1890.05.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 35

τῆς 3 Μαΐου 1890.

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι κάτοικοι Πατρῶν παραπονοῦνται διὰ τὸ ἀκατάλληλον τῆς θέσεως τοῦ ἀνεγειρομένου τελωνειακοῦ καταστήματος, καὶ παρακαλοῦσι νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου ἐπιτροπὴ πρὸς ἐξέτασιν τοῦ πράγματος.

§2ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ ἰδιαιτέρως εἶχον τὴν τιμὴν νὰ κάμω τὰς δεούσας παραστάσεις, κατ’ ἐντολὴν τῶν συμπολιτῶν μου, πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὡς πρὸς τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, διότι ἡ ἐκλογὴ τοῦ μέρους δὲν θεωρεῖται παντάπασι κατάλληλος, οὐ μόνον διότι τὸ κτίριον θέλει κλείσει τὸν λιμένα, ἀλλὰ καὶ διότι θέλει συγκεντρώσει ἐκεῖ ὅλην τὴν κίνησιν τὴν τελωνειακήν. Πρὸς τούτοις δὲ, ἕνεκα τῆς καταστάσεως τοῦ λιμένος, ὁ ὁποῖος βυθίζεται ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, ὁσάκις θέσωσιν ἐπ’ αὐτοῦ βάρη, εἶναι πιθανὸν μετὰ τὴν οἰκοδόμησιν τοῦ κτιρίου νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ καταβύθισις καὶ νὰ καταστραφῇ τὸ πᾶν. Παρακαλῶ λοιπὸν, δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὶν ἢ προχωρήσωσιν αἱ ἐργασίαι, καὶ νὰ γίνῃ σπουδαία ἐξέτασις. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ἀκούσῃ τὰς παραστάσεις, καὶ ὑπεσχέθη ὅτι θ’ ἀνασταλῇ ἡ περαιτέρω ἐργασία, ὅπως γίνῃ ἡ δέουσα ἐξέτασις, καθόσον ἡ πρόθεσίς του εἶναι νὰ γίνῃ τὸ ἔργον κατάλληλον καὶ ἱκανοποιοῦν τὰς ἀπαιτήσεις τῶν κατοίκων. Ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησίν μου, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει διατάξει τὴν παῦσιν τῶν ἐργασιῶν, πρὸς πρόληψιν δαπάνης ματαίας.

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, ποιησάμενον παραστάσεις περὶ τῆς τοποθετήσεως τοῦ τελωνείου ἐν Πάτραις, ἀπήντησα ὅτι εἶχον λάβει ἀναφορὰν ἐκ Πατρῶν κατὰ τῆς ἐκλεχθείσης θέσεως, καὶ ὅτι ἦτο αὕτη ἡ πρώτη ληφθεῖσα παρ’ ἐμοῦ ἐκ Πατρῶν ἔκφρασις τοιαύτης γνώμης, διότι τῇ ὁμοφώνῳ ἀπαιτήσει τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν κατοίκων εἶχε προτιμηθῆ ἡ εἰρημένη θέσις. Ἐγὼ προσωπικῶς δὲν ἠρεσκόμην εἰς τὴν θέσιν ἐκείνην, ἀλλ’ ἐπὶ ταῖς παραστάσεσι πασῶν τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν διορισθεισῶν ἐπιτροπῶν πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος, ἐνόμισα ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνω. Ἐθεώρουν ἐπιζήμιον τὴν οἰκοδομὴν τελωνείου ἐν θέσει πρὸ τῆς παραθαλασσίας πλατείας, τῆς συγκεντρούσης τοὺς πολίτας χάριν ἀναψυχῆς, καὶ ἥτις εἶναι ὁ πνεύμων τῶν Πατρῶν. Τοιαύτης πλατείας ἔπρεπε πάντως, κατ’ ἐμὲ κριτὴν, νὰ μένῃ ἐλευθέρα ἡ παραλιακὴ πρόσοψις, δὲν ἔπρεπε δὲ διὰ προεκτάσεως αὐτῆς νὰ ἐπιχωθῇ ἔστω καὶ ἐλάχιστος χῶρος τοῦ κατασκευαζομένου λιμένος. Ἐπὶ τούτοις λαβὼν ἤδη ἀναφορὰν ἐκ Πατρῶν κατὰ τῆς ὁρισθείσης θέσεως, ἐνόμισα τὴν εὐκαιρίαν πρόσφορον εἰς ἀναθεώρησιν τῶν ἀπεφασισμένων, ἀφοῦ μάλιστα καὶ ἡ μέχρι τοῦδε γενομένη δαπάνη πρὸς ἐπίχωσιν δὲν εἶναι τοσαύτη, ὥστε ταύτης ἕνεκα νὰ μὴ ἐπιτρέπηται μεταβολὴ γνώμης. Ἤδη καταγινόμεθα εἰς προσδιορισμὸν τῶν μελῶν νέας ἐπιτροπῆς, καταρτισθησομένης πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος, θέλομεν δὲ ἐξακριβώσει καὶ τὴν γενικωτέραν γνώμην τοῦ τόπου· διότι ἐν τοιούτῳ ζητήματι καὶ ἡ γνώμη τῶν ἐμπορευομένων καὶ ἡ γνώμη τῶν ναυτιλλομένων καὶ ἡ γνώμη τῶν ἀφορώντων εἰς τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ κοινωνικοῦ βίου τῆς πόλεως καὶ τοῦ ἐξωραϊσμοῦ αὐτῆς πρέπει ἐπιμελῶς νὰ περισυλλέγηται καὶ νὰ σταθμίζηται. Ἀναβάλλεται ἄρα πᾶσα περαιτέρω πρὸς τὴν οἰκοδομὴν τοῦ καταστήματος ἐργασία, ἕως οὗ ἀναθεωρηθῶσι τὰ τέως ἀποφασισθέντα.

§4ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐμμείνῃ τις εἰς τὸ ζήτημα· τὸ πόρισμα τῶν μελετῶν, τὰς ὁποίας ἐπαγγέλλεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, θέλει καθοδηγήσει περὶ τοῦ πρακτέου. Οὐχ ἧττον θεωρῶ καθῆκον νὰ προσθέσω δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Τᾠόντι τὸ ἀκατάλληλον τῆς τοποθετήσεως τοῦ τελωνείου ἀπησχόλησε τοὺς ἐμπόρους Πατρῶν, διότι ἡ τοποθέτησις αὐτοῦ ἐν ᾗ θέσει ἠκούσατε, πρῶτον σμικρύνει τὸν λιμένα, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἀρκετὸς σήμερον καὶ ἀνάλογος τῶν γενομένων δαπανῶν καὶ ἀνάλογος τοῦ ἐμπορικοῦ μέλλοντος τῆς πόλεως. Δὲν θεωρῶ σπουδαῖον νὰ προσθέσω, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ σχῆμα τοῦ λιμένος καθίσταται οὕτως ἐλατωματικὸν, ἵνα μὴ εἴπω τερατῶδες. Ὅστις γνωρίζει τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν καὶ τὴν θέσιν, ἐν ᾗ κατασκευάζεται τὸ τελωνεῖον, θέλει κατανοήσει, ὅτι διὰ τῆς κατασκευῆς αὐτοῦ ἀφανίζεται ἡ θέα τῆς πόλεως, γίνεται ἓν φρούριον· πρὸς τούτοις αἱ μεγάλαι ἐργασίαι, τὰς ὁποίας προκαλεῖ τὸ τελωνεῖον, θέλουσι συγκεντρώσει ἐκεῖ καὶ κόσμον πολὺν καὶ ἁμάξας καὶ κάῤῥα, ὥστε τὸ κυριώτερον μέρος τοῦ περιπάτου θέλει καταστραφῆ, πρὸς ἀσχημίαν τῆς πόλεως καὶ καταστροφὴν τῆς θέας αὐτῆς. Αἱ σκέψεις αὗται ἐπικρατοῦσιν εἰς τὰ πνεύματα τῆς μείζονος μερίδος τῶν κατοίκων καὶ τῶν ἐμπόρων. Ὑπάρχουσι καί τινες ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι θεωροῦσι κατάλληλον τὴν τοποθέτησιν τοῦ τελωνείου ἐκεῖ, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, ποῦ στηρίζουσι τὴν γνώμην των ταύτην, διότι δὲν ὑποθέτω ὅτι ἐλατήρια ἕτερα κινοῦσιν αὐτοὺς, καὶ ὅτι χάριν συμφερόντων ἰδιαιτέρων θέλουσι ν’ ἀσχημίσωσιν ὁλόκληρον πόλιν. Διὰ ταῦτα δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐπιδοκιμάσω τὸ μέτρον, εἰς τὸ ὁποῖον προέβη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τοῦ νὰ προκαλέσῃ νέαν μελέτην τοῦ ὄντως σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος· οὐδὲ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ γενομένη μέχρι τοῦδε δαπάνη· διότι, ἐὰν τοποθετηθῇ ἐκεῖ τὸ τελωνεῖον, δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς καιρὸς, καὶ θὰ ἀνατραπῶσιν ὅλαι αἱ ἐργασίαι, ὅπως ἀποδοθῇ καὶ ὁ λιμὴν εἰς ἑαυτὸν καὶ εἰς τὴν πόλιν, καὶ ἡ πόλις εἰς τὴν θέαν τοῦ λιμένος.

§5ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἀνέκαθεν ὑπῆρξεν ἐπὶ τούτου ὁμόφωνος ἡ γνώμη τῆς πόλεως. Παρατηρῶ, ὅτι ἡ πληροφορία του δὲν εἶναι ἀκριβὴς, διότι ὅλοι οἱ ὑπογεγραμμένοι ἐν τῇ ἀναφορᾷ ἦσαν ἐξ ὑπαρχῆς ἐν διαφωνίᾳ. Παρεκτὸς τούτου, τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον καταφανὲς, ὥστε θαυμάζω, πῶς εὑρέθησαν ἀρχαὶ νὰ ἐγκρίνουν τὴν ἀνέγερσιν τελωνείου ἐκεῖ, ἔνθα νῦν ἀνεγείρεται. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πολὺ ζωηρῶς παρέστησεν, ὅτι τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς πόλεως εἶναι τρόπον τινὰ ὁ πνεύμων αὐτῆς. Φαντασθῆτε πόσον κακῶς ἀντελήφθησαν τοῦ πράγματος οἱ Μηχανικοί. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω καὶ τί φρονεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος προχθὲς μετέβη εἰς Πάτρας καὶ δύναται ἐξ αὐτοψίας νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, φρονῶ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη συστάσεως ἐπιτροπῆς, διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι καταφανές. Δαπανῶμεν 8 ἑκατομμύρια διὰ νὰ κατασκευάσωμεν λιμένα, καὶ ἔπειτα δαπανῶμεν προσθέτως ἓν ἕτερον ἑκατομμύριον διὰ νὰ καταστρέψωμεν τὸν λιμένα! Ὅλα ταῦτα εἶναι ἱκανὰ νὰ πείσουν τὴν Κυβέρνησιν οὐχὶ περὶ συγκροτήσεως ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ παύσῃ πᾶσα ἐργασία ἀπὸ τοῦδε, νὰ γίνῃ δὲ σκέψις περὶ ἀνεγέρσεως τοῦ τελωνείου εἰς ἄλλο μέρος.

§6ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ποῦ;

§7ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι ὁ ἁρμόδιος νὰ ἐκφέρω γνώμην, ἀλλὰ δύναται ἐπὶ τῆς παραλιακῆς γραμμῆς ν’ ἀγορασθῇ ἓν τετράγωνον, ὅπερ θὰ στοιχίσῃ ἴσως τετρακοσίας χιλιάδας δραχμῶν, ἐπ’ αὐτοῦ δὲ νὰ ἀνεγερθῇ τὸ τελωνεῖον.

§8ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἔχει τὸ Δημόσιον ἐκεῖ οἰκόπεδα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ Κωνσταντῖνος Χρηστόπουλος ζητεῖ δι’ ἀναφορᾶς του νὰ ἐπεκταθῇ τὸ εὐεργέτημα τῆς ἐκ τοῦ στρατοῦ ἀπαλλαγῆς καὶ εἰς τοὺς ὀρφανοὺς μονογενεῖς. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§10ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσοι ἐκ τῶν Βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων ἔκαμον γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ἀποδίδουσιν εἰς τοῦτο οὐδεμίαν πολιτικὴν ἔννοιαν, καὶ ὅτι θεωροῦσιν εὐχῆς ἔργον τὴν κατάργησιν αὐτοῦ, ἀλλ’ ὅτι εἴχομεν καὶ ἔχομεν ἀκόμη τὴν ἐπιθυμίαν νὰ μελετηθῇ τὸ ἀντικείμενον ἐκτενέστερον καὶ μᾶλλον ἐμβριθῶς, διότι, καθ’ ὃν τρόπον ἔχουσι διατεθῆ τὰ περὶ τούτου, νομίζουσιν, ὅτι θὰ γίνῃ εἰς τὸν τόπον κακὸν μεγαλείτερον τοῦ κακοῦ, ἀπὸ τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀπαλλάξωμεν αὐτόν. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤθελε λάβει ὀλίγων ἡμερῶν ὑπομονὴν καὶ ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνετέθη ἡ ἐπεξεργασία τοῦ νομοσχεδίου, ἐλάμβανε καιρὸν νὰ περατώσῃ τὰς μελέτας αὐτῆς καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της, τὰ πράγματα ἤθελον ἐντελῶς διευκρινισθῆ· ἐν τούτοις καὶ ἐκ τῆς ἀτελοῦς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἐξ ὅσων ἐῤῥέθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπῆλθε κἄποια βελτίωσις, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόησε τὰς ἀτελείας τοῦ νομοσχεδίου του, καὶ ὑπέβαλε διορθώσεις τινάς. Ἐλπίζω ὅτι θέλει ἐπιφέρει καὶ ἄλλας, ἴσως μάλιστα πεισθῇ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συμβῇ τὸ ἐναντίον, διὰ τοῦτο ὁ κ. Καραπᾶνος ὑπέβαλε τροπολογίας, ὡς πόρισμα τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν. Ὁμοίαν μελέτην ἔκαμα καὶ ἐγὼ, καὶ σπεύδω νὰ ὑποβάλω τὴν γνώμην μου ἐπὶ διαφόρων ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, διότι, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐπέκρινα μὲν τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ δὲν ἐπέφερα ὁριστικὴν γνώμην. Αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ἐπιφέρω, συνίστανται εἰς τοῦτο. Πρῶτον, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τοὺς φόρους, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐπιβληθῶσιν, ὁ χαρακτὴρ τοῦ δημοτικοῦ δασμοῦ· ἑπομένως δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τὴν ὁποίαν χαρακτηρίζονται ὡς δημόσιαι, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ διατηρηθῇ ὁ δημοτικὸς χαρακτὴρ, διότι τοῦτο θέλει ἔχει τὸ πλεονέκτημα, ὥστε τὰ Κράτη, μετὰ τῶν ὁποίων ἔχομεν σύμβασιν, νὰ μὴ ἔχουν τὴν ἀπαίτησιν νὰ ἐξαιρεθῶσι. Μετὰ ταῦτα φρονῶ, ὅτι ὡς πρὸς τὴν διανομὴν ἡ βάσις, τὴν ὁποίαν παραδέχεται τὸ νομοσχέδιον, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν βλέπω, ὅτι ἐπιμένει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἤτοι τοῦ νὰ διανέμωνται οἱ φόροι ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων, δὲν εἶναι ὀρθὴ, διότι ἡ ὕπαρξις φόρου οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων δὲν ἀποδεικνύει τὴν σχετικὴν εὐπορίαν καὶ κατανάλωσιν τῶν ἔξωθεν ἐρχομένων εἰδῶν. Εἶναι πολλοὶ δῆμοι, πληρόνοντες πολλοὺς φόρους ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν, καὶ ὅμως μὴ εἰσάγοντες ὅσα εἰσάγουσιν, εἶναι δὲ ἄλλοι δῆμοι, ἔχοντες μὲν μικρότερον ἀριθμὸν οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων, ἀρυόμενοι δὲ τὸν πλοῦτον αὑτῶν ἐκ γεωργικῶν προϊόντων καὶ ἰδίως ἐκ τῶν ἀποστελλομένων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Τρίτον, φρονῶ ὅτι πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ δίδῃ τὰ ἀναλογοῦντα εἰς τοὺς δήμους μερίσματα ὁπόταν θέλῃ, περιλαμβάνοντες ἐν τῷ νόμῳ διάταξιν, καθ’ ἣν εἰς τὸ τέλος ἑκάστης τριμηνίας ὁ ἁρμόδιος δημοτικὸς εἰσπράκτωρ, προσερχόμενος εἰς τὸ οἰκεῖον τμῆμα, νὰ δύναται νὰ λαμβάνῃ τὸ μέρισμα ἄνευ ἐντάλματος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ γενικοῦ καταλόγου τῆς διανομῆς· ὁ δὲ ταμίας, ὅστις ἤθελεν ἀρνηθῇ τὴν πληρωμὴν, νὰ ὑπόκηται εἰς ποινήν. Ἀκόμη φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ καταστήσῃ δημόσια τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ πρέπει νὰ μένουν περιουσία τῶν δήμων, ἐξ ὧν πολλοὶ ἔχουσιν ἤδη τὰ ἀναγκαῖα καταστήματα. Ἀναγκαῖον θεωρῶ, ἐὰν δῆμός τις δὲν ἔχῃ τοιαῦτα, νὰ μὴ προκαταβάλλῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀναγκαίαν πίστωσιν, νὰ κρατῇ δὲ ἐκ τοῦ μερίσματος τοῦ δήμου τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν χρεωλυτικὴν ἐξόφλησιν τῆς δαπάνης ποσόν. Μετὰ ταῦτα πρέπει νὰ ἐκλείψωσιν ὅλαι αἱ ἄλλαι διατάξεις περὶ προσθέτου φορολογίας τῶν οἰκοδομῶν, τῶν οἰκοπέδων, τῶν πλατειῶν καὶ τῶν πεζοδρομίων. Εἰς ταῦτα συνίσταται ἡ τροπολογία μου, ἥτις παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 112).

§12ΣΑΚΚΗΣ. Μοὶ ἀπεστάλη ἀναφορὰ παρὰ πολλῶν ἐμπόρων Πύλου, οἵτινες παραπονοῦνται, ὅτι κατὰ τὰ τέλη τοῦ παρελθόντος Μαρτίου εἰσήγαγον περὶ τὰς 2,000 σάκκους θείου ἐκ Σικελίας, ἵνα δὲ κανονισθῇ τὸ ἀπόβαρον πρὸς πληρωμὴν τοῦ τελωνειακοῦ τέλους, ἐξεκένωσαν ἕνα ἐξ αὐτῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ βάρους τοῦ ὑφάσματος αὐτοῦ ὑπεχρεώθησαν νὰ πληρώσωσι καὶ ἐπλήρωσαν τὸ κεκανονισμένον τέλος. Ἀλλὰ κατόπιν ὁ τελώνης Πύλου ἐξέδωκε πρόσκλησιν πρὸς αὐτοὺς, δι’ ἧς τοὺς προσεκάλει νὰ πληρώσουν ὡρισμένα τινὰ ποσά. Κατὰ τῶν προσκλήσεων τούτων τοῦ τελώνου οἱ ἔμποροι οὗτοι ἔκαμον ἀνακοπὰς ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδίκου Πύλου, ἀλλὰ πρὶν ἢ παρέλθῃ ἡ προθεσμία, ἡ τασσομένη διὰ τῶν προσκλήσεων πρὸς πληρωμὴν, κατέθεσαν τὸ ἀντίτιμον ἐνώπιον τοῦ Συμβολαιογράφου Πύλου, ἵνα ἀποφύγωσι τὴν καταδίωξιν· ὁ τελώνης ὅμως, ἰσχυριζόμενος ὅτι κακῶς παρακατέθηκαν τὰ χρήματα ἐνώπιον τοῦ Συμβολαιογράφου, καὶ ὅτι εἶχε διαταγὴν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου νὰ μὴ ἀναγνωρίζῃ τοιαύτας παρακαταθήκας, ἐκδίδει ἤδη ἐντάλματα συλλήψεως ἐναντίον τῶν εἰρημένων ἐμπόρων, παρὰ τὰ κεκανονισμένα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι δέον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Καθὼς δὲ ἀναφέρεται ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ, ἐγένετο καὶ τηλεγραφικὴ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τούτου, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν ἐδόθη ἀπάντησις ἐπ’ αὐτῆς.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐξ ὅλης τῆς διαδικασίας καταφαίνεται ὅτι οἱ ἔμποροι οὗτοι εἶναι καλῆς πίστεως, ἐνεργήσαντες ὅ,τι ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐνεργήσωσι, συμφώνως μὲ τὸν νόμον. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ κατάθεσις τῶν χρημάτων καὶ τὸ ἔνταλμα τὸ ἐκδοθὲν κατ’ αὐτῶν συνεπάγεται τὴν ἀπομάκρυνσιν αὐτῶν ἀπὸ τῆς ἐργασίας των, καὶ οὕτω προσγίνεται ζημία εἰς αὐτοὺς, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰνομικῶν, ὅπως ὁ ἴδιος μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν, διότι πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἀδικῶνται πολῖται, οἱ ὁποῖοι προσφέρονται νὰ πληρώσουν ὅ,τι ὁ νόμος ἐπιτάσσει καὶ τὸ δασμολόγιον ἐνδιαλαμβάνει. Εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης παρατηρῶ τὰ ἑξῆς, ἐφ’ ὧν ἐφιστῶ τὴν προσοχήν του. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου Μεσσηνίας Ἀναγνώστης Ἠλιόπουλος εἶχε κατηγορηθῆ ἐπὶ παραβάσει καθήκοντος· ἐνηργήθη ἀνάκρισις, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας καὶ ἡ δικογραφία ὅλη ὑπεβλήθη εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν, ἀλλὰ, καίτοι παρῆλθον τρεῖς μῆνες ἔκτοτε, τὸ Συμβούλιον δὲν ἀπεφάνθη εἰσέτι. Ἡ ὑπόθεσις θεωρεῖται σκανδαλώδης, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ διατάξῃ τὰ δέοντα.

§15ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω τὰ ἔγγραφα, τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τὴν περὶ τοῦ δήμου Νυμφασίας, τὰ εὑρεθέντα ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ Ὑπουργείου κατόπιν τῆς ἐπερωτήσεως.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ΑΧΟϚʹ περὶ λαχείου τῆς Ὀλυμπιακῆς Ἐκθέσεως.

§17ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ἤδη εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἀνεγνώσθη τὸ πρῶτον ἐν αὐτῇ ἀντικείμενον πρὸς συζήτησιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο;

§19ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω.

§20ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Προχωρήσατε, κύριε Πετρίδη.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ ἀνωτέρω νομοσχέδιον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§22ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις εἶναι καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς....

§23ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι ἐν ἐνεργείᾳ.

§24ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. ... Πόθεν προῆλθεν ἡ ἀργοπορία αὕτη εἰς τὴν κλήρωσιν τοῦ λαχείου, ἥτις ἔκαμεν, ὥστε πολλοὶ ἐκθέται νὰ μὴ γνωρίζωσι τί γίνονται τὰ ἐκθέματα αὐτῶν· καὶ δεύτερον, νὰ μᾶς εἴπῃ, ποία διαφορὰ ὑπάρχει ἐν τῇ πράξει μεταξὺ τῶν ἑλλανοδικῶν καὶ τῶν πραγματογνωμόνων.

§25ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀργοπορία μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1889 εἶναι φυσικὴ, διότι τὰ ἐκθέματα ἀπεστάλησαν εἰς Παρισίους, δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν νὰ γίνῃ τὸ λαχεῖον πρὶν ἢ ἐπαναπεμφθῶσι τὰ ἐκθέματα, τὰ ὁποῖα ἔφθασαν ἐνταῦθα περὶ τὰ μέσα Δεκεμβρίου. Ἡ κατόπιν ἀργοπορία λόγον μόνον ἔχει τὴν ἀνάγκην τῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γίνῃ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου· διότι κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον ἡ κρίσις περὶ τῆς ἀξίας τῶν εἰς λαχεῖον ἐκτεθησομένων δὲν ἀνετέθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλ’ εἰς πρόσωπα ἁρμόδια, ὡς ἁρμόδια δὲ ἐθεωρήθησαν οἱ ἑλλανοδίκαι. Δυστυχῶς ἡ συγκέντρωσις τῶν ἑλλανοδικῶν, ὅπως κρίνωσι τὰ ἐκθέματα, εἶναι ἤδη δυσκολωτάτη, διότι δὲν εἶχον ὑποχρέωσιν οὗτοι νὰ προσέρχωνται· μετὰ δυσκολίας καὶ μόνον διὰ φιλοτιμίας κατωρθώθη νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ὑπ’ αὐτῶν κρίσιν, ὅτε ὅμως ἐζητήθη παρ’ αὐτῶν νὰ προσέλθωσι καὶ πρὸς ἐκτίμησιν τῶν ἐκθεμάτων, τῶν μελλόντων νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς τὸ λαχεῖον, ὑπῆρξεν ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν συγκέντρωσιν αὐτῶν, δὲν ὑπῆρξε δὲ δυνατὸν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἥτις ἐπανειλημμένως ἠσχολήθη εἰς τὸ θέμα, νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην νὰ φθάσῃ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς δι’ ἑνὸς μόνου ἑλλανοδίκου, ὅτε τὸ πρᾶγμα ἤθελεν εἶσθαι δυνατόν· ἀλλ’ ἐνόμισεν ἡ ἐπιτροπή, ὅτι ὁ νόμος δὲν ἐνεδείκνυεν εἰς αὐτὴν τοιαύτην ἐξουσίαν, ἀντὶ πλείστων ἑλλανοδικῶν νὰ προσκαλέσῃ ἕνα μόνον, πρὸς ἐκτίμησιν τῶν ἐκθεμάτων. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἠναγκάσθη νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ζητοῦσα παρ’ αὐτῆς νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐκτίμησις καὶ διὰ πραγματογνωμόνων, διότι τοιούτους εὐκόλως δύναται νὰ εὕρῃ, ὑπάρχει δ’ ἐλπίς, ὅτι θέλει φθάσει ταχέως εἰς λύσιν τοῦ ζητήματος. Εἶναι βέβαιον, ὅτι πολλὰ παράπονα ἐγεννήθησαν διὰ τὴν βραδύτητα ταύτην· δικαιολογία ἄλλη ἐκτὸς αὐτῆς, τῆς ἀληθοῦς, δὲν δύναται νὰ δοθῇ· ἀλλ’ ἡ δικαιολογία αὕτη δὲν ἐπαρκεῖ εἰς τοὺς παραπονουμένους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἴδωσι τὰ ἐκθέματά των ταχέως ἐκτιθέμενα εἰς λαχεῖον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου.

§26ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οἱ ἑλλανοδίκαι εἶναι ἓν εἶδος πραγματογνωμόνων· πρόκειται ἑπομένως, ἐξ ὅσων ἐξάγεται ἐκ τῶν ἐξηγήσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, περὶ ἐκλογῆς πραγματογνωμόνων ἐχόντων κατωτέραν τινὰ, δύναμαι νὰ εἴπω, σημασίαν, καὶ πλειότερον καιρὸν νὰ ἐκτιμήσωσι τὰ διὰ τὸ λαχεῖον ὁριζόμενα ἐκθέματα. Καὶ ὁ ἑλλανοδίκης εἶναι πραγματογνώμων, ἀλλ’ οὗτος παρέχει πλειοτέραν τινὰ ἐγγύησιν, ἐνῷ ὁ πραγματογνώμων, ἐὰν θεωρηθῇ κατώτερος τοῦ ἑλλανοδίκου, δὲν θὰ παρέξῃ τὴν τοιαύτην ἐγγύησιν. Ἀφοῦ δὲ ἐπὶ τόσον καιρὸν ἔμειναν τὰ ἐκθέματα, ἡ ἐκτίμησις, γιγνομένη σήμερον ὑπὸ πραγματογνωμόνων, δύναται νὰ ἦναι κατωτέρα τῆς ἀξίας τῶν ἐκθεμάτων. Τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι ἄδικον διὰ τοὺς ἐκθέτας. Πῶς δὲ θὰ εἴπητε εἰς αὐτούς: παραλάβετε τὰ εἴδη, τὰ ὁποῖα ἐξεθέσατε καὶ τὰ ὁποῖα παρεκρατήσαμεν διὰ τὸ λαχεῖον, ἢ δεχθῆτε τὴν ἐκτίμησιν ταύτην τὴν κατωτέραν;

§27ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τοὺς κυρίους συναδέλφους, νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψει τὴν ἁπλότητα, μεθ’ ἧς ἐνηργήθη τὸ λαχεῖον ἐν Παρισίοις, τὸ ὁποῖον περιεβλήθη δι’ ἐλαχίστων διατυπώσεων.

§28ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει ὁ ἀριθμὸς τῶν πραγματογνωμόνων νὰ ὁρισθῇ εἰς τρεῖς.

§29ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ὁρισθῇ τοῦτο· ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων περιέχει ἐν ἑαυτῇ πρόσωπα, παρέχοντα πᾶσαν ἐγγύησιν, καὶ ἡ ἐργασία θὰ γίνῃ μετὰ πάσης προσοχῆς.

§30ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ ἀνεφέρατε τὸ ἐν Παρισίοις λαχεῖον, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων δὲν ἐφήρμοσε τὴν ἁπλουστάτην ἐργασίαν, ἣν ἐν Παρισίοις ἐφήρμοσαν. Ἐκεῖ ἐπιτροπή, ἐκλεχθεῖσα παρὰ τὴν ἑλλανοδικῶν, διῆλθε τὰ διάφορα ἐκθέματα, ἐξέλεξεν ἐξ αὐτῶν, συνεφώνησε τὴν τιμήν των μετὰ τῶν ἐκθετῶν, ἐκτιμήσασα δὲ τὰ ἐκθέματα τῶν ἐκθετῶν, οἵτινες δὲν ἦσαν παρόντες, ἀνεκοίνωσεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἐκτίμησίν της, οὗτοι δὲ ἀπεδέχθησαν αὐτὴν ἢ τὴν ἀπέῤῥιψαν. Ἐντὸς 15 ἡμερῶν τὰ ἐκθέματα, ἅτινα ἀνήρχοντο εἰς πολλὰς χιλιάδας, συνελέγησαν, ἠγοράσθησαν καὶ ἐτακτοποιήθησαν.

§31ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρῶτον δὲν ἔχομεν ὠργανωμένα τὰ τοῦ λαχείου, μὴ ὑπάρχοντος τοῦ νόμου τούτου, ὅτε ἐγένετο ἡ Ἔκθεσις· ἔπειτα τὰ ἐκθέματα ἔμελλον ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς Παρισίους, ὑπῆρχε δὲ ἡ ἐλπὶς, ὅτι ἐκεῖ ἤθελον ἐκποιηθῆ πολὺ πλείονα τῶν ὅσων ἐξεποιήθησαν, καὶ βεβαίως, ἐὰν τὸ ἡμερομίσθιον ἐνταῦθα διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἐκθεμάτων ἦτο μικρότερον, ἅπαντα ἐν παραδείγματι τὰ μετάξινα εἴδη τὰ ἑλληνικὰ ἤθελον ἐκποιηθῆ, διότι ἐνεποίησαν ἀρίστην ἐντύπωσιν· τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἐκώλυσε τὴν πώλησιν, ἦτο ἡ ὑπερβολικὴ τιμή. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων δὲν ἦτο δυνατὸν πρὸ τῆς σήμερον νὰ ἔχωμεν τὴν ἐκτίμησιν.

§32ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω τὸν λόγον τῆς βραδύτητος τῆς διανομῆς τῶν χρηματικῶν βραβείων, τὰ ὁποῖα πρὸ καιροῦ κατετέθησαν εἰς τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους.

§33ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐφ’ ὅσον γνωρίζω, διενεμήθησαν καὶ τὰ χρηματικὰ βραβεῖα καὶ τὰ διπλώματα· ἐὰν γνωρίζητέ τι καθυστεροῦν, παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε σημείωσιν περὶ τούτου.

§34ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ ἐκθέματα ἐπεστράφησαν ἐκ Παρισίων;

§35ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§36ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὰ πρόκειται νὰ ἐκτεθῶσιν εἰς λαχεῖον;

§37ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§38ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ πλεῖστα ὅμως τῶν ἐκθεμάτων εἶχον ἀγορασθῆ παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων καὶ ἀπεστάλησαν διὰ λογαριασμόν της.

§39ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶχον γίνει προκαταβολαὶ, καὶ πολλὰ ἐκθέματα ἐπὶ ταῖς προκαταβολαῖς ταύταις τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπεστάλησαν εἰς Παρισίους, ἀλλὰ σήμερον, γινομένης τῆς ἐκθέσεως αὐτῶν εἰς λαχεῖον, τὸ μὲν μέρος τῆς προκαταβολῆς θέλει μείνει εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, τὸ δὲ ὑπόλοιπον θέλει δοθῆ εἰς τοὺς ἐκθέτας.

§40ΡΑΛΛΗΣ. Φρονῶ ὅτι, καθ’ ἣν ἐποχὴν τὰ ἐν λόγῳ ἐκθέματα ἐπρόκειτο νὰ σταλῶσιν εἰς τὴν Ἔκθεσιν τῶν Παρισίων, ἠγοράσθησαν παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων καὶ, ὡς λέγετε, κατεβλήθη ἀπέναντι τῆς ἀξίας, τῆς τότε ὁρισθείσης, μία προκαταβολή· σήμερον λοιπὸν εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ ἡ ἐργασία τῶν πραγματογνωμόνων, ἐν ᾗ περιπτώσει ἔχει ὁρισθῆ ἡ ἀξία, ἀφοῦ τὰ ἠγόρασεν ἡ Ἐπιτροπὴ τὰ ἐκθέματα ταῦτα καὶ δι’ ἴδιόν της λογαριασμὸν τὰ ἀπέστειλεν εἰς τὴν Ἔκθεσιν τῶν Παρισίων;

§41ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο ἐγένετο διά τινα τῶν ἐκθεμάτων, καὶ ἐδῶ καταντᾷ περιττὴ ἡ ἐργασία αὕτη, ἀλλὰ ταῦτα ἀποτελοῦσι μόνον μέρος τῶν ἐκτεθησομένων εἰς λαχεῖον, καὶ δι’ αὐτὰ ἡ παρατήρησις εἶναι εὔστοχος· ἀλλ’ ὑπάρχει πλῆθος ἄλλων πραγμάτων, διὰ τὰ ὁποῖα οὐδεμία ἐδόθη προκαταβολὴ, ἀλλ’ ἐνεπιστεύθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἔκθεσιν ὑπὸ τῶν κατασκευαστῶν.

§42ΝΕΓΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς προσθέσω τὸ ἑξῆς· ὅτι αἱ προκαταβολαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν, ἐδόθησαν ἀπέναντι μικροῦ μέρους τῆς ἀποστολῆς· π. χ. ἐδόθησαν 2,000 δραχμαὶ ἀπέναντι ἀποστολῆς 20,000 δραχμῶν. Σήμερον δὲ, ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος, εἶναι, ὅτι πρόκειται νὰ γίνῃ τὸ λαχεῖον. Ὁ παλαιὸς νόμος ὥριζεν, ὅτι ἡ ἐκτίμησις πρέπει νὰ γίνῃ εἰδικῶς παρὰ τῶν ἑλλανοδικῶν· δὲν δυνάμεθα λοιπὸν ἡμεῖς, ἔστω καὶ ἂν ἔχωμεν ἰδέαν περὶ τῆς ἀξίας τῶν πραγμάτων, νὰ ἐκτιμήσωμεν σήμερον αὐτά.

§43ΡΑΛΛΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι ἔληξεν ἡ ἐντολὴ ὑμῶν. Ἀληθῶς δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ νομοθέτημα ἐκεῖνο, ὅπως εἶχε καταρτισθῆ τότε, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ σήμερον· ἀλλ’ ὅ,τι δὲν ἐννοῶ εἶναι εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ ἡ τροποποίησις αὕτη, ἀφοῦ τὰ πλεῖστα ἐκθέματα ἠγοράσθησαν παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων.

§44ΝΕΓΡΗΣ. Ἐλάχιστα μόνον.

§45ΡΑΛΛΗΣ. Τὰ σπουδαιότερα ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν. Τώρα ὑπάρχουσι πολλὰ ἐκθέματα, τὰ ὁποῖα ἔμειναν, ἀλλὰ ταῦτα ἔπρεπε νὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τοὺς ἐκθέτας, δὲν γνωρίζω δὲ ἐπὶ τίνι λόγῳ καὶ τίνι προφάσει μέχρι σήμερον ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων ἐκράτησε τὰ ἐκθέματα ταῦτα· τὰ ἐκράτησε δὲ πρὸς ζημίαν καὶ τῶν ἐκθετῶν καὶ τῆς Ζαππείου ἀκόμη περιουσίας, διότι οἱ ἐκθέται ἐστερήθησαν τῶν ἐκθεμάτων των ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, ἐνῷ ἐντὸς αὐτοῦ ἠδύναντο νὰ τὰ ἐκποιήσωσιν· ἡ δὲ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων σήμερον, διὰ νὰ δυνηθῇ ν’ ἀπαλλάξῃ τοὺς ἐκθέτας ἀπὸ τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν, εἶναι ἠναγκασμένη τὴν ζημίαν ταύτην νὰ τὴν ἐπιῤῥίψῃ ἐν μέρει μὲν εἰς τὴν περιουσίαν τοῦ Ζαππείου, ἐν μέρει δὲ εἰς τὸ κοινὸν διὰ λαχείου, τὸ ὁποῖον θὰ προσελκύσῃ τὸ χρῆμα, τὸ ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν πραγμάτων αὐτῶν. Δὲν καταλαμβάνω τὸν σκοπὸν τοῦ λαχείου τούτου εἰς τὸ ἑξῆς· ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ χρήσιμον ἐν ᾗ περιπτώσει διὰ νεωτέρας Ἐκθέσεως ἀμέσως ἤθελε λειτουργήσει.

§46ΝΕΓΡΗΣ. Γνωρίζετε κάλλιστα, ὅτι ἡ διαθήκη τοῦ Ζάππα ὁρίζει, ὅτι ἑκάστοτε ὀφείλει νὰ γίνηται λαχεῖον καὶ νὰ ἀγοράζῃ μάλιστα ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων ὅσα ἐκθέματα τὰ μέσα τῇ ἐπιτρέπουν.

§47ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι μετὰ 30 ἔτη. Βεβαίως ἡ διάταξις ἐκείνη ἔχει ἔννοιαν, ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἤθελε λειτουργήσει κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὤφειλε νὰ λειτουργήσῃ.

§48ΝΕΓΡΗΣ. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων ὤφειλε νὰ προετοιμάσῃ ὄχι μόνον τὴν ἐνταῦθα Ἔκθεσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν τῶν Παρισίων. Ὅτε δ’ ἐπρομηθεύθη τὰ ἐκθέματα διὰ τὴν Ὀλυμπιακὴν Ἔκθεσιν, ἐδήλωσεν εἰς τοὺς ἐκθέτας, ὅτι ὅσα ἤθελεν εὕρει κατάλληλα ἤθελε στείλει εἰς τὴν Ἔκθεσιν τῶν Παρισίων· τὸ ὁποῖον καὶ ἔπραξεν. Οὕτω τὰ ἐκθέματα, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν εἰς Παρισίους, ἐστάλησαν τῇ συναινέσει τῶν ἐκθετῶν. Δυστυχῶς τὰ ἐκθέματα ταῦτα ἐπεστράφησαν μόλις πρὸ δύο μηνῶν· μετὰ δὲ τὴν ἐπιστροφὴν ὠφείλαμεν νὰ τὰ τακτοποιήσωμεν καὶ νὰ παρακαλέσωμεν τοὺς παλαιοὺς ἑλλανοδίκας νὰ ὁρίσωσι τὰς τιμάς. Εὕρομεν ὅμως μυρίας δυσκολίας, καὶ τότε ἀνεφάνη ἡ ἔλλειψις τοῦ παλαιοῦ νόμου, καὶ ἠναγκάσθημεν, ὅπως πραγματοποιήσωμεν τὸ λαχεῖον, νὰ φέρωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀργοπορία ἐκ μέρους ἡμῶν οὐδεμία ὑπῆρξεν· ἅμα δὲ τῇ ἐπιψηφίσει τοῦ νομοσχεδίου τὸ λαχεῖον θέλει γίνῃ.

§49ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω ὅτι οἱ ἐκ Μεσσηνίας ἐκθέται εἶχον κάμει ἰδιαιτέραν συμφωνίαν μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπίων.

§50ΝΕΓΡΗΣ. Οὗτοι ἐπληρώθησαν.

§51ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἵλκυσε τὴν προσοχὴν ἡμῶν καὶ τὸ ὁποῖον νομίζομεν ὅτι ἔχει κἄποιαν ἀξίαν, ὅπως συζητηθῇ, εἶναι, ὅτι ἡ Ἐπιτροπή, δι’ οὗ τρόπου ἐνήργησε τὰ τοῦ λαχείου, κατέστησεν, ἂν ὄχι ἄχρηστον, ἀλλὰ πολὺ ὀλιγώτερον χρήσιμον τὸν σκοπὸν αὐτοῦ. Τὸ λαχεῖον τῶν ἐκτιθεμένων πραγμάτων τότε ἔχει πραγματικὴν ἀξίαν, ὅταν συγχρόνως μὲ τὴν Ἔκθεσιν ἐνεργεῖται. Δὲν εἶναι δὲ ἡ ἀποστολὴ μέρους ἐκθεμάτων εἰς Παρισίους λόγος, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ ἐμποδίσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἐνεργήσῃ ἐγκαίρως τὸ λαχεῖον· διότι ἠδύναντο καὶ τὰ εἰς Παρισίους ἀποσταλέντα νὰ συμπεριληφθῶσι μεταξὺ τῶν ἐκτεθησομένων εἰς λαχεῖον.

§52ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑφίστανται οἱ ἑλλανοδίκαι;

§53ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐφ’ ὅσον διήρκει ἡ Ἔκθεσις, ὑπῆρχον· ληξάσης τῆς Ἐκθέσεως, ἑλλανοδίκαι δὲν ὑφίστανται, ἀλλὰ μόνον τὰ πρόσωπα τὰ δικάσαντα. Ἠδύνατο ὅμως νὰ εἴπῃ τις, ὅτι τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν σήμερον, ἀφορᾷ εἰς τὴν διαρκῆ ἐν τῷ μέλλοντι κατάστασιν. Σήμερον ἑλλανοδίκαι δὲν ὑφίστανται· ἐφ’ ὅσον ἄρα ὁμιλεῖ περὶ ἑλλανοδικῶν ἐν τῷ παρόντι, ὁμιλεῖ περὶ ἐπιτροπῆς μὴ ὑπαρχούσης· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἀνάγεται εἰς τὸ μέλλον, καθ’ ὃ θέλει ἐξακολουθεῖ διεξαγόμενον τὸ λαχεῖον τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων, ἔχει ἔννοιαν.

§54ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἄγει εἰς τὰ ἑξῆς συμπεράσματα· πρῶτον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περιέχει φράσεις περιττευούσας ἐφ’ ὅσον ἀνάγεται εἰς τὴν ἄρτι λήξασαν Ἔκθεσιν· διότι, ὅταν ὁμιλῇ περὶ ἑλλανοδικῶν, περὶ ἐκθεμάτων, ὧν τὸ τίμημα θὰ ὁρισθῇ ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἑλλανοδικῶν, ὁμιλεῖ περὶ πράγματος μὴ ὑπάρχοντος, διότι οἱ ἁρμόδιοι ἑλλανοδίκαι, ληξάσης τῆς Ἐκθέσεως, δὲν ὑπάρχουσι.

§55ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι διὰ σήμερον μόνον ὁ νόμος, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς εἰς τὸ μέλλον Ἐκθέσεις.

§56ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅσον λοιπὸν ἀφορᾷ τὴν λήξασαν Ἔκθεσιν, τὰ περὶ πραγματογνωμόνων δέον νὰ ὁρισθῶσιν ἀκριβέστερον καὶ σαφέστερον· διότι, ἐὰν συνδυάσῃ τις τὸ μοναδικὸν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, μὲ τὸ ἄρθρον 1ον τοῦ νόμου ΑΧΟϚʹ, τὸν ὁποῖον προώρισται νὰ τροποποιήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θέλει ἰδεῖ, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς λειτουργίας τοῦ πραγματογνώμονος λίαν εὐρείας. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἀναγνώσω τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Ὀλυμπίων καὶ κληροδοτημάτων Ἐπιτροπήν, ὅπως καθ’ ἑκάστην Ὀλυμπιακὴν περίοδον ἀπὸ τῆς ἄρτι ληξάσης καὶ ἐφεξῆς ἐκθέτῃ εἰς λαχεῖον ἀντικείμενα τέχνης καὶ βιομηχανίας, ὅσα οἱ ἐκθέται ἤθελον συγκατατεθῆ νὰ παραχωρήσωσιν ἐπὶ τιμήματι ὁριζομένῳ ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἑλλανοδικῶν ἢ ὑπὸ πραγματογνωμόνων, ὑπὸ τῆς ἐπὶ τῶν Ὀλυμπίων Ἐπιτροπῆς ὀνομαζομένων.» Τουτέστιν, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἡ ἁρμοδία Ἐπιτροπὴ θὰ διορίσῃ ἕνα πραγματογνώμονα, ὁ πραγματογνώμων δ’ οὗτος θὰ ἔρχηται εἰς συναλλαγὴν μετὰ τοῦ ἐκθέτου, θὰ προσκαλῇ τὸν ἐκθέτην, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ προβάλλῃ νὰ παραχωρήσῃ τὸ ἔκθεμά του· συναινοῦντος τοῦ ἐκθέτου, θὰ γίνηται μεταξύ των ἀνταλλαγὴ ἰδεῶν περὶ τοῦ θέματος, ὁριστικῶς δὲ θὰ ἀποφασίσῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἐκθέματος αὐτοῦ αὐτὸς ὁ πραγματογνώμων. Νομίζω ὅτι τὰ λεχθέντα ἄνευ περαιτέρω ἀναπτύξεως εἶναι ἱκανὰ, ὥστε νὰ ἐμβάλωσιν ἡμᾶς εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως διαῤῥυθμίσῃ τὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τελειότερον, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἐγγυήσεων, αἵτινες ἐλλείπουσιν ἀπὸ τούτου, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀφαιρῇ αὐτὴν τὴν συνεννόησιν τοῦ πραγματογνώμονος πρὸς τὸν ἐκθέτην, ἡ ὁποία δύναται νὰ καταλήξῃ εἰς καθαρὰν συναλλαγήν.

§57ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἠδύνατο κάλλιστα νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων ὁρίζει τὰς τιμὰς τῶν ἐκθεμάτων, τῶν εἰσαχθησομένων εἰς τὸ λαχεῖον· ἀλλ’ ὁ νομοθέτης ἐνόμισεν, ὅτι ἦτο ὀρθὸν νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἐργασίαν ταύτην ὄχι εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλ’ εἰς ἐμπείρους ἄνδρας, ὁποίους καλοῦμεν ὁσάκις ἔχωμεν ἀνάγκην εἰδικῶν γνώσεων δι’ οἱονδήποτε θέμα. Οἱ πραγματογνώμονες οὗτοι θέλουσιν ἐκλεχθῇ ἐν Ἀθήναις, διότι ἐνταῦθα ἑδρεύει ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἐνταῦθα ὑπάρχουσι τὰ ἐκθέματα, θέλουσι δὲ κρίνει περὶ ἐκθεμάτων, τῶν ὁποίων οἱ κύριοι κατὰ μέγιστον μέρος εὑρίσκονται ἔξω τῶν Ἀθηνῶν. Πρῶτον εἶναι δυσχερὲς νὰ γίνῃ τοιαύτη συναλλαγή, διότι δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν ὁ πραγματογνώμων νὰ πλησιάσῃ τὸν ἐκθέτην εἰς τὰς πλείστας τῶν περιστάσεων· ἐκτὸς ὅμως τούτου, μοὶ φαίνεται ὅτι ἔχομεν ἀσφάλειαν, διότι ἡ ἐργασία θέλει γίνει ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς Ἐπιτροπῆς· θέλει ὁρισθῇ ἡ τιμή, καὶ ἂν μὲν αὕτη ἦναι μικρὰ, ὁ ἐκθέτης δὲν θέλει δεχθῇ νὰ ἐκτεθῇ τὸ ἔκθεμά του εἰς λαχεῖον, δὲν θέλει δὲ πάλιν ἐπιτραπῇ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων ἡ τιμὴ νὰ ὁρισθῇ ὑπερβολική, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι ὑπόχρεως νὰ παραδεχθῇ ὅ,τι λέγει ὁ πραγματογνώμων, ὅστις δὲν εἶναι κύριος νὰ πράττῃ ὅ,τι θέλει. Ἐπειδὴ δὲ ἐγένετο παρατήρησις πρὸ μικροῦ, ὅτι ζημία ὑπάρχει ἐνταῦθα ἢ πρὸς τοὺς ἐκθέτας ἢ πρὸς τὴν Ἐπιτροπήν, λέγω ὅτι ἡ παρατήρησις αὕτη δὲν μοὶ φαίνεται ὀρθή· ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἐκθεμάτων, ἅτινα ἕνεκα τῆς ἀποστολῆς αὐτῶν εἰς τὴν Γαλλικὴν Ἔκθεσιν, ὑπέστησαν ποιάν τινα ἐλάττωσιν ἀξίας, ἰδίως ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων ἠδύνατο νὰ βλαφθῇ τὸ χρῶμα· οἱ πραγματογνώμονες, οἱ ὁποῖοι μέλλουσι νὰ ἐκτιμήσωσι τὰ ἐκθέματα ταῦτα διὰ τὸ λαχεῖον, θέλουσι βεβαίως ἐκτιμήσει τὴν ἀξίαν αὐτῶν ὡς εἰ ἦσαν ἐντελῶς καινουργῆ, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ ζημία τις εἰς τοὺς ἐκθέτας. Ἡ ζημία, ἂν ὑπάρξῃ, θέλει διανεμηθῆ μεταξὺ τῶν πολλῶν κλήρων, ὧν ἕκαστος ἔχει ἀξίαν μιᾶς δραχμῆς.

§58ΝΕΓΡΗΣ. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἅπαντα τὰ ἐκθέματα ἔχουσι διατιμηθῆ εἰς ὡρισμένην τιμὴν παρ’ ἑκάστου ἐκθέτου, καὶ ἦτο ἴσως περιττὸν νὰ ὁρισθῇ ἄλλη τιμὴ ὑπὸ πραγματογνωμόνων, διότι ἕκαστος ἐκθέτης ἔχει συμφέρον νὰ ὁρίσῃ τὴν ἐλαχίστην τιμήν, ἴσως δὲ καὶ κατωτέραν τῆς πραγματικῆς, ὅπως διὰ τὸ εὐτελὲς αὐτῆς ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τῶν ἑλλανοδικῶν καὶ τύχῃ ἴσως βραβείου. Ὁ δὲ πραγματογνώμων, ὁ ὁποῖος ἔρχεται μετὰ ταῦτα νὰ ὁρίσῃ τὴν ἀληθῆ ἀξίαν, βεβαίως δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὴν τιμὴν τοῦ ἐκθέτου. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι πλήρης ἀσφάλεια κατὰ πάσης συναλλαγῆς.

§59ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς πόσον ποσὸν νομίζετε, ὅτι δύναται νὰ ἀνέλθῃ τὸ λαχεῖον;

§60ΝΕΓΡΗΣ. Εἰς 150,000 δραχμῶν.

§61ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὀρθῶς ὁ κείμενος νόμος ἐκανόνισεν, ὅπως ἡ ἐκτίμησις τῶν ἐκθεμάτων γίνηται ἀπὸ τοὺς ἑλλανοδίκας. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἐστάθη δυνατὸν οἱ ἑλλανοδίκαι νὰ ἐκτελέσωσι τὸ ἔργον αὐτὸ, διότι ἀμέσως μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐνταῦθα Ἐκθέσεως ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτῆς ἔκρινεν εὔλογον ν’ ἀποστείλῃ μερικὰ ἐκθέματα εἰς Παρισίους. Ἐκ τούτου ἐπῆλθεν ἀνάγκη νὰ γίνῃ εἰδικὸς νόμος, ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος πρέπει νὰ ψηφισθῇ μόνον διὰ τὴν παροῦσαν περίστασιν, καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ μέλλον, εἶναι καλὸν νὰ μείνῃ ὁ ἰσχύων νόμος.

§62ΝΕΓΡΗΣ. Καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ ἑλλανοδίκαι πρόκειται νὰ κρίνωσι τὰ ἐκθέματα, δὲν ἔχει ἀποφασισθῆ ποῖα ἐξ αὐτῶν θὰ ἐκτεθῶσιν εἰς τὸ λαχεῖον. Θέλει ἀναγκασθῆ λοιπὸν ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων νὰ προσκαλέσῃ ἐκ δευτέρου τοὺς ἑλλανοδίκας, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς πείρας ἀπεδείχθη δυσκατόρθωτον, μὴ προθυμοποιουμένων τῶν ἑλλανοδικῶν νὰ ἐργασθῶσι καὶ ἐκ δευτέρου.

§63ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὴν πρώτην φορὰν νὰ προσδιορισθῇ ἡ τιμή;

§64ΝΕΓΡΗΣ. Εἶναι πολὺ δύσκολον.

§65ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ περὶ τοῦ θέματος τούτου λεχθέντα μοὶ φαίνεται ὅτι ἄγουσιν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι πρῶτον πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σωτηροπούλου, τουτέστι νὰ περιορισθῇ ἡ ἰσχὺς τῆς διατάξεως μόνον διὰ τὰ ἐκθέματα τῆς ληξάσης Ἐκθέσεως, καὶ δεύτερον ἡ ἔκφρασις περὶ τῶν πραγματογνωμόνων νὰ ὁρισθῇ σαφέστερον, προστιθεμένης τῆς λέξεως τριῶν, διότι, ὡς ἔχουσι τὰ περὶ τούτου συντακτικῶς, δίδουσιν ἀφορμὴν νὰ πιστεύσῃ τις, ὅτι θὰ ἦναι πλειότεροι, ἀλλὰ πόσοι θὰ ἦναι, μένει ἄδηλον. Εἰς τὴν ἑρμηνείαν δὲ, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀντιτίθεμαι, διότι φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐκτίμησις εἰς ἕνα.

§66ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ μόνη ἀντίῤῥησις, τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὴν πρότασίν σας, εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅτι τὰ διάφορα ἀντικείμενα ἀνήκουσιν εἰς ἐκθέτας παμπόλλων τάξεων καὶ θὰ ἦναι δύσκολον νὰ εὑρεθῶσι τρεῖς πραγματογνώμονες, ἵνα κρίνωσιν ὅλας ταύτας τὰς τάξεις.

§67Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἐὰν δὲν διατεθῶσιν οἱ ἀριθμοὶ τοῦ λαχείου, ἢ ἐὰν δὲν γίνῃ λαχεῖον, τί θὰ γίνωσι τὰ ἐκθέματα;

§68ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ ἐπιστραφῶσιν εἰς τοὺς ἐκθέτας. Εἶναι ὅμως βέβαιον, ὅτι, ἐὰν ὄχι ὅλα τὰ γραμμάτια τοῦ λαχείου, βεβαίως ὅμως μέγας ἀριθμὸς αὐτῶν θέλει διατεθῆ, καὶ τότε θέλουσιν ἐκτεθῆ ἐκεῖνα τὰ ἐκθέματα κατὰ προτίμησιν, τὰ ὁποῖα ἡ Ἐπιτροπὴ ἠγόρασεν ἀπὸ τοὺς ἐκθέτας.

§69ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ κρατήσῃ ἅπαξ τὰ ἐκθέματα διὰ λαχεῖον, πρέπει νὰ τὰ ἐκθέσῃ εἰς λαχεῖον.

§70ΝΕΓΡΗΣ. Ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ τὰ κρατήσωμεν ὅλα.

§71ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα εἶναι σπουδαῖον. Δὲν φρονῶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν τὰ τοῦ λαχείου νὰ κανονισθῶσιν ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ λαχεῖον νὰ λειτουργήσῃ ἢ μόνον ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπίων ἤθελε καταβάλει ὁλόκληρον τὸ ἀντίτιμον τῶν ἐκθεμάτων καὶ μετὰ ταῦτα θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν τὰ γραμμάτια τοῦ λαχείου, διὰ νὰ εἰσπράξῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἤθελε καταβάλει. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπὸ τὸν ὅρον μόνον τοῦτον δύναται νὰ λειτουργήσῃ τὸ λαχεῖον, ἕπεται τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν ἐξαρτᾶται πλέον ἐκ τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων ν’ ἀποδώσῃ τὰ ἐκθέματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἤθελον διατεθῆ. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν δύναται νὰ ἐκθέσῃ ἓν πρὸς ἓν τὰ ἐκθέματα, θὰ τὰ ἐκθέσῃ κατὰ σειράν, ὅπως θὰ καταταχθῶσι τὰ εἴδη.

§72ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα, καὶ εἰς τὴν πρώτην σειρὰν θὰ καταταχθῶσι τὰ εἴδη τὰ ἀγορασθέντα ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς.

§73ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀγοράζει γραμμάτια, θὰ ἐννοῇ νὰ ἔχῃ τὴν τύχην ἐπὶ ὅλων τῶν ἐκθεμάτων, ἑπομένως ὅλα πρέπει νὰ περιληφθῶσιν. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ ἐκθέται ὑπέστησαν μίαν ζημίαν ἕνεκα ἀργοπορίας ἐξ οἱουδήποτε λόγου, ἔχουσι τὸ δικαίωμα εἰς ἀποζημίωσιν· δὲν θέλομεν δὲ νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν ἢ εἰς τὴν τύχην τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως· ἐὰν δὲ ἀφεθῇ εἰς τὴν κρίσιν τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ κατατάξῃ τὰ ἐκθέματα κατὰ σειράς, θὰ ἔχωμεν ἀναγκαίως τὴν κρίσιν ὑμῶν κατὰ τὴν κατάταξιν ταύτην. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ποιήσηται διακρίσεις ἡ Ἐπιτροπὴ μεταξὺ τῶν ἐκθεμάτων.

§74ΝΕΓΡΗΣ. Κανὼν ὑπάρχει, καὶ ὁ κανὼν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται ἀπὸ τὸ προηγούμενον νομοσχέδιον. Ἡ Ἐπιτροπὴ βεβαίως δὲν προκατέβαλε χρήματα ἢ μόνον εἰς τὰ εἴδη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔκρινεν ἄξια, εἰς τὰ εἴδη, τὰ ὁποῖα ἐνόμιζεν, ὅτι ἤθελον λάβει βραβεῖον εἰς τὴν Ἔκθεσιν τῶν Παρισίων. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Ἐπιτροπὴ χάριν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος προκατέβαλε τὰ χρήματα διὰ τὰ εἴδη ταῦτα, διὰ νὰ εὐκολύνῃ τὴν μεταφορὰν αὐτῶν εἰς Παρισίους, δὲν ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προκαταβάλῃ καὶ εἰς ἕτερα εἴδη, τὰ ὁποῖα δυνατὸν νὰ ἐβραβεύθησαν, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι τὴν αὐτὴν ἀξίαν.

§75ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ διευκρινισθῇ καὶ ὁρισθῇ σαφῶς τοῦτο· διότι, ἐὰν πρόκηται νὰ γίνῃ ἓν λαχεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα μεγίστην ἀδικίαν, καλλίτερον νὰ μὴ γίνῃ.

§76ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Ἐκθέσεως δὲν σύγκειται ἐξ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι παραβλέπουσι τὰ καθήκοντά των· ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Ἐκθέσεως διεξήγαγε τὸ ἔργον αὐτῆς μετὰ μεγίστης ἀμεροληψίας, ἂν δ’ ἔχῃ τις νὰ εἴπῃ τι περὶ αὐτῆς, μόνον εὐχαριστίας δύναται νὰ ἐκφέρῃ. Ἡ Ἐπιτροπὴ λοιπὸν τῆς Ἐκθέσεως δὲν θὰ παραβλέψῃ τι, προσβάλλον τὸ δίκαιον. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἐνταῦθα περὶ κανονισμοῦ τοῦ τρόπου τοῦ λαχείου· οὗτος εἶναι κεκανονισμένος διὰ τοῦ προηγουμένου νόμου· πρόκειται μόνον περὶ κανονισμοῦ τρόπου ἐκτιμήσεως· ἐπειδὴ οἱ ἐλλανοδίκαι δὲν δύνανται νὰ συνέλθωσι πλέον, διὰ τοῦτο ζητοῦμεν, ἵνα ἐπιτραπῇ ἡ ἐκτίμησις διὰ πραγματογνωμόνων.

§77ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἕπεται, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ εἰδικὸν σκοπὸν, ὅταν παρουσιασθῇ ὑπόνοια, ὅτι δύναται νὰ διαπραχθῇ ἀδικία τις, δὲν δικαιοῦται ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της ἐπὶ ὁλοκλήρου τοῦ ζητήματος τοῦ λαχείου, καὶ νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τούτου.

§78ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διασαφηνισθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξ ἀρχῆς εἶπον, τὸ ζήτημα τῶν πραγματογνωμόνων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἀρκεῖ εἷς πραγματογνώμων, ἀλλ’ ὁ νόμος δὲν λέγει τοῦτο.

§79ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνομεν νὰ ὁρισθῶσιν οἱ πραγματογνώμονες εἰς τρεῖς, καὶ νὰ κανονισθῇ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ μόνον τὴν λήξασαν Ἔκθεσιν· νὰ ἐρωτηθῇ δὲ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τούτου δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεροκωστόπουλος προτείνει, ὅπως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁρισθῇ, ὅτι ἡ ἐκτίμησις τῶν ἐκθεμάτων θέλει ἐνεργηθῆ ὑπὸ τριῶν πραγματογνωμόνων, καὶ ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἀφορᾷ μόνον τὴν λήξασαν Ἔκθεσιν τῶν Ὀλυμπίων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Παπαγιαννακοπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 83. Ἐκ τούτων 9 εἶπον Ναὶ, 72 εἶπον Ὄχι, καὶ 2 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου ἀπεῤῥίφθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ψηφισθέντος νομοσχεδίου κατέθηκε τροπολογίαν ὁ κ. Ῥικάκης, ἥτις θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 113). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1890 ἐκ δραχμῶν 352,997.

§83ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐγείρει τὴν αὐτήν, ἣν καὶ πολλὰ ἄλλα ἀπορίαν: διατὶ ζητοῦνται ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις δι’ ἔξοδα, ἅτινα βεβαίως ἠδύνατο καὶ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ προΐδῃ κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ· διότι τοιαῦται πιστώσεις ζητοῦνται καὶ διὰ τὸ 1888 καὶ διὰ τὸ 1889, π. χ. δι’ ἔξοδα κηδειῶν ζητοῦνται καὶ διὰ κεκλεισμένας χρήσεις τοῦ 1887 καὶ 1888, καὶ διὰ τὸ 1889. Τὸ ἀνεπαρκὲς τῶν τοιούτων πιστώσεων, τῶν ἀναγραφεισῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἦτο γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Διατὶ νὰ ἔχωμεν τὴν αἰώνιον καὶ διαρκῆ ταύτην ἀταξίαν τῆς συμπληρώσεως τῶν δαπανῶν τοῦ Δημοσίου δι’ ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων, ἥτις φέρει ὡς ἀποτέλεσμα τὸ νὰ μὴ γνωρίζωμεν τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους; Ἕτερον ἄτοπον, τὸ ὁποῖον προκύπτει ἐκ τῶν τοιούτου εἴδους πιστώσεων, εἶναι, ὅτι ἐν τῇ ἐκτιμήσει ἀνάγκης τινὸς καὶ τῆς πρὸς θεραπείαν αὐτῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης πλανώμεθα, καὶ παραδεχόμεθα τὴν θεραπείαν τῆς τοιαύτης ἀνάγκης, πιστεύοντες ὅτι ἡ χάριν αὐτῆς δαπάνη εἶναι μικροτέρα ἐκείνης, ἥτις πράγματι ἀπαιτεῖται. Τοῦτο συμβαίνει διὰ τὰς δαπάνας πρὸς ἐξωραϊσμὸν τῆς πρωτευούσης ἐπὶ τῷ εὐτυχεῖ γεγονότι τῶν γάμων τοῦ Διαδόχου. Ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι θὰ δαπανηθῇ ὡρισμένον τι ποσόν, ὅπερ, ὡς ἐλέχθη προηγουμένως, ἤθελεν εἶσθαι κατώτερον τῶν 200,000 δραχμῶν. Παρεδέχθημεν τὸν ἐξωραϊσμὸν τῆς πρωτευούσης, ὑπολογίσαντες ὅτι ἡ δι’ αὐτὸν δαπάνη δὲν ἤθελεν ὑπερβῆ τὰς 200,000 δραχμάς. Ἴσως δὲ καὶ σήμερον πιστεύουσί τινες τοῦτο, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιληφθῇ τις εὐκόλως τὸ ποσῶν ὅλων τῶν δαπανῶν, τῶν ἐκτελεσθεισῶν δι’ ἐξωραϊσμὸν πρόσκαιρον τῆς Πρωτευούσης, ἕνεκα τῆς κατατμήσεως αὐτῶν εἰς διαφόρους πιστώσεις καὶ εἰς διάφορα Ὑπουργεῖα. Ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν αἰτήσεις πιστώσεων, ἀνερχομένων εἰς 366,000 δραχμῶν, δηλ. 260,000 ζητοῦνται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦνται διάφοροι πιστώσεις, ἀνερχόμεναι εἰς 6,708,000, ἕτεραι 78,000 δραχμῶν ζητοῦνται δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου ὡς ἔκτακτος πίστωσις, καὶ 28,000 ζητοῦνται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου.

§84ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι.

§85ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ λέγει ἡ ἔκθεσίς σας· διὰ τὴν ἀγορὰν οἰκίας Ἀζάπη πρὸς ἐξωραϊσμὸν τῆς Πρωτευούσης....

§86ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι καθαρὸς ἀρχαιολογικὸς λόγος.

§87ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ λόγος εἶναι κατὰ τὴν ἔκθεσίν σας ὁ ἐξωραϊσμὸς τῆς πρωτευούσης, καὶ χάριν αὐτῆς ἠγοράσθη ἡ οἰκία. Ἐκτὸς τούτου ἔχομεν καὶ 200,000 δαπανηθείσας παρὰ τοῦ Δήμου. Ὥστε ἀνέρχεται εἰς 566,000 δραχμὰς ἡ δαπάνη αὕτη, τὴν ὁποίαν δὲν θέλω νὰ συζητήσω κατ’ οὐσίαν, τὴν ὁποίαν ὅμως εὑρίσκω ἀτόπως καὶ κακῶς ψηφιζομένην διὰ κατατμήσεως αὐτῆς εἰς διαφόρους πιστώσεις καὶ εἰς διάφορα Ὑπουργεῖα. Ἡ δαπάνη αὕτη εἶναι μία, καὶ ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ διὰ μιᾶς μόνον πιστώσεως, ὅπως πᾶς τις δύνηται εὐκόλως ν’ ἀντιληφθῇ τὴν σημασίαν αὐτῆς. Ἑτέρα πίστωσις ζητεῖται ἐκ 250,000 φράγκων διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν πλοίων, ἐνῷ ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν ἕτερον νομοσχέδιον πιστώσεως ἀμέσως σχετιζομένης πρὸς τὰ πλοῖα, ἀντὶ δὲ νὰ τεθῇ ἐν ἐκείνῳ ἡ πίστωσις αὕτη, ἀτάκτως τίθεται ἐν τῷ παρόντι. Δὲν ἐννοῶ δὲ, ἀφοῦ ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁρίζει, ὅτι ἀσφάλιστρα θέλουσι πληρωθῇ 60,000 φράγκα κατὰ πλοῖον, διατὶ δὲν ζητεῖ 180,000 φράγκα, διότι τρία εἶναι τὰ πλοῖα, ἀλλὰ 250,000. Θὰ μοὶ ἀπαντήσῃ ἴσως, ὅτι πρόκειται περὶ διαφορᾶς συναλλάγματος.

§88ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως.

§89ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν ἡ πίστωσις αὕτη δὲν ἐπρόκειτο νὰ πληρωθῇ ἐξ ἐκτάκτου πόρου εἰς μεταλλικὸν, δηλ. ἐκ δανείου, ἡ ἀπάντησις κατ’ ἀρχὴν ἤθελεν εἶσθαι βάσιμος. Ἀλλὰ πολλάκις ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὰς πιστώσεις ἐν γένει, τὰς ὁποίας χαρακτηρίζει ὡς ἐκτάκτους, καὶ ἰδίᾳ τὰς σχετιζομένας μὲ τὴν κατασκευὴν τῶν πλοίων, ἐννοεῖ νὰ τὰς πληρώσῃ διὰ δανείων. Ἐπειδὴ δὲ τὰ ἐκ τῶν δανείων εἰσπραττόμενα χρήματα ὑπολογίζει εἰς τὴν ὀνομαστικὴν ἀξίαν τοῦ μεταλλικοῦ νομίσματος, δηλ. τὸ φράγκον ἴσον μὲ χαρτίνην δραχμὴν, καὶ οὐχὶ εἰς τὴν πραγματικὴν αὐτοῦ ἀξίαν, ἕπεται ὅτι καὶ τὴν παροῦσαν πίστωσιν ἐννοεῖ νὰ ὑπολογίσῃ καὶ πληρώσῃ κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον, καὶ ἑπομένως διαφορὰ συναλλάγματος κατὰ τὴν θεωρίαν αὐτῆς δὲν ὑπάρχει. Λαμβάνοντες δὲ πίστωσιν 250,000 δραχμῶν, θὰ χρεώσητε κατὰ τὴν θεωρίαν ὑμῶν τὰ ἔξοδα τὰ πληρωθησόμενα ἐξ ἐκτάκτου πόρου, δηλ. ἐκ δανείων, μὲ 250,000 φράγκα. Ἐὰν ἑπομένως θέλητε νὰ ἦσθε συνεπεῖς τοὐλάχιστον εἰς τὴν σφαλερὰν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζετε ἐπὶ τοῦ καταλογισμοῦ τῶν ἐκ δανείων πόρων, μὴ ζητεῖτε ἐκ τῶν προτέρων νὰ κερδοσκοπήσητε λογιστικῶς καὶ βαρύνητε τὴν ἐκ δανείου πληρωθησομένην δαπάνην τῆς ἀσφαλείας μὲ 250,000 φράγκα, ἀντὶ τῶν 180,000, ποσὸν, εἰς τὸ ὁποῖον πράγματι ἀνέρχεται ἡ δαπάνη αὕτη.

§90ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις νομίζω πρέπον νὰ προσθέσω εἰς ὅσας προέβαλεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἦναι ἐπιτετραμμένον, ἀλλὰ βεβαίως εἶναί τι ἀνώμαλον, νὰ ἀναμιγνύωμεν ἐν ἑνὶ νομοσχεδίῳ πιστώσεις διαφόρους διαφόρου φύσεως καὶ διαφόρων Ὑπουργείων, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀναμιγνύονται πιστώσεις ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι τοῦ 1889 καὶ 1890, πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Αὐτὴ ἡ ἀταξία ἐμποδίζει τὴν πλήρη κατανόησιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ δὲν διευκολύνει τὴν ἔρευναν τῶν καθ’ ἕκαστα. Δι’ αὐτὸ ἤθελον θεωρήσει εὐκτέον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις συνήνει, ἵνα εἰς τὴν ἑπομένην τοῦ νομοσχεδίου ἀνάγνωσιν χωρίσῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι τότε θὰ ἦτο καλλίτερον, τὸ σύνολον τῶν πιστώσεων ἑκάστου Ὑπουργείου νὰ περιλαμβάνηται ἐν ἑνὶ νομοσχεδίῳ, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ ἐργασία μας θὰ ἦτο ταχυτέρα. Ἔχει ἀνάγκην ὁ θέλων νὰ ἐννοήσῃ καὶ νὰ ἐλέγξῃ τὰ νομοσχέδια ταῦτα νὰ παρατηρῇ, πρῶτον ἐὰν αἱ πιστώσεις ἦναι ἀναπληρωματικαὶ, δεύτερον εἰς ποῖον Ὑπουργεῖον ὑπάγονται· ὑπάρχει δὲ καὶ ἡ ἑξῆς ἀταξία: δι’ ἔξοδα κηδειῶν ἀναπληρωματικὴ πίστωσις 6,000, εἰς τὸ ἑπόμενον νομοσχέδιον πάλιν ἔξοδα κηδειῶν.

§91ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἄλλης χρήσεως, τοῦ 1889.

§92ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλοῦ συναθροίζετε ὅλας τὰς πιστώσεις, ἀλλοῦ διαχωρίζετε αὐτὰς, διὰ νὰ μειώσητε τὴν ἐντύπωσιν. Εἰς τὸ πρῶτον νομοσχέδιον ὀνομάζονται ἀναπληρωματικαὶ αἱ πιστώσεις δι’ ἔξοδα κηδειῶν, εἰς τὸ ἄλλο ἔκτακτοι· διατὶ ἀλλάσσουν φύσιν; Νομίζω λοιπὸν λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, χωρὶς νὰ ἐπιμείνω πλειότερον, ὅτι δὲν εἶναι τακτικὸς ὁ καταρτισμὸς καὶ δὲν συντελεῖ εἰς τὴν ὁμαλωτέραν συζήτησιν. Καλὸν ἤθελε εἶσθαι νὰ καταρτίσωμεν νομοσχέδιον χωριστὸν δι’ ἑκάστης φύσεως πίστωσιν καὶ δι’ ἕκαστον Ὑπουργεῖον· ὄχι αὐτὸ τὸ μίγμα τὸ ἀκατανόητον.

§93ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλα ἠμποροῦν τέλος πάντων νὰ δικαιολογηθοῦν, ἀλλὰ ὄχι καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως δαπάναι ν’ ἀναγράφωνται ἐν μέρει εἰς ἓν νομοσχέδιον καὶ ἐν μέρει εἰς ἄλλο, ὡς ἡ δαπάνη περὶ ἐξωραϊσμοῦ τῆς πρωτευούσης.

§94ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι· τοῦτο εἶναι ἀρχαιολογικὴ δαπάνη. Ἡ οἰκία αὕτη ἔκειτο ἐπὶ τῆς στοᾶς τῆς Ἀρχηγέτιδος Ἀθηνᾶς, τῆς ὁποίας γνωρίζετε τὴν πύλην· μέρος τῆς στοᾶς αὐτῆς, τὸ πρὸ μεσημβρίαν καὶ ἀνατολὰς, κατεῖχεν ἡ οἰκία, ὁ δὲ οἰκοδεσπότης, ἀνασκάπτων τὰ ὑπόγεια αὐτῆς πρὸς ἐπισκευὴν τῆς οἰκίας, ἐδήλωσε τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρίαν, ἥτις διεπραγματεύετο πρὸ ἐτῶν τὴν ἀγορὰν αὐτῆς, ἀλλὰ δὲν εἶχε φθάσει εἰς ἀποτέλεσμα. Συνέπεσε, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐλαμβάνετο πρόνοια περὶ καθαρισμοῦ καὶ ἐξωραϊσμοῦ τῆς πρωτευούσης, νὰ συζητῆται τὸ ζήτημα τοῦτο, ἴσως δὲ καὶ ἡ περίστασις συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἀγορά. Ἐγένετο λοιπὸν ἡ διαπραγμάτευσις μεταξὺ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας καὶ τοῦ οἰκοδεσπότου, κατ’ ἐντολὴν τοῦ Ὑπουργείου, ἀπολήξασα εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἔχετε ἐνταῦθα, δηλαδὴ εἰς τὴν ἀγορὰν ἀντὶ 25,000 δραχμῶν, νομίζω, ἀγορὰν γενομένην, ἐπαναλέγω, πρὸς καθαρῶς ἀρχαιολογικὸν σκοπόν. Κατηδαφίσθη ἡ οἰκία, καὶ σήμερον ἡ στοὰ κατὰ τὸ μέρος τοῦτο εἶναι ἐλευθέρα.

§95ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ μὴ παραβλέψω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκε διὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ παράγραφος, ἡ δικαιολογοῦσα τὴν δαπάνην ταύτην, ἀναφέρεται ἀκριβῶς εἰς τὸ γεγονὸς τῶν γάμων τοῦ Διαδόχου, χάριν τῶν ὁποίων ἐγένετο ὁ ἐξωραϊσμὸς τῆς πρωτευούσης.

§96ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπόδειξις τοῦ ἐναντίου εἶναι, ὅτι εἶναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν.

§97ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀπόδειξις κατ’ οὐσίαν ἐναντία, ἀλλ’ ἀπόδειξις τῆς κακῆς κατανομῆς τῶν δαπανῶν τούτων. Ἀρχαιολογικὰς ἐργασίας δὲν ἔχομεν μόνον τὸν ἐξωραϊσμὸν τῆς στοᾶς τῆς Ἀρχηγέτιδος Ἀθηνᾶς, ἀλλὰ καὶ πλείστας ἄλλας σπουδαιοτέρας, αἵτινες ὅμως δὲν ἐκτελοῦνται, εἰμὴ βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, ἀναλόγως τῶν πόρων, τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν, καὶ τοῦ μᾶλλον οὐσιώδους καὶ κατεπείγοντος τῆς ἀνάγκης. Κατὰ τὴν ἔκθεσίν σας δὲ, οὐδεὶς τοιοῦτος λόγος ἐπροκάλεσε τὴν ἀγορὰν τῆς οἰκίας, ἀλλ’ ὁ χάριν τῶν γάμων τοῦ Διαδόχου ἐξωραϊσμὸς τῆς πρωτευούσης.

§98ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἡ πίστωσις ἀνάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι ἐγένετο πρὸς καθαροὺς ἀρχαιολογικοὺς σκοπούς.

§99ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ ἀρχαιολογικῶν ἀνασκαφῶν οὐδεὶς γίνεται λόγος. Τώρα ἠμπορεῖ νὰ ἦτο ὁ σκοπὸς αὐτὸς, ἀλλὰ λόγος φέρεται μόνον ὁ ἐξωραϊσμός.

§100Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἡ ἀγορὰ τῆς οἰκίας δὲν ἐγένετο πρὸς ἐξωραϊσμόν τῆς πρωτευούσης, ἀλλὰ δι’ ἀρχαιολογικὰς ἐρεύνας. Ἀπορῶ ὅμως, ἀφοῦ τοιοῦτος ἦτο ὁ λόγος, πῶς ἐχαρακτηρίσθη ἡ ζητουμένη πίστωσις ὡς ἔκτακτος. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καθ’ ἕκαστον ἔτος περιλαμβάνει πίστωσιν δι’ ἀγορὰν οἰκιῶν ἢ ἄλλων ἰδιοκτησιῶν δι’ ἀρχαιολογικοὺς σκοποὺς, ἑπομένως ἡ ζητουμένη πίστωσις ἦτο φύσεως ἀναπληρωτικῆς. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ μετατεθῇ ἡ πίστωσις ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τῶν ἐκτάκτων πιστώσεων εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀναπληρωτικῶν πιστώσεων. Ἐπίσης μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρίζωνται ἔκτακτοι πιστώσεις αἱ πιστώσεις, διὰ τῶν ὁποίων ζητοῦνται ἔξοδα κεκλεισμένων ἢ διαγεγραμμένων χρήσεων. Ἂν ὁ προϋπολογισμὸς δὲν περιέλαβε τὰς πιστώσεις, ὡς ἔπρεπε νὰ περιλαμβάνῃ αὐτὰς κατ’ ἐμὴν γνώμην, τότε πρέπει, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, νὰ ζητηθῇ ἔκτακτος πίστωσις, ἀλλ’ ἐὰν ἦναι κατεπείγουσα καὶ ἔκτακτος ἀνάγκη, ἐὰν δὲ δὲν ἦναι τοιαύτη ἀνάγκη, αἱ διὰ κεκλεισμένας καὶ διαγεγραμμένας χρήσεις πιστώσεις πρέπει νὰ ἀναγράφωνται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Τὴν παρατήρησιν ταύτην προβάλλω ὄχι μόνον ὡς περιέχουσαν ἔννοιαν λογιστικὴν, ἀλλὰ πρὸς πρόληψιν συγχύσεων, διότι κατὰ τοὺς νεωτέρους χρόνους, καθ’ οὓς κυβερνᾷ ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς, ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς ἐκτάκτου πιστώσεως ἔχει διπλῆν ἔννοιαν. Ἔκτακτος πίστωσις εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν χαρακτηρίζει ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ἀλλὰ ἔκτακτοι λέγονται καὶ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δὲν πληρόνονται ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ ἔχομεν ἐδῶ 250 χιλιάδας δραχ. δι’ ἀσφάλιστρα τῶν τριῶν θωρηκτῶν· αἱ 250 χιλιάδες θέλουσι πληρωθῆ ἐκ τοῦ δανείου τῶν 135 ἑκατομμυρίων. Μετ’ αὐτὰς κατατάσσονται ὡς ἔκτακτοι πιστώσεις καὶ ἡ ἀγορὰ τῆς οἰκίας Ἀζάπη καὶ αἱ διαγεγραμμέναι χρήσεις, καὶ ἀνέρχεται τὸ ὅλον ποσὸν εἰς 288,028. Πρέπει τις μὲ τὴν λαμπάδα εἰς τὴν χεῖρα νὰ καθορίζῃ τὰς ἐκτάκτους πιστώσεις, καὶ νὰ ἀποφαίνηται, ἂν τὰ δι’ αὐτῶν ἐπιτρεπόμενα ποσὰ θὰ πληρωθῶσιν ἐκ τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων, ἢ ἐκ τῶν τακτικῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐξέφρασεν ἀπορίαν, διατὶ, ἀφοῦ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1890 συνετάχθη κατὰ τὸ τέλος τοῦ παρελθόντος ἔτους, καὶ αἱ ἀνάγκαι, περὶ τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ πίστωσις, ἦσαν τότε γνωσταὶ, διατὶ δὲν συμπεριελήφθησαν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἀλλὰ παρελείφθησαν, ζητεῖται δὲ νῦν ἕνεκα τούτου ἀναπληρωτικὴ πίστωσις. Ἐνῷ δ’ εἰσήχθη κατὰ τὴν 23 Μαρτίου νομοσχέδιον περὶ πιστώσεων ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωτικῶν ἐκ δραχ. 962,668:18 δι’ ἔξοδα κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων, διατὶ δὲν ἐζητήθησαν δι’ ἐκείνου τοῦ νομοσχεδίου καὶ αἱ νῦν δι’ ἔξοδα κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων ζητούμεναι, ἀλλὰ 32 ἡμέρας μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου εἰσήγαγον τὸ ὑπὸ συζήτησιν, οὕτω δὲ δι’ αὐτοῦ ζητεῖται ἑτέρα πίστωσις δραχμῶν 316,930:15; Μοὶ φαίνεται ὅτι περιήλθομεν εἰς σύγχυσιν γλωσσῶν. Ἂν τις διευθυντὴς ἐμπορικοῦ καταστήματος, ἢ βιομηχανικῆς ἐπιχειρήσεως, ἐτήρει τοιούτους λογαριασμοὺς, καὶ τοιαύτην λογιστικὴν τάξιν ἐν τοῖς βιβλίοις αὐτοῦ, ἤθελον ἐγερθῆ βαρεῖαι ὑπόνοιαι κατὰ τῆς καλῆς αὐτοῦ πίστεως, ἤθελον ἀχθῆ ἴσως ἐνώπιον τῶν ποινικῶν δικαστηρίων. Ἡμεῖς δὲ μετὰ μεγάλης ἀφελείας διερχόμεθα ταῦτα. Ἔκτακτος πίστωσις εἶναι, ἀναπληρωτικὴ εἶναι, ὀλίγον μᾶς ἐνδιαφέρει. Πλὴν τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔχομεν καὶ ἄλλον προϋπολογισμὸν, ἀποτελούμενον ἐκ τῶν νομοσχεδίων τῶν ἐκτάκτων καὶ τακτικῶν πιστώσεων. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι τὸ Λογιστήριον θὰ τηρῇ ἀκρίβειαν λογιστικὴν, ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ ἐλέγχοντες πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ σχηματίσωμεν γραφεῖα, νὰ ἔχωμεν ὑπαλλήλους καὶ ἓν Γενικὸν Λογιστήριον, διὰ νὰ ἐκτελῶμεν τὸ καθῆκον τοῦ ἐλέγχου. Δὲν εἶναι τάξις αὐτὴ, εἶναι ἀταξία ἔκτακτος, οὐχὶ κατ’ ἀνάγκην ἐπιβαλλομένη, οὐχὶ ἐξ ἀπροόπτου ἐπελθοῦσα, ἀλλ’ ἀταξία γενομένη τακτικὴ πλέον. Ἐγὼ ἐκπλήσσομαι, ἀναγινώσκων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, ὅτι μᾶς ζητοῦνται, δραχ. 38,930:95 διὰ τροφὰς τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἐργατῶν τοῦ Ναυστάθμου τῶν ἐτῶν 1883, 1884 καὶ 1885, ὡς χρήσεων διαγεγραμμένων, καὶ τοῦ 1886, ὡς χρήσεως κεκλεισμένης. Ὑπῆρξα ἐν τῇ Κυβερνήσει τοῦ 1885, τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους ἐκείνου συνέταξα αὐτὸς ἐγὼ σχεδὸν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, καὶ εἶχον τότε παρ’ ἐμοὶ πάντας τοὺς λογιστικοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, εἰ καὶ ἐζήτησα δὲ παρ’ αὐτῶν νὰ μοὶ ἐκθέσωσι πάντα τὰ ὀφειλόμενα ὑπὸ τοῦ Κράτους, οὐδεὶς μοὶ ἀνήγγειλε τότε, ὅτι ὀφείλονται αἱ τροφαὶ αὗται τῶν ἐργατῶν τοῦ Ναυστάθμου, τουλάχιστον κατὰ τὰ ἔτη, καθ’ ἃ ἐγὼ ἤμην Ὑπουργὸς, παρουσιάζονται δὲ ταῦτα κατὰ τὸ 1890, καὶ ζητοῦνται πῶς; Ὑπάρχει διαταγή τις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὸ 1880, ἐπειδὴ δὲ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀνῆκεν εἰς ἄλλο Ὑπουργεῖον, ἐχρησίμευσε τὸ ὄνομα τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκείνου διὰ νὰ καλύψῃ πάσας ταύτας τὰς ἀνωμαλίας. Διέταξε λοιπὸν ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος, ὅτι δὲν πρέπει οἱ ἐργάται τοῦ Ναυστάθμου νὰ φροντίζωσιν αὐτοὶ περὶ τῆς ἰδίας αὐτῶν τροφῆς, διότι ἀναγκάζονται νὰ ἀπέρχωνται τοῦ Ναυστάθμου πρὸς προμήθειαν τῆς τροφῆς αὐτῶν καὶ οὕτω νὰ ἀπομακρύνωνται ἐπὶ πολὺ τῶν ἐργασιῶν των· ἑπομένως διέτασσε νὰ τροφοδοτῶνται καὶ οὗτοι ὡς τὰ πληρώματα τοῦ Ναυστάθμου, καὶ ὁ Ναύσταθμος νὰ κρατῇ 12 δραχμὰς κατὰ μῆνα ὡς ἀντίτιμον τῆς τροφῆς δι’ ἕκαστον· Ἂν τοῦτο ἦναι νόμιμον ἢ ὄχι, δὲν ἐξετάζω, ἀλλ’ ἀφοῦ ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν, τί εἵπετο; Εἵπετο ὅτι ἤθελε περιλαμβάνει ὁ προϋπολογισμὸς τόσον ποσὸν, ὅσον ἤθελεν ἀπαιτήσει ἡ προσθήκη εἰς τὰ πληρώματα τοῦ Ναυστάθμου καὶ τῶν ἐργατῶν. Καὶ φαίνεται, ὅτι τοιοῦτόν τι ἐγένετο, διότι ἀπὸ τοῦ 1880 μέχρι τοῦ 1883 δὲν ἐζητήθη πίστωσις οὐδεμία, ἤρκεσαν δὲ τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένα ποσά· ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου 1883 ἤρχισε νὰ φαίνηται, ὅτι δὲν ἤρκει τὸ ἀναγεγραμμένον ποσόν. Λοιπὸν ἀνεπαρκὲς τὸ ποσὸν κατὰ Ὀκτώβριον, ἀνεπαρκὲς κατὰ Νοέμβριον, ἀνεπαρκὲς κατὰ Δεκέμβριον· καὶ ὅμως δὲν ἐζητεῖτο πίστωσις. Κατὰ τὸ 1885 καὶ 1886 κατεβλήθη τὸ ἐλλεῖπον ὑπὸ τοῦ Ναυστάθμου, ἔμειναν δ’ ἐκκρεμεῖς αὐτοὶ οἱ λογαριασμοί; Ἢ δὲν κατεβλήθη ὑπ’ αὐτοῦ; Ἀλλὰ τότε εἰς ποῖον ὀφείλονται; Οὐδεὶς δύναται νὰ ἐννοήσῃ τοιαύτην ἀταξίαν. Κατὰ τοὺς μῆνας Φεβρουάριον, Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον τοῦ 1884 δὲν παρουσιάζεται ἀνάγκη· ἐκ τούτου δὲ συνάγεται, ὅτι ἤρκεσαν αἱ πιστώσεις, ἀλλὰ ἐλλείπουσι καθ’ ὅλους τοὺς ὑπολοίπους μῆνας τοῦ 1884, κατὰ πάντας τοὺς 12 μῆνας τοῦ 1885, κατὰ πάντας τοὺς μῆνας τοῦ 1886, καὶ σήμερον μᾶς ζητοῦνται αἱ πιστώσεις. Πῶς ἐξελέγχονται ταῦτα; Ἐγκρίνομεν ἡμεῖς καὶ πληρόνουσιν οἱ Ὑπουργοί. Ἀλλ’ ἐκ τίνων στοιχείων ἐσχημάτισαν οἱ Ὑπουργοὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ταῦτα δέον νὰ πληρωθῶσι; Μετέδωκαν καὶ εἰς ἡμᾶς τὰ στοιχεῖα ταῦτα, ἵνα καὶ ἡμεῖς σχηματίσωμεν πεποίθησιν; Ζητεῖτε παρ’ ἡμῶν τὴν ψῆφον ἡμῶν, ὡς νὰ ἤμεθα κωφάλαλοι, μηχαναί. Ἔχω δίκαιον νὰ ἀγανακτήσω, ὄχι μόνον νὰ παραπονεθῶ, ἀλλὰ νὰ ἀγανακτήσω κατὰ τῆς τακτικῆς ταύτης. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὸ 1889 ἐψηφίσαμεν πίστωσιν ἀναπληρωτικὴν, διότι ἡ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ χορηγηθεῖσα πρὸς ἀγορὰν γαιανθράκων δὲν ἐπήρκεσεν. Ἐγένετο πολὺς λόγος τότε, τέλος δ’ ἐψηφίσθη. Ἀλλὰ πάλιν δὲν ἐπήρκεσεν ἡ τοιαύτη πίστωσις, καὶ ζητοῦσι νέαν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1888 διὰ χορήγησιν γαιανθράκων. Ἄν τις ἐρωτήσῃ μετὰ ἓν ἔτος τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, πόσας ἡ διοίκησις τοῦ 1888 δαπάνας ἐπέφερεν εἰς τὸ Κράτος διὰ τὰ ναυτικὰ, πρέπει νὰ ἀναζητήσῃ νὰ ἀνεύρῃ 30 νόμους, διὰ νὰ ἀναζητήσῃ πιστώσεις χορηγηθείσας δι’ αὐτῶν, διὰ νὰ ἀνεύρῃ πόσα ἐδαπανήθησαν διὰ γαιάνθρακας· οὕτω πρέπει νὰ ἀναδράμῃ εἰς τὸν προϋπολογισμόν, νὰ ἀναδράμῃ εἰς τὴν ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν, νὰ ἀναζητήσῃ νέαν πίστωσιν, καὶ νὰ περισυλλέξῃ πάσας, ἐν αἷς περιλαμβάνονται αἱ δαπάναι. Τοιουτοτρόπως τὸ ἔργον τοῦ ἐλέγχου εἶναι δύσκολον· ἀπευθύνω δὲ μετὰ λόγου τὰς παρατηρήσεις ταύτας, διότι δὲν μοὶ μένει ποῖά τινα πρέπει νὰ ζητήσω ἀπὸ τοὺς Ὑπουργούς, ὅπως φωτισθῶ.

§101ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δὲν ἠξεύρω ἂν ὁ προαγορεύσας ἔχῃ δίκαιον νὰ ἀγανακτήσῃ διὰ τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περιλαμβανόμενα· ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ εἴπω, ὅτι, ἐὰν ἡ ἀνάγνωσις τῆς ἐκθέσεως καὶ τοῦ νομοσχεδίου γεννᾷ εἰς αὐτὸν ἀγανάκτησιν, τὴν ἀγανάκτησιν ταύτην βεβαίως αἰσθάνεται οὐ μόνον διὰ τὰ ὑπὸ τὴν διοίκησίν μου πεπραγμένα, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ παρ’ αὐτοῦ πραχθέντα. Ὅτε ἐγένετο, Κύριοι, ἡ μεταφορὰ τοῦ Ναυστάθμου εἰς Σαλαμῖνα, ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ παλαιὸν σύστημα τῆς τροφοδοσίας τῶν ἐργατῶν, καθόσον ἐν Πόρῳ οὗτοι εἶχον τὰς οἰκογενείας των καὶ εὔκολον τοῖς ἦτο νὰ τρέφωνται ἐξ ἰδίων· ἀφοῦ ὅμως ἐγένετο ἡ μεταφορὰ τοῦ Ναυστάθμου, ἦτο ἀδύνατον νὰ τρέφωνται οἱ ἐργάται κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα, διότι ἐκεῖ δὲν ὑπῆρχον αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν, θὰ ἦσαν δὲ ὑποχρεωμένοι οἱ ἐργάται ἐπὶ πολλὰς ὥρας νὰ ἐγκαταλείπωσι τὰς ἐργασίας των πρὸς προετοιμασίαν τῶν τροφῶν. Ὁ τότε Ὑπουργὸς κατὰ τὸ 1880 προεκάλεσε διάταγμα, δι’ οὗ ὥρισεν, ὅτι τοῦ λοιποῦ οἱ τεχνῖται θέλουσι τροφοδοτεῖσθαι ὡς τὸ λοιπὸν πλήρωμα τοῦ Ναυστάθμου, καὶ ὅτι ἤθελε γίνεσθαι κράτησις δραχμῶν 12 δι’ ἕκαστον ἐργάτην. Ἀλλ’ ὡς γινώσκετε, ἡ κράτησις αὕτη δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν τροφοδοσίαν, ἡ ὁποία ἀνήρχετο εἰς ποσὸν σχεδὸν διπλάσιον τῶν 12 δραχμῶν. Ἐκ τούτου τί συνέβη; ὅτι, ἐνῷ ἐγένοντο αἱ κρατήσεις τῶν 12 δραχμῶν, ἡ δαπάνη ἦτο πολὺ ἀνωτέρα, τὴν δαπάνην δὲ ταύτην κατέβαλεν ὁ Ναύσταθμος ἐκ τῆς στερεᾶς προκαταβολῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει. Αὕτη ἦτο ἡ κατάστασις, κατάστασις, ἡ ὁποία ἐξηκολούθησεν ἀπὸ τοῦ 1880 μέχρι τοῦ Μαΐου 1887. Ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει; «μὰ πῶς λοιπὸν δὲν περιλαμβάνετε ὅλα τὰ ἔτη;» Ἐξηγεῖται τοῦτο ἐν τῇ ἐκθέσει· διότι, ὡς ἐκ τοῦ μὴ νομίμου τοῦ διατάγματος, πολλάκις τὸ Λογιστήριον ἔφερεν ἀντιῤῥήσεις εἰς τὴν θεώρησιν τῶν ὑποβληθέντων λογαριασμῶν. Ἄλλοτε ἐθεώρησε τοὺς λογαριασμοὺς τούτους, καὶ ὁ Ναύσταθμος ἔλαβε τὰ παρ’ αὐτοῦ καταβληθέντα· ἄλλοτε ἠρνήθη τὴν ἔγκρισιν, καὶ ὁ Ναύσταθμος δὲν ἔλαβε τὰ παρ’ αὐτοῦ προκαταβληθέντα· τοῦτο δὲ συνέβη ὄχι μόνον κατὰ τὰ ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ὁ νῦν Πρωθυπουργός, ἀλλ’ ἀκριβῶς καὶ κατὰ τὰ ἔτη, καθ’ ἃ ὁ κ. Δηλιγιάννης ἦτο Πρωθυπουργός. Αὐτὸς δέ, συντάξας τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1885, ὡμολόγησεν ὅτι, καίτοι ἐζήτησε τὰς πληροφορίας, δὲν τὰς ἔλαβεν· ἀπόδειξις δὲ εἶναι, ὅτι δὲν περιέλαβε τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν σήμερον, καὶ ἐπῆλθε τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα, ὅτι κατὰ τὸ 1885 καὶ κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας τοῦ 1886, καθ’ ὃν χρόνον ὑμεῖς εἶσθε Πρωθυπουργὸς, καθ’ ὃν χρόνον ὁ κ. Μπούμπουλης διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, ἡ δαπάνη αὕτη ἐγίνετο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐκδοθέντος κατὰ τὸ 1880 διατάγματος, παρανόμως, εἰς βάρος τῆς στερεᾶς προκαταβολῆς τοῦ Ναυστάθμου. Ἐγώ, ὅτε ἀνέλαβον τὴν διοίκησιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ ἐπληροφορήθην περὶ τῆς καταστάσεως ταύτης, ἔφερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νόμον, καὶ εἶπον, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον αὐτῆς τῆς ἐκθέσμου καταστάσεως πραγμάτων, ἀπέναντι διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη ὡς μὴ νομίμως ἐκδοθέν, εἶναι δὲ ἀπόλυτος ἀνάγκη ὑπηρεσιακὴ, ἵνα τροφοδοτῶνται καὶ ἡ τεχνῖται, ὅπως καὶ τὸ πλήρωμα τοῦ Ναυστάθμου· ἐψηφίσθη τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, καὶ δι’ αὐτοῦ ἐνομιμοποιήθη ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων· ἐζήτησα τότε πίστωσιν ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου τοῦ 1887, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ κανονισθῶσι τὰ πρὸ τοῦ νόμου καὶ δοθῇ πίστωσις, ὅπως ἀποδοθῶσιν εἰς τὸν Ναύσταθμον τὰ παρ’ αὐτοῦ προκαταβληθέντα. Ἡ πίστωσις, τὴν ὁποίαν ζητῶ, βαρύνει τὴν διοίκησίν μου διὰ τοὺς μῆνας Μάϊον, Ἰούνιον, Ἰούλιον, Αὔγουστον μέχρι Δεκεμβρίου τοῦ 1886, ἀλλὰ βαρύνει καὶ 13 μῆνας τῆς διοικήσεως τῆς ἐδικῆς σας. Ἐὰν τοῦτο προξενῇ ὑμῖν ἀγανάκτησιν, ἐὰν ὁ κανονισμὸς τῆς ἐκνόμου καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν ἀπὸ τοῦ 1880 μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐκανονίσθη διὰ νόμου, φαίνεται ὑμῖν ἄξιος ἐπικρίσεων, ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ. Συμπεραίνω, ζητῶν ἵνα ψηφισθῶσιν αἱ ζητούμεναι πιστώσεις, ὅπως ὁ Ναύσταθμος ἀναλάβῃ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἠναγκάσθη νὰ προκαταβάλῃ καὶ τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε δὲν ἐπεστράφησαν αὐτῷ. Ἐνόσῳ δὲ ἡ ἐπιστροφὴ αὕτη δὲν ἐκτελεσθῇ, ἀδύνατον εἶναι νὰ ἐκκαθαρισθῶσιν οἱ λογαριασμοὶ τῆς στερεᾶς προκαταβολῆς.

§102Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὅσα ἐπρόβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπὲρ τοῦ ἰδίου αὐτοῦ ἀτόμου δύνανται νὰ δικαιολογήσωσι καὶ ἡμᾶς. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν δύνανται νὰ δικαιολογήσωσι τριετῆ διοίκησιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἡ ὁποία διετέλεσεν ὑπὸ τὸν Πρωθυπουργὸν, ὁ ὁποῖος καὶ νῦν προΐσταται τοῦ Ὑπουργείου. Ἂν ἡ ἀνωμαλία αὕτη συντελέσθη κατὰ τὸ 1880, ἂν κατὰ τὸ 1881 αἱ ἀνώμαλοι πολιτικαὶ περιστάσεις τοῦ Κράτους δὲν ἐπέτρεπον εἰς τοὺς τότε διοικοῦντας νὰ ἄρωσι νομοθετικῶς ἢ κανονιστικῶς τὴν ἀνωμαλίαν, ἀλλὰ κατὰ τὸ 1882, 1883 καὶ 1884 τί ἔπραξαν οἱ τότε διοικοῦντες, ἵνα ἄρωσι τὴν ἀνωμαλίαν ταύτην; Καὶ νομίζετε, ὅτι ἡ διοίκησις τῆς τριετίας ἐκείνης δὲν ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν διὰ ποικίλων ναυτικῶν νομοθετημάτων; Ἤρχοντο τότε ἑκάστοτε καὶ μᾶς προέτεινον νὰ συστήσωμεν ναυτικὰς σχολὰς, καὶ ὑπέβαλλον τὸ Κράτος εἰς 300,000 δραχμῶν δαπάνην διὰ σχολὰς, τὰς ὁποίας δὲν ἠδυνήθησαν νὰ καταρτίσωσιν. Ἤρχοντο εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰσῆγον νομοσχέδιον περὶ Λιμεναρχείων, ἐνῷ ἡ λιμενικὴ ὑπηρεσία ἐλειτούργει καλῶς δυνάμει τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ἴσχυον μέχρι τότε. Ἤρχοντο καὶ μετέβαλλον τὴν στρατολογίαν ἐν τῷ ναυτικῷ, καὶ εἰσῆγον τὴν ἐθελουσίαν ὑπηρεσίαν ὡς βάσιν τῆς ναυτικῆς στρατολογίας. Πῶς ἄφινον νὰ ὑπάρχῃ ἐκκρεμὴς ἡ ἀνωμαλία αὕτη, καὶ δὲν ἔσπευδον νὰ ζητήσωσι πρὸς τακτοποίησιν αὐτῆς τὴν συνδρομὴν τῆς Βουλῆς, ὅπως πραγματοποιήσωσι τὸν κανονισμὸν αὐτῆς; Καὶ ἐλέγχει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐμὲ, διότι δὲν ἐκανόνισα τοῦτο ἐντὸς 12 μηνῶν, ἐκ τῶν ὁποίων 7 διῆλθον ἐν ἐπιστρατείᾳ! Καὶ ἡμεῖς τρία ἤδη ἔτη μένετε ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, καὶ καυχᾶσθε πάντα τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι εἶσθε Ὑπουργεῖον ἀναμορφωτικὸν, ὀργανωτικὸν, καὶ ἐπληρώσατε τὰς ἐφημερίδας τῆς Κυβερνήσεως διὰ 800 νόμων, τοὺς ὁποίους ἂν ἀναγνώσῃ τις, θέλει ἰδεῖ, ὁποία σύγχυσις καὶ ἀθλιότης ἐπέσκηψεν εἰς τὴν χώραν ταύτην, καὶ μετὰ τριετίαν μᾶς ζητεῖτε χρήματα διὰ τὸ 1883 καὶ 1884! (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐπρότεινεν, ἵνα ἡ ὡς ἔκτακτος χαρακτηριζομένη πίστωσις δι’ ἀγορὰν τῆς οἰκίας τῆς Αἰκατερίνης Σ. Ἀζάπη μεταβληθῇ εἰς ἀναπληρωματικήν.

§104ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἀναπληρωματική, διότι τοιαῦται εἶναι αἱ ἐπιτρέπουσαι δαπάνας, εἰς ἃς δὲν ἐπήρκεσεν ἡ κεχορηγημένη πίστωσις ἄνευ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας. Εὐθὺς ὡς γίνεται ἡ δαπάνη κατ’ ἐπέκτασιν τῆς ὑπηρεσίας, περὶ ἧς ἡ κεχορηγημένη πίστωσις, εἶναι ἔκτακτος ἡ περὶ τοιαύτης δαπάνης πίστωσις· ὥστε κανονικῶς κατετάχθη αὕτη ἐν ταῖς ἐκτάκτοις. Ἡ δὲ διάκρισις, ἣν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξέθηκε, μεταξὺ ἐκτάκτων πιστώσεων πρὸς τακτικὰς δαπάνας, ἤτοι βαρυνούσας τοὺς κανονικοὺς πόρους, καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων πρὸς ἐκτάκτους δαπάνας, ἤτοι δαπάνας βαρυνούσας ἐκτάκτους πόρους, αὕτη ἡ διάκρισις εἶναι ἄσχετος πρὸς τὸ προκείμενον. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως κατὰ τὸν Λογιστικὸν νόμον. Κατὰ τὸν Λογιστικὸν νόμον δὲν δυνάμεθα νὰ χαρακτηρίσωμεν ὡς ἀναπληρωματικήν, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ χαρακτηρίσωμεν ὡς ἔκτακτον τὴν πίστωσιν περὶ δαπάνης ἐγγεγραμμένης ἤδη ἐν πιστώσει, ἀλλὰ ἐπεκτεινούσης τὴν ὑπηρεσίαν, περὶ ἧς ἡ πίστωσις. Ὁ Λογιστικὸς νόμος ῥητῶς ἀπαιτεῖ, ὅπως ἡ δαπάνη μὴ προκαλῆται ἐξ ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας, περὶ ἧς προενόησε κεχορηγημένη πίστωσις, ἵνα ἡ περὶ τῆς δαπάνης πίστωσις χαρακτηρισθῇ ὡς ἀναπληρωματική.

§105Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὐδεμία ἐπέκτασις ὑπηρεσίας συντελεῖται. Ἡ ἀρχαιολογικὴ ὑπηρεσία ἐνεργεῖ μελέτας καὶ ἀνασκαφὰς, ἡ δὲ ἐνέργεια τῶν μελετῶν καὶ ἀνασκαφῶν εἶναι συνέχεια πράξεων. Ἂν προστίθηται εἰς τὴν μελέτην ταύτην μικρὰ οἰκία, ἢ ἔκτασις ἐδάφους, δὲν εἶναι ἐπέκτασις ὑπηρεσίας, ὡς δὲν εἶναι ἐπέκτασις ὑπηρεσίας, ἂν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφῇ διὰ τὴν Ἀστυνομίαν ποσόν τι καὶ προστεθῶσι δύο κλητῆρες· ἂν ζητηθῇ πίστωσις δι’ αὐτοὺς τοὺς δύο κλητῆρας, δὲν εἶναι ἐπέκτασις ὑπηρεσίας, ἡ ὑπηρεσία εἶναι ἡ αὐτὴ, ἡ δημοσία ἀσφάλεια, ἥτις εἶναι ὑπηρεσία ὑπαγομένη εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν. Ποία ὑπηρεσία δὲ ἀρχαιολογικὴ, μελέτη ἢ ἀνασκαφὴ γίνεται εἴτε ἐν μιᾷ οἰκίᾳ, εἴτε ἐν τρισὶν οἰκίαις, εἴτε ἐν 10 ἀγροῖς; Εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπάρχει πίστωσις ποσοῦ ὡρισμένου, τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ἐπαρκεῖ, ἀπαιτεῖται καὶ ἄλλο, διὰ νὰ ἀγορασθῇ οἰκία τις· δὲν εἶναι τοῦτο ἐπέκτασις ὑπηρεσίας, εἶναι ἡ συνήθης τῆς ἀρχαιολογίας ἐργασία.

§106ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πίστωσις πρὸς ἀγορὰν οἰκίας ἀναγράφεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἐπὶ τῇ ἀνακοινώσει πρὸς τὴν Βουλὴν τακτικοῦ ὑπολογισμοῦ τῆς ὁλικῆς δαπάνης· δὲν δύναται ἄρα νὰ ἀγορασθῇ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου οἰκία δυνάμει πιστώσεως, ἀναγραφείσης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πρὸς ἀγορὰν ἄλλης οἰκίας, εἰς ἣν ὡρισμένως ἀφώρα ὁ ἀνακοινωθεὶς τῇ Βουλῇ ὑπολογισμὸς τῆς δαπάνης. Ἂν δι’ ἀγορὰν οἰκίας ἀναγράφηται δαπάνη 25 χιλιάδων, ἀποδειχθῇ δὲ, ὅτι ἀπαιτοῦνται ἔτι χίλιαι δραχμαὶ διὰ τὴν αὐτὴν ἀγορὰν, ἡ περὶ τῶν χιλίων δραχμῶν πίστωσις χαρακτηριστέα ὡς ἀναπληρωματική. Ἐνταῦθα ὅμως πρόκειται περὶ κτιρίου, ὅπερ δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει ἡ Βουλή, ψηφίζουσα τὴν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πίστωσιν· ἡ νέα ἄρα πίστωσις δὲν ἀναπληροῖ τὸ ἀνεπαρκὲς τῆς περὶ τῆς ἀγορᾶς τοῦ ὡρισμένου ἐκείνου κτιρίου προνοίας, ἀλλ’ ἐπεκτείνει τὴν δαπάνην εἰς ἄλλο κτίριον, πρὸς οὗ τὴν ἀπόκτησιν οὐδὲν ἐψήφισεν ἡ Βουλή, οὔτε τὸ ἐπαρκὲς οὔτε τὸ ἀνεπαρκές.

§107Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂν ἦσαν ἀληθεῖς οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας ἤθελεν ἀναγράφεσθαι ὑπὸ ἄρθρον ἴδιον ἑκάστη ἀγορὰ οἰκίας· ἀλλὰ δὲν γίνεται τοῦτο, ἓν δὲ μόνον ἄρθρον περιλαμβάνει μίαν πίστωσιν, δι’ ἧς γίνονται ἀγοραὶ πολλῶν οἰκιῶν, ὅσας νομίζει ἡ Ἑταιρία, ὅτι ἀναγκαιοῦσιν αὐτῇ. Ἄν δὲ ἀναφέρωνται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ αἱ οἰκίαι, τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν δικαιολογίαν τῆς πιστώσεως, ἀναφέρονται αἱ οἰκίαι καὶ τὰ ποσὰ, ἐπὶ τοῖς ὁποίοις ἠγοράσθη ἑκάστη αὐτῶν. Ἑπομένως, ἐὰν συμπεριληφθῇ εἰς ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν καὶ τὸ ποσὸν τῶν 28,000, δὲν ἕπεται, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ θέλει διατεθῆ εἰς ἀγορὰν ἄλλης οἰκίας. Ἐν ἄρθρον ἀναγράφεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ «ἀρχαιολογικαὶ μελέται καὶ ἀνασκαφαί»· εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ζητεῖται ἡ προσθήκη ποσοῦ.

§108ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ ἀναγεγραμμένα ἀποτελοῦσι τὸ ἄρθρον· ἀπόδειξις δὲ τούτου, ὅτι δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ δαπανήσῃ τὰ τῆς πιστώσεως εἰς ἀγορὰν ἄλλων κτιρίων ἢ τῶν ἀναγεγραμμένων. Ἄν τὸ ἄρθρον εἶχεν ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, θὰ ἠδυνάμεθα διὰ τοῦ ποσοῦ, τοῦ ἀναγεγραμμένου διὰ τὰς μνημονευομένας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ οἰκίας, νὰ ἀγοράσωμεν ἄλλας οἰκίας, ἀλλὰ τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ καταλογίσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον ἢ τὰ πρὸς ἀγορὰν ἐκείνων μόνον τῶν οἴκων καὶ ἐκείνων τῶν οἰκοπέδων, ἅτινα μνημονεύονται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἄν πρὸς τὴν ἀγορὰν αὐτῶν μὴ ἀρκέσῃ τὸ ἀναγεγραμμένον χρῆμα, δι’ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως θέλει ζητηθῆ τὸ ἐλλεῖπον· εὐθὺς ὅμως, ὡς πρόκειται νὰ ζητηθῇ χρῆμα πρὸς ἀγορὰν ἄλλης οἰκίας ἢ ἄλλου οἰκοπέδου, ἀπαιτεῖται πάντως ἔκτακτος πίστωσις.

§109ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλος εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἡ προκειμένη πίστωσις ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἔκτακτος καὶ οὐχὶ ὡς ἀναπληρωματική. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπῆρχε πίστωσις δι’ ἀγορὰν μιᾶς ἢ πλειοτέρων οἰκιῶν· δι’ ἑκάστην δὲ τούτων ἐχορηγήθη εἰδικὴ πίστωσις. Ἀλλ’ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔλαβον ἀνάγκην ν’ ἀγοράσωσι καὶ ἑτέραν οἰκίαν, ὤφειλον δὲ νὰ ζητήσωσι πίστωσιν ἀναπληρωματικὴν, διότι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὑπῆρχε πρόβλεψις δι’ ἀγορὰν οἰκιῶν, ἡ πίστωσις δὲ αὕτη, ἔπρεπε πρὶν γίνῃ ἡ ἀγορὰ νὰ ψηφισθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς, ἐπειδὴ ὅμως προέβησαν εἰς τὴν ἀγορὰν, ἐβάπτισαν τὴν πίστωσιν ὡς ἔκτακτον, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ χορηγηθῇ αὕτη διὰ Β. διατάγματος, καθόσον δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι κατωνομάσθησαν εἰς τὸν οἰκονομικὸν νόμον.

§110ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑποθέτει, ὅτι ἐγένετο παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἡ δαπάνη δυνάμει πιστώσεως χορηγηθείσης διὰ Β. διατάγματος, καὶ ὅτι διὰ τοῦτο ἠναγκάσθη νὰ ζητήσῃ ἔκτακτον πίστωσιν. Ἐὰν εἶχεν ἐκδοθῆ διάταγμα περὶ τῆς πιστώσεως, θὰ εἶχεν ἴσως χρησιμότητα ἡ φαεινὴ ἐπινόησις, ἣν ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπέδειξεν. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν εἴχομεν ἀφορμὴν, ἵνα προσφύγωμεν εἰς ἐπινοήσεις πρὸς κάλυψιν εὐθύνης ἐπὶ διατάγματι μὴ ἐκδοθέντι. Ἄν εἴχομεν προκαλέσει τὴν ἔκδοσιν διατάγματος, δὲν θὰ προσεφεύγομεν εἰς τὰς ἐπινοήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ἀλλὰ θὰ ὑπεβάλλομεν αὐτὸ πρὸς νομοθετικὴν κύρωσιν· ἀλλ’ οὔτε διατάγματος προεκαλέσαμεν τὴν ἔκδοσιν, οὔτε ἔνταλμα ὑπεγράψαμεν. Τὰ περὶ ἀναλήψεως ὑποχρεώσεως πρὸς ἀγορὰν δὲν σχετίζονται πρὸς τὸν Λογιστικὸν νόμον, πρὸς τοῦτον σχετίζεται ἡ ἔκδοσις διατάγματος περὶ πιστώσεως. Ὁ κ. Βουλευτὴς παρετήρησεν, ὅτι δὲν εἴχομεν δικαίωμα νὰ ἐκδώσωμεν διάταγμα περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως, διότι δὲν ὑπήγετο ἡ δαπάνη εἰς ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ τῶν ἐν τῷ νόμῳ τῶν ἐξόδων ἀναγεγραμμένων ὡς δεκτικῶν ἀναπληρώσεως· ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἐξεδώσαμεν διάταγμα, ὥστε δὲν διατελοῦμεν ἐκ τούτου ἐν στενοχωρίᾳ. Συμβουλευθέντες τὸν Λογιστικὸν νόμον, καὶ ἔχοντες ὑπ’ ὄψει, ὅτι πρόκειται περὶ ἐπεκτάσεως ὑπηρεσίας, ἐζητήσαμεν παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ ζητοῦμεν ἔκτακτον καὶ οὐχὶ ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν.

§111ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂν δὲν ἐφήρμοσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπὶ τοῦ παρόντος ζητήματος τὸν ἰησουϊτικὸν τρόπον, ἐφήρμοσεν ὅμως τὸν μακιαβελικόν. Ἐπληρώθη ἡ οἰκία παρὰ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Σήμερον δὲ μακιαβελικῷ τῷ τρόπῳ ζητεῖται ἡ πίστωσις. Ἀλλὰ διατὶ ἡ συζήτησις αὕτη; Κατ’ ἐμὲ, οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ πίστωσις αὕτη κανονικώτερον ἤθελε ψηφισθῆ ὡς ἀναπληρωματική. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας ὑπάρχει τοιαύτη γενικότης, ὥστε ἐκτὸς τῶν ἀγορασθέντων κτημάτων νὰ μένῃ ἐλευθερία καὶ πρὸς ἀγορὰν ἄλλων, ἄνευ παραβιάσεως τοῦ Λογιστικοῦ νόμου. Ἡ ἀγορὰ τῆς οἰκίας ταύτης δὲν φέρει ἐπέκτασιν ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐκτέλεσιν ὑπηρεσίας προβλεπομένης κατ’ ἀρχήν. Διατὶ δὲ ἐπιμένομεν εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς πιστώσεως; διότι γνωρίζομεν ἐκ πείρας, ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς ὡς ἐκτάκτου πιστώσεώς τινος δὲν γίνεται κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ Λογιστικοῦ νόμου, ἀλλ’ ὅπως πληρωθῇ αὕτη διὰ δανείων. Σήμερον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει σχέσιν ὁ τύπος τῆς πιστώσεως μὲ τὴν κατάταξιν τῶν δαπανῶν· λέγει ὅμως τοῦτο, ἀλλὰ δὲν τὸ πράττει. Ἔχομεν δὲ καθῆκον νὰ γνωρίζωμεν, τίνες εἰσὶν αἱ ἀνάγκαι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἐννοεῖ ἐκ τῶν τακτικῶν πόρων τοῦ Δημοσίου νὰ θεραπεύσῃ, καὶ τίνες εἰσὶν αἱ διὰ δανείων πληρωθησόμεναι.

§112ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1890 οὐδαμοῦ εἶναι ἀναγεγραμμένη δαπάνη δι’ ἀγορὰν οἰκίας, ὡς ἐγίνετο ἐν ἄλλοις προϋπολογισμοῖς ἄλλων ἐτῶν. Ἰδοὺ τὰ ἄρθρα τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργείου ἐν τῷ κεφαλαίῳ τῶν ἐξόδων τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρίας (ἀναγινώσκει).... Οὐδαμοῦ λόγος περὶ ἀγορᾶς οἰκίας.

§113ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν ἐσημειώθη;

§114ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ἐσημειώθη ἡ ἀγορὰ οἰκίας, ἀποτελεῖ αὕτη ἐπέκτασιν ὑπηρεσίας.

§115ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸν συντάξαντα τὸν προϋπολογισμὸν ἦτο γνωστὴ ἡ ἀγορὰ, καὶ ὤφειλε ν’ ἀναγράψῃ τὴν δαπάνην, ἀλλὰ τὴν παρελείψατε, ἵνα ἀνακοινώσητε τὸ περίσσευμα μετὰ μεγάλης ἀγαλλιάσεως, διότι ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν προκύπτει, ὅτι ἡ οἰκία ἦτο ἠγορασμένη καὶ ὅτι ἐπληρώθησαν τὰ χρήματα.

§116ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν ἐπληρώθησαν μέχρι σήμερον.

§117ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀνάγκη ὅμως ἦτο γνωστή.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνεται, ὅπως ἡ ὑπὸ Κεφ. 6 ἔκτακτος πίστωσις «ἀγορὰ οἰκίας Αἰκατερίνης Σ. Ἀζάπη δρ. 28,000» χαρακτηρισθῇ ὡς ἀναπληρωματική. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει, τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, εἶτα δὲ καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεων ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1889 ἐκ δραχμῶν 166,882.

§120ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πῶς ἐξηγεῖται τὸ τόσῳ σπουδαῖον καὶ μέγα ποσὸν τῶν τηλεγραφικῶν τελῶν, τῶν ἀνηκόντων εἰς ξένας ἑταιρίας;

§121ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλω σᾶς φέρει σημείωσιν.

§122ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κάμνω τὴν παρατήρησιν καὶ διὰ τὰ ἔξοδα τῶν κηδειῶν’ ταῦτα ἦσαν γνωστὰ κατὰ τὸ 1889 καὶ 1890.

§123ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατὰ τὸ 1889 ἐγένετο ὑπέρβασις· κατὰ τὸ 1890 εἶναι περίπου τὸ αὐτὸ ποσόν. Ἡ αὔξησις ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἀπέθανον σπουδαῖα πρόσωπα, στρατηγοί, ἀγωνισταί, πρόσωπα γνωστά, ὑπηρετήσαντα τὸ Κράτος καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἐλήφθη μείζων πρόνοια· καὶ ἡ πίστωσις, ἡ ζητουμένη διὰ τὸ 1890, διὰ τοιαῦτα πρόσωπα ζητεῖται. Κατὰ τὸ 1888 δὲν ὑπῆρξε τοιαύτη συνδρομὴ δυστυχίας. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεων ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1890 ἐκ δραχμῶν 127,775:11.

§125ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐνταῦθα δύο παρατηροῦνται ἄτοπα· πρῶτον, εἰς βάρος τῶν ἐκ δανείων πόρων καὶ μετ’ ἐκτάκτου δαπάνης ζητεῖται πίστωσις κατ’ ἐπανάληψιν πρὸς πληρωμὴν τόκων. Οἱ τόκοι δὲν εἶναι ἔκτακτος δαπάνη, ἀλλὰ τακτική, ἥτις πρέπει νὰ πληρόνηται ἐκ τῶν τακτικῶν πόρων τοῦ Δημοσίου. Δεύτερον ἄτοπον εἶναι, ὅτι ἐκ πόρου εἰδικοῦ, προσδιορισθέντος διὰ τὴν ἐξόφλησιν δανείων, ἔλαβε τὸ Δημόσιον καὶ κατέταξεν ὡς τακτικὸν ἔσοδον ποσὸν 67 χιλιάδων δραχμῶν, τὰς ὁποίας σιωπηρῶς ἐχρησιμοποίησεν εἰς ἄλλας τακτικὰς αὑτοῦ ἀνάγκας. Ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ἀντιληφθῶμεν καλλίτερον τὴν ἐν γένει διαχείρισιν τοῦ κεφαλαίου τούτου, εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν γνῶσιν τοῦ ὀλικοῦ ποσοῦ, τοῦ πληρωθέντος ἐκ τῶν δανείων τῶν 4, 25, 6 καὶ 10 ἑκατομμυρίων, καὶ ἴδωμεν πῶς διετέθη τὸ διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν προσδιορισθὲν μέρος ἐκ τῶν τελευταῖον συνομολογηθέντων δανείων. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1889 ἐκ δραχμῶν 197,500.

§127ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸ κεφάλαιον 15 ζητεῖται ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ, τοῦ ἀναγεγραμμένου ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ ἀναπληρωτικὴ πίστωσις 18,900 δραχμῶν διὰ δαπάνας στρατωνισμοῦ. Ἀλλὰ μετὰ τὴν κατασκευὴν τόσων κτιρίων στρατιωτικῶν πῶς ἐπέρχεται ὑπέρβασις τῆς τοιαύτης δαπάνης ἀντὶ ἐλαττώσεως;

§128ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὠκοδομήθησαν στρατῶνες ἐδῶ καὶ ἐν Λαρίσσῃ.

§129ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἂν ἐχρησίμευσεν ἡ δαπάνη χάριν στρατωνισμοῦ, ἢ καὶ δι’ ἄλλας ἀνάγκας. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει δίδεται ἐξήγησις τῆς τοιαύτης αὐξήσεως τῆς δαπάνης ἡ ἀνάγκη τῆς ἀπολύσεως τῶν ἐφέδρων κατὰ τὸ 1889, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐπῆλθε μεγαλειτέρα κίνησις στρατιωτῶν. Ἀλλ’ ἐὰν πράγματι ἡ τοιαύτη κίνησις ἦναι ὁ λόγος τῆς αὐξήσεως τῆς δαπάνης, πῶς ἐξηγεῖται τὸ γεγονός, ὅτι κληρωτοί, ἐρχόμενοι ἐνταῦθα, ὅπως ἐξετασθῶσι παρὰ τῆς Ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ στρατιῶται λαμβάνοντες ἀναῤῥωτικὴν ἄδειαν ἀναγκάζονται νὰ ἀπέλθουν ἐντεῦθεν χωρὶς νὰ λάβωσιν οὐδὲν διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ ταξειδίου των; Ἀφοῦ δὲ τοιαύτη ἐπικρατεῖ γλισχρότης εἰς τὰς δαπάνας τῆς κινήσεως τῶν στρατιωτῶν, πῶς δύναται νὰ πιστευθῇ, ὅτι ἡ αὔξησις τῆς δαπάνης, δι’ ἣν ζητεῖται ἀναπληρωτικὴ πίστωσις, προέκυψεν ἐκ τῆς κινήσεως αὐτῶν;

§130ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ γενικὰ γυμνάσια.

§131ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ γίνεται λόγος περὶ τοιαύτης δαπάνης, θὰ ζητήσω πληροφορίαν τινά. Συνέπεσε νὰ ἴδω στρατιώτας ἀπολυθέντας, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐῤῥαμένοι, οὕτως εἰπεῖν, ἐντὸς τῶν ἐνδυμάτων των, διότι τὰ ἐνδύματα δὲν ἔφερον κομβία....

§132ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ κομβία ἀφαιροῦνται, ἵνα μὴ ἔχῃ ἡ ἐνδυμασία τὰ χαρακτηριστικὰ στολῆς στρατιώτου, διότι ὁ ἀπολυόμενος στρατιώτης, μὴ διατελῶν ὑπὸ στρατιωτικὴν πειθαρχίαν, δὲν εἶναι πρέπον νὰ φέρῃ τὴν στολὴν τοῦ στρατιώτου.

§133Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τῇ πιστώσει ἀναφέρεται, ὅτι ἐδαπανήθησαν 60,000 δραχμῶν διὰ φωτισμὸν ἀεριόφωτος. Εἶναι δυνατὸν νὰ μάθωμεν πόσοι στρατῶνες φωτίζονται δι’ ἀεριόφωτος, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἔξοδον ἔκτακτον;

§134ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ τοῦ φωτισμοῦ τῶν στρατώνων δι’ ἀεριόφωτος δὲν διεξάγονται κατὰ τρόπον εὐχαριστοῦντα τὴν ὑπηρεσίαν. Πολλαχῶς προσεπαθήσαμεν νὰ περιστείλωμεν τὴν δαπάνην, ἣν θεωροῦμεν ὑπερβολικήν· θέλω δὲ ὑποβάλει περὶ τούτων πληροφορίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τροποποιηθὲν ὡς πρὸς τὸ ὁλικὸν ποσὸν τῆς ζητουμένης πιστώσεως νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1890 δι’ ἔξοδα τῆς ἐκτάκτου Συνόδου τῆς Βουλῆς ἐκ δραχμῶν 280,000.)

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως 1890 ἐκ δραχμῶν 8,676,835:88 καὶ περὶ ἀκυρώσεως ἐκτάκτων πιστώσεων τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1888 ἐκ δραχμῶν 6,772,433:38.

§136ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Καταθέτω τὸν ὀνομαστικὸν κατάλογον τῶν ὑπαλλήλων τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὴν ἐπιστασίαν τῶν ναυπηγουμένων πλοίων. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 114).

§137Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὔριον, ὑπάρχει βλάβη τις;

§138ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, δι’ ὃν νὰ ἀναβληθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συνεζητήθη κατὰ τὰς δύο πρώτας ἀναγνώσεις. Ἄλλως τε ὑπάρχει καὶ ἀνάγκη.

§139ΦΛΕΣΣΑΣ. Προτείνεται ἡ ἀναβολή.

§140ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καλλίτερον εἶναι κοινῇ συναινέσει νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§141ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχομεν παρὰ τρεῖς ὥρας καὶ ἡμίσειαν, καθ’ ἃς ἐργαζόμεθα.

§142ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ἐννοῆτε ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὰ ἑπόμενα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, συναινοῦμεν· οὐχὶ ὅμως ἵνα λυθῇ ἡ συνεδρίασις, διότι ἔχομεν ἀκόμη ὥραν.

§143ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λόγος τῆς ἀναβολῆς εἶναι τὸ προκεχωρηκὸς τῆς ὥρας. Λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς περαιτέρω συζητήσεως λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Γεροκωστοπούλου, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς ἀπεῤῥίφθη διὰ ψήφων 77 κατὰ 8, ἐπὶ ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 85. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1890 ἐκ δραχμῶν 24,441,218.

§147ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ συζητηθῇ διὰ μακρῶν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπόν. Προβαίνομεν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1889 ἐκ δραχ. 562,699.

§149ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζητήσαμεν διαφόρους πληροφορίας. Ἡ συζήτησις αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἀναβάλλεται ἀκριβῶς διότι ἐζητήθησαν διάφοροι πληροφορίαι.

§150ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅ,τι ἐζητήθη κατετέθη.

§151Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ πίναξ τοῦ τακτικοῦ καὶ ἐκτάκτου προσωπικοῦ τῶν καπνεργοστασίων δὲν κατετέθη.

§152ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ πληροφορίας περὶ τῶν 60,000 δραχμῶν, αἵτινες ζητοῦνται δι’ ἔξοδα διατροφῆς κλπ. καταδίκων καὶ ὑποδίκων.

§153ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ καπνοῦ εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, ὅτι δὲν ὑπεβλήθη τι. Παρακαλῶ νὰ εἴπῃ, τί δὲν ὑπεβλήθη, ὅπως ὑποβληθῇ.

§154Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὴν 19 Μαρτίου ἐζητήθη καὶ κατὰ τὴν 22 ὑπεμνήσθη νὰ κατατεθῇ πίναξ, δηλῶν τὸ κατὰ τὸν Μάρτιον 1890 προσωπικὸν τῶν καπνεργοστασίων, τό τε τακτικὸν καὶ τὸ ἔκτακτον. Δηλῶ προσέτι, ὅτι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου θὰ συζητήσωμεν διὰ μακρῶν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται καὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ συζήτησις. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως 1890 ἐκ δραχ. 354,000. Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1890 ἐκ δραχμῶν 19,320).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἐκτάκτων καὶ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τῆς χρήσεως 1890 ἐκ δραχμῶν 962,668 καὶ 12|00 δι’ ἔξοδα κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων.

§157Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν εἰπεῖ, ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ συγγράψῃ ἕνα τόμον, διὰ νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας παρίστων ὡς ἀναγκαίας· τὸν τόμον δ’ αὐτὸν συνέγραψα ἐγώ. Ζητῶ λοιπὸν νὰ μᾶς δικαιολογηθῶσιν αἱ ἑξῆς ὑπερβάσεις πιστώσεων: κατὰ δραχμὰς 2,357 καὶ 83/00 τοῦ ἄρθρου 12 Κεφ. Εʹ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1888, κατὰ δραχμὰς 900:05 τοῦ ἄρθρου 4 Κεφ. Ζʹ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου καὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους, κατὰ δραχμὰς 12,865:24 τοῦ ἄρθρου 2 Κεφ. Ζʹ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου καὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους, κατὰ δραχμὰς 1642:93 τοῦ ἄρθρου 9 Κεφ. Ζʹ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου καὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους, κατὰ δραχμὰς 4,945:54 τοῦ ἄρθρου 11 Κεφ. Ζʹ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου καὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους, κατὰ δραχ. 18,298 τοῦ ἄρθρου ΙΔʹ Κεφ. Ζʹ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου καὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους, κατὰ δραχ. 12,402:84 τοῦ ἄρθρου 1 Κεφ. ΙΑʹ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ αὐτοῦ ἔτους 1888, κατὰ δραχμὰς 13,704:89 τοῦ ἄρθρου 14 Κεφ. ΙΑʹ τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου καὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§158ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζητήθησαν καὶ πληροφορίαι περὶ τοῦ ταμείου Μαντινείας καὶ τοῦ καπνοκοπτηρίου Πειραιῶς.

§159ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργός). Δίδω ἤδη τὰς ζητηθείσας πληροφορίας. Ἔχομεν ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν τῶν Οἰκονομικῶν: «Συντάξεις δραχ. 82,880».

§160Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ζητῶ περὶ τούτων πληροφορίας.

§161ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ἀναγινώσκει). «Κεφάλ. 11, ἄρθρον 5. Ὑλικὸν καὶ ἔξοδα Σφραγιστηρίου»....

§162ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὰς ζητουμένας πληροφορίας.

§163ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ἀναγινώσκει). «Ἔξοδα βεβαιώσεων ἐγγείων φόρων.»

§164ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὔτε. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ἀναγινώσκει), «τοῦ 1888 Κεφάλ. 11 ἄρθρον 1 «προσωπικὸν τελωνείων 12,402.»

§165ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§166ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Περὶ ταύτης κομίζω ἔκθεσιν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου, ἐξ ἧς προκύπτει, ὅτι πράγματι ὑπάρχει καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς προσθέτου πιστώσεως τῶν 12,882 δραχμῶν ἐλάττωσις δαπάνης ἐπὶ τῶν ἀρχικῶς ψηφισθεισῶν 67,226. Κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ἐῤῥήθη, ὅτι δὲν δύναται ἄλλως νὰ ἐξηγηθῇ ἡ αἴτησις προσθέτου πιστώσεως 12 χιλιάδων δραχμῶν, εἰμὴ διὰ τῆς ὑποθέσεως, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον προέβη εἰς διορισμοὺς εἰς θέσεις ἐκ τῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειουμένων ὡς ἀργουσῶν, ἀλλὰ τοῦτο οὐδόλως ἐγένετο. Ἐζήτασα ἐπιμελῶς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ καὶ ἐξηκρίβωσα, ὅτι πᾶσαι αἱ θέσεις ἐκεῖναι ἔμειναν ἄνευ προσωπικοῦ. Ἡ σειρὰ τῶν πράξεων, ἡ ἐπενεγκοῦσα τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως, ἔχει ὡς ἑξῆς. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐξέδωκεν ἐπιτροπικὸν ἐπὶ τῶν δευτερευόντων διατακτῶν, δὲν ἐξεκαθαρίσθησαν δ’ ἔτι αἱ ἐκδοθεῖσαι παρὰ τούτων ἐντολαὶ, τὰ πληρωθέντα ὅμως ἐντάλματα δευτερευόντων διατακτῶν ἀνήρχοντο εἰς 899,592 δραχμάς· προστιθεμένων εἰς ταῦτα τῶν πληρωθέντων ὑπουργικῶν ἐνταλμάτων, ἅτινα, κατὰ τὰς καταστάσεις τῶν ταμιῶν, μέχρι τῆς λήξεως τῆς χρήσεως ἀνῆλθον εἰς 41,378, ἔχομεν ὁλικὸν ποσὸν, πληρωθὲν καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς χρήσεως 1888, ἐκ δραχ. 940,970 ἀπέναντι πιστώσεως ἐξ 1,021,000. Ὥστε ἀντὶ ἐλλείμματος προκύπτει περίσσευμα δραχμῶν 80,108. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ζητεῖται νῦν πίστωσις δραχμῶν 12,882, τὸ περίσσευμα περιορίζεται εἰς δραχμὰς 67,226. Τὸ Ὑπουργεῖον, καίτοι ἡ πίστωσις ἐπαρουσίαζε περίσσευμα δραχ. 80,108, ἠναγκάσθη ὅμως νὰ ζητήσῃ πρόσθετον πίστωσιν, ὡς μὴ δυνάμενον νὰ διαθέσῃ τὰ τοῦ περισσεύματος πρὶν ἢ ἐξελεγχθῶσι τὰ τῆς διαχειρίσεως τῶν δευτερευόντων διατακτῶν, καὶ ἀκυρωθῶσιν αἱ ἐκδοθεῖσαι ἐπ’ αὐτῶν ἐπιτροπικαὶ τοῦ Ὑπουργείου ἐφ’ ὅσον δὲν ἐγένετο χρῆσις αὐτῶν· διότι γενομένης εἰς αὐτοὺς τῆς μεταβιβάσεως, ἂν μὴ ἀνακληθῇ αὕτη, δὲν ὑφίσταται διαθέσιμον περίσσευμα· ἀλλὰ ληξάσης ἤδη τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους, δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν νὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ βεβαιωθησόμενον περίσσευμα τῶν 80,108 δραχμῶν εἰς τὴν καθυστεροῦσαν δαπάνην τῶν δραχμῶν 12,882· θὰ ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιηθῶσι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἂν ἐβεβαιοῦτο τὸ περίσσευμα ἐντὸς τῶν 22 μηνῶν τῆς χρήσεως. Ἀνάγκη ἄρα ψηφίσεως ἤδη προσθέτου πιστώσεως διὰ τὸ ὀφειλόμενον ποσὸν τῶν 12,882 δραχμῶν, καὶ μετὰ τὴν δαπάνην ὅμως ταύτην μένει πάλιν οἰκονομία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου δρ. 67,226. Καταθέτω τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου περὶ τούτου. Ἐπειδὴ τοῦτο συμβαίνει καὶ ἐπὶ ἄλλων καὶ ἐπὶ τῶν συντάξεων....

§167Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Περὶ τούτων δὲν ἔχω ἀπορίαν.

§168ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν ἔχετε ἀπορίαν περὶ συντάξεων, περιορίζομαι εἰς τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχει μὲν ὑπέρβασις, ἀλλ’ ὄχι τοσαύτη, ὅση σημειοῦται ἐν τῷ πίνακι. Καὶ οὕτως ἐπὶ τῶν λοιπῶν. Φέρω δὲ τὸν πίνακα, οὕτω σχολιασμένον, μετὰ τῶν οἰκείων δικαιολογητικῶν ἐγγράφων· ταῦτα καταθέτω.

§169Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ δύναμαι καὶ προχείρως νὰ φέρω παρατήρησιν, διότι ἡ παρατήρησίς μου θέλει ὁδηγήσει τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐρώτησίν μου· διότι ἐξ ὅσων ἤκουσα, ἀναγνωσθέντων σήμερον παρ’ ὑμῶν, νομίζω, ὅτι δὲν δίδεται ἀπάντησις εἰς τὴν ἐρώτησίν μου. Λέγει τὸ Γεν. Λογιστήριον, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἄρθρ. 1 τοῦ Κεφ. ΙΑʹ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τοῦ ἔτους 1888 ἐξεδόθησαν ἐντάλματα δευτερευόντων διατακτῶν, καὶ ὅτι δὲν ἐκαθαρίσθησαν μὲν οἱ λογαριασμοὶ, ἵνα ὦσι γνωστὰ τὰ ἀποτελέσματα, ἀλλ’ ὅτι ὑπάρχει περίσσευμα. Ἡ πίστωσις, περὶ ἧς πρόκειται, ἡ χορηγηθεῖσα διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Κεφαλ. ΙΑʹ τοῦ εἰρημένου προϋπολογισμοῦ, προβλέπει τὴν μισθοδοσίαν τῶν τελωνειακῶν ὑπαλλήλων.

§170ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δι’ ἐπιτροπικῶν πληρωτέοι οἱ μισθοὶ τούτων.

§171ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τοῦ ἐντύπου ὅμως, τὸ ὁποῖον ἔχω ἐδῶ, πληροφοροῦμαι, ὅτι τὸ ὑπόλοιπον τῆς πιστώσεως, τῆς χορηγηθείσης διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ἀδιάθετον ποσὸν τῶν πιστώσεων δὲν ἐπήρκεσε, καὶ ὅτι ζητεῖται πέραν τῆς ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ χορηγηθείσης πιστώσεως ποσὸν 12,402:84. Λοιπὸν, ἀφοῦ δὲν ἐπήρκεσε τὸ ὑπόλοιπον τῆς πιστώσεως, πῶς προέβητε εἰς δαπάνας καθ’ ὑπέρβασιν τῆς πιστώσεως, καὶ ζητεῖτε νῦν πίστωσιν, ἵνα καλύψητε τὴν ὑπέρβασιν;

§172ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Νομίζω ὅτι τοῦτο ἐξήγησα. Εἶπον ὅτι ἔκλεισεν ἡ χρῆσις, καὶ διὰ τοῦτο δὲν δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν ἀδιάθετον πίστωσιν 80 χιλιάδων δραχμῶν.

§173ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ;

§174ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μάλιστα· ὅπως φέρεται ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Γεν. Λογιστηρίου ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ· 80 χιλιάδας δραχμῶν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου, ἐὰν διετελῶμεν ἤδη ἐντὸς τῆς χρήσεως, ἀλλ’ ἐπειδὴ διατελοῦμεν ἐκτὸς τῆς χρήσεως, πρέπει νὰ λάβωμεν νέαν ἄδειαν τῆς Βουλῆς διὰ τὴν δαπάνην τῶν 12 χιλιάδων.

§175ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν τῷ πίνακι ποιεῖτε ἀκριβῶς διάκρισιν ποσῶν, διὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖτε πίστωσιν ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν προϋπαρχουσῶν πιστώσεων, καὶ ποσῶν, διὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖτε πίστωσιν πέραν τῶν ὁρίων τούτων· τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι πέραν τῶν ὁρίων τούτων. Πῶς συμβιβάζεται ἑπομένως ἡ ὕπαρξις ἀδιαθέτου πιστώσεως διὰ τῆς μὴ ἐξελέγξεως τῶν ἐπιτροπικῶν μὲ τὴν κατάταξιν ἀκριβῶς τοῦ κονδυλίου τούτου εἰς τὴν στήλην, τὴν ἀφορῶσαν....

§176ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι τὰ ἐν τῇ πρώτῃ στήλῃ, τουτέστι τὰ ἐπὶ ἀδιαθέτου πιστώσεως, εἶναι τὰ ἐν ἀπολογισμῷ τακτοποιηθέντα καὶ ἀποτελοῦντα πληρωτέα ὑπόλοιπα· ταῦτα δὲν ἐτακτοποιήθησαν ἐν τῷ ἀπολογισμῷ, μετενεχθέντα δὲ δι’ ἐπιτροπικῶν εἰς τοὺς δευτερεύοντας διατάκτας, μόνον ὅταν οἱ λογαριασμοὶ τῶν δευτερευόντων διατακτῶν ἐξελεγχθῶσιν ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ ἀναγραφῇ ἐν τῷ ἀπολογισμῷ τὸ παρ’ αὐτῶν διατεθὲν ποσὸν, θέλουσι χαρακτηρισθῇ ὡς ἀδιάθετα καὶ ἑπομένως ὡς πληρωτέα ὑπόλοιπα· ἐὰν δὲ τότε συνετάσσετο ὁ πίναξ, τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν πληρωτέων ὑπολοίπων θὰ ἀνεγράφετο ἐν τῇ πρώτῃ στήλῃ. Δὲν ἐγένοντο ἔτι αἱ πράξεις αὗται, δὲν κατεστρώθη ἔτι ὁ ἀπολογισμὸς, ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν τὰ μήπω δι’ ἐκκαθαρίσεως ἐξακριβωθέντα ἀδιάθετα ὡς πληρωτέα ὑπόλοιπα· ταῦτα θεωροῦνται ἔτι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὡς πληρωθέντα, διότι ἐξεδόθησαν περὶ αὐτῶν ἐπιτροπικά. Ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία γινώσκει ἤδη μετὰ βεβαιότητος ἐκ τῶν πινάκων τῶν δευτερευόντων διατακτῶν, εἰς οὓς δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ σήμερον προσθήκη, διότι ἡ χρῆσις ἔκλεισεν, ὅτι, ὅταν γένηται ἐξέλεγξις ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, θ’ ἀποτελέσωσι πληρωτέα ὑπόλοιπα ποσὰ, ἀνερχόμενα εἰς 80 χιλιάδας δραχμῶν· δὲν κατατάσσομεν ὅμως εἰς ταύτας τὰς ζητουμένας ἤδη 12 χιλιάδας δραχμῶν, διότι αἱ 80 χιλιάδες δραχμῶν τοῦ περισσεύματος δὲν κατελογίσθησαν ἔτι ὡς πληρωτέα ὑπόλοιπα. Τοῦτο δὲ συμβαίνει κατὰ τὸν πίνακα, ὃν ὑπέβαλον, καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου, καὶ ἐπὶ πολλῶν ἄλλων ἄρθρων, ἀλλ’ ἐπὶ ποσῷ καταλείποντι ὑπόλοιπον ὑπερβάσεως, ἐνῷ ἐνταῦθα ὑπόλοιπον ἀποτελοῦν ὑπέρβασιν δὲν ὑφίσταται.

§177ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν σημείωσίν μου κατέθηκα εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψει καὶ ἐπὶ ἐκείνων, ἐφ’ ὧν δὲν διέλαβεν ἡ ἔκθεσις τοῦ Λογιστηρίου, καὶ δοθῶσι πληροφορίαι εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν.

§178ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (ἀναγινώσκει). «Ἔξοδα κοπῆς καὶ συσκευῆς καπνοῦ καὶ τουμπεκίου». Ἐχορηγήθη ἀναπληρωματικὴ πίστωσις ἐκ δραχμῶν 215 χιλιάδων, ἀλλὰ κατόπιν ἐξηκριβώθη, ὅτι παρὰ τῷ ταμείῳ τῶν πληρωμῶν Ἀττικῆς ἔμειναν ἐκκρεμεῖς πληρωμαὶ δραχ. 11,469:95.

§179ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δηλαδὴ ἐξηντλήθη ἡ πίστωσις ἡ ἀναπληρωτικὴ, δὲν ἐπήρκεσε καὶ....

§180ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐχὶ· κατόπιν ἐξηκριβώθη, ὅτι παρὰ τῷ ταμείῳ τῶν πληρωμῶν Ἀττικῆς εἶχον πραγματοποιηθῆ, ἀλλὰ δὲν εἶχον τακτοποιηθῆ, πρὸς τὴν τακτοποίησιν δὲ ζητεῖται ἤδη τὸ ποσόν.

§181ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πλέον τοῦ χορηγηθέντος διὰ τῆς ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως.

§182ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οἱ δὲ λόγοι προκύπτουσιν ἐκ τῶν ἄλλων πινάκων, οὓς ὑπέβαλον. Ἐπὶ τῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑπάρχει ἐρώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, πῶς ἀνῆλθον εἰς δρ. 44,709 αἱ ἀποδοχαὶ χαρτοσήμου τῆς Ἐφορίας Μαντινείας. Ἐκόμισα τὸν πίνακα, δεικνύοντα ὅτι ἀπετελέσθη ὁ ἀριθμὸς οὗτος ἐπ’ ὀνόματι τοῦ δικαιούχου ταμείου Μαντινείας διὰ δικαιώματα χαρτοσήμου κατὰ τὸ ἔτος 1888 ὡς ἑξῆς: μηνὸς Ἰανουαρίου δραχ. 1058, Φεβρουαρίου 1855, Μαρτίου 1500, Ἀπριλίου 1758, Μαΐου 1495, Ἰουνίου 1305, Ἰουλίου 1638, Αὐγούστου 20,564, καὶ οὕτω καθεξῆς· τὸ ὅλον 44,709.

§183ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλὰ διὰ ποῖον λόγον;

§184ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δι’ ἕκαστον μῆνα τὰ ποσὰ οὐδὲν παρουσιάζουσι τὸ παράδοξον.

§185ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ταμεῖον Μαντινείας δαπανᾷ τοσοῦτον χαρτόσημον;

§186ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως δαπανᾷ, ὅσον εἶναι ἀναγεγραμμένον καθ’ ἕκαστον μῆνα. Ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἠξεύρω ἂν ὑπάρχῃ ἐρώτησις.

§187Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω μία.

§188ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ συνδυασθῶσι μετὰ τῶν πληροφοριῶν, τῶν δοθησομένων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§189ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τὸ καπνοκοπτήριον Πειραιῶς μοὶ φαίνεται περίεργον.

§190ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ λόγος εἶναι, ὅτι ὑπῆρχεν, ὡς εἴδομεν, ἔλλειμμα, ἔτυχε δὲ νὰ μένωσιν ἐκκρεμεῖς διὰ τὸ ποσὸν τοῦτο αἱ πληρωμαὶ τοῦ καπνοκοπτηρίου ἐκείνου· οὐχὶ ὅτι δὲν ἐπληρώθησαν, ἀλλὰ δὲν ἐτακτοποιήθησαν αἱ πληρωμαὶ, διότι τὸ ποσὸν τῆς πιστώσεως δὲν ἐπέτρεπε τὴν τακτοποίησιν.

§191ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγένετο ὑπέρβασις.

§192ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐχί· ὁ ταμίας κατέβαλε τὸ ποσόν.

§193ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄνευ ἐντάλματος.

§194ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Σήμερον, ἂν ἡ πίστωσις κυρωθῇ, θέλει τακτοποιήσει τὰς ἐκκρεμεῖς πληρωμάς.

§195ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δυνατὸν νὰ ἔγεινε· πῶς ἀπὸ τὸν Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον τοῦ 1887 πληρωμαὶ ἐργατῶν ἔμειναν ἐκρεμεῖς;

§196ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔμειναν ἐκρεμεῖς ἀπέναντι τῶν ἐργατῶν, ἀλλ’ ἀπέναντι τοῦ ταμίου· ὁ ταμίας ὀφείλει νὰ τακτοποιήσῃ αὐτάς. Ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὑπάρχει ἐρώτησις;

§197Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω μία.

§198ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ ἴδωμεν τίς εἶναι, καὶ ἀπαντῶμεν.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται καὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ συζήτησις, ὅπως μελετηθῶσιν αἱ κατατεθεῖσαι πληροφορίαι. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 καὶ 30′ μ. μ.