1890.05.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 56

τῆς 29 Μαΐου 1890.

(Τρίτη)

Ὥρᾳ 6½ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα τῶν ἐμπόρων Πατρῶν πρὸς τοὺς κκ. Βουλευτὰς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, εὐχομένων ὑπὲρ τῆς ταχείας ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Νέσσωνος τῆς Λαρίσσης ζητοῦσι νὰ ἀπαλλαγῶσι τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἕνεκα τῆς καταστροφῆς τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας. Διάφοροι κάτοικοι Πύργου παρακαλοῦσιν, ἵνα συστηθῇ εἰς τὴν ἑταιρίαν, ἥτις θὰ κατασκευάσῃ τὸν σιδηρόδρομον Πύργου–Πύλου νὰ ἱδρύσῃ σταθμὸν εἰς τὸ ἀνατολικὸν μέρος τῆς πόλεως.

§2ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορά των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ συστάσεως τῆς Βουλῆς, ὅπως ληφθῇ ταχεῖα πρόνοια.

§3Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, κοινῇ ἀποφάσει ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς, ἐπεψηφίσθησαν πάντα τὰ νομοσχέδια τὰ ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, ἀπέμεινε δὲ μόνον τὸ περὶ συστάσεως γεωργικῶν σταθμῶν ἐν Βυτίνῃ καὶ Τίρυνθι· δὲν προέβη δὲ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν καὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καίπερ ἀναγεγραμμένου εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, διότι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι κύριοι Καραπάνος καὶ Πετρίδης προέτειναν τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι εἶχον νὰ ὑποβάλωσι τροπολογίας, καὶ ὡς ἐκ τῆς προκεχωρηκυίας ὥρας τῆς ἑσπέρας ἐκείνης δὲν ὑπελείπετο ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος πρὸς συζήτησιν αὐτῶν. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, ἐκθέτων τὴν σπουδαιότητα καὶ τὸ ἐπεῖγον τῆς ψηφίσεως νομοσχεδίου ἀφορῶντος εἰς τὴν γεωργίαν, διότι ταύτην κατανοεῖ καλῶς ἡ Βουλὴ, ἐπανειλημμένως δὲ κατὰ τὰς παρελθούσας Συνόδους παρέστησα εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπείγουσαν ἀνάγκην τῆς συστάσεως τῶν σταθμῶν αὐτῶν, ἰδίως τοῦ ἐν Τίρυνθι, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς συνέστησε δεόντως τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν κατωρθώθη αὕτη. Ἑπομένως παρακαλῶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, τὸν κ. Καραπάνον καὶ τὸν κ. Πετρίδην, ὅπως ὑποβάλωσι τὰς τροπολογίας των καὶ λάβῃ ἡ Βουλὴ γνῶσιν αὐτῶν, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν τὸ ταχύτερον νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, καθόσον, ὡς πιστεύω, ὀλίγαι ἔτι συνεδριάσεις τῆς παρούσης Συνόδου ἀπομένουσι, καὶ ἐὰν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου προκληθῶσι μακραὶ συζητήσεις, δὲν θέλει κατορθωθῆ ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ, ἄλλως τε κατὰ τὰς δύο πρώτας ἀναγνώσεις τοῦ νομοσχεδίου προεκλήθη εὐρεῖα καὶ παρατεταμένη συζήτησις. Ἐρχομένου δὲ οὕτω τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ συζήτησιν, καθ’ ἣν ἔχει σειράν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, θὰ δυνηθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν αὐτό.

§4ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ ἔντιμος συνάδελφος εἶναι λίαν ἀξιέπαινος διὰ τὸ ὁποῖον ἐπιδείκνυται θερμὸν ἐνδιαφέρον σήμερον ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως νομοσχεδίου ἀφορῶντος τὴν γεωργίαν, καὶ ἰδίως τὴν ἰδιαιτέραν ἡμῶν πατρίδα, τὴν Ἀργολίδα· ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐπλανήθη κατὰ τοῦτο, ὅτι ὑπέθεσεν, ὅτι κατ’ ἐμὴν πρότασιν ἔν τινι τῶν προηγηθεισῶν συνεδριάσεων ἀνεβλήθη τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον, προσθεὶς μάλιστα, ὅτι ἐγὼ ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν, ἵνα ἐν τῇ συζητήσει ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν μου δι’ ἀγορεύσεως. Νομίζω ὅτι τοιοῦτον δὲν ἐγένετο, καὶ ψευδὴς παράστασις ἐπηρέασε τὴν ἀντίληψιν τοῦ συναδέλφου μου, διὰ τὸ ὁποῖον λυποῦμαι, ἀλλὰ προπάντων λυποῦμαι διὰ τὴν ἐπιλησμοσύνην, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος εἰς τὴν κηδεμονίαν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον εἶχε λησμονήσει ἀπὸ τεσσάρων ἤδη μηνῶν, ἀφ’ ὅτου ὑπεβλήθη, ἐνῷ ὤφειλε νὰ ὑπομνήσῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει τόσον ἐκθύμως, ἵνα προτάξῃ τὸ ὄντως σωτήριον διὰ τὴν γεωργίαν νομοσχέδιον τοῦτο.

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυστυχῶς πᾶν καλὸν ματαιοῦται ὑπὸ τῆς κωλυσιεργίας.

§6ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀλλ’ ὁ ἔντιμος συνάδελφος καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦτο ἐτήρησε σιγὴν ἰχθύος, ἐξακολουθεῖ δὲ δίδων τὴν ψῆφόν του, καὶ ὑποστηρίζων τὴν Κυβέρνησιν, χωρὶς νὰ τολμᾷ νὰ ἀξιώσῃ παρ’ αὐτῆς, ὅπως προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· ὁ δὲ ἔντιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀρίστης ποιότητος πολιτικὸς ἀνὴρ, καὶ θὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι δὶς παρεκάλεσα αὐτὸν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον νὰ προταχθῇ τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον, καὶ μοὶ ἀπήντησε: «Διατὶ βιάζεσθε; αὐτὸ εἶναι εἰς γʹ ἀνάγνωσιν, καὶ τὸ φέρομεν ὁπόταν θέλωμεν». Δὲν βλέπω λοιπὸν τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἔντιμος συνάδελφος ἔσχε τὴν εὐγένειαν αὐτὴν καὶ ψευδῆ πράγματα νὰ ἀναγγείλῃ ὅτι ἐγένοντο, ἐνῷ δὲν ἐγένοντο, καὶ ἐμὲ νὰ κηρύξῃ ὡς ἔνοχον τῆς ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου· ἠδύνατο, ἐὰν ἤθελε, κατ’ ἄλλον, οἱονδήποτ’ ἂν ἐφρόνει, τρόπον, νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὄχι βεβαίως διὰ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν προσηνέχθη πρὸς ἐμὲ καὶ πρὸς τὸν ἐξ Ἄρτης ἀξιότιμον συνάδελφον, ὁ ὁποῖος καὶ ἐκεῖνος ὑπεστήριξεν ἐκθύμως τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει ἴσως προσωπικὸν ἐνδιαφέρον μεγαλείτερον παντὸς ἄλλου.

§7Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Καραπάνου· ὁ κ. Πετρίδης ἵστατο πλησίον τοῦ κ. Καραπάνου, ἐγὼ παρεκάλεσα τὸν κ. Καραπάνον νὰ μὴ προβάλῃ ἀντίῤῥησιν, διὰ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ δὲν σᾶς ἤλεγξα, κύριε συνάδελφε, ὅτι προβάλλετε προσκόμματα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀνέφερα μόνον τί συνέβη κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν παρεκωλύθη ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, καίπερ ἀναγεγραμμένου εἰς γʹ συζήτησιν, καὶ σᾶς παρεκάλεσα νὰ μὴ προκαλέσητε παρατεταμένην συζήτησιν, ὅπως κατὰ τὰς δύο ἄλλας ἀναγνώσεις, διότι ἄλλως δὲν θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, καθόσον δὲν ἔχομεν τὸν ἀπαιτούμενον ὑλικὸν καιρόν. Καὶ ἐννοεῖται ὅτι αἱ προκαλούμεναι αὗται συζητήσεις καὶ τροπολογίαι σας θὰ ματαιώσωσι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὴν εὐθύνην φέρετε σεῖς, ὅστις, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ νομοῦ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ὀφείλετε νὰ ἐνδιαφέρησθε ὑπὲρ τῆς ταχυτέρας ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§8ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, βεβαίως ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κακῶς ἀντελήφθη τὰ γενόμενα πρὸ μιᾶς, νομίζω, ἑβδομάδος κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ εἶχε μεταβληθῆ εἰς παλαίστραν,— δὲν ἠξεύρω πῶς νὰ τὴν ὀνομάσω,—διότι ἕκαστος ἐζήτει τίς πρῶτος θὰ ἐπιτύχῃ τὴν ψήφισιν ἑνὸς νομοσχεδίου. Τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἐγένετο καὶ ἡ πρότασις τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ἀφορῶντος τοὺς γεωργικοὺς σταθμούς· ὁ κ. Πετρίδης οὐδὲν εἶπε τότε, μήτε ἤκουσα κἄν αὐτοῦ λέγοντός τι, ἐγὼ ὅμως παρετήρησα, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συζητηθῇ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν, δὲν εἶναι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συνεζητήθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἀλλ’ εἶναι νέον νομοσχέδιον, τροποποιοῦν ῥιζικῶς τὸ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν συζητηθέν. Ριζικαὶ δὲ τροποποιήσεις εἶναι, ὅτι, ἐνῷ ἐν ταῖς δύο πρώταις συζητήσεσιν ἐπρόκειτο περὶ σταθμοῦ ἀφορῶντος τὴν πατρίδα τοῦ ἀοιδίμου Τριανταφυλλίδου, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν κατὰ τροποποίησιν τῆς Κυβερνήσεως ἀφορᾷ δύο σταθμούς.

§9ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι· ἡ τροπολογία αὕτη ὑπεβλήθη εἰς τὰς δύο πρώτας συζητήσεις καὶ εἶναι τυπωμένη ἰδιαιτέρως.

§10ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι νομοσχέδιον πλῆρες, τυπωμένον καὶ ἰδιαιτέρως, τὸ ἔχω καὶ ἐγὼ ἐνταῦθα. Ἐζήτησα λοιπὸν τότε, ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἀντὶ διὰ τῆς βίας νὰ ψηφισθῇ, νὰ τεθῇ ἐκ τῶν πρώτων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς ἐπαύριον, διότι μήτε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο εἴχομεν ἐνώπιόν μας κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, μήτε ἠδυνάμεθα νὰ ἐνθυμηθῶμεν ἀκριβῶς ποῖαι τροποποιήσεις εἰσήχθησαν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ κατὰ πρῶτον ὑποβληθὲν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ αἴτησίς μου αὕτη ὄχι μόνον δὲν ἀφεώρα παρεμπόδισιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας ἐσκόπει ὄχι συζήτησιν, ὅπως εὐαρεστεῖται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ εἴπῃ, μακρὰν, ἀλλ’ ὑπόδειξιν ἰδεῶν, αἵτινες ἤθελον καταστήσει πραγματοποιήσιμον τὸ νομοσχέδιον· διότι, ἐξ ὅσων ἐνθυμοῦμαι τώρα, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως ὑπεβλήθη κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ παραδεχθῶμεν, διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἡ ἐγκατάστασις τῶν δύο σταθμῶν ζητεῖται διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου νὰ γείνῃ διὰ τῆς αὐτῆς δαπάνης, διὰ τῆς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ἡ ἐγκατάστασις ἑνὸς μόνον σταθμοῦ, διὰ τῶν τόκων τοῦ κληροδοτήματος τοῦ μακαρίτου Τριανταφυλλίδου, ἤτοι τοῦ ἔτους 1886, οἵτινες τόκοι, κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου, μόλις ἐπαρκοῦσιν εἰς τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ σταθμοῦ τῆς Βυτίνης· δι’ αὐτοῦ μόνου τοῦ πόρου πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ἡ ἐγκατάστασις δύο σταθμῶν. Ἡ ἰδέα ἡ ἐμὴ ἤθελεν εἶσθαι, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὸς ὁ πόρος οὗτος, καὶ πρέπει νὰ προστεθῇ συνάμα εἰς τὸν πόρον τοῦτον καὶ ἕτερον ποσὸν, ἐπιτρέπον τὴν πραγματοποίησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην δὲν εἶχον τὸ νομοσχέδιον ὑπ’ ὄψει, καὶ δὲν ἠδυνάμην νὰ ἐνθυμηθῶ τί ἐπρόκειτο νὰ τροποποιηθῇ· ἐζήτησα νὰ ἀναγραφῇ πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, δὲν πταίομεν δὲ ἡμεῖς, ἐὰν τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν παρουσιάζουσι σπουδαίας διαφωνίας, δὲν τίθενται πρῶτα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλὰ τίθενται νομοσχέδια, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι ῥιζικαὶ διαφωνίαι.

§11ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς δύο ἐπιχειρήματα ἀντέταξεν εἰς τὸν ἔντιμον ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας Βουλευτὴν, ἵνα ἀποδείξῃ, ὅτι ἔσφαλεν εἰς τὴν ἐκτίμησιν αὐτοῦ. Πρῶτον εἶπεν, ὅτι τελευταῖον ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, τροποποιηθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, ἀλλὰ παρεῖδεν, ὅτι αἱ τροπολογίαι εἶχον ἤδη πρὸ τῆς δευτέρας συζητήσεως τυπωθῆ, ὑποβληθεῖσαι ἀπὸ τῆς πρώτης συζητήσεως, ὅτε ὅμως ἐπέκειτο ἡ τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ἐνόμισα καταλληλότερον, ἀντὶ νὰ ἦναι διεσπαρμέναι, νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸ σῶμα τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ οὕτως ἀνετυπώθη. Ὡσαύτως ἀνακριβὴς εἶναι καὶ ἡ δευτέρα δικαιολογία, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ οὐδεμία λαμβάνεται ἄλλη πρόνοια ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως τοῦ σταθμοῦ, τοῦ προστεθέντος ἐν Γορτυνίᾳ, εἰμὴ μόνον οἱ τόκοι οἱ ἀνεπαρκεῖς τοῦ ἔτους 1886. Πρῶτον ἀμφισβητῶ, ὅτι εἶναι ἀνεπαρκεῖς οἱ τόκοι· ἀλλὰ καὶ τὸ νομοσχέδιον προβλέπει περὶ τῆς ἀνεπαρκείας, λέγον ὅτι, μὴ ἐπαρκούντων τῶν τόκων, τὸ Δημόσιον προσέρχεται εἰς βοήθειαν. Ὥστε καὶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο εἶναι ἀνυπόστατον.

§12ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐνδεχόμενον τὸ νομοσχέδιον τὸ νέον, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὑπεβλήθη εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διαφωνήσω καὶ ὡς πρὸς τοῦτο· διότι τὸ νέον νομοσχέδιον φέρει χρονολογίαν 8 Μαΐου, ἐνῷ ἡ δευτέρα συζήτησις ἔλαβε χώραν πολὺ πρὸ τῆς 8 Μαΐου· εἰς τοῦτο ἑπομένως ἐγὼ εἶμαι ἐν ἀκριβείᾳ, καὶ ὄχι ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀπορῶ δὲ, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς λησμονεῖ τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπογράφει. Διϊσχυρίζεται ὅτι ἐλήφθη πρόνοια καὶ περὶ ἄλλου πόρου· ποῦ ἐλήφθη τοιαύτη πρόνοια;

§13ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν ἄρθρῳ 4.

§14ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν σταθμῶν, ἀλλὰ περὶ τῆς συντηρήσεως. Ἐὰν μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν σταθμοῦ τινος παρουσιάζηται ἔλλειμμα ἐσόδων πρὸς τὰ ἔξοδα, τότε θὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν τὸ Δημόσιον διὰ τὴν συντήρησιν· συγχύζετε τὴν συντήρησιν μὲ τὴν ἐγκατάστασιν.

§15ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπαρκοῦσιν οἱ πόροι διὰ τὴν ἐγκατάστασιν.

§16ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν ἐπροτείνατε τὸ νομοσχέδιον, μᾶς ὑπεβάλατε λογαριασμὸν, ὅτι οἱ τόκοι τοῦ 1886 ἤρκουν διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ ἑνὸς σταθμοῦ μόνον· ἐὰν θελήσητε νὰ διαιρέσητε εἰς δύο τὸ ποσὸν τοῦτο, δὲν θὰ ἐγκαταστήσητε σταθμὸν ἄξιον τοῦ προορισμοῦ του μήτε ἐν Βυτίνῃ, μήτε ἐν Τίρυνθι, διότι, διὰ νὰ ἐγκαταστήσητε σταθμοὺς ἀξίους τοῦ προορισμοῦ των εἰς ἀμφότερα τὰ μέρη, πρέπει νὰ διπλασιάσητε τοὺς πόρους. Ἔρχομαι δὲ ἀρωγὸς εἰς τὴν πρότασιν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων κκ. Πετρίδου καὶ Α. Ἀντωνοπούλου, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τεθῇ πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπιφυλαττόμενος νὰ συζητήσω κατ’ οὐσίαν καὶ ζητήσω τὴν βελτίωσιν αὐτοῦ.

§17ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ σκαιῶν καὶ ἀγροίκων φράσεων καὶ τρόπων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὑποστηρίζων τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Ἀντωνοπούλου, ἐπετέθη κατ’ ἐμοῦ· διότι περὶ ἐμοῦ ἐπρόκειτο ὅταν ὡμίλει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς περὶ κωλυσιεργίας. Ἀλλ’ ἐρωτῶ πάντας ὑμᾶς, Κύριοι, προεκάλεσα ἐγὼ τὴν κωλυσιεργίαν τῶν ἡμερῶν τῶν τελευταίων; τί ἐζήτησα ἐγὼ παρ’ ὅ,τι ζητεῖ σήμερον ὁ κ. Ἀντωνόπουλος; τοσοῦτον μάλιστα ἤμην ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως τῶν εἰς γʹ ἀνάγνωσιν νομοσχεδίων, τῶν μὴ προκαλούντων συζήτησιν, ὥστε καὶ μέχρις Ἀγρινίου, μέχρις αὐτοῦ τοῦ νομοῦ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἔφθασα, παρακαλῶν αὐτὸν νὰ προτάξῃ τὰ σχετικὰ νομοσχέδια. Ἐκωλυσιέργησα, καὶ δὲν τὸ ἀρνοῦμαι, — ἀπεναντίας, τὸ λέγω μετὰ παῤῥησίας,—διότι ἡ τοιαύτη διαγωγὴ τῆς Κυβερνήσεως προκαλεῖ τὴν τοιαύτην στάσιν μου· ἀλλὰ δὲν παραξενεύομαι διὰ τοῦτο, διότι εὑρίσκεται ἤδη ὁ Πρωθυπουργὸς ἐν διανοητικῇ ταραχῇ τοιαύτῃ, ὥστε ὡς μικρὸν παιδίον συμπεριφέρεται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ καθ’ ὅλας τὰς ὥρας τῆς συνεδριάσεως, ὁσάκις πρόκηται νὰ γείνῃ συζήτησίς τις ἐπί τινος νομοσχεδίου. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, Κύριοι, ὅτι τοιούτου εἴδους ψήφισιν νομοσχεδίων δὲν τὴν ἀνεχόμεθα ἡμεῖς. Ἐγὼ δὲν ἦλθον νὰ συζητήσω τὰ συμφέροντα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, οὔτε τὰ ἰδιωτικὰ οὔτε τὰ πολιτικὰ, ἐγὼ ἦλθον νὰ ὑπερασπίσω τὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας οἱ ἐντολεῖς μου μὲ ἔστειλαν ἐδῶ, ἵνα ψηφίζω ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια, περὶ τῶν ὁποίων ἔχω γνώμην, ὅτι συντελοῦσιν εἰς τὴν πρόοδον τοῦ ἔθνους, καὶ νὰ ἀντιτάσσωμαι κατ’ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παραβλάπτουσι τὰ συμφέροντα τῆς χώρας. Ἐγὼ θὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου, θὰ πολεμήσω ὅσον δύναμαι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβλαβῆ. Ἐὰν τοῦτο ἐρεθίζῃ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, λυποῦμαι, ἀλλὰ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκπληρώσω τὸ καθῆκόν μου. Ἐδῶ δὲν ἤλθομεν διὰ νὰ θεραπεύωμεν τοὺς πάσχοντας, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξυπηρετῶμεν τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος. Διὰ τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἂς προσκαλέσῃ ἄλλον, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ τῆς ὑγείας του, ἀντὶ νὰ προσκαλῇ ἡμᾶς διὰ τρόπου ὅσον σκαιοῦ· ἡμεῖς ἔχομεν αὐτοβουλίαν, δὲν ὑπακούομεν εἰς τὸ μαστίγιον τοῦ κ. Μπογιατζόγλου. Λοιπὸν, ἵνα μὴ πάθῃ ἡ ὑγεία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὸν συμβουλεύομεν νὰ κηρύξῃ τὴν λῆξιν τῆς Συνόδου, καὶ νὰ προστρέξῃ εἰς ἰατρόν. Ἡμεῖς θὰ ἀμυνώμεθα κατὰ τῆς τοιαύτης ἐπιβουλῆς τῶν συμφερόντων τῆς χώρας, ἄλλως τε ἔχει ἀνάγκην νὰ κηρύξῃ ἐνωρὶς τὴν λῆξιν τῆς Συνόδου, διότι ἔχει ἀνάγκην νὰ φέρῃ ἐνταῦθα ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι νὰ κάθηνται ὡς ἀγάλματα ἐπὶ τῶν ἑδωλίων. Τώρα θὰ ἔλθω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Εἶχον κάμει ἐπερώτησιν πρὸς αὐτόν...

§18ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπὶ ἄλλου θέματος θὰ ὁμιλήσητε;

§19ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐὰν θέλητε νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ, ὁρίστε.

§20ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ῥηθῇ ἅπαξ διὰ παντὸς πρὸς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς καὶ πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους τῆς δεξιᾶς πτέρυγος, ὅτι αἱ ἀντεγκλήσεις, ὅτι γινόμεθα πρόσκομμα εἰς ἐπιψήφισιν νομοσχεδίων ἢ νόμων μελλόντων νὰ φέρωσι τὸν χρυσοῦν αἰῶνα εἰς τὴν πατρίδα, κατ’ οὐδὲν αὐτοὺς ὠφελοῦσιν· ἡμεῖς θὰ ἐκτελέσωμεν τὸ καθῆκόν μας πρὸς τὴν πατρίδα καὶ τοὺς ἐντολεῖς μας, χωρὶς νὰ προσέχωμεν, ἂν ὁ κ. Ἀντωνόπουλος καταγγέλλῃ ἡμᾶς, ὅτι ἠμποδίσαμεν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως γεωργικοῦ σταθμοῦ, ἢ ἕτερος, ὅτι δὲν ἐπιτρέπομεν νὰ διπλασιασθῶσι τὰ διαπύλια τέλη. Ἐὰν παίζωμεν μὲ τὰ ὀνόματα, τοῦτο μᾶς εἶναι ἀδιάφορον. Τίς εἶπεν, ὅτι ἀνθίσταται εἰς τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων; Θὰ ἦτο λίαν δαιμονισμένος. Ἀλλ’ ἡμεῖς, μὴ ἀντιλέγοντες νὰ καταργηθῶσι τὰ διαπύλια, ἀνθιστάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν ἀντ’ αὐτῶν ἑπτὰ πρόσθετα ἑκατομμύρια δρ. ἐμμέσους φόρους ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων. Ἐρωτῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ πάντας τοὺς ἁψαμένους ἄκρῳ δακτύλῳ τῶν οἰκονομικῶν, ποῦ τῆς γῆς ἠκούσθη τοιοῦτον δόγμα, νὰ αὐξηθῇ κατὰ ἑπτὰ ἑκατομμύρια ὁ φόρος ἐπὶ πάντων τῶν εἰδῶν, ἄνευ προσοχῆς εἰς τὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας, ἃς ἕκαστον εἶδος ὑπηρετεῖ; Ἂς φέρῃ ἓν παράδειγμα, οὐχὶ βεβαίως ἐκ τῆς Ἀφρικῆς, οὐδὲ ἐκ τῆς Ἀνατολῆς, ἀλλ’ ἐκ τῶν πεπολιτισμένων χωρῶν, κατὰ τὸ ὁποῖον Κυβέρνησις ἐπέβαλεν οὕτως ἀδιακρίτως καὶ χονδρικῶς τέλη ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὰ τυφλὰ καὶ ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης. Δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἀντέχῃ πλέον κατὰ τοῦτο ὁ ὑπερφορτωθεὶς τράχηλος τοῦ λαοῦ; Δι’ αὐτὸ λοιπὸν μᾶς καταγγέλλετε, ὅτι κωλυσιεργοῦμεν; καὶ νομίζετε, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν βλέπει, δὲν σκέπτεται, ὅτι ἡμεῖς διαμαρτυρόμεθα περὶ τῶν ἰδίων αὐτοῦ συμφερόντων; Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ τις, πιστεύων, ὅτι ὑπάρχει Βουλευτὴς μὴ θέλων τὴν σύστασιν γεωργικῶν σταθμῶν, μὴ θέλων τὴν μεταφορὰν ὕδατος εἰς Ἀθήνας, μὴ θέλων τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων καὶ ὅλα τὰ ἀγαθὰ, τὰ ὁποῖα ἐπαγγέλλονται τὰ νομοσχέδια· ἀλλὰ ταῦτα, τὰ τόσον σοβαρὰ νομοθετήματα, δι’ ὧν καὶ φόροι ἐπιβάλλονται καὶ κοινωνικαὶ σχέσεις κανονίζονται καὶ τὸ μέλλον τοῦ λαοῦ δεσμεύεται ἐπὶ ἑκατοντύας ἐτῶν, δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῶσιν ἐν βοῇ, ἄνευ τῆς προσηκούσης ἐπισταμένης μελέτης καὶ ἄνευ ἐξετάσεως. Τίς ἀρνεῖται ὡς ὠφέλιμον τὴν μεταφορὰν τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας εἰς Ἀθήνας; ἀλλ’ ἐὰν στείλητε ὑδραυλικὸν εἰδικὸν καὶ σᾶς εἴπῃ, ὅτι δύναται νὰ τὰ μεταφέρῃ ἀντὶ 20 μόνον ἑκατομμυρίων, δὲν εἶναι προτιμότερον νὰ ἀναλάβῃ ἐκεῖνος τὴν παροχέτευσιν τῶν ὑδάτων; Διατὶ νὰ δεσμευθῶμεν; Μήπως ἡ Βουλὴ, ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ μετ’ ὀλίγους μῆνας, θὰ συνίσταται ἀπὸ προδότας καὶ δὲν θὰ θελήσωσι νὰ μελετήσωσι καὶ ψηφίσωσι ταῦτα τὰ νομοσχέδια; Δυνατὸν καὶ σεῖς οἱ ἴδιοι νὰ ἦσθε Κυβέρνησις· διατὶ μᾶς ὠθεῖτε νὰ σπεύσωμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην, καὶ ἐπειδὴ δὲν ὑπακούομεν, μᾶς ἀποκαλεῖτε προδότας; Διατὶ νὰ ἐγκαλῶμεν ἀλλήλους ἐπὶ δημοκοπίᾳ; Ἐγὼ, Κύριοι, ἐντρέπομαι διὰ τὸν ἑαυτόν μου. Κατωρθώσατε νὰ θέσητε φίμωτρον ἐπὶ τῶν 80 στομάτων τῶν συναδέλφων σας! Τούτων οἱ πλεῖστοι εἶναι ἐπιστήμονες, ἔγκριτοι πολῖται, ἔχοντες γνώμην ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, καὶ ὅμως δὲν ἐπιτρέπετε αὐτοῖς νὰ ἐκφέρωσι γνώμην. Ἐπέκλωσεν ἡ μοῖρα εἰς ἡμᾶς, τοὺς 15 δυστυχεῖς, νὰ συζητῶμεν ἀδιαλείπτως. Ἀλλὰ οὐδόλως ἀφίνετε ἀκέραιον τὸ δικαίωμα τοῦτο. Θέλετε νὰ τὸ περιορίσητε. Ἀλλὰ σεῖς θὰ κανονίσητε τὸ μέτρον τοῦ λόγου ἡμῶν; Νομίζετε ὅτι αἱ ὑποθέσεις τοῦ Κράτους καὶ τὰ ζητήματα ἐν τοῖς Κοινοβουλίοις διεξάγονται ὡς αἱ ὑποθέσεις ἐν τοῖς γραφείοις τῶν Ὑπουργείων; Τὰ Κοινοβούλια δὲν ἠξεύρετε ὅτι περιλαμβάνουσι τόσους πολιτικοὺς ἄνδρας, ἐπιστήμονας καὶ πεπειραμένους, ὧν ἕκαστος ἔχει νὰ ἐκφέρῃ ἐπ’ αὐτῶν γνώμην; Ὑπελάβετε ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὁμιλῇ ἡ Συμπολίτευσις! Ἐγὼ θαυμάζω μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν συναδέλφων σας πρὸς ὑμᾶς. Ἀλλ’ εἰς ἡμᾶς ποῖον δικαίωμα ἔχετε νὰ ἀρνῆσθε τὸ δικαίωμα τῆς συζητήσεως; Ἐπισπεύσατε, λέγετε, διότι εἴμεθα εἰς τὰς παραμονὰς τῆς λήξεως τῆς Συνόδου. Ἀλλὰ ποῖος κίνδυνος ἐκ τῆς ἀναβολῆς ἐπίκειται; ἡμεῖς σᾶς ἐδώσαμεν ὅλα τὰ ἀναγκαιοῦντα, ὅπως κυβερνήσητε, μέσα· τί ἄλλο παρ’ ἡμῶν ζητεῖτε; Αὐτὴ ἡ κωμῳδία τῶν ἀντεγκλήσεων ἐξακολουθεῖ ἐπὶ μῆνα νὰ παίζηται· κατηγορούμεθα ἐπὶ δημοκοπίᾳ, ἐπὶ κωλυσιεργίᾳ καὶ ἐπὶ ἐξευτελισμῷ τοῦ Κοινοβουλίου, ἐνῷ σεῖς εἶσθε αἴτιοι τούτων.

§21ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολὺ σοβαρῶς συζητεῖτε τὸ ζήτημα. Μᾶλλον κωμικῶς ἔπρεπε νὰ τὸ πάρητε.

§22ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶχον καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ συνάδελφος ἐξ Ἀργολίδος ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ θίξῃ τὸ ζήτημα τῆς προτάξεως τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως γεωργικοῦ σταθμοῦ, καὶ ἐπὶ τούτου ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου καὶ τὰς ἰδέας μου, οὔτε σοβαρῶς, οὔτε κωμικῶς, ἀλλ’ ὅπως ἐξ ἰδιοσυγκρασίας μου ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι τὰ πράγματα. Προσβάλλεται ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Κοινοβουλίου, ὅταν ἐκβιάζηται εἰς συζήτησιν τοιούτων νομοσχεδίων, χρῃζόντων πολλῆς προσοχῆς. Καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν συναδέλφων ἐπὶ τῆς χθεσινῆς συζητήσεως περὶ τοῦ πόσον σοβαρῶς καὶ ἀξιοπρεπῶς διεξήχθη ἡ χθεσινὴ συζήτησις· ἀλλὰ νομίζετε ὅτι ἐπήρκεσεν; Ὄχι. Ἐγὼ ἐπὶ τῶν πλείστων ἀντικειμένων δὲν ἠδυνήθην νὰ φωτισθῶ ἐπαρκῶς· δὲν λέγω ὅτι ἐπερίμενα νὰ σπουδάσω τὸ ἐμπορικὸν δίκαιον ἐνταῦθα, ἀλλ’ ἔπρεπεν ὅπως δήποτε νὰ σχηματίσω μίαν γνώμην ἐπὶ τοῦ θέματος. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἔπρεπεν ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν καὶ ὄχι νὰ ἔρχηται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νὰ παρουσιάζῃ 70 νόμους ἐν μιᾷ στιγμῇ καὶ νὰ λέγῃ: «ψηφίσατέ τους ἐν μιᾷ συνεδριάσει!» Μόνον τὸ περὶ διαπυλίων θὰ ἠδύνατο νὰ ἀπασχολήσῃ ἓν Κοινοβούλιον ἐπὶ ἕνα μῆνα. Τὸ χθὲς ψηφισθὲν καὶ αὐτὸ ἐψηφίσθη ταχέως καὶ ἐν ψυχολογικῇ οὕτως εἰπεῖν βίᾳ· ψηφίσατέ το, ἔλεγον, διότι ἀποθνήσκει ἡ Ἑταιρία! Καὶ τί πταίομεν ἡμεῖς εἰς τοῦτο; διατί τὴν ἀφήσατε ν’ ἀποθάνῃ; ἔπρεπε νὰ φροντίσητε ἐγκαίρως νὰ μὴ ἀποθάνῃ· νὰ ἐξασκήσητε κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη ὅλα τὰ δικαιώματά σας, τὰ ὁποῖα οἱ νόμοι τῆς πατρίδος σᾶς παρέχουν, ὅπως σώσητε τὴν ἑταιρίαν. Ἤδη μᾶς παρουσιάζεται ἄλλη ἑταιρία. Συνταράσσεται, μᾶς λέγουν, ὁ νομὸς τῶν Κυκλάδων· καὶ ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι συνταράσσεται ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς· μήπως ἡ Ἀτμοπλοϊκὴ Ἑταιρία μεταφέρει τοὺς ἐργάτας ἀπὸ τὴν Πάρον εἰς τὴν Σίφνον; Αὐτὴ εἶναι ἑταιρία ἐθνικὴ, ὑπηρετεῖ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ παρέχει ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον· ἀλλὰ πρέπει τὸ ζήτημα νὰ μελετηθῇ· σεῖς λέγετε ὅτι τὸ ἐμελετήσατε· ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ μελετήσωμεν καὶ ἡμεῖς. Τέλος πάντων σᾶς ἐδώσαμεν τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ζήσῃ ἡ Ἑταιρία μέχρι Σεπτεμβρίου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Στυμφαλίας θέλετε νὰ ἐπιβάλητε φόρον εἰς τὰς Ἀθήνας 700,000 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἐὰν εὑρεθῶσιν ὕδατα ἀφθονώτερα καὶ αἱ ἀρδεύσιμοι γαῖαι ἦναι πλειότεραι, ἡ δὲ ἑταιρία ἔχει πολλὰ κέρδη, διατὶ νὰ ἐπιβάλωμεν τοσοῦτον φόρον εἰς τοὺς Ἀθηναίους καὶ νὰ δεσμεύσωμεν τὴν πόλιν ἐπὶ 99 ἔτη; Ἔχω πληροφορίας, ὅτι ὁ κύριος, τὸν ὁποῖον ἐστείλατε, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ ὕδατα, εἶναι εἰς συνεννόησιν μὲ ἑταιρίαν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ προτοῦ ὑποβληθῶσιν οἱ ὅροι, οἱ γενόμενοι δεκτοὶ ἐν τῇ συμβάσει, ἐγνωρίσθησαν ἐντεῦθεν εἰς τὴν ἑταιρίαν ἐκείνην.

§23ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Μὲ ἐπληροφόρησαν σήμερον, ὅτι ὁ μηχανικὸς κ. Κελλενὲκ, ὅστις παρεσκεύασε τῷ ὄντι ἄξιον λόγου ἔργον, δὲν εἶχε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, ὅπως λεπτομερῶς καὶ ὑφ’ ὅλας τὰς ἐπόψεις ἐκτελέσῃ τὰς μελέτας αὐτοῦ. Τὸ ἔργον του ἦτο ebauche.

§24ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Avant–projet.

§25ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ἐθεώρησεν ὅτι τρεῖς μῆνες ἦσαν ἀνεπαρκεῖς, ὅπως κάμῃ ἔργον τέλειον.

§26ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ αὐτὸς εἶπεν εἰς ἐμὲ, ὅτι πρόκειται περὶ avant projet, εἰς τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέραν φροντίδα.

§27ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δι’ ἡμᾶς ἡ γνώμη τοῦ κ. Κελλενὲκ δὲν ἔχει τὸ κῦρος, διὰ νὰ μᾶς πείσῃ, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ δαπάνης 55 ἑκατομμυρίων καὶ περὶ φόρου τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν 700 χιλιάδων· δυσπιστοῦμεν περὶ τῆς γνώμης ἀνδρὸς, ὅστις οὐδὲ τὴν εἰδικότητα ἔχει, οὔτε ἄλλα προσόντα. Ἐρωτῶ, ποία ἑταιρία θὰ διαγωνισθῇ, ὅταν δὲν ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της ἐξηκριβωμένα τὰ σχέδια καὶ τοὺς κανονισμούς, καθ’ οὓς θὰ γείνῃ τὸ ἔργον; Οὐδὲ αἱ γαῖαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ποτισθῶσιν, οὐδὲ αἱ δυσκολίαι τοῦ ἐδάφους, οὐδὲ τόσος ὄγκος ὕδατος, κυλιόμενος ἀπὸ τοσούτου ὕψους, ὅλα αὐτὰ δὲν ἐμελετήθησαν ἐπαρκῶς. Παρετηρήσατε, ποία διαφορὰ ὑπάρχει περὶ τῆς ἐκτάσεως τῶν γαιῶν τῆς Βόχας; ὁ κ. Δημητριάδης ἐβεβαίου προχθὲς, ὅτι αἱ γαῖαι αὗται εἶναι 60,000 στρέμματα, ἐγὼ δὲ εἶχον ἐπιστολὴν χθὲς ἀνθρώπων εἰδημόνων, οἵτινες μοὶ γράφουσιν ὅτι ἀπὸ Ἀσωποῦ μέχρι Ξυλοκερίζης ὑπερβαίνουσι τὰς 120 χιλ. στρεμμάτων. Νομίζετε λοιπὸν, ὅτι εἶναι μελετημένον τὸ ἔργον μὲ τόσον χονδροειδεῖς διαφοράς; Νὰ σᾶς εἴπω ἕτερον. Ὁ μηχανικὸς, ὁ δοὺς τὰς πληροφορίας αὐτὰς, γνωματεύει, ὅτι δύναται διὰ τοῦ ὕδατος τῆς Στυμφαλίας νὰ ποτίσῃ γαίας, εἰς τὴν κορυφὴν τῆς Δεκελείας π.χ. εὑρισκομένας. Τί θὰ εἴπητε; δὲν θὰ εἴπητε, ὅτι τοῦτο εἶναι παράδοξον; Τὸ αὐτὸ συμβαίνει, ὅταν σᾶς εἴπω, ὅτι διὰ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας πρόκειται νὰ ποτισθῇ τὸ Κιάτου· ἡ αὐτὴ ἀναλογία ὑπάρχει. Τοιαύτας πληροφορίας μᾶς δίδει ὁ μηχανικὸς, καὶ τοιαῦτα σφάλματα χονδροειδῆ κάμνει, καὶ ὅμως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ πιστεύει, καὶ λέγει καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ πεισθῶμεν εἰς τὴν γνώμην τοῦ Κελλενέκ· ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν πειθόμεθα, διότι δὲν πρόκειται ἐνταῦθα νὰ καταβιβάσωμεν τὸ ὕδωρ εἰς τὴν παραλίαν τῆς Σάμης, οὔτε νὰ συστήσωμεν ἓν Γυμνάσιον ἐν Παμίσῳ, πρόκειται νὰ δαπανήσωμεν 55 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ ἐπὶ 99 ἔτη νὰ δεσμεύσωμεν τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ· πρόκειται δὲ νὰ ἐπιβάλωμεν 720 χιλ. δραχμῶν ἐτήσιον φόρον οἰκοδομῶν εἰς τοὺς κατοίκους τῶν δύο πόλεων· πρόκειται νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἑταιρίαν ὅλα τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἔκαμον οἱ δύο δῆμοι, ἀνεξετάστως, εἰς ἑταιρίαν, τῆς ὁποίας τὰ κέρδη εἶναι ἄγνωστα, ἀνυπολόγιστα· διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ βεβαιώσητε σεῖς, ὅτι γνωρίζετε τὰ κέρδη τοιαύτης ἑταιρίας, οὐδὲ κατὰ προσέγγισιν· διότι βεβαίως ἀμύθητα κέρδη θὰ πραγματοποιήσῃ ἡ ἑταιρία, εἰς τὴν ὁποίαν παραχωρεῖτε ὕδατα ἄφθονα, ἵνα τὰ μεταφέρῃ ἐδῶ, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν δίδετε ὅλην τὴν ὑδραυλικὴν συσκευὴν τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, καὶ δίδετε 3% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν οἰκιῶν. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι τὸ μέγα αὐτὸ ὑδραγωγεῖον δύναται νὰ γείνῃ μὲ τὰ ⅔ τῆς δαπάνης ταύτης. Καὶ ἐν τούτοις ἐπισπεύδετε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τόσον μεγάλου ἔργου, ἀφοῦ τὸ ὕδωρ δὲν πρόκειται νὰ ἔλθῃ οὔτε ἐντὸς 8 μηνῶν, διότι, ὅπως λέγει ὁ κ. Κελλενὲκ, ἀπαιτοῦνται 7 ἔτη. Ἀλλὰ μήπως εἶναι Μωϋσῆς ὁ κ. Κελλενὲκ, νὰ κτυπήσῃ τὴν ῥάβδον του, διὰ νὰ ἔλθῃ τὸ ὕδωρ; Κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ θὰ παρουσιασθῶσι τόσαι ὑδραυλικαὶ δυσχέρειαι ἀπρόοπτοι, ὥστε καὶ μετὰ 10 καὶ 12 ἔτη μόλις θὰ συντελεσθῇ τὸ ἔργον. Τοιοῦτον μέγα ἔργον πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ, καὶ ὅμως μᾶς λέγετε: ψηφίσατε περὶ τούτου τὴν ἑσπέραν ταύτην, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον κατὰ τὸν προσεχῆ Σεπτέμβριον νὰ μὴ ἦναι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους φίλοι τῶν ἀγαθῶν τῶν κοινωνικῶν, ἠμπορεῖ νὰ ἦναι ἐχθροί. Αὐτὰ ἐγὼ δὲν τὰ θεωρῶ σπουδαῖα, νομίζω δὲ, ὅτι καὶ ἡ πρωτεύουσα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, τὴν ὁποίαν δὲν ἀδικῶ, καὶ ὁ νοήμων Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν τὰ θεωρεῖ σπουδαῖα· ἂν δὲ ἐξακολουθῇ νὰ τὰ θεωρῇ σπουδαῖα, εἶναι ἄξιος τῆς τύχης του· ἐγὼ δὲν ἔχω εὐθύνην ἐπὶ τούτῳ.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ ἐδόθησαν ἑπτὰ ἀναφοραὶ ἐκ Πειραιῶς πρὸς τοὺς Βουλευτὰς Ἀττικῆς. Διὰ τῶν ἀναφορῶν τούτων οἱ ὑπογεγραμμένοι ἐν αὐταῖς κάτοικοι Πειραιῶς παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας, ὡς ὁρίζον ἕδραν τῆς ἑταιρίας ταύτης τὴν Σῦρον.

§29ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ἀναγνωσθῶσι, κύριε Πρόεδρε. (Ἀναγινώσκεται μία τῶν ἀναφορῶν τούτων).

§30ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐκτὸς τῶν ἀναφορῶν τούτων, αἵτινες ἐπεδόθησαν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, φέρουσαι χιλίας περίπου ὑπογραφὰς, ἀπεστάλη καὶ τηλεγράφημα σχετικὸν ἐκ Πειραιῶς πρὸς τοὺς Βουλευτὰς Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Τὸ περιεχόμενον τοῦ τηλεγραφήματος τούτου ἔχω ἐντολὴν νὰ ἀναγνώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ἔχει δὲ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Βουλευτὰς νομοῦ Ἀττικοβοιωτίας κ. κ. Δ. Ν. Καλλιφρονᾶν, Σ. Δραγούμην, Δ. Ῥάλλην, Ν. Λεβίδην, Τρ. Μουτσόπουλον, Δ. Μ. Καλλιφρονᾶν, Ι. Γεωργαντᾶν, Ὄθωνα Μακρυγιάννην, Α. Ψύλλαν, Φ. Νέγρην καὶ Ν. Μπουφίδην. «Ἅπαντες οἱ κάτοικοι Πειραιῶς διαδηλοῦσι θέλησιν ἀκλόνητον Βουλευταῖς νομοῦ τῆς μὴ ἐπιψηφίσεως νομοσχεδίου Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας μὲ ἕδραν Σῦρον. Συνασπισμὸς κατοίκων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἀμφοτέρων ἀποχρώσεων. Ἀναφοραὶ ὑποβληθήσονται. «Κ. Γιάπαπας καὶ Π. Κολοσούκας, δημοτικοὶ σύμβουλοι (ἐξ ὀνόματος τῶν συμπολιτῶν των).» Τὸ πρᾶγμα δὲ εἰς τοσοῦτον βαθμὸν ἐκίνησε τὴν ὀργὴν τοῦ ἐν Πειραιεῖ διαμένοντος καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου κ. Ἀφεντούλη, ὥστε ὑπογράφων οὗτος μίαν τῶν ἀναφορῶν τούτων, ἀπεκάλεσε, δι’ ἰδίας χειρὸς γράφων ταῦτα, τὸ νομοσχέδιον μωρὸν καὶ ἀνόητον.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Νομάρχης Ἀρκαδίας τηλεγραφεῖ, ὅτι ἐπιτροπὴ πολιτῶν ἐν Τριπόλει ἐπεφόρτισεν αὐτὸν νὰ παρακαλέσῃ τὴν Βουλὴν ἐκ μέρους αὐτῶν, ὅπως ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον «περὶ δημοτικῶν προσόδων, δανείων καὶ βαρῶν», ὡς ἀπαλλάσσον τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν κοινωνίαν μεγίστης καταπιέσεως.

§32ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ ἀλλεπάλληλα ταῦτα τηλεγραφήματα, τὰ διασταυρούμενα ἐντὸς τῆς αἰθούσης τοῦ Βουλευτηρίου, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ὑπῆρξε σφαλερὰ ἡ πορεία, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ οὐσιωδεστάτων συμφερόντων τοῦ Κράτους. Ἤδη βλέπομεν ἀλληλομαχίαν μεταξὺ τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς Σύρου, ἂν δὲ καὶ ἡμεῖς ἠθέλομεν ἀκολουθήσει τοὺς ἀξιοτίμους ἐκ τοῦ νομοῦ Κυκλάδων συναδέλφους ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀτμοπλοΐας, βεβαίως ὁ ἐμφύλιος ἐκεῖνος πόλεμος τῶν δύο πόλεων ἤθελεν ἐκραγῆ ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου, καὶ ἠθέλομεν ἴδει, μετὰ τὸ χειροδίκαιον αὐτὸ, ποῖος νομὸς ἤθελε κρατήσει, ἐκεῖνος, εἰς ὃν ἀνήκει ὁ Πειραιεὺς, ἢ ὁ τῆς Σύρου; Νομίζω ὅτι ζητήματα τοσοῦτον σπουδαῖα δὲν κρίνονται ὅπως ἐκρίθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐκ Κυκλάδων. Συμφέροντα τοιαῦτα εἶναι ἀληθῶς ὑπέρτερα, ἀφορῶσιν εἰς τὰ τιμαλφέστερα δικαιώματα καὶ καθήκοντα καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κράτους. Ὅταν ὁμιλῇ τις περὶ νομοσχεδίου ἀφορῶντος εἰς τὴν σύστασιν μεγάλης ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας, δὲν δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοὺς κλαυθμηρισμοὺς, τοὺς ὁποίους ἠκούσαμεν χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἀναφερομένους πρὸς τὴν σχετικῶς πάσχουσαν νῆσον τῆς Σύρου. Τοιαῦτα ζητήματα ὅλως διαφόρως κρίνονται. Ἀληθῶς ἡ Ἑρμούπολις ἔχει δικαίωμα εἰς πᾶσαν μέριμναν καὶ ἐκ μέρους τῶν ἰδίων αὐτῆς ἀντιπροσώπων καὶ ἐκ μέρους πάντων τῶν ἀντιπροσώπων. Ἀληθῶς καὶ ὁ ἔσχατος ἐργάτης δύναται νὰ ἀποβλέψῃ μετὰ πλήρους πεποιθήσεως πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, καὶ δύναται νὰ ἦναι πεπεισμένος, ὅτι τὸ συμφέρον αὐτοῦ, ὅτι ἡ μέριμνα ἡ ὑπὲρ αὐτοῦ οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον θέλει λείψει ἐκ μέρους τῆς ἀντιπροσωπείας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ σκέψις ἡ σχετικὴ πρὸς τοὺς ἐργάτας, πρὸς τὰ τοπικὰ συμφέροντα τοῦ Πειραιῶς ἢ τῆς Ἑρμουπόλεως, ἡ μέλλουσα νὰ καθοδηγήσῃ ἡμᾶς ἐπὶ τοιούτου μεγίστου ζητήματος· τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ κριθῇ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων καὶ τοῦ συμφέροντος τῆς ναυτιλίας ἐν γένει τῆς Ἑλληνικῆς. Μόνον ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν ἤθελον ἐννοήσει συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρίας. Ἀλλ’ ἂς εἴπουν οἱ Ὑπουργοὶ, ἂν ἦναι ἡ παροῦσα ὥρα ἐκείνη, καθ’ ἣν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοιούτου νομοσχεδίου. Δύναται σήμερον ἡ Βουλὴ, ἔχει τὸ σθένος, ἔχει τὸ δικαίωμα, ἐνῷ ψυχοῤῥαγεῖ, νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ναυτιλίας ἐν γένει τοῦ Κράτους, καὶ νὰ δεσμεύσῃ ἐπὶ δύο ὁλοκλήρους γενεὰς τὰ συμφέροντα τῆς ἐν γένει ναυτιλίας, τὰ συμφέροντα τῆς Ἑρμουπόλεως καὶ τοῦ Πειραιῶς; Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπῃ ὄχι εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, ἀλλ’ εἰς τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου θέλει καταδημοκοπήσει καὶ θέλει κατορθώσει νὰ περισυλλέξῃ ὀλίγας ψήφους, δὲν εἶναι δυνατὸν, παρὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ ἄτοπα ἀποτελέσματα, εἰς τὰ ὁποῖα ὠθεῖ τὴν ἀντιπροσωπείαν τὸ ζήτημα τῆς ἀτμοπλοΐας. Τὸ ζήτημα τῆς ἀτμοπλοΐας δὲν εἶναι σημερινὸν, ἀπὸ δεκαετίας ὑφίσταται, μὲ τὸν ὀξύτατον χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον ἔχει σήμερον, παραδόξως δὲ ἡ πάθησις ἐκείνη ἡ ὀξεῖα, ὑπὸ τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, κατέστη χρονία. Καὶ τίς ἠμπόδιζε τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ ἀπὸ τεσσάρων ὅλων ἐτῶν, εἰμὴ ἀπὸ ἑπτὰ, περὶ τῆς θεραπείας τῆς καταστάσεως ταύτης; διατὶ, ἐνῷ δὲν εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀντικαταστήσῃ τὴν ὑπάρχουσαν ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν τῆς Σύρου, ἔστω καὶ ψυχοῤῥαγοῦσαν, δίδει κατ’ αὐτῆς καὶ τὸ τελευταῖον κτύπημα; διατὶ προλέγει εἰς τὴν ἑταιρίαν διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου τὴν ἐπιψήφισιν συνιστᾷ σήμερον, ὅτι ὁ θάνατος αὐτῆς ἐπίκειται; Ἀντὶ νὰ ζητῶσι παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως συνδρομὴν οἱ ἀξιότιμοι ἀντιπρόσωποι τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, ἔπρεπεν αὐτοὶ νὰ χορηγήσωσι τὴν συνδρομήν των εἰς τὴν Σῦρον, καὶ εἶχον τὴν δύναμιν νὰ τὴν χορηγήσωσιν· ἂν δὲ δὲν τὸ ἔπραξαν μέχρι σήμερον, βεβαίως παρέλειψαν ἐπιτακτικὸν καθῆκον. Οὐδεὶς ἕτερος πλὴν αὐτῶν ἦτο εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καὶ τὴν κατάστασιν τῆς ἐν Σύρῳ Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας καὶ τὰ ποικίλα συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐκτεθειμένα ἐκ τῆς καταστάσεως ἐκείνης, καὶ ἐν τούτοις, ὡς καὶ χθὲς λίαν ὀρθῶς καὶ δικαίως ἐλέχθη, οὐδεμία φωνὴ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τόσον ἐθρήνησαν περὶ τῆς καταστάσεως ταύτης, οὐδεμία φωνὴ ἠγέρθη. Σήμερον μὴ ζητῆτε παρ’ ἡμῶν νὰ ἐπιληφθῶμεν τοιαύτης συζητήσεως, μὴ ζητῆτε νὰ ἐξετασθῶσιν ἐν διαστήματι ὀλίγων ὡρῶν νομοσχέδια τοιαῦτα, ἀφορῶντα συμφέροντα ἐθνικὰ σπουδαιότατα· δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν. Ὅτε κατὰ τὰς τελευταίας στιγμάς του ὑπεβάλλοντο προτάσεις πρὸς τὸν ψυχοῤῥαγοῦντα Αὐτοκράτορα Νικόλαον περὶ τῆς μελλούσης εἰρήνης, εἶπεν: «ἀποταθῆτε πρὸς τὸν Διάδοχον». Ἀποταθῆτε λοιπὸν καὶ ὑμεῖς πρὸς τὸν διάδοχον τῆς Βουλῆς ταύτης· μόνον ὁ διάδοχος αὐτῆς δύναται νὰ κρίνῃ περὶ τῶν μεγίστων συμφερόντων, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται μετὰ τόσον ἐλαφρᾶς συνειδήσεως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς παρούσης Βουλῆς.

§33ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον ἔλαβον πάλιν ἐπιστολὴν παρὰ τῶν πολυθρυλλήτων καταστάντων καταδίκων τῶν ἐν τῷ Σωφρονιστηρίῳ Ζακύνθου· ἡ ἐπιστολὴ φέρει περὶ τὰς 70 ὑπογραφὰς, αὐτογράφους τὸ πλεῖστον, ὡς φαίνεται. Μὲ παρακαλοῦσι νὰ δώσω τὴν ἐπιστολὴν καὶ εἰς τὸν τύπον, ἀπαντῶσι δὲ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἰπὼν ὅτι δῆθεν αὐτὰ γίνονται καὶ ἐν ἄλλαις φυλακαῖς καὶ ἐν τῷ Σωφρονιστηρίῳ Ζακύνθου ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ ἐπιτύχωσιν οἱ παραπονούμενοι τὴν εἰς τὰς νεωστὶ ἀνακαινισθείσας φυλακὰς Ρίου μετάθεσίν των. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι λέγουν, ὅτι τὰ τοιαῦτα παράπονά των πρὸ ἑνὸς καὶ ἐπέκεινα ἔτους εἶχον ἀπευθύνει πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, εἶχον ἀναφερθῆ καὶ εἰς τὸν τύπον, καὶ πρὸς ἄλλους Βουλευτὰς ἀκόμη καὶ πρὸς τοὺς ἐκ Πατρῶν ἀντιπροσώπους. Ἀναφέρονται δὲ εἰς τὰς ἀναφορὰς, αἱ ὁποῖαι ἐστάλησαν καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ ἀναγνωσθῶσι, διότι ἐν αὐταῖς περιγράφονται πράγματά τινα, τὰ ὁποῖα εἶναι φρικώδη διὰ τὴν κατάστασιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, καὶ μαρτυροῦν ἀπερίγραπτον τὴν συμπεριφορὰν τῶν ἐκεῖ ἁρμοδίων ἀρχῶν. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίθετον συμφέρον, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὀφείλει σπουδαίως νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται εἰς ὅσα προηγουμένως εἶπον εἰς τὴν Βουλήν. Κρίνω ἐπίσης περιττὸν νὰ ἀναγνώσω τὴν ἐπιστολὴν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι καὶ τὸ πολλοστημόριον τῶν ὅσων γράφουν ἂν ἦναι ἀληθὲς, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἀξιολύπητοι, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ μέμφωνται δωρεὰν τὰς ἀρχὰς, τῶν ὁποίων ἔχουν καὶ ἀνάγκην, καὶ νὰ κατηγοροῦν ὡρισμένα πράγματα. Πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, διότι ἐπὶ τέλους ἠγέρθη ἐκεῖ ἐμφύλιος πόλεμος. Μᾶς ἀνέφερεν ὁ Βουλευτὴς Ζακύνθου, ὅτι ὁ πληγωθεὶς εἶναι Ζακύνθιος· μήπως ἐνδιαφερόμεθα νὰ φονεύωνται οἱ Ζακύνθιοι; Τὸ πρᾶγμα ἐπιστοποιήθη παρὰ τοῦ Βουλευτοῦ Ζακύνθου, ὅτι ἐτραυματίσθησαν τέσσαρες, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπεν, ὅτι αἱ διαμάχαι προσέλαβον τρόπον τινὰ φυλετικὸν χαρακτῆρα.

§34ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.). Καὶ ὅτι ἐλήφθησαν μέτρα, καὶ ὅτι ἐξετοπίσθησάν τινες ἐκεῖθεν.

§35ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τί θέλει εἴπει τις, ὅταν ἀκούσῃ, ὅτι εἰς ἓν Κράτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ τάξις ἐν ταῖς φυλακαῖς; Τὸ φαινόμενον αὐτὸ εἶναι πρωτοφανὲς, νὰ συμβαίνουν μάχαι ἐντὸς τῶν φυλακῶν! Καὶ ἐνῷ ἔχομεν τοιαῦτα πρὸ ὀφθαλμῶν, ἀξιοῦμεν ὅτι πρόκειται νὰ μεταῤῥυθμίσωμεν συστήματα φυλακῶν ἐπὶ τὸ τελειότερον, ὡς νὰ χρειάζηται κἀνὲν νέον σύστημα, διὰ νὰ μὴ φονεύωνται ἐν ταῖς φυλακαῖς. Δὲν ἠξεύρω ἂν εἰς κἀνὲν μέρος τῆς οἰκουμένης ὁλοκλήρου διεξάγωνται μάχαι ἐντὸς τῶν φυλακῶν καὶ γίνωνται τραυματισμοὶ, φόνοι καὶ τὰ τοιαῦτα. Πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν τὰς ἰδίας σκηνὰς, καὶ θὰ ἔχωμεν πάλιν τραυματισμένους ἐν Ζακύνθῳ. Διατὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ τραυματίζωνται; Μήπως ἔχασαν τὴν σπουδαιότητα των αἱ σκηναὶ, διότι οἱ τραυματισθέντες εἶναι κάτοικοι Ζακύνθου;

§36ΛΕΒΙΔΗΣ. Δι’ ὑδραγωγείου τινὸς, ἀρκούντως μεγάλου καὶ λίαν χρησίμου, ἀνέκαθεν ἐποτίζετο ὁ Βοτανικὸς κῆπος, ὁ ἐπονομαζόμενος τοῦ Χασεκῆ. Πρὸ τριῶν ὅμως ἐτῶν τὸ ὑδραγωγεῖον τοῦτο, ἕνεκα μεγάλων καταπτώσεων τῶν τοίχων αὐτοῦ, σχεδὸν κατεστράφη· τοιουτοτρόπως δὲν εἶναι πλέον δυνατὸν ἐπὶ τρία ἔτη νὰ ποτίζηται ὁ βοτανικὸς κῆπος διὰ τῶν ὑδάτων τῶν διοχετευομένων διὰ τοῦ ὑδραγωγείου αὐτοῦ. Ὁ Κτηματικὸς Σύλλογος Ἀθηνῶν, ὅστις ἀριθμεῖ πλείστους ἀρίστους πολίτας, δι’ ἀναφορᾶς αὐτοῦ ἀνηνέχθη πρὸς τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ μηνῶν, ἀλλ’ ὡς συνήθως συμβαίνει, οὐδεμία περὶ τούτου ἐλήφθη πρόνοια. Ἑπομένως τὸ ὑδραγωγεῖον τοῦτο διατελεῖ εἰσέτι κατεστραμμένον, καὶ κίνδυνος ὑπάρχει ὁ βοτανικὸς κῆπος νὰ ξηρανθῇ ἐντελῶς. Ἡ διόρθωσις ἐφάνη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εὔκολος κατ’ ἄλλο σύστημα. Ποῖον εἶναι τὸ σύστημα τοῦτο; Νὰ ἁρπάσωμεν παρανόμως καὶ διὰ τῆς βίας τὰ ὕδατα ἐκεῖνα, δι’ ὧν πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων κινοῦνται οἱ λεγόμενοι μῦλοι τῶν Ἀθηνῶν, ποτίζονται δὲ πάντα τὰ κτήματα, τὰ εὑρισκόμενα εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν Σεπολίων. Γνωρίζετε καὶ ὑμεῖς ὁπόσα κτήματα ὑπάρχουσιν εἰς τὰ Σεπόλια καὶ ὁπόσοι οἱ κύριοι αὐτῶν. Εἶναι δὲ τὰ Σεπόλια τὸ μέρος ἐκεῖνο, ἐξ οὗ πορίζονται πολλὰ χρήσιμα πρὸς τροφὴν οἱ κάτοικοι τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ πάλιν ὁ Κτηματικὸς Σύλλογος διεμαρτυρήθη διὰ τὴν τοιαύτην κατάστασιν τῶν πραγμάτων. Ἐν τίνι δικαιώματι ἡ Κυβέρνησις, συνεννοουμένη μετὰ τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων, ἐπέβαλε χεῖρα ἐπὶ ὑδάτων, ἀνηκόντων εἰς τὴν κοινότητα τῶν Σεπολίων ἤδη πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων; Τοιουτοτρόπως πολλὰ ἐκ τῶν κτημάτων τῶν Σεπολίων ἤρξαντο ξηραινόμενα, σήμερον δὲ ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν μου πλεῖστοι κάτοικοι καὶ κτηματικοὶ τῶν μερῶν ἐκείνων, οἵτινες σφοδρῶς μοὶ παρεπονέθησαν, πῶς, ἐνῷ καὶ ὁ Κτηματικὸς Σύλλογος ἔκαμε τὰς δεούσας ἀναφορὰς πρὸς τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ κ. Παναγῆς Κυριακὸς, πρώην Δήμαρχος Ἀθηναίων, πολλὰ ἔγραψεν ἐν τῷ τύπῳ περὶ τούτου, ἡμεῖς, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Ἀθηνῶν, εἰσέτι δὲν ἐποιησάμεθα λόγον περὶ τοῦ πράγματος. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐγνώριζον τὰ συμβαίνοντα, δὲν εἶχον δὲ ἀναγνώσει, εἰμὴ πρὸ δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν τὴν διατριβὴν ταύτην τοῦ κ. Κυριακοῦ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν θὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν εἰς τὰ παλαιὰ ὀνόματα, ἅτινα οἱ σύγχρονοι ἀφειδῶς ἀπέδωκαν εἰς ἡμᾶς, νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Ἀδριανοῦ, ὅστις τῷ ὄντι ἐπλούτισε τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν διὰ τῶν ὑδάτων, ἅτινα καὶ σήμερον ἔχομεν. Ἀλλὰ, καθὸ Ἀδριανοὶ, δὲν ἐννοῶ, πῶς δεχόμεθα, ἐξ ὑπαιτιότητος ἡμῶν, τῆς Κυβερνήσεως τουτέστιν, καὶ πρὸ παντὸς τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ καταστραφῶσιν ἐντὸς ὀλίγων ἑβδομάδων, ἂν ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτὴ, πάντα τὰ κτήματα τῶν Σεπολίων, νὰ παύσωσι δὲ λειτουργοῦντες καὶ οἱ μῦλοι. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, ἐκτὸς τῆς ζημίας, ἣν θέλουσιν ὑποστῆ οἱ κάτοικοι τῶν Σεπολίων, καὶ οἱ ἰδιοκτῆται τῶν μερῶν ἐκείνων, θέλει ὑποστῆ ζημίας καὶ τὸ Δημόσιον, διότι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τόσον οἱ κύριοι τῶν μύλων, ὅσον καὶ οἱ ἰδιοκτῆται τῶν Σεπολίων, ἤδη ἔχουσι σπεύσει εἰς δικηγόρους, ζητοῦντες νὰ ἐγείρωσι τὰς δεούσας αἰτήσεις θεραπείας κατὰ τοῦ Δημοσίου διὰ τὰς ζημίας, ἃς ἤδη ἤρχισαν ὑφιστάμενοι. Ἑπομένως παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ λόγῳ τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, καὶ λόγῳ τοῦ συμφέροντος αὐτῶν τῶν κτηματικῶν, νὰ ἐπισπεύσῃ ἐπὶ τέλους τὴν διόρθωσιν τοῦ ὑδραγωγείου Χασεκῆ, ὥστε τὸ κτῆμα αὐτὸ νὰ ποτίζηται διὰ τοῦ ἀνέκαθεν εἰς αὐτὸ ἀνήκοντος ὕδατος, νὰ ἐξακολουθήσωσι δὲ τὰ ὕδατα, δι’ ὧν ἐποτίζοντο τὰ Σεπόλια, ἐκινοῦντο δὲ καὶ οἱ μῦλοι τῶν Ἀθηνῶν, ποτίζοντα τὰ Σεπόλια καὶ κινοῦντα τοὺς μύλους αὐτούς.

§37ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶχον παρακαλέσει τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν δικογραφίαν τὴν ἀφορῶσαν τὸν ἀρχιεπίσκοπον Μεσσηνίας καὶ τοὺς δικηγόρους Νικολαΐδην, Γερασιμόπουλον, Λυμπερόπουλον καί τινα ἄλλον. Εἶχον ἐπίσης παρακαλέσει τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς Μονῆς Βουλκάνου, πρὸς δὲ νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν θὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ὡς πρὸς τοὺς ἱερεῖς τοῦ δήμου Ζευγολατίου. Ἔχω ἀνάγκην τούτων πάντων, διότι πρέπει νὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινωνία καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι μέλος τῆς Ἱερᾶς Συνόδου ὁ ἀρχιεπίσκοπος Μεσσηνίας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῇ ὢν ἐπίσκοπος Μεσσηνίας ὁ ἤδη ὢν ἐκεῖ κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν δὲ τοῦ ζητήματος θὰ προκαλέσω τὴν γνώμην μέλους τῆς Βουλῆς περὶ τούτου, μέλους, τὸ ὁποῖον γνωρίζει, ὡς ἐκ τῆς ἀνάγκης, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη, νὰ τῷ γείνωσι γνωστὰ τὰ κατὰ τὴν Ἐπισκοπὴν Μεσσηνίας, καὶ σεβόμενος ὁ συνάδελφος ἐκεῖνος τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἀμυνόμενος ὑπὲρ τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτῆς, συνηγόρησεν ὑπὲρ τοῦ ἀρχιεπισκόπου, ὀρθῶς ποιῶν, διότι δὲν ἐγνώριζε τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, χάριν τῆς τάξεως, —διότι θὰ ἀκούσητε αἴφνης πρωΐαν τινὰ, ὅτι τὸ χωρίον ἐπετέθη κατὰ τῶν ἱερέων ἱερουργούντων,—παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ λάβωσι μέτρα, διότι θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσω, ὅπως κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόφασις τοῦ Δικαστηρίου Καλαμῶν, καὶ ἀπόφασις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου περὶ τοῦ ἱερέως τοῦ χωρίου Καλαμαρᾶ τοῦ δήμου Εὔας, ἐνεργήσαντος κατὰ τρόπον, ὃν ἀκούουσα ἡ Βουλή, θὰ φρίξῃ· καὶ ὅμως χάριν τινῶν χιλιάδων δραχμῶν, τὸν ἔχει ὁ ἀρχιεπίσκοπος ἐκεῖ καὶ ἱερουργεῖ.

§38ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ Παπαζῆκος.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα. Ἀπὸ σεβασμὸν πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν, πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς ἐμαυτὸν δὲν σᾶς λέγω τὸ ἔγκλημα· διότι, ἐὰν σᾶς τὸ εἴπω, θὰ φύγητε ὅλοι ἀπ’ ἐδῶ μέσα! Καὶ ὅμως εἰς τὸν ἱερέα ἐκεῖνον ἐπιτρέπει ὁ ἀρχιεπίσκοπος Μεσσηνίας νὰ ἱερουργῇ, νὰ εἰσέρχηται εἰς τὸ ἱερὸν, νὰ λαμβάνῃ τὰ ἅγια μυστήρια καὶ ἐκτελῇ ὅλην τὴν θρησκευτικήν του ὑπηρεσίαν ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐψηλάφησαν, ἔγειναν μάρτυρες τοῦ ἐγκλήματος, τὸ ὁποῖον διεπράξατο ὁ ἱερεὺς ἐκεῖνος! Παρεκάλεσα ἄλλοτε τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ μὴ μὲ ἀναγκάσωσι νὰ ἐκτυλίξω τὰ αἴσχη, τὰ ὁποῖα τῇ ὑποστηρίξει τοῦ ἀρχιερέως Μεσσηνίας καὶ τῇ συμπράξει αὐτοῦ διαπράττονται ἐν Μεσσηνίᾳ, καὶ εἶπον νὰ κάμωσιν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν, νὰ λείψῃ αὐτὸ τὸ ἄχθος καὶ ἡ συζήτησις, τὴν ὁποίαν κάμνω.

§40ΛΕΒΙΔΗΣ. Τὴν κάμνετε ὅμως ἄνευ ἀπαρτίας.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνοματικὸς κατάλογος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8′ καὶ 20′ μ. μ.