸν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς κκ. Γ. Θεοτόκην, Περικλῆν Βαλαωρίτην καὶ Ἀλκίνοα Ζερβὸν, ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας. (Ἀναγινώσκεται τὸ συμπέρασμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος.)

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας, καὶ νομίμους βουλευτὰς τοὺς κκ. Εὐάγγελον Μπασιᾶν, Σπυρ. Φορέστην, Ν. Βαλσαμάκην, Π. Βενιεράτον, Ἀναστάσιον Ζερβὸν, Ι. Βρυώνην καὶ Π. Μαυροκέφαλον, ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα. Μεταβαίνομεν εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κυκλάδων. Κύριοι, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ παραμένω ἐπὶ τῆς ἕδρας τοῦ Προέδρου, διότι πρόκειται περὶ τοῦ νομοῦ, εἰς ὃν ἀνήκω. (Κατέρχεται τοῦ Προεδρείου ὁ προεδρεύων κ. Γρ. Μαυρομαρᾶς, καταλαμβάνει δὲ τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ προσωρινὸς πρόεδρος κ. Τσαρλαμπᾶς).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τμῆμα προτείνει παμψηφεὶ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κυκλάδων καὶ τὴν παραδοχὴν ὡς νομίμων βουλευτῶν τῶν κ. κ. Γ. Μπούμπουλη, Ἀντ. Μαυρογορδάτου, Γ. Κόρπα, Ν. Συνοδινοῦ, Κ. Ἀργυροπούλου, Π. Ταταράκη, Γρ. Μαυρομαρᾶ, Ὄθωνος Μαύρου, Κ. Νεγρεπόντη, Μ. Δαμιράλη καὶ Δ. Γαβαλᾶ. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς ὡς πρὸς τοὺς εἰρημένους 11, καὶ νομίμους Βουλευτὰς αὐτοὺς, ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα. Ἡ πλειονοψηφία τοῦ τμήματος προτείνει νὰ ἐπικυρωθῇ ὡς δωδέκατος βουλευτὴς ὁ κ. Σπυρίδων Παγανέλης, ἀντὶ τοῦ κ. Συγγροῦ.

§24ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, καὶ ἐν τῷ νομῷ Κυκλάδων, ὡς ἐν τοῖς πλείστοις νομοῖς τοῦ Κράτους, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἡ τότε ἐξῆλθε νικήτρια πανηγυρικώτατα. Ὁ συνδυασμὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῶν 12, παρακολουθούμενος ὑπὸ τῆς εὐλογίας τοῦ λαοῦ τῶν Κυκλάδων καὶ χειροκροτούμενος, ἐξῆλθε νικητὴς καὶ δαφνηφόρος. Ὁ λαὸς τῶν Κυκλάδων, φαίνεται, παραλαβὼν τὸ μαστίγιον, τὸ ὁποῖον εἷς τέως συνάδελφος ἡμῶν εἶχε δώσει εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν, ἵνα παροτρύνῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐπὶ τὴν ἐργασίαν, πρὸς ἀπότισιν τῶν βαρυτάτων φόρων, ἐξέωσεν ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ τῆς Πολιτείας καὶ τοὺς 12 συμπολιτευομένους Τρικουπικοὺς Βουλευτὰς, δὲν ἠξεύρω, ἂν, διότι ἐποιήσαντο τὸν οἶκον τοῦτον οἶκον ἐμπορίου, — τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω, — ἀλλὰ τοὺς ἐξέωσεν· ἀπόδειξις δὲ, ὅτι ἡ κοινωνία τῶν Κυκλάδων, ὡς εἷς ἄνθρωπος σκεπτόμενος, ἐσκέφθη καὶ προσῆλθεν εἰς τὰς κάλπας, εἶναι, ὅτι μεταξὺ τῶν 12 ὑποψηφίων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῶν 12 ὑποψηφίων τῆς Κυβερνήσεως τῆς τότε παρεμπίπτει χάσμα· ὁ τελευταῖος ἐπιτυχὼν ὑπερβαίνει τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα κατὰ 600 ψήφους. Ἐπὶ 7 ὅλας ἡμέρας ἐν Σύρῳ ἐπανηγυρίζετο ἡ νίκη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οὐδεὶς δὲ λόγος ἐγίνετο οὐδὲ περὶ αὐτοῦ τοῦ Ἀνδρέου Συγγροῦ, ὑπὲρ οὗ ἐφάνη σπουδαία ἔκφρασις, ὡς ἐκ τῶν ἐθνικῶν δωρεῶν, τὰς ὁποίας τελευταῖον ὁ ἀνὴρ οὗτος εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν ἐποίησεν, ἐθεωρεῖτο δὲ ὡς δωδέκατος βουλευτὴς ὁ Σπυρίδων Παγανέλης, ἑνδέκατος δὲ ὁ Γαβαλᾶς. Τελευταῖον, μετὰ ἑπτὰ ὅλας ἡμέρας, ἐγεννήθη ἡ ἀμφιβολία ὡς πρὸς τὸν τελευταῖον ἐπιτυχόντα, μετὰ τὴν ἔλευσιν δὲ τῶν πρακτικῶν καὶ τῶν ἀνακηρύξεων τοιαύτην εἶχε γνώμην ὁ Συγγρὸς, ὁ θεωρούμενος ὡς ἐπιτυχὼν, ὥστε γράφων τὴν εὐχαριστήριόν του πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, δὲν λέγει ὅτι εἶναι Βουλευτὴς τῶν Κυκλάδων, ἀλλὰ, ἄν ποτε ἡ Βουλή, ἐξελέγχουσα, ὡς ὑπερτάτη ἀρχὴ ἐξελεγκτικὴ τῶν ἐκλογῶν, κατατάξῃ καὶ αὐτὸν μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν Κυκλάδων, αὐτὸς παραιτεῖται, δι’ οὓς λόγους ἔχει, ἵνα προτιμήσῃ τὴν ἐκλογήν του ὡς Βουλευτοῦ Ἀττικῆς. Βλέπετε ὅτι καὶ αὐτὸς, ὁ ὡς ἐπιτυχὼν φερόμενος κατὰ τὴν ἀνακήρυξιν ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου, ἔχει δισταγμὸν περὶ τῆς ἐπιτυχίας του, διότι, ὡς εἶπον, ἐπὶ 8 ὅλας ἡμέρας ἐπιστεύετο, ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτυχών. Εὐτυχῶς ἐν τῇ συζητήσει περὶ τοῦ ἂν ὁ Παγανέλης ἢ ὁ Συγγρὸς ἦναι ὁ νόμιμος Βουλευτὴς Κυκλάδων, καὶ ἐν τῇ διασκέψει τῆς Βουλῆς περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, δὲν ἔχετε νὰ ἀκούσητε τὰς ἀσχημίας ἐκείνας τὰς κυβερνητικὰς, αἵτινες ἐῤῥύπαναν τὰ ὦτα καὶ τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς αἰθούσης ταύτης ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν, προκειμένου περὶ τῶν ἐκλογῶν. Τὸ λαϊκὸν κῦμα ἦτο τοσοῦτον μέγα, ὥστε κατέκλυσε καὶ τοὺς Βουλευτὰς τοὺς συμπολιτευομένους καὶ τὰς ἀσχημίας, καὶ οὐδεὶς πλέον γίνεται περὶ αὐτῶν λόγος, διότι ἐν τοῖς πολιτικοῖς ἀγῶσι δὲν στρέφουσι τὸ βλέμμα πρὸς τοὺς ἡττηθέντας, δὲν θὰ ἐγίνετο δὲ λόγος, ἐὰν δὲν ἐφέροντο τὰ ζητήματα ταῦτα ἐνώπιον τοῦ τμήματος καὶ ἐλύοντο. Καὶ περὶ μὲν τῶν 11 πρώτων Βουλευτῶν, οὐδεὶς ἐγένετο λόγος. Τί συμβαίνει ὅμως ὡς πρὸς τὸν δωδέκατον καὶ γεννᾶται τὸ ζήτημα, καὶ περὶ τούτου μόνον ὁ λόγος. Ἐν τῷ ἐκλογικῷ τμήματι Σίφνου ὁ βουλευτὴς Ἀνδρέας Συγγρὸς φαίνεται λαβὼν ψήφους 204 εἰς τὸ Ναί· ὁ ἀριθμὸς οὗτος παρακολουθεῖ πάσας τὰς πράξεις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὁλογράφως καὶ ἀριθμητικῶς, οὐ μόνον ἐν τῷ πρακτικῷ, τῷ συντασσομένῳ εὐθὺς μετὰ τὸ ἄνοιγμα ἑκάστης κάλπης, ὅτε ἀμέσως ἡ προσοχὴ πάντων στρέφεται περὶ τὰ σφαιρίδια τοῦ Ναί, καὶ ἀναγράφονται ἀμέσως αἱ ψῆφοι, ἀλλὰ πανταχοῦ, καὶ ἐν τῷ πίνακι τῷ μετὰ τὴν σύνταξιν τοῦ πρακτικοῦ συντασσομένῳ, ἐν ᾧ κατατάσσονται ὁλογράφως καὶ ἀριθμητικῶς αἱ ψῆφοι, ἃς ἕκαστος τῶν ὑποψηφίων ἔλαβε, καὶ ἐκεῖ παρακολουθεῖ ἀδυσωπήτως γραφόμενος ὁ ἀριθμὸς 204. Ἐν τούτοις, ἐνῷ οὕτω γράφεται, παρατηρεῖται προφανὴς ἀλλοίωσις τοῦ ἀριθμοῦ 204 εἰς 304. Τὸ τμῆμα μετὰ πολλῆς προσοχῆς ἐμελέτησε τὸ ζήτημα, ὑπέβαλεν αὐτὸ εἰς ἔρευναν αἰσθητικὴν πρῶτον καὶ ἔπειτα τῆς λογικῆς—ἡ αἰσθητὴ ἀντίληψις προηγεῖται τῆς λογικῆς ἀντιλήψεως καὶ τῶν λογικῶν συμπερασμάτων—ἐπείσθη δὲ, ὅτι, εὐθὺς ὡς ἠνοίχθη ἡ κάλπη τοῦ κ. Συγγροῦ, ἐγράφη ὁ ἀριθμὸς 204 ὁλογράφως, εὑρέθησαν ἐν τῇ κάλπῃ τοῦ κ. Συγγροῦ ψῆφοι 208, ἀφῃρέθησαν 4, πλείονες εὑρεθεῖσαι, ἐκ τοῦ Ναὶ, καὶ ἀπέμειναν 204· φαίνεται λοιπὸν, ὡς τὸ πόρισμα τῆς ἐξετάσεως τοῦ ἀβακίου ἀπέδειξεν, ὅτι ὁ κ. Συγγρὸς ἔλαβεν εἰς τὸ Ναὶ ψήφους 204, ὁλογράφως καὶ φανερῶς γεγραμμένας. Τὸ Πρωτοδικεῖον λοιπὸν ὤφειλε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ὅστις ὁρίζει τὸ καθῆκον αὐτοῦ, λίαν περιωρισμένον, λίαν στενὸν, διότι, κατὰ μὲν τὸν παλαιότερον νόμον, τὸ Πρωτοδικεῖον εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ παρατηρῇ, ἐὰν ἐτηρήθησαν εἰς τὴν ἐκλογὴν οἱ τύποι, καὶ μετὰ τὴν ἔρευναν τῶν τύπων, ἐὰν οὗτοι ἐτηρήθησαν, νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἀνακήρυξιν τῶν Βουλευτῶν· ἀλλ’ ὁ νόμος ὁ νεώτερος, τοῦ 1877, περιώρισε τὸ ἄρθρον 64 τοῦ νόμου ἐκείνου, καὶ κατέστησε τὸ Πρωτοδικεῖον ἁπλῆν λογιστικὴν μηχανὴν, οὐδὲν ἄλλο δικαίωμα ἔχον, εἰμὴ νὰ βλέπῃ τοὺς ἀριθμοὺς, τοὺς ὁποίους ἔλαβεν ἕκαστος, ἐν τῷ πρακτικῷ, νὰ τοὺς θέτῃ εἰς ἄθροισμα, καὶ ν’ ἀνακηρύττῃ τοὺς λαβόντας τὰς πλείονας ψήφους. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ νόμος τοῦ 1877 ἐν ἄρθρῳ 65 (ἀναγινώσκει): «Τὸ Πρωτοδικεῖον, ἐξετάζον, ἐὰν ἐτηρήθησαν οἱ ἐξωτερικοὶ τύποι καθ’ ὅλα τὰ ἐκλογικὰ τμήματα, καὶ περιοριζόμενον εἰς τὴν ἄθροισιν τῶν ψήφων ἑκάστου τῶν ὑποψηφίων, ἀνακηρύττει Βουλευτὰς τοὺς σχετικῶς πλειονοψηφήσαντας.» Ὤφειλε λοιπὸν τὸ Πρωτοδικεῖον Σύρου, κατὰ τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα τοῦ νόμου τοῦ 1877, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰς 24 ψήφους, τὰς ὁποίας φαίνεται, ὅτι ἔλαβεν ὁ κ. Συγγρὸς ἐν τῷ Βʹ τμήματι τῆς νήσου Σίφνου, καὶ προσθέτον τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα μετὰ τοῦ λοιποῦ ποσοῦ τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἠξιώθη ἐν τοῖς λοιποῖς διαμερίσμασιν ὁ κ. Συγγρὸς, νὰ ἀναγγείλῃ τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ δὲν ἔπραξε τοῦτο· δὲν ἠθέλησε νὰ ἦναι μηχανὴ, ὡς τῷ ἀνέθηκεν ὁ νόμος, ἀλλὰ ἠθέλησε νὰ κάμῃ ἐξαίρεσιν, καὶ εἶπεν ὅτι, ἐπειδὴ ἀνωτέρω τῆς τελευταίας πράξεως δὲν εἶναι γεγραμμένος ὁ ἀριθμὸς 204, ἀλλὰ 304, θὰ αὐξήσουν οἱ λογαριασμοὶ τοῦ κ. Συγγροῦ κατὰ 100 ψήφους πλέον, καὶ ἑπομένως, ἀντὶ νὰ ὑπερβαίνῃ ὁ κ. Παγανέλης τὸν κ. Συγγρὸν ψήφους 10 ἢ 12, ὑπερβαίνει ὁ κ. Συγγρὸς, κατὰ τὸν λογαριασμὸν τοῦ Πρωτοδικείου, τὸν κ. Παγανέλην ψήφους 90, καὶ οὕτω πως ἐπέρχεται αὐτὴ ἡ μεταβολὴ, καὶ ὁ μὲν κ. Γαβαλᾶς γίνεται 12ος, ὁ δὲ κ. Συγγρὸς 11ος, καὶ ὁ κ. Παγανέλης πρῶτος ἐπιλαχών.

§25ΚΟΡΠΑΣ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου ἔχει παρατηρήσεις τινὰς γράψει;

§26ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἔχει. (Διάλογοι).

§27ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Κυκλάδων, Κύριοι, ὑπεβλήθησαν τρεῖς ἐνστάσεις καὶ μόναι. Ἡ πρώτη ἀφορᾷ ἐπεμβάσεις τινὰς, ἀναξίας λόγου, ἐν τῷ διαμερίσματι τῆς νήσου Σικύνου· ἡ δευτέρα καὶ ἡ τρίτη ἀναφέρονται εἰς τὸ γεγονὸς τῆς ἀλλοιώσεως τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐκλογῆς τοῦ βʹ τμήματος τῆς Σίφνου. Τὸ τμῆμα ἐπὶ μὲν τῆς ἄλλης ἐνστάσεως ἐνόμισε περιττὸν νὰ κρίνῃ, ἀφοῦ εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του ἁπτὸν τὸ ἔγκλημα τῆς παραποιήσεως τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν. (Ἀναγινώσκει τὸ πρακτικόν).

§28ΡΑΛΛΗΣ. Πόσος εἶνε ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφοφορησάντων, καὶ πόσας ψήφους ἔλαβεν εἰς τὸ Ναὶ, καὶ πόσας εἰς τὸ Ὄχι ἕκαστος τῶν ὑποψηφίων; (Διάλογοι).

§29ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ φθάσω καὶ ἐκεῖ. Ὑποτίθεται λοιπὸν εὐλόγως, πρὸς ἐξήγησιν τοῦ φαινομένου τούτου, ὅτι μετὰ τὴν ἀναγραφὴν τοῦ καθαροῦ ἀποτελέσματος τῶν ψήφων, τῶν εὑρεθεισῶν εἰς τὸ ἀβάκιον τοῦ Ναὶ τῆς κάλπης τοῦ κ. Συγγροῦ, καὶ μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ πρακτικοῦ ἐπῆλθεν, ὁ ἔχων σκοπὸν νὰ αὐξήσῃ τὰς ψήφους τοῦ κ. Συγγροῦ, προστιθεὶς εἰς αὐτοὺς τὰς 100, καὶ προδήλως μετέβαλε τὸ ἀναγεγραμμένον καὶ ἄνωθεν ἐδῶ (δεικνύει ἐπὶ τοῦ πρακτικοῦ) δι εἰς τρι, ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶχε γραφῆ τὸ Ὄχι....

§30ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς;

§31ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν εἶχε γραφῆ. (Διάλογοι).

§32ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ Κύριοι, ἀφηγοῦμαι τὰς σκέψεις, ἐφ’ ὧν ἐστηρίχθη τὸ τμῆμα, ὡς πρόεδρος καὶ εἰσηγητὴς αὐτοῦ, διὰ νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του, ἵνα διαφωτίσω τὴν Βουλήν· δὲν πρόκειται νὰ ὑπερασπισθῶ ἄδικον ὑπόθεσιν, διότι μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ μὴ εἰσαγομένου καὶ τοῦ εἰσαγομένου Βουλευτοῦ ὑπάρχει δεσμὸς φιλίας στενώτατος· ἁπλῶς διηγοῦμαι τὰς σκέψεις τοῦ τμήματος, ἡ δὲ Βουλὴ εἶναι κυρία νὰ πράξῃ ὅ,τι θέλει. Τὸ τμῆμα λοιπὸν ἐσκέφθη ὡς ἑξῆς· ὅτι ἡ ἀλλοίωσις, ἡ προφανῶς ὑποπίπτουσα εἰς τὴν ὅρασιν παντὸς ἀνθρώπου, εἶναι ἡ γενομένη, ὅπου εἶναι γεγραμμένος ὁ ἀριθμὸς 204, ὅστις μετεβλήθη εἰς 304 πλὴν τοῦ τελευταίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκέραιον· ὅπου ἀλλοῦ εἶναι γεγραμμένον 204, μετεβλήθη εἰς 304. Καὶ δὲν εἶναι ἐδῶ μόνον, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸ τέλος τῆς ὅλης ἐκλογῆς εἰς τὸν συνταχθέντα κατάλογον τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἔλαβεν εἰς τὸ Ναὶ καὶ Ὄχι ἕκαστος τῶν ὑποψηφίων, εἶναι διὰ τὸν κ. Συγγρὸν γεγραμμέναι ψῆφοι 304, μεταβεβλημένου τοῦ ἀριθμοῦ 204 εἰς 304· τοῦτο εἶναι πρόδηλον. Ἡ δὲ ἔνστασις, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ προταθῇ, εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὴς ἡ ἐξήγησις, ἣν φέρει τὸ τμῆμα εἰς τὴν πρόδηλον ἀλλοίωσιν τῶν ἀριθμῶν, τῶν ὁλογράφως καὶ τῶν ἀριθμητικῶς σημειουμένων, ὅτι δὲν συμβιβάζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων τοῦ Ὄχι μὲ τὸν ἀριθμὸν 204, διότι ἐψήφισαν τόσοι, ὥστε, ἐὰν ἐδόθησαν εἰς τὸ Ναὶ 304 ψῆφοι, τότε εἰς τὸ Ὄχι ἐδόθησαν 177, ἐὰν δὲν παρεποιήθη ὁ ἀριθμὸς οὗτος, καὶ ἔλαβεν ὁ κ. Συγγρὸς εἰς τὸ Ναὶ 204 ψήφους, ἔπρεπεν εἰς τὸ Ὄχι νὰ ἔχῃ 277, καὶ ὄχι 177, καὶ τὴν ἔνστασιν ταύτην ὑπαινίσσονται οἱ συνάδελφοι, οἱ ἐρωτῶντές με, πόσοι ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ, καὶ διατὶ ἡ διαφορὰ αὕτη· ἐνδέχεται νὰ ἔγεινε λάθος, καὶ ἐγράφη ὁ ἀριθμὸς 204 κατὰ λάθος, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ γραφῇ 304, καὶ τοῦτο τὸ ἀποδεικνύουσι, διότι εἶναι γεγραμμένος ὁ ἀριθμὸς τοῦ Ὄχι 177 καὶ ὄχι 277, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ ἦσαν αἱ ψῆφοι, ἐὰν τῷ ὄντι ἐψήφισαν 481. Ἡ ἔνστασις αὕτη συνεζητήθη διὰ μακρῶν ἐν τῷ τμήματι, καὶ ἐν τῇ συνειδήσει ἡμῶν, διασταθμισάντων ἐν ὅλῃ τῇ εὐσυνειδησίᾳ τὰ πράγματα, εὕρομεν, ὅτι ἡ χεὶρ, ἡ ἀποφασίσασα νὰ ἀλλοιώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων ἐπὶ τὸ συμφέρον τοῦ κ. Συγγροῦ, ἡ ὁποία εἶναι χεὶρ μὴ διαπράξασα μόνον ἐν τῷ ἐκλογικῷ διαμερίσματι τῆς Σίφνου τὸ ἄχαρι τοῦτο καὶ ἀηδὲς ἔργον, διότι καὶ ἐν ἄλλοις τμήμασιν ἐγένοντο ἀλλοιώσεις πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ κ. Συγγροῦ, ἡ χεὶρ αὕτη ἔπραξε τὸ ἔργον τοῦτο, ὅταν δὲν εἶχον γραφῆ αἱ ψῆφοι τοῦ Ναὶ, ὁ ἀριθμὸς τοῦ Ὄχι τῶν 177 ψήφων ἦτο κενὸς, ἑπομένως ἠλλοίωσε τὸν ἀριθμὸν πρῶτον τῶν ψήφων τοῦ Ναὶ ἀπὸ 204 εἰς 304, καὶ τότε συνεπέρανε καὶ ἔγραψεν εἰς τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον τῷ ἀπέμεινε, τὸν ἀριθμὸν 177, διὰ νὰ συνάδῃ πρὸς τὴν ἀλλοίωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε. Καὶ ὅτι δὲν εἶχε γραφῆ ὁ ἀριθμὸς 177 ὁλογράφως, διότι ἐγράφη ἔπειτα, εἶναι προφανὴς ἡ ἀπόδειξις, διότι εὐτυχῶς ἀφῆκε τὰ ἴχνη τοῦ ἐγκλήματος εἰς τὸ ἕτερον φύλλον τοῦ χάρτου, καὶ εἶναι ἀποτετυπωμένον τὸ ἔγκλημα καὶ μὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς τὸ ἀντιλαμβάνεται πᾶς.

§33ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Οἱ σύντροφοι τοῦ κ. Συγγροῦ πόσας ψήφους ἔλαβον;

§34ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νὰ τελειώσω τὴ ἀφήγησιν τῶν σκέψεων τοῦ τμήματος, καὶ ἔπειτα σᾶς ἀπαντῶ. Παρατηρεῖται λοιπὸν, ὅτι ἡ ἀλλοίωσις ἐγένετο μετὰ τὸ τέλος τῆς πράξεως καὶ τὴν ὑπογραφὴν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, καθ’ ὅσον αἱ ὑπογραφαὶ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, αἱ ὁποῖαι ὑποτίθεται, ὅτι ἐτέθησαν τελευταῖον, δὲν ἀφῆκαν, κλεισθέντος τοῦ τεύχους, οὐδὲν σημεῖον εἰς τὴν ἀντίθετον σελίδα, ἐνῷ ὅλα τὰ σημεῖα τῆς ἀλλοιώσεως τοῦ ἀριθμοῦ εἶναι ἀποτετυπωμένα· τρία σημεῖα, πρῶτον τὸ τρι, τὸ ὁποῖον ἔγεινε δι, ὁ τύπος τοῦ τρι εἶναι ἀποτετυπωμένος, ὁ τύπος τοῦ 177 ὁλογράφου ἀριθμοῦ τοῦ Ὄχι, τὸν ὁποῖον ἔλαβε, καὶ τὸν ὁποῖον ἔγραψεν ἡ ἰδία χεὶρ, ἡ ὁποία μετέβαλε τὸ τρι εἰς δι καὶ δι’ ἄλλης μελάνης, ἐπίσης ἀπετυπώθη, καὶ παρακατιὸν ὁ ἀριθμὸς τριακόσια ὁλογράφως γεγραμμένος εἶναι ἀποτετυπωμένος. Βλέπετε ὅτι παντοῦ, ὅπου ἡ χεὶρ τοῦ ἀδεξίου ἐκείνου ἀνθρώπου, τοῦ ἐπιχειρήσαντος τὴν ἀλλοίωσιν τοῦ πρακτικοῦ, παντοῦ, ὅπου ἐτέθη ἡ χεὶρ αὕτη, δὲν τῇ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ῥίψῃ ἐπάνω ἄμμον ἢ ἄλλο τι ἀποῤῥοφητικὸν τῆς μελάνης, καὶ διὰ τοῦτο τὰ ἴχνη ἀπετυπώθησαν.

§35ΣΧΙΝΑΣ. Μὴ λησμονῆτε ἓν ἄλλο, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τοῦ Ὄχι μόνον εἰς τὸ τμῆμα τοῦ κ. Συγγροῦ δὲν εἶχε σημειωθῆ, ἐνῷ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα τμήματα ἦτο σημειωμένος.

§36ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ ἐμνημόνευσα αὐτό. Ὁ ἀλλοιώσας τὸ ἀποτέλεσμα ἔσπευσε νὰ ἀναγράψῃ εἰς τὸ Ὄχι τὸν ἀριθμὸν 177, ὁ ὁποῖος συνεφώνει μὲ τὴν γενομένην ἀλλοίωσιν.... (Διάλογοι).

§37ΚΟΡΠΑΣ. Ἀφοῦ ἠρευνήσατε καὶ ἐμελετήσατε τὰ ἔγγραφα, θὰ γνωρίζητε νὰ μᾶς εἴπητε, ποῖον ἀποτέλεσμα ἐξεφωνήθη μετὰ τὸ πέρας τῆς διαλογῆς.

§38ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ ἀριθμὸς 204. Πανταχοῦ, ὅπου εἶναι γεγραμμένος ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς, εἶναι γεγραμμένος 204, παρεποιήθη δὲ εἰς 304. Τὸ φαινόμενον τοῦτο εἰς οὐδένα ἄλλον ὑποψήφιον ἐγένετο, ἀλλὰ πανταχοῦ, ὅπου ἐγένετο, ἐγένετο ἀπὸ μίαν χεῖρα, ἡ ὁποία ἐσκέφθη νὰ αὐξήσῃ τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ κ. Συγγροῦ. Προσέξατε εἰς τὸ διαμέρισμα τοῦ δήμου Κορωνίδος, καὶ θέλετε ἴδει τὴν παραποίησιν καθαρωτέραν, χονδροειδεστέραν. (Διάλογοι).

§39ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι εἰς αὐτὸ τὸ τμῆμα. Ἀλλὰ πῶς συνέβη μόνον εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Συγγροῦ, καὶ δὲν συνέβη εἰς οὐδενὸς ἄλλου; Ἀναμένω νὰ ἀκούσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποστηρίξωσι τὸ ἀντίθετον. (Διάλογοι).

§40ΤΙΝΕΣ. Ἂς ἴδωμεν, κύριε Πρόεδρε, τὸ πρακτικόν.

§41ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Νὰ παραδώσητε τὰ πρακτικὰ εἰς ἕνα ὑπάλληλον, καὶ νὰ περιέλθουν εἰς ὅλους· τὸ σπουδαιότερον ἐπιχείρημα εἶναι ἡ αὐτοψία ἐκ μέρους ἑκάστου τῶν κ.κ. Βουλευτῶν. (Ἐνταῦθα τὸ πρακτικὸν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ δήμου Σίφνου προσάγεται ἐνώπιον τῶν κ.κ. Βουλευτῶν ἀλληλοδιαδόχως).

§42ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μᾶς ἀπηντήσατε εἰς τὴν ἐρώτησιν, ἐὰν οἱ σύντροφοι τοῦ κ. Συγγροῦ ἔχωσι τὰς αὐτὰς ψήφους, ἢ προσεγγίζωσι πρὸς τὰς τοῦ κ. Συγγροῦ.

§43ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὰ βιβλία, ἔχουσιν ἄλλος 250, ἄλλος 390. (Διάλογοι).

§44ΤΙΝΕΣ. Ὡρισμένως δὲν μᾶς λέγετε;

§45ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Σκουλούδης πόσας ἔχει;

§46ΠΕΤΡΙΔΗΣ. 354.

§47ΤΙΝΕΣ. Οἱ ἄλλοι;

§48ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὄχι μετ’ ὀργῆς, διότι δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ὀργίζησθε· δὲν ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω. Οὕτω (ἀναγινώσκει): «Ὁ Γκιὼν ἔλαβε 265, ὁ Βάλληνδας 270, ὁ Κυριακὸς 248 κ.τ.λ.» Ὥστε βλέπετε, ὅτι ἀπὸ τοῦ ἀριθμοῦ 248 ἕως 204 δὲν ὑπάρχει διαφορά, ἡ ὁποία νὰ γεννήσῃ κἀνὲν ἐπιχείρημα. (Διάλογοι).

§49ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς περιεργείας τῶν ἐρωτώντων, πόσας ψήφους ἔλαβον οἱ σύντροφοι τοῦ κ. Συγγροῦ, σᾶς δίδω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν.... (Θόρυβος).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχίαν, κύριοι Βουλευταί.

§51ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ, ὡς ἀπεδέχθη τὸ τμῆμα διὰ πλειοψηφίας 9 κατὰ 3, ὅτι πραγματικῶς ἐγένετο ἀλλοίωσις ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν λευκῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ὁ κ. Συγγρὸς εἰς τὸ Βʹ τμῆμα τῆς νήσου Σίφνου, προστεθέντος τοῦ ἀριθμοῦ 100 εἰς τὰς ψήφους 204, τὰς ὁποίας ἔλαβε πραγματικῶς, ἐὰν παραδεχθῆτε, ὅτι τὸ Πρωτοδικεῖον τῆς Σύρου, παρὰ τὸν νόμον καὶ τὸ ἑαυτοῦ καθῆκον, δὲν ἀπέβλεψεν εἰς τὴν τελευταίαν πρᾶξιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐν ᾗ ὁλογράφως καὶ καθαρογραφημένως καὶ ἀναλλοιώτως ἀναγράφεται, ὅτι εἰς τὸ Ναὶ ὁ κ. Συγγρὸς ἔλαβε 204, ἀλλ’ ἔλαβε τὸν παραπεποιημένον ἀριθμὸν 304, καὶ ηὔξησε τὰς ψήφους τοῦ κ. Συγγροῦ κατὰ 100, βεβαίως ἡ Βουλὴ θὰ ἀποδεχθῇ τὴν γνώμην τοῦ τμήματος, τοῦ νὰ ἀφαιρεθῶσιν αἱ δι’ ἀλλοιώσεως τῶν ἀριθμῶν ὑπὲρ τοῦ κ. Συγγροῦ 100 ψῆφοι, τούτου δὲ παραδεκτοῦ γενομένου, ἔρχεται δωδέκατος βουλευτὴς Κυκλάδων ὁ κ. Παγανέλης, ὑπερβαίνων τὸν κ. Συγγρὸν κατὰ 22 ψήφους. Αὗται ἦσαν αἱ σκέψεις καὶ τὸ πόρισμα τῶν σκέψεων τοῦ τμήματος· ἀπόκειται δὲ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκτιμήσῃ τὰ πραγματικὰ γεγονότα, ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ τμῆμα ἐστήριξε τὴν γνώμην του, καὶ νὰ πράξῃ ὅ,τι ἂν δόξῃ αὐτῇ ὀρθότερον.

§52ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου καὶ ἀρκετὰ εὐφραδοῦς κ. Πετρίδου εἴμεθα συμφωνότατοι εἰς τὰ λεχθέντα κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας του, ὅτι δηλ. ὁ λαὸς τῶν Κυκλάδων ὁμολογουμένως καὶ αὐτὸς ἀθρόος ἐψήφισε καὶ πανηγυρικῶς τοὺς φρονοῦντας τὰ τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἀξιέπαινος· ἀτυχῶς ὅμως διαφωνοῦμεν ῥιζικῶς ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ζήτημα τῆς πλαστογραφίας. Σᾶς βεβαιῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις, ἐὰν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ, καὶ ἐξετάσῃ ἐν γένει πάντα τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν ἐκλογὴν ταύτην, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Αʹ τμῆμα τοῦ δήμου Σίφνου, δὲν εἶναι λέγω δυνατὸν νὰ πεισθῇ, ὅτι ὑπῆρξεν ἴχνος πλαστογραφίας, δὲν εἶναι δὲ ὁ τόπος ἐνταῦθα ὁ κατάλληλος, ὅπως δημιουργῆται ἔγκλημα, πρὸς ἀποφυγὴν ἄλλων δυσχερειῶν. Ἐὰν ὑπάρχωσιν ἄλλαι δυσχέρειαι, δὲν μᾶς μέλει ποσῶς· ἔγκλημα δὲν ὑπῆρξε, δὲν δυνάμεθα ἑπομένως ἡμεῖς νὰ πλάσωμεν ἐνταῦθα ἔγκλημα, ἁπλῶς καὶ μόνον, ὅπως ἀποφύγωμεν δυσχερείας ἐκλογικὰς, καὶ φανῶμεν εὐχάριστοι εἰς νέον συνάδελφον, τὸν ὁποῖον, ὁμολογῶ, ἴσως μεταξὺ ἡμῶν ἐλάχιστοι εἶναι οἱ ἀγαπῶντες πλειότερον ἐμοῦ.

§53ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Τὸ παραδέχεται καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Πρωτοδικείου, κύριε Ζυγομαλᾶ.

§54ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἔχομεν ἐνταῦθα τὸ πρακτικὸν, ἐκ τοῦ ὁποίου φαίνεται, εἶπεν ὁ κ. εἰσηγητὴς, ὅτι πρόσωπον ἐνδιαφερόμενον ὑπὲρ τοῦ κ. Συγγροῦ μετέβαλε τὸ διακόσια εἰς τριακόσια, ἀλλ’ ἔχομεν ἀκριβῶς τὴν ἀποφυγὴν αὐτοῦ τούτου τοῦ εὐφυοῦς εἰσηγητοῦ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν λίαν πρακτικὴν ἐρώτησιν τοῦ συμπολίτου μου κ. Ράλλη.

§55ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀπήντησα.

§56ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Λίαν εὐφυῶς καὶ μετ’ ἐμβριθείας ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς προσεπάθει ν’ ἀποφύγῃ τὴν ἐρώτησιν «πόσα εἶναι τὰ μαῦρα»· διότι, γνωρίζομεν πάντες, ὅταν τὰ μαῦρα ἔχωσι καλῶς, βεβαίως τὰ ὑπολειπόμενα ἀπὸ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφόρων εἶναι λευκὰ, αἱ μέλαιναι δὲ ψῆφοι, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἐνταῦθα ἀναγεγραμμένας καὶ γεγραμμένας καθαρῶς, εἶναι 177....

§57ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Σᾶς ἐξήγησα, ὅτι ἐγράφησαν μετὰ τὴν ἀλλοίωσιν τοῦ ἀριθμοῦ 204, καὶ εἶπον ὅτι....

§58ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἀγαπητὲ συνάδελφε καὶ πρόεδρε τοῦ τμήματος καὶ εἰσηγητὰ καὶ τὰ λοιπὰ, ἐὰν ἐκάμνετε μελέτην καὶ ἐβλέπετε προσεκτικώτερον, θὰ παρετηρεῖτε, ὅτι ὑπῆρξε μία ἀρκετὰ σώφρων πρόνοια εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο, ὅτι ἐκεῖ προκαταβολικῶς κατὰ τὴν ἡμέραν, ἐφ’ ὅσον ἐξηκολούθει ἡ ἐκλογὴ, ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος, διὰ νὰ μὴ ἔχῃ ὅλην τὴν ἐργασίαν συνεσωρευμένην τὸ ἑσπέρας καὶ γράφῃ πάντα, ὅσα ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ γράψῃ, δηλ. «ἀνοιχθείσης τῆς κάλπης τοῦ ὑποψηφίου τάδε κτλ.» —αὗται εἶναι τυπικαὶ λέξεις καὶ φράσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπαναλαμβάνονται εἰς ἕκαστον πρακτικὸν, τὸ ὁποῖον συντάσσεται δι’ ἕνα ἕκαστον τῶν ὑποψηφίων,—πολὺ εὐφυῶς καὶ πρακτικῶς ὁ ὑπάλληλος ἐφρόντισε νὰ τὰ γράψῃ ἀπὸ τὴν ἡμέραν, δηλ. ἔκαμε τὸ στέλεχος τοῦ πρακτικοῦ, καὶ ἔμενον κενὰ τὰ συμπληρωτέα μετὰ τὴν διαλογήν.... (θόρυβος).

§59ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ὑπογραφαὶ τῶν λαβόντων μέρος εἰς τὴν διαλογὴν ἐτέθησαν προκαταβολικῶς; (διάλογοι).

§60ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ μελάνη δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ἦναι διαφορετική, διότι τὸ στέλεχος ἔγεινε πρίν.

§61Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Τὸ 300 καὶ τὸ 200 εἶναι γνήσια ἢ πλαστά;

§62ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Περὶ τούτου ὁμιλῶ καὶ θὰ ὁμιλήσω ἔτι. Εἶναι γνησιώτατα· ἀναμφισβητήτως γνήσια. Ἐνταῦθα τὸ πρακτικὸν ῥητῶς ἀναφέρει, ὅτι ἔλαβεν εἰς τὸ Ναὶ 208 ψήφους, εἰς τὸ ὄχι 177· τὸ Ὄχι δὲν εἶναι πλαστογραφημένον, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, διότι ἐτέθη κατόπιν, οἱ δὲ ἀντιπρόσωποι οἱ ὑπογράψαντες καὶ πάντες οἱ ἁρμόδιοι ἦσαν βλάκες, διὰ ν’ ἀφήσουν τὸ κενόν.... (Θόρυβος). Ἀλλά, Κύριοι, δὲν ἔχετε ἢ παραβολικῶς νὰ ἐξετάσητε, ὅπως ἴδητε πόσας ψήφους ἔλαβον οἱ σύντροφοί του, διότι ὁ κ. Συγγρὸς εἶναι πρῶτος μεταξὺ τῶν συντρόφων του καὶ θὰ ἔλαβε βεβαίως περισσοτέρας αὐτῶν, καὶ τοιουτοτρόπως ἔγεινε μόνος βουλευτὴς ἐκ τῶν συντρόφων του ἀτυχῶς, διότι καὶ ἐγὼ ἐπεθύμουν νὰ ἐπετύγχανεν ὁλόκληρος ὁ συνδυασμὸς ἡμῶν. Ὁ κ. Σκουλούδης ἔλαβε 304 καὶ δὲν εἶναι βουλευτής· δὲν ἔφθασε τὸν κ. Συγγρὸν εἰς οὐδένα δῆμον.

§63ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μειοψηφεῖ αὐτοῦ εἰς πολλοὺς δήμους ὁ κ. Συγγρός.

§64ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. Τριαντάφυλλος Πρωτοπαπᾶς, διακεκριμένος ἀξιωματικός, ἔλαβε ψήφους 316, ὁ κ. Προβελέγγιος 367.... πάντοτε τὸ 3, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ χωνεύσῃ ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τοῦ τμήματος!....

§65Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Συγγρὸς ἀπέτυχε διότι ὁ κ. Μάτσας ὑπεστήριζε τὸν κ. Συγγρὸν, καὶ ὁ κ. Προβελέγγιος, εἰς τὸ πεῖσμα τοῦ κ. Μάτσα, ἐπολέμησε τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Συγγροῦ, καὶ διὰ τοῦτο ὁ κ. Συγγρὸς ἀπέτυχε.

§66ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐὰν ὁ κ. Μάτσας εἰργάσθη ὑπὲρ τοῦ κ. Συγγροῦ, εἶναι τοῦτο λόγος νὰ ἔχῃ ὁ κ. Συγγρὸς πλείονας ψήφους τῶν ἄλλων. Ἕτερος ὑποψήφιος, ὁ φίλος τοῦ κ. Πετρίδου, τοῦ ὁποίου ἀνεμνήσθη εἰδικῶς, ὁ κ. Μπογιατζόγλους, ἔλαβε ψήφους 314. Πάντες, βλέπετε, ἔλαβον τὸν ἀριθμὸν 310–270, κάτω οὐδεὶς ἔπεσε· καὶ θέλετε ὁ πρώτιστος τοῦ συνδυασμοῦ αὐτοῦ νὰ λάβῃ 204; Ἀλλὰ, λέγουσιν, εἶναι ὁ πίναξ ἐδῶ. Ἐὰν καὶ ἐνταῦθα ἀποβλέψητε, θὰ ἴδητε καθαρώτατα καὶ ὁλογράφως, ὅτι ὁ κ. Συγγρὸς ἔχει μελαίνας ψήφους 177, χωρὶς τὴν ἐλαχίστην διαφορὰν μελάνης, εἰς δὲ τὸ λευκὸν ἀκριβῶς τὴν διαφοράν. Ἀλλ’ ἔρχεται τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως ἐκλόνισε καὶ ἐμοῦ τὴν πεποίθησιν. Τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν τὰ ἀποτελέσματα ἐξεδόθησαν εἰς τὴν Σίφνον, ποία ἦτο ἡ κοινὴ γνώμη; ἡ φωνὴ τοῦ κήρυκος τί ἀνήγγειλεν; Ὁ κ. Κόρπας ἔκαμε τὴν πρακτικὴν αὐτὴν ἐρώτησιν, καὶ ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ εἰσηγητοῦ ἐκλονίσθην, διότι ὁ κ. εἰσηγητὴς εἶπε 204. Ἔχω ἐπίσημον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον, ἀτυχῶς διὰ τοὺς ἀντιφρονοῦντας, εὐτυχῶς δὲ διὰ τὴν Βουλὴν, — διότι θὰ σταματήσῃ διάβημα τὸ ὁποῖον βαρέως θὰ φέρῃ εἰς τὸ μέλλον, — διεβίβασεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνταῦθα· ἀντίγραφον τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ διοικητικοῦ ἀντιπροσώπου, τοῦ δικαστικοῦ καὶ τοῦ Μοιράρχου (ἀναγινώσκει): «Ἔλαβον ψήφους εἰς τὸν δῆμον Σίφνου: Κ. Ἀργυρόπουλος...., Συγγρὸς 304».... (Θόρυβος)· 304, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια!

§67Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα διὰ μιᾶς, προβάλλω τὸ ἑξῆς. Ὅταν γίνεται ἡ διαλογή, ὁ διοικητικὸς ἀντιπρόσωπος λαμβάνει ἀντίγραφον τοῦ ἀποτελέσματος καὶ τὸ στέλλει εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχήν. Αὐτὸ τὸ ἔγγραφον νὰ μᾶς παρουσιασθῇ.

§68ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι τὴν αὐτὴν ἑσπέραν τῆς ἐκλογῆς, τὴν ὥραν αὐτὴν τῆς διαλογῆς τηλεγραφοῦν καὶ σᾶς λέγουν «304 ἔλαβεν ὁ κ. Συγγρός». Ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν ἔχω τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν, ὅτι οὐδ’ ἴχνος ἐγκλήματος ὑπάρχει ἐνταῦθα. Ὁμολογῶ ὅτι ὑπάρχουν δυσχέρειαι μεταγενέστεραι. Ἀλλ’ ἐὰν διεπράχθη πλαστογραφία, διατὶ δὲν κατηγγείλλατε αὐτήν; ποῦ εἶναι ὁ πλαστογράφος; Ἀλλ’ αὐτοὶ οὗτοι οἱ ἐνιστάμενοι ἦσαν ἐν γνώσει, ὅτι οὐδὲν τοιοῦτον ἔγκλημα ὑπῆρξεν, ὅτι οὐδεμία ἐλπὶς ὑφίστατο ἐκ τοῦ δημιουργηθέντος ἐνταῦθα ἐγκλήματος· καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Οἱ ἐνιστάμενοι κατὰ πρῶτον καὶ οἱ μᾶλλον ἐνδιαφερόμενοι, ὁ συμπολίτης τοῦ κ. Παγανέλη, ὁ ἐκ Μυκόνου ἐνιστάμενος, διὰ ποίαν ἐκλογὴν παραπονεῖται; διὰ τὴν Φολέγανδρον· οὐδὲ λέξιν λέγει περὶ τῆς πλαστογραφίας αὐτῆς, τῆς φοβερᾶς, ἡ ὁποία ἔφερε τὸ ἀποτέλεσμα, εἰς ὅλον τὸ μέγα τεῦχος τῶν ἐνστάσεών του.

§69ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Τώρα ἀνεκαλύφθη ἡ πλαστογραφία. Ἠμπορεῖ αὐτὸς νὰ γνωρίζῃ ἀπὸ τὴν Μύκονον, τί ἐγίνετο εἰς τὴν Σίφνον;

§70ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ, ὅτι ἐνταῦθα ἀνεκαλύφθη, ἀλλ’ ἐπὶ τοιούτων ἀνακαλύψεων δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφέρῃ ἀπόφασιν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ στιγματίσῃ αὐτὴν ταύτην τὴν Βουλήν.

§71ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, νομίζουν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ σκέπτεσθαι ἐπὶ τεκμηρίων εἶναι παντοῦ ἐπιτετραμμένον μὲ τὴν ἐλευθερίαν, τῆς ὁποίας ἐγένετο χρῆσις. Ὅλος αὐτὸς ὁ θόρυβος δὲν γίνεται δι’ ἄλλο τι, εἰμὴ μόνον διότι δὲν κατενοήθη, ὅτι ὑπάρχουν ἀντικείμενα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ τρόπος τοῦ σκέπτεσθαι εἶναι λίαν περιωρισμένος ὑπὸ τῆς λογικῆς. Νομίζουν ὅτι ἐνταῦθα χωροῦσι τὰ ἐξώδικα ἐπιχειρήματα, καὶ βλέπετε ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀποκρούουν τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ἐκ τῆς μαρτυρίας, τῆς παρ’ ἀξιοτίμου συναδέλφου κατατεθειμένης, νομίζουν ὅτι δικαιολογοῦνται, διατὶ ὁ κ. Συγγρὸς ἔχει ὀλιγωτέρας ψήφους, διότι ἄλλος, ἔχων ἐπιῤῥοὴν ἐκεῖ, τὸν κατεπολέμησεν. Αὐτοὶ οἱ πολεμοῦντες τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ μεταχειρίζονται ἄλλο ἐπιχείρημα, ἐξώδικον καὶ μᾶλλον μεμακρυσμένον καὶ ἀσθενὲς, λέγοντες: διατὶ αὐτὸς νὰ ἔχῃ τόσον ὀλίγας ψήφους, ἐνῷ οἱ σύντροφοί του οἱ ἄλλοι ἔχουν περισσοτέρας; Ἐὰν νομίζητε, ὅτι ἐνταῦθα πρόκειται περὶ πολέμου τοιούτων ἐπιχειρημάτων, ἀπατᾶσθε. Πρόκειται περὶ στοιχειωδῶν κανόνων, τοὺς ὁποίους εἰς οὐδένα ἐπιτρέπεται νὰ παραβιάσῃ. Καὶ νομίζετε ὅτι ἔχετε δικαίωμα νὰ εἴπητε, ὅτι φρονεῖτε, ὅτι ἐκεῖνος ὁ ἀριθμὸς, ὁ ὁποῖος ἐγράφη κατόπιν, καὶ τὸ μελάνωμα ἀποδεικνύει, ὅτι ἴσως ὁ κ. Συγγρὸς ἔλαβε 304 ψήφους, καὶ διὰ τοῦτο εἰσάγετε τὸν κύριον Συγγρὸν, καὶ ἀποβάλλετε τὸν κ. Παγανέλην; Περὶ τούτου πρόκειται ἐν πράγματι, νὰ εἰσαγάγωμεν τὸν κ. Συγγρὸν κατὰ τρόπον ἀνάξιον αὐτοῦ. Εὐτυχῶς δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ ἀνὴρ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων ἀνομιῶν. Ἡ ἀπορία εἶναι εἰς ἐμὲ, πῶς τὸ Δικαστήριον δὲν ἀνεκήρυξε τὸν κ. Παγανέλην, καὶ ἂν ἐπετρέπετο τοιαύτη ὡς πρὸς τοῦτο ἐλευθερία, τότε ματαίως ἀγωνίζεσθε εἰς τὰς ἐκλογάς. Τὰ τεύχη αὐτὰ περιέρχονται ἀπὸ χειρὸς εἰς χεῖρα, καὶ δὲν τὰ ἐξασφαλίζει βεβαίως ἡ σφράγισις καὶ τὸ πανί, ἐντὸς τοῦ ὁποίου περιτυλίσσονται, τὰ ἐξασφαλίζει ἡ γραφὴ καὶ ἡ ὑπογραφή.

§72ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀλλὰ, κύριε συνάδελφε, μήπως ἡ πλαστογραφία αὐτὴ εἶναι μόνη; Διατὶ συμβαίνει τοῦτο καὶ εἰς ἄλλα τμήματα ὡς πρὸς τὸν κ. Συγγρὸν καὶ δὲν συνέβη εἰς κἀνένα ἄλλον;

§73ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι τείνομεν εἰς τὸ νὰ εὕρωμεν, τί ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν ἐνταῦθα, καὶ νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ χρησιμεύσω καὶ εἰς τοὺς ἀντιλέγοντας ἀκόμη. Τὸ πρᾶγμα δὲν παρέχει τόσον ἐλεύθερον στάδιον λογομαχιῶν, ὅσον ἐφαντάσθην ἐκ πρώτης ὄψεως· νομίζετε ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὰς ἀριθμήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἐὰν ἔχωμεν ἀρίθμησιν καθαράν; Λοιπὸν νὰ εὕρωμεν τὴν ἀρίθμησιν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ εἴπωμεν, ὅτι πιθανὸν νὰ ἐλανθάσθη ἡ ἐπιτροπή, διότι τότε πρέπει ὅλοι νὰ ἐξέλθωμεν τοῦ περιβόλου τούτου. Ἀλλ’ ἔχομεν ἆρά γε πιστοποιημένον τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ὁ κ. Συγγρὸς, διὰ λέξεων ἢ ἀριθμῶν καθαρῶν; τὸν ἔχομεν. Ἡ ἐπιτροπὴ, πρὶν φθάσῃ εἰς τὴν σημείωσιν τοῦ ὁριστικοῦ ὑπολογισμοῦ, κάμνει διαφόρους ἐργασίας, τὰς συνήθεις· κατόπιν γίνεται ἡ ἀφαίρεσις τῶν τυχὸν πλεοναζόντων, ἀναγράφονται ὅσα ἔλαβεν εἰς τὸ Ναὶ ἕκαστος σφαιρίδια καὶ ὅσα εἰς τὸ Ὄχι, τελευταῖον δὲ ἀναφέρεται τὸ συμπέρασμα τὸ ὁριστικὸν τῆς γενομένης ἀριθμητικῆς ἐργασίας. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν ἐσημείωσε τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα: 308–178. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον τὸ 308, πάλιν θὰ ἦτο ἴσως ὀλίγον τολμηρὸν νὰ εἰσαγάγωμεν τὸν κ. Συγγρόν· ἀλλὰ, ἀναγινώσκων ὅτι ὑπὸ τὸ 308 ὑπάρχει τὸ 208, τὸ 308 εἶναι προφανῶς γεγραμμένον ἐπὶ τοῦ 208. Ἀλλὰ ἡ ἐπιτροπὴ προβαίνει, καὶ ἐπειδὴ ἔκαμε τὴν μουντζούραν αὐτὴν, τί λέγει; ὑποθέσατε ὅτι τὴν ἐρωτῶμεν λέγοντες: «δὲν ἐκατάλαβα τί μοι εἶπες· 208 ἢ 308;»—«208», φωνάζει τελικῶς ἡ ἐπιτροπή. Σᾶς εἶπεν, οὕτως εἰπεῖν: «περίμενε νὰ σοὶ εἴπω τὸ ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα, ἀφοῦ ἀφαιρέσω τὰ πλεονάζοντα σφαιρίδια». Τί ἔκαμε δὲ τὸ Δικαστήριον; Παραδόξως δὲν λαμβάνει τὸν καθαρὸν ἀριθμὸν, τὸ τελικὸν συμπέρασμα, ἀλλὰ λαμβάνει ὑπ’ ὄψει τὸ μελάνωμα, τὸ 308, ἀντὶ τοῦ 208. Ἀπορῶ λοιπὸν, πῶς τὸ Δικαστήριον παρέλειψε νὰ ἀνακηρύξῃ τὸν κ. Παγανέλην. Ὑποθέσατε ὅτι πρόκειται περὶ χρεωστικῆς ἀποδείξεως· προσάγεται γραμμάτιον, εἰς ὃ ἀναφέρεται, ὅτι «ὀφείλω εἰς τὸν δεῖνα δραχμὰς 2,000», ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ 2 τοῦ 2,000 γράφει τις 10, καὶ οὕτω γίνεται 10,000· ὅταν ἡ ἀπόδειξις αὕτη προσαχθῇ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, δύναται νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ μελάνωμα καὶ νὰ μὴ θεωρηθῇ ἄκυρον τὸ γραμμάτιον; Ἀλλ’ ὑποθέσατε, ὅτι κάτωθεν εἶναι γεγραμμένον ὁλογράφως, ὅτι «τὰς ἀνωτέρω δισχιλίας δραχμὰς, τὰς ὁποίας ἐδανείσθην παρὰ τοῦ δεῖνος, θὰ τὰς πληρώσω κτλ.»· νομίζετε ὅτι τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, καὶ ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ λόγος περὶ τοῦ μελανώματος καὶ οὐχὶ περὶ τοῦ καθαροῦ ἀριθμοῦ; νομίζετε ὅτι κατὰ τῆς τοιαύτης ἀποδείξεως θὰ ἐπιτρέψητε αὐθαίρετα τεκμήρια; Ἀλλὰ ἐπηρεάζεσθε ἐκ τοῦ ὅτι, ἐπειδὴ συνέπεσε νὰ γείνῃ ἀνακήρυξις ὑπὲρ τοῦ κ. Συγγροῦ, θέλομεν δῆθεν νὰ εἰσαγάγωμεν ἄλλο πρόσωπον αὐθαιρέτως. Ἀκριβῶς ἀντιστρόφως ἔχει τὸ πρᾶγμα· ἐὰν συνέπιπτε νὰ γείνῃ ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου ἀνακήρυξις ὑπὲρ τοῦ κ. Παγανέλη, οὐδεὶς θὰ ἐτόλμα νὰ φέρῃ ἀντίῤῥησιν, στηριζόμενος ἐπὶ τοῦ μελανώματος· ἀλλ’ ὑπάρχει ἡ ἀνακήρυξις τοῦ Δικαστηρίου ὑπὲρ τοῦ κ. Συγγροῦ· ἐπικαλοῦνται καὶ τὸν ἀριθμὸν τοῦ Ὄχι· ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα στρέφεται ἐναντίον αὐτῶν καὶ τοὺς ἀποτελειώνει, διότι καὶ τὸ 177 εἶναι γεγραμμένον κατόπιν καὶ διότι ὁ ἀριθμὸς 177, γενομένου τοῦ κλεισίματος τοῦ τεύχους, ἄφησε τὰ μελανώματα εἰς τὴν ἀπέναντι σελίδα. Λοιπὸν ἔχετε βεβαιωμένον, ὅτι ἐγράφη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς κατὰ τὴν ἀρίθμησιν τῶν ψήφων 208, ἀλλὰ κἄποιος, ἰδὼν τὸ κατ’ αὐτὸν σκάνδαλον, ὅτι ὁ κ. Συγγρὸς ἔχει ὀλιγωτέρας ψήφους, ἐνόμισεν ὅτι, πρὸς ἱκανοποίησιν αὑτοῦ, ἔπρεπε νὰ φέρῃ τὴν ἐξίσωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων τοῦ κ. Συγγροῦ πρὸς τοὺς συναγωνιστὰς αὐτοῦ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἤμην διατεθειμένος πρὸς στιγμὴν νὰ εἰσαγάγω αὐθαιρέτως τὸν κ. Συγγρὸν εἰς τὸν περίβολον τοῦτον, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ παραβιάσω στοιχειώδεις κανόνας· διότι καθαρῶς καταδεικνύεται, ὅτι ὁ γράφων τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ψήφων ἔπασχε τὴν ἑξῆς μανίαν, ὅταν ἔφθανεν εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ ὀνόματος τοῦ κ. Συγγροῦ, μετέβαλλε τὸ 2 εἰς 3. Ἀλλὰ, Κύριοι, μὴ ἀποβάλετε τὸν Παγανέλην ἀπὸ τοῦ Βουλευτηρίου, διότι εἰσήχθη καὶ αὐτὸς, ὅπως καὶ οἱ λοιποὶ συναγωνισταί του, ἕνεκα τοῦ πνεύματος τοῦ ἐπικρατοῦντος ἐν τῷ νομῷ Κυκλάδων· μὴ ἀνησυχῆτε, ὅτι πράττετε ἀδικίαν, διότι ὁ νομὸς τῶν Κυκλάδων ἐξεφράσθη ὑπὲρ ὁλοκλήρου τοῦ συνδυασμοῦ τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ἄλλοι ἀπέχουν τοῦ κ. Παγανέλη κατὰ 500 καὶ 600 ψήφους. Ἀλλὰ μήπως φοβῆταί τις, ὅτι ὁ κ. Συγγρὸς πρόκειται νὰ ἀποκλεισθῇ τοῦ Βουλευτηρίου, καὶ πρέπει νὰ ἀναγνωρίσητε πλαστογραφίαν, ἵνα εἰσαχθῇ ὁ ὄντως εὐεργέτης ἀνήρ; Μὴ ἀδικήσητε αὐτὸν ἐπὶ τοσοῦτον, μὴ ἐκτελέσητε τὴν ὕβριν ταύτην, μὴ θεωρήσητε, ὅτι ὁ κ. Συγγρὸς ἐπέπρωτο νὰ χρησιμεύσῃ ὡς σκόπελος, εἰς τὸν ὁποῖον ἐσκόνταψε ἓν τῶν καλλιτέρων στοιχείων τῆς κοινωνίας· μὴ θεωρήσητε τὸν κ. Συγγρὸν σκόπελον, διὰ νὰ ἀποβληθῇ εἷς τῶν γλαφυρωτέρων πεζογράφων τῆς νεοελληνικῆς φιλολογίας.

§74ΣΧΙΝΑΣ. Ὡς μετασχόντι ἐν τῷ Γʹ τμήματι εἰς τὴν προεξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, εὐελπιστῶ ὅτι θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις. Βεβαίως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἠθέλησεν ἐκ φιλοφροσύνης νὰ ἀποδώσῃ τίτλον εἰς κάλλιστον ἀληθῶς πολίτην, ἀλλὰ τίτλον, τὸν ὁποῖον ἀπονέμουσι μόνον οἱ ἐκλογεῖς πρὸς τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτῶν. Ὠνόμασε τὸν ἄλλως λίαν ἀξιότιμον κ. Συγγρὸν πρῶτον τοῦ συνδυασμοῦ. Ὁ κ. Συγγρὸς εἶναι μὲν πρῶτος, ἀλλὰ τοῦ ἀποτυχόντος συνδυασμοῦ, καὶ οὐχὶ πρῶτος τοῦ ἐπιτυχόντος. Μεταβαίνω ἤδη εἰς τὰ πράγματα. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἅπαντες οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ὑποψηφίων κατὰ τὴν διαλογὴν ἀναμένουσι ν’ ἀκούσωσι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ Ναί. Τόσον δ’ εἶναι καταφανὴς ὁ πόθος αὐτῶν, ὥστε ὑπάρχει εἰς τὸν νέον ἐκλογικὸν νόμον ῥητὴ διάταξις, δι’ ἧς ὑποχρεοῦνται οἱ ἐπὶ τῆς διαλογῆς, ὅπως καταμετρῶσιν οὐ μόνον τὰ σφαιρίδια τοῦ Ναὶ, ἀλλὰ καὶ τὰ τοῦ Ὄχι. Τί ἔχετε ἤδη ὑπ’ ὄψει σας; ἔχετε ἓν τεῦχος, προητοιμασμένον ἀπὸ ἕνα γραμματέα· ποῖος δ’ εἶναι ὁ γραμματεὺς οὗτος; Βεβαίως ὁ γράψας τὰς τελευταίας λέξεις, τὰς πρὸ τῶν ὑπογραφῶν. Λοιπὸν ὁ γραμματεὺς οὗτος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὁ γράψας τὰς τελευταίας λέξεις ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς διαλογῆς. Ἑπομένως πᾶσα γραφὴ, διαφέρουσα ταύτης, ἀνήκει βεβαίως εἰς ἄλλον. Ὡς δ’ ἀπεδείχθη ἐν ταῖς ἐνστάσεσιν, ἕνεκεν τῆς ὑπαρχούσης συγκρούσεως ἐν Σίφνῳ μεταξὺ τῶν κ. κ. Μάτσα καὶ Προβελεγγίου, δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Συγγρὸς νὰ λάβῃ ἐν Σίφνῳ πολλὰς ψήφους, διότι ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ἐπολεμεῖτο. Ὡς ἐκ τούτου ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι ἐν Σίφνῳ ὁ κ. Συγγρὸς ἔλαβεν ὀλιγωτέρας ψήφους τῶν ἐν τῷ αὐτῷ συνδυασμῷ συναδέλφων του. Τί δὲ συνέβη; ἐγράφη βεβαίως ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ πρῶτον τὸ τετελεσμένον γεγονὸς, ἤτοι οἱ ψῆφοι τοῦ Ναὶ, συνετάχθη τὸ πρὸς τοῦτο πρωτόκολλον, ἔπειτα δὲ συνεπλήρωσαν τοὺς ἄνω ἀριθμοὺς, ἤτοι μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ πρωτοκόλλου ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων. Τοῦτο δὲ καταδείκνυται, διότι ὁ χαρακτὴρ τῆς γραφῆς τῶν ἀριθμῶν 208 καὶ 177 διαφέρει τῆς κατωτέρω, καὶ ἐπὶ πλέον, ἐὰν παρατηρήσητε τὸ ἐπὶ τῆς ἑτέρας σελίδος συμμετρικὸν, θέλετε ἰδεῖ ἀποτυπωμένας τὰς τελευταίας λέξεις τῶν ἄνω γραφῶν καὶ τῶν διορθώσεων. Ἐκ τοιούτου περιστατικοῦ πλαστογραφίαν γενομένην ἄλλοτε εἰς τὸ κατάστημα τοῦ Παναγιωτοπούλου ἀνεκάλυψα ἐγώ, κληθεὶς ὡς πραγματογνώμων....

§75ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἰς ὅλας τὰς πράξεις φαίνεται τὸ τοιοῦτον;

§76ΣΧΙΝΑΣ. Εἰς ὅλας.... Ἔχομεν δὲ καὶ ἕτερον σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται εἰς τὸ αὐτὸ πρωτόκολλον τοῦ κ. Συγγροῦ, ἤτοι ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων τοῦ δευτέρου Ὄχι οὐδόλως εἶναι ἀναγεγραμμένος, καὶ τοῦτο μόνον διὰ τὸν κ. Συγγρόν. (Διάλογοι μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν.) Τινὲς τῶν προαγορευσάντων ἐπέδειξαν καὶ τηλεγράφημα τι, καὶ ἐπὶ ἐκείνου ἐρειδόμενοι, ἠθέλησαν νὰ ὑποστηρίξωσιν, ὅτι ἀληθὲς εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν τριακοσίων τεσσάρων ψήφων. Ἀλλ’ ἀλλοίμονον, Κύριοι, ἐὰν δίδωμεν πίστιν, βάσιν καὶ ἰσχὺν εἰς τοιαῦτα τηλεγραφήματα, ἀποστελλόμενα κατὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ γραφόμενα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπὶ ποδὸς καὶ ἄνευ παραβολῆς!

§77ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐπίσημον ἀντίγραφον.

§78ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχει ὑπὸ τοῦ νόμου τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραμένῃ διαρκῶς ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς διαλογῆς. Ἑπομένως αὐτὸς ὑπέγραψεν ὅ,τι τῷ εἶπον οἱ ἄλλοι. Ἐν τέλει φρονῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν ἔπρεπε τὸ περιστατικὸν τοῦτο νὰ γείνῃ ἀντικείμενον κἄν συζητήσεως, διότι αὐτὸ τὸ Δικαστήριον ὤφειλε καὶ εἶχε καθῆκον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα τοῦ πρωτοκόλλου, ἤτοι τὸ τῶν 208 ψήφων, καὶ ν’ ἀνακηρύξῃ βουλευτὴν τὸν κ. Παγανέλην.

§79Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὑρεθεὶς ἐν τῷ τμήματι καὶ ψηφίσας ὑπὲρ προτάσεως, ἡ ὁποία ἀντικρούεται σήμερον, ὀφείλω νὰ εἴπω δύο λέξεις, διότι πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ πᾶσα ἀμφιβολία, καὶ ἡ ἐλαχίστη, περὶ τοῦ ὅτι ὁ γνήσιος ἀντιπρόσωπος τοῦ νομοῦ Κυκλάδων εἶναι ὁ κ. Παγανέλης καὶ ὄχι ὁ κ. Συγγρός. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Ζυγομαλᾶς πρῶτος ἔφερεν ἀντίῤῥησιν, καὶ προτείνει νὰ δεχθῶμεν τὸν κ. Συγγρὸν καὶ οὐχὶ τὸν κ. Παγανέλην. Νομίζω ὅτι ἦτο ὁ καταλληλότερος νὰ προτείνῃ τοῦτο, διότι εἰς τὴν ἐκλογὴν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ἐνθυμεῖσθε ὅτι εἶπεν, ὅτι ἔπρεπεν, εἰσερχόμενοι εἰς τὸν ἐγκέφαλον τῶν ἐκλογέων, νὰ μαντεύσωμεν τὴν ἐχθρικὴν χεῖρα, ἡ ὁποία ἔῤῥιψεν εἰς τὴν κάλπην τοῦ σεβαστοῦ γέροντος Καλλιφρονᾶ τόσας ψήφους, καὶ ν’ ἀποφανθῶμεν ὅτι ἔπρεπεν οὗτος νὰ ἦναι βουλευτής, ἀντὶ τοῦ κ. Μελᾶ.

§80ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ ἐπρότεινα τὴν ἀκύρωσιν τῶν τμημάτων.

§81Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλ’ ὑπεστηρίξατε καὶ τὴν ἀπ’ εὐθείας εἰσαγωγὴν τοῦ κ. Καλλιφρονᾶ, διὰ τὸν ἐξηγηθέντα λόγον. Ἡ ἐκλογὴ τοῦ νομοῦ Κυκλάδων εἶναι εἷς σταθμὸς ἀναπαύσεως, δύναμαι νὰ εἴπω, ἵνα μὴ συζητήσωμεν περὶ κυβερνητικῶν ἐπεμβάσεων. Πρόκειται τρόπον τινὰ νὰ γείνωμεν πραγματογνώμονες, ἵνα ἴδωμεν, ἐὰν ἐγένετο ἀλλοίωσις τῶν πρακτικῶν τῆς διαλογῆς. Περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Κυκλάδων ἠδυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ὑπὸ ἄλλην τινὰ ἔποψιν, ὡς πρὸς τὴν διαφοράν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ ἑνὸς τῶν ἐπιτυχόντων καὶ ἑνὸς ἐπιλαχόντος, καὶ ὡς πρὸς τὰ συμβάντα ἐκεῖ, ἐὰν ἐπῆλθεν ἐπίδρασίς τις ἢ οὔ. Ἐπίσης ἠδυνάμεθα νὰ ἀσχοληθῶμεν καὶ περὶ ἄλλων τμημάτων· ἐγὼ ὅμως ἐπρότεινα εἰς τὸ τμῆμα, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀσχοληθῶμεν περὶ αὐτῶν· εἶπον ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἀσχοληθῶμεν περὶ ἄλλων ἐνστάσεων καὶ ἄλλων τμημάτων, ὅταν ὀφθαλμοφανῶς ἔχωμεν στοιχεῖα ἀναμφισβήτητα πρὸς δικαίαν ἀπόφασιν. Ὑποθέτω ὅτι ὅλοι οἱ συνάδελφοι ἀντελήφθησαν ἰδίοις ὀφθαλμοῖς τὸ περὶ οὗ πρόκειται πρακτικὸν τοῦ δήμου Σίφνου, καὶ ἐξ αὐτοῦ θὰ κατέληξαν εἰς ἓν συμπέρασμα τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον. Δὲν θέλω λοιπὸν καὶ ἐγὼ νὰ περιγράψω ὅ,τι καὶ ἡμεῖς πάντες εἴδατε καὶ ἄλλοι συνάδελφοι σᾶς ἀνέπτυξαν· ὑπενθυμίζω μόνον ἁπλῶς, χάριν τῆς συνεχείας τῆς ὁμιλίας μου, τὰ ἑξῆς· ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ πρακτικὸν (δεικνύει αὐτὸ) ἀποδεικνύεται, ὅτι αἱ τυπικαὶ πράξεις παρεσκευάσθησαν, καὶ ὅτι ἀφέθησαν κενὰ διὰ τὸ Ναὶ καὶ Ὄχι, παραλείπεται ὅμως ἐξαιρετικῶς νὰ σημειωθῇ εἰς τὸ δεύτερον Ὄχι ὁ ἀριθμὸς τῶν μελαίνων ψήφων τῆς κάλπης τοῦ κ. Συγγροῦ.

§82ΡΑΛΛΗΣ. Τί ἐξάγετε ἐξ αὐτοῦ;

§83Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔγραψεν αὐτὸ, παρέλειψε σκοπίμως νὰ τὸ προσθέσῃ καὶ εἰς τὸ κενὸν ἐκεῖνο, ἴσως διότι δὲν ἐπρόλαβε νὰ συντελέσῃ τὸ ἔργον του. Τὴν ἀλλοίωσιν τῆς ἀληθείας εὑρίσκομεν, ὡς κατ’ ἐπανάληψιν ἐλέχθη, εἰς τὰ γράμματα τρι ἀντὶ δι, καὶ οὐδεμίαν ἄλλην φαινομένην ἀλλοίωσιν· ὅλη δὲ ἡ ἄλλη πρᾶξις εἶναι ἄνευ κηλῖδος. Τώρα, διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς ἓν συμπέρασμα, κατὰ τὴν ἀτομικήν μου γνώμην, πρέπει νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, καὶ νὰ συνδυάσωμεν αὐτὰς μὲ τὰ συνήθως συμβαίνοντα ἐν ταῖς ἐκλογαῖς. Καθὼς γνωρίζετε, τὸ ἄρθρον 64 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ὁρίζει, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων ἐγγράφεται ὁλογράφως καὶ ἀριθμητικῶς. Ἔρχεται τὸ ἐδάφιον 3 τοῦ ἰδίου ἄρθρου, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰ περὶ προαφαιρέσεως τῶν πλεοναζουσῶν ψήφων, καὶ τὸ ἐδάφιον 4 τοῦ ἰδίου ἄρθρου, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὰ τῆς ἀναγγελίας τοῦ ἀποτελέσματος εἰς τὸ κοινόν. Αὐτὰ εἶναι ἀρκοῦντα, διὰ νὰ ἐννοήσητε, τί συνέβη. Βεβαίως ὅλα τὰ ἔγγραφα ἔχουσι τὰ οὐσιώδη καὶ ἐπουσιώδη αὐτῶν μέρη· αἱ ἀποφάσεις ἔχουσι τὸ ἱστορικὸν, τὸ αἰτιολογικὸν καὶ τὸ διατακτικὸν, ὅπερ τὸ ἐξόχως οὐσιῶδες. Ποῖον εἶναι τὸ οὐσιῶδες μέρος τῆς περὶ διαλογῆς πράξεως, καὶ ποῖος ἀριθμὸς ἐγράφη τὸ πρῶτον; Ἐὰν τοῦτο ἀνεύρωμεν, εὐκόλως λύομεν τὸ ζήτημα, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην. Ἔχομεν τὸ οὐσιῶδες μέρος τῆς πρώτης πράξεως, δι’ ἧς ἐγένετο ὁ ὑπολογισμὸς περὶ τῶν πλεοναζουσῶν ψήφων, ἔχομεν καὶ τὴν λεπτομέρειαν, ἤτοι τὸ διακόσια ὀκτὼ, τὸ ὁποῖον ἠλλοιώθη ἀκολούθως εἰς τριακόσια ὀκτώ. Ἐὰν δυνηθῶμεν νὰ ἀνεύρωμεν, τί ἐγράφη τὸ πρῶτον, ἐὰν τὸ γραφὲν πρῶτον ὑπὸ τὴν προσοχὴν ὅλων τῶν παρισταμένων ἦναι ἀκεραιότατον καὶ δὲν ἠλλοιώθη παντελῶς, νομίζω ὅτι ἔχομεν τὸ συμπέρασμα. Ἠνοίχθη ἡ κάλπη τοῦ κ. Συγγροῦ, ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ τὸ Ναὶ καὶ Ὄχι· ἀλλὰ διὰ νὰ εὑρεθῇ τὸ Ναὶ καὶ Ὄχι, ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ, μὴ τυχὸν ὑπῆρχον πλείονες ψῆφοι τῶν ψηφοφορησάντων, διὰ νὰ ἀφαιρεθῶσιν ἀπὸ τὸ Ναί. Ποῖος λοιπὸν ἀριθμὸς ἐγράφη κατὰ πρῶτον; τὸ συμπέρασμα τοῦ ὑπολογισμοῦ, δηλαδὴ ὁ τελευταῖος ἀριθμός· ἀφέθη δὲ εἶτα εἰς τὸν γραμματίσκον νὰ συμπληρώσῃ τὰς λεπτομερείας. Εἰς τὸ συμπέρασμα τὸ τελευταῖον δὲν ὑπάρχει ἡ ἐλαχίστη ἀλλοίωσις, καὶ ἐγράφη, ὡς προεῖπον, αὐτὸ πρῶτον, διότι αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐκφωνηθῇ εἰς τοὺς ἐκλογεῖς. Αὐτὸ μοὶ φαίνεται φυσικώτατον. Ὑποθέσωμεν ὅμως πρὸς στιγμήν, ὅτι ἔχομεν δύο ἀριθμοὺς διαφέροντας μεταξὺ τῶν δύο διαφερόντων αὐτῶν ἀριθμῶν τίνα θὰ προτιμήσωμεν; θὰ προτιμήσωμεν τὸν εὐανάγνωστον τὸν ὁλόγραφον, τὸν ἀναμφισβητήτως φαινόμενον γνήσιον ἐξαιρετικῶς, ἢ θὰ παραδεχθῶμεν τὸν προφανῶς καὶ χονδροειδῶς ἠλλοιωμένον; Αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἡ πρᾶξις, ἀσχέτως πρὸς πᾶσαν ἄλλην ἰδέαν, ἀσχέτως πρὸς τὸ ὅτι ὁλόκληρος ὁ συνδυασμὸς εἶχεν ἐπιτύχει, ἀσχέτως πρὸς ὅλα, τὰ ὁποῖα ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, αὐτὸ ἀποδεικνύει τὸν κ. Συγγρὸν λαβόντα ψήφους 204. Ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν σᾶς κλονίζει, τοὺς ἐναντίως σκεπτομένους, ὅτι εἰς τὴν κάλπην τοῦ κ. Συγγροῦ παρουσιάζονται ὅλαι αἱ γραφικαὶ ἀνωμαλίαι, ὅτι καὶ εἰς ἄλλα μέρη δύνασθε νὰ ἀνακαλύψητε μίαν τάσιν, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ ἀπὸ ὑπερβολικὸν ζῆλον εἰς τὸν νομὸν Κυκλάδων, νὰ παρασταθῇ ὁ ἄλλως ἀναμφισβητήτως εὐεργέτης τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὡς ὑπερέχων κατὰ τὰς ψήφους; Ποῖος λησμονεῖ, ὄχι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐβεβαίωσεν ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος συνάδελφος τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, ἀλλὰ τὸ τῆς Φολεγάνδρου, ὅπου ἐπὶ 212 ψήφων ὁ κ. Συγγρὸς ἔλαβε 210;

§84ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Βεβαίως, διότι εἶναι εὐεργέτης.

§85Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ὅτι εἶναι εὐεργέτης. Ἀλλ’ ὁ κ. Συγγρὸς, βλέπετε ὅτι στερεῖται μόνον δύο ψήφων· εὔχομαι τὰ μέγιστα, οἱ ἀγαθοὶ Φολεγάνδριοι νὰ ἔχωσι φθάσει εἰς τόσον βαθμὸν ἐκλεκτικότητος, ὥστε νὰ θυσιάζωσι καὶ τὰ κομματικὰ αὑτῶν συμφέροντα καὶ νὰ δίδωσιν ὅλας τὰς ψήφους αὐτῶν εἰς τὸν κ. Συγγρὸν, χάριν τῶν εἰς τὴν πατρίδα εὐεργεσιῶν του. Ἀλλ’ ὅταν γνωρίζω, ὅτι ἀνεχώρησαν ἐξ ἄλλων μερῶν, ὡς ἐβεβαιώθη ἐνώπιον τοῦ τμήματος καὶ δὲν ἀντεκρούσθη, ὅτι ἀνεχώρησαν διὰ τὴν Φολέγανδρον ἐκλογεῖς πολλοὶ, ἀποφασισμένοι καὶ φανατικῶς ψηφοφοροῦντες, ὅτι ὑπῆρχον οἱ δώδεκα ἀντιπρόσωποι τῶν ἀντιθέτων ὑποψηφίων, οἵτινες κατὰ πᾶσαν βεβαιότητα κατεψήφισαν τὸν κ. Συγγρὸν, δὲν θὰ μοὶ γεννηθῇ δισταγμὸς νὰ ἐννοήσω τὸ ἀληθές. Ὅταν ἔχωμεν ἐπίσης τὸν δῆμον Κορωνίδος, εἰς τὸν ὁποῖον εὑρίσκομεν τὰς αὐτὰς χονδροειδεῖς ἀλλοιώσεις τῶν πρακτικῶν, μοὶ ἐπιτρέπεται βεβαίως νὰ ὑποθέσω, ὅτι εὑρέθη καὶ ἐν Σίφνῳ τις, ὅστις ἀπὸ ζῆλον ὑπέρμετρον προέβη εἰς τὴν ἀλλοίωσιν τῶν λεπτομερειῶν διὰ τὴν κάλπην τοῦ κ. Συγγροῦ, εἴτε ἐξ ἀδεξιότητος εἴτε ἐξ ἐλλείψεως χρόνου μὴ δυνηθεὶς νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔργον του. Οὐδὲ δύναμαι νὰ ἐξάξω ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Ζυγομαλᾶς, ἀντίθετα τῶν ἀνωτέρω, ἀπέναντι τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς διαλογῆς, διότι οἱ τηλεγραφήσαντες φαίνεται ἔλαβον τὸ ἀποτέλεσμα ἐκ τοῦ τελευταίου πίνακος, εἰς ὃν ἐπίσης ὁ διὰ τὸν κ. Συγγρὸν ἀριθμὸς εἶναι ἠλλοιωμένος. Δὲν δύναμαι, Κύριοι, πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, νὰ μὴ εἴπω δύο ἔτι λέξεις, ἵνα μὴ παραλείψω τὰς δηλώσεις τοῦ ἰδίου ἐνδιαφερομένου κ. Συγγροῦ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου δύο δηλώσεις, περὶ τῆς μιᾶς τῶν ὁποίων ἔκαμε λόγον ὁ κ. εἰσηγητής. Ἐνῷ δὲ διὰ τὸν νομὸν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας ῥητῶς λέγει ὁ κ. Συγγρὸς, ὅτι εὐχαριστεῖ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν ἀνέδειξαν Βουλευτὴν, εἰς τὴν ἄλλην, τὴν ἀπευθυνθεῖσαν πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, ὁμιλεῖ περὶ τῶν ὑπερψηφισάντων μόνον αὐτοῦ. Κύριοι, αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω· ἡ Βουλὴ ἂς πράξῃ ὡς θέλει. Ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ μὴ τὰ παραλείψω, ἀφοῦ ἤμην εἰς τὸ τμῆμα, καὶ ἤκουσα τὴν προφορικὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὰς ἐν τῷ τμήματι συζητήσεις τῶν συναδέλφων.

§86ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν τελευταίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Ζυγομαλᾶς ἀνέφερε, παρατηρῶ τὰ ἑξῆς· καὶ αὐτὸ τὸ τριακόσια ὀκτὼ εἶναι γεγραμμένον ἄνευ ὑπονοίας, εἶχεν ὅμως τὴν ἰδιότητα καὶ τοῦτο νὰ ἀποτυπώσῃ τὰ μελανώματα εἰς τὸ ἀπέναντι μέρος.

§87Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐγὼ οὐ μόνον ἐπιμένω εἰς ὅσα εἶπον προηγουμένως, ἀλλὰ παρακαλῶ καὶ νὰ καταγγελθῶσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, διότι ἡ πλαστογραφία εἶναι καθαρά.

§88ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω, κύριοι Βουλευταὶ, τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἅπαντες ἐμφορούμεθα ἀπὸ μίαν ἐπιθυμίαν, νὰ ἀνακαλύψωμεν τὴν ἀλήθειαν, καὶ νὰ ἀποδώσωμεν δικαιοσύνην. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὰς κρίσεις ὑμῶν δὲν θὰ ἐπηρεάσῃ ποσῶς οὔτε ὅτι ὁ εἷς τῶν ὑποψηφίων, περὶ ὧν πρόκειται, εἶναι πράγματι ἐθνικὸς εὐεργέτης, οὔτε ὅτι ὁ ἕτερος τῶν ὑποψηφίων ἔχει πράγματι μεγίστην φιλολογικὴν ἀξίαν. Ἡμεῖς πρόκειται νὰ ἀποφασίσωμεν περὶ ἑνὸς πραγματικοῦ ζητήματος: πόσας ψήφους ἔλαβεν εἰς τὸ Ναὶ ὁ ὑποψήφιος κ. Συγγρὸς εἰς τὸ Αʹ ἐκλογικὸν τμῆμα τῆς νήσου Σίφνου; Τί θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ἵνα σχηματίσωμεν πεποίθησιν περὶ τοῦ ὅλως πραγματικοῦ αὐτοῦ γεγονότος; Προπάντων ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλὰ μὴ νομίσητε, ὅτι εἶναι τὸ μόνον μέσον αὐτό· καὶ μυρίαι ἄλλαι ἀποδείξεις δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ὀρθὴν κρίσιν τοῦ πράγματος καὶ μόρφωσιν τῆς πεποιθήσεώς μας. Λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὸ πρακτικὸν τῆς διαλογῆς. Ὅπως ὅλοι γνωρίζετε, ἅμα μετρηθῶσιν αἱ ψῆφοι τοῦ Ναί, ἀμέσως ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων τούτων γράφεται εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς διαλογῆς, ἵνα μὴ ἐκ τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου ἐπέλθῃ λήθη τις. Κατόπιν, ἅμα ἐξαχθῶσιν αἱ ψῆφοι τοῦ Ὄχι, γράφονται καὶ αὗται, γίνεται δὲ ἀκολούθως ἡ ἄθροισις, ἵνα δειχθῇ, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀριθμός τις ψήφων πλεονάζων, καὶ τότε περατοῦται τὸ πρακτικὸν καὶ ὑπογράφεται. Τί λέγει τὸ πρακτικὸν τῆς διαλογῆς τῆς κάλπης τοῦ κ. Συγγροῦ; (ἀναγινώσκει): «Ἀνοιχθείσης τῆς εἰκοστῆς ὀγδόης κάλπης τοῦ ὑποψηφίου Ἀνδρέα Συγγροῦ, προέκυψε τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα: Ναί: τριακοσίας ὀκτώ. Ὄχι: Ἑκατὸν ἑβδομήκοντα ἑπτά. Ἐν συνόλῳ ἔλαβε ψήφους ὁ ὑποψήφιος Ἀνδρέας Συγγρὸς εἰς μὲν τὸν Ναὶ τριακοσίας ὀκτώ... Ἐκφωνηθέντος τοῦ ἀποτελέσματος τούτου εἰς τὸ κοινὸν, ὑπογράφεται ἡ πρᾶξις....» Τὸ πρῶτον τριακόσια ὀκτὼ περιέχει ἀλλοίωσίν τινα· εἰς τὰ πρῶτα γράμματα τρ ὑπάρχει κηλίς τις· τὸ ἕτερον δὲν περιέχει ἀλλοίωσιν. Ἠδύνατο ὁ γράφων τὸ πρακτικὸν νὰ προχωρήσῃ, ἀφίνων κενὸν ὁλόκληρον τὸ κατόπιν μέρος; Βεβαίως ὄχι. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ Ὄχι. Τί βεβαιοῦται, ὅτι ἔλαβεν εἰς τὸ Ὄχι; ἑκατὸν ἑβδομήκοντα ἑπτὰ ὁλογράφως, ἄνευ οὐδεμιᾶς μεταβολῆς. Τί ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο; ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ἡ παρατήρησις, ὅτι πλεονάζουσί τινες ψῆφοι, καὶ νὰ ἀφαιρεθῶσιν αὗται ἀπὸ τοῦ Ναί· γίνεται ἡ παρατήρησις, ὅτι εὑρέθησαν τέσσαρες ψῆφοι πλεονάζουσαι, καὶ ἐγγράφεται διακόσια τέσσαρα, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀλλοιώσεως. Τί δυνάμεθα λοιπὸν νὰ παραδεχθῶμεν ὡς ὀρθότερον; ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, ἐν ἀρχῇ γράφεται, ἵνα μὴ ὑποπέσῃ εἰς λήθην ὁ ἀριθμὸς, ἢ τὸ δεύτερον, εἰς τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γείνῃ λάθος; Ἀλλ’ ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι, ὅπως ἔχει τὸ πρακτικὸν, δύναται νὰ γεννήσῃ ἀμφιβολίας περὶ τῆς καλῆς πίστεως· ποῦ δυνάμεθα νὰ ἀνατρέξωμεν πρὸς λύσιν τῶν ἀμφιβολιῶν τούτων; ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ἁπλούστερον μέσον εἶναι τοῦτο· ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων τοῦ Ὄχι, ἀφαιρούμενος ἐκ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφορησάντων, ποῖον ἀριθμὸν ἀφίνει; τριακόσια τέσσαρα. Ναὶ μὲν τὸ πρῶτον τριακόσια δὲν εἶναι καθαρὸν, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον εἶναι καθαρόν. Ἂς ἐξετάσωμεν, ἂν αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις ἦναι δυνατή. Ὁ ὑπάλληλος εἶναι διατεθειμένος νὰ ἐκτελέσῃ πλαστογραφίαν χάριν τοῦ Συγγροῦ· λοιπὸν πρέπει νὰ περιμένῃ τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα, ἵνα γράψῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ὁ Συγγρὸς, καὶ δὲν θέλει φροντίσει νὰ πλαστογραφήσῃ καὶ εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων τοῦ Ὄχι, ὥστε ν’ ἀποκλείηται πᾶσα ὑποψία; Ἡμεῖς δικάζομεν ὡς ἔνορκοι ἐνταῦθα. Ποῖον ὅμως εἶναι τὸ ἰσχυρὸν μέσον, τὸ ὁποῖον θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν; εἶναι τὸ σύνολον τῶν ψήφων, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον· παρατηροῦμεν δὲ, ὅτι οὐδεὶς τῶν ὑπουργικῶν τότε ὑποψηφίων κατῆλθε τοῦ ἀριθμοῦ 280. Ἅπαντες δὲ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐνδέχεται ἐκ τῶν πιθανοτήτων ὅλων νὰ ἔχωσι τὴν αὐτὴν ἐκλογικὴν συμπάθειαν εἰς τὸν τόπον, λαμβάνουσι τὰς αὐτὰς ψήφους μὲ τὸν Συγγρόν. Πῶς λοιπὸν ἡμεῖς θὰ μορφώσωμεν πεποίθησιν ἐκ τῶν μεταβολῶν καὶ τῶν ἀποτυπώσεων, ὅτι εἶναι ὀρθὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγουν οἱ συνάδελφοι; Πολλαχοῦ εἶδον τοιαύτας μεταβολάς. Ἀλλὰ πότε ἐγένετο ἡ μεταβολή; εἰς τίνος χεῖρας ἦσαν τὰ ἔγγραφα αὐτά; Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐγὼ θέλω νὰ ὑποθέσω, ὅτι εἰς τὴν συνείδησιν τῶν συναδέλφων ὑπάρχει ἀμφιβολία τις· ποῖον τὸ μέσον τῆς διαλύσεως αὐτῆς; εἶναι ἓν γεγονὸς, τὸ πόσας ψήφους ἔλαβεν ὁ Συγγρὸς, τὸ ὁποῖον παρέλαβεν ὁλόκληρος ἡ κοινωνία, καὶ ὁλόκληρος ἡ κοινωνία δύναται νὰ μαρτυρήσῃ πόσας ψήφους ἔλαβεν ὁ Συγγρός· καὶ ἰδοὺ, τί ἔχομεν· τηλεγράφημα ὑπαλλήλου, ἀμέσως τηλεγραφήσαντος, καὶ λέγοντος ὅτι 308 ψήφους ἔλαβεν ὁ κ. Συγγρός. Ἀλλ’ οἱ ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν ὑποψηφίων; ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος; Διατάξετε μίαν ἐξέτασιν, καὶ ὅταν αὐτοὶ βεβαιώσωσιν, ὅτι εἶναι λάθος, νὰ τὸ βεβαιώσωμεν καὶ ἡμεῖς· ἀλλ’ οὕτω, Κύριοι, ἐκ τοῦ προχείρου νὰ ἀποφαινώμεθα, ὅτι ἐγένετο ἀλλοίωσις τῶν πρακτικῶν, ἐγὼ δὲν τὸ ἐννοῶ.

§89ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἐκλογὴν τῆς Κερκύρας, ἔχει τὸ θράσος νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ τὸ ἔγκλημα.

§90ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί λέγει; πῶς τολμᾷ νὰ μεμφθῇ διὰ πρᾶξιν, ἣν ἐπεδοκίμασεν ὅλη ἡ Βουλή;

§91ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§93ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν Δευτέραν, κύριε Πρόεδρε.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 9 μ. μ.