1890.11.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7

Τῆς 29 Νοεμβρίου 1890.

(Πέμπτη).

Ὥρᾳ 3½ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἀκολούθως προσελθόντες ὀμνύουσιν ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον οἱ ἄρτι ἀφικόμενοι βουλευταὶ κ. κ. Θεοτόκης, Σισμάνης, Καζαμπάκας καὶ Ἀλκίνοος Ζερβός).

§1Θ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Μεταξὺ ὅλων τῶν ἀνακριβειῶν, αἵτινες ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τῶν ἐνισταμένων ἐγγράφως καὶ προφορικῶς ἐνώπιον τοῦ Αʹ τμήματος κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Νέων Ψαρῶν, εἶναι καὶ αἱ ἑξῆς· ὅτι ἐπαύθη ὁ πρώην λιμενάρχης Πατρῶν Θεμιστοκλῆς Βρατσάνος διὰ λόγους πολιτικοὺς, ὁ πρώην ὑποτελώνης Ἄρτης Ἐπαμεινώνδας Βρατσάνος καὶ ὁ πρώην τελωνοφύλαξ Γεώργιος Μανώλαρος. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστούμενος καταθέσῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὴν παῦσιν τοῦ πρώην λιμενάρχου Πατρῶν Θεμιστοκλέους Βρατσάνου. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστούμενος καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὴν παῦσιν τοῦ τέως ὑποτελώνου ἐν Ἄρτῃ Ἐπαμεινώνδα Βρατσάνου καὶ τοῦ πρώην τελωνοφύλακος Γεωργίου Μανωλάρου. Τὰς παρακλήσεις μου δὲ ταύτας καταθέτω καὶ ἐγγράφως.

§2ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Πρὸ ἡμερῶν πολλῶν ἐργάζομαι παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως τύχω πιστοποιήσεως, ἐὰν μετετέθη παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τούτου ὁ διδάσκαλος Νικόλαος Καρδάμης ἀπὸ Μέγαρι τοῦ δήμου Θεοδωρίας τῆς Ἄρτης εἰς τὸ χωρίον Χωρεπισκοπεῖον τοῦ δήμου Ἰστωναίων τῆς Κερκύρας, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ λάβω τὴν πιστοποίησιν ταύτην. Ἡ πιστοποίησις αὕτη συνδέεται στενότατα μετὰ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς Κερκύρας. Δεύτερον παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἐργάζομαι, ὅπως δυνηθῶ νὰ λάβω πιστοποίησιν περὶ τῆς ὑπάρξεως ἀποφάσεως τῶν διαχειριστικῶν ἐπιτροπῶν Κερκύρας, ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἀποφάσεων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων Κερκύρας, ἀφορωσῶν εἰς ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν καὶ τελμάτων τῆς νήσου Κερκύρας, τῆς ἀποφάσεως, δι’ ἧς ἐνέκρινε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τὰς γνωμοδοτήσεις ταύτας, καὶ πότε ἤρξατο αὕτη ἡ ἐργασία καὶ πόσα χρήματα ἐλήφθησαν ἐκ τῶν δημοτικῶν ταμείων Κερκύρας, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβω οὔτε αὐτὴν τὴν πιστοποίησιν. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, καὶ θέλω ὑποβάλει τὰς ἐπερωτήσεις μου καὶ ἐγγράφως, ὅπως διατάξωσι τὰ οἰκεῖα τμήματα καὶ μοὶ δοθῶσιν ἐγκαίρως αἱ πληροφορίαι αὗται, διότι εἶναι πολὺ ἀναγκαῖαι εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς Κερκύρας.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ αἱ ἐκθέσεις τῶν τμημάτων διενεμήθησαν, ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν;

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§5ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφον τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐνταῦθα Πλημμελειοδικῶν περὶ τοῦ ποῖαι καὶ πόσαι ἐδόθησαν καταμηνύσεις ἀπὸ τῆς πρώτης Ὀκτωβρίου μέχρι τῆς 29 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. καὶ κατὰ τίνων ἐδόθησαν τοιαῦται ἐπὶ παραβάσεσιν ἐκλογικαῖς. Τὴν αἴτησιν ταύτην ὑπέβαλον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὑποθέτω δὲ, ὅτι περιῆλθεν εἰς χεῖράς του, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἐγκαίρως ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ τὴν καλωσύνην νὰ καταθέσῃ τὸ σχετικὸν ἔγγραφον, διότι ἐγγίζει ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας καὶ εἶναι τοῦτο ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ.

§6ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐζήτησα τοῦτο ἀπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ μόλις τὸ λάβω θέλω τὸ καταθέσει.

§7ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν εἰς τὸν κ. Εἰσαγγελέα, ὅπως ἀποστείλῃ τὸ ἔγγραφον ἐγκαίρως, ἵνα μὴ προσαχθῇ κατόπιν ἑορτῆς· διότι ὑποθέτω, ὅτι ταχέως θέλει περατωθῆ ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἄλλων ἐκλογῶν καὶ θέλομεν εἰσέλθει εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Εἶχον συγχρόνως κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ὑποβάλει τὴν αἴτησιν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐπιτρέψῃ νὰ τυπωθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Τὴν αἴτησιν ταύτην ὑπέβαλον πρὸς τὴν Βουλὴν, διότι πρὸ ἐμοῦ ὁμοίαν ταύτης αἴτησιν εἶχεν ὑποβάλει ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Πετσάλης· συνεζητήθη ἡ αἴτησίς μου αὕτη, ὡς ὁμοία πρὸς τὴν τοῦ κ. Πετσάλη, καὶ ἀπεῤῥίφθη, διότι ἀπεκρούσθη παρὰ πολλῶν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μου. Παραδόξως εἰς τὸ τεῦχος, τὸ περιέχον τὰς ἐκθέσεις τῶν τμημάτων παρατηρῶ, ὅτι αἱ ἐκθέσεις αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν ἐκλογὴν Εὐβοίας εἶναι κατακεχωρισμέναι δὲν ὑπάρχουσι δὲ ἐν αὐτῇ αἱ ἐκθέσεις αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Ἡ ἀνάγκη τῆς ἐκτυπώσεως τῶν ἐκθέσεων τούτων παρίσταται εἰς ἐμὲ μεγαλειτέρα σήμερον, διότι παρατηρῶ ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ τμήματος, ὅτι γίνεται πολὺς λόγος περὶ τούτων, γίνεται δὲ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀορίστως καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐπιτηδείως, ὥστε ἐπιβάλλεται εἰς ἐμὲ τὸ καθῆκον νὰ ἐπιμείνω, παρακαλῶν τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ τύπωσις τῶν ἐκθέσεων τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, διότι θέλω ἵνα ἕκαστος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν μελετήσῃ ἰδιαιτέρως καὶ ἐπισταμένως τὰς ἐκθέσεις ταύτας, καθόσον ἐκ τούτων θέλει παρατηρήσει, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ὑποστηρίζονται ὅσα ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ τμήματος ἀναφέρονται, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀποκρούονται διαῤῥήδην πάντα, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἔκθεσίς τις, ἡ ὁποία νὰ ποιῆται μνείαν παραβάσεων τοιούτων, τὰς ὁποίας τὸ τμῆμα ἠθέλησε νὰ ἀποδεχθῇ, ἵνα καταλήξῃ εἰς τὴν πρότασιν περὶ ἀκυρώσεως· θὰ ἦναι δὲ, νομίζω, ἄρνησις τῆς κοινωτέρας δικαιοσύνης, ἐὰν εἰς μίαν τόσον ἁπλῆν αἴτησιν ἀντιτάξῃ ἐπίμονον ἄρνησιν ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς. Αἱ ἐκθέσεις δὲν εἶναι μακραὶ, εἶναι λίαν σύντομοι, δύνανται ἐν διαστήματι ὥρας νὰ τυπωθῶσι, δὲν δύναμαι δὲ νὰ εὕρω λόγον, δικαιολογοῦντα τὴν ἄρνησιν τῆς τυπώσεως· παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ, ὅπως σήμερον διατάξῃ ὁ κ. Πρόεδρος τὴν ἐκτύπωσιν τῶν ἐκθέσεων, ἵνα, ἐὰν αὔριον ἢ μεθαύριον φθάσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας, ἔχωσι λάβει ὑπ’ ὄψιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἁπάσας τὰς ἐκθέσεις ταύτας· εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι μόνον διὰ τῆς ἀναγνώσεως τῶν ἐκθέσεων τούτων θέλουσιν ἀποστρέψει τὸ πρόσωπον ἀπὸ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε τὸ τμῆμα εἰς τὴν Βουλήν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ζητεῖ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν ἐκθέσεων τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων. Θέλω ἐρωτήσει τὴν Βουλήν.

§9ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι, ὄχι.

§10Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀπορῶ, πῶς ὑπάρχει ἀντίῤῥησις εἰς τόσῳ εὐλογωτάτην πρότασιν, διότι καὶ σήμερον ἀκούω πολλοὺς νὰ λέγωσιν «ὄχι». Συνέπεσε προχθὲς, ὅτε ἀπεῤῥίφθη ὁμοία πρότασις, νὰ ἀπουσιάζω τὴν στιγμὴν ἐκείνην. Διατὶ τόση ἐπιμονή; Φείδονται τοῦ κόπου τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου ἢ τῶν δημοσίων χρημάτων, διὰ νὰ μὴ τυπωθῶσιν αἱ ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἡ ἱστορία τῶν ἐκλογῶν ἐν Ἑλλάδι; Τὰ μόνα πρόσωπα, εἰς τὰ ὁποῖα πρωτίστως δυνάμεθα νὰ δώσωμεν μεγαλειτέραν προσοχὴν, εἶναι οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφανθῶμεν περὶ ἐκθέσεων ἀγνώστων; Ἀπορῶ, πῶς δύναται νὰ γείνῃ καὶ τοῦτο ζήτημα. Ἀναφορικῶς δὲ πρὸς τὴν ἑτέραν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου πρὸς τὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν διὰ τὰ ἐκλογικὰ ἀδικήματα Ἀττικῆς, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν ὁμοίαν πρότασιν δι’ ὅλα τὰ ἐκλογικὰ ἀδικήματα καθ’ ὅλον τὸ Κράτος· παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα τηλεγραφικῶς εἰδοποιήσῃ τοὺς Εἰσαγγελεῖς νὰ ἀποστείλωσι κατάλογον τῶν γενομένων καταγγελιῶν ἐπὶ ἐκλογικοῖς ἀδικήμασι, διὰ τίνας ὡρισμένας πράξεις ἐγένοντο αἱ καταγγελίαι, καὶ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται αἱ σχετικαὶ δικογραφίαι ὡς πρὸς τὴν δικαστικὴν ἐνέργειαν. Τοῦτο θέλει μᾶς χρησιμεύσει ἐν καιρῷ τῷ δέοντι.

§11ΖΑΙΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Συμφώνως μὲ τὴν ἐγκύκλιον, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα πρὸς τοὺς Εἰσαγγελεῖς, οὗτοι ἐτηλεγράφησαν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπιθυμῇ, δύναμαι νὰ ζητήσω πληροφορίας καὶ τὰς καταθέσω.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασίς σας, κύριε Βουλευτὰ, εἶναι νέα πρότασις, διότι τὰ τμήματα δὲν ἐπρότειναν τοιοῦτόν τι.

§13Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μάλιστα, νέα πρότασις.

§14ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀντίῤῥησις εἰς τὴν ἐκτύπωσιν τῶν ἐκθέσεων τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων· πάντοτε εἴθισται, ἀφ’ ὅτου ἱδρύθη ὁ εὐεργετικὸς τῷ ὄντι θεσμὸς τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, αἱ ἐκθέσεις αὐτῶν νὰ ἀποτελῶσι μέρος σπουδαιότατον τοῦ τεύχους τῶν ἐκθέσεων τῶν τμημάτων. Αἱ ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων εἶναι ἐκεῖναι, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ βασισθῶσιν αἱ ἐνστάσεις καὶ ἀντιῤῥήσεις τῶν ἐνδιαφερομένων· ὅταν δὲν ἔχωμεν εἰς χεῖρας ἡμῶν τὰς τοιαύτας ἐκθέσεις, βεβαίως εἴμεθα ἐν ἀβεβαιότητι, θὰ ἀκούωμεν τὸν ἕνα ἀπαριθμοῦντα ἐνστάσεις, καὶ θὰ ἀκούωμεν τὸν ἄλλον ἀντιλέγοντα, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἔδαφος ἀποδείξεων. Πάντοτε λοιπὸν αἱ ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων ἐθεωρήθη ἀνάγκη ἀπαραίτητος νὰ τυπόνωνται καὶ νὰ ἀποτελῶσι μέρος τοῦ τεύχους τῶν ἐκθέσεων τῶν τμημάτων· ἑπομένως ἐλπίζω, ὅτι ἤδη δὲν ὑπάρχει κἀμμία ἀντίῤῥησις ὡς πρὸς τὴν τύπωσιν τῶν ἐκθέσεων. Προτείνω λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ὅπως διατάξητε τὴν εἰς ἰδιαίτερον τεῦχος τύπωσιν τῶν τοιούτων ἐκθέσεων, ὥστε νὰ ἔχωμεν αὐτὰς ὑπ’ ὄψιν μας δι’ ὅλας τὰς ἐκλογάς.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὰς ἐκλογὰς, δι’ ἃς δὲν προτείνεται ἀκυρότης, νομίζω ὅτι εἶναι περιττόν.

§16ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ὅλαι αἱ ἐκθέσεις νὰ τυπωθῶσιν ἐν ἰδιαιτέρῳ φυλλαδίῳ.

§17ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐὰν αἱ ἐκθέσεις, τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ τύπωσις, ὑπάρχωσιν εἰς τὸν σχετικὸν περὶ τούτου φάκελλον τῶν προσβαλλομένων ἐκλογῶν, δύναται πᾶς Βουλευτὴς νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν. Αἱ φιλονεικούμεναι ἐκλογαὶ, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι πολλὰς ἐνστάσεις, δὲν εἶναι εἰμὴ 4 ἢ 5· ἑπομένως ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται, ἔχει πρόχειρον τὴν γνώμην, δύναται νὰ μελετήσῃ καὶ λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν· ἐὰν ὅμως δὲν ὑπάρχωσιν ἐκθέσεις, τότε ἡ πρότασις τῆς ἐκτυπώσεως καὶ προσαγωγῆς αὐτῶν εἶναι εὔλογος· ἄλλως δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ νὰ ἀναστείλῃ ἡ Βουλὴ τὰ ἔργα της.

§18ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς νομίζει, ὅτι τὰς ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων τὰς ζητῶ διὰ νὰ τὰς μελετήσω ἐγώ· πλανᾶται· ἐγὼ τὰς ἐμελέτησα καὶ τὰς γνωρίζω· τὰς ζητῶ διὰ νὰ τὰς μελετήσῃ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος, τὰς ζητῶ ἐντύπους, διὰ νὰ τὰς μελετήσῃ τὸ Κράτος ὁλόκληρον· διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅταν παρατηρῶ ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ τμήματος, ὅτι ἀορίστως ἀναφέρονται οἱ λόγοι τῶν ἐνστάσεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον οἱ ἐνδιαφερόμενοι, τὸ δὲ τμῆμα παραδέχεται, ὅτι τινὲς ἐκ τούτων πιστοποιοῦνται ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, ἐπιθυμῶ νὰ τυπωθῶσιν αἱ ἐκθέσεις. Ταύτας ἐγὼ ἀνέγνωσα καὶ εἶδον ἰδίοις ὀφθαλμοῖς, καὶ οὐδαμοῦ συνήντησα ἔκθεσιν ὑποστηρίζουσαν ἔστω καὶ πόῤῥωθεν ὅσα οἱ ἐνιστάμενοι ἐξέθεσαν. Δὲν ζητῶ λοιπὸν τὰς ἐκθέσεις διὰ νὰ τὰς μελετήσω ἐγὼ, ζητῶ αὐτὰς διὰ νὰ τὰς μελετήσωσιν οἱ κύριοι, διὰ νὰ τὰς μελετήσωσι κατ’ ἀντιπαραβολὴν πρὸς τὰς ἐκθέσεις τῶν ἄλλων ἐκλογῶν, ὧν ζητεῖται ἡ ἐπικύρωσις, διὰ νὰ κρίνωσιν, ἐὰν ἦτο δεδικαιολογημένη, ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον καὶ ἐξ οἱουδήποτε σκοποῦ, ἡ πρότασις περὶ ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας· διὰ τοῦτο ζητῶ τὰς ἐκθέσεις. Μὴ νομίσωσι δὲ, ὅτι θὰ ἀποφύγωσιν ἀπὸ τοῦ νὰ ἀκούσωσιν ὅλας τὰς ἐκθέσεις ἀναγινωσκομένας ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου· μίαν πρὸς μίαν θὰ τὰς ἀναγνώσω ἐγώ....

§19ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§20ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. ... καὶ μίαν πρὸς μίαν θὰ τὰς συζητήσω. Ἀλλὰ πρὶν ἢ προβῶ ἐγὼ εἰς τοῦτο, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσω παρὰ τῶν δικαστῶν τῶν ἀμερολήπτων νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει τὰς ἐκθέσεις ταύτας, ἵνα κατὰ τὴν συζήτησιν μετὰ ὥριμον μελέτην ἔχωσι τοὐλάχιστον προκαταρκτικήν τινα γνώμην περὶ τῶν σκέψεων, εἰς τὰς ὁποίας ἄγει τὸ περιεχόμενον τῶν ἐκθέσεων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ὡς παρετήρησεν ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ ὅλαι αἱ ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων εἶναι ἀνάγκη νὰ τυπωθῶσι, διότι θέλομεν παρατηρήσει εἰς τίνας ἐκλογὰς ὑποβάλλονται ἐκθέσεις, διὰ τῶν ὁποίων προσβάλλεται τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς, εἰς τίνας ἐκλογὰς ὑποβάλλονται ἐκθέσεις μὴ προσβάλλουσαι τὸ κῦρος αὐτῆς, καὶ θέλομεν τότε ἐν συγκρίσει κρίνει κατὰ ποῖον μέτρον ἐκρίθησαν αἱ ἐκλογαί, περὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχουσιν ὅμοιαι ἐκθέσεις ἐκλογῶν ἄλλων, τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ ἐπικύρωσις. Νομίζετε δὲ, ὅτι εἶναι τοῦτο μικρόν; νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ παρίδωμεν τοῦτο; Ἐὰν πρόκηται ἐνταῦθα νὰ κρίνωμεν ὡς δικασταὶ περὶ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον οὐ μόνον ἀφορᾷ εἰς τὰ ὕψιστα συμφέροντα τῆς χώρας, ἀλλὰ θίγει καὶ προσωπικὰ ζητήματα, πρέπει νὰ ἤμεθα λίαν προσεκτικοί, ἵνα μὴ καταδείξωμεν διαθέσεις, ὅπως ἀδικήσωμέν τινα, πρέπει δὲ ἐκεῖνοι πρὸ πάντων, τῶν ὁποίων τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς προσβάλλεται, νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωσιν, ὅπως προσαχθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πάντα τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἀποδειχθῇ τὸ ἀνυπόστατον τῶν ὑποβληθεισῶν ἐνστάσεων. Δὲν ζητοῦμεν ἡμεῖς νὰ ἀναβάλῃ ἡ Βουλὴ τὰς ἐργασίας της· ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς τυπώσεως εἶναι ζήτημα ὡρῶν τινων. Ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν διατάξῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, αὔριον μέχρι μεσημβρίας εἶναι τετυπωμέναι αἱ ἐκθέσεις ἐπὶ ὅλων τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων τοῦ Κράτους, διότι αἱ πλεῖσται τούτων δὲν ἔχουσιν ἢ δύο γραμμὰς μόνον. Δὲν πρόκειται νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀναβολὴν συνεδριάσεώς τινος· ἡ Βουλὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐργαζομένη, αἱ δὲ ἐκθέσεις νὰ τυπωθῶσιν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον. Ἀδίκως ἀπέδωκαν εἰς τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν σκοποὺς ἄλλους, παρὰ τὸν κύριον αὐτῆς σκοπὸν, ὁ κύριος δὲ αὐτῆς σκοπὸς εἶναι νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει παρ’ ὅλης τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ μελετηθῶσι, νὰ μὴ ἀκουσθῶσιν ἁπλῶς ἀπὸ τοῦ βήματος ἀναγινωσκόμεναι, ἀλλὰ νὰ μελετηθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων. Πρὸς τοῦτο, ὅταν δὲν πρόκηται νὰ ματαιωθῇ συνεδρίασίς τις τῆς Βουλῆς, διατὶ ἀνθίστανται; τίς ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν θέλουσι νὰ ἔλθωσιν εἰς φῶς αἱ ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων; τίς ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν θέλουσι νὰ μελετήσῃ ὅλος ὁ κόσμος αὐτάς, διὰ νὰ κρίνῃ καὶ περὶ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς διαγωγῆς ἡμῶν; Νομίζω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἐναντίωσις πρὸς τὴν τοιαύτην πρότασιν, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει δεχθῆ νὰ διαταχθῇ ἡ τύπωσις τῶν ἐκθέσεων τούτων, ἀφοῦ, ἐπαναλαμβάνω, δὲν πρόκηται νὰ κατατρίψῃ χρόνον, οὐδὲ νὰ ἀναβληθῶσιν ἐκ ταύτης αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς.

§21Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ παρουσία τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἀποτελεῖ πολύτιμον ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν ἡ νομοθεσία ἐπενόησε καὶ παρέσχεν εἰς ἐκείνους, οἵτινες εὑρίσκονται εἰς τὴν δυστυχῆ ἀνάγκην νὰ ἀνησυχῶσιν, ἐὰν ἡ ἐλευθερία τῶν ἐκλογῶν θὰ ἦναι σεβαστὴ καὶ ἐὰν ἡ γνησιότης τῆς ψηφοφορίας θὰ διατηρηθῇ ἀλύμαντος. Αἱ ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων βεβαίως ἀποτελοῦσιν οὐσιῶδες μέρος τῶν ἐκλογικῶν φακέλλων, ἐὰν δὲ ἤκουέ τις τοὺς ἀγορεύσαντας περὶ τούτου σήμερον, ἤθελεν ὑποθέσει, ὅτι ὑπάρχει διάθεσις ἐν τῇ πλειοψηφίᾳ νὰ ἀρνηθῇ εἰς τὴν μειοψηφίαν ἢ εἰς τὴν κοινωνίαν τὰ φῶτα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην, ἵνα σχηματίσῃ γνώμην περὶ τῆς γνησιότητος καὶ τῆς νομιμότητος τῶν ἐκλογῶν. Αἱ ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων δὲν ἐπεκράτησε μέχρι τοῦδε ἡ συνήθεια νὰ τυπῶνται καὶ καταχωρίζωνται ἐν τῷ δημοσιευομένῳ φυλλαδίῳ, τῷ περιέχοντι τὰς ἐκθέσεις τῶν τμημάτων ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν· διὰ τοῦτο τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἠκολούθησε καὶ ἐφέτος τὴν αὐτὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν τὰ Προεδρεῖα τῆς Βουλῆς καὶ κατὰ τὰς προηγηθείσας Περιόδους, ἤτοι κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν τῶν γενομένων κατὰ τὸ 1885 καὶ 1887. Τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς λοιπὸν δὲν παρέλιπεν, ἀλλ’ ἔπραξεν ὅ,τι ἐγίνετο μέχρι τοῦδε, καὶ δὲν περιέλαβεν ἐν τῷ φυλλαδίῳ τῶν ἐκθέσεων τῶν τμημάτων ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν τὰς ἐπ’ αὐτῶν ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐκδηλοῦται ἐπιθυμία νὰ δημοσιευθῶσιν αἱ ἐκθέσεις αὗται, οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις, ἀρκεῖ μόνον τοῦτο νὰ γείνῃ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ παρεμβληθῇ πρόσκομμα εἰς τὰς ἐργασίας τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν. Ἑπομένως ἀπόκειται εἰς τὸν κ. Πρόεδρον νὰ φροντίσῃ περὶ ἐκτυπώσεως τῶν ἐκθέσεων τούτων, ὑπὸ τὸν ἐκτεθέντα ὅρον.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι ὅπως τυπωθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων κατὰ τὰς ἄρτι ἐνεργηθείσας Βουλευτικὰς ἐκλογὰς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§23ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς πρὸ μικροῦ γενομένης παρακλήσεως τοῦ κ. Κωνσταντᾶ καὶ ἐπιφυλασσόμενος νὰ ὁμιλήσω ἄλλοτε διὰ μακρῶν περὶ τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν περιῆλθεν ἡ δημοσία ὑπηρεσία ἐν τοῖς γραφείοις, παρακαλῶ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς νὰ διατάξωσιν τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ κλάδου του ἕκαστος, νὰ παρευρίσκωνται ἐν τοῖς γραφείοις των κατὰ τὰς κεκανονισμένας ἐργασίμους ὥρας ἢ καθ’ ὡρισμένας τινὰς ὥρας· διότι οἱ ὑπάλληλοι, πλὴν ὀλιγίστων ἐξαιρέσεων, κακομαθημένοι ἐκ τοῦ παρελθόντος,—καὶ εὑρίσκονται δυστυχῶς ἀκόμη εἰς τὰς θέσεις ὅλα τὰ ἀμαθῆ καὶ διεφθαρμένα καὶ φατριαστικὰ ὄργανα τοῦ παρελθόντος,— (χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων) κακομαθημένοι ἐκ τοῦ παρελθόντος, δὲν προσέρχονται εἰς τὰ γραφεῖά των ἢ σπανίως καὶ μόνον ὅταν πρόκηται νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰ συμφέροντα τῆς φατρίας των· μεταβαίνοντες δὲ ἡμεῖς εἰς τὰ γραφεῖα, ἵνα ἐκ καθήκοντος ἐπιμεληθῶμεν τὰς ὑποθέσεις τῶν συμπολιτῶν μας, καὶ μὴ κατορθοῦντες ἐπὶ ἑβδομάδα ὁλόκληρον νὰ εὕρωμεν τοὺς ὑπαλλήλους ἐν τοῖς γραφείοις, βασανιζόμεθα, αἱ δὲ ὑποθέσεις τῶν πολιτῶν βλάπτονται.

§24ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι καιρὸς διὰ τοιαύτας συζητήσεις, διότι ἡ Βουλὴ ἀκόμη δὲν κατηρτίσθη.

§25ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κυρίως ὅμως πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ σπεύσῃ ν’ ἀντικαταστήσῃ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ παρελθόντος, διότι μένοντες οὗτοι εἰς τὰς θέσεις, ἐξακολουθοῦσι νὰ βλάπτωσιν ἐξ ἀμαθείας ἢ φατριασμοῦ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν· διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ πεσοῦσα Κυβέρνησις εἰσήγαγεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὰ ἀμαθέστερα καὶ φαυλότερα ὄντα, τὰ ὁποῖα πᾶν παρεμβάλλουσι πρόσκομμα εἰς τὴν περὶ ἀνορθώσεως τῶν νόμων καὶ περὶ τακτοποιήσεως τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας φροντίδα τῆς Κυβερνήσεως. Διατηροῦσα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ παρελθόντος, ἀφίνει τὴν διοίκησιν εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Τρικούπη, καὶ ἀνέχεται τὴν ἐξακολούθησιν τῆς καταστάσεως, ἣν ἐπὶ τοσοῦτον κατηγορήσαμεν.

§26ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Βουλευτὰ, μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν παρατήρησιν; Ἡ Βουλὴ δὲν ἐξηλέγχθη, δὲν κατηρτίσθη εἰσέτι καὶ εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀντικείμενον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσχοληθῇ ἤδη, εἰμὴ μόνον περὶ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν.

§27ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλὰ, κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ εἶναι λυπηρὸν νὰ ἦσθε εἰς τὴν ἐξουσίαν πρὸ τεσσαράκοντα ἡμερῶν καὶ νὰ διαχειρίζωνται ἀκόμη τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν καθ’ ὅλους τοὺς κλάδους τὰ ὄργανα τῆς ἐθνικῆς καταστροφῆς, ἡ ἀποβολὴ τῶν ὁποίων ἦτο εἷς ἐκ τῶν κυρίων σκοπῶν τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ λαοῦ, ἥτις ἐγένετο τὴν 14 Ὀκτωβρίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὰ ἀκροατήρια νὰ τηρῶσιν ἡσυχίαν, διότι ἄλλως θ’ ἀναγκασθῶ νὰ διατάξω τὴν ἐκκένωσιν αὐτῶν. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ ἀρχίσῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν;

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρχόμεθα αὐτῆς κατ’ ἀλφαβητικὴν τάξιν. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας.

§31ΠΕΡΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, τὸ Γʹ τμῆμα τῆς Βουλῆς μοὶ ἀνέθεσε τὴν εἰσήγησιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας, ἥτις παρ’ ἐλπίδα παρουσιάζει ἐνστάσεις ἱκανῶς σοβαράς. Δὲν ἐπερίμενον εἰς ἐκλογὴν νομοῦ, ἐν ᾧ ἐπρωτοστάτει ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, νὰ παρουσιασθῶσι παράπονα τόσον σοβαρά. Ὅτε ἐξελέγην εἰσηγητὴς, ἐνόμιζον τὴν θέσιν μου λίαν εὐχερῆ· εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι διὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην δὲν ἤθελον γεννηθῆ παράπονα, δὲν ἤθελεν ὑποβληθῆ κἀμμία ἔνστασις, διότι ἐπίστευον, ὅτι κατὰ τὸ σύστημα τῆς εὐρείας περιφερείας ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν τυγχανόντων ἐθνικῆς ἐπιῤῥοῆς, τοῦ κ. Δηλιγιάννη καὶ τοῦ κ. Τρικούπη, δὲν ἐκινδύνευε ποτέ. Ἡμεῖς, Κύριοι, ἐν τῇ Ἀρκαδίᾳ εἴχομεν τόσην πεποίθησιν περὶ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ἀρχηγοῦ μας, ὥστε ἀφήσαμεν τὰς κάλπας του σχεδὸν ἐγκαταλελειμμένας, διωρίσαμεν ἀντιπροσώπους δευτερεύοντα καὶ τριτεύοντα πρόσωπα, διότι εἴχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ ἐκλογεῖς, διερχόμενοι πρὸ τῆς κάλπης τοῦ κ. Δηλιγιάννη, οὐδέποτε ἤθελον ἀρνηθῆ ψῆφον εἰς αὐτόν. Αὐτὸ τοῦτο ἐπίστευον ὅτι ἤθελε συμβῆ καὶ εἰς τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας· ἀλλ’ ὅτε μοὶ ἀνετέθη ἡ ἐξέτασις τῶν σχετικῶν ἐγγράφων, ἠπόρησα διὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ κ. Τρικούπη. Ὑπεβλήθησαν, Κύριοι, ἐνστάσεις, αἵτινες ἐν τῷ τμήματι ἔκαμον αἴσθησιν· ὅτε δὲ ἀνεπτύσσοντο αἱ ἐνστάσεις αὗται, ἠποροῦμεν πάντες, ἐὰν τῷ ὄντι ἔλαβον χώραν ὅσα ἀνεφέροντο ὑπὸ τῶν παραπονουμένων. Αἱ ἐνστάσεις ἀφορῶσιν αἱ μὲν εἰς τὸ κῦρος ὅλης τῆς ἐκλογῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ πάντοτε τοὺς ἐπιτυχόντας ἐκ τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ, αἱ δὲ εἰς τὸ κῦρος τινῶν τμημάτων. Αἱ πλεῖσται τῶν ἐνστάσεων ἐθεωρήθησαν τόσον ἀόριστοι ἐν τῷ τμήματι, ὥστε οὔτε ἐγὼ θὰ ἀναπτύξω ταύτας, ἄλλας ὅμως ὑποστηρίζουσιν ἐπίσημα ἔγγραφα, καὶ εἰς ταύτας ἀνάγκη νὰ δώσῃ ἡ Βουλὴ προσοχήν. Ἕν τῶν παραπόνων εἶναι, ὅτι εἰς τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας συνεκεντρώθησαν πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ, οἱ ἐκ τοῦ νομοῦ ἐκείνου καταγόμενοι, καὶ ἐτοποθετήθησαν εἰς τὰ διάφορα ἐκλογικὰ τμήματα ὡς ἐπόπται τῶν ἐκλογῶν. Τὸ γεγονὸς τοῦτο, Κύριοι, δυστυχῶς βεβαιοῦται δι’ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐν τῷ φακέλλῳ. Ὑπάρχει κατάλογος τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἐντοπίων, ὑπάρχει δὲ καὶ βεβαίωσις, ὅτι ἅπαντες οὗτοι ἐτοποθετήθησαν εἰς διάφορα ἐκλογικὰ τμήματα ἐν τῷ νομῷ τούτῳ. Ἀλλὰ δὲν ἤρκεσεν ἡ τοποθέτησις τῶν ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν, ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ ἡ ἐπιῤῥοὴ τῶν ἔξω τοῦ νομοῦ τούτου τοποθετημένων ἀξιωματικῶν, οἵτινες δὲν εἶχον θέσιν ἐν τῷ νομῷ. Ὑπῆρχον ἀξιωματικοί, οἵτινες ὡς ἀνώτεροι ἔπρεπε νὰ ἦναι φρούραρχοι εἰς ἄλλα μέρη, ἀρχηγοὶ ἢ διοικηταὶ σωμάτων, καὶ δὲν εἶχον τακτικὴν ἕδραν ἐν τῷ νομῷ Αἰτωλοακαρνανίας. Ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, λόγου χάριν, ὁ κ. Στάϊκος, ἦτο χρήσιμος διὰ τὸν σκοπὸν τῆς ἐκλογῆς. Καὶ ἰδοὺ ὁ κ. Στάϊκος, λαμβάνων ἄδειαν, μεταβαίνει εἰς τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας, περιέρχεται αὐτὸν, καὶ ὅπου ἠδυνήθη, ἔκαμε τὸ μέρος του. Ὁ κ. Κατσικογιάννης ἐπίσης, ἐνταῦθα ἑδρεύων, ἐφωδιάσθη δι’ ἀδείας καὶ μετέβη εἰς τὰ διάφορα ἐκλογικὰ τμήματα καὶ ἔκαμε τὸ μέρος του. Ὁ κ. Ἀσπρογέρακας ἐπίσης, τοποθετημένος ἐν Κερκύρᾳ, ἔλαβεν ἄδειαν καὶ περιῆλθε τὸν νομὸν. Ὁ κ. Σκυλοδῆμος, ἐν Κερκύρᾳ διαμένων καὶ ἐκεῖνος, διετάχθη καὶ μετέβη εἰς τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας. Ὁ κ. Βλαχόπουλος, μοίραρχος ἐν Ἀχαΐᾳ καὶ Ἤλιδι, πολιτευόμενος ἐν Αἰτωλοακαρνανίᾳ, γνωστὸς δὲ διὰ τὴν πολιτικήν του ἐπιῤῥοὴν, λαμβάνει διαταγὴν παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ μεταβαίνει εἰς Αἰτωλοακαρνανίαν, ὡς ἀνώτερος ἐπόπτης δῆθεν τῶν δασῶν, ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὁ κ. μοίραρχος, ὑπείκων εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, περιοδεύει ἐπὶ δύο μῆνας, τὸν Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον. Τόσον δὲ εὐσυνείδητος ἐστάθη ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος, ὥστε, ἐνῷ ἐν τῇ ἐκθέσει του εἰς πᾶν ἄλλο ἀπαντᾷ, παρὰ εἰς τὸ περὶ τῆς καταστάσεως τῶν δασῶν, ἐπανέρχεται μετὰ δέκα ἡμέρας εἰς Αἰτωλοακαρνανίαν ἄνευ νέας διαταγῆς, διὰ νὰ ἐπισκεφθῇ καὶ τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχε παραλείψει, καὶ ὑποβάλλει ἔκθεσιν, ὅτι, ἵνα διορθωθῶσι τὰ τῶν δασῶν, πρέπει ν’ αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν δασοφυλάκων καὶ τῶν ἀνωτέρων ἐποπτῶν· δὲν παρέλειψεν ὅμως ὁ κ. Βλαχόπουλος νὰ ὑποβάλῃ καὶ πίνακα ἡμερολογίου διὰ 1350 δραχμὰς δι’ 20 ἡμέρας. Αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς τοῦ ταξειδίου τοῦ κ. Βλαχοπούλου, ὁ ὁποῖος περιῆλθε κυρίως εἰς τὰ μέρη, εἰς ἃ ἠδύνατο νὰ ἐπιδράσῃ. Ἐπανερχόμενος δὲ δευτέραν φορὰν ὁ κ. Βλαχόπουλος, ὑπέβαλεν ἀντίγραφον τῆς ὑποβεβλημένης ἐκθέσεως, ὡς δῆθεν νέας. Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καίτοι ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, ἐνῷ ἔλαβε γνῶσιν τῆς τοιαύτης διαγωγῆς τοῦ κ. Μοιράρχου, δὲν ἔκαμεν αὐτῷ κἀμμίαν παρατήρησιν· καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ κάμῃ, ἀφοῦ ὁ σκοπὸς τῆς ἀποστολῆς δὲν ἦτο βεβαίως ἡ ὑποβολὴ τῶν ἐκθέσεων, εἰς ἃς οὐδεμία προσοχὴ ἐδόθη, οὔτε παρετηρήθη κἄν, ὅτι κατέστη ἐμπαιγμὸς τῆς ὑπηρεσίας. Προέκειτο, Κύριοι, κατὰ τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν νὰ προσέλθωσιν οἱ κληρωτοὶ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ τρέχοντος ἔτους· ἡ Κυβέρνησις ἐνόει, ὅτι ἠδύνατο νὰ ὠφεληθῇ, ἐὰν κατώρθου οἱ ἐκ τῆς Αἰτωλοακαρνανίας κληροῦχοι νὰ μείνωσιν ἐκεῖ. Τοῦτο ἐπεδίωξε καὶ ἐπέτυχε, παραγγείλασα τὸν ἀρχηγὸν τοῦ στρατοῦ νὰ κρατήσῃ ἐν τοῖς σώμασι, τοῖς ἑδρεύουσιν ἐκεῖ, πάντας τοὺς κληρωτοὺς, τοὺς ὑποχρέους νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὰ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Ἄρτῃ τάγματα. Τοῦτο βεβαίως δὲν ἐγένετο λόγῳ ὑπηρεσίας· πάντες γνωρίζομεν, ὅτι μία τοιαύτη ὑπηρεσία ἔμελλε νὰ καταστήσῃ καὶ τοὺς κληρωτοὺς καὶ τοὺς γονεῖς καὶ τοὺς συγγενεῖς καὶ τοὺς φίλους αὐτῶν λίαν ὑποχρέους πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν διετάχθη ἡ προσκόλλησις ἐν τοῖς σώμασιν ἐκείνοις. Ὁ ἀξιότιμος τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Τσαμαδὸς, ὅστις ἐν τῷ τμήματι ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ διαταγὴ αὕτη ἐδόθη οὐχὶ πρὸς ἐκλογικὸν σκοπὸν, ἀλλ’ ἵνα λάβωσι τὸν ἱματισμόν των οἱ ὑπόχρεοι πρὸς στράτευσιν, διότι ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Ἄρτῃ δὲν ὑπῆρχεν ἱματισμὸς, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀντιπαρατηρήσῃ τι, ὅτε τῷ εἴπομεν, τί ἐγένοντο οἱ ἐξ ἄλλων νομῶν ὑπόχρεοι εἰς τὰ τάγματα τῶν εὐζώνων ἐν Ἀθήναις καὶ Ἄρτῃ, διετάχθησαν καὶ ἐκεῖνοι νὰ μεταβῶσιν εἰς Αἰτωλοακαρνανίαν; Ὡμολόγησεν, ὅτι δι’ αὐτοὺς δὲν ἐδόθη διαταγὴ, ἀλλ’ οὗτοι μετέβησαν εἰς τὰ οἰκεῖα σώματα· δι’ αὐτοὺς ὑπῆρχεν ἱματισμὸς, διὰ τοὺς ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας ὅμως δὲν ὑπῆρχε.

§32ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§33ΠΕΡΡΟΣ. Βεβαίως τὸ εἴπατε· καὶ ἐπικαλοῦμαι μάρτυρας ὅλους τοὺς ἐν τῷ τμήματι συναδέλφους. Παραπονοῦνται, Κύριοι, οἱ ἐνιστάμενοι κατὰ τῆς ἐκλογῆς, ὅτι ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ καὶ ἐν γένει ἀξιωματικοὶ μετήρχοντο βιαιοπραγίας κατὰ πολιτῶν· δυστυχῶς δὲ βεβαιοῦνται ἐξ ἐπισήμων ἐκθέσεων τοιαῦται βιαιοπραγίαι, δι’ ἃς φρίττει ὁ ἀκούων. Ὑπάρχουν ἐν τῇ δικογραφίᾳ ἐκθέσεις κατά τινος Μιχαλοπούλου, καθ’ οὗ ἐνηργήθησαν ἀνακρίσεις, καὶ διὰ τὸν Μιχαλόπουλον τοῦτον λέγονται τόσα, ὅτι διέπραξε καὶ πρὸ καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ὥστε πιστεύω ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα ἐναντίον αὐτοῦ. Θὰ φρίξητε, Κύριοι, ἐὰν ἀκούσητε, ὅτι ἐβασάνισε πολλοὺς πολίτας, διότι δὲν τὸν ἤκουσαν καὶ ἐψήφισαν ὑπὲρ τῶν ἀντιπολιτευομένων.

§34ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ποῖον ἐβασάνισε;

§35ΠΕΡΡΟΣ. Εἶναι αἱ ἐκθέσεις. (Ἀναγινώσκει)... Ὑπάρχουν 50 μάρτυρες.

§36ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Μάρτυρες νὰ καταθέσωσι τὰ ἐναντία δὲν εὑρέθησαν;

§37ΠΕΡΡΟΣ. Οὐδείς· διότι ἐκλήθησαν βεβαίως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκακοποιήθησαν, καὶ ὄχι ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν ἐγνώριζον τίποτε.

§38ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Εἰς ποῖον δῆμον;

§39ΠΕΡΡΟΣ. Εἰς τὸν δῆμον Αἰτωλικοῦ.

§40ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Συνεπείᾳ καταγγελίας τίνος;

§41ΠΕΡΡΟΣ. Διαφόρων ἐκλογέων. Συνεπείᾳ δὲ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν μετέβη ὁ μοίραρχος Λιάπης καὶ ἐνήργησεν ἀνακρίσεις. Ἀλλὰ δὲν ἤρκεσαν, Κύριοι, αἱ ἐπιδρομαὶ τῶν στρατιωτικῶν, ὑπῆρχεν ἀνάγκη καὶ τῆς συνδρομῆς τῶν ὑπαλλήλων, καὶ ἰδοὺ οἱ Νομάρχαι, οἱ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ταχθέντες, ἐνεθυμήθησαν κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ὅτι ἔτρεχε κίνδυνον ἡ δημοσία ἀσφάλεια, καὶ ὁ νομάρχης κ. Σοφιανὸς δὲν ἔπαυσε περιοδεύων τὸν νομὸν, ἀπειλῶν τοὺς Δημάρχους, καθὰ διϊσχυρίζονται οἱ ἐνιστάμενοι, καὶ ὑποσχόμενος. Ταῦτα πιστοποιεῖ ἐπίσης ὁ Νομάρχης διὰ τηλεγραφήματός του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς ἀναγνώσω (ἀναγινώσκει): «Πρώην Νομάρχης Σοφιανὸς μετέβη μετὰ Ἰωάννου Τρικούπη 14–18 Ἰουλίου ἐ. ἔ. Μακρυνείαν καὶ Ἀγρίνιον· ἴδιος τῇ 20 καὶ 21 ἰδίου μηνὸς μετὰ ἀρχηγοῦ στρατοῦ εἰς Ἀστακὸν, Μύτικα, Ζαβέρδαν, Ἀλέξανδρον καὶ Ἰθάκην· ἴδιος 4–6 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. μετέβη εἰς Πάτρας. Ὡσαύτως πρώην Νομάρχης Βλαχάβας μετέβη ἐπαρχίας Τριχωνίας καὶ Βάλτου τῇ 22–24 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. Ἐπίσης τῇ 27–29 ἰδίου μετέβη ἴδιος ἐπαρχίας, καὶ 25 καὶ 26 ἰδίου εἰς Ἀγρίνιον, Κεφαλόβρυσον καὶ Μακρυνείαν. Ἴδιος τὴν 30 Σεπτεμβρίου καὶ 1 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. μετέβη Καρβασαρᾶν, Μενίδιον καὶ τῇ 5 ἰδίου εἰς Αἰτωλικόν. Ἀνωτέρω ὑπάλληλοι μετέβησαν, ὡς λέγουσι, λόγῳ δημοσίας ἀσφαλείας, παραλαβῆς δημοσίων ἔργων καὶ κρυπτογραφικῶν τηλεγραφικῶν διαταγῶν, ἀλλ’ ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος δὲν εἶναι ἀληθής· τοὐναντίον ἀληθὴς καὶ πραγματικὴ ἀφορμὴ περιοδείας ἦτο, ὡς θετικῶς σήμερον ἔμαθον, ἐπηρεασμὸς συνειδήσεως ἐκλογέων χάριν ἐκλογῆς 14 Ὀκτωβρίου. Μπουκλάκος Νομάρχης Αἰτωλίας.» Πρὸ δύο ἐτῶν συνέβη τὸ δυστύχημα τοῦ σεισμοῦ ἐν τοῖς δήμοις Αἰτωλικοῦ καὶ Ἀγρινίου. Ἡ Κυβέρνησις, ὀρθῶς ποιήσασα, ἀπεφάσισε νὰ δοθῶσιν ἀνὰ 15,000 δραχμῶν εἰς τοὺς κατοίκους ἑκάστου τῶν δύο τούτων δήμων, ἀλλ’ ἐνόμισεν, ὅτι καὶ τὸ δυστύχημα τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἐκμεταλλευθῇ, καὶ ἀπεφάσισε τὸ ποσὸν τῶν 15,000 δραχμῶν, τὸ προωρισμένον διὰ τοὺς κατοίκους ἑκάστου τῶν δύο δήμων, νὰ διανείμῃ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ἐνῷ τὸ ἔνταλμα ἦτο ἐκδεδομένον τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1889. Ὡσὰν δὲ νὰ μὴ ὑπῆρχεν ἀνάγκη, οὐδαμῶς σπεύδει εἰς διανομήν. Θέλετε δὲ νὰ μάθητε πότε ἐγένετο ἡ διανομή; Σᾶς ἀναγινώσκω τηλεγράφημα ἐπίσημον τοῦ Νομάρχου. (Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα). Βλέπετε ὅτι ἡ διανομὴ ἐγένετο 5 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν εἰς τὸν δῆμον Αἰτωλικοῦ, εἰς δὲ τὸν δῆμον Ἀγρινίου πρὸ δύο μηνῶν, πρὸς παρόμοιον πάλιν σκοπὸν, διότι τότε ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργηθῇ ἡ δημοτικὴ ἐκλογὴ Ἀγρινίου· ἐθεωρήθη δὲ πρόσφορον ἡ διανομὴ νὰ γείνῃ τότε, πρὸς ἐπιτυχίαν τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς· 15 δὲ χιλιάδες δραχμαὶ, διδόμεναι εἰς ἕνα δῆμον, εἶναι ἱκαναὶ νὰ ἐπηρεάσωσι μίαν ἐκλογήν. Τὸ ἔλεος τῆς Κυβερνήσεως ἐξετάθη καὶ εἰς ἐπαίτας, ἀξίους συνδρομῆς κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ἔχοντας ἀνάγκην νὰ μεταβῶσιν εἰς Ναύπακτον· ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντισε νὰ παράσχῃ τὰ μέσα πρὸς μεταφορὰν αὐτῶν, δοῦσα διαταγὴν εἰς τὸν πλοίαρχον τῆς «Ἀηδόνος» νὰ μεταφέρῃ αὐτούς. Ὁ πλοίαρχος ἐν ἀρχῇ ἐρωτηθεὶς ἀπήντησεν, ὅτι οὐδέποτε διεπόρθμευσεν ἀναπήρους καὶ ἐπαίτας, καὶ τὴν πληροφορίαν ταύτην ἔδωσε, νομίσας ὅτι ὑπάρχει εἰσέτι ἡ πρώην Κυβέρνησις· ὅταν ὅμως ἐνεθυμήθη, ὅτι δὲν εἶναι πλέον εἰς τὴν ἐξουσίαν ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀλλ’ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ὁ ὁποῖος δὲν παίζει, στέλλει νέας πληροφορίας καὶ ἀναιρεῖ τὰς πρώτας, ὁμολογῶν ὅτι διεπόρθμευσεν ἀληθῶς περὶ τὰ 50 πρόσωπα πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Πλοίαρχος εἶναι ὁ Ι. Βιτώρης.

§42ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μετὰ πόσας ἡμέρας ἦλθεν ἡ δευτέρα ἀπάντησις;

§43ΠΕΡΡΟΣ. Μετὰ δύο. Ὁ τότε κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, βλέπων τὸν κίνδυνον, ὃν διέτρεχε καὶ αὐτὸς καὶ ὁλόκληρος ὁ συνδυασμός του, γνωρίζετε ὅτι ἐγκατέλειψε τὰς Ἀθήνας καὶ ἐξῆλθεν εἰς περιοδείαν ἀνὰ τὴν Ἀκαρνανίαν. Οἱ ἐνιστάμενοι παραπονοῦνται, ὅτι πολλαὶ ὑποσχέσεις ἐδίδοντο εἰς πολλοὺς, εἰς ἀρκετοὺς δὲ ἀπετείνοντο καὶ ἀπειλαὶ καὶ διεπράττετο πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ διαπράξῃ Ὑπουργὸς πρὸς πορισμὸν ψήφων. Περὶ τῶν ἐνστάσεων τούτων δὲν δυνάμεθα δυστυχῶς νὰ ἔχωμεν ἀποδείξεις· τὰ περὶ τούτων ἀφίνονται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἐκτίμησιν. Εἶναι ὅμως βέβαιον, ὅτι περιεστοιχίζετο ὑπὸ μεγάλου ἐπιτελείου ἐκ πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν· ὁ ὑπομοίραρχος Κηρῦκος παρηκολούθει τὸν κ. Ὑπουργὸν, διωρισμένος, παρὰ τὸν νόμον, ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἀνώτερος ἐπόπτης καθ’ ὅλην τὴν Εὐρυτανίαν, ἔχων ἐξουσίαν ν’ ἀνταποκρίνηται ἀμέσως μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Οὗτος ἐνήργησε, κατὰ τοὺς παραπονουμένους, κατ’ οἶκον ἔρευναν κατὰ ὑλοτομησάντων δῆθεν ἄνευ ἀδείας, οὗτος κατεδίωξε πολίτας πρὸς εἴσπραξιν φόρων ἀχρεωστήτων καὶ ὑπέσχετο νὰ μὴ καταδιώξῃ ἄλλους ὀφειλέτας. Ἰδίως δὲ διέτριψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὸν δῆμον Κτημενίων, ὅπου ᾐσθάνετο, ὅτι αἱ δυνάμεις του δὲν ἦσαν τόσον ἱκαναί. Εἰς τὸν δῆμον Θυάμου ὑπῆρξαν οὐχὶ ὀλιγώτερον βάσιμα παράπονα· ἐν αὐτῷ παρεχωρήθησαν διάφορα λειβάδια εἴς τινα Τριγώνην.

§44ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δύνασθε νὰ μᾶς πληροφορήσητε περὶ τοῦ Γαλῆ, ὃν ἀναφέρετε ἐν τῇ ἐκθέσει;

§45ΠΕΡΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ᾐσθάνθη φαίνεται μεγάλον πόνον διὰ τὴν ἀπώλειαν φίλου του, καὶ μεταβὰς εἰς τὸ χωρίον Φουρνᾶ, ἠθέλησε νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸν Ὕψιστον ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τοῦ φίλου του, προσελθὼν δὲ εἰς τὸν τάφον, ἐδεήθη ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἀνέφερον τοῦτο ἐν τῇ ἐκθέσει, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐτόλμησεν, εἰς τὴν ἐκκλησίαν μεταβὰς, νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς ἱερεῖς νὰ μνημονεύσωσι τῆς μνήμης τοῦ Γαλῆ ἐν τῇ μεγάλη εἰσόδῳ.

§46ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τοιαῦται πράξεις γίνονται συνήθως περὶ ἐπισήμων προσώπων. Τί εἶναι αὐτὸς ὁ Γαλῆς;

§47ΠΕΡΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω. Εἰς τὸν δῆμον Θυάμου ὑπῆρχον δύο ἐκκλησιαστικὰ λειβάδια ἱκανῆς ἐκτάσεως καὶ σπουδαιότητος· ταῦτα εἶχον ἐνοικιασθῆ, οἱ δὲ κάτοικοι Φλωριάδος ἤγειρον τὴν ἀξίωσιν νὰ γείνῃ εἰς αὐτοὺς ἡ παραχώρησις, καὶ ὑπέσχοντο νὰ γείνωσι φίλοι τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ· διέταξε δὲ ὁ Ὑπουργὸς τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον νὰ λύσῃ τὴν μίσθωσιν καὶ νὰ παραχωρήσῃ τὰ λειβάδια ταῦτα εἰς τοὺς κατοίκους Φλωριάδος, οἵτινες ἔκτοτε ἐγένοντο φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, πρὶν ὄντες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ λάβῃ, ὑποθέτω, ἐντὸς ὀλίγου ἀγωγὴν περὶ ἀποζημιώσεως διὰ τὴν αὐθαίρετον καὶ παράνομον ταύτην λύσιν· ἀλλὰ παρακαλῶ ν’ ἀνακοινώσῃ τὴν δίκην ταύτην εἰς τὸν ὑπαίτιον τῆς ζημίας, ἵνα οὗτος ὑποστῇ τὰς συνεπείας καὶ αἰσθανθῇ, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ καταπατῇ τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐμποιεῖ φρίκην ἐν τῷ δήμῳ Θυάμου, εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἦλθεν εἰς συνεταιρισμὸν μετὰ τῶν φυγοδίκων. Ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ὑπῆρχον φυγόδικοι δύο ἀδελφοὶ, οἱ ὁποῖοι ἀπήλαυον τῆς προστασίας τῆς Κυβερνήσεως μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης· ἦλθε δὲ καὶ ἡ σειρὰ νὰ δώσωσι τὴν ψῆφόν των εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ μὲ ὅλον τὸ θάῤῥος ἔμενον εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἐτόλμησαν νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας καὶ διορισθῶσιν ἀντιπρόσωποι τῶν ὑποψηφίων. Σᾶς ἀναγινώσκω περὶ τούτων τηλεγράφημα τοῦ ἐν Πάτραις Εἰσαγγελέως πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης (ἀναγινώσκει): «Δικηγόρος Εὐστάθιος Παπαγιαννόπουλος, παρασταθεὶς ἀντιπρόσωπος δικαστικῆς ἀρχῆς τμῆμα Θυάμου, ἐξέθηκεν ἡμῖν κατ’ ἐρώτησιν, ὅτι Ἀθανάσιος Νλάφας παρέστη κατὰ διαλείμματα ἀπὸ 11 π. μ. μέχρι 4 μ. μ. κάλπην Τρικούπη, καὶ παρ’ ἄλλου ἀντιπροσωπευομένην, μετὰ δὲ τετάρτην ὥραν δὲν παρέστη πλέον ἐκλογικὸν τμῆμα· ἐκτὸς τόπου ψηφοφορίας ἐλέγετο καὶ παρὰ Χρήστου Ράγκου, ὅτι Νλάφας φυγόδικος, ἀλλὰ περὶ ἰδιότητος τοιαύτης Νλάφα οὐδεμίαν ἔσχε δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος ἐπίσημον βεβαίωσιν, οὐδ’ ἐπεδείχθη αὐτῷ ἔνταλμα, ὅπως ἐντείλῃ σύλληψιν ῥηθέντος Νλάφα. «Εἰσαγγελεὺς: Θεοδώρου.»

§48ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Δύνασθε νὰ μᾶς βεβαιώσητε, ἂν ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος ἦτο ἐν γνώσει, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι οὗτοι τῶν ὑποψηφίων ἦσαν ἐνταλματίαι;

§49ΠΕΡΡΟΣ. Αὐτὸς βεβαιοῖ, ὅτι δὲν τοῦ ἀνεκοινώθη τοιοῦτόν τι, ἀλλ’ ὑπάρχει ἑτέρα ἐνέργεια· ἡγεῖτο ἀξιωματικός τις Ἀλεξόπουλος, πρὸς τὸν ὁποῖον ὁ Δήμαρχος Θυάμου δι’ ἐπανειλημμένων ἐγγράφων βεβαιοῖ, ὅτι εἶναι φυγόδικος ὁ Νλάφας, ὁ δὲ Ἀλεξόπουλος ἀπαντᾷ, ὅτι δὲν εἶχεν ἐντολὴν νὰ συλλαμβάνῃ φυγοδίκους, ἡ ἐντολή του ἦτο νὰ ἐπιστατήσῃ εἰς τὴν ἐκλογὴν, ὡσὰν ἡ παρουσία τῶν φυγοδίκων ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς νὰ μὴ διεσάλευε τὴν τάξιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ παραλείψῃ νὰ λάβῃ μέτρα καὶ κατ’ αὐτοῦ τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§50ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὑπάρχει ἐν τῇ δικογραφίᾳ ἔγγραφον τοῦ Εἰσαγγελέως περὶ τοῦ ὅτι αὐτοὶ ἦσαν φυγόδικοι;

§51ΠΕΡΡΟΣ. Ὑφίσταται τὸ κατασχετήριον ἐπληροφορήθην δὲ, ὅτι κατόπιν ἐξεδόθη βούλευμα, ἀπαλλάσσον αὐτούς.

§52Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κατὰ τὴν προφορικὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐνισταμένων, ὑπῆρχε κατασχετήριον τοιχοκολλημένον ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς· ἀλλὰ δὲν ἐγγυῶμαι περὶ τῆς ἀκριβείας τοῦ πράγματος.

§53ΠΕΡΡΟΣ. Τέλος, Κύριοι, ἔρχομαι εἰς τὸν δῆμον τῆς Κλεπαΐδος. Ἐν τούτῳ ἐγένοντο ὄργια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ προκαλέσωσι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ παρακαλῶ καὶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐνεργήσωσιν ὅ,τι δεῖ κατὰ τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, οἵτινες παρέλειψαν τὸ καθῆκόν των καὶ ἔδειξαν διαγωγὴν ἀνήκουστον καὶ ἀγρίαν· τοιαύτην δὲ κυρίως ἐπέδειξεν ὁ Δήμαρχος Κλεπαΐδος, ἀδελφὸς τοῦ ὑποψηφίου Σισμάνη. Οὗτος ἐνόμισεν, ὅτι δὲν ἔπρεπεν οἱ συμπατριῶταί του νὰ ἔρχωνται εἰς συνάφειαν μετὰ τῶν ἀντιπολιτευομένων, καὶ ἀπηγόρευσεν εἰς πάντας καὶ τὸ νὰ συνομιλῶσι μετὰ τῶν ἀντιπολιτευομένων, ἄλλως ἤθελε καταστρέψει τὴν περιουσίαν αὐτῶν. Ἔδωσε δὲ δείγματα τῆς τοιαύτης ἀγριότητος. Μετέβη ἐκεῖ ὁ ἐκεῖθεν καταγόμενος Δεσποταῖος, δικηγόρος, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Δεληγεώργη. Μόλις ὁ Δήμαρχος ἔμαθε τοῦτο, ἔδραμεν εἰς τὸ χωρίον Κλεπᾶ, ἀπειλῶν τὸν οἰκοδεσπότην, ἔνθα κατέλυσεν ὁ Δεσποταῖος, καὶ οὕτως ἠνάγκασεν αὐτὸν νὰ τὸν ἐκδιώξῃ ἐκεῖθεν. Ὁ κ. Δεσποταῖος, ἀναχωρήσας ἐκεῖθεν, ἦλθεν εἰς τὴν Ἀράχωβαν, ὅπου ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ψηφοφορία, τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς καὶ μετὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν καλπῶν, δὲν εὗρε δὲ ποῦ νὰ καταλύσῃ, διότι οὐδαμοῦ τὸν ἐδέχοντο· τέλος τὸν ἐδέχθη εἷς, ἀλλὰ τοῦ εἶπε νὰ ὑπάγῃ ἀργὰ εἰς τὴν οἰκίαν του, ἵνα μὴ ἐνοχοποιηθῇ, καὶ πράγματι οὗτος μετέβη μετὰ τὴν 10ην ὥραν τῆς νυκτός. Ἀλλὰ ὁ Δήμαρχος διὰ τῶν κατασκόπων φυγοδίκων ἀνεκάλυψε τὴν οἰκίαν, καὶ μεταβὰς ἐκεῖ, ἤρχισε πυροβολισμοὺς καὶ λιθοβολισμούς. Ἔῤῥιπτον δὲ τόσον μεγάλους λίθους, ὥστε κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου κατεστράφη ἡ στέγη τῆς οἰκίας. Ἐν τούτοις ὁ Δεσποταῖος ἀνέμενεν ἐκεῖ μέχρι τῆς πρωΐας, διότι τὴν νύκτα ἐκείνην ἔβρεχε, καὶ ἐπροτίμησε νὰ ὑποστῇ ὅλους ἐκείνους τοὺς λιθοβολισμοὺς μᾶλλον ἢ νὰ μένῃ εἰς τὸ ὕπαιθρον. Ταῦτα δὲ πάντα βεβαιοῖ ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος· ἀλλὰ κατὰ τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πρέπει νὰ λάβῃ ἓν μέτρον, διότι δὲν ἐφρόντισε νὰ περιστείλῃ τὴν ἐνέργειαν ἐκείνην τοῦ κ. Δημάρχου, ἀλλὰ, ἐπὶ τῇ διαβεβαιώσει, ὅτι δὲν εἶναι τίποτε, παρέλειψε τὸ καθῆκόν του. Σημειωτέον δὲ, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν συνέστη Εἰρηνοδικεῖον, πρὸς ἀπονομὴν βεβαίως τῆς δικαιοσύνης. Ἐν τῷ τμήματι ἐξητάσθησαν λεπτομερῶς τὰ παράπονα τῶν ἐνισταμένων· οὐδεμία δὲ ἀντίῤῥησις ὑπάρχει ἐν τῷ τμήματι ὅσον ἀφορᾷ τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς καὶ τῶν πέντε ἐπιτυχόντων. Μέλη τινὰ τῆς μειοψηφίας προτείνουσιν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἀδιαίρετος, ἀλλὰ, Κύριοι, ἡ γνώμη ὅτι, ἐὰν ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ, πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ δι’ ὅλους τοὺς ὑποψηφίους, λόγῳ τοῦ ἀδιαιρέτου τῆς ἐκλογῆς, προδήλως δὲν εἶναι λογική. Ὅσα συνέβησαν δὲν συνέβησαν βεβαίως πρὸς ὄφελος τῶν ἀντιπολιτευομένων, ἐγένοντο πρὸς βλάβην αὐτῶν, καὶ μολονότι συνέβησαν τόσα ἐναντίον των, οὗτοι ἐπέτυχον. Δὲν εἶναι λοιπὸν λογικὴ ἡ ἀξίωσις νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ καὶ ὡς πρὸς τούτους, διότι τότε θὰ τιμωρήσωμεν καὶ ἐκείνους, καθ’ ὧν ἐγένοντο πάντα ταῦτα. Ἐν τῷ τμήματι ἐλέχθη, ὅτι εἰς τὸν λαὸν τῆς Αἰτωλοακαρνανίας πολὺ ὀλίγον ἐπηρέασαν τὰ γενόμενα· καὶ τῳόντι ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν διαφόρων δήμων παρετηρήθη, ὅτι ἡ ἐπίδρασις εἶναι πολὺ μικρὰ, καὶ πλὴν τοῦ κ. Γεωργίου Φιλαρέτου, ὅστις ἐθεώρησεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἀκυρωτέα δι’ ὅλον τὸν νομόν διὰ τοὺς πέντε ὑπουργικοὺς ὑποψηφίους, τὰ ἄλλα μέλη δὲν συνεφωνήσαμεν, καὶ ἐθεωρήσαμεν ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ λοιπὰ τμήματα, ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἔγκυρος, ἐσταματήσαμεν δὲ εἰς τὰ τρία τμήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ὁπωσδήποτε εἶχον σοβαρὸν χαρακτῆρα αἱ ἐπεμβάσεις, εἰς τοὺς δήμους Κτημενίων, Θυάμου καὶ Κλεπαΐδος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Κλεπαΐδος, οὐδεμία ὑπῆρξεν ἀντίῤῥησις, καὶ αὐτὸς ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Τσαμαδὸς ἔδωκε ψῆφον ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τοῦ δήμου τούτου. Ἡ ἀνάγνωσις τῆς ἐκθέσεως τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου ἔκαμε καὶ τοῦτον νὰ φρίξῃ κατὰ τὴν διάσκεψιν ἐν τῷ τμήματι, καὶ δὲν ἔφερεν ἀντίῤῥησιν. Ὅταν ἀνεγνώσθη ἡ ἔκθεσις αὕτη, ὁ κ. Τσαμαδὸς ἠθέλησε νὰ κολάσῃ τὸ πρᾶγμα, καὶ ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι, «ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀκυρώσῃ τὸν δῆμον τοῦτον, τότε συμφωνῶ καὶ ἐγώ». Αὐτὸ βεβαίως δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπῃ. Ἐν τῷ κυρίῳ ὅμως πρακτικῷ τῆς διασκέψεως οἱ κύριοι Τσαμαδὸς καὶ Κανάρης εἶναι ἀκυρωτικοὶ ὡς πρὸς ὅλους τοὺς ὑποψηφίους διὰ τὸν δῆμον Κλεπαΐδος. Δὲν ὑπῆρξε λοιπὸν οὐδεμία ἀντίῤῥησις, εἰμὴ μόνον ἡ τοῦ κυρίου Νικολάου Φιλαρέτου, ὁ ὁποῖος ἐζήτει τὴν ἐπικύρωσιν δι’ ὅλους τοὺς ὑποψηφίους. Οἱ κύριοι Κανάρης καὶ Τσαμαδὸς περιωρίσθησαν ἀποδεχθέντες τὴν γνώμην τῶν λοιπῶν μόνον διὰ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Κλεπαΐδος, διὰ δὲ τοὺς ἑτέρους δύο δήμους ἐμοιράσθημεν· ἓξ προτείνουσι τὴν ἀκύρωσιν καὶ τῶν ἑτέρων δύο τμημάτων, οἱ δὲ λοιποὶ ἀποκρούουσι τὴν ἀκύρωσιν τῶν δύο τμημάτων, περιοριζόμενοι εἰς τὴν ἀκύρωσιν τοῦ δήμου Κλεπαΐδος μόνον. Ὁπωσδήποτε, Κύριοι, εἶναι πρέπον, ἵνα ἡ Βουλὴ δώσῃ τὴν προσήκουσαν προσοχὴν, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ δεχθῇ τὴν ἀκύρωσιν καὶ τῶν τριῶν τμημάτων, ἀλλὰ διὰ τὸν δῆμον Κλεπαΐδος οὐδεμία μοὶ μένει ἀμφιβολία, ὅτι παμψηφεὶ θέλει ψηφισθῆ ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς αὐτοῦ. Ὁπωσδήποτε δὲ, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ ἓν μάθημα εἰς τοὺς παρανομοῦντας καὶ ζητοῦντας νὰ καταπατῶσι τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν.

§54ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν ἔχετε πρόχειρον τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, ἵνα μᾶς ἀναφέρητε τὸ ποσὸν τῶν ψήφων, ἃς ἕκαστος τῶν ὑποψηφίων ἔλαβε;

§55ΠΕΡΡΟΣ. Ἡ ἀπόφασις εὑρίσκεται ἐντὸς τοῦ φακέλλου. Παρατηρῶ ὅτι ὁ κύριος Τρικούπης ἔχει θέσιν τετάρτου, καὶ ἐὰν μὲν ἀκυρωθῶσιν οἱ τρεῖς δῆμοι, τουτέστιν ὁ δῆμος Κλεπαΐδος, ὁ δῆμος Κτημενίων καὶ ὁ δῆμος Θυάμου, τὸ ἀποτέλεσμα ἐπηρεάζει πάντας τοὺς ὑποψηφίους τῆς τέως Κυβερνήσεως, ἐὰν δὲ ἀκυρωθῇ μόνος ὁ δῆμος Κλεπαΐδος, μόνον ἡ ἐκλογὴ τοῦ κ. Τρικούπη δὲν ἐπηρεάζεται ἐκ τῆς ἀκυρώσεως ταύτης.

§56ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ τελευταῖος ἐπιτυχὼν ἀπὸ τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα ποίαν διαφορὰν ἔχει;

§57ΠΕΡΡΟΣ. Τελευταῖος ἐπιτυχὼν εἶναι ὁ κ. Ράγκος, ὑπερτερῶν τὸν κ. Ζῶτον κατὰ 35 ψήφους, τὸν δὲ κ. Φαρμάκην κατὰ 55, ὁ κ. Τρικούπης ὑπερτερεῖ τὸν τελευταῖον ἐπιτυχόντα κατὰ 771 ψήφους καὶ ἔχει λάβει εἰς τὸν δῆμον Κλεπαΐδος 710.

§58ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ δῆμος Κλεπαΐδος πόσους ψηφοφόρους ἔχει;

§59ΠΕΡΡΟΣ. Ἔχει 1180 νομίζω, ἀλλ’ ἐψηφοφόρησαν μόνον 946. Τὰ ἀποτελέσματα ἀναφέρονται ἐν τῇ ἀποφάσει ὡς ἑξῆς: «Λεωνίδας Δεληγεώργης ἔλαβε ψήφους 16,250, Δημ. Χατζόπουλος 15,991, Ν. Δ. Μακρῆς 15,311, Χ. Τρικούπης 14,536, Δημ. Σ. Βουλπιώτης 14,361, Γ. Σισμάνης 14,184, Τατσέλος Μαυρομμάτης 13,973, Ἀθανάσιος Ἴσκος 13,934, Μιχαὴλ Ἰατρίδης 13,847 καὶ Ἰωάννης Ράγκος 13,765.» Οἱ ἐπιλαχόντες δὲν ἀναφέρονται ἐν τῇ ἀποφάσει, εἶναι ὅμως κατὰ σημείωσιν γενομένην ἐν τῷ τμήματι οἱ ἑξῆς· (Ἀναγινώσκει τὰ ὀνόματα καὶ τὰς ψήφους ἑκάστου τῶν ἐπιλαχόντων).

§60ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ὁ κατάλογός σας εἶναι λανθασμένος.

§61ΠΕΡΡΟΣ. Ὁ κατάλογος οὗτος ἐγένετο διὰ διημέρου ἐργασίας, τῇ ἀπαιτήσει τοῦ τμήματος, δι’ εἰδικῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι κατέστρωσαν τὰ ἀποτελέσματα. Δὲν ἐγγυῶμαι περὶ τῆς ἐργασίας ταύτης, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ δώσωμεν πίστιν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον κατὰ τὴν πρώτην αὐτῶν ἐργασίαν οἱ ἐργασθέντες νέοι μᾶς ἔδωκαν διάφορα ἀποτελέσματα, καὶ ὅταν ἡ ἐργασία των ἐκείνη τοῖς ἐπεστράφη καὶ εἰργάσθησαν ἐν νέου, μᾶς ἔδωκαν τὴν δευτέραν φορὰν τὰ ἀποτελέσματα αὐτά.

§62ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν εἰργάζοντο καὶ ἐκ τρίτου, θὰ σᾶς ἔδιδον πάλιν ἄλλα ἀποτελέσματα.

§63ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Ἔχομεν ἀνάγκην, κύριε εἰσηγητὰ, νὰ μάθωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων ἐν τοῖς δήμοις, οἱ ὁποῖοι δὲν προσβάλλονται, καὶ τότε ἡμεῖς θὰ κρίνωμεν, κατὰ πόσον δύνανται νὰ ἐπηρεασθῶσιν οἱ ἐπιτυγχάνοντες. Διὰ τοῦτο παρακαλοῦμεν νὰ τυπωθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἄλλων δήμων.

§64ΠΕΡΡΟΣ. Δύναται νὰ τυπωθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν τριῶν δήμων καὶ δι’ ἀφαιρέσεως νὰ εὑρεθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἄλλων. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θεωρήσῃ ἀναγκαίαν τὴν τύπωσιν, δύναται νὰ τυπωθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν τριῶν τούτων δήμων· τοῦτο ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ἐννοῶ ὅμως, τί χρειάζεται ἡ τύπωσις τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν δήμων, ὧν προτείνεται ἡ ἐπικύρωσις.

§65ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Οἱ ἀναγνόντες τὸ χθὲς διανεμηθὲν τεῦχος, τὸ περιέχον τὰς περὶ τῶν ἐκλογῶν γνωμοδοτήσεις τῶν προεξελεξάντων αὐτὰς τμημάτων, βεβαίως κατεπλάγησαν ἐπὶ τῇ θαυμασίᾳ εὐκολίᾳ καὶ τῇ μεγάλῃ τόλμῃ, μεθ’ ἧς τινα τούτων προτείνουσι τὴν ἀπὸ τοῦ Βουλευτηρίου ἀποβολὴν εἴκοσιν ἑπτά, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐν ὅλῳ Βουλευτῶν, νομίμως μὲν ἐκλεχθέντων, ἀλλὰ μὴ φίλα φρονούντων τῇ ἐνεστώσῃ Κυβερνήσει, ἀναγκαζόμενα πρὸς τοῦτο οὐχὶ νὰ πιστεύωσιν, ἀλλὰ νὰ ὑποκρίνωνται, ὅτι πιστεύουσιν εἰς ἁπλοῦς καὶ ὅλως ἀναποδείκτους ἰσχυρισμοὺς ἀποτυχόντων, ἢ εἰς μικρολόγους καὶ ἀνυποστάτους αὐτῶν μεμψιμοιρίας, νὰ διΐστανται δὲ πασιφανῶς καὶ πρὸς αὐτοὺς τοὺς στοιχειωδεστέρους τοῦ δικάζειν καὶ τῆς λογικῆς κανόνας. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θέλει ἀποδεχθῇ μετὰ τῆς αὐτῆς εὐκολίας τὰς τοιαύτας τῶν ἔν τισι τμήμασι πλειονοψηφιῶν γνώμας· διότι, ἂν τοῦτο ἔπραττεν, ἀντὶ νὰ ἐξελέγξῃ, καὶ κρίνῃ καὶ δικάσῃ, ἤθελε συντελέσει ἀληθὲς πραξικόπημα πολιτικόν, ὅμοιον τοῦ ὁποίου οὐδὲ εἰς τὰς εἰδεχθεστέρας σελίδας τῆς παρελθούσης κοινοβουλευτικῆς ἡμῶν ἱστορίας ἀπαντᾷ. Ἡ πρώτη τῶν οὕτω φιλοτεχνηθεισῶν γνωμοδοτήσεων τῶν τμημάτων εἶναι ἡ τοῦ προεξελέγξαντος τὴν ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν ἤδη τεθεῖσαν ἐκλογὴν τοῦ νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῶν διαφόρων ἐκλογικῶν τμημάτων τοῦ νομοῦ ἐκείνου, ὁ θέλων νὰ διέλθῃ αὐτὰ, οὐδαμοῦ θέλει ἀπαντήσει παράπονον ἢ ἔνστασίν τινα ἐκ μέρους τοῦ ἀντιπάλου ἡμῶν συνδυασμοῦ. Ἐνιαχοῦ τῶν πρακτικῶν θέλει εὕρει ἐνστάσεις τῶν φίλων ἡμῶν, ἀντιπροσώπων τοῦ ἡμετέρου συνδυασμοῦ. Ἐν τῷ δήμῳ π. χ. Θυάμῳ, περὶ τοῦ ὁποίου τοσοῦτος ἐγένετο λόγος, τὰ πρακτικὰ μίαν μόνον περιέχουσιν ἔνστασιν φίλου ἡμῶν, διαμαρτυρομένου ἐπὶ τῇ κατ’ ἐπανάληψιν καὶ σχεδὸν διαρκεῖ παραμονῇ τοῦ Δημάρχου Θυάμου, φίλου τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν, ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας. Ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς ἐκλογῆς τοῦ πρώτου τῶν τμημάτων τοῦ δήμου Εὐρυτάνων μίαν καὶ μόνην ἐπίσης θέλετε ἀπαντήσει ἔνστασιν φίλου ἡμῶν, περὶ τοῦ ὅτι ὁ Δήμαρχος τοῦ δήμου ἐκείνου, φίλος τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν, κατ’ ἐπανάληψιν εἰσῆλθεν ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας, καὶ διαρκῶς περὶ αὐτὸν περιεφέρετο, ἀνεπιφυλάκτως ψηφοθηρῶν ὑπὲρ τῶν φίλων του. Ἄλλην ὁμοίας φύσεως ἔνστασιν θέλετε ἀπαντήσει ἐν τοῖς πρακτικοῖς τοῦ ἑτέρου τῶν τμημάτων τοῦ δήμου Καρπενησίου, ὑποβληθεῖσαν παρὰ φίλων ἡμῶν, ζητούντων νὰ μὴ ἐπιτραπῇ νὰ ἀντιπροσωπεύσῃ ἐν τῇ κάλπῃ αὑτοῦ ἕνα τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν ὑποψηφίων ὁ πρῶτος πάρεδρος τοῦ δήμου ἐκείνου, ὅστις ὑπὸ τὴν ἰδιότητα ἀναπληρωτοῦ τοῦ Δημάρχου προσῆλθε πρὸς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν καὶ τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον καὶ παρέδωκε τὰ ἐκλογικὰ εἴδη. Εἶπον, τί ἀπαντᾷ τις, διεξερχόμενος τὰ πρακτικὰ τῶν διαφόρων ἐκλογικῶν τμημάτων τοῦ νομοῦ αὐτοῦ ὁλοκλήρου· ἀλλὰ καὶ ἀναγινώσκων τὰς ἐκθέσεις τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων, ἂν ἀφαιρέσητε μίαν μόνον, τὴν τοῦ ἐν τῷ δήμῳ Κλεπαΐδος δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, περὶ τῆς ὁποίας εἰδικώτερον καὶ λεπτομερέστερον θέλω βραδύτερον ὁμιλήσει, μίαν παρ’ ὅλων αὐτῶν τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων θέλει ἀκούσει ἐκ πάντων τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων διάτορον φωνὴν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη νομιμώτατα, μετὰ πάσης τάξεως καὶ ἡσυχίας, χωρὶς οὐδὲν νὰ καταγγελθῇ ἢ ν’ ἀκουσθῇ οὐδαμόθεν παράπονον. Τοιαύτη ἐστὶν ἡ περὶ τῆς διεξαγωγῆς τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης ἔκθεσις τῶν ἐπισήμων ὀργάνων, τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ἀναγνωριζομένων ὡς ἁρμοδίων νὰ εἰκονίσωσι καὶ βεβαιώσωσι τὴν ἀληθῆ ποιότητα ἐκλογικῆς τινος ἐργασίας, τοιαύτη δὲ καὶ ἡ γενικὴ γνώμη καὶ πεποίθησις, οὐδενὸς οὐδ’ ἐκ τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν ἐφ’ ὅλας ἑβδομάδας μετὰ τὴν ἐκλογὴν τολμήσαντος νὰ ἐκφέρῃ ἐναντίαν ἰδέαν ἢ ἁπλοῦν παράπονον. Ἡμέρας ὅμως τινὰς μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν κυβερνητικὴν μεταβολὴν, τρεῖς μόνον ἐκ τῶν ἀποτυχόντων πέντε ἀντιπάλων μας, ἐνθαῤῥυνθέντες ἐκ τῆς ἐπελθούσης κυβερνητικῆς μεταβολῆς καὶ προσηκόντως ὁδηγηθέντες, ἐπενόησαν καὶ συνέῤῥαψαν πολυσέλιδους ἐνστάσεις, ἐδημοσίευσαν ταύτας εἰς φύλλα δημοσιογραφικὰ, καὶ ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, χορηγήσαντες οὕτως ὕλην, ἵνα γραφῶσι πολλαὶ σελίδες τοῦ τεύχους τούτου, ἀποτυποῦσαι τὴν ἔκθεσιν τοῦ εἰσηγητοῦ, ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ὁποίου μοὶ ἐγεννήθη ἡ ἰδέα, ὅτι οὐχὶ ἄνευ καλῆς πίστεως ἐξέθετό τινα τῶν ἐν τῇ ἐκθέσει αὑτοῦ, δι’ ὃ καὶ μοὶ μένει ζωηρὰ ἐλπὶς, ὅτι αὐτὸς οὗτος, ὅταν ἴδῃ εἰς πόσα ἐκ τῶν κεφαλαίων τῶν ὀψίμων αὐτῶν ἐνστάσεων ἐπλάνησαν αὐτὸν οἱ τὰς ἐνστάσεις κατασκευάσαντες καὶ συνήρπασαν τὴν εὔπιστον συνείδησιν αὐτοῦ, θέλει ἀνομολογήσει τὴν πλάνην. Ἐν ταῖς πολυσελίδοις ἐκείναις ἐνστάσεσιν οἱ τρεῖς τῶν ἀποτυχόντων ὑποψηφίων τοῦ ἀντιπάλου ἡμῶν συνδυασμοῦ, (διότι ἐκ τῶν ἄλλων δύο, ὁ μὲν δὲν ἐτόλμησεν ἢ δὲν κατεδέχθη νὰ διατυπώσῃ ἔνστασιν ψευδῆ, ὁ δὲ καὶ ἔσπευσε πρὸ τῆς ὑποβολῆς τῶν ἐνστάσεων νὰ δεχθῇ δημοσίαν θέσιν,) συναισθανόμενοι τὴν παντελῆ ἔνδειαν εὐλόγων κατὰ τῆς ἐκλογῆς παραπόνων καὶ οὐσιωδῶν ἐπιχειρημάτων, ἀνέδραμον εἰς ἱστορίας, πρὸ ἐτῶν συμβάσας, καὶ ἐπλήρωσαν τρεῖς ἢ τέσσαρας, νομίζω, μεγάλης ἐφημερίδος στήλας, διαστρέφοντες μὲν καὶ τὰς ἱστορίας ἐκείνας, ἕνα δὲ καὶ μόνον προτιθέμενοι σκοπὸν, νὰ καλύψωσι δι’ ἐκείνων, ζωηρότερον ἐκτραγῳδουμένων, τὴν ἀσθένειαν τὴν πασιφανῆ τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησαν ἀναγκαῖον κατὰ τῆς ἐκλογῆς τῆς κρινομένης νὰ διατυπώσωσι. Καίτοι ὁ εἰσηγητὴς διὰ τῆς ὁμιλίας αὐτοῦ τῆς σημερινῆς δὲν διέτριψεν ἐπὶ πολὺ εἰς τὰ πλεῖστα ἐκ τῶν κεφαλαίων τῶν ἐνστάσεων ἐκείνων, ἐπειδὴ ὅμως αἱ πλείονες αὐτῶν ἀναφέρονται εἰς ἐνέργειαν, ἔστω καὶ ἄσχετον πρὸς τὰς ἐκλογὰς, τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς διοικήσεως τῆς προκατόχου, ἔχω καθῆκον νὰ ἀντεπεξέλθω καθ’ ὅλον τῶν ἐνστάσεων, ὅπως ἐγράφησαν, καὶ ὧν ἐγένετο μνεία ἐν τῇ ἐκθέσει, ἔστω καὶ ἂν ὁ εἰσηγητὴς δὲν ἠθέλησεν ἐπ’ αὐτῶν νὰ ἐνδιατρίψῃ, παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ παράσχῃ τὴν προσοχὴν αὐτῆς, καὶ θέλει πεισθῆ, ὅτι οὐχὶ ἄνευ λόγου καταναλίσκω τὰς ὥρας αὐτῆς. Ὅσοι, Κύριοι, ἦσαν μέλη τῆς παρελθούσης περιόδου τῆς Βουλῆς, ἐνθυμοῦνται, ὅτι κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1890 ἔτους, ἐν τῇ ἐκτάκτῳ ἰδίως συνόδῳ, πολὺ ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν συζήτησίς τις, προκληθεῖσα παρὰ Βουλευτοῦ, μὴ παρακαθημένου σήμερον ἐνταῦθα, καὶ ἀναφερομένη εἰς τὰ τῆς δημοσίου ἀσφαλείας ἐν τῷ νομῷ ἐκείνῳ, καὶ ἰδίᾳ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τοῦ Βάλτου, οὐχὶ τῆς τότε ὑφεστώσης, ἀλλὰ τῆς κατὰ τὸ 1887 καὶ 1888. Ἴσως δι’ ἔλλειψιν προσφάτου τότε ὕλης ἀντιπολιτεύσεως καὶ πρὸς κατανάλωσιν χρόνου ἐθεωρήθη πρόσφορος ἡ ἀναδρομὴ ἐκείνη, ἡ ἄνευ σκοποῦ, ἐπὶ τὸ παρελθόν, καὶ ἡ ἐξέλιξις ὑποθέσεων, τινὲς τῶν ὁποίων ἀφεώρων καὶ εἰς ἀποθανόντα ἀκόμη πρόσωπα. Τὴν συζήτησιν ἐκείνην, τὴν πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν τότε γενομένην, τὴν ἀναφερομένην εἰς τὰ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐν Βάλτῳ, κατὰ τὸ 1887 καὶ 1888, ἐθεώρησαν καθῆκον νὰ ἀντιγράψωσι καὶ μεταφέρωσιν οἱ ἐνιστάμενοι, διὰ τῶν ἰδίων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον λέξεων, ἀπὸ τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς εἰς τὰς ἐνστάσεις τοῦ 1890. Κυρίως ἡ συζήτησις ἐκείνη εἶχε περιστραφῆ εἰς ἀγῶνα πρὸς ἀπόδειξιν, ὅτι φατριάζουσα ἡ Κυβέρνησις ἡ τότε, καὶ ἐπιζητοῦσα μόνον τὴν πολιτικὴν ἑαυτῆς ἐνίσχυσιν, εἶχε δημιουργήσει κατηγορίας ἀδίκους καὶ ἐντελῶς ἀβασίμους κατὰ Δημάρχων τινῶν τῆς ἐπαρχίας Βάλτου, καὶ ἐπέτυχε τὴν προφυλάκισιν αὐτῶν, ἵνα ἀναγκάσῃ αὐτοὺς νὰ γείνωσι φίλοι αὐτῆς, τὴν ἀποφυλάκισιν δ’ αὐτῶν, ὅτε, ἢ ἀπηλπίσθη, ἢ ἐπείσθη ὅτι εἶχε κατορθώσει τὸν σκοπὸν αὐτῆς. Ὁ εἰσηγητής, εἰς τὸν ὁποῖον ἐδόθησαν τὰ πρακτικὰ ἐκεῖνα τῆς Βουλῆς, δι’ ἔνδειαν, ἐπαναλαμβάνω, λόγων σχετικῶν πρὸς τὴν ἐκλογὴν, ἀντιγράφει τὴν ἱστορίαν ἐκείνην ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ, καὶ ἐν κεφαλαίῳ πρώτῳ περιλαμβάνει τὰ κατ’ αὐτήν. Ὁ τρόπος δὲ, καθ’ ὃν διατυποῖ ταῦτα ἐν τῇ ἐκθέσει, μᾶς φέρει εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ ἀφήσωμεν αὐτὰ ἄνευ ἀπαντήσεως (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ προφάσει ὑποθάλψεως φυγοδίκων ἐν Βάλτῳ, ὅπου ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Τρικούπη εἶχε πολλοὺς ἀντιπάλους, ἐκλήθησαν εἰς Μεσολόγγιον ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν καὶ τοῦ Νομάρχου ὁ μακαρίτης Κ. Στράτος, (ἄλλοτε ὑποψήφιος βουλευτής, ἀντίθετος τοῦ κ. Τρικούπη,) ὁ δήμαρχος Αὐδῆς, ὁ Καραγιάννης, δήμαρχος Ἀμβρακίας, καὶ ὁ Σκυλοδῆμος, δήμαρχος Θυάμου, πρὸς οὓς οἱ ἀνωτέρω Εἰσαγγελεὺς καὶ Νομάρχης ἐγνώρισαν τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. Τρικούπη νὰ ὁμολογήσωσι πρὸς αὐτὸν φιλίαν καὶ πίστιν, ἄλλως θὰ προφυλακισθῶσιν ἐπὶ ὑποθάλψει φυγοδίκων. Ἐκ τῶν ἀπειλῶν τούτων, τινὲς ἀμέσως, τινὲς βραδύτερον, πτοηθέντες, προσῆλθον, ὁ δὲ Κ. Στράτος καὶ ὁ δήμαρχος Καραγιάννης προεφυλακίσθησαν, καὶ παρέμειναν ἐπὶ πολὺν χρόνον ἐν ταῖς φυλακαῖς, ἐξ ὧν ὁ μὲν Στράτος ἀπελύθη, ὅτε ἀνηγγέλθη ὁ θάνατος τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ του, ὁ δὲ Καραγιάννης ἀφοῦ πρότερον παρεπέμφθη, καὶ ἰδὼν τὸν κίνδυνον, ὡμολόγησε πίστιν καὶ φιλίαν πρὸς τὸν κ. Τρικούπην, ὅτε γενομένης ἀνακοπῆς, τῇ προτάσει τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν Μπούφη, ἐξεδόθη βούλευμα τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν, δι’ οὗ ἀπηλλάσσετο». Πάντα ταῦτά εἰσιν ὅλως ἀνακριβῆ, ἀληθὲς δὲ μόνον εἶναι, ὅτι κατὰ Φεβρουάριον τοῦ 1888 ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τοῦ Βάλτου διετέλει ἐν λίαν ἀμφιβόλῳ καὶ κρισίμῳ καταστάσει, διότι τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην καὶ γείτονας ἄλλας ἐπαρχίας ἐλυμαίνετο συμμορία λῃστρικὴ, ὑπὸ ἀρχηγοὺς, ὧν τὰ ὀνόματα βεβαίως θὰ ἐπαναφέρωσι φρίκης αἴσθημα πρὸς τοὺς ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων ἀντιπροσώπους. Ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν ἦσαν ὁ Μοῦτσος, ὁ ἀπὸ τῶν φυλακῶν τοῦ Ῥίου ἀποδρὰς κατάδικος εἰς θάνατον, ὁ Μπούρας, ὁ Σταφυλᾶς, ὁ Πιστάρας. Ἡ κατάστασις ἐκείνη δὲν ἐπέτρεπεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οὐδὲ εἰς τὴν Διοίκησιν νὰ μείνῃ μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας, δι’ ὃ καὶ μετὰ πάσης δραστηριότητος ἐλήφθησαν πάντα τὰ μέτρα, δι’ ὧν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀπὸ τοιούτου κακοῦ ἀπαλλαγὴ τοῦ τόπου. Ὁ δήμαρχος Ἀμβρακίας Καραγιάννης καὶ ὁ προκάτοχος αὐτοῦ Κ. Στράτος ἀληθῶς προὐφυλακίσθησαν, κατηγορηθέντες ἐπὶ ὑποθάλψει τῶν ληστοφυγοδίκων, οὓς ἀνέφερον παρέμειναν δύο περίπου μῆνας ἐν φυλακῇ, καὶ ἀπελύθησαν διὰ βουλευμάτων, παυσάντων πρὸς καιρὸν τὴν περαιτέρω καταδίωξιν ὡς πρὸς αὐτούς. Εἰδικώτερον δὲ, ὡς πρὸς μὲν τὸν μακαρίτην Στράτον, καὶ τὸ Συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν καὶ τὸ τῶν Ἐφετῶν ἔπαυσαν πρὸς καιρὸν τὴν περαιτέρω καταδίωξιν, ὡς πρὸς δὲ τὸν καὶ τότε καὶ νῦν δήμαρχον Ἀμβρακίας Καραγιάννην, τὸ μὲν Συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν παρέπεμψεν αὐτὸν εἰς τὸ Κακουργοδικεῖον, ὡς ἐν γνώσει καὶ ἐξ ἰδιοτελείας ὑποθάλψαντα τὴν συμμορίαν ἐκείνην, τὸ δὲ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν ἔπαυσε πρὸς καιρὸν τὴν περαιτέρω καταδίωξιν. Σημειωτέον, ὅτι ὁ εἷς τούτων κατηγορεῖτο ὡς ὑποθάλπων τὸν Μοῦτσον καὶ τοὺς συντρόφους του, ὁ ἕτερος ὡς ὑποθάλψας τὸν Μπούραν καὶ τοὺς συντρόφους του, ὀλίγον δὲ μετὰ τὴν προφυλάκισιν αὐτῶν καὶ ὁ εἷς καὶ ὁ ἕτερος τῶν φοβερῶν αὐτῶν κακούργων κατωρθώθη νὰ συναντηθῶσι παρὰ τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων καὶ νὰ φονευθῶσι. Μετὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐξεδόθησαν τὰ βουλεύματα τῶν Ἐφετῶν, τὰ παύσαντα πρὸς καιρὸν τὴν περαιτέρω κατ’ αὐτῶν καταδίωξιν. Ἔχω δὲ ἀνάγκην νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, καὶ ἰδίως τοὺς ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων συναδέλφους, μάλιστα τοὺς νομικοὺς, ὅτι τὰ βουλεύματα ταῦτα ἐξεδόθησαν, τὸ μὲν ἀφορῶν τὸν καὶ νῦν δήμαρχον Καραγιάννην ἀπὸ τοὺς ἐφέτας κ. κ. Θανόπουλον, Καράκαλον, Μαρούδην, Μητσόπουλον καὶ Μανιάκην, τὸ δὲ ἀποφαινόμενον τὴν πρὸς καιρὸν παῦσιν τῆς καταδιώξεως κατὰ τοῦ Στράτου ἀπὸ τοὺς ἐφέτας κ. κ. Θανόπουλον, Καράκαλον, Ἠλιάδην, Σκαλιστήρην καὶ Μανιάκην. Αὐτὴν τὴν καταδίωξιν ἐχαρακτήρισαν ὡς αὐθαιρέτως καὶ πρὸς σκοπὸν πολιτικῆς ἰδιοτελείας παρ’ ἡμῶν γενομένην, τὴν ἐχαρακτήρισε δὲ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἡ τότε καὶ ἐν τῇ Βουλῇ διὰ διαπρεποῦς αὐτῆς μέλους, καὶ ἐν τῷ τύπῳ διὰ πολλῶν ἐκ τῶν ὀργάνων αὐτῆς. Τὸ γεγονὸς, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ὑπαρκτόν· οἱ Δήμαρχοι συνελήφθησαν καὶ ἐφυλακίσθησαν, φυλακισμένων δὲ αὐτῶν ὄντων, κατεστράφησαν αἱ ληστρικαὶ ἐκεῖναι συμμορίαι. Ἴσως ἤρκει τοῦτο, Κύριοι, νὰ καταδείξῃ τὸ θράσος τῶν θελησάντων νὰ ἐπωφεληθῶσι καὶ τότε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐπεισοδίου αὐτοῦ τῆς καταδιώξεως τῶν Δημάρχων, καὶ νῦν ν’ ἀναγράψωσιν αὐτὸ εἰς ἔκθεσιν πρὸς τὴν Βουλὴν, ὡς λόγον δυνάμενον νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλὰ δὲν θὰ σταματήσω εἰς τοῦτο· ὀφείλω νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν, πόθεν ἐδόθη ἡ πρώτη ἀφορμὴ τῆς καταδιώξεως τοῦ Καραγιάννη καὶ τοῦ Στράτου. Οὗτοι προεφυλακίσθησαν ὁ μὲν τῇ 16, ὁ δὲ τῇ 18 Φεβρουαρίου 1888, ἑπτὰ δὲ ὅλους μῆνας πρὸ τῆς προφυλακίσεώς των, ἰδοὺ τί περὶ αὐτῶν, ὀλολύζουσα καὶ κοπτομένη κατὰ τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἔγραφεν ἡ ἐφημερὶς τοῦ Πρωθυπουργοῦ κ. Δηλιγιάννη, ἡ «Πρωΐα», ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 2570 φύλλῳ αὑτῆς τῆς 8 Αὐγούστου 1887 (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἀναγνῶσται τῆς «Πρωΐας» ἂς ῥίψωσιν ἓν βλέμμα ἐπὶ τῆς κατωτέρω καταχωριζομένης ἐνστάσεως κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Ἀμβρακίας, τῆς ἐπαρχίας Βάλτου. Ἂν ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ἐγγράφου τούτου ἐμποιήσῃ αὐτοῖς φρίκην, ποῖον θὰ αἰσθανθῶσιν ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν αἴσθημα, ἀναμιμνησκόμενοι, ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς πρωθυπουργίας τοῦ ὁποίου τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα ἐκτραγῳδοῦνται, ὡς διαπραχθέντα ὑπὸ τῆς διοικήσεως κατὰ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν, ὁ ἄνθρωπος οὗτος δὲν συνεστάλη πρό τινων ἑβδομάδων νὰ καυχηθῇ διὰ τῆς «Ὥρας» ἐπὶ τῇ εὐλαβείᾳ πρὸς τὰς ἐκλογικὰς ἐλευθερίας, ἣν κατεδήλωσεν, ἐπιστατήσας τῶν γενομένων δημοτικῶν ἐκλογῶν, οὐδ’ ἐδίστασε νὰ ἐπαινέσῃ αὐτὸς ἑαυτὸν ἐπὶ τῇ νομιμοφροσύνῃ του!» Ἐν δὲ τῷ ἐγγράφῳ, τοῦ ὁποίου τὴν μετὰ φρίκης ἀνάγνωσιν οὕτως ἡ «Πρωΐα» πρὸς τὸ κοινὸν τὸ Ἑλληνικὸν συνιστᾷ, τί ἀναγινώσκω; Ἀκούσατε: «Οἱ ληστοφυγόδικοι Πιστάρας, Μπούρας, Σταφυλᾶς κλπ., ἀπαρτίζοντες συμμορίαν, ἀναπέτασαν σημαίαν ὑπὲρ τοῦ ἐπιτυχόντος φίλου των δημάρχου Δ. Καραγιάννη, καὶ μετ’ αὐτοῦ ἤρχοντο εἰς καθημερινὴν συνεννόησιν περὶ τῶν τῆς ἐκλογῆς, ἔν τε τῇ ἐνταῦθα οἰκίᾳ του καθ’ ἑσπέραν, καὶ ἐν τῇ ἐν Βλύχᾳ κειμένῃ, ἔνθα ἦν ἡ ἕδρα τῶν ληστοφυγοδίκων κλπ.» Ἀφ’ οὗ δὲ ἀναφέρει μακρὰν σειρὰν ἐκλογέων καὶ κομματαρχῶν, οὓς οἱ λησταὶ οὗτοι ἐξεβίασαν, ἵνα ψηφίσωσιν ὑπὲρ τοῦ ἀδίκως καταδιωχθέντος ὑποψηφίου δημάρχου Καραγιάννη, προστίθησιν, ὅτι «οἱ ληστοφυγόδικοι Σταφυλᾶς καὶ Μπούρας ἐφόνευσαν τοὺς Χ. Καραλίβανον καὶ Ν. Καράτσαλον, κατοίκους Καρβασαρᾶ, φίλους δὲ τοῦ Κ. Στράτου, καὶ ἐπέβαλον οὕτω τρόμον εἰς πάντας τοὺς ἀντιθέτους τοῦ ἐπιτυχόντος Καραγιάννη, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν οἰκίαν ἔμενον τὴν παραμονὴν τῶν φόνων οἱ ληστοφυγόδικοι, καὶ ἐκεῖθεν ἐλάμβανον τὰς διαταγὰς κλπ. κλπ. κλπ.» Αὐτὰ ἔγραφε καὶ κατήγγελλεν ἡ «Πρωΐα» κατὰ τοῦ δημάρχου Καραγιάννη, ἑπτὰ μῆνας πρὸ τῆς προφυλακίσεώς του, αὐτὴ δὲ εἶναι ἡ ἀρχὴ καὶ ἡ πρώτη ἀφετηρία, ἡ σπουδαιότερον προκαλέσασα τὴν προσοχὴν τῆς Διοικήσεως ἐπὶ τῶν τελουμένων ἐν Βάλτῳ, τὰ ὁποῖα τότε κυρίως ἐπεφάνησαν ἐν ὅλῃ τῇ εἰδεχθείᾳ αὐτῶν. Ὡς πρὸς δὲ τὴν καταδίωξιν τοῦ ἑτέρου Δημάρχου Κ. Στράτου, ἐχθροῦ τοῦ Καραγιάννη, ἀφορμὴν εἰς καταδίωξιν ἔδωκαν αὐτοὶ οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν ἐκ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης· ἐκ τοῦ βουλεύματος τοῦ ἐκδοθέντος ἀποδεικνύεται, ὅτι ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ πείσαντα τὸ δικαστήριον, ὅτι ὑπῆρχεν ἀφορμὴ πρὸς καταδίωξιν, ἀντλοῦνται ἐκ τῶν κατὰ τοῦ μακαρίτου Στράτου ζωηροτάτων καταθέσεων τοῦ δημάρχου Καραγιάννη καὶ τῶν φίλων αὐτοῦ. Αὐτὸς ὁ μακαρίτης Στράτος, ἐν ἐπιστολῇ, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος ἀνέγνωσαν ἐν τῇ Βουλῇ, ὠδύρετο, διότι ἡ δικαιοσύνη, ἀποπλανωμένη ἀπὸ τὸν Καραγιάννην καὶ τὸν Ἴσκον, ἐκράτησαν αὐτὸν ἐπὶ δύο μῆνας ἐν τῇ φυλακῇ. Καὶ τὸ βούλευμα καὶ τὴν ἐφημερίδα «Πρωΐαν» καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα λάβωσιν οἱ βουλόμενοι γνῶσιν αὐτῶν. Παρακαλῶ ὅμως τὴν Βουλήν, διὰ νὰ κρίνῃ ὄχι μόνον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τῆς τότε τὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν συμπεριφοράν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν, τῶν ἐν Βάλτῳ καὶ ἐν τῷ νομῷ, τὴν πρὸς ἡμᾶς διαγωγήν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ γεγονότα ταῦτα καὶ νὰ αἰσθανθῇ τὸ πρέπον αἴσθημα, βλέπουσα ὅτι, μὲ ὅσην εὐκολίαν προεκάλει ὁ κ. Δηλιγιάννης διὰ τῆς «Πρωΐας» τὴν φρίκην τοῦ κόσμου, καταγγέλλων τὰς ἀνεπιφυλάκτους τῶν ληστῶν ὑποθάλψεις παρὰ τοῦ Καραγιάννη καὶ τῶν συντρόφων του, μὲ ἴσην εὐκολίαν προεκάλουν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ προκαλοῦσιν ἀκόμη διὰ τῶν ἐνστάσεων τὴν φρίκην τοῦ κόσμου, διότι κατεδιώχθη ὁ Καραγιάννης καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ τοιαῦτα διαπράττοντες! Πλὴν τοῦ ζητήματος τούτου, ἐν τῷ ἰδίῳ τεύχει τῶν ἐκθέσεων μνεία γίνεται καὶ ἱστορίας τινὸς παραπόνων τοῦ 1888 κατὰ τοῦ λοχαγοῦ Γεωργίου Γκιόκα. Κατὰ τὸ 1889 ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐξετραγῳδήθη μακρὰ ἱερεμιὰς παραπόνων κατὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου, δι’ ἐπιστολῆς πρὸς τὸν ἐκτραγῳδήσαντα αὐτὴν Βουλευτὴν ἀνακοινουμένων. Μοὶ ἔκαμεν αἴσθησιν, καὶ ἐζήτησα πληροφορίας, ἔμαθον δ’ ὅτι ὡς πρὸς ἐλάχιστα ἐξ αὐτῶν ἐγένοντο καταγγελίαι κατὰ τοῦ λοχαγοῦ Γεωργίου Γκιόκα, διοικητοῦ τότε τοῦ μεταβατικοῦ καὶ ἀνωτέρου ἐκεῖσε ἐπόπτου, ὅτι ἐπὶ τῶν καταγγελιῶν ἐκείνων μετὰ πάσης δραστηριότητος ἐνηργήθη ἡ ἀπαιτουμένη ἀνάκρισις, καὶ ὅτι ἐφ’ ὅλων εἶχον ἐκδοθῆ βουλεύματα, ἀποφαινόμενα, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ κατηγορία κατὰ τοῦ διοικητοῦ τοῦ μεταβατικοῦ. Τὴν ἱστορίαν ἐκείνην τῶν κατ’ αὐτοὺς παθημάτων τοῦ 1888, τῶν ψευδῶν κατὰ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα κατὰ Γκιόκα αἰτιάσεων, περὶ ὧν ἀπεφάνθησαν βουλεύματα, ἀπαλλάσσοντα αὐτὸν, τὰ παράπονα, λέγω, ἐκεῖνα ἐπαναλαμβάνουσιν ἐν τῷ τεύχει, τῷ περιέχοντι τὰς ἐνστάσεις, τὰς κατὰ τῆς διεξαγωγῆς τῆς ἐκλογῆς τῆς 14 Ὀκτωβρίου, καὶ τὸ ἀληθῶς τολμηρὸν εἶναι, ὅτι ὄχι μόνον τὰ ἐπαναλαμβάνουσιν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐπαναλαμβάνουσι μετὰ σκοποῦ δολίου. Διὰ νὰ προκαλέσωσι δηλονότι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τὴν πληροφορίαν τὴν ψευδῆ, προβαίνουσιν εἰς τὴν τολμηρὰν πλαστοπροσωπίαν, ἰσχυριζόμενοι, ὅτι, μεθ’ ὅλα ἐκεῖνα τὰ συμβάντα, ἡ Κυβέρνησις αὐτὸν ἐξελέξατο νῦν, τὸν Γεώργιον Γκιόκαν, διὰ νὰ στείλῃ ὡς ἀνώτερον ἐπόπτην τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βάλτου. Καὶ γράφονται, Κύριοι, αὐτὰ καλῇ τῇ πίστει, ἐν τῇ ἐκθέσει, πλανηθέντος τοῦ εἰσηγητοῦ, εἰς ὃν ἐδόθη ψευδὴς πληροφορία, ὅτι ἀνώτερος ἐπόπτης τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βάλτου ἦτο ὁ λοχαγὸς Γεώργιος Γκιόκας, ἐνῷ ἐξ ἐπισήμων ἐγράφων, ἅπερ καταθέτω, ἀποδείκνυται, ὅτι ὁ λοχαγὸς Γεώργιος Γκιόκας οὔτε ἐπόπτης κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐν Βάλτῳ διωρίσθη, οὔτε ὡς ἀξιωματικὸς, ὑφ’ οἱανδήποτε ἰδιότητα, παρευρέθη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, οὔτε πρὸ τῶν ἐκλογῶν, οὔτε κατὰ τὰ ἐκλογάς.

§66ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι ὁ Νικόλαος Γκιόκας.

§67ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Γνωρίζω ἐγὼ ποῖος ἦτο, ἀλλ’ ἀνασκευάζω τὰ γραφέντα ἐν ταῖς ἐνστάσεσι ψεύδη, καὶ διὰ τῆς ἀνασκευῆς ταύτης ἀντλῶ τὸ δικαίωμα νὰ χαρακτηρίσω, ὅπως πρέπει, τὸν τρόπον, καθ’ ὃν κατεσκευάσθησαν αἱ ἐνστάσεις, καὶ νὰ δώσω εἰς σᾶς τὸ μέτρον τῆς πίστεως, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δίδητε εἰς ἀναπόδεικτα καὶ ἐπισήμως διαψευδόμενα παράπονα. (Θόρυβος ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις).

§68ΜΑΚΡΗΣ. ... (θόρυβος καὶ διακοπαί).

§69ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Μὴ θορυβῆσθε· ἀναγινώσκω τὴν ἔκθεσιν. Δεύτερον κεφάλαιον τῶν ἐνστάσεων εἶναι (ἀναγινώσκει): «Ὅτι ὁ διοικητὴς τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων ἐντόπιος Γεώργιος Γκιόκας λοχαγὸς ἔθυε καὶ ὠργίαζεν ἐν Βάλτῳ, ἐνεργῶν βιαιοπραγίας καὶ ἐκβιάσεις κατὰ Δημάρχων κλπ. Τὸν δὲ λοχαγὸν τοῦτον, ὅστις ἀπὸ ἐτῶν κατέστη τὸ φόβητρον τῶν πολιτῶν, διώρισαν ἐπόπτην τῶν ἐκλογῶν τῆς ὅλης ἐπαρχίας Βάλτου». Καὶ αὐτὸ λοιπὸν τὸ παράπονον εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμον, ἡ δὲ πληροφορία, ἡ δοθεῖσα εἰς τὸν εἰσηγητὴν καὶ καλῇ τῇ πίστει παρ’ αὐτοῦ ἀναγραφεῖσα, εἶναι ψευδής· παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλήν, ἐκ τῆς πληροφορίας ταύτης καὶ ἐκ τῆς ἀνασκευῆς τῆς ἐν τῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ τῶν ἐνστάσεων, τῷ ἀναγομένῳ εἰς τὴν κατὰ τοὺς ἐνισταμένους ἐπὶ προφάσει ὑποθάλψεως φυγοδίκων παρ’ ἡμῶν δῆθεν δημιουργηθεῖσαν καταδίωξιν τῶν Δημάρχων, ἐν τοῖς δυσὶ τούτοις κεφαλαίοις νὰ ἀνεύρῃ τὸ μέτρον τῆς ἀξιοπιστίας ἐκείνων, εἰς τῶν ὁποίων τοὺς ἁπλοῦς ἰσχυρισμοὺς στηριζόμενος ὁ εἰσηγητὴς, προέτεινε νὰ ἀκυρώσητε ἐκλογικὰ τμήματα τοῦ νομοῦ ἐκείνου.

§70ΠΕΡΡΟΣ. Ἐν τῇ ἐκθέσει ἀναγράφονται ἐν περιλήψει αἱ ἐνστάσεις· ἐγὼ ἀντέγραψα ἐν περιλήψει ὅ,τι ἐν τῇ ἐνστάσει ἀναφέρεται. Ἀναφέρεται ὅτι ἦτο τοποθετημένος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βάλτου ὁ Γ. Γκιόκας, ἔνθα ἔθυε καὶ ὠργίαζε καὶ ἐνήργει βιαιοπραγίας. Ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι πρόκειται περὶ Γεωργίου Γκιόκα, ἀλλὰ τὰ γεγονότα ἀποδίδονται καὶ εἰς τὸν ἕνα καὶ εἰς τὸν ἄλλον.

§71ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Οὐχί.

§72ΠΕΡΡΟΣ. Ὁ αὐτὸς Γκιόκας, περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται λόγος εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τῶν ἐνστάσεων, κατηγορήθη ἄλλοτε.

§73ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ ἐδημιουργήθη νῦν καὶ καταγγελία κατὰ Νικολάου Γκιόκα, λέγω ὅμως, ὅτι τοῦτο δὲν ἤρκεσεν εἰς τοὺς κυρίους, ἀλλ’ ἐν γνώσει καὶ ἐκ προθέσεως ἠθέλησαν νὰ παραστήσωσι καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸ Ἔθνος, ὅτι τὸν λοχαγὸν Γ. Γκιόκαν, περὶ τοῦ ὁποίου τοσοῦτος ἐγένετο θόρυβος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπεστήθη ἡ προσοχὴ τῶν πάντων, αὐτὸν ἡ Κυβέρνησις, ἐντελῶς ἀδιαφοροῦσα πρὸς τὴν ἐκ τῶν συζητήσεων ἐκείνων γεννηθεῖσαν ἴσως ἐντύπωσιν, ἀπεφάσισε καὶ ἔστειλεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βάλτου, ἵνα διευθύνῃ τὰς ἐκλογάς. Δὲν λέγω ἐγώ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νῦν κατὰ Νικολάου Γκιόκα νὰ γείνῃ καταγγελία, λέγω ὅμως, ὅτι δὲν δικαιοῦνται νὰ εἴπωσιν, ὅτι ἡ ἀρχὴ ἡ στρατιωτικὴ ἡ ἁρμοδία, οὐχὶ ἡμεῖς, διώρισεν ὡς ἐπόπτην τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βάλτου ἀξιωματικόν, κατηγορηθέντα ἄλλοτε ὡς φατριάζοντα ἐν αὐτῇ, διότι ὁ νῦν σταλεὶς ἐκεῖσε ἐπόπτης Νικ. Γκιόκας οὐδέποτε ἄλλοτε οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον εἶχε χαρακτηρισθῇ ὡς πιέσας, ὡς ἀδικήσας, ὡς ἐνοχλήσας οἱονδήποτε ἐν Βάλτῳ, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης οὐδεμίαν οὐδαμόθεν ἤκουσα ἔνστασιν ἢ μεμψιμοιρίαν περὶ ἐνεργείας τοιαύτης τοῦ Νικολάου Γκιόκα. Ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι ἐδόθη πρὸς σκοπὸν συγχύσεως τῶν πραγμάτων πληροφορία ψευδὴς, ἡ ὁποία δὲν ἴσχυσε νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα, πρὸς τὸ ὁποῖον κατεσκευάσθη καὶ ἐξωγκώθη, ἔδωκεν ὅμως εἰς ἐμὲ τὴν εὐχαρίστησιν νὰ δώσω εἰς σᾶς ἐπισήμως μέτρον τῆς ἀξιοπιστίας ἐκείνων, ἐπὶ τοὺς ἁπλοῦς ἰσχυρισμοὺς τῶν ὁποίων ὁ εἰσηγητὴς παρέσχε πίστιν, διὰ νὰ προτείνῃ ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ἰσχυρίσθησαν ἐπίσης, ἐπανέλαβε δὲ καὶ ὁ εἰσηγητὴς σήμερον, ὅτι καὶ ἄλλαι ἀκόμη ἐνέργειαι κυβερνητικαὶ μαρτυροῦσι τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἐπηρεασμὸν τῶν ἐκλογῶν· καὶ πρὸς τοῦτο ἀνέφερεν, ὅτι πρὸ ὀλίγου καιροῦ, ἀγνοῶ πόσου, διελύθη ἐπίτηδες πρὸς πολιτικὴν κερδοσκοπίαν ἡ μίσθωσις λειμώνων τινῶν ἐν τῷ δήμῳ Θυάμου, καὶ παρεχωρήθησαν οἱ λειμῶνες οὗτοι πρὸς τὴν κοινότητα τοῦ χωρίου Φλωριάδος. Περὶ τούτου προὐκάλεσαν καὶ πληροφορίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἀληθῶς ἔδωκε πλήρεις πληροφορίας, βεβαιώσας τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς κατεπίεζε, καί, αὐτὸ τοῦτο, λύτρα παρὰ τῶν πτωχῶν τῆς Κοινότητος μελῶν ἐζήτει, ἵνα ἐπιτρέψῃ αὐτοῖς τὴν νομὴν τῶν ποιμνίων των ἐν τοῖς λειμῶσιν ἐκείνοις, τοῖς παρ’ αὐτοῦ μισθωθεῖσιν· ὅτι τοιαῦτα τὸ Ὑπουργεῖον λαβὸν παράπονα, ὑπ’ ὄψιν του δ’ ἔχον τὴν ἐν πᾶσι τῆς τοιαύτης φύσεως ἐνοικιαστηρίοις ἐγγράφοις ῥήτραν, τὴν τηροῦσαν εἰς τὸ Δημόσιον πλήρη τὴν ἐλευθερίαν τῆς λύσεως τῆς μισθώσεως, ἄνευ δικαιώματος ἀποζημιώσεως, καὶ γινῶσκον, ὅτι τοιοῦτο πάντοτε ἠσκήθη μέτρον ἐπὶ ὁμοίας φύσεως ὑποθέσεων, ἔλυσε τὴν μίσθωσιν, καὶ διέταξε νὰ παραχωρηθῶσιν αἱ γαῖαι αὗται πρὸς βοσκὴν εἰς τὴν Κοινότητα ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ὅροις, ἐφ’ οἷς εἶχε ταύτας ἐκμισθώσει πρὸς τὸν ἐνοικιαστήν, τὸν κερδοσκοποῦντα ἀσπλάχνως ἐπὶ τῶν πτωχῶν μελῶν τῆς Κοινότητος. Τοῦτο οὔτε τώρα πρώτην φορὰν ἐγένετο, οὔτε ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τοῦ Βάλτου, ἐν τῷ δήμῳ Θυάμου, ἐξαιρετικῶς τοιοῦτον εἶναι τὸ μέτρον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκανόνιζε τότε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἐνέργειάν του εἰς πάντα τὰ τοιαύτης φύσεως ζητήματα, ὁσάκις πρὸς αὐτὸ ὑπὸ τοιαύτης περιστάσεως ὑπεβάλλοντο.

§74Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπῆρχεν ἡ γνώμη τοῦ νομικοῦ συμβούλου, κύριε Βουλευτά;

§75ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν βλέπω νὰ ὑπεδείχθη ζήτημά τι, τὸ ὁποῖον νὰ καθίστα ἀναγκαίαν τὴν μεσολάβησιν τῶν νομικῶν συμβούλων. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχω ἐγώ, εἶναι, ὅτι δυνάμει ῥήτρας, ῥητῶς ἀναγεγραμμένης ἐν τῇ διακηρύξει περὶ τῆς μισθώσεως, τὸ Δημόσιον ἐπεφυλάξατο εἰς ἑαυτὸ τὸ δικαίωμα τῆς λύσεως τῆς μισθώσεως ἀζημίως, ἐν οἱᾳδήποτε περιπτώσει, καὶ τοῦ δικαιώματός του τούτου χρῆσιν ποιησάμενον, ἔλυσε τὴν μίσθωσιν ταύτην, καὶ ἄριστα ἔπραξε, χορηγῆσαν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ὅροις τὰς γαίας ἐκείνας εἰς τὰ μέλη τῆς Κοινότητος, ἵνα τὰ ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τῶν λύτρων, τὰ ὁποῖα οἱ ἀκόρεστοι ἐνοικιασταὶ ἀπὸ τοὺς πτωχοὺς κατοίκους πάντοτε ἐλάμβανον. Προσθέτω δὲ, πρὸς καθησύχασιν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅτι, καθ’ ἣν ἔχω θετικὴν πληροφορίαν, ὁμοία λύσις μισθώσεως κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον καὶ πρὸς τὸν ἴδιον σκοπὸν τῆς εἰς τὴν Κοινότητα παραχωρήσεως τῆς νομῆς ἐγένετο παρὰ τοῦ κατὰ τὸν Μάϊον μῆνα 1885 Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ κ. Θεοδώρου Π. Δηλιγιάννη, ἐπ’ αὐτῶν ἀκριβῶς τῶν τμημάτων, αὐτοῦ ἀκριβῶς τοῦ χωρίου τοῦ δήμου Θυάμου, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν εὐαρεστηθέντα νὰ δώσῃ ἀληθεῖς καὶ πλήρεις τὰς περὶ τῆς λύσεως τῆς προκειμένης μισθώσεως πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν, νὰ εὐαρεστηθῇ καὶ προσκομίσῃ, διαρκούσης τῆς συζητήσεως τῆς ἐκλογῆς ταύτης, καὶ τὰ ἔγγραφα τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν ὑπὸ τοῦ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως γενομένην ὁμοίαν λύσιν μισθώσεως αὐτοῦ τοῦ ἰδίου κτήματος καὶ παραχωρήσεως αὐτοῦ πρὸς τὴν ἰδίαν Κοινότητα κατὰ τὸ 1885.

§76ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀλλὰ ὑφ’ ὑμῶν ἐγένετο κατὰ τῆς 17ην Αὐγούστου εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν.

§77ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν εὑρίσκω οὐδένα λόγον, δικαιολογοῦντα ὑμᾶς, ν’ ἀπαιτήσητε ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν σχηματίσαντα τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἀδικοῦνται πολῖται Ἕλληνες ἀπὸ κερδοσκόπους ἀκορέστους ἐνοικιαστάς, νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἀπονομὴν δικαιοσύνης πρὸς τοὺς πολίτας ἐκείνους, διότι ἦτο πιθανὸν ἢ ἀποφασισμένον βραδύτερον νὰ γείνῃ ἐκλογή.

§78Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε ἔγεινεν ἡ μίσθωσις;

§79ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν γνωρίζω· εἶναι λεπτομέρεια, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ἐν τοῖς ἐγγράφοις τῆς ὑπηρεσίας. Γνωρίζω ὅτι ἡ λύσις ἐγένετο καθ’ ὃν τρόπον εἶπον· γνωρίζω, ὅτι ὁμοία λύσις ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κ. Δηλιγιάννη τῆς μισθώσεως τοῦ αὐτοῦ κτήματος καὶ παραχώρησις αὐτοῦ εἰς τὴν αὐτὴν Κοινότητα καὶ κατὰ τὸ 1885. Ἐὰν δὲ μεταξὺ τῶν δύο τούτων λύσεων ὑπάρχῃ τις διαφορά, ἡ διαφορὰ εἶναι ἡ ἑξῆς· ὅτι ἡ λύσις ἡ νῦν, ἡ πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἀγνοῶ πόσους μῆνας γενομένη, ἐγένετο ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τῆς Κοινότητος, ὑπὲρ τῆς προλήψεως τῶν ἀδικημάτων, διὰ τῶν ὁποίων πλεονέκται ἐνοικιασταὶ ἐβασάνιζον τοὺς χωρικούς, ἐνῷ ἡ λύσις ἡ κατὰ τὸ 1885 γενομένη ἐγένετο μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ ἔτους ἐκείνου καὶ μετὰ τὴν κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων ὑποστηριχθεῖσαν ἐν τῷ τμήματι πληροφορίαν, ὅτι, ἐπικειμένων τῶν ἐκλογῶν, ἐδόθη ῥητὴ ὑπόσχεσις εἰς τὴν Κοινότητα ἐκείνην περὶ λύσεως τῆς μισθώσεως, καὶ τῆς Κοινότητος δυσπιστούσης, ὁ τότε ὑποψήφιος ἐκεῖθεν καὶ νῦν συνάδελφός σας καὶ συνάδελφός μου ἐκ τῆς ἐπαρχίας Βάλτου κ. Ἀθανάσιος Ἴσκος, διὰ τοῦ Δημάρχου τοῦ δήμου ἐκείνου, συγγενοῦς του, συνέταξε συμβόλαιον μετὰ τῆς Κοινότητος, νὰ λαμβάνῃ ἡ Κοινότης τρισχιλίας δραχμάς, ἐὰν ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς δὲν ἀκυρωθῇ ἡ μίσθωσις, ἡ πρὸς τὸν ἐνοικιαστὴν γενομένη. Γίνεται ἡ ἐκλογή, νικᾷ ὁ κύριος οὗτος, ἐπέρχεται ἡ μεταβολὴ ἡ ὑπουργικὴ, πληροῦται ὁ ὅρος τοῦ συμβολαίου, καὶ γίνεται ἡ λύσις τῆς μισθώσεως. Παραπέμπω ὑμᾶς εἰς τὴν σελίδα 49 τοῦ τεύχους τῶν ἐκθέσεων περὶ ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1885. Ὅμοια παράπονα, ὁμοίας φύσεως, κυβερνητικῆς ἕνεκα τῶν ἐκλογῶν ἐνεργείας, διετύπωσαν καὶ ὡς πρὸς τὸν δῆμον Στράτου, τοῦ ὁποίου ἐν τούτοις τὴν ἐπικύρωσιν προτείνει τὸ τμῆμα παμψηφεί...

§80Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὄχι παμψηφεί.

§81ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Πλὴν ὑμῶν, τοῦ ἔχοντος γενικὴν ἀκυρωτικὴν γνώμην. Διὰ τὸν δῆμον ἐκεῖνον διατυποῦσι δύο παράπονα περὶ παρανόμου κυβερνητικῆς ἐνεργείας· πρῶτον, ὅτι ἐπὶ βλάβῃ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ πρὸς σκοπὸν πολιτικῆς κερδοσκοπίας συνεβίβασε τὸ Δημόσιον ἄδικον δίκην, ὑφισταμένην μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν ἀρχιποιμένων Γιάγκα, Νούσα κλπ. καὶ ἐπλήρωσε δι’ ἀδίκου συμβιβασμοῦ, πρὸς σκοπὸν πολιτικῆς κερδοσκοπίας, 18,000, νομίζω, δραχμῶν. Καὶ ἐδῶ ἡ βάσις τοῦ γεγονότος εἶναι ἀληθής· ἐγένετο διὰ συμβιβασμοῦ κατάργησις δίκης, ἀλλὰ δίκης, τῆς ὁποίας παρακαλῶ ν’ ἀκούσητε ἐν συντόμῳ τὴν ἱστορίαν, διότι τοῦτο ἀπῄτει τὸ καθῆκον ἡμῶν, ὡς κυβερνητῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἐγένετο τῆς δίκης ἡ κατάργησις. Ἡ οἰκογένεια Γιάγκα καί τις ἄλλη, τῆς ὁποίας τὸ ὄνομα ἀγνοῶ, κατὰ τὸ 1864 ἤγειραν ἀγωγὴν κατὰ τοῦ Δημοσίου, ζητοῦσαι 28,684 δραχμὰς, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1862 καὶ στρατάρχης Θεόδωρος Γρίβας, κατερχόμενος εἰς Μεσολόγγιον, καὶ διελθὼν διὰ τῶν ποιμνιοστασίων αὐτῶν, ἐξηνάγκασεν αὐτοὺς καὶ ἔλαβε παρ’ αὐτῶν πρὸς συντήρησιν τοῦ ὑπ’ αὐτὸν στρατοῦ, ἐπὶ ἀποδείξει κρατηθείσῃ καὶ κατατεθείσῃ εἰς τὸ δικαστήριον, 8,600 δραχμάς, σφάγια 1100, ἀξίας δραχ. 11,964, καὶ 136 φορτηγὰ ζῶα διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν σκευῶν τοῦ στρατοῦ, τὰ ὁποῖα ἐκράτησεν ἐπὶ χρόνον πολὺν, καὶ ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 27 ἢ 30 ἔθανον. Ἡ ὑπόθεσις συνεζητήθη ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου· τὸ Δημόσιον, ἐπαρκῶς ἀντιπροσωπευθὲν, ἠρνήθη μὲν τὰ πραγματικὰ γεγονότα, ἠρνήθη δὲ καὶ τὴν εὐθύνην αὐτοῦ τὴν νομικὴν, τὸ Πρωτοδικεῖον ὅμως κατὰ τὸ 1864 ἀπέῤῥιψε τὰς ἐνστάσεις τοῦ Δημοσίου, καὶ διέταξεν ἀποδείξεις. Τὸ Δημόσιον ἔκαμεν ἔφεσιν κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πρωτοδικείου, ἀλλὰ τὸ Ἐφετεῖον κατὰ τὸ 1870 ἀπέῤῥιψε τὴν ἔφεσιν τοῦ Δημοσίου, ἀνεγνώρισε τὴν εὐθύνην αὐτοῦ, καὶ ἐπεκύρωσε τὴν περὶ ἀποδείξεως διάταξιν. Διεξήχθησαν αἱ ἀποδείξεις, καὶ διὰ μαρτύρων καὶ δι’ ἐγγράφων ἀπεδείχθησαν οἱ ἰσχυρισμοὶ τῶν ἐναγόντων. Ἀποδείξεις, φέρουσαι τὴν ὑπογραφὴν τοῦ συνταγματάρχου Σπυρίδωνος Τσερούλη, ὑπασπιστοῦ τοῦ στρατάρχου Θ. Γρίβα, καὶ τοῦ στενοῦ συγγενοῦς τοῦ Δημοσθένους Σταΐκου, προσήχθησαν εἰς τὸ δικαστήριον, αἱ δὲ καταθέσεις τῶν μαρτύρων τῶν ἐναγόντων, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν τοῦ Δημοσίου, ἐβεβαίωσαν τὴν βάσιν τῆς ἀγωγῆς. Μετὰ τὴν τοιαύτην τοιούτων ἀποδείξεων συγκέντρωσιν, προταθέντος ὑπὸ τῶν ἐναγόντων συμβιβασμοῦ, τὸ Νομικὸν Συμβούλιον τῇ 9 Σεπτεμβρίου 1888, τῇ εἰσηγήσει τοῦ τότε νομικοῦ συμβούλου Γ. Ἀντωνοπούλου, ὑπέβαλε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἔκθεσιν ὑπὲρ τοῦ συμβιβασμοῦ τῆς ὑποθέσεως διὰ πληρωμῆς 18,000 δραχμῶν, ἣν ἐθεώρησε τὸ Νομικὸν Συμβούλιον συμφέρουσαν τῷ Δημοσίῳ. (Ποδοκροτήματα ἐξ ἑνὸς ἀκροατηρίου.)

§82ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφαρμόσατε τὸν Κανονισμόν. Νὰ κενωθῶσι τὰ ἀκροατήρια.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διέταξα νὰ κενωθῇ τὸ ἀτακτῆσαν ἀκροατήριον.

§84ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐν τούτοις δὲν ἐπραγματοποίησε τὸν συνιστώμενον ὑπὸ τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου ὡς συμφέροντα τῷ Δημοσίῳ συμβιβασμὸν τοῦτον, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι δι’ οἱασδήποτε παρατάσεως τῆς ἐκκρεμότητος τῆς ὑποθέσεως θὰ ἦτο δυνατὸν πλέον τι ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου νὰ κερδήσῃ, καὶ τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἐπέτυχε, διότι κατὰ Ἀπρίλιον ἐνεστῶτος ἔτους οἱ ἐνάγοντες, ἀπαυδήσαντες πρὸς τὸν δικαστικὸν ἀγῶνα, ὑπέβαλον νέαν αἴτησιν περὶ συνομολογήσεως συμβιβασμοῦ. Ἡ αἴτησις ὑπεβλήθη πάλιν πρὸς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, καὶ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, εἰσηγήσει τοῦ νομικοῦ συμβούλου κ. Χρήστου Πετροπούλου, διὰ γνωμοδοτήσεως αὐτοῦ τῆς 2 Μαΐου 1890, συνέστησε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐφ’ οἷς λόγοις καὶ τὸ προηγούμενον Συμβούλιον, τὴν πραγματοποίησιν τοῦ συμβιβασμοῦ, ὑποβιβάσαν μόνον τὸ ποσὸν τῆς δοτέας ἀποζημιώσεως ἀπὸ τῶν δραχμῶν 18,000 εἰς δραχμὰς 10,000· τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο κατωρθώθη νὰ ἀποδεχθῶσιν οἱ ἐνάγοντες, καὶ τῇ 19 Ἰουνίου 1890 ἐγένετο τὸ συμβόλαιον τῆς καταργήσεως τῆς δίκης, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἀπέναντι βεβαίου κινδύνου τοῦ Δημοσίου νὰ καταδικασθῇ εἰς πληρωμὴν 28,684 δραχμῶν καὶ τῶν τόκων αὐτῶν πρὸς 12% ἀπὸ τοῦ 1864 μέχρι τοῦ 1883, νομίζω, πρὸς 8% δὲ ἀπὸ τότε μέχρι τοῦδε, τὸ Δημόσιον διὰ καταβολῆς 10,000 μόνον δραχμῶν, ἀποτελουμένων ἐκ κεφαλαίου μόνον 3000 δραχμῶν καὶ τῶν τόκων αὐτοῦ, ἀπηλλάγη ὅλων αὐτῶν τῶν ὑποχρεώσεων καὶ κινδύνων. Αὕτη εἶναι ἡ χαριστικὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πρᾶξις, ἥτις ἐγένετο πρὸς πολιτικὴν κερδοσκοπίαν. Εἴθε νὰ εἴχομεν πολλὰς τοιαύτας τῶν Κυβερνήσεων ἐνεργείας καὶ πράξεις, μετὰ τοιαύτης μερίμνης καὶ τοσαύτης φειδοῦς γενομένας, πέραν ἴσως καὶ τῶν ὁρίων τοῦ πρέποντος. Τοιαύτην δὲ πρᾶξιν ἐνόμισαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκμεταλλευθῶσι καὶ νὰ παραστήσωσιν ὡς σπατάλην τοῦ δημοσίου πλούτου, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ δυνηθῇ νὰ προσελκύσῃ ψήφους ὑπὲρ ἑαυτοῦ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου! Ἔχετε οὕτω καὶ ἕτερον μαρτύριον τῆς ἀξιοπιστίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τὰς ἐνστάσεις. (Θόρυβος).

§85ΠΕΡΡΟΣ. Ἡ ματαίωσις τοῦ πρώτου συμβιβασμοῦ ἐγένετο, διότι ἐγνώσθη κατόπιν, ὅτι ὁ Γιάγκας ἔχασε τὰ δικαιώματά του, διότι διεγράφησαν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου, καὶ τὸ Δημόσιον οὐδεμίαν εἶχε μετὰ ταῦτα ὑποχρέωσιν.

§86ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ νὰ προσκομισθῇ ὁ φάκελλος τῆς ὑποθέσεως καὶ τοῦ συμβιβασμοῦ τούτου, νὰ διατάξῃ δὲ εἰδικῶς νὰ μὴ λείψωσιν ἐκ τοῦ φακέλλου αἱ δύο γνωμοδοτήσεις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου. Ἄλλο παράπονον ὁμοίας φύσεως διετύπωσαν, ὅτι εἰς τὴν κοινότητα Ὄχθια, ἐπέτρεψαν τὴν δωρεὰν νομὴν χιλίων στρεμμάτων γῆς. Καὶ περὶ τούτου, Κύριοι, ζητήσας ἔλαβον ἐπαρκεῖς πληροφορίας, ἃς ἤδη ἀνακοινῶ ὑμῖν. Ὅτε προέκειτο νὰ ἐνεργηθῇ ὁ διὰ τὴν τριετίαν 1890–1893 διαχωρισμὸς τῶν κατὰ τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα κοινοτικῶν βοσκῶν, ἡ Κοινότης τοῦ χωρίου Ὄχθιας, κατοικοῦσα παρὰ τὰς γαίας τοῦ στρατοπέδου τῆς Λεπενοῦς, παρέστησεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἔδει νὰ ληφθῇ κυβερνητική τις πρόνοια περὶ τῆς μεγάλης αὑτῆς κτηνοτροφίας, διότι ἐστερεῖτο παντελῶς βοσκησίμου περιφερείας. Ἡ Κοινότης αὕτη κέκτηται σπουδαῖον ἀριθμὸν κτηνῶν, ἐκ τοῦ φόρου τῶν ὁποίων τὸ Δημόσιον οὐκ ὀλίγα ἀπολαμβάνει, μόνη δ’ αὕτη στερεῖται τοῦ γενικοῦ καθ’ ὅλας τὰς ἐκεῖ ἐπαρχίας ἀγαθοῦ, τῆς κατὰ παράκλησιν δηλ. νομῆς τῶν ἐθνικῶν λειβαδίων, ἥτις διὰ τοῦ ΚΘʹ νόμου τοῦ 1864 ἀφέθη εἰς τὰς ἐκεῖσε Κοινότητας πρὸς ὑποστήριξιν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, βεβαιωθὲν ὅτι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Κοινότητα ἐκείνην κτηνοτρόφοι ἐκέκτηντο ἅπαντα τὰ ἐκ τοῦ νόμου προσόντα, ὅπως τύχωσι τοῦ εὐεργετήματος τούτου, διότι καὶ δημόται ἐγγεγραμμένοι ἦσαν, καὶ σταθερὰν ἐν τῷ χωρίῳ Ὄχθια κατοικίαν εἶχον, ἐθεώρησε καθῆκόν του νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἐπεκταθῇ καὶ ἐπ’ αὐτοὺς ἡ κατὰ παράκλησιν νομὴ ἐθνικοῦ λειβαδίου, καὶ δὴ ὡρισμένης ἐκτάσεως, ἐκ τῶν γαιῶν τοῦ στρατοπέδου Λεπενοῦς, αἵτινες ἦσαν καὶ εἶναι βοσκήσιμοι τόποι ἐντὸς μιᾶς τῶν ἐπαρχιῶν, περὶ ὧν προέβλεψεν ὁ ῥηθεὶς ΚΘʹ νόμος, ὑπαγόμενοι εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ, ἀπεφάσισε δὲ τὴν ἀποκοπὴν ἐκτάσεως, χιλίων σχεδὸν στρεμμάτων, θεωρηθέντων ἐπαρκῶν, ἀλλὰ καὶ ἀναποφεύκτων, εἰς συντήρησιν τῆς κτηνοτροφίας τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος, ἵνα ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν διαχωρισμὸν, ὃν θὰ ἐνήργει μετ’ οὐ πολὺ ἡ κατὰ τὰ προλεχθέντα ἐπιτροπή. Ἄλλο παράπονον ὁμοίας φύσεως εἶναι, ὅτι ἐπέτρεψε τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ γενομένου διαχωρισμοῦ τῶν κοινοτικῶν λειμώνων τοῦ χωρίου Καρβασσαρᾶ τῆς ἐπαρχίας Βάλτου....

§87ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ τμῆμα ἀποῤῥίπτει τὴν ἔνστασιν ταύτην.

§88ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν ἦτο δύσκολον νὰ κατανοήσω, ὅτι τοῦτο ἔπραξε τὸ τμῆμα. Ῥητῶς ὅμως ἐδήλωσα, ὅτι καὶ τῶν ἐνστάσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι οὐδόλως ὑποστηρίζονται ὑπὸ τοῦ τμήματος, ἐγὼ θὰ ἐπιληφθῶ, ἐφ’ ὅσον τοὐλάχιστον ἀναφέρονται εἰς κυβερνητικὴν ἐνέργειαν.

§89ΠΕΡΡΟΣ. Ἡ παραχώρησις ἐγένετο....

§90ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε εἰσηγητὰ, μὴ μὲ διακόπτετε.

§91ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διατὶ δὲν ἐγένετο τοῦτο προτήτερα;

§92ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Διότι ὁ διαχωρισμὸς τῶν λειβαδίων γίνεται κατὰ τριετίαν, κατὰ μῆνα Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον. Ἡ ἐποχὴ δὲ τῆς τριετίας συμπίπτει κατὰ τὸ ἐνεστὸς ἔτος. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἠθελήσατε νὰ μοὶ ὑπομνήσητε, θὰ τὸ ἀκούσητε μετ’ ὀλίγον λεγόμενον, διότι χρησιμεύει εἰς ἐμὲ διὰ τὴν ὑπόθεσιν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τῶν λειβαδίων τῆς κοινότητος Καρβασαρᾶ. Κατὰ τὸν νόμον, ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ συνελθοῦσα κατὰ τὴν ἄρτι λήξασαν τριετίαν, ἐχαρακτήρισεν ὡς περίσσευμα τεμάχιόν τι λειμῶνος τῆς κοινότητος Καρβασσαρᾶ. Ἡ Κοινότης, ἅμα λαβοῦσα γνῶσιν τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἔσπευσε νὰ διαμαρτυρηθῇ, καὶ ἐπικαλεσθῇ μέσα ἀποδεικνύοντα, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν κτηνῶν τῆς κοινότητος εἶναι τοσοῦτον, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται νὰ χαρακτηρισθῇ οὔτε σπιθαμὴ γῆς ὡς περίσσευμα, καὶ παρεκάλει νὰ γείνῃ ἀναθεώρησις κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν. Ὁ Ὑπουργὸς λοιπὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν τῷ καθήκοντι, τὸ ὁποῖον εἶχε, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἠδύνατο νὰ παρεκκλίνῃ, παρήγγειλε τὸν ἁρμόδιον Ἔφορον, ὅπως ἐξετάσῃ, ἐὰν τὰ παράπονα ἦσαν ἀληθῆ, καὶ συγκαλέσῃ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν πρὸς ἀναθεώρησιν. Ἡ ἀναθεώρησις ἀποφασίζεται ἀποκλειστικῶς καὶ ὁριστικῶς ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, μόνον δὲ ὅταν πρόκηται περὶ χαρακτηρισμοῦ ἰδιωτικῶν βοσκῶν, τέως χαρακτηριζομένων ὡς ἐθνικῶν ἢ κοινοτικῶν, τὸ Ὑπουργεῖον ἀποφαίνεται ὡς πρὸς τοῦτο καὶ μόνον τὸ ζήτημα. Ὅταν ὅμως πρόκηται περὶ ἁπλοῦ χαρακτηρισμοῦ περισσεύματος, ἢ τοὐναντίον, τότε ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὁριστική· ἤθελεν εἶσθαι δὲ ἄρνησις καθήκοντος ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ, ἤθελεν εἶσθαι ἀδίκημα πρὸς τὴν Κοινότητα, ἐάν, διότι συνέπιπτεν ἡ Κοινότης αὕτη νὰ κῆται εἰς τὸ δυτικὸν τμῆμα τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, παρεβιάζοντο διὰ τοῦτο οἱ νόμοι, διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῇ τάχα ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ, ἁπλῶς διαβιβάσαντος τὰ παράπονα, ἵνα ἐνεργηθῶσι περὶ αὐτῶν τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου κεκανονισμένα. Ἄλλο παράπονον περὶ κυβερνητικῆς ἐνεργείας, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐκλογὴν, ἐνόμισαν, ὅτι δύνανται νὰ δημιουργήσωσιν, ἰσχυριζόμενοι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξέπεμψεν ἐντεῦθεν τὸν συνταγματάρχην κ. Κατσικογιάννην, δὲν ἠξεύρω ποῦ, καὶ τὸν ἀντισυνταγματάρχην κ. Ἀντώνιον Ζέρβαν, δὲν ἠξεύρω ποῦ ἀλλοῦ. Τὸ τμῆμα ἐζήτησεν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν πληροφορίας περὶ τοῦ ταξειδίου τοῦ συνταγματάρχου κ. Κατσικογιάννη, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν δίδει προθύμως τὰς πληροφορίας πάσας, καὶ ἐξηγεῖ τὸ πρᾶγμα πειστικώτατα καὶ κατὰ τρόπον ἀφοπλίζοντα καὶ τὴν τολμηροτέραν κακοπιστίαν, βεβαιοῦν, ὅτι ὑπῆρξε καταγγελία τοῦ τελώνου Ἄρτης κατὰ ἀξιωματικῶν τῆς ἐκεῖ φρουρᾶς, καὶ διετάχθη ὁ συνταγματάρχης νὰ μεταβῇ, διὰ νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις, ὅτι ὑπῆρξεν ἐπίσης καταγγελία ἄλλων ἀρχῶν κατ’ ἀξιωματικῶν, ἀλλαχοῦ διαμενόντων, καὶ ἀνετέθη εἰς αὐτὸν, ἐπὶ τῇ εἰς Ἄρταν μεταβάσει του, καὶ ἡ περὶ τῶν ἄλλων ἐκείνων ἀνάκρισις· ἐπεράτωσε δὲ ἐγκαίρως τὴν ἐργασίαν ὁ ἀξιότιμος συνταγματάρχης καὶ ἐπανῆλθεν εἰς Ἀθήνας τὴν 20 Αὐγούστου μηνὸς, δύο ὅλους μῆνας πρὸ τῆς ἐκλογῆς, χωρὶς οὐδὲν νὰ ἀκουσθῇ παράπονον. Περὶ δὲ τοῦ ἀντισυνταγματάρχου κ. Ζέρβα, ὅτι οὗτος, πάσχων τὸν στόμαχον, ἐζήτησε καὶ ἔλαβεν ἀναῤῥωτικὴν ἄδειαν, ἥτις εἶναι ἐπιβλητικὴ διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ δὲν δύναται οὔτε αὐτὸς οὔτε ἄλλος τις νὰ ματαιώσῃ τὴν ἰσχὺν τῆς τοιαύτης ἀδείας, ἢ νὰ περιστείλῃ κἂν αὐτήν. Ἐζήτησεν ἄδειαν νὰ μεταβῇ εἰς Κυλλήνην, ἵνα κάμῃ λουτρὰ, καὶ ἐκεῖθεν νὰ μεταβῇ, ἐπιστρέφων, καὶ ἴδῃ τοὺς συγγενεῖς του. Ὁ ἀντισυνταγματάρχης ἔκαμε χρῆσιν τῆς ἀδείας του, καὶ ἐπέστρεψεν ἐνταῦθα πρὶν ἢ λήξῃ ἡ ἄδειά του, τὴν 11 Αὐγούστου, ὑπὲρ τοὺς δύο μῆνας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Αὐταί εἰσιν αἱ πράξεις, τῶν ὁποίων ἐμνήσθησαν σήμερον, ἐκτὸς τῆς εἰς Μεσολόγγιον καὶ Βόνιτσαν μεταβάσεως τοῦ κ. Σταΐκου, τὴν ὁποίαν πάλιν ἐχαρακτήρισαν ὡς ἐκπομπὴν ἐντεῦθεν, παρ’ ἡμῶν γενομένην, πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς διοργανώσεως δὲν ἠξεύρω τίνων ἐκλογικῶν συλλόγων. Ὁ κ. Στάϊκος δυστυχῶς εἶχεν ἀσθενήσει, ὅπως πάντες ἠξεύρετε, ἐζήτησεν ἄδειαν ἀναῤῥωτικὴν, μετέβη εἰς Εὐρώπην, ἔμεινεν ἐκεῖ ἐπὶ πολὺ, ἐπέστρεψε, καὶ ἔχων ἀκόμη ὑπόλοιπον ἀδείας, ἐθεώρησε καὶ συμφέρον πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑγείας του, ἀλλὰ καὶ ἐπιβεβλημένον ὑπὸ τῶν συγγενικῶν καὶ ἰδιωτικῶν συμφερόντων του, νὰ μεταβῇ εἰς Μεσολόγγιον, ὅπου γνωρίζετε, ὅτι ὁ κ. Στάϊκος ἔχει κτήματα, ἐκεῖθεν δὲ ἐπῆγεν εἰς ἐπίσκεψιν τῆς ἀδελφῆς του, καὶ ἔπειτα ἐπανῆλθεν ἐνταῦθα, οὐδὲν δὲ οὐδαμόθεν ἠκούσθη παράπονον περὶ τοῦ κ. Σταΐκου, τοῦ ὁποίου ἄλλως γνωρίζετε τὸν ἔντιμον χαρακτῆρα, καὶ ὁ ὁποῖος ἐν τῇ δυσχερεστάτῃ διοικήσει τῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν πιστεύω, ὅτι ἐκρίθη ἄξιος τῆς ἐντολῆς του καὶ παρὰ φίλων καὶ παρ’ ἐχθρῶν. Ἀλλὰ μένει ἡ ἐκπομπὴ τοῦ ἀντισυνταγματάρχου τῆς χωροφυλακῆς κ. Βλαχοπούλου. Ὁ κ. Βλαχόπουλος εἶναι διοικητὴς τῆς μοίρας Ἀχαΐας, καὶ διετάχθη νὰ μεταβῇ εἰς ἐπιθεώρησιν τῶν τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας. Τὸ μέτρον τοῦτο τῆς ἀποστολῆς ἐκτάκτων ἐπιθεωρητῶν καὶ τῆς ἐκλογῆς τούτων μεταξὺ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπενοήθη, ἵνα μεταβῇ ὁ κ. Βλαχόπουλος ἐκεῖ, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ἐν τῇ ἐξαιρετικῇ προνοίᾳ, τὴν ὁποίαν ὡς πρὸς τὰ δάση ἀπὸ πέρυσι τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα ἔλαβον, καὶ τῆς ὁποίας προνοίας τ’ ἀποτελέσματα θέλω ἀμέσως ἀναφέρει πρὸς ὑμᾶς. Ἐκτελοῦν τὸ Ὑπουργεῖον τὸ μέτρον αὐτὸ, διέταξε καὶ τὸν κ. Βλαχόπουλον νὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν ἐπιθεώρησιν ἐκείνην, καὶ ὁ κ. Βλαχόπουλος μετέβη κατ’ ἐπανάληψιν ἐκεῖ.

§93ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ δὲν εὑρίσκετο ἄλλος;

§94ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἔπρεπεν ἀπὸ νομὸν πολὺ ἀπώτερον νὰ ζητήσωμεν ἀνώτερον ἀξιωματικὸν, καὶ ἡ ὑπηρεσία ἐβλάπτετο οὕτω. Πλὴν δὲ τούτου, ὁ κ. Βλαχόπουλος εἶχεν ἐξαιρετικὴν εἰδικότητα πρὸς περιστολὴν τῶν περὶ τὰ δάση ἀνομημάτων, τὰ ὁποῖα θέλω σᾶς ἀποδείξει ἀμέσως ἐπὶ πόσον κατωρθώθη νὰ κατασταλῶσιν· εἰς ἀμοιβὴν δὲ ὁ διακεκριμένος ἀξιωματικὸς ἤκουσε τοσαῦτα διὰ τὴν πλήρη ἐπιτυχίαν τῆς εἰς αὐτὸν ἀνατεθείσης ἐντολῆς, σήμερον δὲ καὶ ἡ χρηστότης αὐτοῦ ἀκόμη ἐτέθη ὑπὸ ἀμφισβήτησιν, γενομένης πρὸς ἡμᾶς μνείας περὶ τῶν ὁδοιπορικῶν του ἐξόδων, ὡς δῆθεν ἐξογκωθέντων. Βεβαίως πρέπει νὰ μὴ γνωρίζῃ τὸν κ. Βλαχόπουλον ὁ κ. εἰσηγητὴς, διὰ νὰ αἰσθανθῇ ἀνησυχίαν ἐπὶ τῇ ἐν τῷ ὁδοιπορικῷ αὐτοῦ ἀναγραφῇ τῶν γενομένων παρ’ αὐτοῦ δαπανῶν.

§95ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσα ἐζήτησε;

§96ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. Βλαχόπουλος γνωρίζω ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ζητήσῃ πλείονα τῶν νομίμων. Εἶπον, ὅτι θέλω ἀποδείξει ὑμῖν τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐξαιρετικῆς περὶ τῶν δασῶν μερίμνης ἡμῶν. Κύριοι, ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τοῦ Μεσολογγίου κατὰ τὸ 1887 συνέβησαν 30 ἐμπρησμοὶ, κατὰ τὸ 1888 συνέβησαν 28, κατὰ τὸ 1889 δώδεκα, κατὰ δὲ τὸ 1890 οὐδείς. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ναυπακτίας, κατὰ τὸ 1887 συνέβησαν 14 ἐμπρησμοὶ, κατὰ τὸ 1888 συνέβησαν 20, κατὰ τὸ 1889 συνέβησαν 10, κατὰ δὲ τὸ 1890 μόνον τρεῖς. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Εὐρυτανίας, κατὰ τὸ 1887 συνέβησαν 28 πυρκαϊαὶ, κατὰ τὸ 1888 33, κατὰ τὸ 1889 δύο, καὶ κατὰ τὸ 1890 μία. Ἀνάλογος δὲ πρὸς τὴν ἐπελθοῦσαν σημαντικὴν βελτίωσιν ἀπὸ τοῦ κινδύνου τῆς καταστροφῆς τῶν δασῶν, ὅστις καὶ τὴν κοινωνίαν ἐξήγειρε, καὶ τῆς Βουλῆς τὰ μέλη πολλάκις ὤθησε νὰ ῥήξωσι κραυγὴν, ἦτο καὶ ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων τῶν δασῶν· δύναμαι δὲ ὡς πρὸς τὴν ἐπαρχίαν Εὐρυτανίας νὰ βεβαιώσω, ὅτι κατὰ τὰς τρεῖς ληξάσας τριμηνίας τοῦ 1890 εἰσεπράχθη ἀνώτερον ποσὸν ἢ κατὰ τὰς αὐτὰς τοῦ 1889 ἐκ δασικῶν ἐσόδων, διότι κατὰ τὸ 1889 εἰσεπράχθη ποσὸν 45,000, κατὰ δὲ τὸ 1890 54,000, καὶ τοῦτο ἕνεκα τῆς δραστηριωτέρας καὶ αὐστηροτέρας ἀστυνομίας τῶν δασῶν, τῆς καλλιτέρας ἐπιθεωρήσεως καὶ τῆς σκοπιμωτέρας ἐκλογῆς τῶν προϊσταμένων τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς φρουρήσεως τῶν δασῶν.

§97ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν ἐστείλατε τὸν κ. Λιβάνιον;

§98ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Διότι ἐπρόκειτο νὰ ἐξελεγχθῇ ἀκριβῶς ἡ ὑπηρεσία. Ἄλλο θέμα, τοῦ ὁποίου ἥψαντο, καὶ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ θεωρηθῇ ἁπτόμενον κυβερνητικῆς ἐνεργείας, εἶναι τὸ στηριζόμενον εἰς τὸ παράπονον τῆς κατὰ Ἰούνιον ἢ Ἰούλιον τοῦ 1890 συστάσεως Εἰρηνοδικείου ἐν Κλεπαΐδι. Δὲν ἐδίστασαν νὰ χαρακτηρίσωσι καὶ τοῦτο ὡς γενόμενον χάριν τῶν ἐκλογῶν. Εὐτυχῶς δι’ ἐμὲ, ἀπὸ τοῦ Μαΐου, ὅτε ὁ προϋπολογισμὸς συνεζητεῖτο, εἶχον παραστήσει τὴν ἀνάγκην προσθήκης πιστώσεως πρὸς ἵδρυσίν τινων Εἰρηνοδικείων· ἡ πίστωσις ἐδόθη, οὐδένα δὲ εἶχον λόγον νὰ ἀρνηθῶ τὴν σύστασιν τῶν Εἰρηνοδικείων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐν τῷ καθήκοντί μου εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ συστήσω καὶ θεωρήσω ὡς ὀρθῶς καὶ δικαίως προτεινόμενα. Ἐὰν οἱ διατυποῦντες τὸ παράπονον τοῦτο ἐγίνωσκον τὴν τηρηθεῖσαν παρ’ ἡμῶν τακτικὴν εἰς τὰ περὶ συστάσεως Εἰρηνοδικείων, δὲν ἤθελον θεωρήσει, ὅτι ἡ σύστασις ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὅπλον ἐπιθέσεως κατὰ τῆς ἐκλογῆς. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ, οὐχὶ μακρὰν ἀφ’ ἡμῶν ἀφισταμένη, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποκλειστικῶς πρὸς κυβερνητικὰ καὶ ἐκλογικὰ συμφέροντα συνεστήθησαν Εἰρηνοδικεῖα καὶ πρὸ διαλύσεως τῆς Βουλῆς καὶ μετὰ διάλυσιν αὐτῆς, καὶ δὴ ἄνευ πιστώσεως, οὗ ἕνεκα ἠναγκάσθησαν οἱ τοιαῦτα συστήσαντες Εἰρηνοδικεῖα Ὑπουργοὶ νὰ ἀνακαλέσωσι μετὰ τὰς ἐκλογὰς τὰ διατάγματα.

§99ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κατὰ ποίαν ἐποχήν;

§100ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Κατὰ τὸ 1881. Ἡ Βουλὴ διελύθη τῇ 22 Ὀκτωβρίου 1881, αἱ δὲ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν τῇ 20 Δεκεμβρίου 1881. Ἐν τούτοις τῇ 30 Νοεμβρίου 1881 ἐξεδόθησαν διατάγματα, συνιστῶντα ἐν μὲν Γορτυνίᾳ, ἔνθα ἐψηφίζετο ὁ κ. Θ. Π. Δηλιγιάννης, Εἰρηνοδικεῖα δύο, τὸ τῆς Νυμφασίας καὶ τὸ τῶν Τροπαίων, ἐν δὲ Κορινθίᾳ τὸ τῆς Στυμφαλίας, καὶ ἐν Πάτραις τὸ τῆς Τριταίας, πάντα δὲ ταῦτα ἄνευ πιστώσεων. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη κατάχρησις δὲν ἠδύνατο νὰ διέλθῃ ἀπαρατήρητος, καὶ ὁ ἀμέσως μετὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀναλαβὼν τὴν διοίκησιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, πεισθεὶς ἐκ τῆς κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν ἀποδειχθείσης ταύτης καταχρήσεως περὶ τὴν σύστασιν τῶν Εἰρηνοδικείων, ἐθεώρησεν, ὅτι ἐπεβάλλετο αὐτῷ νὰ περιστείλῃ ταύτην διὰ νόμου, ὑπαγαγόντος τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς γνωμοδοτήσεις τῆς ὁλομελείας τῶν ἁρμοδίων δικαστηρίων Πρωτοδικῶν. Καὶ εἶναι ὁ νόμος οὗτος ἓν τῶν νομοθετημάτων, ἐφ’ οἷς καὶ τότε ἐχειροκρότησα, καὶ ἤδη ὁμολογῶ χάριτας.

§101ΡΑΛΛΗΣ. Μετὰ 7 ἔτη πείρας ἀπεδείχθη, ὅτι οὐδὲν ἰσχύει, ὡς ἐγένοντο τὰ διατάγματα.

§102ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Εἶναι ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου συνιστῶ ὑμῖν νὰ προκαλέσητε εὐρεῖαν ἐν καιρῷ συζήτησιν. Θὰ δεχθῶ δὲ τὴν συζήτησιν πάντοτε μετὰ χαρᾶς· καὶ ἐὰν παραμείνω εἰς τὸ Βουλευτήριον, ἵνα μετάσχω τῆς συζητήσεως ἐκείνης, θέλω πείσει ὑμᾶς, ὅτι εἶναι ἄδικος ἡ μομφὴ, τὴν ὁποίαν κατὰ τῶν προτεινάντων τὴν σύστασιν τοῦ Εἰρηνοδικείου τούτου δικαστῶν τῆς πατρίδος ἐπιῤῥίπτετε.

§103Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν Εἰρηνοδικείων εἴπετε, ὅτι ὑπῆρχε πίστωσις πρὸς σύστασιν Εἰρηνοδικείων τινῶν, καὶ ἐν τῇ διακριτικῇ ὑμῶν ἐξουσίᾳ συνεστήσατε ταῦτα. Εἰπέτε μοι, παρακαλῶ,—διότι μοὶ χρειάζεται τοιαύτη πληροφορία,—εἴχετε ἄλλας τοιαύτας προτάσεις;

§104ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δύναται νὰ σᾶς πληροφορήσῃ, διότι ἐγὼ δὲν ἐνθυμοῦμαι ἤδη.

§105Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὴν ἐρώτησιν ταύτην ἀπευθύνω πρὸς τὸν νῦν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, παρακαλῶν νὰ μοὶ φέρῃ πληροφορίας.

§106ΖΑΙΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ νὰ διατυπώσητε ἐγγράφως τὴν ἐρώτησίν σας.

§107ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἑτέρα μομφὴ κατὰ τῆς ἐκλογῆς εἶναι ἡ ἀναφερομένη εἰς τὰ τοῦ δήμου Θυάμου, ὅτι δηλαδὴ ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ παρίσταντο φυγόδικοι, καὶ ὅτι μάλιστα ὑπῆρξαν τοιοῦτοι καὶ ἀντιπρόσωποι ἐν κάλπῃ τινί. Τὸ πρᾶγμα εἶναι βεβαίως ἄξιον τῆς προσοχῆς, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ἡ Βουλή. Θὰ ἦτο δὲ ἀληθῶς ἀπαισία ἡ εἰκὼν ἐκλογῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐν κάλπαις συνδυασμοῦ, περιλαμβάνοντος μάλιστα καὶ Ὑπουργούς, παρίσταντο ἀντιπρόσωποι, ἐγνωσμένοι φυγόδικοι, ἐγκληματίαι φεύγοντες τὴν ἀρχήν. Ἀλλὰ συνέβη τοῦτο; Εἶναι τοιαύτη ἡ περίστασις, περὶ ἧς πρόκειται, ὥστε νὰ ἐγείρῃ τὴν προσοχὴν, τὴν ὁποίαν φαίνεται, ὅτι ἤγειρεν ἡ ἀφήγησις τῶν μύθων τούτων; Ἔχομεν ἀληθῶς ἐν τῷ δήμῳ Θυάμου φυγοδίκους μετὰ διάπραξιν ἐγκλημάτων, ἀξίων νὰ καταστήσωσιν αὐτοὺς φυγοδίκους; Οἱ ἐνιστάμενοι ἐπικαλοῦνται ἓν κατασχετήριον, ὑπ’ ἀριθ. 333, κατὰ Γεωργίου καὶ Ἀθανασίου Νιάφα ἐκδοθὲν, καὶ βεβαιοῦσιν ὅτι οὗτοι οὐ μόνον προσῆλθον καὶ ἐψήφισαν, ἀλλὰ καὶ ἀντιπρόσωποι ἐν κάλπῃ τοῦ συμπολιτευομένου συνδυασμοῦ παρεστάθησαν· οὕτω δὲ παριστῶσι τὴν ἐκλογὴν ταύτην ὡς ἐντελῶς ἔκθεσμον, ὡς ἐστερημένην πάσης ἐλευθερίας, ὡς διεξαχθεῖσαν ὑπὸ τὸ κράτος καὶ τὴν ἀπειλὴν τῶν φυγοδίκων. Ἀκούσατε ὅμως, πῶς ἔχει ἡ ὑπόθεσις. Ὁ Γεώργιος καὶ Ἀθανάσιος Νιάφας ἦσαν φίλοι τῶν φίλων ἡμῶν ἐν Βάλτῳ, εἰσὶ δὲ μέλη οἰκογενείας πρωτευούσης ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ, ἥτις ἐναλλὰξ διημφισβήτει καὶ ἐλάμβανε τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν πρὸς τὴν οἰκογένειαν Σκυλοδήμου. Κατὰ τῶν δύο αὐτῶν ἀδελφῶν καὶ ἑνὸς Ἐμμανουὴλ Νιάφα ἐδόθη καταγγελία ψευδὴς, ἐπὶ ἀποπείρᾳ φόνου. Ἁπλῶς διὰ νὰ περατωθῇ ἡ ἀνάκρισις ἐκείνη, ἡ πάσης σπουδαιότητος θεωρηθεῖσα ἐστερημένη ἀπὸ τὸν ἀνακριτὴν, ἐξεδόθη τὸ ὑπ’ ἀριθ. 333 κατασχετήριον. Ἴσως οἱ Νιάφαι ἠδύναντο νὰ παραπονεθῶσι, πῶς ἐγένετο κατ’ αὐτῶν ἔστω καὶ τυπικὴ τοιαύτη ἐνέργεια ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐπὶ καταγγελίας προφανῶς ψευδοῦς καὶ ἀβασίμου,—καὶ δὲν λέγω τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν, ἀλλὰ διότι τοιαύτην τὴν χαρακτηρίζει τὸ δικαστήριον. Πῶς λοιπὸν τοιαύτης κατηγορίας, ἐντελῶς ἐστερημένης ὑποστάσεως, ἐκλέγεται μία τῶν τελευταίων ἡμερῶν τοῦ Σεπτεμβρίου, ἐπικειμένων τὴν 14 Ὀκτωβρίου ἐκλογῶν, καὶ ἐκδίδεται κατασχετήριον κατ’ αὐτῶν, ὧν ὁ ἕτερος πρὸ τῆς ἐκδόσεως ἴσως αὐτοῦ εἶχεν ὀνομασθῆ ἀντιπρόσωπος τοῦ Πρωθυπουργοῦ; Ἔνταλμα συλλήψεως δὲν ὑπῆρχεν, οὔτε ὑπῆρξε Νιάφας φυγόδικος μέχρι τῆς 23 Σεπτεμβρίου. Ὁ ἀνακριτὴς, περατῶν δικογραφίας, διότι τῇ 30 Σεπτεμβρίου ἔληγεν ἡ τρίτη τριμηνία τοῦ ἔτους, καὶ θέλων νὰ στείλῃ καὶ ταύτην περατωμένην, ἵνα αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν, ἐθεώρησεν, ὅτι ἔπρεπε πρὸς περάτωσίν της νὰ ἐκδώσῃ ὅλως τυπικὸν κατασχετήριον κατὰ τῶν ἀδελφῶν Νιάφα, 16 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἔνταλμα. Πρόκειται δὲ περὶ πράξεως ἐξ ἐκείνων, αἵτινες δὲν ἀποτελοῦσιν οὔτε πταῖσμα, καὶ χαρακτηρίζονται, κατὰ κάκιστον ἔθος, προκειμένου περὶ πολιτικῶν ἀντιπάλων, ὡς ἀπόπειρα φόνου, ἐνῷ εἶναι ἁπλᾶ πταίσματα. Διότι π. χ. εἷς καλλιεργητὴς τοῦ κτήματός σας ῥαπίζει ἕνα ἀντίπαλόν σας, δὲν καταγγέλλεται ὁ καλλιεργητής, ἀλλὰ ὑμεῖς, καὶ οὐχὶ ἐπὶ ἐξυβρίσει, ἀλλ’ ἐπὶ ἀποπείρᾳ φόνου. Τὸ τοιοῦτον εἶναι μία ἀπὸ τὰς πληγὰς τὰς φοβερὰς τῆς κοινωνίας καὶ τῆς δικαιοσύνης, ἕνεκα τῶν ὁποίων οὐδεμίαν ἀπολύτως ἀξίαν ἔχουσιν αἱ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ βιβλίου τῶν μηνύσεων διδόμεναι στατιστικαὶ πληροφορίαι περὶ τῶν ἐγκλημάτων, χωρὶς νὰ ἔχῃ περατωθῆ ὁριστικῶς ἡ ἐπ’ αὐτῶν ἐνέργεια τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς. Δὲν ὑπάρχει οὐδὲν ἴχνος ἀποδείξεως, ὅτι τὸ κατασχετήριον αὐτὸ ἔφθασεν εἰς τὸν δῆμον Θυάμου. Ὁ κ. Ράγκος, ὁ ἀντιπροσωπεύων ἡμᾶς καὶ διευθύνων τὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Βάλτου, καὶ εἰς τοῦ ὁποίου τὴν χρηστότητα καὶ τὴν ἀξιοπιστίαν οὐδεὶς ἀντιλέγει, βεβαιοῖ, ὅτι οὔτε ὁ Νιάφας, οὔτε οὐδεὶς τῶν ἐν Βάλτῳ φίλων ἐγίνωσκεν, ὅτι ὑφίστατο τοιοῦτο κατασχετήριον, οὔτε παρ’ ἀρχῆς τινος ἐστάλη τοῦτο πρὸς ἄλλην ἀρχὴν πρὸς ἐκτέλεσιν. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος παρὰ πάντα ἄλλον γινώσκει τὰ περὶ τῶν τοιούτων τυπικῶς ἐκδιδομένων κατασχετηρίων. Ἀλλ’ οὐδὲ τὸ ἔγγραφον τοῦ Μοιράρχου μνημονεύει τοιούτου· ὁ Δήμαρχος μόνον ἔστειλε μίαν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν ἀξιωματικὸν τὴν νύκτα τῆς 13 πρὸς τὴν 14 Ὀκτωβρίου, καὶ ἀνέφερε περὶ κατασχετηρίου κατὰ Γεωργίου Νιάφα. Δήμαρχος εἶναι ὁ Σκυλοδῆμος, περὶ οὗ ἀνέφερον, ὁ δὲ ἀξιωματικὸς οὐδὲν ἐνήργησεν ἐπὶ τῇ βάσει ἁπλῆς ἐπιστολῆς ἀντιπάλου. Πάντες δὲ σεῖς, οἱ ἀνήκοντες εἰς δήμους, δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε, πόσον ἐπικίνδυνον εἶναι διὰ τὰς ἀρχὰς, ἐπὶ τῇ ἁπλῇ σημειώσει ἑνὸς Δημάρχου νὰ συλλαμβάνωνται οἱ ἀντίπαλοι αὐτῶν, καὶ δὴ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς. Πολὺ καλῶς δ’ ἔπραξεν ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος νὰ μὴ δώσῃ τὴν ἐλαχίστην ἀκρόασιν, ἀφοῦ οὔτε αὐτὸς, οὔτε ὁ Μοίραρχος εἶχον γνῶσιν τῆς ὑπάρξεως κατασχετηρίου. Τί λέγει δὲ ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, ὁ ἐπιστατήσας εἰς τὰ τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης, ὁ δικηγόρος Πατρῶν κ. Εὐστάθιος Παπαγιαννόπουλος, γράφων ἐκ Πατιοπούλου, πρωτευούσης τοῦ δήμου Θυάμου; Ἀκούσατε (ἀναγινώσκει): «Ἐν Πατιοπούλῳ, 15 Ὀκτωβρίου 1890. «Ἡ ἐκλογὴ τοῦ δήμου Θυάμου ἤρξατο καὶ ἐπεραιώθη κατὰ τὴν ὑπὸ τοῦ προγράμματος τεταγμένην ὥραν, ἄνευ διακοπῆς τινος καὶ ἡσύχως. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας οὐδὲν ζήτημα ἀνεφύη, οὔτε μήνυσίς τις μοὶ ἐνεχειρίσθη, οὔτε ἀξιόποινος πρᾶξις ἔλαβε χώραν πρὸ ἢ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας. «Ἐν τέλει παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη ἡσύχως, ἐν πλήρει τάξει καὶ νομιμότητι, γνησίως καὶ ἀνεπηρεάστως, καὶ οἱ ἐκλογεῖς ἐλευθέρως ἐνήσκησαν τὸ δικαίωμά των. «Εἰς βεβαίωσιν συνετάχθη κλπ. «Ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς «Εὐστ. Παπαγιαννόπουλος.» Ἀλλ’ ἐνταῦθα, ἐν Ἀθήναις δηλαδὴ, ὅπου πολὺ ἀργὰ ἀπεφασίσθη νὰ ὑποβληθῶσιν ἐνστάσεις, ἡ κατασκευὴ τῶν ὁποίων ἐγένετο καθ’ ὃν σᾶς περιέγραψα τρόπον, καὶ δι’ ἧς σᾶς ἀπέδειξα ἀνευλαβείας πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ἐδῶ ἐθεωρήθη ἴσως, ὅτι ἡ πληροφορία ἡ ἁπλῆ, τὴν ὁποίαν εἶχον ἴσως οἱ ἀντίθετοι ἡμῶν ἐκ τοῦ ἀνακριτικοῦ γραφείου, ὅτι εἶχεν ἐκδοθῆ, οὐχὶ ἵνα ἐκτελεσθῇ, ἀλλ’ ἁπλῶς πρὸς τυπικὴν περάτωσιν τῆς δικογραφίας, κατασχετήριον κατὰ Νιάφα, ὅτι, λέγω, ἡ πληροφορία αὕτη ἔπρεπε νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις κατηγορίας τῆς ἐκλογῆς, καὶ νὰ χαρακτηρισθῇ αὕτη ὡς διεξαχθεῖσα ὑπὸ τὸν πέλεκυν καὶ τὸ πῦρ τῶν φυγοδίκων, ἀφοῦ ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς ἀντεπροσώπευε φυγόδικος αὐτὸν τὸν Πρωθυπουργόν! Ὅτε ἐν τῷ τμήματι ἐλέγοντο ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἰς τοὺς μὴ γινώσκοντας τὴν ἱστορίαν τῆς ὑποθέσεως ἐνεποίησαν ἐντύπωσιν, οἱ ἐν τῷ τμήματι ἀπετάθησαν καὶ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, παριστῶντες αὐτῷ, ὅτι, ἐνῷ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς ἐβεβαιοῖ, ὅτι δὲν ὑπῆρχε νομιμωτέρα ἐκλογὴ τοῦ δήμου Θυάμου, οἱ φίλοι ἡμῶν ἐν τούτοις πληροφοροῦσιν ἡμᾶς, ὅτι ἐκεῖ ὑπῆρχον φυγόδικοι, προεκάλουν δὲ τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐρωτήσῃ διὰ τοῦ Εἰσαγγελέως Πατρῶν τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον περὶ τούτου. Δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον ἠρώτησε τὸ Ὑπουργεῖον, γνωρίζω ὅμως, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς Πατρῶν ἀπήντησεν αὐτῷ, ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης Ἀθήνας. «Ἐπὶ ὑπ’ ἀριθ. 23479 τηλεγραφικῆς διαταγῆς σας δικηγόρος Εὐστάθ. Παπαγιαννόπουλος, παραστὰς ἀντιπρόσωπος δικαστικῆς ἀρχῆς τμήματος Θυάμου, ἐξέθηκεν ἡμῖν κατ’ ἐρώτησιν ἀκόλουθα. Ὅτι ὁ Ἀθανάσιος Νιάφας παρέστη κατὰ διαλείμματα ἀπὸ 11 π. μ. μέχρι 4 μ. μ. εἰς κάλπην Τρικούπη, καὶ παρ’ ἄλλου ἀντιπροσωπευομένην, μετὰ δὲ 4ην ὥραν δὲν παρέστη πλέον ἐκλογικὸν τμῆμα. Ἐκτὸς τόπου ψηφοφορίας ἐλέγετο παρὰ Χρήστου Ράγκου, ὅτι Νιάφας ἦτο φυγόδικος, ἀλλὰ περὶ ἰδιότητος τοιαύτης Νιάφα οὐδεμίαν ἔσχε δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος ἐπίσημον βεβαίωσιν, οὐδ’ ἐπεδείχθη αὐτῷ ἔνταλμα, ὅπως ἐντείλῃ σύλληψιν ῥηθέντος Νιάφα. «Ὁ ἀντεισαγγελεὺς «Θ. Θεοδώρου.» Αὕτη εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ κατασχετηρίου. Ἀλλὰ τίς εἶναι τάχα κατ’ οὐσίαν ἡ κατηγορία, ἐφ’ ἧς τυπικῶς ἐξεδόθη τὸ κατασχετήριον; Ἀκούσατε ἤδη τὸ περὶ αὐτῆς ἐκδοθὲν βούλευμα τῶν ἐν Μεσολογγίῳ Πλημμελειοδικῶν, φέρον ἀριθμὸν 2676 καὶ ἡμερομηνίαν τῆς 15 Νοεμβρίου 1890, διὰ νὰ ἰδῆτε, τί ἀποφαίνεται (ἀναγινώσκει): «... Διὰ ταῦτα. Παραπέμπει εἰς τὸ ἀκροατήριον τῶν ἐνταῦθα Πλημμελειοδικῶν τὸν Ἐμμανουὴλ Νιάφαν, (περὶ οὗ δὲν πρόκειται, καὶ οὗ τὸ ὄνομα οὐδ’ ἀναφέρουσι κἂν ἐν ταῖς ἐνστάσεσι,) κάτοικον Πατιοπούλου, ἵνα δικασθῇ ὡς ὑπαίτιος τοῦ ὅτι τὴν 16 Αὐγούστου 1888 ἐν θέσει Βαρκᾷ τῆς περιφερείας Πατιοπούλου ἐπετέθη ἀδίκως κατὰ τοῦ προσώπου τοῦ Γεωργίου Χ. Ζαπαντιώτου. Ἀποφαίνεται ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ κατηγορία ἐπὶ τῇ προεκτεθείσῃ πράξει κατὰ Ἀθανασίου Νιάφα (αὐτὸς εἶναι ὁ ἐπὶ τῆς κάλπης ἀντιπρόσωπος) καὶ Γεωργίου Νιάφα, κατοίκων ὡσαύτως. Ἀποφαίνεται, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γείνῃ κατηγορία κατὰ Ἐμ. Νιάφα, Ἀθανασίου Νιάφα καὶ Γεωργίου Νιάφα ἐπὶ ἀποπείρᾳ φόνου, πραχθείσῃ τὴν αὐτὴν ὡς ἀνωτέρω ἐποχὴν κατὰ Γ. Χ. Ζαπαντιώτου, καὶ διατάσσει τὴν κατάργησιν τῆς ἰσχύος τοῦ κατὰ Ἐμ. Νιάφα καὶ Ἀθαν. Νιάφα ἐκδοθέντος ὑπὸ τοῦ ἀνακριτοῦ Δαμίρη ὑπ’ ἀριθ. 233 τῆς 27 Σεπτεμβρίου 1890 κατασχετηρίου. «Οἱ δικασταὶ «Π. Τραμουντάνας, Α. Καλμοῦχος, Δ. Δαμίρης.» Αὕτη εἶναι ἡ ὑπόθεσις τῶν ἀδελφῶν Νιάφα· αὐτοὶ εἶναι οἱ φοβεροὶ φυγόδικοι, οἱ ἐνσπείραντες τὸν τρόμον καὶ ἐπεμβάντες κατὰ τὴν ἐκλογήν! Παρακαλῶ ἡμᾶς νὰ μοὶ εἴπητε ἐν συνειδήσει, ἐὰν, ἔστω καὶ τυπικῶς, δύνασθε νὰ χαρακτηρίσητε ὡς φυγοδίκους, ἀνθρώπους ἐπὶ τοιαύτῃ πράξει καταγγελθέντας, καὶ οὐδέποτε λαβόντας γνῶσιν, ὅτι κατ’ αὐτῶν ἐξεδόθη κατασχετήριον. Κατὰ τοιούτων δὲ ἀνθρώπων, ἐπιτρέπεται νὰ μετέλθῃ τις, οἵαν μετῆλθον γλῶσσαν, καὶ ἕνεκα αὐτῶν νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν ἐκλογὴν ὡς ἀπόῤῥοιαν βίας, ἀποκλεισμοῦ, νοθείας, ὡς ἐστερημένην παντὸς ἴχνους ἐλευθερίας ἐκλογικῆς; Ὁσονδήποτε ἄγρια καὶ ἂν ὑποτεθῶσι τὰ πολιτικὰ πάθη, ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος, τοῦ ὁποίου τὴν ἀλήθειαν οἱ διατυπώσαντες τὴν ἔνστασιν ἐγίνωσκον, ἐδικαιοῦτό τις νὰ ἀξιώσῃ παρ’ αὐτῶν νὰ δείξωσι πλειοτέραν εὐλάβειαν πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς πατρίδος των, νὰ μὴ γράψωσι δὲ, ὅτι ἐπὶ τῆς κάλπης τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς πατρίδος των ὑπῆρξεν ἀντιπρόσωπος φυγόδικος. Πάντα ὅμως ταῦτα, Κύριοι, ἢ τὰ πλείονα τούτων, καὶ ἐγὼ ἀνέγνων, καὶ πολλοὶ ἐξ ὑμῶν μοὶ ὑπέμνησαν, ὅτι τὸ τμῆμα ἐθεώρησεν ἐντελῶς ἀνάξια προσοχῆς, καὶ ὅτι ἁπλῶς τὰ ἀνέγραψε καὶ τὰ ἐξέθηκε. Τόσῳ τὸ καλλίτερον δι’ ἡμᾶς, τόσῳ τὸ χειρότερον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐθεώρησαν, ὅτι διὰ τοιούτων κατασκευασμάτων ἐπετρέπετο νὰ δυσφημήσωσιν ἁπλῶς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἐκλογήν. Ἀλλὰ τὸ τμῆμα δὲν δύναται νὰ θεωρήσῃ ὁμοίως ἐστερημένα ἀξίας τινὸς τὰ παράπονα τὰ ἀναφερόμενα ὡς πρὸς τρεῖς δήμους τοῦ νομοῦ Ἀκαρνανίας καὶ Αἰτωλίας, ὡς πρὸς τοὺς δήμους Κτημενίων, Κλεπαΐδος καὶ Θυάμου. Παρακαλῶ τοὺς ἀναγνόντας τὰς ἐνστάσεις καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ τμήματος νὰ ἀνακαλέσωσιν, ὅσα περὶ ὅλου ἐν γένει τοῦ νομοῦ ἐκείνου ἐν αὐταῖς ἐκτραγῳδοῦνται, δημιουργηθέντα πάντα ἀνεξαιρέτως ἐκ τοῦ μὴ ὄντος, καὶ νὰ κρίνωσιν εὐσυνειδήτως, ἂν περὶ τῶν τριῶν τούτων ἐκλογικῶν τμημάτων ἐγράφησαν πλειότερα ἢ μᾶλλον ἐνδεδειγμένα παράπονα, τῶν ὅσων ἐγράφησαν περὶ ὅλων τῶν ἄλλων τμημάτων, ὧν ἐν τούτοις προτείνεται ἡ ἐπικύρωσις. Οὐδὲν βεβαίως εὕρηται ἐν τοῖς τρισὶν αὐτοῖς δήμοις ἐξαιρετικώτερον τῶν λεχθέντων ὡς πρὸς πάντας τοὺς ἄλλους δήμους, τῶν ὁποίων προτείνεται ὑπὸ τῶν ἕνδεκα μελῶν ἡ καθολικὴ ἐπικύρωσις. Δὲν λησμονῶ τὸν θόρυβον, τὸν γενόμενον περὶ τοῦ δήμου Κλεπαΐδος· ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἀποδειχθῇ καὶ οὗτος, οἷος ἀπεδείχθη ὁ περὶ τοῦ δήμου Θυάμου. Ἡ ἐκλογὴ ὅμως τῶν δήμων Κτημενίων, Θυάμου καὶ Κλεπαΐδος, ὡς τῶν μόνων σημείων, καθ’ ὧν νὰ γείνῃ ἡ προσβολὴ καὶ ὧν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀκύρωσις, ἔχει λόγον ἄλλον, ἀφανῆ, ταπεινὸν, καὶ παρέχοντα ψηλαφητὴν πλέον ἀπόδειξιν τῆς προθέσεως καὶ τοῦ ὑπολογισμοῦ, ὑφ’ ὧν ἐπενοήθησαν καὶ κατεσκευάσθησαν αἱ ἐνστάσεις. Δὲν ἐπεζητήθη, ποῦ τῆς ἐκλογῆς ταύτης εὕρηται τὸ δυνάμενον νὰ θεωρηθῇ ὡς τρωτὸν μέρος, δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, κατὰ τίνος ἐκλογικοῦ τμήματος ἀναγράφονται τὰ πλείονα τῶν παραπόνων, οὐδ’ ἐσκέφθη τὸ τμῆμα ὡς πρὸς ποῖον ἐκλογικὸν τμῆμα παρουσιάζονται ἐλλείψεις, ἕνεκα τῶν ὁποίων νὰ ἐπιτρέπηται νὰ θεωρήσωμεν ὡς ἐνδεικνύμενα τὰ παράπονα. Ἐὰν τοιαύτη ἐγίνετο ἡ ἐκτίμησις, ἡ ἐκλογὴ θὰ ἐκρίνετο καθ’ ὅλα ἐπικυρωτέα· ἀλλὰ καὶ ἂν τμήματά τινα θὰ ἐθεωροῦντο ἀκυρωτέα, ταῦτα βεβαίως δὲν θὰ ἦσαν τὰ σήμερον χαρακτηριζόμενα ὡς τοιαῦτα, ἢ ὡς δυνάμενα νὰ κριθῶσιν ἁμαρτωλότερα τῶν ἄλλων. Δὲν ἐλήφθη ὅμως ὑπ’ ὄψιν οὔτε ἡ ποσότης οὔτε ἡ ποιότης τῶν παραπόνων, οὔτε ἡ σημασία τῶν πληροφοριῶν, οὔτε ἡ ἀξιοπιστία τῶν πληροφορούντων. Τί ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν; Οἱ ἁρμόδιοι ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἔχουσιν ὑπὸ ἐξέλεγξιν μὲν ἕνα νομὸν, εἰς ὃν ἀπέτυχον πέντε φίλοι των, ὑπὸ τὰ νεύματά των δὲ μίαν μεγάλην ἐν τῇ Βουλῇ πλειονοψηφίαν, καὶ ἑπομένως ἐμελέτησαν, τίνα τμήματα συμφέρει αὐτοῖς νὰ ἀκυρώσωσιν ἐν τῷ νομῷ, ἵνα κατορθωθῇ νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Βουλὴν οἱ ἀποτυχόντες φίλοι των. Τίνες εἶναι οἱ ἀποτυχόντες; Εἶναι ὁ κύριος Ζῶτος. Πόθεν κατάγεται αὐτός; Κατάγεται ἀπὸ τὸν δῆμον Κτημενίων. Νὰ ἀκυρώσωμεν λοιπὸν τὸν δῆμον Κτημενίων, διότι οὕτω ὑπάρχει ἐλπὶς, ὅτι ἐν ἐπαναληπτικῇ ἐκλογῇ μεμονωμένῃ δύναται ἕνεκα τοπικῶν λόγων ἐν τῷ δήμῳ Κτημενίων ὁ κ. Ζῶτος νὰ πλειονοψηφήσῃ. Τίς ἄλλος εἶναι ἀποτυχών; Εἶναι ὁ κ. Τσέλλος, ἀπαντᾷ τις. Νὰ ἀκυρώσωμεν λοιπὸν καὶ τὸν δῆμον τοῦ κυρίου Τσέλλου. Ὄχι, ὁ κύριος Τσέλλος, δὲν κατεδέχθη νὰ φέρῃ ἔνστασιν, ἀπεχαιρέτησε τὴν ἐκλογὴν, ἔλαβε διορισμὸν Νομάρχου, καὶ μετὰ μειδιάματος εἰρωνικοῦ ἀφῆκε τοὺς κοπτομένους ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως. Λοιπὸν ἄλλος. Ὁ κύριος Καναβός, ὁ κύριος Φαρμάκης πόθεν εἶναι; Ἀπὸ τὴν Ναυπακτίαν. Εἰς τὴν Ναυπακτίαν ἄρα νὰ ζητήσωμεν νὰ ἀκυρώσωμεν ἓν κατάλληλον τμῆμα. Εἰς ποῖον τμῆμα ἔλαβον τὰς πλειοτέρας ψήφους οἱ ἄλλοι; Εἰς ποῖον τμῆμα, καὶ ἂν νόμιμον ἐνεργήσωμεν ἐκλογὴν, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀναμείνωμεν μεταβολὴν τῶν πραγμάτων; Προδήλως εἰς τὴν Κλεπαΐδα. Διατί; Διότι εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο, τὸ ὀρεινότατον, τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι ἀπὸ τῆς 15 Ὀκτωβρίου κατέρχονται πάντες εἰς τὰς χειμερινὰς νομὰς, καὶ ἐπιστρέφουσι μόνον περὶ τὰ τέλη Ἀπριλίου, δὲν εἶναι δυνατὸν, ἐπαναλαμβανομένης τῆς ἐκλογῆς κατὰ τὸν Ἰανουάριον, νὰ προσέλθωσι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὅσοι ἐψήφισαν κατὰ τὸν Ὀκτώβριον, καὶ ἑπομένως τότε ἐν ἀσυγκρίτως ἐλάττονι ἀριθμῷ ψηφισάντων θὰ ἦναι καὶ ἀσυγκρίτως ἐλάττων ἡ πλειονοψηφία τῶν ἀντιπάλων μας καὶ ἡ μειονοψηφία τῶν φίλων μας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως νὰ ἐξηγηθῇ ἡ πρὸς ἀκύρωσιν προτίμησις τῶν δήμων τούτων, περὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν ὁποίων θὰ συζητήσω εὐθύς. Ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ δήμου Κτημενίων. Ὁ δῆμος Κτημενίων εἶναι δῆμος τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας, ἀπὸ δεκάδων δὲ ἐτῶν τοῦ δήμου τούτου προΐσταται δημαρχεύουσα ἡ οἰκογένεια Γαλῆ, ἀποκλειστικῶς εἰς ἐμὲ ἀφωσιωμένη· λέγων δὲ, ὅτι ἐπὶ δεκάδας ἐτῶν προΐσταται ἡ οἰκογένεια Γαλλῆ τοῦ δήμου ἐκείνου, ἐννοῶ ὅτι ἐπὶ δεκάδας ἐτῶν ἀμειώτως ἐπλειονοψήφουν οἱ παρ’ αὐτῆς ὑποστηριζόμενοι ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ. Σήμερον εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, ἀφ’ ἧς ἡ οἰκογένεια αὕτη πολιτεύεται, ἀφ’ ἧς ἐγὼ πολιτεύομαι, καὶ πολιτεύομαι ἀπὸ τοῦ 1872, καθ’ ἣν ἐμειονοψηφήσαμεν ὁ Δήμαρχος καὶ ἐγὼ ἐν τῷ δήμῳ Κτημενίων. Καὶ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ κατόρθωμα αὐτὸ, τοῦ νὰ μειονοψηφήσωμεν, ἔπρεπε νὰ ἰσχυρισθῶσιν, ὅτι ἐγένετο χρῆσις τῆς ἐξουσίας, διὰ νὰ ἐπέλθῃ δηλ. τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον καθ’ ὁλόκληρα εἴκοσιν ἔτη δι’ ἐμὲ, καὶ εἴκοσι πέντε διὰ τὴν οἰκογένειαν Γαλῆ, δὲν ἐπῆλθε... Βλέπω ὅτι κινοῦσιν ἐξ οἰκτιρμοῦ τὴν κεφαλὴν οἱ ἐκ τοῦ νομοῦ Φθιώτιδος, οἱ ἐκ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων καὶ τῶν ἄλλων γειτόνων μερῶν, ἀκούοντες ὅτι μετὰ τὸ ἐφετεινὸν ἀποτέλεσμα τοῦ δήμου Κτημενίων ὑποβάλλεται ἔνστασις περὶ ἀκυρώσεως αὐτοῦ, ἐπὶ πιέσει κατὰ τὰς ἐκλογάς. Τί δὲ τέλος πάντων περὶ τοῦ δήμου ἐκείνου ἀναφέρουσιν; Ἀναγνοὺς τὰ περὶ αὐτοῦ δὲν εὗρον ἄλλο τι, εἰμὴ τὸ παράπονον τὸ ἐκ τῆς ἐμῆς εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον μεταβάσεως, καὶ αὐτὸ διεστραμμένον, μεταπεπλασμένον, καθ’ ὃν τρόπον οἱ ἐστερημένοι τέχνης καὶ σπουδαιότητος ἐθεώρησαν, ὅτι συμφέρει αὐτοῖς. Ἠκούσατε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μετέβη εἰς τὸν δῆμον Κτημενίων καὶ ἐκεῖ κυρίως κατηνάλωσε τὸ πλεῖστον μέρος τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον, μεθ’ ὁλόκληρον τετραετίαν ἀπουσίας μεταβὰς εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἐδαπάνησε. Δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο. Οὐδαμοῦ παρέμεινα ὀλιγώτερον χρόνον, παρ’ ὅσον παρέμεινα εἰς τὸν δῆμον Κτημενίων. Εἰς Καρπενήσιον παρέμεινα πλέον τῶν δέκα ἡμερῶν, εἰς Προυσὸν ἓξ ἡμέρας, εἰς τὸν δῆμον Ἀγραίων παρέμεινα ὀκτὼ ἡμέρας, εἰς δὲ τὸν δῆμον Κτημενίων μόνον δύο ἡμέρας καὶ ὀλίγας ὥρας. Καὶ τὸ πασίγνωστον τοῦτο γεγονός, τὸ ὁποῖον οἱ συνάδελφοί μου οἱ ἐκεῖθεν γνωρίζουσιν, ἔπρεπε νὰ σᾶς διαστρέψωσιν, ἰσχυριζόμενοι ὅτι οὐδαμοῦ παρέμεινα ὅσον παρέμεινα εἰς τὸν δῆμον Κτημενίων. Εἰς τὸν δῆμον Κτημενίων δὲν μετέβην κατ’ οὐδεμίαν ἄλλην ἐποχὴν, καθ’ ἣν νὰ συνέπεσε νὰ ἦμαι Ὑπουργός, οὔτε κατὰ τὸ 1885, οὔτε κατὰ τὸ 1887. Ἐφέτος, ἔχων ὡς ἐκ τῆς ὥρας τοῦ ἔτους μείζονα εὐκολίαν, μετέβην καὶ εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον. Σᾶς εἶπαν, ὅτι εἰσέβαλον ἐγὼ ἐκεῖ, ἐπὶ κεφαλῆς στρατιᾶς, σμήνους ὑπαλλήλων παντὸς κλάδου κλπ. Εἶναι ψευδέστατον τοῦτο, Κύριοι,—καὶ συγχωρήσατέ μοι, ὅτι μεταχειρίζομαι τοιαύτην λέξιν,—ὅπως εἶναι μυθοπλαστία πάνθ’ ὅσα ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν γράφονται. Συμπίπτει κατ’ ἐξαίρεσιν εἰς τὸν δῆμον Κτημενίων νὰ μεταβῶ ἐντελῶς μόνος, κατάμονος, μετὰ μόνων τῶν ὑπηρετούντων με...

§108ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Μὲ τὸν ὑπομοίραρχον.

§109ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Μετέβην μόνος· βεβαιῶ δὲ μετὰ πάσης ἐπισημότητος καὶ ἐπὶ πάσῃ οἱᾳδήποτε εὐθύνῃ, ὅτι ὁ ὑπομοίραρχος Κηρῦκος δὲν ἦλθε μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸν δῆμον Κτημενίων, οὔτε ἦλθεν εἰς τὸν δῆμον Κτημενίων, ἐν ὅσῳ ἐγὼ παρέμεινα εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον. Βεβαιῶ ὅτι, ἀναχωρῶν ἐκ Καρπενησίου, ἀπεχαιρέτησα τὸν Κηρῦκον, καὶ ἐπιστρέψας συνήντησα αὐτὸν ἐν Καρπενησίῳ· τὰ γραφόμενα δὲ κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἐν τῷ τεύχει τῶν ἐκλογῶν περὶ τοῦ ὑπομοιράρχου εἶναι ἀνακριβέστατα. Συνιστῶ δὲ εἰς ὑμᾶς, κύριε Ἰατρίδη, νὰ τηλεγραφήσητε πρὸς τοὺς ἀδελφούς σας, καὶ αὔριον νὰ ἔλθητε νὰ πληροφορήσητε ὑμεῖς τὴν Βουλήν, ἂν ὁ Κηρῦκος συνώδευσέ με, εἰς Φουρνὰ μεταβάντα, καὶ ἂν ἦλθεν ἐκεῖ, ἐν ὅσῳ ἐγὼ αὐτόθι διέμεινα. Μετέβαινον μόνος, καθ’ ὁδὸν δὲ συνήντησα, ἐκεῖ μεταβαίνοντα, τὸν κ. Οἰκονομόπουλον, μὴ ὑπηρετοῦντα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, οὐδ’ ἐν τῷ νομῷ, ἐν ἀδείᾳ δὲ ἀναῤῥωτικῇ ἐκεῖ διατελοῦντα. Σεῖς ἀνεγνώσατε ἐν τῇ ἐκθέσει τὰ τῆς εἰσβολῆς, ἐγὼ δὲ θὰ ζητήσω ἀντίτυπον, νὰ τὸ στείλω πρὸς τὸν λαὸν ἐκεῖνον, διὰ νὰ γελάσουν, ἀλλὰ καὶ νὰ οἰκτείρωσι τοὺς τοιουτοτρόπως ἐννοοῦντας νὰ ἐξιστορῶσι τὰ χθὲς ἀκόμη λαβόντα χώραν. Λοιπὸν εὑρίσκετε, ὅτι ἡ μετὰ ὀκτὼ ὅλα ἔτη διάβασίς μου ἀπὸ τοῦ δήμου ἐκείνου, ἡ ἐν αὐτῷ δὶς διανυκτέρευσίς μου, πρέπει νὰ φέρῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου ἐκείνου, κατὰ τῆς ὁποίας οὐδὲν ἀπολύτως οὐδεὶς λέγει; Φέρετε μίαν ἔνδειξιν, ἓν παράπονον, πιστοποίησιν οἱανδήποτε. Ἔχομεν ἔκθεσιν δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς παραμονῆς ἦτο ἐκεῖ, καὶ ὁποῖος διαβεβαιοῖ, ὅτι μετὰ πάσης νομιμότητος καὶ τάξεως καὶ εὐθύτητος διεξήχθη ἡ ἐκλογή...

§110ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρκεῖ ὅτι, Ὑπουργὸς ὤν, μετέβητε ἐκεῖ.

§111ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Τότε νὰ ἀκυρώσητε δι’ ἐμὲ ὅλην ὅλου τοῦ νομοῦ τὴν ἐκλογήν· ἀλλὰ δὲν σᾶς βλέπω τοῦτο πράττοντας. Ἐπὶ τούτων, Κύριοι, θεωρῶ καὶ ἀνάξιον ἐμοῦ καὶ ἄδικον διὰ τὴν Βουλὴν νὰ εἴπω πλειότερα. Νομίζετε, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ ἐκλογὴ τις, διότι πρὸ αὐτῆς μετέβη εἷς Ὑπουργὸς ἐκεῖ; Πιστεύετε ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς; Ἀλλὰ τίς ἐξ ὑμῶν ἀγνοεῖ πόσον μειονεκτοῦσιν ἀπ’ ἐναντίας οἱ Ὑπουργοὶ νὰ μένωσιν ἐν Ἀθήναις κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς; Εἰς ποῖον ποσὸν δικαιοῦταί τις νὰ ὑπολογίσῃ τὴν μείωσιν, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ἓν κόμμα, ὅταν ὁ ἀρχηγὸς αὐτοῦ λείπῃ ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς καὶ κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐκλογῆς; Πῶς δὲ νὰ συγκριθῇ πρὸς τὴν μείωσιν ταύτην ἁπλῆ τις ἐπίσκεψις, συνήθη συνέπειαν ἔχουσα τὴν διάψευσιν ἐλπίδων καὶ προσδοκιῶν, ἐμπνεομένων καὶ σκοπίμως συνδαυλιζομένων ὑπὸ τῶν ἀνευθύνως καὶ ἀζημίως τὰ πάντα ὑποσχομένων ἀντιπάλων;—ὅπερ ἰδίως ἐφέτος ἐκεῖσε παρετηρήθη, διότι πρώτην φορὰν ἐφέτος ἐγένετο δὶς ἢ τρὶς κατ’ ἐπανάληψιν εἰσβολὴ ὅλου τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ καὶ διαρκὴς αὐτοῦ παντὸς εἴδους ἐνέργεια, γιγνομένη μάλιστα κατὰ τρόπον καὶ διὰ μέσων, ἅπερ δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω, καὶ ἐπιτυχοῦσα νὰ ἀποπλανήσῃ οὐσιωδῶς τὰς γνώμας καὶ τὰς πεποιθήσεις τῶν ἐκλογέων, καὶ νὰ παρασύρῃ τοὺς ἐπιστηθιωτέρους καὶ πλέον ἀφωσιωμένους ἐκ τῶν φίλων, καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν συγγενῶν, (μὲ ἐννοοῦσι δὲ ἀκούοντές με ἀντίπαλοι Βουλευταὶ) ἵνα δημιουργῶσιν ἀξιώσεις καὶ ἀπαιτήσεις, καὶ ἑπομένως νὰ ἀποπέμπωνται παρ’ ἐμοῦ ὁ εἷς μετὰ τὸν ἄλλον. Ἔχετε οὕτω τὸν δῆμον Κτημενίων, εἰς τὸν ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, πρώτην ταύτην φορὰν, ἕνεκα λόγων, οὓς ἁπλῶς ὑπηνιξάμην, βλέπετε μειονοψηφοῦντα ἐμὲ καὶ τὸν συνδυασμόν μου. Ἀκυρώσατέ τον, ἐὰν θέλητε, ἀφοῦ μάλιστα δὲν θὰ ἦναι ἐν νέᾳ ἐκλογῇ εὔκολον νὰ εἰσβάλῃ πάλιν ἐκεῖ ὁ ἀντίθετος συνδυασμὸς μὲ ὅσην ὁρμὴν καὶ μὲ ὅσας τερατώδεις ὑποσχέσεις εἶχεν εἰσβάλει, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι θὰ ἔχω καλλίτερον ἀποτέλεσμα. Διὰ νὰ ἦσθε δὲ συνεπεῖς, οἱ εὑρίσκοντες ἄξιον προσοχῆς τὸ παράπονον τῆς ἁπλῆς μεταβάσεως Ὑπουργοῦ εἰς τὴν πατρίδα του, πρέπει ν’ ἀποκλείσητε τοὺς Βουλευτὰς Ἀττικῆς ἀπὸ τοῦ νὰ γίνωνται Ὑπουργοὶ, ἀφοῦ οἱ τοιοῦτοι θὰ μένωσι διαρκῶς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ των. Οὐδεὶς δ’ ἀγνοεῖ, ὅτι ἐν ἐκλογαῖς οἱ Ὑπουργοὶ μειονεκτοῦσιν ἀκόμη καὶ κατὰ τοῦτο, ὅτι παρ’ αὐτῶν ζητεῖται ἄμεσος κοινοποίησις πολλῶν ἀπαιτήσεων, ἐνῶ οἱ ἀντίπαλοί των ἐκερδοσκόπησαν ἀδεῶς δι’ ἐπαγγελιῶν ἁπλῶν καὶ ὑποσχέσεων, τολμηρῶν μὲν, ἀλλ’ ἐπαγωγῶν, ὑποσχέσεων περὶ καταργήσεως φόρων, περὶ ἀναπτύξεως τῆς συγκοινωνίας, περὶ καταρτισμοῦ τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων καὶ τῆς χωροφυλακῆς δι’ ἐθελοντῶν καὶ διὰ μισθοῦ διπλασίου, ἥτις ὑπόσχεσις ἤσκησε μεγίστην ἐπιῤῥοὴν καὶ ἀπεπλάνησε κοινότητας ὁλοκλήρους ἐν τῇ Στερεᾷ ἰδίως Ἑλλάδι, καὶ ἰδιαίτερον ἐν τῷ νομῷ ἐκείνῳ, εἰς ὃν ἡ εἰς τὴν χωροφυλακὴν καὶ εἰς τὰ εὐζωνικὰ σώματα κατάταξις ἦτο βιοποριστικὸν ἐπάγγελμα, καὶ ἐξ οὗ ἐδίδοντο τὰ τρία τέταρτα τῶν ἀνδρῶν τῆς χωροφυλακῆς καὶ τῶν εὐζώνων. Παραλείπω ἄλλας καὶ ἄλλας μυρίας ἐπαγγελίας, ἃς μετ’ ἀληθῶς θαυμασίας τόλμης ἀφειδῶς παρεῖχον, καὶ δι’ ὧν ὑπισχνοῦντο πάνθ’ ὅσων εἶχον ἀνάγκην καὶ τὰ ἄτομα καὶ αἱ κοινότητες, καὶ οἱ δῆμοι καὶ αἱ ἐπαρχίαι, καὶ αὐτὸν δὲ τὸν χρυσοῦν αἰῶνα! Ὑπὸ τοιαύτας ἀποπλανήσεις διεξήχθη ὁ ἐφετεινὸς ἰδίως ἐκλογικὸς ἀγών. Καὶ ἐν τούτοις τολμῶσι νὰ ἐφιστῶσι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἁπλῆς ἐπισκέψεως Ὑπουργοῦ τινος εἰς τὴν ἐπαρχίαν του! Σύγγνωτέ μοι ὅτι πλείονα ἴσως τοῦ πρέποντος περὶ τούτων εἶπον. Περὶ τοῦ δήμου Θυάμου δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι. Ἐκεῖ εἶναι τὸ ζήτημα τῆς λύσεως τῆς μισθώσεως τοῦ λειμῶνος, τὸ ὁποῖον διεξῆλθον, καὶ τὸ ζήτημα τοῦ φυγοδίκου Νιάφα, περὶ τῶν ὁποίων ἐπίσης ἐλάλησα. Μένει ὁ δῆμος Κλεπαΐδος. Ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ εἶναι, Κύριοι, ἐξ ὅλων τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν ψηλαφητῶς ἀποδεδειγμένη καὶ ἀνεπίδεκτος ἀμφισβητήσεως ἡ παντοδυναμία ἡ πολιτικὴ τοῦ Γεωργίου Σισμάνη καὶ τῆς οἰκογενείας αὐτοῦ. Δὲν εἴθισται ἐν ταῖς ἐκθέσεσι, ταῖς ἀποτελούσαις τὰ τεύχη τῶν ἐξελεγχόντων τὰς ἐκλογὰς τμημάτων, νὰ γίνηται κατὰ δήμους μνεία τοῦ ἑκάστοτε ἀποτελέσματος· διὰ τοῦτο, καίτοι ἐζήτησα νὰ εὕρω τὰ ἀποτελέσματα τῶν τελευταίων 5 ἢ 6 ἢ 7 ἐκλογῶν, δὲν ἠδυνήθην νὰ εὕρω αὐτὰ ἐν τοῖς τεύχεσι,— θὰ ἦτο δὲ ἐπιθυμητόν, ἐὰν τὸ Προεδρεῖον διέτασσε τὸν καταρτισμὸν τοιούτου πίνακος, ἐπειδὴ φαίνεται, ὅτι θὰ διαρκέσῃ ἡ συζήτησις αὕτη ἐπὶ πολύ, ὥστε νὰ εἴχομεν τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα,— ἀλλ’ ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχω, οὐδέποτε οἱ ἀντίπαλοι Σισμάνη ἐν τῷ δήμῳ αὐτῷ ἔλαβον ψήφους ἀνωτέρας δεκάδων, πλὴν μιᾶς μόνον κάλπης, τῆς κάλπης τοῦ ἀοιδίμου Ροντήρη, ὁ ὁποῖος ἐν δεδομένῃ ἐκλογῇ ἔλαβεν ὑπὲρ τὰς 100 ψήφους....

§112ΜΑΚΡΗΣ. Δὲν εὗρε καὶ σπῆτι νὰ κοιμηθῇ ὁ ἀντιπρόσωπος ὑποψηφίου.... (θόρυβος καὶ διακοπαί).

§113ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Βεβαίως· καὶ ἀπορῶ, πῶς τὸ λέγετε σεῖς!.... Καὶ πρέπει νὰ τιμωρηθῇ ὁ τόπος, διότι δὲν ὑπάρχει ἀντίθετος ἄλλος; (διακοπαί). Ποῖα εἶναι τὰ παράπονα, τὰ κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κλεπαΐδος; Ἰσχυρίσθη τις, ὅτι ἐγένετο ἐκεῖ ἀποκλεισμὸς ἐκλογέων; Κἀνείς! Ἰσχυρίσθη τις, ὅτι ἐκεῖ, ὅπου ἀναμφισβήτητος εἶναι ἡ παντοκρατορία τοῦ κ. Σισμάνη....

§114ΜΑΚΡΗΣ. Ἡμεῖς γνωρίζομεν τὴν παντοκρατορίαν αὐτήν.

§115ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. ... ἰσχυρίσθη τις, ὅτι ἐγένετο νοθεία τῆς ἐκλογῆς;

§116ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς πληροφορήσητε, ἐὰν ὁ Σισμάνης διεξήγαγέ ποτε ἐκλογὴν ὡς ἀντιπολιτευόμενος;

§117ΣΙΣΜΑΝΗΣ. Τὴν 7 Ἀπριλίου 1885.

§118ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἰδού, σᾶς τὸ λέγει ὁ ἴδιος. Εἶναι ἀναμφισβήτητος, κύριε Ράλλη, ἡ δύναμις ἐκεῖ τοῦ κ. Σισμάνη. Ὁ κόσμος ἐκεῖ ἐκ μακρᾶς ἱστορικῆς παραδόσεως εἶναι προσηλωμένος εἰς τὴν οἰκογένειαν Σισμάνη, τὴν ἀνταποκρινομένην εἰς τὴν πρὸς αὐτὴν ἀγάπην τῶν συμπολιτῶν της....Τίνα λοιπὸν εἶναι τὰ παράπονα, τὰ κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ἦναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ δικαιολογῶσι τὴν περὶ αὐτῆς ἐπιτηδείως σχηματισθεῖσαν ἐν γένει ἰδέαν; Πρόκειται περὶ ἀποκλεισμοῦ ἐκλογέων; Οὔτε ἰσχυρισμὸν τοιοῦτον ἔχομεν. Περὶ νοθείας πρόκειται, γενομένης κατὰ τὴν ψηφοφορίαν; Ἐν τῷ βιβλίῳ τῶν ἐνστάσεων, διαρκούσης τῆς ἐκλογῆς, οὐδεμίαν βλέπομεν τοιαύτην κατακεχωρημένην. Μήπως τοῦτο προέρχεται ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἀνθρώπων, δυναμένων νὰ διατυπώσωσιν ἐν τοῖς βιβλίοις τῶν ἐνστάσεων, ὅσα τυχὸν εἶχον παράπονα κατὰ τῆς ἐκλογῆς; Ὄχι· οἱ ὑποψήφιοι, οἱ ἀντίθετοι ἡμῶν, εἶχον διαρκῶς ἀντιπροσώπους αὐτῶν ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας καὶ σφαιριδιοδότας. Αὐτὸς ὁ ἴδιος, ὁ ἐνώπιον τοῦ τμήματος προσελθὼν καὶ ὑποστηρίξας προφορικῶς τὰς ἐνστάσεις, αὐτὸς εἶναι ὑπογεγραμμένος εἰς πάσας, ἀπὸ τῆς πρώτης σελίδος μέχρι τῆς τελευταίας, τὰς πράξεις τῆς ἐπιτροπῆς, τὰς ἐν τῷ βιβλίῳ τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης. Αὐτὸς εἶναι ὑπογεγραμμένος εἰς τὴν πρᾶξιν τῆς 13ης, τὴν βεβαιοῦσαν τὴν παράδοσιν τῶν καλπῶν καὶ τακτοποίησιν αὐτῶν· αὐτὸς εἶναι ὑπογεγραμμένος εἰς τὴν πρᾶξιν, τὴν βεβαιοῦσαν τὴν κήρυξιν τῆς ἐνάρξεως τῆς ψηφοφορίας· αὐτὸς εἶναι ὑπογεγραμμένος εἰς τὴν πρᾶξιν, διὰ τῆς ὁποίας καλεῖται ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως· αὐτὸς εἶναι ὑπογεγραμμένος εἰς τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας, μέχρι τοῦ τελευταίου ψηφίσαντος ἐκλογέως· αὐτὸς εἶναι ὑπογεγραμμένος εἰς τὴν πρᾶξιν, τὴν κηρύττουσαν τὴν λῆξιν τῆς ψηφοφορίας, μηδενὸς πλέον προσελθόντος ἐκλογέως· αὐτὸς εἶναι ὑπογεγραμμένος εἰς πάσας ἀνεξαιρέτως τὰς πράξεις τῆς διαλογῆς μέχρι τῆς κάλπης τοῦ τελευταίου ὑποψηφίου.... Αὐτὴ εἶναι ἡ πίεσις, τὴν ὁποίαν ἤσκησαν οἱ περὶ τὸν Σισμάνην; Ἀλλ’ ἐλησμόνησα τὸ παράπονον, ὅτι τὴν παραμονὴν ἐγένετο διαπληκτισμὸς ἐν τῇ οἰκίᾳ χήρας τινὸς, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ διηυθύνθη νὰ καταλύσῃ· καὶ τὸ γεγονὸς αὐτὸ, Κύριοι, ἐκτραγῳδεῖται διὰ διαστροφῆς καὶ παραφθορᾶς, ὁμοίας πρὸς ὅσας ἄλλας φύσεως τοιαύτης συνέλαβον καὶ ἀπέδειξα πρὸς ὑμᾶς. Τί συνέβη; Ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ μετέβη τὸ ἀπόγευμα τοῦ Σαββάτου, καθ’ ἃς ἔχω θετικὰς πληροφορίας, εἰς τὸ χωρίον Ἀράχωβα, τὸ ὁποῖον κατοικεῖται ἀποκλειστικῶς ἀπὸ ἀνθρώπους τοῦ Σισμάνη· οὐδὲν δὲ δημιουργεῖ δικαίωμα παραπόνου ἐκ μέρους οὐδενὸς ὡς πρὸς τὸ κῦρος τῆς διεξαγωγῆς τῆς ἐκλογῆς, τὸ γεγονὸς ὅτι χωρίον τι ἀνήκει οὕτως ἀποκλειστικῶς εἰς ἓν τῶν πολιτευομένων προσώπων. Τοῦτο δὲν συμβαίνει μόνον ἐν Ἀραχώβῃ; Τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους μου παρακαλῶ νὰ ἐπιμαρτυρήσωσί μοι τοὺς λόγους. Ἐν τῇ Εὐρυτανίᾳ ὑπάρχει εἷς δῆμος Ἀγραίων, τοῦ ὁποίου καὶ ἐγὼ εἶμαι δημότης· ὁ δῆμος αὐτὸς διαιρεῖται εἰς δύο ἐκλογικὰ τμήματα, τὸ ἓν περιέχει τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου, τὸ χωρίον Κεράσοβον, τὸ ἄλλο περιέχει τὴν πατρίδα τοῦ Δημάρχου, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἐκ τῆς ἕδρας τοῦ δήμου, εἶναι ἐκ τοῦ χωρίου Φραγγίστης. Τὸ χωρίον Φραγγίστα δικαίως σεμνύνεται, ὅτι ἔδωκε Δήμαρχον εἰς τὸν δῆμον, καίτοι διαρκῶς ἐχθρόν μου, οὐδέποτε δόντα λευκὴν ψῆφον ἐν τῇ κάλπῃ μου. Αὐτὸς ἐν τῷ χωρίῳ ἐκείνῳ ἀσκεῖ μέχρι τοῦδε, οἵαν ἀσκεῖ ὁ Σισμάνης ἐπιῤῥοὴν ἐν τῷ χωρίῳ Ἀράχωβα καὶ ἐν τῷ δήμῳ Κλεπαΐδος. Γίνονται ἐκλογαὶ, ἡμεῖς ἔχομεν εἰς τὰ ἄλλα χωρία, τὰ ἀποτελοῦντα τὸ τμῆμα ἐκεῖνο, τὸ ἱδρυθὲν ἐκεῖ δι’ αὐτὸν ἀποκλειστικῶς τὸν λόγον, ὅτι εἶναι χωρίον ἀποκλειστικῶς ἀνῆκον εἰς τὸν Δήμαρχον, ἔχομεν ἐκλογεῖς ἐκ τῶν ἄλλων χωρίων ψηφοφοροῦντας ἐκεῖ, τὰς ψήφους τῶν ὁποίων θέλομεν νὰ συγκεντρώσωμεν· ἔχομεν ἑπομένως ἀνάγκην νὰ στείλωμεν ἀντιπροσώπους, διότι οὐδένα ἔχομεν ἐκεῖ, καὶ στέλλομεν, καὶ οὐδεὶς ἀντιπρόσωπος τολμᾷ νὰ πλησιάσῃ ἐκεῖ, ἀλλ’ ὅταν μὲν ἦναι θέρος, οἱ ἀντιπρόσωποι ἡμῶν ἀναχωροῦσι δύο ὥρας πρὸ τῆς ἀνατολῆς τοῦ ἡλίου, διὰ νὰ φθάσωσιν ἐκεῖ τὴν ὥραν τῆς ἐκλογῆς, ὅταν δὲ ἦναι χειμὼν, αὐτοὶ κατασκευάζουσι παραπήγματα δύο ὥρας μακρὰν τοῦ χωρίου αὐτοῦ, εἰς ἃ μετὰ τῶν φίλων ἡμῶν καταφεύγουσι. Καὶ διενοήθην ἐγὼ ποτὲ νὰ εἴπω, ὅτι τοῦτο δημιουργεῖ λόγον ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς, διότι ὁ ἀντίπαλός μου ἔχει παμψηφίαν ἐν τῷ χωρίῳ του; Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Χατζοπούλου. Πόθεν ἀντλεῖ τὸ δικαίωμα ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ νὰ παραπονῆται, διότι δὲν ἔχει φίλους ἐν Ἀραχώβῃ; Αὐτὸ εἶναι ἀκατανόητον. Βεβαίως ἐδυσχέραινον καὶ ἐδυσφόρουν οἱ ἄνθρωποι, εἰς τὴν οἰκίαν τῶν ὁποίων αὐτὸς ὡδηγήθη, καὶ ἠκούσατε, πῶς ὡδηγήθη, διότι αὐτὸς δὲν εἶχε τὴν τόλμην αὐτὴν, καθ’ ἃ μὲ βεβαιοῦσιν οἱ ἁρμόδιοι, — καὶ οὐδένα ἔχω λόγον νὰ δυσπιστήσω, πρὸς αὐτοὺς — αὐτὸς, ἐκ χωρίου γειτονικοῦ ἀναχωρήσας, εἶχε πάντοτε ὁπλοφόρον του ἕνα κύριον, ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν του ἐξαδέλφην χήραν ἐν τῷ χωρίῳ τῆς Ἀραχώβης. Ἀπὸ τῆς μεσημβρίας τοῦ Σαββάτου, πρὶν ἢ φθάσῃ ἐκεῖ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, μετέβη ὁ συνοδός του αὐτὸς πρὸς τὴν ἐξαδέλφην του ἐκείνην, καὶ ἐκείνη τὸν ἐδέχθη, ἀλλ’ ἐκεῖνος ἐπῆγε διὰ νὰ κρατήσῃ εἰς τὸ σπῆτι τῆς ἐξαδέλφης του, παρὰ τὴν θέλησίν της, τὸν ἀντιπρόσωπον, καὶ ὅτε οὗτος ἦλθε, τὸν ἐκράτησεν ἐκεῖ, καίτοι ἡ ἐξαδέλφη του χήρα διεμαρτύρετο περὶ τούτου, καὶ ὡς ἐκ τούτου μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῆς γυναικὸς καὶ τῶν τέκνων της ἐγένετο διαπληκτισμός τις τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς, ἢ ἀνταλλαγὴ δριμειῶν φράσεων, ἢ καὶ κτυπημάτων διὰ τῶν χειρῶν, διότι βεβαίως, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῆτε, ὡς παρίστανται τὰ πράγματα, ὅτι τὰ τέκνα τῆς χήρας, ἢ καὶ οἱοιδήποτε ἄνδρες ἐκ τοῦ χωρίου Ἀραχώβης ἦτο δυνατόν, χωρὶς νὰ ἔχωσι μηχανήματα τουλάχιστον, νὰ ἐγείρωσιν ὀγκολίθους—ἓξ φορὰς ἐπαναλαμβάνεται τοῦτο—καὶ νὰ τοὺς ῥίπτωσιν ἐπὶ τῆς στέγης τῆς οἰκίας τῆς γυναικὸς αὐτῆς.... (διακοπαί).

§119ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ ὁμολογεῖ ὁ ἀνακριτής. (Θόρυβος).

§120ΛΕΒΙΔΗΣ. Λέγει διὰ λίθων ἔφθειραν τὴν οἰκίαν.

§121ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὁ ἀνακριτὴς λέγει οὕτω, ἀλλ’ αἱ ἐνστάσεις καὶ οἱ ἐνιστάμενοι ὁμιλοῦσι περὶ ὀγκολίθων. Ὡς πρὸς τὸν ἀνακριτὴν, ἐπικαλοῦμαι τὴν ὑμετέραν προσοχὴν καὶ ἐκτίμησιν ἐπὶ τοῦ ὕφους, δι’ οὗ διατυποῖ τὰς γνώμας αὑτοῦ. Λέγει ἐν τούτοις, ὅτι ἡ ἐκλογὴ διεξήχθη ὁπωσδήποτε ἐν ἡσυχίᾳ.... (διακοπαί). Μὴ συναρπάζεσθε, Κύριοι, ἀλλὰ προσπαθήσατε ψυχρῶς νὰ ἐρευνήσητε τὰ πράγματα, ὡς ἔχουσι! Τί λέγει; Ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας ἦλθε πρὸς αὐτὸν ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ τῷ εἶπεν: «ἠξεύρεις, κύριε ἀνακριτὰ, εἰς τὴν ἐκλογὴν ψηφίζουσι δὶς καὶ τρὶς τὰ αὐτὰ πρόσωπα»· τὸν ἐρωτᾷ νὰ ὀνομάσῃ, ἔστω καὶ ἓν τοιοῦτον πρόσωπον, ἐκεῖνος δὲ ἀπαντᾷ: «Δὲν γνωρίζω κἀνέν· σᾶς λέγω μόνον αὐτὰ, καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ σᾶς ὑποδείξω πρόσωπα». Εἶναι πρόδηλος ὁ σκοπὸς καὶ ἡ ἔννοια τοιαύτης πληροφορίας, καὶ κρίνετε σεῖς, ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ προσέξῃ τις ἐπ’ αὐτῆς, δι’ ὃ καὶ ὁ ἀνακριτὴς λέγει, ὅτι «ἕνεκα τῆς τοιαύτης ἀοριστίας, δὲν ἠδυνάμην νὰ ἐνεργήσω τὰ τοῦ νόμου». Ταῦτά εἰσι πάντα τὰ συμβάντα κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς καὶ μέχρι τέλους τῆς διαλογῆς πασῶν τῶν καλπῶν. Ἀλλὰ ταῦτα εὐτυχῶς ἓν μόνον ἀποδεικνύουσιν, ὅτι δηλ. οἱ ἐκεῖ εὐάριθμοι ἀντίπαλοι ἡμῶν καὶ αὐτὸς ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Δεληγεώργη, εἶχον πᾶσαν ἐλευθερίαν νὰ ὑποβάλωσι παράπονα καὶ ἐνστάσεις, καὶ πολλὴν ἐπιθυμίαν ἴσως νὰ λάβωσιν ἀφορμὴν οἱανδήποτε πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ τοιαύτη δὲν ἐδόθη αὐτοῖς οὐδεμία. Μετὰ τὸ πέρας τῆς διαλογῆς, ὁπότε πλέον διελύθη ἡ συγκέντρωσις τῶν ἐκλογέων, βεβαιοῖ ὁ ἀνακριτὴς, ὅτι ἐν τῇ θύρᾳ τοῦ ἐκλογικοῦ καταστήματος ὁ Δήμαρχος ἐπετέθη ἀδίκως, ἐνώπιον αὐτοῦ καὶ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, κατά τινων ἀντιπροσώπων τῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὑποψηφίων, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἐτόλμησαν νὰ παρασταθῶσιν ὡς τοιοῦτοι. Ὁ διαπληκτισμὸς, βεβαιοῖ ῥητῶς ὁ ἀνακριτὴς, ὅτι ἐτελέσθη μετὰ τὸ πέρας τῆς διαλογῆς ἐνώπιον αὐτοῦ. Καὶ δύναταί τις, Κύριοι, ἀνερυθριάστως νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι γεγονὸς τοιοῦτον, συμβὰν πολλὰς ὥρας μετὰ τὴν διαλογὴν καὶ τὴν ἀνακήρυξιν τῶν ἀποτελεσμάτων, ἐπέδρασεν ἐπὶ τὴν ψηφοφορίαν; Καὶ δὲν εἶναι ἀληθὴς ὕβρις πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, νὰ προκαλῆτε αὐτὴν νὰ ἀκυρώσῃ διὰ τοῦτο τὴν ἐκλογήν; Καὶ εἰς διαπληκτισμοὺς ἀκόμη θέλετε νὰ δώσητε ὀπισθενεργὸν δύναμιν;

§122ΣΧΙΝΑΣ. Τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς.

§123ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Μετὰ τὸ πέρας τῆς διαλογῆς, κύριε Σχινᾶ (ἀναγινώσκει): «Μετὰ τὸ πέρας τῆς διαλογῆς καὶ «ἐν τῇ θύρᾳ τοῦ ἐκλογικοῦ καταστήματος ὁ Δήμαρχος Κλεπαΐδος κλπ.,» γράφει ὁ ἀνακριτὴς ἐν τῇ ἐκθέσει του· (διακοπαί).

§124ΠΕΡΡΟΣ. (ἀναγινώσκει). «Μετὰ τὸ πέρας τῆς διαλογῆς....» (θόρυβος).

§125ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ μὲ ἐνισχύσητε· (θόρυβος ἐν τοῖς ἀκροατηρίοις).

§126ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιβάλετε ἡσυχίαν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὰ ἀκροατήρια νὰ ἡσυχάσουν, διότι ἄλλως θὰ διατάξω τὴν ἐκκένωσίν των.

§128ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Τί λοιπὸν ἔχομεν βεβαιωμένον διὰ τὸν δῆμον τῆς Κλεπαΐδος ἐκ τῶν ἐκθέσεων τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου; Ἔχομεν βεβαιωμένον, ὅτι τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς καὶ ἐν τῷ χωρίῳ Κλεπᾷ ἠνώχλησαν τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ οἱ ἀντιφρονοῦντες αὐτῷ, καὶ ἐν τῷ χωρίῳ Ἀραχώβῃ, ἐλθόντα αὐτὸν, ἠνώχλησαν ἐπίσης τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς ἐν τῇ οἰκίᾳ, ἐν ᾗ ἔμενεν, ἥτις ὅμως ἐνόχλησις δὲν κατώρθωσε νὰ ἐξαγάγῃ αὐτὸν τῆς οἰκίας, οὔτε νὰ βλάψῃ ποσῶς αὐτὸν, ἢ ἕνα τῶν περὶ αὐτόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀγρία συμπλοκή, ἣν ἐκτραγῳδοῦσιν!

§129ΛΕΒΙΔΗΣ. Αἱ σφαῖραι ὅμως εἰσῆλθον διὰ τῶν παραθύρων εἰς τὴν οἰκίαν.

§130ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα ὅμως εἶναι, ὅτι οὐδὲ θρὶξ ἐβλάβη ἀνθρώπου, οὔτε πτερὸν ὄρνιθος, καὶ ὅτι ὁλόκληρον ἓν χωρίον καὶ ὁ δῆμος δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐξαγάγωσιν ἀπὸ τῆς οἰκίας μιᾶς χήρας τὸν ἀντιπρόσωπον τῶν ἀντιπάλων τοῦ Σισμάνη, ἀκολουθούμενον ὑπὸ δύο ἀνθρώπων! (Διακοπαί). Αὐτὰ εἶναι τὰ περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κλεπαΐδος ἐνδεικνύμενα, ὅτι τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς ἠνώχλησαν τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ οἱ ἀντίπαλοι αὐτοῦ, ὅτι δὲν παρεκώλυσαν αὐτὸν ἀπὸ τῆς ἐκλογικῆς του ἐνεργείας, διότι καὶ τὸ ἀπόγευμα τοῦ Σαββάτου παρευρέθη ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἐκλογῆς, καὶ τὴν Κυριακὴν καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν διέμεινεν ἐν αὐτῷ. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κύριος αὐτὸς εἶναι ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, νομίζετε, ὅτι αἱ κατ’ αὐτοῦ βιαιότητες αὗται, ὁ ἀποκλεισμὸς, τὸν ὁποῖον ὑπέστη, ἐζημίωσαν τὴν κάλπην, τῆς ὁποίας αὐτὸς ἦτο ἀντιπρόσωπος; Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Αἱ παντὸς εἴδους ψυχολογικαὶ καὶ ὑλικαὶ ἐνέργειαι, τὰς ὁποίας οἱ κύριοι ἀντίπαλοι ἡμῶν εἶχον κάμει, ἦσαν τοιαῦται, ὥστε οὐδὲ νὰ ἀτενίσῃ πρὸς ἐκείνους δύναται ἡ παρεκτροπὴ ἢ τοῦ Δημάρχου Σισμάνη, ἢ τῶν τέκνων τῆς χήρας ἐκείνης. Ἐδικαιοῦτο πᾶς τις νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι τοιαῦτα ὑποστάντος τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ κάλπη αὐτοῦ θὰ ὑπέστη σπουδαίαν μείωσιν ψήφων. Τοὐναντίον ὅμως συνέβη· ἐν τῷ δήμῳ αὐτῷ θέλετε ἰδεῖ τὸ ἑξῆς περίεργον φαινόμενον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκπληκτικὸν ἴσως δι’ ὑμᾶς, ἔχει ὅμως τὴν ἐξήγησίν του διὰ τοὺς εἰδότας τὸν τόπον ἐκεῖνον. Θέλετε ἴδει δηλαδή, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ αὐτῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, τοῦ ὁποίου ὁ ἀντιπρόσωπος ὑπέστη, ὅσα λέγει, ὅτι ὑπέστη (ἂς τὰ παραδεχθῶμεν πρὸς στιγμήν), ἔλαβε ψήφους, ὅσας οὐδέποτε μέχρι τοῦδε ἀντίπαλος τοῦ Σισμάνη ἔλαβεν. Ἐκ τῆς Ναυπακτίας οἱ ὑποψήφιοι τοῦ κόμματος τοῦ ἀντιθέτου ἡμῶν ἦσαν οἱ κ. κ. Καναβὸς καὶ Φαρμάκης, γνωστὸν δὲ εἶναι, ὅτι ἕκαστος τῶν ὑποψηφίων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ αὐτοῦ συνήθως ἔχει μικράν τινα ἐκλεκτικότητα, καὶ συνεπῶς θὰ ἔχητε ἴσως τὴν ἰδέαν, ὅτι μετὰ τὰ συμβάντα αὐτὰ, τίς οἶδε πόσον κάτω ἀπὸ τοὺς ὑποψηφίους τοὺς ἐντοπίους ἐκ Ναυπακτίας θὰ ἦναι ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπλειονοψήφησε καὶ αὐτῶν τῶν ἐντοπίων συνυποψηφίων του.

§131ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ δεξιῶν). Ὑμεῖς πόσας ἐλάβετε;

§132ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὅσας λαμβάνει τὸ κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω· ἔλαβον 700 ψήφους.

§133ΡΑΛΛΗΣ. .. (θόρυβος).

§134ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἔχετε τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου, ὁ ὁποῖος σᾶς λέγει, ὅτι, πλὴν αὐτοῦ τοῦ κυρίου, ὁ Δήμαρχος Σισμάνης διεπληκτίσθη πρὸς τρεῖς καὶ μόνους ἀντιπροσώπους τῶν ὑποψηφίων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως... (διακοπαί). Σᾶς εἶπον, Κύριοι, ὅτι καθ’ ὅλας τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς οἱ ἀντίπαλοι τοῦ Σισμάνη ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ κατὰ δεκάδας ἠρίθμουν τὰς ψήφους· ὁ κ. Σισμάνης μὲ ἐβεβαίωσε σήμερον, ὅτι κατὰ τὸ 1887 ὁ κ. Δεληγεώργης ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ ἔλαβε ψήφους 66, καὶ ἐφέτος ἔλαβε 302, καὶ ζητεῖται ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ, ὡς μὴ ἐλευθέρως καὶ ἀνεπηρεάστως ψηφίσαντι!

§135ΡΑΛΛΗΣ. Λησμονεῖτε, ὅσα συνέβησαν κατὰ τὸ 1887, τὰς χιλιάδας τῶν χαρίτων καὶ τόσα ἄλλα.

§136ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν τὰ λησμονῶ, ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε καὶ σεῖς τίνα ἐντύπωσιν εἰς σᾶς τὸν ἴδιον ἔκαμαν αἱ δοθεῖσαι ἐξηγήσεις, καὶ ἡ τηρηθεῖσα θρησκευτικὴ εὐλάβεια πρὸς τὰς τεθείσας διὰ τὴν ἀπονομὴν βάσεις, ἀποκλειούσας ἀποτόμως πάντα πολιτικὸν ὑπολογισμόν. Αὐτὰ εἶναι, Κύριοι, τὰ κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δήμου Κλεπαΐδος, καὶ μετὰ τὴν ἀνασκευὴν αὐτῶν θεωρῶ, ὅτι δύναμαι νὰ καταπαύσω τὸν λόγον. Δι’ ὅσων εἶπον, Κύριοι, δὲν ἐπεδίωξα νὰ μεταβάλω τὴν γνώμην οὐδενὸς ὡς πρὸς τὴν λύσιν, ἥτις εἶναι ἀποφασισμένον νὰ δοθῇ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει παντάπασιν, ὁποία τις ἔσεται ἡ ψῆφος ὑμῶν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Νομοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, εἴτε αὕτη εἶναι ἀκυρωτικὴ, εἴτε εἶναι ἐπικυρωτική· μὲ ἐνδιέφερεν ὅμως μεγάλως νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι πάνθ’ ὅσα συνέῤῥαψαν καὶ ἐδημιούργησαν καὶ ὑπὸ τύπον ἐνστάσεων ἐδημοσίευσαν καὶ ὑπέβαλον πρὸς τὴν Βουλὴν περὶ κυβερνητικῶν ἐπεμβάσεων, εἶναι αὐτόχρημα μυθιστορία, χωρὶς οὐδὲ ἴχνος ἀληθείας ἐλάχιστον ἐν αὐτοῖς νὰ ὑπάρχῃ. Τοῦτο ἔχω τὴν συναίσθησιν, ὅτι τὸ ἀπέδειξα, ὅσον εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατὸν νὰ ἀποδεικνύηται ἡ ἀλήθεια, καὶ νὰ ἀναιρῶνται τὰ ἐναντίον αὐτῆς λεγόμενα ψεύδη. Ἀπέδειξα, ὡς φρονῶ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη ἐνηργήθη μετὰ πάσης νομιμότητος, μετὰ πάσης ἐλευθερίας. Ἐν τούτῳ περατοῦται ὁ προορισμὸς τοῦ λόγου μου καὶ ἡ ἀποστολή μου ἐπὶ τοῦ βήματος, εἰς ὑμᾶς δὲ μένει ἤδη ἡ ψῆφος καὶ ἡ ἀπόφασις. Εἶπον, ὅτι δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἡ ψῆφος αὕτη, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν ἦναι, ἐπικυρωτικὴ, ἢ ἀκυρωτικὴ, ἀφοῦ ἀπεδείχθη ἤδη, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος ὁ πάταγος, ὁ δημιουργηθεὶς ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν ταύτην, ὅτι τὰ κατ’ αὐτῆς χαλκευθέντα εἶναι ἐντελῶς ἐστερημένα ὑποστάσεως, ἀποτελοῦντα ἁπλῆν καὶ ἄτεχνον μυθοπλαστίαν, καὶ ὅτι ἑπομένως ἡ ἀκύρωσις αὐτῆς δὲν θὰ ἦναι πρᾶξις δικαιοσύνης, ἀλλὰ θὰ ἦναι κατάχρησις ἐξουσίας, θὰ ἦναι αὐτόχρημα προγραφή, οὔτε τοῦ πολιτεύματος τὴν ὕπαρξιν ἐξασφαλίζουσα, οὔτε τοῦ Βουλευτηρίου τὴν τιμὴν διασώζουσα. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 καὶ 30′ μ. μ.