1890.05.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 51

Τῆς 23 Μαΐου 1890.

(Τετάρτη)

Ὥρᾳ 6 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ λαὸς τῆς Ἑρμουπόλεως, συνελθὼν εἰς συλλαλητήριον, συνιστᾷ δι’ ἐπιτροπῆς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας. Κάτοικοι Τρικκάλων εὐγνωμονοῦσι τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ ψηφίσει τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους εἰς ἐνυπόθηκα δάνεια γεωργοκτηματιῶν. Ἐπίσης κάτοικοι ἐπάνω Πέτα τοῦ δήμου Ἡρακλείας τῆς Ἄρτης ἐκφράζουσι τὴν βαθεῖαν αὐτῶν εὐγνωμοσύνην ἐπὶ τῇ ψηφίσει τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Ἔχει τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§2ΡΙΚΑΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν Εὐελπίδων, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀγαθὸν σκοπὸν, νὰ προστατεύσῃ τοὺς νέους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προετοιμάσθησαν διὰ τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, ἀλλ’ ἤδη συνεπλήρωσαν τὸ 18ον ἔτος τῆς ἡλικίας των, δὲν θὰ φέρῃ τὰ ἐλπιζόμενα ἀποτελέσματα, ἂν δὲν διορθωθῇ, διότι τινὲς ἐκ τῶν διδασκομένων ἐν τῷ Πρακτικῷ Λυκείῳ καὶ τοῖς Γυμνασίοις, εἴτε διότι κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους, λόγῳ ἀσθενείας, καθυστέρησαν, εἴτε δι’ ἄλλους λόγους, ἀναγκάζονται νὰ δώσωσιν ἐξετάσεις κατὰ μῆνα Σεπτέμβριον, ἑπομένως, ἂν δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν δώσουν ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις τὸν Ἰούνιον, δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετασθῶσιν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Εὐελπίδων τὸν Σεπτέμβριον. Δεύτερος λόγος εἶναι, ὅτι συνεπείᾳ τοῦ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντος νόμου καὶ ἐπὶ τῇ προσδοκίᾳ, ὅτι τὸ 19ον ἔτος τῆς ἡλικίας ἐθεωρήθη ὡς ἀναγκαῖον διὰ τοὺς εἰσερχομένους εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, κατετάχθησαν πολλοὶ εἰς τὸ Πρακτικὸν Λύκειον, οἱ ὁποῖοι δὲν κατώρθωσαν ἐφέτος νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν τελευταίαν καὶ ἀνωτάτην τάξιν, ἀλλ’ εὑρίσκωνται εἰς τὴν προτελευταίαν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ἀφοῦ πρόκειται νὰ δοθῇ μία προστασία καὶ συνδρομὴ εἰς τοὺς νέους αὐτοὺς, τὸ νομοσχέδιον θὰ ἦναι δίκαιον καὶ ἐπιεικὲς, ἂν ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὸ ἐπιὸν ἔτος. Δι’ αὐτὸ ὑποβάλλω τροπολογίαν, δι’ ἧς ζητῶ, ὅπως ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου ΑΥΛΔʹ ἐξακολουθήσῃ διά τε τὸ ἐνεστὸς καὶ τὸ προσεχὲς ἔτος.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 154.)

§4ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οἱ ὑπόδικοι καὶ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Κυπαρισσίας ἀπηύθυνον καταγγελίαν τηλεγραφικὴν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, παραπονούμενοι κατὰ τοῦ λοχίου Ζαφειρίου καὶ τοῦ ἐπιλοχίου Σπανοῦ, οἵτινες τοὺς κατατυραννοῦσι καὶ τοὺς καταπιέζουσι καὶ ἐν γένει κακῶς συμπεριφέρονται πρὸς αὐτούς. Ζητοῦσι δὲ παρ’ ἐμοῦ νὰ ἀπευθύνω ἐπερώτησιν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν παρακαλέσω, ἵνα διατάξῃ τὴν μετάθεσιν τῶν ὑπαξιωματικῶν τούτων καὶ τὴν τιμωρίαν αὐτῶν.

§5ΜΠΟΥΤΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω ἐπιστολὴν ἐκ Κυπαρισσίας, δι’ ἧς μοὶ ἀναγγέλλουσιν, ὅτι ὁ ἐπιλοχίας Σπανὸς καὶ ὁ λοχίας Ζαφειρίου ἐφέρθησαν κάκιστα κατὰ τῶν φυλακισμένων, κατὰ τρόπον βανδαλικόν. Συνενῶ καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα λάβῃ πρόνοιαν περὶ τούτου, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως ἵνα πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἐτιμωρήθησαν ἢ μετετέθησαν οἱ ὑπαξιωματικοὶ αὐτοί.

§6ΑΣ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω ἐπιστολὴν ἐκεῖθεν, ὑπογεγραμμένην παρὰ συμπολιτῶν μου, μὴ καταδίκων, ἐξ Ὀλυμπίας. Ἐκ τῆς ἐπιστολῆς ταύτης προκύπτει, ὅτι βανδαλικώταται πράξεις ἐκ μέρους τῶν δύο αὐτῶν ὑπαξιωματικῶν ἔλαβον χώραν ἐκεῖ, καὶ αἱ πράξεις αὐταὶ ἀπεικονίζονται εἰς τὴν ἐπιστολὴν ταύτην, τὴν ὁποίαν θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτρέψῃ, ἵνα ἀναγνώσω πρὸς αὐτήν. (Ἀναγινώσκει τὴν ἐπιστολήν). Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, νὰ ἐξετάσητε τὰ παράπονα τῶν καταδίκων τούτων καὶ προβῆτε εἰς τὴν τιμωρίαν τῶν ὑπαξιωματικῶν. Νομίζω ὅμως, ὅτι πρὶν ἢ ἐφαρμόσητε τοὺς κανονισμοὺς τοὺς στρατιωτικοὺς κατ’ αὐτῶν, πρέπει νὰ τοὺς ἀποπέμψητε ἐκεῖθεν, διότι εἶναι ἀρχιφύλακες ἐκεῖ.

§7ΤΖΑΝΕΣ. Ἔχω ἐπιστολὴν καὶ ἐγὼ, δι’ ἧς, χωρὶς νὰ εἰσέρχωνται οἱ γράφοντες εἰς αὐτὰς τὰς λεπτομερείας, μὲ παρακαλοῦσιν, ἂν ἦναι δυνατόν, νὰ ἐκτοπισθῶσιν ἐκεῖθεν οἱ εἰρημένοι ὑπαξιωματικοί, διότι ἡ τυραννία, τὴν ὁποίαν ἐξασκοῦσιν οὗτοι ἐπὶ τῶν φυλακισμένων, εἶναι ἀφόρητος. Μοὶ γράφουν οἱ φυλακισμένοι, ὅτι οὐδὲ νὰ κινηθοῦν τοῖς ἐπιτρέπεται, οὔτε νὰ ὁμιλήσουν. «Εἰσέρχονται, λέγουσιν, εἰς τὰ δωμάτιά μας καὶ μᾶς δέρνουν, ὅταν ἤμεθα κλινήρεις;»

§8ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐγὼ παρέδωσα τὴν πρὸς ἐμὲ ἀπευθυνθεῖσαν ἐπιστολὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ διετάχθη τηλεγραφικῶς ἡ ἀποστολὴ εἰδικοῦ ἀξιωματικοῦ πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων. Ὥστε αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγουν οἱ συνάδελφοι, τὰ λέγουν ἀργὰ πλέον (ἱλαρότης)· οἱ ὑπαξιωματικοὶ οὗτοι ἴσως δὲν ὑπάρχουσι πλέον ἐκεῖ.

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶχον τῷ ὄντι ὑποβληθῆ παράπονα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς ἀφορώσης εἰς τοὺς ἐν λόγῳ ὑπαξιωματικούς, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διέταξεν αὐστηρὰν ἀνάκρισιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἧς τὸ ἀποτέλεσμα δὲν εἶναι εἰσέτι γνωστόν. Εὐθὺς ὡς γνωσθῇ, θέλω ἀναγγείλει τὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἀνακρίναντος καὶ τὰ ληφθέντα συνεπείᾳ αὐτῆς μέτρα. Ἐγένετο χθὲς ὑπόμνησις ἐπερωτήσεως περὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Δημάρχου Τιθορέας, καὶ ἐῤῥήθη, ὅτι δὲν ἤθελεν ἐκδοθῆ ἀπόφασις ὑπὸ τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐπερωτήσεως, τῆς πρότερον γενομένης, τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ἔχει ὑποβάλει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔκθεσιν περὶ τῆς ὑποθέσεως, ἐξ ἧς προκύπτει, ὅτι ἔχει διεκπεραιωθῆ ἡ ὑπόθεσις, ὅτι κατόπιν τῆς ἀποφάσεως τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ θέματος, ἥτις εἶχε προκαλέσει ἀναγκαίαν ἀναβολὴν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, εἶχε προβῆ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον εἰς ἀπόφασιν, περιορίσαν τὸ πρόστιμον διὰ μὲν τὸν καπνὸν ἀπὸ δραχμῶν 500 εἰς 300, διὰ δὲ τὸ σιγαρόχαρτον ἀπὸ δραχμῶν 250 εἰς δραχμὰς 50, ὡς ἐγένετο ἐπὶ παραπλησίων περιπτώσεων, ἕνεκα τοῦ ἐλαχίστου ποσοῦ τῶν κατασχεθέντων φυλλαδίων. Καταθέτω τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου. Χθὲς ἐγένετο λόγος περὶ τῶν συνεπειῶν τῆς ἀνομβρίας πρὸς τοὺς γεωργοὺς δήμων τινῶν τοῦ νομοῦ Λαρίσσης, καὶ εἶπον, ὅτι ἤλπιζον σήμερον νὰ ὑποβάλω νομοθετικὸν μέτρον, συμπληρουμένων τῶν πληροφοριῶν περὶ τῆς ἐκτάσεως τοπικῶς τῆς θεομηνίας ταύτης. Ἐπειδὴ αἱ πληροφορίαι δὲν εἶναι ἔτι ἐπαρκεῖς, ἵνα καθορισθῶσιν ἐντελῶς τὰ διαμερίσματα, τὰ ὑποστάντα τὴν ἐκ τῆς θεομηνίας καταστροφήν, οὕτω διετυπώθη τὸ νομοσχέδιον, ὥστε νὰ γένηται ὁ προσδιορισμὸς βραδύτερον, οὐχὶ ὅμως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὑπὸ ἐπιτροπῆς. Ἀναγινώσκω τὸ νομοσχέδιον: «Ἄρθρον μόνον. Ἀναστέλλεται ἡ εἴσπραξις τοῦ ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν δημοσίου καὶ δημοτικοῦ φόρου τῆς χρήσεως 1890, τοῦ ὀφειλομένου ὑπὸ τῶν κατοίκων τῶν τοῦ νομοῦ Λαρίσσης χωρίων, ἅτινα ἤθελεν ὁρίσει ὑποστάντα ἔκτακτον κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἀφορίαν δημητριακῶν καρπῶν ἐπιτροπή, ἀπαρτιζομένη ἐκ τοῦ προέδρου τῶν ἐν Λαρίσσῃ ἐφετῶν, τῶν προέδρων τῶν ἐν Λαρίσσῃ καὶ ἐν Βόλῳ πρωτοδικῶν, τοῦ διοικητοῦ τῆς Προνομιούχου Τραπέζης Ἠπειροθεσσαλίας καὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων Λαρίσσης καὶ Βόλου. Ἡ ἐπιτροπὴ συνέρχεται ἐν Λαρίσσῃ ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ προέδρου τῶν ἐφετῶν, ὀφείλοντος νὰ ὑποβάλῃ ἐκθέσεις περὶ τῶν πεπραγμένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. «Διὰ τῶν ἐνιαυσίων νόμων περὶ προσδιορισμοῦ τῶν ἐγγείων φόρων ὁρισθήσεται τὸ ποσὸν τοῦ κατὰ τὸ προηγούμενον ἐδάφιον φόρου, τὸ πληρωτέον ἀτόκως μετὰ τοῦ αὐτοῦ φόρου τῶν ἑπομένων ἐτῶν».

§10ΑΣ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλα ἄθλα τῆς ἐν Τριφυλίᾳ στρατιωτικῆς δυνάμεως ἔχω νὰ ἀναγγείλω. Πρὸ ὀλίγου μοὶ ἀπεστάλη τηλεγράφημα, πρὸς τὸν κ. Σωτηρόπουλον ἀπευθυνόμενον παρὰ τοῦ ἐν Φιλιατροῖς διακεκριμένου δικηγόρου κ. Κεφαλᾶ, ἀναγγέλλοντος ὅτι προχθὲς τὸ ἑσπέρας ἡ πόλις τῶν Φιλιατρῶν εἶχε γείνει ἀνάστατος ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς, ἥτις τῇ ἀνοχῇ τοῦ ἀστυνόμου ἐπυροβόλησε κατά τινος πολίτου, ὃν καὶ ἐπλήγωσε. Σᾶς ἀναγινώσκω τὸ τηλεγράφημα, διὰ νὰ ἐννοήσητε τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ περιήγαγε τὴν νύκτα ἐκείνην τὴν πόλιν. (Ἀναγινώσκει τὸ τηλεγράφημα). Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καταθέτων τὸ τηλεγράφημα, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἀλλὰ πρὸ πάντων συνιστῶ, ὅπως ἐκτοπίσῃ ἐκεῖθεν τοὺς δύο ὑπαξιωματικοὺς καὶ τὸν ἀρχηγὸν τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, ὑπὸ τὰς ὁδηγίας τοῦ ὁποίου ἐτελέσθησαν ὅσα ἐτελέσθησαν.

§11ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἀδιαθετῶν δὲν παρευρέθην πρό τινων ἡμερῶν ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτε ὁ συμπολίτης μου κ. Μπασιᾶς ἐζήτησε τὴν προτίμησιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ἐξαγωγικοῦ τέλους τῶν ἑπτανησιακῶν προϊόντων. Ἀφορμὴν λαβὼν ἐκ τῆς περιστάσεως ταύτης ὁ κ. Μπασιᾶς, συνιστᾷ τὴν ἀφομοίωσιν τὴν φορολογικὴν τῆς Ἑπτανήσου, καὶ ἀνέγνωσα εἰς τὴν δημοσιευθεῖσαν ὁμιλίαν του ἀκριβῶς τὴν φράσιν ταύτην: «ἡμεῖς, ἐρχόμενοι εἰς τὰ πράγματα, δὲν θέλομεν νὰ φορολογῶνται μόνον οἱ σταφιδοκτήμονες κτλ.» Ἔχω καθῆκον νὰ δηλώσω, ὡς μέλος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι εἰς ἐμὲ εἶναι ἄγνωστος τοιαύτη πρόθεσις τῆς μερίδος, εἰς ἣν ἀνήκω, διότι πιστεύω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τὸ κόμμα φρονεῖ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὅπως καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν θέλει ἐπιβληθῆ ὑπ’ οὐδενὸς κόμματος εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἀλλὰ θέλει λυθῆ ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἑπτανήσου. Βεβαίως ἡ γνώμη τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἴσως καὶ ἡ γνώμη τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀφομοιώσεως, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι ἀμφότερα τὰ κόμματα εἶναι σύμφωνα ν’ ἀφήσουν τὴν διακανόνισιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Ἑπτανήσου. Τοῦτο ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ δηλώσω. Φρονῶ δὲ, ὅτι ἡ φορολογικὴ ἀφομοίωσις ἐν Ἑπτανήσῳ εἶναι πρόωρος, καὶ ὅτι συμφέρον εἶναι καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ διὰ τὴν Ἑπτάνησον νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἀφομοίωσις αὕτη εἰς περιστάσεις καταλληλοτέρας.

§12ΜΠΑΣΙΑΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ ἀποφάσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καθόσον ἐγὼ δὲν ἀντιπροσωπεύω τὴν Ἀντιπολίτευσιν, εἶμαι ἁπλοῦς στρατιώτης αὐτῆς, καὶ ἀκολουθῶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἰδέας της. Εἶπον ὅτι, ἐπειδὴ τὸ νῦν ἰσχύον φορολογικὸν σύστημα στηρίζεται ἐπὶ ἀνίσου καὶ ἀδίκου βάσεως, διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἐντὸς δύο ἐτῶν, εἴτε ἡ Κυβέρνησις, εἴτε ἡ Ἀντιπολίτευσις, γινομένη Κυβέρνησις, θὰ σκεφθῶσι περὶ καλλιτέρου διακανονισμοῦ τοῦ ζητήματος, ἤτοι ἀφομοιοῦντες μόνον τὴν φορολογίαν ὡς πρὸς τὰ ἐπιτηδεύματα καὶ τὰς οἰκοδομὰς, ἐλαττοῦντες δὲ τὸν φόρον τῆς σταφίδος καὶ τῶν ἄλλων προϊόντων.

§13ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον εἶναι ἀληθὲς τὸ εἰς τὰς ἐφημερίδας ἀναγραφὲν, ὅτι ὁ σεβασμιώτατος ἀρχιεπίσκοπος Δημητριάδος ἔδωκε τὴν ἀπὸ τοῦ ἐπισκοπικοῦ αὐτοῦ ἀξιώματος παραίτησιν. Ὅ,τι ὅμως γινώσκω ἐξ ἐπιστολῶν ἀξίων πάσης τιμῆς πολιτῶν εἶναι, ὅτι τὸ χριστεπώνυμον πλήρωμα τῆς ἐπισκοπῆς ἐκείνης συνεταράχθη ἐκ τῆς εἰδήσεως ταύτης, καθόσον ὁ σεβασμιώτατος ἐπίσκοπος Δημητριάδος τυγχάνει ἐκ τῶν λογιωτέρων ἐπισκόπων τοῦ Κράτους, ἀπόφοιτος τῆς ἐν Χάλκῃ Σχολῆς καὶ εἰς τῶν ἐναρετωτέρων ἱεραρχῶν ἡμῶν, τὰ μάλιστα δὲ εἰργάσθη ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Θεσσαλίας κατὰ τοὺς χρόνους, καθ’ οὓς συνετελέσθη τὸ μέγα τοῦτο ἀγαθόν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ γνωρίσῃ πρὸς τὴν Βουλὴν, ἂν ὁ ἐν λόγῳ ἀρχιεπίσκοπος ὑπέβαλε παραίτησιν, καὶ τοὺς λόγους, οἵτινες ὑπεχρέωσαν τὴν σεβασμιότητά του νὰ παραιτηθῇ τῶν καθηκόντων αὐτῆς, καὶ νὰ καθυποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ περὶ τούτου ἔγγραφα, τὰ διαμειφθέντα μεταξὺ αὐτοῦ, τῆς Ἱερᾶς Συνόδου καὶ τοῦ ἀρχιεπισκόπου· διότι ἐκ τῆς ὑποβολῆς τῶν ἐγγράφων θέλω λάβει ἀφορμὴν νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὴν διατήρησιν εἰς τὴν θέσιν του τοῦ ἀρχιεπισκόπου.

§14ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Μάλιστα, ὑπεβλήθη ἡ παραίτησις, ἀλλὰ τὸ ἔγγραφον τῆς παραιτήσεως δὲν ἔφθασεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον· ἔμαθον ὅτι ὑπεβλήθη εἰς τὴν Σύνοδον, ἀλλὰ παρ’ αὐτῆς δὲν ἐστάλη εἰσέτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§15ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νὰ ζητηθῶσι καὶ οἱ λόγοι τῆς παραιτήσεως.

§16Θ. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὥστε τὸ τῆς ἀποδοχῆς τῆς παραιτήσεως ζήτημα εἶναι ἐκκρεμές.

§17ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα, εἶναι ἐκκρεμές· διότι, ὡς γνωρίζετε, ἡ Σύνοδος ἔχει νὰ ἐξετάσῃ τοὺς λόγους καὶ νὰ συστήσῃ τὴν ἀποδοχὴν ἢ μὴ τῆς παραιτήσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Δήμαρχος καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἀθηναίων μοὶ ἐνεχείρισεν τὸ παρὸν ψήφισμα, ὅπερ ἀναγινώσκω: «Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, χαῖρον διότι ἡ ἀπόφασις αὐτοῦ περὶ διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς καὶ αἱ ἐπὶ τούτῳ ἐνέργειαι τῆς Δημοτικῆς ἀρχῆς εὗρον ἠχὼ καὶ προστασίαν παρὰ τῇ Κυβερνήσει, ἥτις ἀνέλαβε τὴν πρωτοβουλίαν τῆς πραγματοποιήσεως τῆς ἰδέας ταύτης, ἐκδηλοῖ παμψηφεὶ τὴν εὐγνωμοσύνην του πρὸς αὐτὴν ἐπὶ τούτῳ, καὶ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ἵνα ψηφίσῃ τὸ οἰκεῖον νομοσχέδιον, χάριν τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου.»

§19ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ ἐνδεχόμενον νὰ εἰσέλθωμεν εἰς συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς πληροφορίας. Αʹ) Κατάστασιν τοῦ ἐνεργητικοῦ καὶ παθητικοῦ τῆς ἐν Σύρῳ ἑταιρίας τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας καὶ τῆς Πανελληνίου Ἀτμοπλοΐας, ἂν ἦναι δὲ δυνατὸν, καὶ τῆς τοῦ Γουδῆ· λέγω, ἂν ἦναι δυνατὸν καὶ τῆς τοῦ Γουδῆ, διότι ἐνδεχόμενον ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ γνωρίζῃ τὴν κατάστασιν τοῦ ἐνεργητικοῦ καὶ παθητικοῦ τῶν ἀτμοπλοίων τοῦ Γουδῆ, ἀλλὰ τῶν δύο ἄλλων ἑταιριῶν βεβαίως τὰς γνωρίζει, διότι εἶναι ἀνώνυμοι ἑταιρίαι. Βʹ) Σημείωσιν τῶν διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Ἀτμοπλοΐαν ὑποχρεωτικῶν γραμμῶν. Γʹ) Σημείωσιν τῶν γραμμῶν τῶν σήμερον ἐξυπηρετουμένων ὑπὸ τῶν ἀτμοπλοίων τῆς Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας, τῆς Πανελληνίου καὶ τῆς τοῦ κ. Γουδῆ.

§20ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ περὶ Στυμφαλίας νομοσχέδιον, παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἐπιμεληθῇ, ὅπως προσκομισθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν αἱ χθὲς ζητηθεῖσαι πληροφορίαι περὶ τῶν γαιῶν τοῦ Δημοσίου, τῶν διὰ δηλώσεως παραχωρηθεισῶν κατὰ τὸν δῆμον Κορινθίων. Ἡ αἴτησίς μου ἐκείνη ἔχει σκοπὸν τὸν ἑξῆς· νὰ γνωσθῇ κατὰ προσέγγισιν τὸ ποσὸν τῶν γαιῶν κατὰ στρέμμα, αἵτινες δύνανται νὰ γείνωσι ποτιστικαί, διότι αἱ κατατεθεῖσαι πληροφορίαι καὶ ἀτελεῖς εἶναι καὶ οὐχὶ ἀκριβεῖς. Ὁ ὑποβληθεὶς πίναξ ἐνδείκνυσιν, ὅτι ἐν μὲν τῇ Κορινθίᾳ μέλλουσι νὰ καταστῶσι ποτιστικαὶ 66,000, στρεμμάτων, ἐν δὲ Μεγαρίδι καὶ Ἀττικῇ 126,000. Πῶς εἶναι δυνατὸν αἱ πεδιάδες τῆς Νεμέας, τῶν Κλεωνῶν, τῶν Ἑξαμιλίων, τῆς Κορινθίας καὶ τοῦ δήμου Περαχωριτῶν νὰ παρέχωσι πρὸς ἄρδευσιν μόνον 66,000 στρεμμάτων; Ἡ πληροφορία βεβαίως δὲν εἶναι ἀκριβής. Ἐὰν ἡ πεδιὰς τῆς Μεγαρίδος καὶ τῆς Ἀττικῆς ἔχῃ 126,000, αἱ πεδιάδες τῆς Κορινθίας πρέπει νὰ ἔχουν τοὐλάχιστον τὸ ὑπερτετραπλάσιον. Δεύτερον, δὲν εἶναι σαφὴς ἡ πληροφορία, ἐὰν αἱ γαῖαι, τὰς ὁποίας σημειοῖ ὡς φυτείας, ἦναι αἱ ὑπάρχουσαι νῦν φυτεῖαι, ἢ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ γείνωσι φυτεῖαι μετὰ τὴν διοχέτευσιν τοῦ ὕδατος· διότι πρέπει νὰ ἐξυπηρετηθῶσι καὶ τὰ συμφέροντα τῶν πεδιάδων, δι’ ὧν θὰ διέλθῃ τὸ ὕδωρ· διότι δὲν θεωροῦσιν οἱ Κορίνθιοι τὴν ὑπόθεσιν μόνον πρὸς τὸ καλὸν τῶν κατοίκων τῆς πρωτευούσης· πρῶτον πρέπει νὰ κατασταθῇ τὸ ὕδωρ αὐτὸ γόνιμον διὰ τὸν τόπον ἐκεῖ. Ἁπλοῦν βλέμμα ἐὰν ῥίψῃ τις ἐπὶ τοῦ χάρτου, θὰ πεισθῇ, ὅτι αἱ δύο λίμναι Στυμφαλίας καὶ Φενεοῦ εἶναι δύο μεγάλαι θεόσδοτοι δεξαμεναί, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπαιτοῦσιν, εἰμὴ τὴν ἐπιστημονικὴν ἐγχείρησιν, ἵνα κατασταθῶσι πηγὴ πλούτου εἰς τὰ δύο μεγάλα καὶ ἄγονα σήμερον διὰ τὴν ξηρασίαν πεδία τῆς Ἀργολίδος καὶ τῆς Κορινθίας. Μετὰ τὴν πλήρωσιν τοῦ μεγίστου τούτου κοινωνικοῦ καὶ ἐθνικοῦ σκοποῦ ἔρχεται ὡς μία ἐξυπηρέτησις δευτερεύοντος κοινωνικοῦ συμφέροντος ἡ παροχὴ ὕδατος εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἡμεῖς πρόκειται ἤδη διὰ τοῦ ὕδατος νὰ ἀναπλάσωμεν ὁλόκληρον τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον, καὶ προκειμένου τοιούτου ἔργου, ἦτο δύσκολον νὰ ἐξακριβώσωμεν πόσας γαίας δυνάμεθα νὰ ποτίσωμεν· δέκα γεωμέτραι ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἑβδομάδων δύνανται νὰ μᾶς φέρουν ἓν πόρισμα, κατὰ προσέγγισιν τοὐλάχιστον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἐπισπεύσῃ νὰ μᾶς παράσχῃ τὰς πληροφορίας ταύτας, νὰ διασαφήσῃ δὲ, ἐὰν οἱ ἀριθμοὶ, οἱ ἐν ταῖς στήλαις τῶν πληροφοριῶν, περιλαμβάνωσιν ὅλας τὰς γαίας, αἵτινες μέλλουσι νὰ ἀρδευθῶσι διὰ τοῦ ὕδατος ἐκείνου, καὶ νὰ φέρῃ τὰς πληροφορίας, πόσαι εἶναι αἱ γαῖαι τῆς Κορίνθου αἱ ἐθνικαὶ καὶ αἱ διὰ δηλώσεων προσκτηθεῖσαι.

§21ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὡμίλησα μέχρι τοῦδε οὔτε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν οὔτε πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον περὶ τίνων ὑδάτων εἶναι ὁ λόγος. Ἡ ἀλήθεια εἶναι αὕτη. Τὰ πηγαῖα ὕδατα τῶν Κιονίων καὶ μόνα ταῦτα θὰ διοχετευθῶσιν, εἴτε δι’ εἰδικοῦ ὑδραγωγείου, εἴτε διὰ τοῦ Ἀδριανείου, εἰς τὴν Κόρινθον ἀπὸ τῶν χωρίων Μόντι, Γαλατᾶ καὶ τῆς κωμοπόλεως Ἁγίου Γεωργίου, Ἡρακλείου, Ἁγίου Βασιλείου, Χιλιομοδίου καὶ Παλαιᾶς Κορίνθου, ἀνατολικῶς τοῦ Ἀκροκορίνθου, εἰς τὴν πεδιάδα τῶν Ἑξαμιλίων καὶ Ξυλοκερίζης, καὶ πρὸς τὴν Νέαν Κόρινθον, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ παραδεχθῇ τις, ὅτι τὰ ὕδατα ταῦτα δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ἄρδευσιν τοῦ πεδίου τῆς Βόχας καὶ Κιάτου, αἱ δὲ σημειώσεις, αἵτινες ἐδόθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀναφέρουσαι Βόχαν καὶ Κιάτον, πιστοποιοῦσί τι παράδοξον, διότι ἡ Βόχα ἀπέχει τῆς Κορίνθου τρεῖς ὥρας καὶ ἡ πεδιὰς αὐτῆς περιέχει περὶ τὰς 60,000 στρεμμάτων γῆς ποτιστικῆς καὶ ξηρικῆς, καὶ αἱ γαῖαι αὗται δὲν δύνανται νὰ ἀρδευθῶσι διὰ τοῦ ὑδραγωγείου τούτου. Αἱ σημειώσεις τῆς ὑπηρεσίας ὑπολογίζουσιν ἀρδευσίμους τὰς σιτοφόρους γαίας, ἐνῷ αἱ σιτοφόροι γαῖαι δὲν ποτίζονται, οὔτε εἰς τὴν Νεμέαν αἱ ἄμπελοι· εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῆς Νεμέας μόνον ὁ Ἅγιος Γεώργιος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀνάγκην ποσίμου ὕδατος. Λοιπὸν εἶναι ἐντελῶς ἐσφαλμέναι αἱ πληροφορίαι ὡς πρὸς τοῦτο. Βεβαίως εὐχάριστον εἶναι εἰς ὑμᾶς ὅλον τὸ ὕδωρ νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἄρδευσιν τοῦ λεκανοπεδίου Κορινθίας καὶ Βόχας, καὶ τὸ περίσσευμα νὰ ἔλθῃ εἰς Ἀθήνας, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι κατορθωτὸν, διότι δὲν θὰ πληρώσουν αἱ Ἀθῆναι διὰ νὰ ἔλθῃ νερὸν εἰς τὴν Κόρινθον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπαιτοῦσιν οἱ συμπολῖταί μου, εἶναι, τὰ ὕδατα τοῦ ποταμοῦ Δούσιας, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι κατάλληλα πρὸς πόσιν καὶ τὰ ὁποῖα ἐῤῥίφθησαν ἀπὸ τὴν ἔκπτωτον ἑταιρίαν εἰς τὸ Ἀδριάνειον ὑδραγωγεῖον καὶ χύνονται διὰ τοῦ Ἀσωποῦ ποταμοῦ εἰς τὴν θάλασσαν, τὰ ὕδατα ταῦτα νὰ διοχετευθῶσιν ὑπεράνω τῶν Βασιλικῶν, νὰ ἀκολουθήσωσι τὰ Ταρσινὰ Καλύβια καὶ νὰ φθάσωσιν ἄνωθεν τοῦ Τρανοῦ Ζευγαλατίου, ὥστε νὰ ποτίζουν ὅλην τὴν πεδιάδα· δι’ αὐτὸ δὲ τὸ ἔργον ἀρκεῖ μία δαπάνη 100 μέχρι 200 χιλιάδων δραχμῶν, διὰ νὰ ἀρδευθῶσιν 60,000 στρεμμάτων ἐπὶ ἀποζημιώσει, κατὰ τὴν διατίμησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον· μὲ τὴν διατίμησιν ταύτην δύναται ν’ ἀποζημιωθῇ ἡ ἀναλαμβάνουσα τὴν ἐπιχείρησιν ἑταιρία. Αὕτη εἶναι ἡ κυριωτέρα ἀπαίτησις. Αὐτὸ ἐνόμιζον πρέπον νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλῃ πληρεστέρας πληροφορίας, συμφώνως πρὸς τ’ ἀνωτέρω. Ὑπάρχει καὶ κάτι ἄλλο εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον διέλαθε τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ πολλῶν ἄλλων. Ὑπάρχει δικαίωμα εἰς τὴν ἑταιρίαν νὰ χρησιμοποιῇ τὰ πηγαῖα ὕδατα τῆς Καστανιᾶς καὶ τῆς Δούσιας καὶ ν’ ἀποζημιώσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν χρῆσιν αὐτῶν. Αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον, εἶναι παράνομον, εἶναι ἄδικον, διότι οἱ παρόχθιοι ἔχουν ἐκεῖ νεροτριβὰς, ὑδρομύλους πολλοὺς καὶ ποτιστικὰς γαίας. Τίνι τρόπῳ θ’ ἀποζημιώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἢ ἡ ἑταιρία τοὺς κατοίκους αὐτούς; θ’ ἀγοράσῃ τὰς νεροτριβὰς καὶ τοὺς μύλους; ἀλλὰ πῶς θὰ ζήσουν τότε ἄνευ τῶν νεροτριβῶν καὶ τῶν μύλων; τὰς δὲ ποτιστικὰς γαίας πῶς θὰ τὰς καταστήσουν ξηρικάς; Λοιπὸν περὶ αὐτῶν τῶν δύο πηγαίων ὑδάτων, τῆς Καστανιᾶς καὶ τῆς Δούσιας, οὐδὲ λόγος πρέπει νὰ γείνῃ εἰς τὴν σύμβασιν. Ἀλλὰ, Κύριοι, δύνανται νὰ χρησιμεύσουν πρὸς ἄρδευσιν καὶ τὰ ὕδατα τῆς ξηρολίμνης Καίσαρι, ἡ ὁποία συνορεύει μὲ τὸ χωρίον Δούσια, διὰ τοῦ κλεισθέντος στομίου τοῦ διατρηθέντος ὄρους Φρίγανη, δι’ οὗ ἐχύνοντο τὰ ὕδατα εἰς τὸν ποταμὸν τῆς Δούσιας καὶ τὰ ὁποῖα οἱ κάτοικοι τῆς Δούσιας ἔστρεψαν εἰς τὴν ξηρολίμνην, φράξαντες τὸ στόμιον, διότι ἐβλάπτοντο αἱ ἄμπελοί των. Ἤδη τὰ νερὰ αὐτὰ δύναται νὰ χυθῶσιν εἰς τὸν ποταμὸν Δούσιας καὶ ἐξερχόμενα νὰ χρησιμεύσουν εἰς ἄρδευσιν τῆς πεδιάδος τῆς Κορινθίας καὶ τοῦ Ἄργους, ὅπου εἶναι εὐχερεστάτη ἡ διοχέτευσις αὐτῶν. Ἐκτὸς τούτων ὁμιλοῦσι περὶ τῆς λίμνης Φενεοῦ. Ἡ λίμνη Φενεοῦ ἀπέχει πολὺ καὶ εἶναι τῷ ὄντι λίμνη, ἐνῷ ἡ Στυμφαλία δὲν εἶναι λίμνη, εἰμὴ μόνον τὸν χειμῶνα· τὸ θέρος δὲν ὑπάρχει, καὶ οἱ κύριοι τῶν γαιῶν, ὅπως ὁ Νοταρᾶς καὶ οἱ ἄλλοι, ἔρχονται εἰς ἔριδας καὶ διαπληκτισμοὺς ἐπικινδύνους, διότι ἐκ δύο ἢ τριῶν χιλιάδων στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα κατακλύζονται τὸν χειμῶνα, τὸ ἥμισυ ἀνήκει εἰς αὐτοὺς, ὥστε ἡ ἑταιρία δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ λαμβάνῃ ἐτησίως σχεδὸν τίποτε. Ἡ λίμνη Φενεοῦ εἶναι δύσκολον ν’ ἀποξηρανθῇ. Οἱ μηχανικοὶ ἕως τώρα δὲν ἠμπόρεσαν νὰ συμφωνήσουν· ἄλλοι φρονοῦσιν, ὅτι, ἐὰν τὰ ὕδατα ῥιφθῶσιν εἰς τὴν Στυμφαλίαν, ἡ ἐργασία θέλει ἀπαιτήσει δαπάνην μυθώδη, διότι δὲν πιστεύουν, ὅτι διὰ τῆς διατρήσεως τοῦ ὄρους Γεροντίου ἠμπορεῖ νὰ κατορθωθῇ ἡ ἐκροὴ τοῦ ὕδατος, ἂν καὶ ὑποπτεύωσιν, ὅτι ὑπάρχουν ὑπὸ τὴν λίμνην ἄλλαι λίμναι ὑπόγειοι· ἄλλοι δὲ φρονοῦσιν, ὅτι διὰ τῆς διατρήσεως τοῦ ὄρους Λευκασίας δύνανται τὰ νερὰ αὐτὰ εὐκολώτερον νὰ ἐκρεύσουν εἰς τὸν ποταμὸν Λάδωνα. Ὥστε τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι πρόωρον ἐντελῶς. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα αὐτὸ, προσθέτων, ὅτι ἡ ἀποξήρανσις τῶν λιμνῶν Στυμφαλίας καὶ Φενεοῦ μὲ μόνον τὸ ἀντάλλαγμα τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ὑδάτων, τὰ ὁποῖα κατακλύζουσι τὰ ἐδάφη, εἶναι πρᾶξις εὐεργετικὴ πρὸς τοὺς ἀναξιοπαθοῦντας λαοὺς, τοὺς ὁποίους ἄλλως ἑταιρία, λαμβάνουσα ἀντισήκωμα τὰς γαίας, θὰ καταστήσῃ βωλοδούλους.

§22ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐξ ὅσων εἶπε, γίνεται κατάδηλος, ὅτι τῷ ὄντι εἰς οὐδεμίαν ἦλθε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν συνεννόησιν περὶ τοῦ προκειμένου θέματος, τῆς παροχετεύσεως τῶν ὑδάτων Στυμφαλίας· ἐπίσης εἶναι φανερὸν, ὅτι ἡ ἐμὴ ἐπικοινωνία πρὸς τὰς ἰδέας τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἄλλη, παρὰ τὸ φυλλάδιον, ἐν τῷ ὁποίῳ περιέχεται ἡ ἔκθεσις, τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ σύμβασις· ἑπομένως οὐδεμίαν εὐθύνην φέρω, ἐὰν αἱ πληροφοίαι τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἦναι ἀκριβεῖς, ἢ ἐὰν ὁ συνάδελφος δὲν ἠρωτήθη περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃ ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ διαχειρισθῇ τὰ ὕδατα ταῦτα. Ἀλλὰ ταῦτα ἐμὲ δὲν ἀφορῶσιν· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐμὲ καὶ τὴν Βουλὴν, εἶναι τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει τὸ δικαίωμα διὰ τοῦ ἄρθρου 20 ν’ ἀπαλλοτριώσῃ τὸ δικαίωμα τῆς δουλείας τῶν πηγαίων ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσεν, εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον, ὅτι πρόκειται μόνον περὶ τῆς πηγῆς Κιονίων· ἀλλὰ τοῦτο δὲν δηλοῦται εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἡ ἑταιρία δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου δύναται νὰ διοχετεύσῃ τὰ ὕδατα καὶ τῆς Καστανέας καὶ τῆς Δούσιας. Ἀλλ’ ὁ συνάδελφος ἐλησμόνησε νὰ προσθέσῃ, ὅτι τὰ ὕδατα τῆς Καστανέας εἶναι τόσον ὀλίγα, ὥστε κατ’ ἔτος γίνονται διαπληκτισμοὶ κατὰ τὸ θέρος, ὅτε τὸ ὕδωρ εἶναι ἀνεπαρκὲς πρὸς ἄρδευσιν μεταξὺ τῶν χωρίων Λούκας καὶ Καστανέας. Ἐὰν λάβῃ ἡ ἑταιρία τὸ ὕδωρ ἐκεῖνο καὶ ζητήσῃ νὰ τὸ διοχετεύσῃ ἐνταῦθα, ἀποστεροῦσα τοῦτο ἀπὸ τοὺς κατοίκους, ἠμπορεῖ νὰ προκαλέσῃ τοῦτο μίαν κοινωνικὴν ἐπανάστασιν. Βεβαιῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι ἡ Στυμφαλία καὶ ἡ Κορινθία, ἐὰν λάβωσι τὰ ὕδατα ταῦτα κατὰ προτίμησιν καὶ ἐπὶ βλάβῃ ἐκείνων αἱ Ἀθῆναι, ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος τόπος, οἱ κάτοικοι θὰ λάβωσι τὰ ὅπλα εἰς χεῖρας. Περὶ τούτου νὰ μὴ σᾶς μένῃ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία. Πῶς θὰ θεωρηθῇ δημοσία ἀνάγκη ἡ ἄρδευσις τῶν ὑδάτων Μεγαρίδος καὶ Ἀττικῆς καὶ ὄχι ἡ καθολικὴ ἀνάγκη νὰ ἀρδεύσωσι τὰ κτήματα καὶ τοὺς ἀγρούς των αἱ πολυπληθεῖς ἐκεῖναι κοινότητες τῆς Κορινθίας; Εἶπεν ὀρθῶς ὁ συνάδελφος, ὅτι τὰ σιτοφόρα πεδία δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ ποτίζωνται, ὡς καὶ οἱ ἀμπελῶνες τῆς Νεμέας. Ἀλλ’ εἰς τὸ διάστημα τοῦ ἐφεξῆς χρόνου τίς ἐγγυᾶται, ὅτι θὰ περιορισθῇ ἡ ἀγροκομία εἰς τὸ νὰ σπείρῃ ἁπλῶς κριθὴν καὶ νὰ καλλιεργῇ μόνον τὴν ἄμπελον; Διατὶ νὰ ἔχωμεν τὸ καύχημα νὰ μεταβάλωμεν εἰς κήπους τῆς Βαβυλῶνος τὰ πεδία τῆς Ἀττικῆς, καὶ ὄχι τὰ τῶν Κλεωνῶν καὶ τῆς Νεμέας; Λέγει ὁ συνάδελφος, ὅτι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώσουν τὰς δαπάνας τῆς διοχετεύσεως τοῦ ὕδατος οἱ Ἀθηναῖοι, διὰ νὰ ἔχωμεν ἡμεῖς οἱ Κορίνθιοι τὸ ὕδωρ; Ἡμεῖς δὲν παρεκαλέσαμεν τοὺς κατοίκους Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς νὰ μᾶς παραλάβουν τὰ ὕδατα τῆς Στυμφαλίας· ἡμεῖς παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Στυμφαλίας διὰ τὴν ἄρδευσιν τῆς πεδιάδος τῆς Βόχας, ὅπου τοσοῦτος πλοῦτος ἦτο κατὰ τὴν ἀρχαιότητα, ὥστε, ὅταν τις ηὔχετο ν’ ἀποκτήσῃ μέγαν πλοῦτον, ἔλεγεν: «εἴη μοι τὰ μεταξὺ Κορίνθου καὶ Σικυῶνος!» Λοιπὸν λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τότε, ὅτε παρεχώρησεν εἰς τὴν πρώτην ἑταιρίαν τὸ δικαίωμα τῆς ἀποξηράνσεως, ἔλυσεν ὀρθῶς τὸ ζήτημα, διότι ἐπεζήτησε καὶ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Στυμφαλίας καὶ τὴν κατασκευὴν ὁδοῦ ἐθνικῆς ἀπὸ τὸ Κιάτον μέχρι Φενεοῦ εἰς βάρος τῆς ἑταιρίας, καὶ τὴν ἄρδευσιν τῆς Βόχας. Σήμερον τί συμβαίνει; Ἔχομεν ἀνάγκην ὕδατος διὰ τὰς Ἀθήνας· πρέπει νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδιον, ἔστω καὶ ἀστραπηδὸν καὶ σιδηροδρομικῶς, χωρὶς νὰ προνοήσωμεν περὶ σωτηρίας τῶν συμφερόντων τῶν Κορινθίων; Καὶ τοῦτο διατί; διότι ἐπίκεινται ἐκλογαί. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἂν ἦναι ὁ σκοπός σας καὶ νομίζητε ὅτι θὰ μᾶς ἐκφοβίσητε μὲ τοὺς ἐκλογεῖς, ἡμεῖς ἀναλαμβάνομεν τὴν εὐθύνην νὰ μὴ τὸ ψηφίσωμεν, διότι δὲν εἶναι ὥριμον τὸ ζήτημα, καὶ πρέπει νὰ μελετηθῇ ὑπὸ ἔποψιν ὑδραυλικὴν, ἀγροτικὴν, γεωργικὴν, ὑπὸ ἔποψιν ἐπαρκείας αὐτοῦ τοῦ ὕδατος καὶ διὰ τὰς πεδιάδας τῆς Ἀττικῆς καὶ διὰ τὰς τῆς Κορινθίας. Αὐτὰ τὰ ζητήματα πρέπει νὰ λυθῶσι πρότερον, νὰ μελετηθῶσι, καὶ βεβαιωθῆτε, ὅτι, ἐὰν ἐπιμελῶς ἐρευνηθῇ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ὕδατος, ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι νὰ ἔλθῃ εἰς Ἀθήνας τὸ ὕδωρ ἀντὶ ἐλαχίστης δαπάνης. Ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι εἶναι ἐν Κορινθίᾳ καὶ Ἀττικῇ 300,000 στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀρδευθῶσι διὰ τοῦ ὕδατος αὐτοῦ, καὶ τεθῇ ὡς ὅρος 5 δραχμαὶ κατὰ στρέμμα, ἰδοὺ θὰ ἔχῃ ἔσοδον ἡ ἑταιρία, 1,500,000· ὥστε ὅλα τὰ ἔξοδα δύνανται νὰ καλυφθῶσιν ἐκ τῶν ὑδάτων τῶν πρὸς ἄρδευσιν τῶν πεδιάδων καὶ τὰς ἀνάγκας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Λοιπὸν, ἐπειδὴ, ὡς παρατηρεῖτε, θίγονται πολύτιμα συμφέροντα, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον ἀμελετήτως καὶ ῥαγδαίως· ἡ σπουδὴ εἶναι ἔχθρα τῆς εὐβουλίας.

§23ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Νὰ τὸ ψηφίσωμεν τροποποιημένον.

§24ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Χθὲς εἶχον εἰς τὴν οἰκίαν μου τρεῖς Στυμφαλιώτας, οἱ ὁποῖοι μοὶ εἶπον: «προσέξατε καλὰ, μὴ μᾶς πάρουν τὸ νερὸ, τὸ ὁποῖον πολλάκις εἰς τὴν ξηρασίαν τὸ μεταχειριζόμεθα, διότι θὰ σπάσωμεν τοὺς σωλῆνας!» Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι σπουδαῖα συμφέροντα πρόκειται νὰ προσβληθῶσι, καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ προσέξῃ πολὺ, διότι θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τοὺς κατοίκους ἐκείνους νὰ λησμονήσωσι καὶ τὸ σέβας, τὸ ὁποῖον ὀφείλουσι πρὸς τοὺς νόμους, καὶ τοὺς κινδύνους, εἰς τοὺς ὁποίους δύνανται ἐκ τῆς παραβάσεως αὐτῶν νὰ ὑποβληθῶσι. Δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ μηχανικὸς, ὅτι τὰ ὕδατα τῶν Κιονίων δὲν δύνανται νὰ ἐξαντληθῶσι.

§25ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Μέρος τῶν ὑδάτων τῆς Συμφαλίας θ’ ἀπομείνῃ ἐλεύθερον εἰς τοὺς κατοίκους.

§26ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν λέγει ὁ νόμος αὐτό.

§27ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι σχέδιον νόμου· ὅταν συζητηθῇ, θὰ διορθωθῇ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι μόνον 200 στρέμματα ποτίζονται ἅπαξ κατὰ διετίαν τὸ θέρος, ὅλον δὲ τὸν χρόνον τὸ ὕδωρ τοῦτο χύνεται εἰς τὴν λίμνην, δὲν ὑπάρχουσι δὲ κοινότητες πέριξ τῶν Κιονίων. Ὅλοι δὲ οἱ κάτοικοι τῆς Στυμφαλίας ὑπέβαλον ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν κατέθεσα εἰς τὸ Προεδρεῖον, ζητοῦντες νὰ τοῖς ἀφεθῶσιν ὀλίγα ὕδατα μόνον, ἵνα ποτίζωνται τὰ ζῶά των, διὰ δὲ τὰ ἄλλα ὕδατα, Καστανέας καὶ Δούσιας, παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὰ ἐξαγάγῃ ἐκ τῆς λίμνης πρὸς ἄρδευσιν τῆς Βόχας κλπ.

§28Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριοι, πρὸ μικροῦ ἐπανῆλθον ἐκ τοῦ νομοῦ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας· εἶχον δὲ μεταβῆ ἐκεῖ, ὅπως συλλέξω τὰς δεούσας πληροφορίας περὶ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίδος λίμνης καὶ ὑποβάλω ταύτας ἐνώπιον ὑμῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ βουλευτὴς ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κ. Δημητριάδης περὶ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, εἶναι ἀληθές. Λίμνη Στυμφαλία δὲν ὑπῆρξεν, οὔτε ὑπάρχει, ἀλλὰ συμβαίνει τὸ ἑξῆς. Τὸ πεδίον τοῦ δήμου Στυμφαλίας, ὅπερ χρησιμεύει τοῖς κατοίκοις πρὸς καλλιέργειαν καὶ ἀπόκτησιν σιτηρῶν, κατακλύζεται δυστυχῶς ἐκ τῶν ὀμβρίων ὑδάτων, καὶ ἐκ τῶν ὑδάτων τῶν πηγῶν τῶν Κιονίων καὶ τῆς Δούσιας. Μέχρι τινὸς τὰ ὕδατα ταῦτα διὰ τῆς μεγάλης καταβόθρας ὑποχθονίως ἐξήρχοντο, καὶ τὸ πεδίον ἔμενεν ἐλεύθερον, καθιστάμενον ἱκανὸν πρὸς καλλιέργειαν· ἀλλ’ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε ν’ ἀποξηράνῃ πάντα τὰ ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ ὑπάρχοντα ὕδατα, παρεχώρησε τὸ δικαίωμα τῆς ἀποξηράνσεως εἴς τινα ἑταιρίαν, ἥτις, ὀχυρουμένη ὄπισθεν τοῦ νόμου περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Στυμφαλίδος λίμνης, εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀπέβλεπεν ἢ εἰς τὴν ἁρπαγὴν, τῶν ἰδιοκτησιῶν τῶν κατοίκων τοῦ εἰρημένου δήμου· καὶ διὰ τοῦτο, ἀντὶ νὰ καθαρίσῃ τὰς ὑπαρχούσας πρὸ πολλοῦ χρόνου καταβόθρας καὶ δι’ αὐτῶν νὰ ἐξαγάγῃ τὰ λιμνάζοντα ἐν τῷ πεδίῳ τοῦ δήμου Στυμφαλίας ὕδατα, σκοπίμως ἔφραξεν αὐτὰς, ὅπως τὰ λιμνάζοντα ὕδατα καταλάβωσι περισσοτέρας γαίας· τοῦτο ἰδόντες οἱ κάτοικοι, ἔλαβον δραστήρια κατὰ τῆς ἑταιρίας μέτρα καὶ μάλιστα ἐπεχείρησαν καὶ διὰ τῆς βίας ν’ ἀποπέμψωσιν αὐτήν· ἡ Κυβέρνησις τότε, ἰδοῦσα τὸν κίνδυνον, ὃν ἔτρεχον οἵ τε κάτοικοι καὶ ἡ ἑταιρία, ἐπέβαλεν εἰς τὴν ἑταιρίαν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σπεύσῃ εἰς τὸν καθαρισμὸν τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου, πρὸς ἐξαγωγὴν τῶν ὑδάτων, καὶ περιώρισε διὰ διαγράμματος τὴν περιφέρειαν τῆς λίμνης, ἵνα μὴ ζημιωθῶσιν οἱ κάτοικοι καὶ παραβλαφθῶσι τὰ συμφέροντα αὐτῶν. Ἀληθῶς ἡ ἑταιρία προέβη εἰς τὸν καθαρισμὸν τοῦ ἐν λόγῳ ὑδραγωγείου καὶ κατώρθωσε νὰ ἐξαχθῶσι δι’ αὐτοῦ πολλὰ τῶν λιμναζόντων ὑδάτων καὶ νὰ καταβυθισθῶσιν ὑποχθονίως εἰς τὴν καταβόθραν τῆς Σκοτεινῆς. Ἀλλ’ ἡ ἑταιρία, παρατηρήσασα ὅτι τὸ στόμιον τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου εὑρίσκετο ἄνωθεν τῆς ἐπιφανείας τοῦ μεγαλειτέρου ποσοῦ τῶν ὑδάτων, παρενέβαλε τόσα προσκόμματα, ὥστε ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν, ἕνεκα τῆς μὴ πληρώσεως τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, νὰ κηρύξῃ αὐτὴν ἔκπτωτον, καὶ ἔκτοτε τὰ ὕδατα, τὰ λιμνάζοντα εἰς τὸ πεδίον τοῦ δήμου Στυμφαλίας καὶ κατακλύζοντα τοὺς ἀγροὺς τῶν κατοίκων, μένουσιν ἐν αὐτῷ καὶ σχηματίζουσι τὴν λίμνην τῆς Στυμφαλίδος, οἱ δὲ κάτοικοι ἕνεκα τούτου στεροῦνται τῶν ἰδιοκτησιῶν των, τῶν εὑρισκομένων ἐν τῷ πεδίῳ τούτῳ. Σήμερον πάλιν ἀνεγεννήθη τὸ ζήτημα τοῦ ποσίμου ὕδατος τῶν πηγῶν τῆς Στυμφαλίας καὶ τῆς μεταφορᾶς τούτου εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὸ κατὰ πρῶτον παρ’ αὐτῆς ὑποβληθὲν ζήτημα περὶ ἀποξηράνσεως τῆς Στυμφαλίδος λίμνης, ἐπιχειρεῖ μεμονωμένως νὰ ὑφαρπάσῃ μέρος τούτου καὶ νὰ τὸ μεταφέρῃ εἰς τὴν πρωτεύουσαν, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της, ὅτι ἡ πρωτίστη ἀνάγκη τῶν μερῶν ἐκείνων εἶναι ἡ ἀποξήρανσις τῶν τελματωδῶν καὶ μὴ ποσίμων ὑδάτων, διότι κατόπιν τούτου, ἐλεύθερον ὂν τὸ πόσιμον ὕδωρ, δύναται εὐκολώτερον νὰ μεταφερθῇ ὅπου ἡ ἀνάγκη τὸ καλέσῃ, ἀφοῦ πρότερον χορηγηθῇ εἰς τὸν δῆμον Στυμφαλίας τὸ πρὸς ἄρδευσιν αὐτῆς ἀναγκαιοῦν ὕδωρ, καθὼς καὶ τὸ ἀναγκαιοῦν εἰς τὴν Ἀργολίδα καὶ Κορινθίαν. Ἄλλως, ἐὰν θελήσῃ νὰ παραβιάσῃ τὰ νόμιμα δικαιώματα τῶν εἰρημένων ἐπαρχιῶν, ἔστω βεβαία, ὅτι θέλει ἀπαντήσει ἐμπόδια ἀνυπέρβλητα εἰς τὸ ἔργον αὐτῆς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ ὑφαρπάσῃ ἑκατὸν ὀκάδας, ὡς λέγει, ποσίμου ὕδατος ἐκ τῆς πηγῆς τῶν Κιονίων καὶ ν’ ἀφήσῃ τὰ κατακλύζοντα τὸ πεδίον τῆς Στυμφαλίας ὕδατα ἐν αὐτῷ ὡς ὑδαταποθήκην τῶν πρὸς ἄρδευσιν τελματωδῶν καὶ ὀμβρίων ὑδάτων, δὲν θὰ τὸ κατορθώσῃ, διότι, ὡς μοὶ εἶπον οἱ κάτοικοι πρὸ δύο ἡμερῶν, ὅτε ἤμην ἐκεῖ, θὰ ἀντιστῶσιν, ἔστω καὶ διὰ τῶν ὅπλων, μέχρι θανάτου, διότι, κατακλυζομένων τῶν ἀγρῶν, ἐκ τῶν ὁποίων λαμβάνουσι κατ’ ἔτος τὸν ἀπαραίτητον πρὸς συντήρησιν αὐτῶν σῖτον, θέλουσι προτιμήσει τὸν θάνατον τῆς πείνης. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦ ὕδατος τῶν πηγῶν Κιονίων καὶ Δούσιας ἀνέρχηται εἰς 500 ὀκάδας, ἐξ ὧν θὰ λάβῃ ἡ ἑταιρία, εἰς ἣν θὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα, 108 μόνον ὀκάδας, ὡς λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων εὐχαρίστως θέλουσι συγκατανεύσει εἰς τὴν λῆψιν ἐκ τῶν πηγῶν των τοῦ ποσοῦ τούτου τῶν ποσίμων ὑδάτων· ἐπιθυμοῦσιν ὅμως πρὸ τούτου ἢ καὶ συνάμα τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης· ὡς ὑδαταποθήκη δὲ τῶν λοιπῶν ὑδάτων δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πολλὰ ἄλλα μέρη ἀκαλλιέργητα καὶ ἀνεπίδεκτα καλλιεργείας, κάτωθεν τῆς Στυμφαλίας εὑρισκόμενα, ὁπόθεν δύνανται τὰ ὕδατα διοχετευόμενα νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας. Τὸ ζήτημα τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ὅπως τὸ παρουσιάζετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ σπουδαιότατον, τὸ δὲ ἔργον τῆς διοχετεύσεως γιγάντειον· ὅθεν ἀνάγκη νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπως μελετηθῇ ἐπισταμένως καὶ μετὰ πάσης τῆς ἀπαιτουμένης λεπτομερείας, νὰ σταλῇ δ’ ἐπιτροπὴ ἐκ Βουλευτῶν ἐπὶ τόπου, καὶ μετ’ αὐτῆς καὶ οἱ Βουλευταὶ τοῦ νομοῦ Ἀργολιδοκορινθίας, ἥτις ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὰ λεχθέντα κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις παρὰ τῶν συναδέλφων Δημητριάδου καὶ Πετρίδου ὀλίγον σχετίζονται μὲ τὸ κύριον ζήτημα τῶν ὑδάτων Στυμφαλίας. Τὰ ὕδατα, ὅσα σήμερον ἐκ τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου ἐξέρχονται, ὅλα βυθίζονται ἐντὸς τῆς καταβόθρας τοῦ χωρίου Σκοτεινῆς τῆς Ἀλέας, τὰ δὲ ὄμβρια καὶ τελματώδη ὕδατα, τὰ σχηματίζοντα τὴν λίμνην Στυμφαλίδα, εἶναι τόσον πολλά, ὥστε, διοχετευόμενα κατὰ τοὺς κανόνας τῆς ὑδραυλικῆς τέχνης, δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ἀφθόνως εἰς τὴν ἄρδευσιν τῶν πεδίων τῆς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας. Τὰ ὕδατα, διὰ τὰ ὁποῖα διαφωνοῦσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας, εἶναι τὰ ἐκ τοῦ Ἀσωποῦ κατερχόμενα μέχρι τοῦ χωρίου Βέλλου πρὸς ἄρδευσιν τῶν σταφιδαμπελώνων, τὸ δὲ περισσεῦον χύνεται εἰς τὴν θάλασσαν· ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα ὅλων τῶν χωρίων τῆς Βόχας, πρέπει νὰ διατάξῃ νὰ ληφθῇ τὸ ὕδωρ τοῦ ποταμοῦ ὑψηλότερον τῆς θέσεως, εἰς ἣν σήμερον λαμβάνεται, διὰ διώρυγος χαρασσομένης ὑπὸ τοὺς πρόποδας τῆς σειρᾶς τῶν ὀρέων τῆς Βόχας κατὰ τρόπον, ὥστε ὁλόκληρον τὸ πεδίον αὐτῆς καὶ ἡ Κορινθία νὰ ἀρδεύηται. Ἡ δὲ δαπάνη τῆς τοιαύτης διὰ τὴν κοινωνίαν τῆς Κορινθίας κυβερνητικῆς πράξεως δὲν θέλει ὑπερβῆ τὰς 15,000 δραχμὰς, ἐνῷ ἡ ἐκ τούτου προκύψουσα ὠφέλεια ἔσεται μεγίστη. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, ἐπαναλέγω, τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας εἶναι ζήτημα σπουδαῖον, ὑπὲρ τῆς μεταφορᾶς δὲ μόνον τοῦ ποσίμου ὕδατος εἰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ ζητοῦνται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως 55 ἑκατομμύρια δραχμῶν, αἵτινες θέλουσι δαπανηθῆ μεμονωμένως πρὸς τοῦτο, χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ περὶ ἀποξηράνσεως καὶ διοχετεύσεως τῶν λοιπῶν ὑδάτων, ἐνῷ τὸ ζήτημα τῆς μεταφορᾶς τοῦ ποσίμου ὕδατος καὶ τὸ τῆς ἀποξηράνσεως τῶν ὀμβρίων καὶ τελματωδῶν ὑδάτων τοσοῦτον σχετίζονται, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ χωρισθῶσιν. Ὅθεν συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ παρακαλῶ αὐτὴν, νὰ μὴ σπεύσῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου, οὔτε σύμβασιν νὰ συνομολογήσῃ, πρὶν ἢ τὸ ζήτημα μελετηθῇ καλῶς ὑφ’ ὅλας αὐτοῦ τὰς ἐπόψεις.

§29ΛΕΒΙΔΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὸ ἀπασχολοῦν τὴν Βουλὴν ζήτημα, εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως ὅσῳ τὸ δυνατὸν τάχιον διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς αἱ ἐκθέσεις τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, αἱ ὑποβληθεῖσαι εἰς τὴν Βουλὴν, περὶ τῆς Στυμφαλίας.

§30ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εὑρίσκεται ὁλόκληρος ὁ φάκελλος ἐν τῷ γραφείῳ τῆς Βουλῆς.

§31ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς ὑπάρχει μόνον ἔκθεσίς της ἐπὶ σιγαροχάρτου, ἥτις εἶναι καὶ δυσανάγνωστος καὶ ἀτελὴς, εἶναι δὲ καὶ εἰς τὴν γαλλικὴν γλῶσσαν γεγραμμένη, ἐνῷ ἐπιβεβλημένον εἶναι τὰ ὑποβαλλόμενα εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφα νὰ προσάγωνται εἰς τὴν ἑλληνικήν. Πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ὅτι ἐλλείπουσι πληροφορίαι ζητηθεῖσαι, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου πληροφορίας τινὰς δῆθεν, ὑποβληθείσας ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει μου. Εἶχον ἐρωτήσει τὰ ἑξῆς: «Εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχεται ἡ ἀξία τῶν παραχωρηθησομένων εἰς τὴν ἑταιρίαν τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων Στυμφάλου ὑδραγωγείων καὶ τῶν ἄλλων ἑτοίμων ὑδραυλικῶν ἔργων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ὡς καὶ πάντων τῶν ὑδάτων, τῶν γηπέδων κλπ. τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νομοσχεδίου;» Πρόκειται, Κύριοι, νὰ παραχωρήσωμεν ὁλόκληρον τὸ σύμπλεγμα τῶν ὑδραγωγείων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς εἰς τὴν ἑταιρίαν τῆς Στυμφαλίας, πρόκειται νὰ παραχωρήσωμεν τὰ ὕδατα τῶν ὑδραγωγείων τούτων, ὡς καὶ τὰ ὑδροφόρα ἐδάφη, τὰ ἁπανταχοῦ ὑπάρχοντα, πρόκειται νὰ παραχωρήσωμεν ὅλας τὰς δεξαμενὰς τῶν δήμων Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς, ὅλα τὰ γήπεδα τὰ δημοτικά, τὰ χρήσιμα πρὸς διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων. Ἐζήτησα λοιπὸν πληροφορίας περὶ τῆς ἀξίας ὅλων αὐτῶν τῶν ἀντικειμένων. Εἰς ἀπάντησιν τί μοι λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός; «Δύσκολον εἶναι ν’ ἀπαντήσῃ τις κατηγορηματικῶς, ἐλλείψει σχετικῶν λογαριασμῶν». Αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν δὲν τὴν ἐννοῶ. Λοιπὸν ἐδαπάνησαν οἱ δῆμοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα καὶ δὲν ὑπάρχουσιν οἱ σχετικοὶ λογαριασμοί; Δὲν ὑπάρχουσιν ἔγγραφα, ἐξ ὧν νὰ ἀποδεικνύηται ἀντὶ πόσων χρημάτων οἱ δύο οὗτοι δῆμοι ἠγόρασαν γαίας διαφόρους πρὸς αὔξησιν τῶν ὑδάτων; Δὲν ὑπάρχουσιν ἔγγραφα, ἀποδεικνύοντα ἀντὶ πόσων χρημάτων ἠγοράσθησαν πάντα τὰ ὑδραυλικὰ ἐργαλεῖα τοῦ δήμου Ἀθηνῶν καὶ τοῦ δήμου Πειραιῶς; Ἔχομεν, Κύριοι, ἐπίσημον ἀπάντησιν, ἥτις λέγει: «δύσκολον εἶναι ν’ ἀπαντήσῃ τις κατηγορηματικῶς, ἐλλείψει σχετικῶν λογαριασμῶν». Δὲν ἐννοῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλλείπωσιν οἱ λογαριασμοί. Ἐγὼ μάλιστα ἐζήτησα νὰ ἔλθῃ καὶ ἐκτίμησις τῆς σημερινῆς ἀξίας τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου, καὶ ἀντὶ ἀπαντήσεως, τί βλέπομεν νὰ λέγῃ τὸ Ὑπουργεῖον; «....κατὰ τοὺς κατὰ προσέγγισιν λογαριασμοὺς τοῦ κ. Κορδέλλα, ἐν τῷ ὑπ’ αὐτοῦ ἐκδοθέντι συγγράμματι «Αἱ Ἀθῆναι ὑπὸ ὑδραυλικὴν ἔποψιν», δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ὡς ἔγγιστα τὴν δαπάνην τῶν ἐκτελεσθέντων ὑδραυλικῶν ἔργων εἰς ποσὸν ἄνω τῶν δύο ἑκατομμυρίων». Βεβαίως ὑπῆρξε πλάνη ἐν τῇ ἀπαντήσει ταύτῃ, διότι δὲν γίνεται λόγος ἐν αὐτῇ περὶ τοῦ μεγάλου ὀχετοῦ τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου, ὡς καὶ περὶ τῶν ὀχετῶν τῶν ἐγκαρσίων. Βεβαίως πρόκειται περὶ πλάνης ἐνταῦθα· διότι πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Κορδέλλας νὰ βεβαιοῖ, ὅτι τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς τιμῶνται ἀντὶ 2,000,000 δραχμῶν, ἀφοῦ ἐν αὐτῷ τῷ συγγράμματι αὐτοῦ, οὗτινος μνημονεύει ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, λέγει, ὅτι μόνον ὁ κεντρικὸς ὀχετὸς τοῦ ὑδραγωγείου, ἐκτιμώμενος εἰς τὴν σημερινὴν ἀξίαν αὐτοῦ, φθάνει εἰς ποσὸν ἀνώτερον τῶν 7,000,000 δραχμῶν; Καὶ σημειωτέον, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1879 ἔτους, ὅτε ἐδημοσιεύθη τὸ ἐν λόγῳ σύγγραμμα, ἐδαπανήθησαν πολλαὶ ἔτι ἑκατοντάδες χιλιάδων δραχμῶν. Δὲν πρόκειται, παραχωροῦντες τηλικαύτης ἀξίας ἔργα εἰς τὴν ἑταιρίαν, νὰ ὠφελήσωμεν αὐτὴν σκανδαλωδῶς; Δι’ αὐτῶν τῶν ἔργων ἡ ἑταιρία δὲν θέλει φέρει τὰ ὕδατα καὶ ἑπομένως δὲν θέλει καρπωθῆ αὕτη τὰς ἐκ τούτων ὠφελείας διὰ τῶν ἑτοίμων αὐτῶν ἔργων; Ἐξ ὅσων μέχρι τοῦδε καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι εἴπομεν, κακῶς ἐξελήφθη, ὅτι ἦτό ποτε δυνατὸν ἡμεῖς νὰ ἀντιταχθῶμεν εἰς τὴν διοχέτευσιν ὑδάτων εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἡμεῖς εἴμεθα πλειότερον παντὸς ἄλλου Ἀθηναῖοι, καὶ λόγῳ γεννήσεως, καὶ λόγῳ συγγενειῶν, καὶ λόγῳ περιουσιῶν καὶ κτημάτων. Ἀλλ’ ἔσφαλα ὅταν εἶπον: «κακῶς ἐξελήφθη», διότι τὸ ἀκριβὲς εἶναι, ὅτι κακοβούλως προσεπαθήσατε νὰ διαδώσητε τὰ τοιαῦτα, ἀλλ’ οἰκτρῶς ἀπετύχετε. Ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι ἐρωτῶμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν πρόκηται λίαν ταχέως ἢ λίαν βραδέως νὰ ἔλθωσι τὰ ὕδατα τῆς Στυμφαλίας εἰς τὰς Ἀθήνας. Μετὰ πολλὰς περιστροφὰς κατωρθώσαμεν νὰ βεβαιωθῶμεν παρὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἐδῶ, δημοσίᾳ, ὅτι οὐχὶ τὰ ὕδατα τῆς Στυμφαλίας θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἔλθωσι πρὸ τῆς παρελεύσεως ἓξ ἐτῶν, ἀλλ’ οὐδὲ τὰ ὕδατα τῆς Γκούρας ἐν Πάρνηθι πρὸ τῆς παρελεύσεως ἑνὸς καὶ ἐπέκεινα ἔτους. Ὅταν οὕτως ἐτέθη τὸ ζήτημα, λέγομεν, διατὶ νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν νομοσχεδίου, καθαρῶς δημευτικοῦ τῶν δικαιωμάτων τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, τείνοντος νὰ πλουτίσῃ τὰ θυλάκια ἑταιρίας γνωστῆς ἢ ἀγνώστου; Ἐὰν προέκειτο περὶ ἐργασίας ἀμέσου καὶ ταχίστης, ἴσως ἐδύνατό τις νὰ δεχθῇ, ὅτι πᾶσα αἴτησις πληροφοριῶν ἤθελε βλάψει τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων. Ἀλλ’ ὅταν πρόκηται νὰ παρέλθωσιν ἓξ ἔτη διὰ τὴν διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας καὶ ἓν ἔτος καὶ ἐπέκεινα διὰ τὰ ὕδατα τοῦ Πάρνηθος, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν ἐπίσπευσιν, καὶ διὰ τοῦτο δικαιούμεθα νὰ ἀνθιστάμεθα πάσῃ δυνάμει εἰς τὸ νὰ ἐπιβληθῇ βαρυτάτη φορολογία εἰς τοὺς κατοίκους Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, οὓς πρὸ τοσούτων ἐτῶν ἐδῶ ἀντιπροσωπεύομεν. Ὅταν βεβαίως οὕτω θέτωμεν τὸ ζήτημα, εἶναι περιττὴ καὶ ἡ ἐμφάνισις τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ἐμφάνισις τῶν δημοτικῶν συμβούλων, καὶ ὅλαι αἱ ὑπογραφαί, ἃς συνελέξατε, διότι ἡμεῖς ἐδῶ μαχόμεθα ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν δήμων Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς, καὶ ἐννοοῦμεν ἄριστα, τί πράττομεν, καὶ ἐννοοῦμεν ὅτι ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔθηκαν τὰς ὑπογραφὰς αὐτῶν ὑπὸ τὰς ἀναφοράς, ἐπλανήθησαν καὶ ἐξηπατήθησαν ὑπὸ ἀγυρτῶν, πιστεύσαντες ὅτι πρόκειται τὰ ὕδατα τῆς Στυμφαλίας ἢ τοῦ Πάρνηθος ἐντὸς ὀλίγου χρόνου νὰ ἔλθωσιν εἰς τὰς Ἀθήνας. Ζητοῦμεν τὴν ὑποβολὴν ὅλων τῶν λεπτομερειῶν, τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς πεφωτισμένην καὶ ἐμβριθῆ συζήτησιν τοιούτου νομοσχεδίου. Μήπως, Κύριοι, πρόκειται περὶ ἔργου ἐφημέρου; Πρόκειται περὶ ἔργου, ὅπερ πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τοὺς αἰῶνας, οὗτινος ἡ ἐκτέλεσις γεννᾷ πλεῖστα ὅσα ζητήματα. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ ἔναρξις ἁπλῶς τοῦ ἔργου θέλει γεννήσει μεταξὺ ἄλλων καὶ ζήτημα ὑδάτων μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες πρόκειται νὰ ὠφεληθῶσιν ἢ νὰ ζημιωθῶσι.

§32ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Νέον Πελοποννησιακὸν πόλεμον (ἱλαρότης).

§33ΛΕΒΙΔΗΣ. Διατὶ, παρακαλῶ, ἐρεθίζεται ἡ Κυβέρνησις καὶ προκαλεῖ ὅλας αὐτὰς τὰς συστάσεις τῶν Δημάρχων καὶ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου; Ἡμεῖς δὲν λέγομεν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον τὸ ἔργον, ἀλλ’ ἁπλῶς ὅτι δὲν εἶναι ὥριμον. Διότι, ἀφοῦ δὲν πρόκειται τὰ ὕδατα νὰ ἔλθωσιν ἐντὸς ὀλίγου χρονικοῦ διαστήματος, δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν, ὅπως λάβωμεν ὅλας ἐκείνας τὰς πληροφορίας, αἵτινες θέλουσι χρησιμεύσει, ἵνα μελετήσωμεν ἐμβριθῶς τὸ ἔργον. Διότι, ὡς προεῖπον, πρόκειται περὶ ἔργου, ὅπερ ἐπὶ αἰῶνας θέλει χρησιμεύσει καὶ δι’ ὅπερ θέλουσιν ἐπιβληθῆ ὑπέρογκα βάρη εἰς τοὺς κατοίκους Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἀνέγνων ἐσχάτως, ὅτι ἐν Ἰταλίᾳ ἐκτελεῖται μέγα ὑδραυλικὸν ἔργον, τὸ λεγόμενον ὑδραγωγεῖον τῶν Ἀπουλιῶν. Ἠξεύρετε δὲ ἀντὶ πόσου κατεκυρώθη εἰς ἑταιρίαν; Ἀντὶ 38–40 ἑκατομμυρίων φράγκων. Ἐδῶ δὲ ζητοῦνται 55 ἑκατομμύρια, ἐνῷ πρόκειται περὶ ὑδραγωγείου κατὰ τὸ τέταρτον μικροτέρου τοῦ ἰταλικοῦ, διότι τὸ ὑδραγωγεῖον τὸ ἰταλικὸν ἐκτείνεται ἀπὸ τῶν ὀρέων Ἀβελίνου ἐπὶ τῶν πρὸς τὴν Τυῤῥηνικὴν Ἀπεννίνων, δηλ. εἰς ἔκτασιν τετραπλασίαν τῆς ἀποστάσεως ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Στυμφαλίαν. Σημειώσατε δὲ, ὅτι τὸ ἔδαφος τὸ ἰταλικὸν, δι’ οὗ θέλει διέλθει τὸ ὑδραγωγεῖον, εἶναι πολὺ ὀρεινότερον τοῦ ἐδάφους τοῦ ἑλληνικοῦ. Πρόκειται δὲ ἐκεῖνο νὰ παράσχῃ ὕδωρ εἰς 55 ὅλους δήμους τῆς Ἰταλίας, ἐνῷ διὰ τοῦ ἑλληνικοῦ ἔργου μόλις 5 ἢ 10 δῆμοι θέλουσιν ὑδρεύεσθαι. Ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος ἀναβαίνει εἰς δύο ἑκατομμύρια ψυχῶν· ὁ δὲ πληθυσμὸς τῶν 55 τούτων δήμων τῆς Ἰταλίας ἀναβαίνει εἰς 2,500,000 ψυχῶν. Βλέπετε ὅτι αἱ ἀναλογίαι εἰσὶ τερατώδεις, καὶ τοῦτο πείθει ἡμᾶς, ὅτι τὸ ἔργον τὸ ἑλληνικὸν εἶναι ἐντελῶς ἀμελέτητον, καὶ ὅτι ὄπισθεν ἐκείνων, οἵτινες ἐμελέτησαν τὸ ἔργον ἢ μάχονται ὑπὲρ αὐτοῦ, κινδυνεύει τις νὰ πιστεύσῃ, ὅτι κρύπτονται πρόσωπα, εὑρισκόμενα εἰς συνεννόησιν μετ’ αὐτῶν πρὸς κερδοσκοπίαν ἀμοιβαίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀληθὴς ἐξέτασις τοῦ πράγματος καὶ αἱ ἐντυπώσεις, ἃς πᾶς τίμιος πολίτης θέλει λάβει ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε συζητήσεων. Βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἀφήσωμεν νὰ ψηφισθῇ τὸ ἔργον ἄνευ λεπτομεροῦς καὶ ἐπισταμένης συζητήσεως καὶ μελέτης. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, ὅπως ὅσον τάχιστα ζητήσωσιν ἐκ τῆς ἐν Ρώμῃ Ἑλληνικῆς Πρεσβείας πληροφορίας λεπτομερεῖς περὶ ὅσων πρὸ ὀλίγου ἠκούσατε, ἵνα ἴδωμεν, ἂν ἡ ἔκτασις τοῦ ἰταλικοῦ ὑδραγωγείου ἦναι οἵαν περιέγραψα αὐτὴν, ἂν κατεκυρώθη τὸ ἔργον ἀντὶ 40 μόνον ἑκατομμυρίων φράγκων, καὶ ἂν πρόκηται ἐκ τούτου νὰ ὑδρεύωνται 2½ ἑκατομμύρια ψυχῶν. Ἐπιθυμοῦμεν ὅμως πρωτίστως νὰ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις, ἡ ὑποβληθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, διότι δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα μελετῶμεν τὴν ἐπὶ σιγαροχάρτου ταύτην ἔκθεσιν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ δοθῶσιν εἰς ἡμᾶς καὶ οἱ ἀπολογισμοὶ τῶν δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς περὶ τῶν δαπανηθέντων εἰς ὑδραυλικὰς ἐργασίας τῶν δύο τούτων δήμων, διότι δὲν πιστεύομεν, ὅτι εἶναι ἀληθὲς καὶ πιστευτὸν τὸ ἐν τῇ ἀπαντήσει τοῦ Ὑπουργοῦ γραφόμενον, ὅτι εἶναι δύσκολον ν’ ἀπαντήσῃ τις κατηγορηματικῶς πόσα ἐδαπανήθησαν διὰ τὰ ὑδραγωγεῖα Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ἄνευ τῶν πληροφοριῶν τούτων καὶ ὅσων ἄλλων ἐζήτησα· εἶναι ἄδικον, ἀλλὰ καὶ ἀδύνατον, νὰ ζητῶμεν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§34Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔν τινι τῶν ἐφημερίδων τῆς Ἀλεξανδρείας τῆς Αἰγύπτου ἀνέγνων πρὸ πολλοῦ καιροῦ τὴν εἴδησιν, ὅτι ὑπεγράφη σύμβασις μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Αἰγύπτου, διὰ τῆς ὁποίας ἐκανονίσθη ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θέλει ἀποδεικνύεσθαι ἡ ἰθαγένεια τῶν ἐν Αἰγύπτῳ διατριβόντων Ἑλλήνων, καὶ θέλει βεβαιοῦσθαι τὸ δικαίωμα τοῦτο τῶν εἰρημένων συμπολιτῶν ἡμῶν. Ἐνδεχόμενον τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως ταύτης νὰ ἐδημοσιεύθη διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ ὅμως δυστυχῶς, ἀναφυλλίσας αὐτὴν, οὐδαμοῦ εὗρον αὐτὴν, εὗρον ὅμως αὐτὴν ἐν ταῖς ἐφημερίσι τῆς Ἀλεξανδρείας, καὶ ἂν τὸ δι’ αὐτῶν δημοσιευθὲν κείμενον ἦναι πιστὸν, κρίνω ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ζητηθῇ ἡ ψῆφος αὐτῆς πρὸς νομοθετικὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως. Ἀλλ’ ἐπειδὴ μέχρι τοῦδε οὐδεμία τοιαύτη πρότασις ἐγένετο ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐζήτησα καὶ ἐγὼ καὶ ὁ ἔντιμος συνάδελφος κ. Καραπάνος πληροφορίας περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Δυστυχῶς καὶ ἡ βραδύτης, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν, ὅπως μᾶς δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι, καὶ αὐταὶ αἱ δοθεῖσαι ἡμῖν πληροφορίαι ὀλίγον ἐφώτισαν ἡμᾶς περὶ τῶν γενομένων. Ἐπειδὴ δὲ ἡ Ἀντιπολίτευσις φρονεῖ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφήσῃ νὰ λήξωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς χωρὶς νὰ φέρῃ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἵνα μὴ ὑποληφθῇ εἴτε ὅτι φρονεῖ ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται νομοθετικὴ κύρωσις τῆς συμβάσεως, εἴτε ὅτι τὰ διὰ τῆς συμβάσεως συνομολογηθέντα συνωμολογήθησαν πρὸς τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, διὰ τοῦτο, καίτοι ἐστερημένος τῶν πληροφοριῶν τῶν ζητηθεισῶν, ἀναγγέλλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι ἔν τινι τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων θέλω ἐπιληφθῆ τῆς ὑποθέσεως.

§35ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἠξεύρω ποίαν σύμβασιν ἀνέγνωσεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐν ταῖς ἐφημερίσι τῆς Ἀλεξανδρείας· τοῦτο μόνον λέγω, ὅτι πάντα τὰ ἔγγραφα, τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἰθαγενείας καὶ ἀνταλλαγέντα μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, κατετέθησαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐτυπώθησαν· εὑρίσκονται δὲ εἰς τὴν κατοχὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§36Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀληθῶς κατετέθησαν ἔγγραφα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ δὲν κατέθηκε τὴν ἔκθεσιν τοῦ Πολιτικοῦ πράκτορος τῆς Ἑλλάδος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, διὰ τῆς ὁποίας οὗτος ἀφηγήθη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν ἱστορίαν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἀφηγήθη πῶς ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις καὶ πότε ἤρξατο νὰ ἀμφισβητῇ τὴν ἰθαγένειαν τῶν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τῆς Αἰγύπτου ὑπαρχόντων Ἑλλήνων, ἀφηγήθη ποῖα μέσα μετεχειρίσθη, ὅπως ἀποτρέψῃ ἀπὸ τῶν ἀμφισβητήσεων τούτων τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν, ἢ ποῖα ἐπρότεινεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν βλέπει τὰ ἐν Αἰγύπτῳ συμβαίνοντα διὰ τῶν ὀφθαλμῶν τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ Πολιτικοῦ πράκτορος, δὲν δύναται δὲ νὰ γνωρίζῃ περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἢ ὅσα ὁ Πολιτικὸς πράκτωρ ἀνέφερεν εἰς αὐτόν. Ἵνα λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν στέρξῃ νὰ δώσῃ ὁδηγίας, ὅπως ὑπογραφῇ τοιαύτη σύμβασις, ἔπρεπε νὰ εἶχε πεισθῆ ὑπὸ τῶν παραστάσεων τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ὅτι αἱ ὁδηγίαι, τὰς ὁποίας ἐπέστελλε πρὸς αὐτὸν, ὑπηγορεύθησαν ὑπὸ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Τὴν ἔκθεσιν ταύτην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ζητηθεῖσαν ἠρνήθη νὰ καταθέσῃ, κατέθηκε δὲ μόνον τὰ ἔγγραφα τὰ ἐπίσημα, τὰ ὁποῖα βεβαίως ἔχομεν, τὰ ὁποῖα ὅμως οὐδὲν μᾶς δίδουσι φῶς.

§37ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰ λεχθέντα περὶ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα δὲν κατέθηκα, ἀποτελοῦσιν ἄλλο ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν πρόκειται σήμερον. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι σύμβασις οὐδεμία ὑπάρχει ὑπογεγραμμένη μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Αἰγύπτου περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἰθαγενείας· ἓν μόνον ἔγγραφον ὑπάρχει, πραγματευόμενον περὶ τοῦ ζητήματος, ἡ διακοίνωσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Αἰγύπτου πρὸς τὸν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Πρόξενον τῆς Ἑλλάδος, καὶ τοῦτο τὸ ἔγγραφον εἶναι κατετεθειμένον εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ καιροῦ, τετυπωμένον καὶ εἰς χεῖρας πάντων τῶν Βουλευτῶν.

§38Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μοὶ φαίνεται ὅτι παίζει διὰ τῶν λέξεων, διότι βεβαιοῖ, ὅτι δὲν συνωμολογήθη σύμβασις, ἐν ᾧ ὁμολογεῖ, ὅτι ἐγένετο ἀνταλλαγὴ διακοινώσεων, διὰ τῶν ὁποίων προσδιωρίσθησαν τὰ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐξετάσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας. Ἀλλὰ τί ἄλλο εἶναι τοῦτο ἢ σύμβασις μεταξὺ τῶν ἀνταλλαξάντων τὰς διακοινώσεις μερῶν;

§39ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἠθέλησα νὰ διακρίνω, διότι δὲν γνωρίζω τί ἀναγνώσετε εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς Αἰγύπτου. Ἄν ἀνεγνώσετε ἕτερόν τι παρ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατέθηκα, τοῦτο δὲν εἶναι προϊὸν τῆς ἐργασίας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως· ἡ συνεννόησις, ἥτις ἐγένετο μεταξὺ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑλληνικῆς, κατέληξεν εἰς ἓν μόνον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον καὶ κατέθηκα εἰς τὴν Βουλήν. Πᾶν ἄλλο ἔγγραφον, ἐκτὸς ἐκείνου, δὲν ἐμπεριλαμβάνει συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως.

§40ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζητήσαμεν ἐπανειλημμένως καὶ τὸ ὁποῖον ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπανέλαβεν, εἶναι ὅτι ἐπιθυμοῦμεν νὰ μᾶς δοθῶσι πληροφορίαι ἐπίσημοι, διὰ τῶν ὁποίων νὰ μάθωμεν, ποία εἶναι ἡ ἀφορμὴ, ἥτις ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔλθῃ εἰς τοιαύτην σύμβασιν δῆθεν, ὅπως λύσῃ ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ὑφίστατο. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν συγκατατέθη εἰς μίαν τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων, ὅπως ἀναπτύξῃ τὸ ζήτημα προφορικῶς, καὶ μετὰ τὴν τοιαύτην ἀνάπτυξιν καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, ἅτινα ἠθέλαμεν ζητήσει. Δὲν ἔπραξεν ὅμως τοῦτο. Ζητοῦμεν δ’ ἵνα τὸ πράξῃ ὅπως φωτισθῶμεν διατὶ, πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνισμοῦ συνωμολογήθη ἡ σύμβασις αὕτη μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰγύπτου. Εἶναι δὲ πλήρης σύμβασις, ἐφαρμοζομένη σήμερον, καὶ ἥτις καταστρέφει τὰ συμφέροντα πολυπληθῶν Ἑλλήνων ἐν Αἰγύπτῳ, μέλλει δὲ νὰ καταστρέψῃ τὰ συμφέροντα πολλῶν δεκάδων χιλιάδων, οἵτινες ἐκ τῶν δούλων ἐπαρχιῶν ἤθελον μεταβῆ εἰς Αἴγυπτον πρὸς εὕρεσιν ἐργασίας, καὶ οἵτινες, στερηθέντες τῆς Ἑλληνικῆς προστασίας, δὲν θὰ πράξωσι τοῦτο. Αἱ πληροφορίαι, ἃς ζητοῦμεν, δὲν ἀφορῶσιν ἀτομικὰ συμφέροντα, ἀλλ’ ἐθνικά. Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ καταθέσῃ αὐτάς.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§42ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διατὶ παρελείφθη νὰ τεθῇ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον περὶ Νέδοντος; Πρέπει νὰ προηγηθῇ, διότι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· μία ἁπλῆ ἀνάγνωσις θὰ γείνῃ.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν εἴχομεν εἰσέλθει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γενῇ καὶ σήμερον ὅ,τι ἐγένετο καὶ χθὲς, τουτέστι νὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια, ἐφ’ ὧν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις. Ἀλλὰ παρετηρήθη χθὲς, ὅτι καὶ εἰς ταῦτα περιοριζόμενοι, πολὺν καταναλίσκομεν χρόνον. Ἄλλως τὰ νομοσχέδια, ἐφ’ ὧν δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, πρόκεινται εἰς γʹ ἀνάγνωσιν, ἑπομένως, καὶ ἂν μὴ ψηφισθῶσι σήμερον, ψηφίζονται αὔριον ἢ μεθαύριον.

§44ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ Νέδοντος εἶναι ὑψίστης σημασίας, διότι πρόκειται περὶ τῆς σωτηρίας τῆς πόλεως τῶν Καλαμῶν. Δὲν πρόκειται δὲ νὰ γείνῃ κἀμμία συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ.

§45ΤΖΑΝΕΣ. Τοῦτο νομίζω εἶναι πρόσχημα. Δὲν ἀποτείνομαι πρὸς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἀποτείνομαι πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλ’ ἀποτείνομαι πρὸς τοὺς συναδέλφους ἐκ Μεσσηνίας, καὶ λέγω πρὸς αὐτοὺς, ὅτι, ἂν ἤθελον νὰ ψηφισθῇ τὸ περὶ Νέδοντος νομοσχέδιον, ὤφειλον νὰ μένωσιν ἐν τῇ Βουλῇ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην νὰ ψηφίσῃ τὰ νομοσχέδια, ἅτινα εἰσήγαγε, διὰ νὰ λάβῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα νομίζει λυσιτελῆ διὰ τὴν πρόοδον τοῦ Κράτους...

§46ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν συναλλαγή!

§47ΤΖΑΝΕΣ. Δὲν εἶναι συναλλαγή· δὲν συναλλάσσεται ἡ Βουλὴ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὁπόταν συντρέχῃ τὰ ἔργα αὐτῆς· διότι τὸ πολίτευμα λέγει, ὅτι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀντιτάσσεται νόμιμος ἀντιπολίτευσις, ὡς ἀντίῤῥοπος δύναμις ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ· ἀλλ’ ἀντιτάσσεται οὐχὶ πέραν τῶν ὁρίων τῆς εὐθύνης, ἀντιτάσσεται μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε πείσει τὴν κοινωνίαν, τοὺς ἐντολεῖς της, ὅτι ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της· ἡ Κυβέρνησις δὲ ἀναλαμβάνει πλήρη τὴν εὐθύνην τῶν σχεδίων της καὶ τῶν πράξεών της. Ἂν ἡμεῖς θέλωμεν νὰ λάβωμεν τοὺς νόμους τοῦ τοπικοῦ συμφέροντος, ὡς εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ Νέδοντος, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγὼ εἰργάσθην...

§48ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Δημήτριος Τζάνες.

§49ΤΖΑΝΕΣ. Ἀλλ’ ὁ Δημήτριος Τζάνες μένει ἐν τῇ αἰθούσῃ, ὡς ὀφείλετε καὶ σεῖς νὰ μένητε. Ὁπόταν δὲ ἡ Κυβέρνησις μεταβάλλῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν χάριν ὑμῶν, τότε ψηφίζεται εἰς πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν ὁ νόμος· ἀλλ’ ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, καθ’ ἣν θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ψηφίσῃ τὰ νομοσχέδιά της, ἅτινα θεωρεῖ ἀναγκαῖα διὰ τὴν εὐδαιμονίαν τοῦ τόπου, σεῖς τρέπεσθε εἰς φυγήν. Περὶ τούτου ἐπείσθη ἡ κοινωνία, καὶ πρέπει νὰ τὸ εἴπωμεν· διότι δὲν εἶναι παράδοξον καὶ σήμερον, μετὰ ἡμίσειαν ὥραν, νὰ εἴπητε, ὅτι ἐκουράσθητε. Χθὲς τὸ ἑσπέρας ὑπεβάλετε τρεῖς ἐνστάσεις μὴ ἀπαρτίας.

§50ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα περὶ Στυμφαλίας, φαίνεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπείσθη, ὅτι πρέπει εὐσχήμως νὰ ἀπόσχῃ τῆς συζητήσεως, καὶ ἐζήτησε νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ ταύτης, ἵνα γείνῃ κωλυσιεργία. Διότι ἐγὼ δὲν ὑποχωρῶ, ἂν δὲν ψηφισθῇ τὸ περὶ Νέδοντος· καὶ τόσην ὥραν, καθ’ ἣν φιλονεικοῦμεν, θὰ ἦτο ἐψηφισμένον.

§51ΤΖΑΝΕΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ πεισθῇ νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ Νέδοντος.

§52ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δύναται τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ προταχθῇ καὶ νὰ ψηφισθῇ εἰς μίαν στιγμήν, διότι δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· πρόκειται δὲ περὶ σωτηρίας μιᾶς πόλεως.

§53ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι καὶ ἄλλα σπουδαῖα.

§54ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ζητῶ αὐτὸ, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ δέχεται.

§55ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις τὸ δέχεται.

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ μόνον αὐτό.

§57ΚΑΝΑΡΗΣ. Τότε δύναται νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις καὶ δι’ ἄλλα νομοσχέδια, ἐπίσης σπουδαῖα.

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς πρὸς τοῦτο δεχόμεθα. Ὡς πρὸς τἆλλα, βεβαίως φρονοῦμεν, ὅτι θὰ ἦναι καιρὸς νὰ συζητηθῶσι πάντα, ἀλλὰ δὲν συναινοῦμεν εἰς τὴν ἀδιάκοπον μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Σήμερον δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ἑνὸς νομοσχεδίου τὴν πρόταξιν, διότι εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὀλίγῳ βραδέως, αὔριον δὲ δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν πρόταξιν καὶ ἄλλων, ἐὰν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὀλίγῳ ἐνωρίτερον.

§59Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ τακτικὴ αὕτη εἶναι ἄτακτος. Ἡμεῖς προθύμως θέλομεν ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ κατασκευασθῶσιν, ὅπως προλάβωμεν κατακλυσμὸν τοῦ χειμάῤῥου Νέδοντος. Εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρέπει νὰ ψηφισθῇ τάχιστα, ὅπως γείνῃ δυνατὸν νὰ κατασκευασθῶσι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα θέλουσι προλάβει τὴν καταστροφὴν μεγάλης πόλεως τῆς Πελοποννήσου. Ἀλλ’ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν κανονίζονται τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς, μοὶ φαίνεται ἄτοπος καὶ ἀνάρμοστος. Ἀφοῦ συντάσσηται ἡ ἡμερησία διάταξις, ὁ Πρωθυπουργὸς ἀνίσταται καὶ μᾶς λέγει, ὅτι στέργει νὰ ψηφίσωμεν καὶ ἕτερόν τι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν ἡμεῖς νὰ προταχθῇ, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον, ἐὰν δὲν σκοποῦμεν ν’ ἀγορεύσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ, διότι, ἐὰν θὰ ἀγορεύσωμεν πολὺ, δὲν στέργει νὰ μᾶς τὸ παραχωρήσῃ. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν ἀπὸ τὸν Πρωθυπουργὸν χάριτας, οὐδ’ ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτὸν νὰ δίδῃ χάριτας εἰς τὴν Βουλήν. Ἡμεῖς, ὅταν εἰσηγάγετε τὸ νομοσχέδιον, ἐπιστεύσαμεν, ὅτι ἐσχηματίσατε πεποίθησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀναγκαῖον· ἀλλ’ ἐὰν ἦναι ἀναγκαῖον, ὀφείλετε νὰ τὸ φέρητε εἰς συζήτησιν, καὶ οὐχὶ νὰ προβάλλητε αὐτὸ ὡς μέσον ἐκβιασμοῦ τῆς Βουλῆς, μεταβάλλοντες αὐτὴν εἰς δημοπρατήριον. Θλίβομαι, διότι βλέπω, ὅτι οἱ κυβερνῶντες, οἱ πρῶτοι φύλακες τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς, αὐτοὶ ἀθετοῦσι πάντα κανόνα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος.

§60ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι λίαν δικαίως ἔψεξεν ὁ ἔντιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὴν τακτικὴν, ἥτις παρατηρεῖται ἐν τῷ καταρτισμῷ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τῆς καθ’ ἡμέραν μεταβαλλομένης. Νομίζω ὅτι ἡ τακτικὴ, ἡ ὑπαγορεύσασα τὰς ἀλλοιώσεις αὐτὰς, δὲν εἶναι σοβαρά. Ὁ δυνάμενος νὰ ἀναγινώσκῃ μεταξὺ τῶν γραμμῶν τῶν διαφόρων νομοσχεδίων θὰ ἐννοήσῃ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομίζει, ὅτι εἶναι ἀπαραιτήτου ἀνάγκης ἡ ἐπιψήφισις τῶν νομοσχεδίων τῆς σμύριδος, τῆς Ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας, τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, τῶν διαπυλίων καὶ τῶν ἀσφαλιστικῶν ἑταιριῶν, δηλ. νομοσχεδίων ἐκτενεστάτων, ἀπαιτούντων συζήτησιν εὐρυτάτην. Πῶς δὲ νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι θὰ κατορθώσῃ νὰ συγκρατήσῃ τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων τούτων; Ὁ ὑπολογισμὸς εἶναι εὐνόητος. Ἀφοῦ νομοσχέδιά τινα, ἐνδιαφέροντά τινας ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς ἰδιαιτέρας αὐτῶν πατρίδος, συνεζητήθησαν ἤδη εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, νομίζει ὅτι διὰ τῆς ὑπολειπομένης τρίτης ἀναγνώσεως συγκρατεῖ τοὺς κυρίους Βουλευτάς. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαῤῥυθμίσεως τοῦ ποταμοῦ Νέδοντος νομίζει ὅτι θὰ συγκρατήσῃ τοὺς Βουλευτὰς τῆς Μεσσηνίας· διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καθυστερούντων ὑπολογίζει, ὅτι δύναται νὰ συγκρατήσῃ ἄλλους τῶν κυρίων Βουλευτῶν· διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁρίου ἡλικίας πρὸς κατάταξιν ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Εὐελπίδων, νομίζει ὅτι δύναται νὰ συγκρατήσῃ ἄλλους. Εἶναι παρατεθειμένα τὰ νομοσχέδια ὡς ὀρεκτικὰ, διὰ τῶν ὁποίων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐννοεῖ νὰ μᾶς συγκρατήσῃ, διὰ νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι σοβαρωτάτην συζήτησιν. Ἐάν τις λάβῃ ὑπ’ ὄψει μόνον τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ὑδάτων Στυμφαλίας, θὰ κατανοήσῃ εὐκόλως, ὅτι ἡ τακτικὴ αὕτη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν εἶναι σοβαρὰ, διότι, ὡς παρατηρῶ, ἐν τῷ σχεδίῳ τῆς συμβάσεως περὶ Στυμφαλίας, σελ. 18 ἄρθρ. 6, «τὰ ἔργα δέον ν’ ἀρχίσωσιν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ἐγκρίσεως τῆς συμβάσεως καὶ ν’ ἀποπερατωθῶσιν ἐντὸς ἕξ ἐτῶν ἀπ’ αὐτῆς». Ὅταν πρόκηται, Κύριοι, περὶ ἔργου, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκτέλεσις μέλλει ν’ ἀρχίσῃ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς συμβάσεως, καὶ τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ περατωθῇ μετὰ ἕξ ἔτη ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως, εἶναι σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον, αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ὅπου μόλις συγκρατούμεθα, σπεύδοντες ἕκαστος νὰ ἀπέλθῃ εἰς τὰ ἴδια, ἕνεκα πολλῶν καὶ ποικίλων λόγων, νὰ ἀποφασίζωμεν περὶ τοιούτου νομοσχεδίου, ὡς νὰ πρόκηται περὶ τῶν πολιτικῶν φαρμακοποιῶν, οἱ ὁποῖοι μᾶς περικυκλοῦσιν εἰς τὰς εἰσόδους, ἢ καὶ περὶ τοῦ ἀρχιμουσικοῦ τοῦ ναυτικοῦ; νομοσχέδιον, Κύριοι, γιγάντειον καὶ ὡς πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει, καὶ ὡς πρὸς τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα θέλουσι διατεθῆ ὑπὲρ αὐτοῦ, προκειμένου νὰ δαπανηθῇ ποσὸν τοσούτων ἑκατομμυρίων, ὡς ἐκ τῶν ποικίλων ἀναγκῶν, αἵτινες πρέπει πᾶσαι νὰ ἱκανοποιηθῶσιν, ὡς ἐκ τῶν δυσχερειῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψωσι, τοιοῦτο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συζητηθῇ εὐρύτατα, ἀφοῦ παρασχεθῶσι πάντα τὰ φῶτα, εἶναι θλιβερὸν ν’ ἀπαιτῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ τὸ ψηφίσωμεν ἐπιτροχάδην, ὅπως δεχθῇ νὰ ψηφισθῇ τὸ περὶ Νέδοντος, τὸ περὶ καθυστερούντων καὶ τὸ περὶ τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν σπουδαιολογοῦμεν, καὶ ὅτι ἡ τακτικὴ, διὰ τῆς ὁποίας νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δύναται νὰ ἐκβιάσῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅπως ἐπιψηφίσῃ ἀβρόχοις ποσί, οὕτως εἰπεῖν, νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἡ Ἀντιπολίτευσις θεωρεῖ δεόμενα μεγίστης συζητήσεως, δὲν εἶναι σοβαρὰ καὶ δὲν θὰ ἐπιτύχῃ. Κατὰ συνέπειαν, κύριε Πρόεδρε, προτείνω ὅπως μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ νὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια τὰ ἀρχόμενα ἀπὸ τοῦ ἀριθμοῦ 7 τῆς ἡμερησίας διατάξεως, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τῷ χειμάῤῥῳ Νέδοντι μέχρι καὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ἀρχιμουσικοῦ τοῦ Β. Ναυτικοῦ· τὰ πλεῖστα τῶν νομοσχεδίων τούτων εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ οὐδεμίαν θὰ προκαλέσωσι συζήτησιν, εἶναι δ’ ἐλπὶς νὰ ἐπιψηφισθῶσι κατὰ τὸ ὀλίγον διάστημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ὑπολείπεται εἰς ἐργασίαν· διότι, ἐὰν ὑπολογίζῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐργασίαν εἰσέτι ἐπὶ πολλὰς συνεδριάσεις, νομίζω ὅτι ἐσφαλμένως ὑπολογίζει, ἐπίσης δὲ, ἐὰν ποιῆται τὸν ὑπολογισμὸν νὰ μᾶς θέσῃ εἰς τὸ δίλημμα, ἢ νὰ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ἢ μὴ ψηφιζομένων αὐτῶν, νὰ λάβῃ ἀφορμὴν νὰ δημοκοπήσῃ καθ’ ἡμῶν, ὅτι ἐματαιώθη ἡ ψήφισις τῶν νομοσχεδίων περὶ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, περὶ τῆς Ναξίας σμύριδος καὶ τῶν ἄλλων, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ἀγαθὰ, τὰ ὁποῖα ἔμμελον νὰ πλημμυρήσωσι τὴν Ἑλλάδα, ἐσταμάτησαν ἐκ τῆς ἀντιδράσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νομίζω ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ ὑπολογισμὸς του θέλει ἀποδειχθῆ ἐκ τῶν μεταγενεστέρων γεγονότων ἐσφαλμένος.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε λοιπὸν εἰς τὴν πρότασίν σας;

§62ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· πρέπει ὅμως νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν, ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι ἐνδεικτική. Καὶ ἐξηγοῦμαι τί ἐννοῶ. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἐφαρμόσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς κατὰ γράμμα ὅσα εἶπον περὶ τῆς προτάξεως τῶν νομοσχεδίων· ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προταχθῶσιν ὅλα, ὅσα εἶπον, ἢ πρέπει νὰ προταχθῶσιν ἄλλα, περὶ τούτου δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν ἡ πρότασίς μου ἐννοεῖ νὰ ἐπιταχθῶσι τὰ νομοσχέδια τὰ προτεταγμένα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι συζήτησιν εὐρεῖαν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου.

§63ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπιμένει, κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ νὰ μὴ προταχθῇ τίποτε;

§64ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἴπομεν νὰ προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Νέδοντος.

§65ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν πρόκηται ὅμως νὰ γενῇ πρότασις περὶ προτάξεως ἄλλου νομοσχεδίου, οὐδὲ τοῦτο ἀναγινώσκομεν πρῶτον, ἐμμένοντες εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὡς ἔχει.

§66ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Εἴμεθα πάντες σύμφωνοι.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε πάντες σύμφωνοι, διότι ἐγένετο πρότασις περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως. (Διάλογοι).

§68Α. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγένετο πρότασις μερικὴ, ὅπως προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Νέδοντος, ἐγένετο κατόπιν πρότασις γενικωτέρα, ὅπως προταχθῶσιν ὡρισμένα νομοσχέδια, περὶ τῶν ὁποίων ἔδωκε γενικὰς γραμμὰς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Τὴν πρώτην πρότασιν παρεδέχθη ἡ Κυβέρνησις· γενομένης δὲ δεκτῆς τῆς προτάσεως ταύτης παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις τοῦ ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ ψηφισθῇ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον περὶ Νέδοντος.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς παρεδέχθημεν μόνον τὸ περὶ Νέδοντος νὰ προταχθῇ.

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ἀναγνωσθῇ λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τῷ χειμάῤῥῳ Νέδοντι).

§71ΤΖΑΝΕΣ. Πάντες ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ἐσμὲν ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἕκαστος ὅμως ἀνήκει εἰς μίαν ἐπαρχίαν καὶ ἔχει ἰδίως μίαν πόλιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐγεννήθη. Ἡ πόλις αὕτη δι’ ἐμὲ εἶναι ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν. Ἔχω ἐντολὴν νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν διὰ τὴν ἐπιψήσιν τοῦ νόμου περὶ Νέδοντος, ὅστις διασώζει πολύτιμα συμφέροντα τῆς πόλεως Καλαμῶν. Εὔχομαι δὲ, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, νὰ συναλλάσσωμαι ἀείποτε ὅπως τὴν ἑσπέραν ταύτην συνηλλάγην.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε, κύριε Γεροκωστόπουλε, εἰς τὴν πρότασίν σας περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§73ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, δὲν ἠστειευόμην· μόνον θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω μίαν διασάφησιν. Εἶναι ἀναντίῤῥητον, ὅτι τὰ νομοσχέδια ἀπὸ τοῦ ἀριθμοῦ 1 τῆς ἡμερησίας διατάξεως μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ 6, συμπεριλαμβανομένου, θέλουσι τύχει συζητήσεως πάντα, καὶ εὐρυτάτης μάλιστα, τὰ δὲ ἀπὸ τοῦ ἀριθμοῦ 8, καθόσον τὸ 7ον ἐψηφίσθη ἤδη, μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ 24, συμπεριλαμβανομένου, εἶναι ἐνδεχόμενον, ὅτι τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν θὰ τύχωσιν ἐλαχίστης τινὸς συζητήσεως· εἶναι λοιπὸν πιθανὸν νὰ διέλθωσι τὴν ἀνάγνωσιν, ἐν ᾗ εἶναι ἀναγεγραμμένα, κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην. Ἑπομένως προτείνω, ὅπως προταχθῶσι τὰ ἀπὸ τοῦ ἀριθμοῦ 8 μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ 24, μεθ’ ἃ νὰ καταταχθῶσι τὰ 6, τὰ νῦν ἐν τοῖς πρώτοις ἀναγεγραμμένα, μὲ τὴν ἐξήγησιν, ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν οὕτω προταχθησομένων δὲν θέλουσι τύχει οὐδεμιᾶς συζητήσεως, ἐὰν δὲ ἀπαντήσωσι δυσχέρειάν τινα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπισπεύδῃ τὴν ἀκροποδητεὶ οὕτως εἰπεῖν διέλευσιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§75ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος κ. Γεροκωστοπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 75 κατὰ 5, ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 80. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§78ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸν λόγον δι’ ὡρισμένα νομοσχέδια. Ὡς καὶ πρὸ ὀλίγου ἀνέπτυξα, ὑπάρχουσι νομοσχέδιά τινα κατεπείγοντα....

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γεροκωστόπουλε, εἴμεθα ἤδη εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος· σεῖς ἐκάματε προηγουμένως πρότασιν μερὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἐγένετο ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεώς σας, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἀπεδέχθη αὐτήν. Ἐρχόμεθα λοιπὸν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ πρώτου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχεδίου, συμφώνως πρὸς τὴν ἤδη ληφθεῖσαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς· δὲν ἐννοῶ δὲ, πῶς θέλετε νὰ ὁμιλήσητε πάλιν γενικῶς περὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§80ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ προταχθῶσι νομοσχέδιά τινα, τὰ ὁποῖα θεωρῶ ὅτι οὐδεμίαν θέλουσι προκαλέσει συζήτησιν. Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ δὲν συναινεῖ εἰς τοῦτο, βεβαίως δὲν ἔχω νὰ εἴπω ἄλλο τι.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος εἰς γʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§83ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀνέπτυξα χθὲς τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους θεωρῶ ἐπιβλαβῆ τὴν διαίρεσιν τῆς σμύριδος εἰς δύο ποιότητας, ἐπειδὴ δὲ ἡ διαίρεσις αὕτη καθιεροῦται ἐν τῷ ἄρθρῳ 1, προτείνω ὅπως ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ λείψῃ ἡ ἰδέα τῆς διαιρέσεως τῆς σμύριδος εἰς δύο ποιότητας.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο· διότι, ἐὰν γένηται δεκτὴ ἡ πρότασις, ὅπως μὴ διακρίνηται ἡ σμύρις εἰς δύο ποιότητας, πολλὰ θέλουσι τροποποιηθῆ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Πρέπει ἄρα νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ ζήτημα, ἐὰν δέχηται ἡ Βουλὴ ἢ δὲν δέχηται τὴν διαίρεσιν τῆς σμύριδος εἰς δύο ποιότητας.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασίς σας, κύριε Καραπάνε;

§86ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Καραπάνου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§89ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου τούτου δίδεται ἡ ἄδεια εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν δυνηθῇ νὰ ἐκποιήσῃ τὰ ἐν τῷ ἐδαφίῳ αʹ ὁριζόμενα ποσὰ, ἐπιτραπῇ νὰ ἐκποιήσῃ 10,000 στατῆρας πρώτης ποιότητος· ἐπειδὴ δὲ δὲν γίνεται λόγος περὶ δευτέρας ποιότητος, ἕπεται ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ ἐκποιήσῃ καὶ τὰς 46 χιλιάδας στατήρων τῆς ποιότητος ταύτης. Τοῦτο εἶναι ἐπιβλαβὲς, διότι ἐν τοιαύτῃ ἀναλογίᾳ ἡ ἀξία τῆς σμύριδος ὑποβιβάζεται εἰς 4½ περίπου φράγκα τὸν στατῆρα. Ἡ τιμὴ δὲ αὕτη εἶναι ἐξευτελισμὸς διὰ τὴν σμύριδα, ἥτις εἶναι προϊὸν ὅλως ἐξαιρετικὸν τοῦ τόπου ἡμῶν. Ἀφοῦ ἐπιμένει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν καθιέρωσιν δευτέρας ποιότητος, ἂς πωλήσῃ κατὰ τὴν δευτέραν περίπτωσιν τοιαύτην σμύριδα ἀναλόγου ποσοῦ πρὸς τὴν τῆς πρώτης ποιότητος, διατηρουμένης τῆς ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ὁριζομένης ἀναλογίας μεταξὺ πρώτης καὶ δευτέρας ποιότητος. Πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ καὶ τὸ ποσὸν τῆς δευτέρας ποιότητος κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν, καθ’ ἣν ἐλαττοῦται καὶ τὸ τῆς πρώτης, καὶ διὰ 10 χιλιάδας πρώτης ποιότητος νὰ πωληθῶσι περίπου 18 χιλιάδες δευτέρας. Τοιουτοτρόπως ὁ μέσος ὅρος τῆς τιμῆς κατὰ στατῆρα ἔσεται περίπου 6 φράγκα.

§90ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς, ἐν τῇ χθεσινῇ ἀγορεύσει του, παρέστησεν, ὅτι ἐπὶ ταῖς τιμαῖς, ταῖς τρεχούσαις σήμερον ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς Εὐρώπης, δὲν δυνάμεθα νὰ προσδοκῶμεν διὰ τὴν σμύριδα τῆς πρώτης ποιότητος τὰς τιμὰς τῶν τελευταίων συμβάσεων, ὅτι ἀδύνατον σήμερον νὰ ἐκποιήσωμεν αὐτὴν ἀντὶ 12 δραχμῶν κατὰ στατῆρα, τούτου δ’ ἕνεκα εἶπεν, ὅτι συναινεῖ εἰς ἐκποίησιν αὐτῆς καὶ ἐπὶ τιμῇ δραχμῶν 6. Εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι μετεβλήθησαν οἱ ὅροι τῆς καταναλώσεως τῆς σμύριδος, ἀφ’ ὅτου συνήφθη ἡ ἄρτι ἐκπνεύσασα σύμβασις, ἐπὶ σπουδαίᾳ μειώσει τῆς τιμῆς τῆς Ναξίας σμύριδος· ἀλλὰ, πλὴν τούτου, αἱ σημεριναὶ περιστάσεις τῆς Ναξίας σμύριδος ἐπιδρῶσι παροδικῶς ἐπὶ περαιτέρᾳ μειώσει τῆς τιμῆς αὐτῆς, ὡς διαταράττουσαι ἐν τῷ παρόντι τὰς συνήθεις ἀναλογίας τῆς προσφορᾶς πρὸς τὴν ζήτησιν. Ὡς γνωστὸν, τριῶν ἐτῶν προμήθεια σμύριδος πρώτης ποιότητος μένει ἀδιάθετος παρὰ τῷ πρώην ἐργολάβῳ, ἐννοεῖται δὲ, ὅτι, προσφερομένης εἰς μίσθωσιν τῆς σμύριδος ἐπὶ βραχείᾳ διορίᾳ, ὁ ἀπειλούμενος συναγωνισμὸς τοῦ ἀδιαθέτου ἀποθέματος κινδυνεύει ν’ ἀπομακρύνῃ πάντα μισθωτήν. Ἵνα ἐπιτύχωμεν ἄρα τὴν ἐκποίησιν σμύριδος πρώτης ποιότητος, πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν τιμὴν αὐτῆς, ἢ νὰ αὐξήσωμεν τὴν ἐν τῇ μισθώσει ἀναλογίαν τῆς σμύριδος δευτέρας ποιότητος. Ἐν τῷ καθορισμῷ τῶν περὶ τούτου, νομίζω ὅτι, προκειμένου περὶ νομοσχεδίου ἐπὶ ἓν μόνον ἔτος ἰσχύσοντος, δὲν πρέπει ν’ ἀκριβολογήσωμεν, νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀφεθῇ ὅσον ἐνδέχεται μεγαλειτέρα εὐρύτης εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα δυνηθῇ δοκιμαστικῶς νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ τὰ περὶ διακρίσεως τῶν ποιοτήτων καὶ τὰ περὶ τιμῶν καὶ τὰ περὶ τρόπου πωλήσεως. Ὁ κ. Βουλευτὴς χθὲς διὰ μακρῶν ἐζήτησε ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι διάκρισις ποιοτήτων δὲν ὑπάρχει, ὅτι ἡ σμύρις ἡ Ναξία εἶναι ὅλη τῆς αὐτῆς ποιότητος καὶ ὅτι μόνον διαφέρει κατὰ τὸ ποσὸν τῶν ξένων ὑλῶν. Περὶ τούτου διαφωνοῦσι πρὸς ἀλλήλους οἱ καταγινόμενοι εἰς τὸ θέμα, ἐπικρατεστέρα ὅμως φαίνεται ἡ γνώμη τῶν φρονούντων, ὅτι ἡ πολύτιμος ὕλη, εἰς ἣν ὀφείλει ἡ σμύρις τὸ κύριον αὐτῆς προσὸν, ἀλλοῦ μὲν εἶναι μεγαλειτέρα, ἀλλοῦ δὲ μικροτέρα, ἐν ἀναλογίᾳ οὐχὶ πρὸς ὕλας ξένας, ἀλλὰ πρὸς ἄλλα συστατικὰ στοιχεῖα τῆς σμύριδος. Τὰ περὶ τούτου θέλουσι διευκρινισθῆ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ· καὶ δι’ ἄλλους δὲ λόγους, ἀλλὰ καὶ χάριν τῆς διευκρινίσεως ταύτης, ἀπεδέχθην τὴν πρότασιν περὶ περιορισμοῦ εἰς ἓν ἔτος τῶν τῆς διαθέσεως τῆς σμύριδος, ὅπως κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο δυνηθῶμεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ νὰ ὁδηγηθῶμεν περὶ τῶν ὅρων τοῦ ὁριστικοῦ κανονισμοῦ τῶν κατὰ τὴν διάκρισιν τῶν ποιοτήτων, τὴν τιμὴν ἑκατέρας ποιότητος καὶ τὸ σύστημα τῆς διαθέσεως αὐτῶν. Σήμερον, οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, φρονῶ, ὅτι δὲν συμφέρει νὰ θέτωμεν πολλοὺς περιορισμοὺς, τοὐναντίον φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς ἐκποιητέας σμύριδος δευτέρας ποιότητος εἰς τὸ καθορισθὲν ἐν τῷ βʹ ἐδαφίῳ τοῦ πρώτου ἄρθρου ποσὸν τῶν 46 χιλιάδων στατήρων, διότι σμύριδα πρώτης ποιότητος ἐὰν πωλήσωμεν περισσοτέραν τῆς ἀναγραφομένης ἐν τῷ νόμῳ, ἀπολαμβάνομεν ὠφελείας ἀναμφηρίστου. Καὶ ἂν αἱ ἀγοραὶ ἤθελον ὑπερπληρωθῆ ἐκ πωλήσεων ὑπερβολικῶν, ζημία δὲν ὑφίσταται ἐκ τῆς παρεμποδίσεως τῆς ἐν τῷ μετέπειτα πωλήσεως, ὡς ἀντισηκουμένης μετὰ περισσεύματος ἐκ τῆς ἐνωριτέρας εἰσπράξεως τοῦ τιμήματος τοῦ ποσοῦ τῆς σμύριδος, ὅπερ ἄλλως θὰ ἐπωλεῖτο βραδύτερον. Καὶ τῆς μὲν ἐκποιηθησομένης σμύριδος δευτέρας ποιότητος πρέπει νὰ τεθῇ ἀπαράβατον ὅριον τὸ ἐγγεγραμμένον ἐν ἐδαφίῳ βʹ, πρέπει ὅμως νὰ ἐπιτραπῇ ἡ μεταβολὴ τῶν ἀναλογιῶν αὐτῆς πρὸς τὴν τῆς πρώτης ποιότητος σμύριδα διὰ μειώσεως τοῦ προσφερομένου εἰς ἐκποίησιν ποσοῦ τῆς ποιότητος ταύτης, ἵνα οὕτω δι’ ὑποτιμήσεως τοῦ συνόλου τῆς πωληθησομένης Ναξίας σμύριδος καταστήσωμεν ἐφικτὴν τὴν διάθεσιν αὐτῆς, ἣν κινδυνεύομεν ἄλλως νὰ μὴ ἐπιτύχωμεν, προκειμένου περὶ μισθώσεως τοσοῦτον βραχείας. Ἐὰν προέκειτο περὶ διαθέσεως δωδεκαετοῦς, τὸν ἀγοραστὴν δὲν ἤθελεν ἀποτρέψει ἀπὸ τῆς ἐπιχειρήσεως τὸ ὑπάρχον ἀπόθεμα, προκειμένου ὅμως περὶ μισθώσεως ἑνὸς μόνου ἔτους, τὸ ὑπάρχον ἀπόθεμα τριῶν ἐτῶν ἀποθαῤῥύνει τὸν ἀγοραστὴν, μόνος δὲ τρόπος, παρέχων τὴν ἐλπίδα τῆς προσελκύσεως αὐτοῦ, εἶναι ἡ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς. Ταύτην, κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, ἐπιτυγχάνομεν οὐχὶ ἀμέσως, ἀλλὰ διὰ τῆς μειώσεως τῆς ἀναλογίας τῆς διατεθησομένης σμύριδος πρώτης ποιότητος πρὸς τὴν διατεθησομένην ὑπὲρ τοῦ αὐτοῦ μισθωτοῦ σμύριδα δευτέρας ποιότητος.

§91Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ συμφωνήσωμεν. Ἄν ὁ Πρωθυπουργὸς ἀπεδέχθη νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον τὸ πρῶτον εἶχεν εἰσαγάγει, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἐκανονίζοντο ἐπὶ 12 ἔτη τὰ τῆς διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος, νὰ ἀντικαστήσῃ δὲ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, ἂν συγκατετέθη, λέγω, εἰς τὴν μεταβολὴν ταύτην ἐκ τοῦ σκοποῦ νὰ δοκιμασθῇ τὸ σύστημα κατὰ τὸ ἔτος, τὸ ὁποῖον διανύομεν, νομίζω ὅτι εὐκόλως θέλομεν συμφωνήσει. Ἡμεῖς στέργομεν κατ’ ἐξαίρεσιν νὰ δεχθῶμεν τὴν διαίρεσιν τῆς σμύριδος εἰς δύο ποιότητας, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονηθῇ, ὅτι ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἐκ τῶν φρονούντων, ὅτι ἡ σμύρις δύναται νὰ διαιρεθῇ εἰς ποιότητας, ἀλλὰ στέργομεν κατ’ ἐξαίρεσιν ἵνα δοκιμασθῇ. Ἂν ἐπιτύχῃ τὸ σύστημα, τότε θέλομεν κανονίσει αὐτὸ ἐπὶ μακρότερον χρόνον, ἂν ὅμως ἀποτύχῃ, δὲν θέλομεν στέρξει νὰ νομοθετηθῇ πλέον, ἵνα μὴ συντελέσωμεν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἀποταμιευμάτων τῆς σμύριδος, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, θέλει ἐκτεθῇ εἰς δημοπρασίαν ἡ ἐκμίσθωσις τῆς σμύριδος καὶ θέλει ληφθῆ ὡς ἐλάχιστος ὅρος αἱ 25 χιλιάδες στατήρων πρώτης ποιότητος, ὡς μόνιμος δὲ ὅρος αἱ 46 χιλιάδες στατήρων δευτέρας ποιότητος. Ἑπομένως, ἄν τις πλειοδοτήσῃ ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 25 χιλιάδων κανταρίων, τὸ ποσὸν τοῦτο θέλει αὐξηθῆ. Οὕτω δὲ θέλομεν διαθέσει κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο 25,000 πλέον 46,000, ἤτοι 71,000 καντάρια, ἂν δὲ αὐξηθῇ ὁ ὅρος τῶν 25,000, θέλομεν διαθέσει ποσὸν ἀνώτερον τῶν 71,000. Ἀφοῦ δὲ ὑπάρχουσι τοσοῦτον μεγάλα ἀποταμιεύματα, καλὸν εἶναι νὰ μὴ αὐξήσωμεν ἐπὶ πολὺ ταῦτα· διὰ τοῦτο ἐγὼ ἤθελον στέρξει νὰ τεθῇ μὲν ὡς ἐλάχιστος ὅρος αἱ 25,000 κανταρίων, νὰ μειωθῇ ὅμως ὁ ἀριθμὸς τῶν 46,000 δευτέρας ποιότητος εἰς 35,000, οὕτω δὲ θέλομεν πωλήσει 60 χιλιάδας κανταρίων μὲ τὴν ἐνδεχομένην περίστασιν τῆς αὐξήσεως τῶν κανταρίων τῆς πρώτης ποιότητος ἀπὸ 25 χιλιάδων εἰς 30 χιλιάδας. Τοιουτοτρόπως θέλομεν ἐξασφαλίσει εἰς τοὺς ἐργάτας ἐν Νάξῳ ἐργασίαν δι’ ἐξόρυξιν 60 χιλιάδων κανταρίων, καὶ δὲν θέλομεν αὐξήσει τὰ ἀποταμιεύματα τὰ ὑπάρχοντα, οὐδ’ ἂν τυχὸν ἤθελεν ἀποτύχει τὸ σύστημα, ἠθέλομεν εὑρεθῇ πρὸ προσκομμάτων μεγαλειτέρων ἀπὸ ἐκεῖνα, πρὸ τῶν ὁποίων εὑρέθημεν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Συνιστῶ δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποδεχθῇ νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 6, τὴν ὁποίαν παρενέβαλεν, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῶσι τὰ τῆς διαθέσεως τῆς σμύριδος διὰ νόμου, νὰ κανονισθῶσι διὰ Β. διατάγματος. Δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, διατὶ νὰ μὴ κανονισθῶσι διὰ νόμου. Εἶναι ἄτοπον, διότι ἡ Κυβέρνησις παρέβη τὸ ἑαυτῆς καθῆκον, νὰ στέργωμεν νὰ παραχωρήσωμεν αὐτῇ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ὡς νομοθετικὴ ἐξουσία ἔχομεν.

§92ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοῦ ἐδαφίου δευτέρου τοῦ ἄρθρου 6 δὲν ἐδόθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ διαθέτῃ τὰ τῆς σμύριδος ἀδιακρίτως, τῇ ἐδόθη ὅμως τὸ δικαίωμα τῆς διαθέσεως αὐτῆς, ὑπὸ ὅρους καὶ ἐπὶ μίαν μόνον ἑξαμηνίαν, τουτέστιν ἐπὶ τῷ ἡμίσει τῶν ποσῶν, ὧν τὸ νομοσχέδιον ἐπιτρέπει τὴν ἐκποίησιν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος. Ἐνδέχεται νὰ μὴ προφθάσῃ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ὅπως ψηφίσῃ νόμον, κανονίζοντα τὰ τῆς διαθέσεως τῆς σμύριδος ἐν καιρῷ, ὅπως ᾖ κατακεκυρωμένη ἡ δημοπρασία πρὸ τοῦ τέλους τοῦ ἔτους· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κατὰ τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 6, ἐπιτρέπεται ἐπὶ τοῖς ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ ὅροις ἡ ἐπὶ μίαν ἑξαμηνίαν διάθεσις τῆς σμύριδος διὰ Β. διατάγματος.

§93Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀντὶ τοῦ «καθ’ ἑκάστην ἑξαμηνίαν» νὰ τεθῇ «διὰ μίαν ἑξαμηνίαν».

§94ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶμαι πρόθυμος εἰς ἀποδοχὴν τῆς προτεινομένης ἀντικαταστάσεως. Ἐπίσης δὲν θὰ φέρω ἀντίῤῥησιν κατὰ τοῦ προσδιορισμοῦ εἰς 35 χιλιάδας στατήρων τῆς πωληθησομένης σμύριδος δευτέρας ποιότητος, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κινδυνεύομεν ν’ ἀπαντήσωμεν δυσχερείας, αἵτινες θὰ παρακωλύσωσι τὴν διάθεσιν τῆς σμύριδος, ἂν μὴ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἐν ἀποτυχίᾳ τῆς πρώτης δημοπρασίας ἐπιτρέπηται ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τῆς σμύριδος πρώτης ποιότητος. Κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται ἡ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τῆς ἐκποιηθησομένης σμύριδος διὰ τῆς ἐν ἐλάσσονι ἀναλογίᾳ ἐκποιήσεως σμύριδος πρώτης ποιότητος, ἐπαυξάνει δὲ τὴν ἀναλογίαν ὁ περιορισμὸς ἀπὸ 46 χιλιάδων στατήρων εἰς 35 χιλιάδας τῆς ἐκποιηθησομένης σμύριδος δευτέρας ποιότητος· πρὸς ἀποκατάστασιν ἄρα τῆς ἰσοῤῥοπίας ἐνδείκνυται ἡ ἐν ἀποτυχίᾳ τῆς πρώτης δημοπρασίας ἐλάττωσις τῆς τιμῆς τῆς σμύριδος πρώτης ποιότητος κατὰ δύο δραχμὰς, π. χ. ὁριζομένης εἰς δραχμὰς 8.

§95Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ τιμὴ τῆς σμύριδος ἤθελε κατέλθει τότε εἰς τρία φράγκα, εἶναι δὲ τοσοῦτον μικρὰ καὶ ταπεινή, ὥστε βεβαίως δὲν πρέπει νὰ τὴν μειώσωμεν περαιτέρω.

§96ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Νομίζω ὅτι καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπηρεάζονται πολὺ ἐκ τοῦ φόβου τῶν ἀποθεμάτων. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι ἔχομεν νὰ φοβηθῶμεν τόσον πολὺ τὰ ὑπάρχοντα ἀποθέματα. Ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ προσέξωμεν, εἶναι ὁ τρόπος τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς σμύριδος. Πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν νὰ δοθῇ καθαρὰ ἡ σμύρις τῆς Νάξου εἰς τὴν κατανάλωσιν, δὲν πρέπει δὲ νὰ ἐξευτελίσωμεν τὴν τιμὴν αὐτῆς. Ἐὰν πρόκηται νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἐπωφελῆ αὔξησιν τῆς καταναλώσεως τῆς ἡμετέρας σμύριδος δι’ ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς αὐτῆς, ἤθελεν εἶσθαι ἁπλούστερον διὰ τὸ παρὸν ἔτος νὰ ὁρίσωμεν ἀπ’ ἀρχῆς τὸ ποσὸν τῆς σμύριδος, ὅπερ ἐννοοῦμεν νὰ πωλήσωμεν, νὰ ἐνεργήσωμεν δὲ τὴν δημοπρασίαν ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς προσφερθησομένης διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ ποσοῦ, τοῦ ὁρισθησομένου ἐκ τῶν προτέρων. Δὲν εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ διαιρέσωμεν τὴν σμύριδα εἰς δύο ποιότητας, ἀλλὰ νὰ ἐλαττώσωμεν τὸ ποσὸν αὐτῆς, τὸ ἐν τοῖς ὄγκοις τοῖς περιέχουσι ξένας ὕλας, κατὰ λόγον τῶν ξένων τούτων ὑλῶν· ἐὰν π. χ. ὄγκος τις, ζυγίζων 100 στατῆρας σμύριδος Ναξίας, περιέχῃ 30 τοῖς ἑκατὸν ξένας ὕλας, νὰ ὑπολογίσωμεν τὸν ὄγκον τοῦτον ὡς περιέχοντα μόνον 70 στατῆρας καθαρᾶς σμύριδος.

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅ,τι, κατ’ ἐμὲ, ὀφείλομεν νὰ προλάβωμεν, εἶναι ἡ ἀποτυχία τῆς πρώτης δημοπρασίας, ἐν ἐπαναλήψει δὲ, ἡ ἀποτυχία καὶ τῆς δευτέρας· εἰς τοῦτο δ’ ἀφορῶν, νομίζω ὑπαγορευομένην, κατόπιν ἀποτυχίας ἔστω καὶ τῆς δευτέρας δημοπρασίας, τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς. Ἡ τιμὴ ἐν ἄρθρῳ 4 ὁρίζεται εἰς 10 δραχμάς· ἐὰν ἄρα ἐγένετο ἡ δευτέρα δημοπρασία ἐπὶ τῇ τιμῇ τῶν 10 δραχμῶν διὰ τὴν σμύριδα αʹ ποιότητος,—διότι περὶ ταύτης πρόκειται,—καὶ δὲν παρουσιάσθη ἀγοραστὴς, εἶναι κίνδυνος, ἂν ἡ τρίτη δημοπρασία μὴ γένηται ἐπὶ τιμῇ κατωτέρα, νὰ παρέλθῃ τὸ ἔτος ἄνευ διαθέσεως τῆς σμύριδος. Μετὰ δευτέραν ἄρα ἀποτυχίαν δέον ἵνα ἐπιτρέπηται ἡ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς εἰς 8 δραχμάς.

§98ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν φοβεῖσθε τὰς συνεννοήσεις;

§99ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως τὰς ἔχω ὑπ’ ὄψει.

§100Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐλπίζω ὅτι θέλετε πεισθῆ, ὅτι εἶναι ἐπουσιώδης ἡ μείωσις. Ἐὰν κατὰ δύο δραχμὰς τὸ καντάριον ἐλαττώσητε τὴν τιμὴν μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τοῦ δευτέρου διαγωνισμοῦ, θέλετε μειώσει τὸ τίμημα κατὰ 20,000 φράγκων, ἤτοι ἐπὶ τῶν 45, 000 κανταρίων μειόνετε τὸ τίμημα κατὰ 45 λεπτὰ τὸ καντάριον. Λοιπὸν νομίζετε, ὅτι ἡ διαφορὰ αὕτη θέλει εὐκολύνει ὑμᾶς, ἐνῷ ἕνεκα τούτου ἐνδέχεται νὰ ἐπέλθῃ, ὡς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, συνεννόησις κερδοσκόπων;

§101ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν εἶναι ἀδύνατος ἡ συνεννόησις τῶν συναγωνιζομένων εἰς ματαίωσιν τῶν δύο πρώτων δημοπρασιῶν, ὅπως ἐν τῇ τρίτῃ δημοπρασίᾳ ἐπιτύχωσι τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς, ἀλλ’ ἡ ἐπιταγχυνομένη οὕτως ὠφέλεια δὲν παριστᾷ πιθανὴν τὴν συνεννόησιν· ἀφοῦ δὲ ἡ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς διαφορὰ, ὡς παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, δὲν εἶναι πολὺ σπουδαία, συμφέρει ἴσως νὰ ὁρισθῇ ἐξ ὑπαρχῆς ἡ τιμὴ εἰς 8 δραχμάς. Ἂν ἡ τιμὴ αὕτη ἀποδειχθῇ κατωτέρα τῆς ἀγοραίας, ὁ μισθωτὴς θὰ ζητήσῃ βεβαίως ποσὸν ἀνώτερον, θ’ ἀντισκωθῇ δὲ οὕτω ἡ ἐκ τῆς μικρᾶς ὑποτιμήσεως ζημία.

§102Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ἄρθρον 6 σᾶς παρέχει ἀρκετὰς εὐκολίας.

§103ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατ’ ἐπιφάνειαν μόνον παρέχει εὐκολίας περὶ τὰ τῆς τιμῆς. Ἡμεῖς γινώσκομεν ἐξ αὐθεντικῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ πληροφοριῶν, ἃς ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὴν τιμὴν τῶν 10 φράγκων δὲν εὑρίσκομεν· ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ἡ τιμὴ, καὶ πάλιν διὰ μικρὰ μόνον ποσὰ, εἶναι 9 λιρῶν κατὰ τόνον, ἤτοι κατωτέρα τῶν 10 φράγκων. Τὸ ἄρθρον 6 θὰ λειτουργήσῃ ἐν τοῖς ἀφορῶσιν εἰς τὴν σμύριδα δευτέρας ποιότητος, ἀλλὰ δὲν θὰ λειτουργήσῃ ἐπὶ τιμῇ 10 φράγκων ἐν τοῖς ἀφορῶσιν εἰς τὴν σμύριδα πρώτης ποιότητος, τούτου δ’ ἕνεκα, λέγω, ὅτι ἴσως θὰ ἦναι ὀρθὸν, προκειμένου περὶ διαθέσεως τῆς σμύριδος ἐπὶ ἓν μόνον ἔτος, νὰ ὁρίσωμεν τὴν ἐλαχίστην τιμὴν εἰς δραχμὰς 8.

§104ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλοῦν. Δὲν πρόκειται πλέον περὶ τιμῆς πρώτης καὶ δευτέρας ποιότητος, ἀλλὰ περὶ μέσης τιμῆς, προκυπτούσης ἐκ τῆς ἀναλογίας τῶν πωλουμένων ποσῶν πρώτης καὶ δευτέρας ποιότητος. Ἀφοῦ ὁ αὐτὸς ἀγοραστὴς πρόκειται νὰ παραλάβῃ καὶ τὴν πρώτην καὶ τὴν δευτέραν ποιότητα, θὰ πληρώσῃ μέσον ὅρον τιμῆς ἐπὶ τοῦ ὅλου. Ἑπομένως ὁ μέσος ὅρος τιμῆς ἐπὶ τοῦ ὅλου πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ. Ὁ μέσος ὅρος, ἐὰν πραγματοποιηθῇ ἡ πρώτη δημοπρασία, ἀνέρχεται περίπου εἰς φρ. 6 κατὰ στατῆρα. Ὁ ἀγοραστὴς θὰ λάβῃ 60,000 στατήρων καὶ θὰ πληρώσῃ περίπου 360,000 φρ. Ἐὰν δὲ πραγματοποιηθῇ ἡ δευτέρα δημοπρασία, ὅτε θὰ λάβῃ 35,000 στατῆρας δευτέρας ποιότητος, 10,000 δὲ μόνον πρώτης ποιότητος, ὁ μέσος ὅρος κατέρχεται περίπου εἰς φρ. 4,40 κατὰ στατῆρα, εἰς τιμὴν δηλ. σχεδὸν ἴσην μὲ τὴν πληρονομένην διὰ τὴν σμύριδα τῆς Μ. Ἀσίας. Δὲν δύναται νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι, καλῶς διαχειριζομένου τοῦ ζητήματος, δὲν θὰ εὕρωμεν ἀγοραστὰς πρὸς 6 φράγκα, καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ τιμὴ ἐν Εὐρώπῃ εἶναι μόνον 9 λίρας ὁ τόνος. Ὅπως δὲ χθὲς ἀνέπτυξα διὰ μακρῶν, ἡ τιμὴ εἶναι τοιαύτη, διότι δὲν πωλεῖται καθαρὰ σμύρις ἐν Εὐρώπῃ. Ἡ Ναξία σμύρις χρησιμεύει ὡς ἄρτυμα ἑτέρων σμυρίδων, ἰδίως τῆς Μ. Ἀσίας. Εἰς τὴν καθ’ ἑαυτὸ δὲ χρῆσιν τῆς λειάνσεως τῶν κρυστάλλων, μετάλλων κλπ. δὲν χρησιμοποιεῖται εἰμὴ σχετικῶς ἐλάχιστον ποσὸν Ναξίας σμύριδος. Ἀφοῦ δὲ ἡ μεμιγμένη σμύρις ἀξίζει σήμερον 9 φράγκα, παραδοτέα ἐν Νάξῳ, βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι δὲν θὰ παρουσιασθῇ ἀγοραστὴς 6 φρ. κατὰ στατῆρα. Ἐὰν δὲ ὑποθέσωμεν, ὅτι τὰ ξένα προσμίγματα, τὰ ὁποῖα θὰ ὑπάρχουν εἰς τοὺς 35,000 στατῆρας, οὓς θέλομεν νὰ χαρακτηρίσωμεν ὡς βʹ ποιότητος, θὰ ἀνέλθουν εἰς 20% κατὰ μέσον ὅρον, θὰ ἐλαττώσουν αὐτοὺς εἰς 28,000 στατῆρας περίπου, οἵτινες, πωλούμενοι πρὸς 6 φράγκα, θὰ φέρωσι τὴν τιμὴν τῶν 35,000 στατήρων εἰς φρ. 4,80 περίπου, ἀντὶ τῶν φρ. 3,50, ἅτινα ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον. Οἱ ἴδιοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον κατέχουν τὰ ἀποθέματα τῆς Ναξίας σμύριδος, δὲν θὰ θελήσωσι νὰ παρουσιασθῇ ἄλλος, ὅπως ἀγοράσῃ πρὸς 6 φρ. περίπου τὸν στατῆρα καὶ παρεμποδίσῃ τὴν πώλησιν τῆς σμύριδος αὐτῶν, ἣν ἐπλήρωσαν πρὸς 10 φρ. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἰσχυρός τις λόγος, ἀναγκάζων ἡμᾶς νὰ ὑποβιβάσωμεν τὴν τιμὴν τῆς Ναξίας σμύριδος εἰς βαθμὸν ἐξευτελίζοντα αὐτήν, τοιοῦτος δὲ εἶναι ὁ τῆς τιμῆς τῶν 3½ φράγκων, ὃν ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον. Τὸ ἐμπόριον ἔχει τὰς λεπτότητάς του καὶ τὰς προλήψεις του, αἵτινες ἐπηρεάζουσιν αὐτό. Ἐὰν δὲ παραδεχώμεθα τὴν ἀνάγκην ἐφαρμογῆς τελειοτέρου συστήματος ἐξορύξεως, μεταφορᾶς καὶ διαθέσεως τῆς σμύριδος κατὰ τρόπον δυνάμενον νὰ δώσῃ εἰς αὐτὴν τὴν πρέπουσαν θέσιν ἐν τῇ καταναλώσει, πρέπει ν’ ἀποφύγωμεν καὶ τὴν ἁπλῆν διάδοσιν, ὅτι ἐπωλήθη ποτὲ ἡ Ναξία σμύρις πρὸς 3½ φρ. κατὰ στατῆρα, διότι καὶ αὕτη δύναται νὰ φέρῃ παρεμπόδιον, ἔστω καὶ πρόσκαιρον, εἰς τὴν ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ τῆς διαθέσεως Ναξίας σμύριδος ἀναλόγου πρὸς τὴν γενικὴν τῆς Εὐρώπης κατανάλωσιν.

§105ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῇ πωλήσει τῆς σμύριδος διὰ δημοπρασίας τιμὴ ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς κατακυρωθησομένης ποσότητος εἶναι ἡ τοῦ μέσου ὅρου τῶν τιμῶν τῆς πρώτης καὶ τῆς δευτέρας ποιότητος ἀναλόγως πρὸς τὴν κατακυρωθησομένην ποσότητα ἑκατέρας, ἤτοι τὴν παγίαν ποσότητα τῆς σμύριδος δευτέρας ποιότητος, καὶ τὴν αὔξησιν τῆς σμύριδος πρώτης ποιότητος· καίτοι δὲ ἀναλύεται ἐν τῇ δημοπρασίᾳ εἰς τιμὰς διακεκριμένας τῆς σμύριδος πρώτης ποιότητος καὶ τῆς σμύριδος δευτέρας ποιότητος, εἶναι ὅμως ἑνιαία ἡ τιμὴ τοῦ κατὰ τὰ εἰρημένα μέσου ὅρου. Ἐλάττωσις τῆς ἑνιαίας ταύτης τιμῆς ἐπιτυγχάνεται οὐ μόνον δι’ ἐλαττώσεως τοῦ ἀναγεγραμμένου ὅρου τῆς τιμῆς, ἀλλ’, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, καὶ δι’ ηὐξημένης ἀναλογίας σμύριδος δευτέρας ποιότητος ἐν τῷ διὰ τῆς δημοπρασίας διατεθησομένῳ συνόλῳ τῶν δύο ποιοτήτων· γινομένης ὅμως τῆς διαθέσεως οὐχὶ διὰ δημοπρασίας, ἀλλὰ κατὰ τὰ ἐν ἄρθρῳ 6, δὲν συμβαίνει ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής. Ἐκεῖ δὲν ἔχομεν τὰς τιμὰς τῆς σμύριδος τῶν δύο ποιοτήτων ἀποδιδούσας μέσον ὅρον τιμῆς ἑνιαίας· ἐκεῖ ἔχομεν τὰς τιμὰς τῶν σμυρίδων τῶν δύο ποιοτήτων ἀνεξαρτήτους ἀπ’ ἀλλήλων, βεβαίως δὲ ἡ σμύρις πρώτης ποιότητος ἐπὶ τιμῇ 10 φρ. δὲν εὑρίσκει ἀγοραστήν. Ἂν ἐκτίθηται ἐπὶ τοιαύτῃ τιμῇ εἰς δημοπρασίαν, παρέχει τὴν ἐλπίδα, ὅτι θέλει προσελκύσει τοὺς ἀγοραστὰς ἡ σύγχρονος πώλησις πρὸς τὸν αὐτὸν ἀγοραστὴν ἐπὶ μετριωτάτη τιμῇ σμύριδος δευτέρας ποιότητος. Ἀφίνων ἄρα ὡς ἔχουσι τὰ τῆς τιμῆς ἐπὶ δημοπρασίᾳ, συνιστῶ ὅπως ἐν ἄρθρῳ 6, ἔνθα ἀναγράφεται, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως προβαίνῃ εἰς διάθεσιν σμύριδος «ἐπὶ τῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τιμήματι», προστεθῇ «ἢ καὶ ἐπὶ τιμήματι κατωτέρω, μέχρι δραχμῶν χρυσῶν 8 διὰ τὴν σμύριδα πρώτης ποιότητος». Οὕτω θὰ δύναται νὰ λειτουργήσῃ τὸ ἄρθρον 6 οὐ μόνον ἐν τοῖς ἀφορῶσιν εἰς τὴν σμύριδα δευτέρας ποιότητος, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ἀφορῶσιν εἰς τὴν σμύριδα πρώτης ποιότητος.

§106ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅπως ἐξάγεται ἐκ τῆς οἰκονομίας τοῦ νομοσχεδίου, δὲν πρόκειται περὶ πωλήσεως μόνον δευτέρας ποιότητος σμύριδος χάριν συναγωνισμοῦ πρὸς τὰς σμυρίδας τῆς Μ. Ἀσίας, ἀλλὰ περὶ συνδέσμου τῶν δύο ποιοτήτων καὶ τῆς ἐξ αὐτοῦ μορφώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ὅλου τῆς πωλουμένης σμύριδος. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε, ὅτι ἐλαττοῦντες τὴν τιμὴν τῆς πρώτης ποιότητος καὶ αὐξάνοντες τὴν τῆς δευτέρας, πράττετέ τι, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποστηρίξῃ τὸν συναγωνισμόν. Ἀπ’ ἐναντίας τοῦτο θὰ ἐλαττώσῃ αὐτόν.

§107ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἑπομένως, κύριε Πρόεδρε, προτείνω, ἐν μὲν τῷ ἄρθρῳ 2, ἀντὶ τοῦ ἀριθμοῦ 46,000, νὰ τεθῇ ὁ ἀριθμὸς 35,000· ἐν ἄρθρῳ δὲ 6, γραμμῇ ἐννάτῃ, ἀντὶ τῶν λέξεων «ἢ ἐπὶ τιμήματι ἀνωτέρῳ», νὰ τεθῇ «ἢ καὶ ἐπὶ τιμήματι κατωτέρω, μέχρι φράγκων χρυσῶν 8 διὰ τὴν σμύριδα πρώτης ποιότητος». Ἐν δὲ τῇ προτελευταίᾳ παραγράφῳ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, γραμμῇ προτελευταίᾳ, νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «καθ’ ἑκάστην ἑξαμηνίαν».

§108Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἴχομεν παραπονεθῆ, ὅτι ζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ κανονίσῃ αὐτὴ τὰ τῆς διαθέσεως τῆς σμύριδος κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, ἐὰν διὰ νόμου δὲν ἤθελον κανονισθῆ τὰ περὶ τούτου, ἡμεῖς δὲ εἴπετε, ὅτι ζητεῖτε μόνον δι’ ἓν ἑξάμηνον, τώρα δὲ λέγετε ὄχι δι’ ἓν ἑξάμηνον, ἀλλ’ ἀπολύτως.

§109ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἴτε εἴπομεν δι’ ἓν μόνον ἑξάμηνον τὸ ἥμισυ, εἴτε εἴπομεν ἁπλῶς τὸ ἥμισυ, εἶναι τὸ αὐτό· δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν, ὅπως διατυπωθῇ ὡς θέλετε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§111ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ λέξις «ἐλάχιστα» εἶναι ἐλαστική· νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἓν ποσὸν 3%, 4%.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὰς προηγουμένας περιόδους ἐγίνετο ἡ διάθεσις τῆς σμύριδος ἄνευ τοιούτου καθορισμοῦ, ὑπεχρεοῦτο δὲ τὸ Δημόσιον νὰ παραδίδῃ τὴν σμύριδα ἐλευθέραν παντὸς προσμίγματος, ἐνῷ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, χάριν ἀκριβολογίας, ἐπετράπη ἐλαχίστων μόνον προσμιγμάτων ἡ παρουσία. Ἄλλως τε πρόκειται περὶ διαθέσεως τῆς σμύριδος ἐπὶ ἓν μόνον ἔτος, πρὸς δοκιμασίαν.

§113ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι τοῦδε ἐπρόκειτο περὶ σμύριδος μιᾶς μόνον ποιότητος, ἐνῷ ἤδη δύνανται νὰ γεννηθῶσι πλεῖσται ἀμφισβητήσεις.

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂν προτείνηται ὁ καθορισμὸς πρὸς διάκρισιν τῶν ποιοτήτων, θὰ ἦναι λίαν ἐπικίνδυνος, διότι ὑπὸ ταύτην τὴν ἔννοιαν θὰ ἑρμηνευθῇ, ὅτι πᾶσα σμύρις περιέχουσα προσμίγματα ἄνω τῶν 3 ἢ 4% εἶναι δευτέρας ποιότητος, ἐνῷ ἡ ἀναγραφὴ ἀνωτάτου ὅρου προσμιγμάτων τῆς σμύριδος δευτέρας ποιότητος 30% ἐπιτρέπει εἰς τὸν παραδίδοντα τὴν σμύριδα νὰ χαρακτηρίζῃ ὡς δευτέρας ποιότητος πᾶσαν σμύριδα, ἧς τὰ προσμίγματα δὲν ὑπερβαίνουσι τὸν ὅρον τοῦτον.

§115ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀντὶ ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς ἕνα ὑπάλληλον δευτέρας τάξεως τοῦ Κράτους νὰ λύσῃ τὴν δυσκολίαν ταύτην, νομίζω καλὸν νὰ λύσῃ ταύτην ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Κοινοβούλιον.

§116ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ τὴν λύσῃ.

§117ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν πρόκηται τὰς ποιότητας νὰ τὰς ὁρίσωμεν κατὰ τὰς ἀναλογίας τῶν ξένων μορίων, τὰ ὁποῖα περιέχονται ἐν ὡρισμένῳ ὄγκῳ σμύριδος, πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν βάσιν τινά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§119ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν σπουδαίως ἐπιδιώκομεν τὴν ἐπιτυχίαν τῆς δημοπρασίας, δὲν πρέπει νὰ ζητήσωμεν τὴν χάριν ἐγγυήσεως καταβολὴν ποσοῦ ἀνερχομένου εἰς τὸ ὅλον σχεδὸν τοῦ τιμήματος τῆς πωληθησομένης σμύριδος, ἤτοι εἰς 200 χιλιάδας φράγκων. Τὴν καταβολὴν τοσούτου ποσοῦ ὀλίγιστοι ἀγορασταὶ θὰ δεχθῶσι, θ’ ἀπομακρύνῃ δ’ αὕτη τοὺς πλείστους αὐτῶν ἐκ τῆς δημοπρασίας.

§120ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πόσα νὰ θέσωμεν;

§121Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. 40,000 δραχμῶν.

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ὀλίγαι· ἀπαιτεῖται δὲ ἀπόδειξις τοῦ φερεγγύου τοῦ μισθωτοῦ.

§123ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παραχωροῦμεν σιδηροδρόμους μεγάλης ἀξίας μὲ τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσωσι καὶ δάνεια πρὸς πραγματοποίησιν αὐτῶν, καὶ λαμβάνομεν ἐγγύησιν μόνον 100 χιλιάδων ἢ 200 χιλιάδων φράγκων, καὶ ἐνταῦθα ζητοῦμεν τὸ ὅλον τῆς ἀξίας ὡς ἐγγύησιν.

§124ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἂς τεθῇ 10% ἐπὶ τοῦ ὅλου.

§125ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἂς τεθῶσιν 70,000. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ἀντικατασταθείσης τῆς λέξεως «διακοσίας» διὰ τῆς λέξεως «ἑβδομήκοντα», συμφώνως τῇ προτάσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8ον (ἀναγινώσκεται).

§127ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Συνδυάζοντες τὸ ἄρθρον 7 μὲ τὸ ἄρθρον 8, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, ὅπως ὁ διευθυντὴς τῶν ἔργων ἦναι καὶ ἀλλοδαπός. Τοῦτο δὲ, διότι ἐγὼ νομίζω, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἡ Κυβέρνησις πρέπει ν’ ἀσχοληθῇ εἰς σπουδαίας μελέτας περὶ τοῦ ζητήματος τῆς μεθοδικῆς ἐξορύξεως καὶ μεταφορᾶς τῆς σμύριδος. Προτείνω δὲ, ὅπως εἰς τὸ ἄρθρον 9 ὁρισθῇ, ὅτι ὁ διευθυντὴς δὲν ἔχει καθήκοντα μόνον ἁπλῆς διοικήσεως καὶ ἐπιτηρήσεως, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ μελετήσῃ καὶ τὴν κατάστασιν τῶν ὀρυχείων καὶ τὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως αὐτῶν, καὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν μελέτην πλήρη περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐπωφελεστέρας καὶ ἐπιστημονικωτέρας ἐκτελέσεως αὐτῆς.

§128ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ προστεθῇ τοῦτο ἐν τῷ νόμῳ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§130ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συγχέει τὸ ἄρθρον τοῦτο μὲ τὰ ἄρθρα 1, 3 καὶ 4 κεφαλ. 26 τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ κεφαλ. 26 τοῦ προϋπολογισμοῦ σχετίζεταί πως μὲ τὴν σμύριδα, διότι ἀφορᾷ τὴν μισθοδοσίαν ὀρυκτολόγων καὶ φυλάκων τῆς σμύριδος. Ἐν τῷ 3ῳ ἄρθρῳ ὑπάρχουσιν αἱ δαπάναι τῆς σμύριδος, ἀλλὰ συγχρόνως ἡ δαπάνη τῆς ἐξορύξεως τῶν μυλοπετρῶν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§131ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ ἀδείας παροχῆς μισθοῦ εἰς διοριζόμενον εἰς θέσιν μὴ νενομοθετημένην· πρόκειται περὶ ἀδείας, ὅπως εἰς πληρωμὴν τῶν μισθῶν καὶ ἄλλων ἐξόδων, περὶ ὧν προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, διατίθηνται αἱ πιστώσεις τοῦ κεφαλαίου 26, ἄρθρ. 1, 3 καὶ 4 τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου. Τὰ ἐν ἄρθρῳ 1 ἔξοδα τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὀρυχείων Μήλου διατεθήσονται κατὰ τὸν ἀρχικὸν αὐτῶν προορισμὸν, τὰ δὲ τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὀρυχείων Νάξου διατεθήσονται εἰς τὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπίσης καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ 3, «ἔξοδα ἐξορύξεως καὶ συγκεντρώσεως ὀρυκτῶν», περιλαμβάνονται 120 χιλιάδες δραχμῶν πρὸς ἐξόρυξιν καὶ συγκέντωσιν σμύριδος καὶ 20 χιλιάδες δραχμῶν πρὸς ἐξόρυξιν μυλοπετρῶν καὶ γύψου· ἐννοεῖται, ὅτι αἱ 20 χιλιάδες δραχμῶν θέλουσι μείνει πρὸς τὸν σκοπὸν τὸν εἰδικῶς ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ ἄρθρῳ, ἀλλὰ τ’ ἄλλα δὲν θ’ ἀρκέσωσι πρὸς τὰς ἀνάγκας τὰς ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, ἐπαυξάνοντος τὰ ἔξοδα ὡς ἐκ τῆς διακρίσεως τῆς σμύριδος εἰς δύο ποιότητας. Τὸ ἄρθρον 4 ἀφορᾷ εἰς ἐπισκευὰς ἀποθηκῶν καὶ φυλακείων τῶν ὀρυκτῶν ἐν γένει, ἑπομένως καὶ τῆς σμύριδος. Ἐπειδὴ δ’ ἐκ προοιμίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῶσιν ἀκριβῶς τὰ τῶν δαπανῶν, ἃς ἐπάγεται τὸ νέον σύστημα, ἀρκοῦσι δ’ ἐν συνόλῳ τ’ ἀναγεγραμμένα ἐν τοῖς τρισὶν ἄρθροις, ἑνοῦνται ταῦτα πρὸς τοὺς σκοποὺς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἓν, ἵνα ἡ πίστωσις ἑκάστου χαρακτηριζομένου λογιστικῶς ὡς ἐδαφίου τοῦ συνθέτου ἄρθρου ἐπεκτείνηται εἰς ἅπαν τὸ σύνθετον ἄρθρον.

§132Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης προέβαλε, μοὶ φαίνεται, ὅτι χρησιμεύει μόνον εἰς τὴν διευκόλυνσιν τῆς ὑπηρεσίας τῆς διοικήσεως. Ἐὰν ἐκαλούμην νὰ ἑρμηνεύσω τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου τούτου, ἤθελον ἀποφανθῆ, ὅτι δυνάμει αὐτοῦ καταργεῖται ἡ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένη αἰτιολογία τῶν ἄρθρων 1, 3, 4, κεφαλ. 26 τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἀντὶ τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ αἰτιολογίας τίθεται ἡ αἰτιολογία «πρὸς τὰς κατὰ τὸν παρόντα νόμον δαπάνας». Ἀλλ’ οὕτως ἑρμηνευομένου τοῦ ἄρθρου τούτου, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν θέλει περιέλθει εἰς δυσκολίαν τὴν ἑξῆς, ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ πίστωσιν, ἵνα πληρώσῃ τὰ ἔξοδα τῶν ὀρυχείων κλπ., ἐνῷ ὁ κ. Καραπάνος σκοπὸν εἶχε νὰ εὐκολυνθῇ ἡ ὑπηρεσία.

§133ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Συνάμα τὸ ἔπραξα καὶ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διὰ νὰ ὁρισθῇ πίστωσις ὡρισμένη δι’ ἑκάστην δαπάνην. Ἐν τοῖς ἄρθροις 1, 3 καὶ 4 ἀναφέρονται ὑπηρεσίαι.

§134Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ αἰτιολογία, ἡ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναφερομένη ἐφ’ ἑκάστου τῶν τριῶν ἄρθρων, αἴρεται.

§135ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν αἴρονται ἐκεῖναι, ἀλλ’ ἐπιπροστίθενται αἱ τοῦ νομοσχεδίου· δύνανται νὰ διατεθῶσιν αἱ πιστώσεις τῶν ἄρθρων καὶ πρὸς τὰς δαπάνας τὰς ἐν αὐτοῖς ἀναγεγραμμένας, ἀλλὰ δύνανται νὰ διατεθῶσι καὶ πρὸς τὰς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγραφομένας δαπάνας· οὐδ’ ἐγένετο μνεία καταργήσεως τῶν αἰτιολογιῶν. Ἔχομεν ἄρθρα διακεκριμένα προσωπικοῦ μεταλλείων καὶ ἐξόδων ἐξορύξεως καὶ συγκεντρώσεως ὀρυκτῶν καὶ ἐξόδων καταστημάτων ὀρυκτῶν, καὶ εἰς τὰ τρία δὲ θὰ ὑπάγωνται αἱ κατὰ τὸ νομοσχέδιον δαπάναι, μηδεμιᾶς γινομένης ὡς πρὸς ταύτας διακρίσεως τῶν ἄρθρων.

§136Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντινομία, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένη ὑπὸ τῶν κανόνων τῆς ἑρμηνευτικῆς. Αἱ τρεῖς πιστώσεις τῶν τριῶν ἄρθρων συγχωνεύονται εἰς μίαν. Ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου 1 εἶναι ἐξ 100 χιλιάδων δραχμῶν καὶ ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου 2 εἶναι ἐξ 100 χιλιάδων καὶ ἡ πίστωσις τοῦ ἄρθρου 4 εἶναι ἐξ 100 χιλιάδων, ἀντὶ τῶν τριῶν ἑκατοστύων χιλιάδων δραχμῶν, τῶν διὰ τῶν τριῶν πιστώσεων κεχορηγημένων, ἠθέλομεν ἔχει μίαν πίστωσιν ἐκ 300 χιλιάδων δραχ., αἱ δὲ 300 αὗται χιλιάδες δραχ. θέλουσι διατεθῆ δι’ ἑνὸς ἄρθρου. Εἰς ποίας ἀνάγκας; Εἰς τὰς κατὰ τὸν παρόντα νόμον. Ἑπομένως, ὅταν οὕτω συνταχθῇ ὁ νόμος, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν ἐκτελοῦντα τὸν νόμον νὰ διαθέσῃ τὰς πιστώσεις ταύτας εἰς ἄλλας δαπάνας.

§137ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν λέγει τοῦτο.

§138Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑμεῖς ἰσχυρίζεσθε, ὅτι δὲν λέγει τοῦτο, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ἐὰν τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον θέλῃ ὡσαύτως καὶ ἐκεῖνο ἀποφανθῆ, ὅτι δὲν λέγει τοῦτο.

§139ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκτὸς αὐτοῦ, διὰ τῆς συγχωνεύσεως τῶν ἄρθρων ἐπιτρέπεται οἱαδήποτε ἀναπληρωτικὴ πίστωσις πρὸς ἐπισκευὴν ἀποθηκῶν καὶ φυλακείων. Δύναται αὔριον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς νὰ δαπανήσῃ οἱονδήποτε ποσὸν θέλῃ, λαμβάνων διὰ Β. διατάγματος ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν. Βεβαίως εἶναι ὑπερβολικὴ ἡ συνέπεια αὕτη, ἀλλ’ οὐχ ἧττον εἶναι συνέπεια ἐνδεχομένη.

§140ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔπειτα λέγει: «ὑπὸ τοὺς ὅρους τῶν ἄρθρων 16 καὶ 17 τοῦ νόμου περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11 ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, εἶτα δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 12, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑποθήκης πλοίων.

§142ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Αὔριον πλέον.

§143Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ζητοῦμεν ὅμως τὴν ἑξῆς διασάφησιν, ὅτι δὲν θέλει ἐπέλθει οὐδεμία μεταβολὴ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀλλὰ πρῶτον νομοσχέδιον ἐν αὐτῇ θὰ ἦναι ἀναγεγραμμένον τὸ περὶ ὑποθήκης πλοίων.

§144ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 10 μ. μ.