1890.04.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26

Τῆς 21 Ἀπριλίου 1890.

(Σάββατον)

Ὥρᾳ 4½ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ μετά τινας διορθώσεις ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, πρὸ τῆς ἐπὶ ταῖς ἑορταῖς τοῦ Πάσχα διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου ταύτης, εἶχον ὑποσχεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ καταθέσω πίνακας, ἀφορῶντας εἰς τὰς χορηγηθείσας πιστώσεις διὰ τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια τῶν ἐτῶν 1888 καὶ 1889 καὶ εἰς τὰς γενομένας δαπάνας. Τοὺς πίνακας τούτους καταθέτω.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 63).

§3ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω τοὺς ἰσολογισμοὺς τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους τῶν ἐτῶν 1882, 1883, 1884, 1885, 1886 καὶ 1887, μετ’ αὐτῶν δὲ καὶ ἔκθεσιν εἰσαγωγικὴν καὶ πίνακα γενικὸν, περιλαμβάνοντα τὸν γενικὸν ἰσολογισμὸν ἀπὸ τοῦ 1882 μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1887.

§4ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καὶ τὰ ὑπόλοιπα τῶν προηγουμένων χρήσεων;

§5ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἄρχεται ἀπὸ τοῦ ὑπολοίπου τῶν προηγουμένων χρήσεων, τοῦ εὑρεθέντος ἐν τῷ ταμείῳ, οὐχὶ δὲ τοῦ προκύπτοντος ἐκ τῆς ἀλληλουχίας τῶν ἐξ ὑπαρχῆς ἰσολογισμῶν, διὰ τὸ ὑφιστάμενον ἐν τῷ παρελθόντι χάσμα. Πολλάκις, ἀπαντῶν μάλιστα εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεσσηνίας, εἶπον, ὅτι ὁ λόγος, δι’ ὃν δὲν ὑπεβάλλομεν κατάστασιν τῆς ἐν γένει οἰκονομικῆς διαχειρίσεως τοῦ Κράτους, ἦτο τὸ ἀνέφικτον τοῦ καθορισμοῦ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς πρὸ τοῦ 1882 διαχειρίσεως· ἐπειδὴ ὅμως ἐπέμενεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ζητῶν ὅπως κατατεθῶσιν οἱ πίνακες, ἀνακοινῶ τοὺς συνταχθέντας χάριν τῆς ὑπηρεσίας αὐτοτελεῖς ἀπὸ τοῦ 1882 μέχρι τοῦ 1887, καίτοι, διὰ τὴν ἔλλειψιν συνεχείας πρὸς τὰς παρῳχημένας διαχειρίσεις, στεροῦνται ἀρτιότητος ἐν τῷ γενικῷ ἀποτελέσματι. Ὁρμῶνται οἱ πίνακες ἐξ ἀφετηρίας τῶν κατὰ τὴν 1 Ἰανουαρίου 1882 εὑρεθέντων ἐν τοῖς ταμείοις τοῦ Κράτους. Καλῶς ἢ κακῶς εὑρέθησαν ἐν αὐτοῖς τοσαῦτα, τοῦτο θὰ διευκρινισθῇ ὅταν γένηται ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ παρελθόντος. Παρουσιάζουσιν οὕτως οἱ πίνακες ὑπόλοιπον τὴν 31 Δεκεμβρίου 1887, προκύπτον ἐκ τῶν μεταβολῶν, ἃς τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα τῶν ἀπὸ τοῦ 1882 καταστάσεων ἐπήνεγκεν εἰς τὴν ταμιακὴν κατάστασιν τῆς 1ης Ἰανουαρίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους.

§6Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι εὔκολον, παρακαλῶ, νὰ δώσητε μίαν διασάφησιν; Κατὰ τί διαφέρουσιν οἱ σήμερον κατατιθέμενοι ἰσολογισμοὶ πρὸς τοὺς ἰσολογισμούς, οἵτινες ἐδημοσιεύθησαν διὰ τὰ ἔτη 1882, 1883, 1884, 1885, 1886 καὶ 1887 διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως;

§7ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διαφέρουσι, καθόσον οἱ προηγουμένως δημοσιευθέντες πίνακες πρῶτον δὲν περιλαμβάνουσι τὴν ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου μέχρι 31 Ὀκτωβρίου 1882 λειψοδοσίαν καὶ τοῦτο, διότι ἐπὶ τῇ δημοσιεύσει ἐκείνῃ δὲν εἶχεν ἔτι συμπληρωθῆ διὰ τοὺς δέκα μῆνας, καθ’ οὓς ἴσχυεν ἔτι τὸ παλαιὸν νόμισμα, ἡ ἀναγωγὴ τῶν ἐν ταῖς καταστάσεσιν ἐγγραφῶν ἀπὸ τοῦ παλαιοῦ εἰς τὸ νέον νόμισμα. Δεύτερον, περιλαμβάνουσι διακεκριμένως τὸ σύνολον τῶν εἰσπράξεων καὶ τῶν πληρωμῶν ἄνευ συσχετίσεως, ἐνῷ ἐν τοῖς νῦν ὑποβαλλομένοις πίναξιν ἀντιπαρατίθενται αἱ εἰσπράξεις καὶ αἱ πληρωμαί, ἀναγραφομένων ἐν ἰδίαις στήλαις τῶν διαφορῶν ἐπὶ πλέον καὶ ἐπὶ ἔλαττον. Τρίτον, δὲν περιέχουσιν ἰσολογισμὸν τῶν εἰς χρέωσιν ἢ πίστωσιν ἑκάστης μερίδος ὑπολοίπων, ἢ τῶν διαφορῶν, αἵτινες προκύπτουσι μεταξὺ εἰσπράξεων καὶ πληρωμῶν. Τέταρτον, δὲν διακρίνεται ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, ἡ κατὰ τὸ 1885 ἀρθεῖσα, ἀπὸ τῆς κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἐπιβληθείσης ὡς πρὸς τὰς συνεχομένας ἐκ δανείων χρεώσεις, ἐνῷ ἐν τοῖς νέοις πίναξι γίνεται ἡ διάκρισις, ἐπαγομένη τὴν κατάστρωσιν δύο λογαριασμῶν ἀντὶ ἑνός. Πέμπτον, δὲν εἶχον προσηρτημένον γενικὸν ἰσολογισμὸν τῆς ὅλης ληψοδοσίας. Καὶ ἕκτον, δὲν συνωδεύοντο δι’ ἐκθέσεως διευκρινιζούσης τὰ ἐν τοῖς πίναξιν. Ὑποβάλλω τὰς πληροφορίας, ἃς εἶχε ζητήσει προηγουμένως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ὑπέμνησε δὲ χθές.

§8Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Περὶ καπνοκοπτηρίων;

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰδικῶς περὶ τῶν καπνοκοπτηρίων Ἀμφίσσης, Ναυπάκτου καὶ Αἰγίου.

§10ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλ’ εἶχον ὑποβάλει καὶ ἐγὼ ὁμοίαν αἴτησιν.

§11ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν εὐαρεστῆσθε νὰ μοὶ εἴπητε, ποῦ εὕρηται ἡ αἴτησις ἐν τοῖς πρακτικοῖς, θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει.

§12ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὴν 20ὴν συνεδρίασιν τῆς 19 Μαρτίου ἐζήτησα νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν: 1) Πίναξ τῶν κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος 1889 εἰσπραχθέντων ἐκ τοῦ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ νενομισμένου δικαιώματος κατὰ καπνοκοπτήριον· 2) Πίναξ ὡσαύτως τῶν εἰσπραχθέντων κατὰ καπνοκοπτήριον ἐκ τοῦ ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος τῆς πωλήσεως σιγαροχάρτου.

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ λάβῃ σημείωσιν καὶ νὰ μὲ εἰδοποιήσῃ.

§14ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ δώσητε παραγγελίαν, ὅταν γίνηται ἐπερώτησις, τὸ Γραφεῖον νὰ εἰδοποιῇ τὰ Ὑπουργεῖα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ στέλλονται τακτικῶς εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα.

§16ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτων πιστώσεων ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως 1890 ἐκ δραχμῶν 5,285,520 καὶ περὶ συνομολογήσεως δανείου ἴσου ποσοῦ. Ταῦτα πρὸς ἀνέγερσιν κτιρίων στρατιωτικῶν καὶ συμπλήρωσιν ὑπαρχόντων κτιρίων. Ὑπάρχει περὶ τῶν κτιρίων προσηρτημένος εἰς τὸ νομοσχέδιον πίναξ. Ἡ παλαιὰ περὶ στρατιωτικῶν κτιρίων πίστωσις δὲν δύναται νὰ διατεθῇ, ὡς παρελθούσης τῆς χρήσεως· ἀλλ’ ἀντὶ μεταφορᾶς εἰς τὴν ἐνεστῶσαν χρῆσιν τῆς ἀδιαθέτου πιστώσεως, φέρομεν αὐτοτελῆ πρότασιν περὶ πιστώσεως. Εἰσαγωγικῶς ἐκτίθενται τὰ κατὰ τὴν πίστωσιν τοῦ 1882, ἐφ’ ὅσον αὕτη δὲν ἐπραγματοποιήθη· πλὴν δὲ τῶν προσηρτημένων εἰς τὸ νομοσχέδιον πινάκων περὶ τῶν ἀνεγερθησομένων ἢ συμπληρωθησομένων κτιρίων ὑποβάλλονται καὶ οἱ προϋπολογισμοί, παραπεμφθέντες ἤδη εἰς τὸ τυπογραφεῖον, διότι, καίτοι ὀγκώδεις, ἐθεωρήθη πρέπον νὰ περιέλθωσιν εἰς χεῖρας τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐν ἰδίοις ἑκάστῳ ἀντιτύποις.

§17ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ συμπληρωματικοὶ πίνακες διὰ τὰ κατασκευασθέντα κτίρια, διότι ὑπῆρχέ τι τότε, τὸ μέλλον νὰ συμπληρωθῇ.

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν τυχὸν ὑπάρχῃ τι τὸ μήπω ὑποβεβλημένον, θέλει ὑποβληθῆ· ἐν τῇ ἐκθέσει ὅμως, τῇ συνοδευούσῃ τὸ περὶ τῆς πιστώσεως νομοσχέδιον, εὕρηται ἀνακεφαλαιωτικὴ κατάστασις τῶν δαπανηθέντων ἐκ τῆς πιστώσεως τοῦ 1882 κατά τε τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους ἐκείνου καὶ ἐκ μεταφορᾶς κατὰ τὰς χρήσεις τῶν ἐτῶν 1884, 1886, 1888 καὶ 1889, ὡς καὶ τοῦ ὑπολοίπου, ὅπερ ὅμως δὲν χρησιμοποιεῖται, ὡς πρότερον, διὰ μεταφορᾶς, ἀλλ’ ἀφίεται ἀργὸν, ὡς ἐκπνευσάσης τῆς χρήσεως, ἀναπληρούμενον διὰ τῆς προτεινομένης ἤδη ἐπὶ ποσῷ μεγαλειτέρῳ νέας πιστώσεως.

§19Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατέθηκε χθὲς εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπὸ 9 Ὀκτωβρίου 1888 ἐγκύκλιον τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ τῆς Αἰγύπτου καὶ τὴν ἀπὸ 25 Φεβρουαρίου 1889 ἑτέραν ἐγκύκλιον τοῦ αὐτοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, καθ’ ἣν εἶχον προβάλει πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν αἴτησιν. Παρακαλῶ αὐτὸν νὰ καταθέσῃ προσέτι· αʹ) τὴν ἀπὸ 30 Ἰανουαρίου 1889 ἀπάντησιν τοῦ Πολιτικοῦ Πράκτορος τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν ἀπὸ 9 Ὀκτωβρίου ἐγκύκλιον τοῦ Ζουλφικὰρ πασσᾶ· βʹ) τὴν ἀπὸ 31 Δεκεμβρίου 1889 ἐγκύκλιον τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργοῦ περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων· γʹ) τὴν ἀπὸ 27 Ἰανουαρίου ἢ Φεβρουαρίου 1889 ἐπιστολὴν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ τῆς Αἰγύπτου, σχετικῶς πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τὸ κηρύσσον ἀκατάσχετα τὰ ὑπὸ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως ὀφειλόμενα εἰς μισθοὺς, συντάξεις ἢ ἀποζημιώσεις ἐπὶ ἀπολύσει, καὶ δʹ) τὴν ἀπὸ 18 Δεκεμβρίου 1889 ἐγκύκλιον τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργοῦ περὶ φιλικοῦ κανονισμοῦ τῶν ἀποζημιώσεων τοῦ Σουδάν. Προσέτι δὲ νὰ δώσῃ ἡμῖν πληροφορίας, ἐὰν ὡς πρὸς τὰ ἀστυνομικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν συναινέσει καὶ τοῦ Γενικοῦ Προξενείου τῆς Ἑλλάδος, ἀντηλλάγησαν γραπταὶ ἀνακοινώσεις, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ καταθέσῃ αὐτάς.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Θεόδωρος Θεοδωρακόπουλος, κατάδικος, κρατούμενος ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύργου, παρακαλεῖ νὰ τῷ ἀπονεμηθῇ βασιλικὴ χάρις. Παραπέμπεται ἡ αἴτησίς του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. Τυπάλδος Κοζάκης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§21ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἐπανειλημμένως μοὶ ἀνεκοινώθησαν παραστάσεις παρὰ διαφόρων ἐγκρίτων προσώπων ἐξ Ἰθάκης, καὶ ὑπολαμβάνω καθῆκόν μου νὰ ἀναφέρω περὶ αὐτῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐν πρώτοις φαίνεται, ὅτι καὶ ἐν Ἰθάκῃ ἡ δημοσία ἀσφάλεια ὑπέστη ἐσχάτως τροπήν τινα ἐπὶ τὰ χείρω. Ἡ ὡραία καὶ ποιητικὴ νῆσος διεκρίνετο πάντοτε διὰ τὰ ἤπια ἤθη τῶν κατοίκων της. Ἀλλ’ ἀπό τινος καὶ ἐκεῖ ἤρχισαν νὰ πολλαπλασιάζωνται αἱ βιοπραγίαι κατὰ τῶν προσώπων καὶ κατὰ τῶν ἰδιοκτησιῶν. Δὲν φαίνεται δὲ, ὅτι αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ καὶ ἡ δημοσία δύναμις ἐπαρκοῦσιν, ὅπως ἀσφαλίσωσι τὴν τάξιν ἐν τῇ νήσῳ. Ἐν γένει αἱ ἐντυπώσεις ἐν Ἰθάκῃ εἶναι δυσάρεστοι κατὰ τῆς διοικήσεως, ὄχι διότι συμβαίνει τι ἀδίκημα πρὸς τοὺς κατοίκους ἐκ μέρους αὐτῆς, ἀλλὰ διότι ἡ νῆσος αὕτη φαίνεται, οὕτως εἰπεῖν, ὡς ἐγκαταλελειμμένη ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ὀλίγαι παρατηρήσεις θέλουσι διασαφηνίσει τὴν διάθεσιν ταύτην τῶν πνευμάτων. Καὶ ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ παραστήσω ἐνταῦθα τὰ παράπονα τῶν Ἰθακησίων, οἵτινες ὑποβάλλονται εἰς ταξείδια ἐπίπονα εἰς Κεφαλληνίαν καὶ εἰς ἔξοδα ὄχι μικρὰ, ὅπως λαμβάνωσιν ἐξωτερικὰ διαβατήρια. Γνωρίζω ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη ἀνάγεται εἰς τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν τοῦ Κράτους ἐν γένει, ὁποία ἐγένετο ἤδη διὰ τῆς καταργήσεως τῶν ἐπαρχείων, καὶ ὅτι ἀπαιτοῦνται μέτρα γενικὰ ὅπως διορθωθῇ τοῦτο. Οὐχ ἧττον ὅμως τοσοῦτον ἐπαισθητὴ ἐγένετο ἡ δυσχέρεια αὕτη κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ὥστε εἶμαι ἠναγκασμένος, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἰθάκης, νὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως σκεφθῆτε, κατὰ τίνα τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ φέρητε οἰκονομίαν τινὰ τοῦ πράγματος, ἔστω καὶ προσωρινὴν, ἀναθέτοντες εἴς τινα τῶν ὑποληφθεισῶν ἐν τῇ νήσῳ ἀρχῶν τὸ δικαίωμα καὶ τὴν εὐθύνην νὰ παρέχῃ τὰ ἐξωτερικὰ ταῦτα διαβατήρια. Διότι πρόκειται περὶ ἑκατοντάδων ἀνθρώπων, ἀποδημούντων κατ’ ἔτος χάριν ἐργασίας. Γνωρίζετε ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργὲ, καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, πόσον παραγωγικὴ, πόσον ὠφέλιμος εἰς τὸ Ἔθνος ἀποβαίνει ἡ ἐτησία αὕτη ἐξ Ἰθάκης ἀποδημία. Διότι οἱ ἀποδημοῦντες ἐκεῖθεν δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν μεταναστῶν, τῶν μεταβαινόντων εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἄνευ προθέσεως ἐπιστροφῆς, ἀλλ’ ἀπεναντίας συντελοῦσιν εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ γοήτρου τοῦ ἑλληνικοῦ ὀνόματος, αὐξάνουσι τὸ γόητρον τῆς ἑλληνικῆς σημαίας καὶ πολλαπλασιάζουσι τὰ ἑλληνικὰ κεφάλαια. Ἑπομένως πᾶσα Κυβέρνησις, φιλοσόφως, οὕτως εἰπεῖν, διοικοῦσα, θὰ σκεφθῇ περὶ τοῦ τρόπου, δι’ οὗ θὰ διευκολύνῃ τὴν τόσον ἐθνωφελῆ ταύτην μετανάστευσιν. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου σεῖς φέρετε προσκόμματα εἰς αὐτήν, δι’ ἕνα ἢ δι’ ἄλλον λόγον. Κατηργήσατε τοὺς ἐπάρχους, καὶ βλέπετε προκύπτοντα ἐκ τούτου ἀποτελέσματα λίαν ἐπιζήμια. Ἐπιμόνως λοιπὸν ἀποτεινόμενος πρὸς ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ, σᾶς παρακαλῶ, ὅπως προνοήσητε περὶ τοῦ τρόπου, δι’ οὗ δύνασθε, ἔστω καὶ προσωρινῶς, νὰ διορθώσητε τὸ γινόμενον ἄτοπον. Τὸν παρελθόντα Μάρτιον κατέπλευσεν εἰς Ἰθάκην ἀτμόπλοιον ἰδιόκτητον τοῦ ἐν Βραΐλᾳ ἰθακησίου μεγαλεμπόρου Βλασοπούλου. Ἐπὶ τοῦ ἀτμοπλοίου τούτου, ἑνὸς τῶν λαμπροτάτων ἐξ ὅσων ἀνήκουσιν εἰς τὸ ἑλληνικὸν ἐμπόριον, ἐπεβιβάσθησαν τριακόσιοι Ἰθακήσιοι, ἀπερχόμενοι πρὸς ἐργασίαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐν τούτοις πολλοὶ ἄλλοι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐπιβιβασθῶσι, διότι δὲν εἶχον προνοήσει περὶ διαβατηρίων, ἐπειδὴ δὲ τὸ ἀτμόπλοιον ἀνεχώρησε τὴν ἰδίαν ἑσπέραν τῆς ἀφίξεώς του, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωσιν ἐκ Κεφαλληνίας αὐθημερὸν διαβατήρια. Τοιαῦτα λοιπὸν προσκόμματα φέρετε εἰς τὴν δρᾶσιν λαοῦ, ὅστις οὐδὲν ἄλλο ζητεῖ ἀπὸ τὴν διοίκησιν, παρὰ μόνον νὰ μὴ γίνεται αὕτη πρόσκομμα εἰς τὴν ἐργασίαν του. Μετεχειρίσθην τὴν ἔκφρασιν τῆς ἀφιλοσόφου διοικήσεως, διότι ἐγὼ βεβαίως δὲν ἠθέλησα νὰ εἴπω, ὅτι ἡ διοίκησίς σας θέλει τὸ κακὸν, ἀλλ’ ὅτι δὲν φιλοσοφεῖ, δὲν ἐκτιμᾷ ὑπὸ τὴν ἀληθῆ καὶ ὑπὸ τὴν ἀνωτέραν αὐτῶν ἔποψιν τὰ ζητήματα τῆς διοικήσεως. Σεῖς ἐφηρμόσατε ἐν Ἑλλάδι διοικητικὰς διαιρέσεις καὶ ὀργανισμούς, τοὺς ὁποίους εὕρατε ἐφαρμοζομένους εἰς ἄλλα Κράτη, καὶ ἐπιστεύσατε, ὅτι τὰ αὐτὰ ἠδύναντο νὰ ἐφαρμοσθῶσι καὶ παρ’ ἡμῖν. Ἐπιστεύσατε, ὅτι ἡ γεωγραφικὴ καὶ ἀριθμητικὴ διαίρεσις, ἡ κρατοῦσα εἰς τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν ἄλλων Κρατῶν, ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐν Ἑλλάδι, καὶ δὲν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ γεωγραφία, ἡ ἱστορία καὶ αὐτὴ ἡ πολιτικὴ οἰκονομία φέρουσι διαφορὰς οὐσιώδεις ἀπὸ χώρας εἰς χώραν, ἀπὸ Κράτους εἰς Κράτος. Διότι ἡμεῖς βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν εἰς τὸν τόπον μας τὸ σύστημα τῆς κατὰ πληθυσμὸν διοικητικῆς διαιρέσεως. Καὶ τοῦτο ἀκριβῶς τὸ βλέπετε ἐν Ἰθάκῃ, ἥτις ἔχει πληθυσμὸν ὄχι ἀνώτερον τῶν δεκατριῶν χιλιάδων κατοίκων. Καὶ ὅμως ὁ πληθυσμὸς ἐκεῖνος ἔχει αὐτοτελεῖς, οὕτως εἰπεῖν, ἠθικὰς καὶ ὑλικὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας παραβλάπτετε πάσας, ὅταν διοικητικῶς καὶ πολιτικῶς συγχωνεύητε τὴν ἱστορικὴν νῆσον ἐν τῷ νομῷ Κεφαλληνίας. Διὰ τοῦτο, ἐὰν ἡ Ἰθάκη εἶχε καὶ ἓξ μόνον χιλιάδας κατοίκων καὶ ὀλιγωτέρους ἀκόμη, πάλιν ἐδικαιοῦτο νὰ ἔχῃ σειρὰν θεσμῶν, τοὺς ὁποίους εἶχεν ἐπὶ αἰῶνας, καὶ τοὺς ὁποίους κατηργήσατε, πρὸς μεγίστην ζημίαν ὄχι μόνον τῆς νήσου, ἀλλὰ καὶ τοῦ Ἔθνους. Διότι, ὅταν ζημιοῦτε τὴν Ἰθάκην, ζημιοῦτε τὸ Ἔθνος, εἰς τοῦ ὁποίου τὴν δρᾶσιν τόσα προσθέτει κεφάλαια παντοῖα ἡ ἀξιοθαύμαστος ἱκανότης τῶν Ἰθακησίων. Καὶ τῷ ὄντι τὸ ναυτικὸν τῶν Ἰθακησίων, ἀποτελούμενον ἀπὸ φορτηγίδας καὶ ποταμόπλοια, πλέοντα ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰς τὸν Δούναβιν καὶ εἰς ἄλλους τινὰς ποταμοὺς τῆς μεσημβρινῆς Ῥωσσίας, καὶ ἀπὸ θαλασσοπλοῖα, ὡς τὰ ὀνομάζουσιν, ἱστιοφόρα καὶ ἀτμόπλοια, πλέοντα εἰς τὰς θαλάσσας, ἀνέρχεται τουλάχιστον εἰς 160,000 τόνους. Εἷς μόνος οἶκος, ὁ τῶν ἀδελφῶν Σταθάτων, οὗ ἡ περιουσία ὑπολογίζεται εἰς πολλὰ ἑκατομμύρια, ἀριθμεῖ παντὸς εἴδους ἀτμόπλοια, πλοῖα καὶ φορτηγίδας, χωρητικότητος ἐπέκεινα τῶν τεσσαράκοντα χιλιάδων τόνων. Ὅλον αὐτὸ τὸ ναυτικὸν τῶν Ἰθακησίων πλέει, ἐννοεῖται, ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν, ἀμφιβάλλω δὲ, ἐὰν ὑπάρχῃ ἄλλο μέρος τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον ἐν τοιαύτῃ σχετικῇ μικρότητι νὰ παρουσιάζῃ τοιαῦτα φαινόμενα. Ἐν τούτοις νομίζω, ὅτι οὐδεὶς θ’ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ ἀνθηροτάτη αὕτη κατάστασις τῆς ἐμπορικῆς καὶ ναυτιλιακῆς δράσεως τῶν Ἰθακησίων εἶναι ἐθνικὸν κεφάλαιον. Ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ διατηρηθῶσιν ἐν Ἰθάκῃ θεσμοί τινες, τοὺς ὁποίους εἶχεν ἐπὶ Ἀγγλικῆς Προστασίας. Καὶ γνωρίζετε βέβαια, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐκ τῶν θιασωτῶν τῆς Ἀγγλικῆς Προστασίας. Γνωρίζετε, ὅτι, συνεπὴς πρὸς τὰς οἰκογενειακὰς παραδόσεις μου, φρονῶ ὅτι ἡ Ἑπτάνησος σπουδαίαν ἔκαμε πρόοδον κοινωνικὴν καὶ ὑλικὴν ἀπὸ τῆς ἑνώσεως αὐτῆς μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ταῦτα, ἐκτὸς ἴσως ἀσημάντου ἐξαιρέσεως, φρονοῦσι πάντες οἱ Ἑπτανήσιοι. Ἀλλ’ εἴς τινα σημεῖα ὁμολογουμένως ἡ ἑλληνικὴ διοίκησις ἐν Ἑπτανήσῳ, ἀφιλοσόφως πολιτευομένη, ὡς ἔλεγον πρὸ ὀλίγου, ἔκαμε σφάλματα, τὰ ὁποῖα ἔγνω ν’ ἀποφύγῃ ἡ Προστασία, καὶ τὰ ὁποῖα ὅμως εὐκόλως δύνανται νὰ διορθωθῶσιν. Ἀποτείνομαι ἤδη πρὸς τὸν ἀξιότιμον φίλον μου, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Εἰς τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα κατηρτίσατε, τὰ ὁποῖα ἐμελέτησα ἐπιμελῶς, τὰ ὁποῖα βεβαίως περιέχουσι πολλὰ τὰ σπουδαῖα καὶ οὐκ ὀλίγα τὰ μὴ πρακτικά, βλέπω καταργουμένην ἐντελῶς τὴν δημοσίαν ἐκπαίδευσιν εἰς τὴν Ἰθάκην. Γνωρίζω ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ψηφισθῶσιν ἤδη τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Ἀλλὰ φέρω τὸ παράδειγμα τοῦτο, διὰ νὰ καταδείξω πόσον ἀφιλοσόφως σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις. Διὰ τῶν νομοσχεδίων σας καταργεῖτε ἐν Ἰθάκῃ ἓξ δημοτικὰ σχολεῖα, καὶ καταργεῖτε καὶ τὸ μόνον Ἑλληνικὸν σχολεῖον τῆς Ἰθάκης, καὶ τὸ ἀντικαθιστᾶτε δι’ ἑνὸς δευτερεύοντος δημοτικοῦ σχολείου, τεταρτοταξίου, ὡς τὸ ὀνομάζετε.

§22ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἶναι μέτρον γενικόν.

§23ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο κατακρίνω. Ἀντὶ τοιούτων μέτρων, ἤθελον σᾶς συμβουλεύσει νὰ πολλαπλασιάσητε τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, καὶ ὀνομάσατέ τα ὅπως θέλετε, καὶ ἤθελον σᾶς εἴπει, ὅτι καθῆκον εἴχατε, ἀντὶ νὰ σκέπτησθε περὶ καταργήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου ἐν Ἰθάκῃ, νὰ προνοήσητε περὶ συστάσεως ἐν αὐτῇ Γυμνασίου ἐν εἴδει πρακτικοῦ Λυκείου. Διότι εἶναι ἀδικώτατον, εἶναι ἐπιβλαβέστατον ὄχι μόνον εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Ἰθάκης, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Ἔθνος, νὰ καταργῆτε ἐντελῶς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν εἰς τὴν ὡραίαν ἱστορικὴν νῆσον, ἥτις ἔχει λαὸν εὐφυέστατον καὶ ἀνωτέραν κοινωνίαν ἀρχαίαν καὶ λίαν πεπολιτισμένην, πολλοὺς ἀναδείξασαν ἄνδρας διακεκριμένους. Σήμερον περισσότερον παρὰ ποτὲ ἡ Ἰθάκη ἔχει ἀνάγκην ἀνδρῶν κατηρτισμένων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐμπορικῶν οἴκων της καὶ διὰ τὴν κυβέρνησιν τῶν πλοίων της. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἔχητε ἐν Ἰθάκῃ Γυμνάσιον ἐν εἴδει πρακτικοῦ Λυκείου, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ διδάσκωνται ἡ Ἑλληνικὴ, τὰ ἐγκύκλια μαθήματα, τὰ μαθηματικὰ, αἱ ξέναι γλῶσσαι καὶ κατὰ προτίμησιν ἡ ἀγγλικὴ, καὶ πρὸς τούτοις τὰ ἀπαραίτητα ἐμπορικὰ καὶ ναυτικὰ μαθήματα, ἐν ἑνὶ λόγῳ αἱ ἀναγκαῖαι γνώσεις πρὸς καταρτισμὸν νέων, προωρισμένων εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ εἰς τὸ ναυτικὸν, ἢ προτιθεμένων νὰ διατρέξωσιν ἐπιστημονικόν τι στάδιον. Δὲν σᾶς ζητοῦμεν πολλὰ, ὅταν σᾶς λέγωμεν, ὅτι πρέπει νὰ ἔχητε ἓν πρακτικὸν Λύκειον εἰς πληθυσμὸν, ἔχοντα ναυτικὸν 160 τόνων καὶ ἐμπορικοὺς οἴκους, ἐκπροσωποῦντας εὐρύτατον γύρον. Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαύτη εἶναι ἡ νοημοσύνη καὶ ἡ δραστηριότης τῶν Ἰθακησίων, σεῖς καταργεῖτε καὶ τὸ μόνον σχολεῖον, τὸ ὁποῖον ἔχετε ἐκεῖ, καὶ ἀντ’ αὐτοῦ συνιστᾶτε ἓν δημοτικὸν σχολεῖον τεταρτοτάξιον. Καὶ ἐνταῦθα βεβαίως θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε τὴν ἔκφρασιν, ὅτι τοῦτο ἀποβαίνει εἷς πραγματικὸς ἐμπαιγμὸς τῆς μικρᾶς μὲν, ἀλλὰ μεγαλουργοῦ νήσου· λέγω μεγαλουργοῦ, διότι βεβαιωθῆτε, ὅτι οὐδεμία ἄλλη Ἑλληνικὴ κοινότης, τόσον ἀριθμητικῶς, μικρὰ, εἶναι τόσον μεγάλη εἰς τὴν δρᾶσιν αὐτῆς ἐν τῇ Ἀνατολῇ καὶ ἐν γένει ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Καὶ βεβαίως ἐννοεῖτε ὑμεῖς κάλλιον παντὸς ἄλλου, πόσον ἤθελε πολλαπλασιασθῆ ἡ δύναμις τῶν Ἰθακησίων πρὸς δημιουργίαν περιουσίας, πόσον ἤθελεν ἀναπτυχθῆ τὸ ναυτικὸν καὶ ἡ παραγωγικὴ ἐν γένει δύναμις αὐτῶν, ἐὰν ἤθελον χορηγηθῆ εἰς αὐτοὺς τὰ μέσα στοιχειώδους προπαιδεύσεως. Ἡ ἀνάπτυξις δὲ αὐτῶν ἤθελε συντελέσει καὶ εἰς τὰ μεγάλα συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ταῦτα νομίζω, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, εἶναι ἄξια τῆς προνοίας ὑμῶν, καὶ ἐγὼ ἀπεκδέχομαι ἀπὸ τῆς ἀμερολήπτου ὑμῶν κρίσεως, ὅτι θέλετε συναισθανθῆ τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου. Ἐνόσῳ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν λάβῃ μέτρον, προσωρινὸν τοὐλάχιστον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ μὴ κωλύηται ἡ τόσον εἰς ὅλον τὸ Ἔθνος χρήσιμος ἀποβαίνουσα ἀποδημία τῶν συμπολιτῶν μου Ἰθακησίων, θὰ φέρῃ αὐτὸς τὴν εὐθύνην τῶν προσκομμάτων τούτων. Καὶ ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅταν ἀναθεωρήσητε τὰ νομοσχέδιά σας καὶ σκεφθῆτε καλλίτερον, δὲν θέλετε ἐπιμείνει εἰς τὴν κατάργησιν ἐν Ἰθάκῃ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν στρεβλοποιῶν γραμματοδιδασκαλείων σας, οὔτε εἰς τὴν κατάργησιν αὐτόθι παντὸς ἴχνους μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ θέλετε καὶ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ἀναπτύξει, καὶ καθιδρύσει πρότυπον Λύκειον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ καταρτίζωνται ἐπαρκῶς οἱ Ἰθακήσιοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προορίζονται εἰς τὰ στάδια τοῦ ἐμπορίου, τῆς ναυτιλίας καὶ τῶν ἐπιστημονικῶν ἐπαγγελμάτων, ἐπ’ ἀγαθῷ οὐ μόνον τῆς ἰδίας ἑαυτῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς καθόλου πατρίδος.

§24ΤΖΑΝΕΣ. Ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγε νομοσχέδιον, ἀφορῶν εἰς τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τοῦ παραῤῥέοντος ἐν Καλάμαις ποταμοῦ Νέδοντος. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ περιληφθῇ καὶ τοῦτο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Παρακαλῶ δὲ καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συζητηθῇ. Δὲν θέλω ἀπασχολήσει τὴν Βουλήν, ἵνα παραστήσω ὁποίας ἀνάγκης εἶναι τὸ ἔργον τοῦτο, ἀλλὰ παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτὰς νὰ ὑποστηρίξωσι τὴν γνώμην μου, ὥστε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ψηφισθῇ, καὶ νὰ προταχθῇ μάλιστα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὡς κατεπεῖγον.

§25ΠΕΡΡΩΤΗΣ. Τὴν ὑποστηρίζω καὶ ἐγώ.

§26ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§27ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφορᾷ τοπικὸν συμφέρον καὶ ἀντίῤῥησις δὲν ὑπάρχει.

§28Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μετὰ τὴν διοργάνωσιν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐπέφερεν εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν τῆς Ἑλλάδος, καταστήσασα αὐτὸ ἀξιόμαχον διὰ τοῦ κυρίου Λεζὲν, μετὰ τὴν ἀναμόρφωσιν ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς, ἐσκέφθη ὅτι παρέλειψέ τι, τὸ ὁποῖον εὐτυχῶς διορθώνει ἤδη, τὴν ἀναμόρφωσιν δηλαδὴ τῆς χωροφυλακῆς. Ἀπεφάσισε ν’ ἀποστείλῃ εἰς τὴν Εὐρώπην πρὸς ἐκπαίδευσιν τὸν Μοίραρχον κ. Δροσόπουλον, ὅστις ἐπὶ διετίαν θὰ διαμείνῃ ἐκεῖ, μὲ πλήρεις, ἐννοεῖται, ἀποδοχὰς, καὶ ὁ ὁποῖος μετὰ τὴν ἐπάνοδόν του θὰ ἐπιφέρῃ τὴν διόρθωσιν εἰς τὴν χωροφυλακήν. Δὲν ἀρνοῦμαι τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν ν’ ἀποστέλλῃ, καὶ πρέπει ν’ ἀποστέλλῃ, ἀξιωματικοὺς ἐκ τῶν διαφόρων ὅπλων πρὸς ἐκπαίδευσιν εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅπως θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς καταρτισθῶσι περὶ τὰ στρατιωτικά. Ἀλλ’ οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς, χρείαν ἔχοντες νομικῶν γνώσεων μόνον, δύνανται, νομίζω, κάλλιον νὰ καταρτισθῶσιν ἐνταῦθα ἢ ἀλλαχοῦ. Περιττὸν ἐντεῦθεν ν’ ἀποσταλῇ εἰς Εὐρώπην ὁ κ. Δροσόπουλος, ὅστις πιθανὸν νὰ μὴ ἀμοιρῇ προσόντων καὶ δραστηριότητος, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος, χωροφύλαξ ἁπλοῦς καταταχθεὶς καὶ διὰ τοῦ χρόνου Μοίραρχος γενόμενος, ἀγνοεῖ τὴν γαλλικὴν καὶ τὴν γλῶσσάν μας ἐπίσης, τοῦθ’ ὅπερ καθίστησι τὴν εἰς Εὐρώπην ἀποστολήν του ἐντελῶς ἄσκοπον. Ἀνεξαρτήτως τούτου, ὁ κ. Δροσόπουλος ἄγει τὸ πεντηκοστὸν πέμπτον τῆς ἡλικίας ἔτος· εἷς ἐπὶ πλέον λόγος νὰ μὴ ἀποσταλῇ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, ὅπερ ἰδίᾳ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω παρὰ τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, εἶναι, ἐὰν ὁ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν ΡΟΗʹ νόμος ἐπιτρέπῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀποστείλῃ εἰς τὴν Εὐρώπην ἀξιωματικὸν, καταγγελθέντα ἐπὶ ἀνικανότητι. Ὁ περὶ οὗ πρόκειται Μοίραρχος κατηγγέλθη ὡς πάσχων πρὸ τριετίας ἀγκύλωσιν. Ἐντεῦθεν γεννᾶται εὐλόγως ἡ ὑπόνοια, ὅτι ἀποστέλλεται πρὸς θεραπείαν ἴσως καὶ ὄχι πρὸς ἐκπαίδευσιν. Ἡ ὑπόνοια δ’ αὕτη ἐνισχύεται καὶ βεβαιότης σχεδὸν καθίσταται ἐκ τοῦ ὅτι ὁ κ. Δροσόπουλος, ἐκ Ναυπακτίας καταγόμενος, ἔχει φίλους ἐκεῖ καὶ συγγενεῖς, οἵτινες, ἐγγιζουσῶν τῶν ἐκλογῶν, θὰ φανῶσι χρήσιμοι εἰς τὸν ἀποστείλαντα Πρωθυπουργόν. Παρακαλῶ ἐν τούτοις τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν, ἀντὶ τῆς εἰς Εὐρώπην ἀποστολῆς, νὰ παραπέμψῃ αὐτὸν εἰς τὴν Ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέτασιν, διότι εἶναι σωματικῶς ἀδύνατος, ἡ δ’ ἐν τῷ στρατῷ διαμονὴ ἀξιωματικῶν πασχόντων ἀποβαίνει σκανδαλώδης. Καὶ ἂν θελήσῃ, διέξοδον ἐπιζητῶν, νὰ ἰσχυρισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν κατηγγέλθη ὁ εἰρημένος ἀξιωματικὸς ἐπὶ ἀνικανότητι, δύναμαι ψηλαφητὰς νὰ φέρω ἀποδείξεις, βεβαιῶν αὐτὸν, τίς τὸν κατήγγειλε καὶ πότε. Ἐλπίζω, ὅτι δὲν θέλει προβῆ εἰς τὴν καταπάτησιν καὶ τοῦ νόμου τούτου, ἀλλ’ ὅτι θὰ διατάξῃ τὴν εἰς τὴν Ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν παραπομπὴν τοῦ εἰρημένου ἀξιωματικοῦ.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄλλοτε ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀνεγράφομεν πίστωσιν πρὸς ἀποστολὴν ἀξιωματικῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν χάριν ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ τοῦτο κατηργήθη πρὸ πολλοῦ· διατηροῦμεν μόνον πίστωσίν τινα πρὸς ἀποστολὴν ὑγειονομικῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ἐπεκράτησεν ἡ ἀρχή, λίαν ὀρθῶς κατ’ ἐμὲ, ὅπως ἀποστέλλωνται μετὰ πλήρων ἀποδοχῶν πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ, οἱ αἰτοῦντες ὅπως μεταβῶσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις τῶν σωμάτων αὐτῶν, παρ’ οἷς τυχὸν δύναται ἡ παρουσία αὐτῶν νὰ ἦναι ἀναγκαία· τοῦτο ἐγένετο καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, κατὰ τὴν ἐπικρατήσασαν ἀρχήν. Μέχρι τοῦδε οὐδεὶς ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς ἐζήτησε νὰ ἐπωφεληθῇ ἐκ τοῦ μέτρου, ἐνῷ πλεῖστοι ἀξιωματικοὶ τῶν ἄλλων σωμάτων διετέλεσαν ἢ διατελοῦσι χάριν ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, λαμβάνοντες πλήρεις τὰς ἀποδοχὰς καὶ ἀναπληροῦντες τὸ ἐλλεῖπον ἐκ τῶν ἰδίων· ἤδη ζητεῖ καὶ ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς τὸ αὐτό· ἡ ὑπηρεσία οὐδένα ἔχει λόγον, ἵνα μὴ παράσχῃ εἰς αὐτὸν τὸ αἰτούμενον· μόνη ἀντίῤῥησις ἠκούσθη ἡ ἀναπτυχθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι δηλαδὴ οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς δὲν δύνανται νὰ ὠφεληθῶσι μεταβαίνοντες εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει ἐναντίαν γνώμην· φρονεῖ, ὅτι δύνανται καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς, μεταβαίνοντες πρὸς ἐκπαίδευσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, νὰ ὠφεληθῶσιν, ἀντιλαμβανόμενοι ἐκεῖ τῶν τῆς χωροφυλακῆς καὶ τῶν τοῦ στρατοῦ, εὐαρέστως δὲ ἐγνώσθη παρὰ τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι καὶ ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς ἐζήτησε νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τοῦ καθιερωθέντος συστήματος. Ἐῤῥήθη παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος κατηγγέλθη ἐπὶ σωματικῇ ἀνικανότητι· ἐὰν τοιαύτη καταγγελία ἐγένετο, θὰ ἐνηργήθησαν ἀναγκαίως περὶ αὐτῆς τὰ εἰκότα· πᾶσα ὅμως καταγγελία δὲν ἐπάγεται καὶ συνεπείας, διότι τὸ στάδιον τῆς καταγγελίας εἶναι ἀνοικτὸν εἰς πάντας, ἀλλὰ συνεπείας ἐπιφέρει αὕτη μόνον τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου διαγραφομένας, καὶ ταύτας ἐὰν ἔχῃ ὑπόστασιν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ἐκ τοῦ παραχρῆμα, ἂν ἐγένετο καταγγελία, δύναμαι ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἐβεβαιώθη ἡ ἀνικανότης τοῦ ἀξιωματικοῦ· ἀλλ’ ἐὰν ἡ καταγγελία ἐκείνη τυχὸν δὲν ἐγένετο, ἠκούσαμεν ὅμως πρὸ ὀλίγου ἄλλην, ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκτοξευθεῖσαν, ὅτι ἀνήκει ὁ εἰρημένος ἀξιωματικὸς εἰς τὸν νομὸν, εἰς ὃν καὶ ἐγώ· ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐὰν ὑπῆρχε, καίτοι ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἀνήκει εἰς ἐπαρχίαν μὴ περιλαμβανομένην ἐν τῷ νομῷ τῆς καταγωγῆς μου, καίτοι εἶναι Δωριεὺς, ἡ ἐφαρμοζομένη ἀρχὴ τῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστολῆς πρὸς ἐκπαίδευσιν παντὸς τοῦ αἰτουμένου εἶναι ἄσχετος πρὸς τὰ τοῦ νομοῦ, εἰς ὃν ἀνήκει οὗτος. Περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου γινώσκω, ὅτι διετέλει ὑπὸ θεραπείαν, ἐλπίζω δὲ, ὅτι ἡ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μετάβασις αὐτοῦ θέλει συντελέσει καὶ πρὸς στερέωσιν τῆς ὑγείας αὐτοῦ, ὅπως ἀναμφηρίστως θέλει συντελέσει εἰς τὰ τῆς στρατιωτικῆς αὐτοῦ παιδεύσεως· διότι εἶναι ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἐκ τῶν ἀρίστων τῆς χωροφυλακῆς καὶ ἐκ τῶν δυναμένων ν’ ἀρυσθῶσι διδάγματα χρήσιμα ἐκ τῆς ἐπὶ τόπου μελέτης τῶν ἐν εὐρυτέρῳ ἢ παρ’ ἡμῖν κύκλῳ ἐφαρμογῶν τῶν στρατιωτικῶν κανονισμῶν.

§30Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρεπέμφθη εἰς τὴν Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπήν;

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχω προχείρους πληροφορίας.

§32Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ καταθέσητε τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§33ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Θὰ καταθέσω πᾶν τὸ σχετιζόμενον πρὸς καταγγελίαν, ἥτις ἐνδέχεται νὰ ἐγένετο, καίτοι ἡ μνήμη δὲν μοὶ παριστᾷ τοῦτο ὡς βέβαιον. Ἠξεύρω ὅτι εἶχε γενῆ λόγος περὶ παθήσεως τοῦ ἀξιωματικοῦ κατὰ τὸν βραχίονα· ἐλέχθη μάλιστα, ὅτι καὶ κοπὴ τοῦ βραχίονος ἐπέκειτο, ἀλλ’ ἀπεσοβήθη ἡ ἀνάγκη, καὶ καθ’ ἃς ἔχω ἐντυπώσεις, ἡ ἀνάῤῥωσις τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐξησφαλίσθη. Θέλω ὑποβάλει τὸν περὶ τούτων φάκελλον.

§34ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὑποβάλλω ἐπερώτησιν, καίτοι ἀναγνωρίζω, ὅτι τὸ νὰ ἐπερωτᾷ τις περί τινων ἀντικειμένων εἶναι ὡς νὰ ζητῇ, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, ψύλλους ’ς τἄχυρα. Κάτοικοι τοῦ χωρίου Χούλη μοὶ γράφουσι, παραπονούμενοι καθ’ ἑνὸς γραμματοδιδασκάλου, διατελοῦντος ἐν τῇ θέσει ταύτῃ ἀπὸ τοῦ 1887, ὀνομαζομένου Θεοδώρου Ζαφειρίδου, ὅστις οὐδὲ ἐπάτησε κἄν καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα εἰς τὸ Σχολεῖον. Τὸ τοιοῦτον εἶναι μία εἰρωνεία πρὸς τοὺς κατοίκους. Καὶ οἱ ἐπόπται τῶν δημοτικῶν σχολείων ἔχουσι περὶ τούτου γράψει ἐκθέσεις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐν τούτοις αὐτὸς μένει εἰς τὴν θέσιν του μισθοδοτούμενος, καὶ ἀδυνατεῖ ἴσως νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ καθήκοντά του, διότι εἶναι ἐντελῶς ἀγράμματος. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ γνῶσιν τούτου καὶ ἐπιφέρῃ θεραπείαν.

§35ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἶχον λάβει πληροφορίας περὶ τοῦ γραμματοδιδασκάλου τούτου, καὶ προέτεινα τὴν ἀντικατάστασίν του.

§36ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μολονότι δὲν εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι αἱ γιγνόμεναι τροποποιήσεις τοῦ δασμολογίου ἡμῶν ἀποτελοῦσι τὸν λόγον τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, ἥτις ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, οὐχ ἧττον νομίζω χρήσιμον νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ, τίς ἡ σημασία τῶν δυνάμει τῆς συμβάσεως ταύτης εἰσαγομένων τροποποιήσεων ἐν τῷ δασμολογίῳ ἡμῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν ἐξ ἑκάστης τῶν κλάσεων, τῶν μεταῤῥυθμιζομένων διὰ τῆς Ἀγγλοελληνικῆς συμβάσεως, εἰσαχθέντων ἐν Ἑλλάδι ἐμπορευμάτων, τῆς ἀξίας αὐτῶν καὶ τῶν ἐξ ἑκάστης κλάσεως εἰσπραχθέντων τελωνειακῶν τελῶν κατὰ τὸ 1887, 1888 καὶ 1889.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς γινώσκει, ὅτι ἡ στατιστικὴ τοῦ τελωνειακοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν μόνον ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἔτους 1890 καταστρώννυται κατὰ δασμολογικὰς κλάσεις, ὅτι, ἐνῷ αἱ ἐν τῷ δασμολογίῳ κλάσεις εἶναι 364, τὸν δ’ ἀριθμὸν τοῦτον αὐξάνουσιν αἱ ὑποδιαιρέσεις εἰς 560, νομίζω, τὸ πρῶτον ἔτος τοῦ καταρτισμοῦ αὐτῶν οἱ στατιστικοὶ πίνακες κατένεμον τὴν εἰσαγωγὴν εἰς 84 κλάσεις, τὸ δὲ δεύτερον, ἤτοι τὸ παρελθὸν, εἰς 229, ἀλλὰ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἡ κατανομὴ ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὰς κλάσεις καὶ τὰς ὑποδιαιρέσεις τῶν κλάσεων τοῦ δασμολογίου, περιλαμβανόντων τῶν πινάκων κλάσεις 564. Καὶ κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις εἴχομεν ἀνάγκην πληροφοριῶν περὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ ἐμπορίου ὡρισμένων δασμολογικῶν κλάσεων καὶ ὑποδιαιρέσεων αὐτῶν, ἡ δὲ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐζήτησέ τινας παρ’ ἡμῶν, ἃς δὲν ἠδυνήθημεν νὰ δώσωμεν αὐθεντικάς. Εἴχομεν σχηματίσει τεχνικὴν ἐπιτροπὴν ἐκ τοῦ τελώνου Πειραιῶς, ἐξ ἑνὸς οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἰδίως τῶν τελωνειακῶν ἐγκρατοῦς, καὶ ἐξ ἄλλων, ὅπως ἐξ ἧς ἐκέκτηντο πείρας περὶ τῆς εἰσαγωγῆς ἑνὸς ἑκάστου εἴδους ἀναπληρώσωσι τὴν ἔλλειψιν ἐπισήμου καταγραφῆς· πόρισμα δὲ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι, ὅτι αἱ συμφωνηθεῖσαι μειώσεις δασμῶν ἐπάγονται περιορισμὸν τῶν τελωνειακῶν προσόδων ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου περίπου. Ἀλλ’ εἴχομεν καὶ ἄλλας πληροφορίας, εἴχομεν πληροφορίας παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς ἐκ Μεγάλης Βρεττανίας εἰς Ἑλλάδα ἐξαγωγῆς τῶν εἰδῶν, ὧν μειοῦνται οἱ δασμοί· λαμβανομένου δ’ ὑπ’ ὄψει, ὅτι τῶν εἰδῶν τούτων ἡ προέλευσις, καίτοι τὸ πλεῖστον ἐκ τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, δὲν εἶναι καὶ ἀποκλειστικῶς ἐκ ταύτης, τὰ πορίσματα τῶν ἀνακοινωθεισῶν παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως πληροφοριῶν δὲν ἀπέχουσι πολὺ τῶν πορισμάτων τῆς ἐκθέσεως τῆς ἡμετέρας ἐπιτροπῆς. Αἱ ἀγγλικαὶ σημειώσεις εἶναι αὐθεντικαί, ἀλλ’ ἀφορῶσιν εἰς μόνην τὴν ἐξ Ἀγγλίας εἰσαγωγὴν τῶν εἰρημένων εἰδῶν εἰς Ἑλλάδα· αἱ ἡμέτεραι περιλαμβάνουσι μὲν τὴν ὁθενδήποτε εἰσαγωγὴν, ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐθεντικαὶ, ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ ὅμως ἀμφοτέρων εἶναι πιθανὸν, ὅτι πλησιάζομεν εἰς τὴν ἀκρίβειαν περὶ τὸν καθορισμὸν τῆς ἐκ τῆς μειώσεως τοῦ δασμοῦ ζημίας τοῦ Δημοσίου. Εἰς ἔνδειξιν τοῦ δυσχεροῦς τῆς παροχῆς ἀκριβῶν πληροφοριῶν ἀναφέρω τὴν πρώτην κατὰ τὴν συμφωνίαν δασμολογικὴν ἐλάττωσιν, τὴν τῶν ῥεγκῶν. Αἱ ῥέγκαι καὶ ἐν αὐτῷ τῷ δασμολογίῳ δὲν διακρίνονται ἐν ἰδίᾳ κλάσει, οὐδ’ ἐν ὑποδιαιρέσει κλάσεως, ἀλλὰ περιλαμβάνονται ἐν γενικωτέρᾳ κλάσει τῶν ἁλιπάστων, καπνιστῶν καὶ ταριχευτῶν ἰχθύων. Ἑπομένως, καὶ ἂν εἴχομεν πίνακας τῶν παρελθόντων ἐτῶν, κατανεμημένους ὡς οἱ νῦν συντασσόμενοι, ἤτοι κατὰ δασμολογικὰς κλάσεις καὶ ὑποδιαιρέσεις κλάσεων, πάλιν δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ καθορίσωμεν τὰ τῆς ζημίας τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς συμφωνηθείσης μειώσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ῥεγκῶν, διότι ἡ κλάσις περιέχει ταύτας ἀναμίκτους μετ’ ἄλλων ἰχθύων, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον παρεσκευασμένων. Τὸ ἀγγλικὸν σημείωμα περιέχει ἀκριβῆ ὑπολογισμὸν τῆς ζημίας τῆς ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου, ἀλλὰ μόνον ὡς πρὸς τὰς εἰσαγομένας ῥέγκας ἐξ Ἀγγλίας, ὡς πρὸς τὰς εἰσαγομένας δὲ ἐξ ἄλλων ἐπικρατειῶν, ἀπολαυουσῶν ἐν Ἑλλάδι τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ συμβατικοῦ δασμολογίου, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀκριβῆ γνῶσιν. Τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ ἑτέρων ἄρθρων συμβαίνει.

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς διότι δὲν ἀναγράφονται ἐν τοῖς στατιστικοῖς δελτίοις, ἐζήτησα νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὗται εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν νομίζω δὲ ἀδύνατον τὴν ὑποβολὴν τοιούτων, ἔστω καὶ κατὰ προσέγγισιν. Κατὰ τὴν γνώμην, ἣν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἀγγλίας ἐξέφρασεν ἐν τῷ Ἀγγλικῷ Κοινοβουλίῳ, αἱ ἐλαττώσεις αὗται διὰ μόνον τὰ ἐξ Ἀγγλίας διὰ τὴν Ἑλλάδα ἐξαγόμενα ἐμπορεύματα ἀνέρχονται εἰς 50–60 χιλιάδας λιρῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ ταύτῃ τὸ ὅλον τῆς ἐλαττώσεως ἀνέρχεται φυσικῶς εἰς ποσὸν ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι ἐκτὸς τῶν ἐξ Ἀγγλίας εἰσάγονται ἐν Ἑλλάδι ὅμοια ἐμπορεύματα καὶ ἐξ ἄλλων Κρατῶν, ὠφελουμένων τῶν ἐλαττώσεων δυνάμει συμβάσεων. Ἤθελον ἀδικήσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν ὑπέθετον, ὅτι δὲν ὑπελόγισε τὰς ἐλαττώσεις ταύτας πρὶν συνομολογήσῃ τὴν σύμβασιν. Ζητῶ δὲ τὰς πληροφορίας ταύτας, οὐχὶ πρὸς συζήτησιν τῆς συμβάσεως, ἣν εἰμὶ τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωμεν, καὶ χάριν τῆς σπουδαίας ὠφελείας, ἣν ὑπόσχεται ἡ ἐν Ἀγγλίᾳ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος, καὶ χάριν τῆς ἀνακουφίσεως, ἥτις θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὴν παρ’ ἡμῖν κατανάλωσιν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ πολλῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης, ἀλλὰ διότι θεωρῶ χρήσιμον νὰ γνωρίσωμεν ἀκριβέστερον τὰς μεταβολὰς, τὰς ἐπερχομένας εἰς τὸ τελωνειακὸν ἡμῶν δασμολόγιον. Πιστεύω δὲ, ὅτι ὑπάρχουσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πληροφορίαι, ἔστω καὶ κατὰ προσέγγισιν, αἵτινες δύνανται νὰ μᾶς φωτίσωσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§39ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἔχει γνώμην περὶ τῶν λόγων, οἵτινες ἐπέδρασαν ἐπὶ τὰς σκέψεις τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ τῆς Ἀγγλίας, ἥτις δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι εἶναι ἐπικρατεστέρα τῆς περὶ τῶν λόγων τούτων γνώμης αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ.

§40ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§41ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν τὸ εἴπετε ἴσως ὑμεῖς, ἐγὼ ὅμως εὐλόγως φρονῶ, ὅτι ἡ ὑμετέρα γνώμη περὶ τῶν ὑπαγορευσάντων τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἄγγλου Ὑπουργοῦ, ἔχει καὶ ἐν τῇ ὑμετέρᾳ πεποιθήσει ἀξίαν ἀνωτέραν τῆς γνώμης τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκείνου. Παρακολουθοῦντες ὑμεῖς τὰ ἐν ταῖς ἐφημερίσι, γινώσκετε ὅτι ἐκεῖνος εἶπε περὶ τῶν ὑπαγορευσάντων τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ τὰ ἀντίθετα ὧν ὑμεῖς περὶ αὐτῶν λέγετε. Οὕτως ἐκφραζόμενοι μετὰ τοιαύτας τοῦ Ὑπουργοῦ δηλώσεις, βεβαίως φρονεῖτε καὶ ὑμεῖς, ὅτι κάλλιον τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ τῆς Ἀγγλίας γινώσκετε τὰ αἴτια, ὧν ἕνεκα τὸ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργεῖον τῆς Ἀγγλίας ἐπολιτεύθη οὕτω καὶ οὐχὶ ἄλλως. Ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἀγγλίας εἶπε ῥητῶς ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι, ἐὰν ἡ Τουρκία συνῄνει ἵνα ποιήσηται καὶ αὐτὴ ἀναλόγους τῶν τῆς Ἑλλάδος δασμολογικὰς μειώσεις, θὰ ἠλάττου καὶ τὸν ἐπὶ τῆς τουρκικῆς σταφίδος δασμὸν, ὅστις ὅμως ἔμεινεν ἀναλλοίωτος, ὡς ἀποῤῥιφθείσης παρὰ τῆς Πύλης τῆς εἰσηγήσεως ταύτης· ἡμεῖς δὲ γινώσκομεν αὐθεντικῶς, ὅτι τοιαύτη πρότασις ἐγένετο πρὸς τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς· ὅτι πρὸς τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν ἀνεκοινώθη ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς Ἀγγλίας, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐζήτησε παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς, ὅπως ἐλαττώσῃ τὸν δασμὸν τῆς σταφίδος ἐπὶ ἀνταλλάγμασι δασμολογικοῖς, καὶ ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις εἶχεν ἀπόφασιν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, αἰσθανομένη δὲ, ὅτι τοῦτο ἤθελεν ἀποβῆ ἐπιζήμιον εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῆς τουρκικῆς σταφίδος, ἦτο πρόθυμος, ἵνα εἰς ἀποτροπὴν τῆς ζημίας ποιήσηται ὑπὲρ τῆς τουρκικῆς σταφίδος ὁμοίας παραχωρήσεις, ἐὰν ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις συνῄνει ἵνα ὑποστῇ ἀναλόγους θυσίας πρὸς τὰς προσφερομένας ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Τὴν πρότασιν ταύτην ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἠρνήθη νὰ ἀποδεχθῇ, συνέπεια δὲ τούτου ὑπῆρξεν, ὅτι ἐγένετο ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ τῆς κορινθιακῆς σταφίδος, οὐδεμία δ’ ἐγένετο ἐλάττωσις δασμοῦ τῆς σμυρναϊκῆς καὶ τῆς σαμιακῆς, τοῦτο δὲ ἀποτελεῖ προνόμιον ὑπὲρ τῆς ἑλληνικῆς σταφίδος λίαν ὠφέλιμον, ὅπερ ὅμως βεβαίως δὲν θέλει παραταθῆ ἐπὶ πολὺ, διότι οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις θέλει ἐξεύρει τρόπον, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ δασμολογικὴ ἐν Ἀγγλίᾳ ἀφομοίωσις τῆς σταφίδος τῆς τουρκικῆς πρὸς τὴν σταφίδα τὴν ἑλληνικήν. Περὶ δὲ τοῦ ἰσχυρισμοῦ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι εἰς τὰ ποσὰ τῶν κατὰ τὴν συμφωνίαν ἐπὶ ἔλαττον δασμολογουμένων εἰδῶν, τὰ ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ τῆς Ἀγγλίας παραστηθέντα ὡς ἐξ Ἀγγλίας εἰσαγόμενα, πρέπει νὰ προστεθῶσι ποσὰ πολὺ ἀνώτερα, ἄλλοθεν εἰσαγόμενα....

§42ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑποθέτω.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὑμεῖς ὑποθέτετε, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῶσιν, ἐγὼ δὲ ὑποστηρίζω, ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς ὑμῶν οὗτος εἶναι ἀνυπόστατος, ὅσον καὶ ὁ προηγούμενος. Καὶ προηγουμένως εἶπον, ὅτι ἡ ἐξ Ἀγγλίας εἰσαγωγὴ τῶν κατὰ τὴν συμφωνίαν ἐπὶ ἔλαττον δασμολογουμένων εἰδῶν δὲν εἶναι ἡ μόνη· ἡ ἄλλοθεν ὅμως εἰσαγωγὴ τῶν εἰδῶν τούτων, ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται, εἶναι ἀσυγκρίτως κατωτέρα τῆς ἐξ Ἀγγλίας, τοῦτο δὲ αὐθεντικῶς γινώσκομεν, ὡς προσενεγκόντες τῶν εἰδῶν τούτων τὴν δασμολογικὴν μείωσιν ἐπὶ τῇ πληροφορίᾳ ὅτι τούτων ἡ προέλευσις ἦτο ἀποκλειστικῶς ἢ ἐπικρατέστερον ἀγγλική. Τὸ μὲν πρῶτον εἴχομεν προτείνει εἰς ἀντάλλαγμα τὴν κατάργησιν τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἀλλ’ ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἐγένετο δεκτή, ἐζήτησε δὲ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἀντὶ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου ἐκείνου τὴν ἐν γένει ἐλάττωσιν τῶν δασμῶν τῶν βαμβακηρῶν νημάτων καὶ ὑφασμάτων εἰς 15% ἐπὶ τῆς ἀξίας. Τοῦτο ἀπεκρούσθη παρ’ ἡμῶν, προσενεγκόντων τὰς κατὰ τὴν συμφωνίαν δασμολογικὰς μειώσεις, ὧν ἡ ἐπιλογὴ ὑπῆρξε πόρισμα μακρῶν διασκέψεων ἐπιτροπῆς ἐκ τῶν ἁρμοδίων, εἰς ἣν εἶχε δοθῆ ἐντολὴ νὰ ἐξεύρῃ τὰ εἴδη, τὰ ὅσον ἐνδέχετο ἀποκλειστικώτερον ἐξ Ἀγγλίας εἰσαγόμενα. Οὐδὲ πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν ἠδυνάμεθα νὰ θέσωμεν ἀπροκαλύπτως τὸ ζήτημα ὡς ὑπηγορεύετο ἐκ τοῦ σκοποῦ, πρὸς ὃν ἐτίθετο, διότι ἐτηρεῖτο ἔτι τότε τὸ ἀπόῤῥητον τῶν διαπραγματεύσεων, κατὰ δοθεῖσαν ὑπόσχεσιν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, κατενόησεν ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ τὸ ζητούμενον, καὶ καθώρισε τὰ εἴδη, τὰ ἀποκλειστικῶς ἐξ Ἀγγλίας εἰσαγόμενα, ἐκ δὲ τῶν μὴ ἀποκλειστικῶς ἐκεῖθεν εἰσαγομένων τὰ σχετικῶς ἐν ποσότητι ἐλάσσονι εἰσαγόμενα ἄλλοθεν μικρὰ ἄρα ἐπιπροστίθεται ζημία τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν δασμολογικῶν μειώσεων ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν χωρῶν τῶν ἀπολαυουσῶν παρ’ ἡμῖν τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ συμβατικοῦ δασμολογίου· ὅταν δ’ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἀγγλίας ἔλεγεν, ὅτι ἡ ὠφέλεια τοῦ Ἀγγλικοῦ Δημοσίου, ἡ ἐκ τῶν μειώσεων τούτων, εἶναι 50 ἢ καὶ 60 χιλιάδων λιρῶν, πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς ταύτας ποσόν τι, ἀλλὰ σχετικῶς μικρὸν, εἰς ἐξακρίβωσιν τῆς ζημίας, ἣν ὑφίσταται τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ὠφέλειαν τῆς Ἀγγλίας καὶ ἄλλων τινῶν Κρατῶν.

§44ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι αἱ παραχωρήσεις, αἱ γιγνόμεναι πρὸς τὴν Ἀγγλίαν, ἀφορῶσιν εἴδη κυρίως ἐκεῖθεν εἰσαγόμενα ἐν Ἑλλάδι. Ζητήσας δὲ ἀκριβεστέρας περὶ αὐτῶν πληροφορίας, οὐδόλως ἐσκόπουν, ὡς εἶπον ἐπανειλημμένως, νὰ εἰσέλθω εἰς συζήτησιν κατ’ οὐσίαν τῆς συμβάσεως. Αἱ παρατηρήσεις ὅμως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μὲ ἀναγκάζουσι ν’ ἀπαντήσω εἰς αὐτὸν, καὶ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς, ἃς ἐκθέτων, οὐδόλως ἐννοῶ νὰ προκαλέσω κατ’ οὐσίαν συζήτησιν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἀγνοεῖ, ὅτι ἡ Τουρκία πρὸ μηνῶν ἐπιδιώκει γενικὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ τελωνειακοῦ αὑτῆς δασμολογίου, διαπραγματευομένη οὐ μόνον μετὰ τῆς Ἀγγλίας, ἀλλὰ καὶ μετὰ τῶν ἄλλων Μεγάλων Δυνάμεων. Εἰς τὰς διαπραγματεύσεις ταύτας ἑκάστη Δύναμις ζητεῖ φυσικῶς νὰ ἐπιτύχῃ ἐλάττωσιν δασμοῦ ἐπὶ τῶν προϊόντων, ἅτινα αὕτη εἰσάγει ἐν Τουρκίᾳ. Ἡ Ἀγγλία δὲ ζητεῖ ἰδίως τοιαύτην ἐλάττωσιν ἐπὶ τῶν ἰδίων αὑτῆς προϊόντων καὶ κυριώτερον ἐπὶ ἐκείνων, ἅτινα περιλαμβάνει ἡ μετὰ τῆς Ἑλλάδος σύμβασις αὐτῆς. Δὲν γνωρίζω τὰς λεπτομερείας τῶν διαπραγματεύσεων μεταξὺ Ἀγγλίας καὶ Τουρκίας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅμως ἔδωκε τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ Ἀγγλία, πρὶν ἀκόμη προτείνῃ τι εἰς ἡμᾶς, εἶχε προτείνει ...

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι· ἀφοῦ ἀπεδέχθη.

§46ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶχον ἀντιληφθῆ «πρὶν προτείνῃ»· τοῦτο δὲ φαίνεται καὶ πιθανώτερον, διότι μετὰ τῆς Τουρκίας διαπραγματεύεται πρὸ μηνῶν, αἱ μετὰ τῆς Ἑλλάδος δὲ διαπραγματεύσεις αὐτῆς εἰσι βεβαίως μεταγενέστεραι.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Πρόκειται περὶ εἰδικῆς προτάσεως, γενομένης παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Τουρκίαν, καὶ περὶ τῆς ὁποίας ἡμεῖς ἔχομεν εἰδικὰς ἐκθέσεις.

§48ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἐπὶ τῶν ἐμπορευμάτων, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται ἐν Τουρκίᾳ ἐξ Ἀγγλίας, ἐζήτει ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐλάττωσιν δασμοῦ, παρέχουσα αὐτῇ ὡς ἀντάλλαγμα ὁμοίαν ἐλάττωσιν ἐπὶ τῶν τουρκικῶν εἰδῶν ἐξαγωγῆς, μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκαταλέγεται καὶ ἡ σταφὶς ἡ τουρκικὴ, ἡ εἰσαγομένη ἐν Ἀγγλίᾳ. Δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, πρὸ μηνῶν διαπραγματευομένη μετὰ τῆς Τουρκίας, ἠγνόει ὅτι ἐμπορεύματα, ὑπὲρ ὧν εἶχε συμφέρον νὰ ἐπιτύχῃ εὐνοϊκοὺς ὅρους, εἰσὶ καὶ ἐκεῖνα, ἅτινα περιέχονται ἐν τῇ μεθ’ ἡμῶν συμβάσει, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος εὗρε καὶ ἐγνώρισε τὰ ἐμπορεύματα ταῦτα εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὅτι μετὰ τοιαύτην πρὸς αὐτὸν γνωστοποίησιν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀγγλίας ἐπρότεινεν εἰς τὴν Τουρκίαν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐπ’ αὐτῶν δασμοῦ. Τὰ τοιαῦτα ζητήματα μελετῶσι καὶ γνωρίζουσιν ἐν Ἀγγλίᾳ ἀσυγκρίτως κάλλιον ἡμῶν, καὶ δὲν πιστεύω ὅτι ἀνέμενον τὰς προτάσεις ἡμῶν, ὅπως ὁδηγηθῶσιν εἰς τὰς μετὰ τῆς Τουρκίας διαπραγματεύσεις αὐτῶν.

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ πρότασις ἡ γενομένη παρὰ τῆς Ἀγγλίας πρὸς τὴν Τουρκίαν, ἡ εἰδικὴ πρὸς τὴν σταφίδα, δὲν καθώριζε τὰ εἴδη, ἐφ’ ὧν ἐζητεῖτο δασμολογικὴ ἐλάττωσις· ἠρωτᾶτο ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, ἐὰν συνῄνει εἰς διαπραγμάτευσιν περὶ ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τῆς τουρκικῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ ἐπὶ ἐλαττώσεσιν ἀντιστοίχοις τῆς ἀγγλικῆς εἰσαγωγῆς ἐν Τουρκίᾳ, ἡ δὲ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἀπήντησεν ἀρνητικῶς· περὶ τούτου μόνον ὡμίλησα.

§50ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Περὶ τελωνειακῆς συμβάσεως πρὸ μηνῶν ἡ Τουρκία διαπραγματεύεται μεθ’ ὅλων τῶν Δυνάμεων καὶ μετὰ τῆς Ἀγγλίας. Δυσκόλως δὲ δυνάμεθα νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι δὲν ἐγένετο λόγος ἐν ταῖς διαπραγματεύσεσι ταύταις περὶ τοιούτων ἀνταλλαγμάτων, ἐκτὸς ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν φροντίζει περὶ τῶν ἀγγλικῶν συμφερόντων. Ἡ μετὰ τῆς Ἑλλάδος δὲ σύμβασις ἔσεται διὰ τὴν Ἀγγλίαν τὸ μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐξαναγκασθῇ οὐ μόνον ἡ Τουρκία, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἱσπανία, ἥτις εἰσάγει ἐν Ἀγγλίᾳ μέγα ποσὸν σταφίδος, ἵνα συνομολογήσωσι δασμολογικὴν σύμβασιν ὑπὸ συμφέροντας αὐτῇ ὅρους. Ἀναφέρω ταῦτα, οὐχὶ ὅπως ἐγείρω συζήτησιν ἢ ἀμφισβήτησίν τινα ἐπὶ τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ψηφίσωμεν μετὰ πάσης προθυμίας, ἀλλ’ ὅπως ἀπαντήσω εἰς τὰς παρατηρήσεις, ἃς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐπὶ τῇ ἁπλῇ παρ’ ἐμοῦ αἰτήσει πληροφοριῶν, ἠθέλησε νὰ μοὶ ἀπευθύνῃ, ἰσχυρισθεὶς ὅτι δὲν ἐνόησα ὅσα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἀγγλίας εἶπεν, εἰσάγων ἐν τῷ Ἀγγλικῷ Κοινοβουλίῳ τὸν προϋπολογισμὸν, οὗτινος ἀπόῤῥοια εἶναι ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος ἀπὸ 7 εἰς 2 σελλίνια καθ’ ἑκατόλιτρον. Διὰ τὸν αὐτὸν δὲ λόγον νομίζω ἀναγκαῖον νὰ δώσω πληροφορίας τινὰς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ὁ δημόσιος ἀπολογισμὸς τῆς Ἀγγλίας διὰ τὸ παρελθὸν ἔτος παρουσίασε περίσσευμα 3,220,000 λιρῶν στερλινῶν, ὁ προϋπολογισμὸς δ’ αὐτῆς διὰ τὸ τρέχον ἔτος περίσσευμα 3,540,000 λιρῶν. Τὸ πλεῖστον μέρος τοῦ περισσεύματος τούτου, ἤτοι 1,800,000 λιρῶν, προκύπτει ἐξ αὐξήσεως τῆς προσόδου τῶν φόρων ἐπὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν. Ἀπέναντι τοῦ περισσεύματος τούτου καὶ τῆς φύσεως αὐτοῦ δύο κυρίως ἐγεννήθησαν σκέψεις, ἡ τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ περισσεύματος πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ ἀγγλικοῦ λαοῦ, καὶ ἡ τῆς ἐλαττώσεως τῆς καταναλώσεως τῶν πνευματωδῶν ποτῶν, τὴν αὔξησιν τῆς ὁποίας ἐθεώρησαν, πολὺ δικαίως καὶ λογικῶς, ὡς κοινωνικὴν καχεξίαν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ ἀγορεύσει αὑτοῦ ἐξέφρασε τὴν ἰδέαν’ ἣν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καίτοι φαινόμενος ὅτι ἀμφισβητεῖ τοῦτο, θὰ ἀνέγνωσε βεβαίως, ὅτι ἀτυχῶς τὸ μεγαλείτερον μέρος τοῦ περισσεύματος προέρχεται ἐκ προπόσεων καὶ ἐκ μέθης. Ἐκ τοιούτων σκέψεων ὁρμωμένη ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, ἐχρησιμοποίησε τὸ περίσσευμα τοῦ ἀγγλικοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν μέρει μὲν εἰς στρατιωτικάς τινας δαπάνας, διὰ τὰς ὁποίας ὥρισε 400 περίπου χιλιάδας, τὸ δὲ ὑπόλοιπον, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν 230,000 λιρῶν, ἃς ἀφῆκεν ὡς ἀπόθεμα τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς ἐλαττώσεις φόρων, ἤτοι 700 μὲν χιλιάδας λιρῶν περίπου εἰς ἐλάττωσιν τῶν ταχυδρομικῶν τελῶν τῶν μεταξὺ τῆς Ἀγγλίας καὶ τῶν ἀποικιῶν αὐτῆς, τοῦ τέλους ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ χρυσοῦ καὶ τοῦ ἀργύρου, τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐνοικίων καὶ ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος καί τινων ἄλλων δευτερευόντων φόρων, τὸ δὲ ὑπόλοιπον ἐξ 1,710,000 λιρῶν περίπου εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ δύο προϊόντων καταναλώσεως, γενικῆς μὲν ἀφ’ ἑνὸς, σχετιζομένης δὲ ἀφ’ ἑτέρου μὲ τὴν κατανάλωσιν τῶν οἰνοπνευμάτων. Τοιαῦτα δὲ ἐθεώρησε τὸ τέϊον καὶ τὴν κορινθιακὴν σταφίδα. Τὸ μὲν τέϊον, οὗτινος ὁ φόρος ἠλαττώθη κατὰ 1,500,000 λίρας, ὡς ποτοῦ γενικῆς χρήσεως, ἡ δὲ σταφὶς, ἧς ὁ δασμὸς ἠλαττώθη κατὰ 210,000 λίρας, ὡς ἐδέσματος θερμαντικοῦ, ἐθεωρήθησαν ἀμφότερα ὡς εἴδη δυνάμενα διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς αὑτῶν νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς καταναλώσεως τῶν οἰνοπνευμάτων. Ἡ ἐλάττωσις ἑπομένως τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ τεΐου εἶναι κυρίως προϊὸν τῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς θέσεως τῆς Ἀγγλίας. Οἱαδήποτε δὲ καὶ ἂν ᾖ ἡ ἀφορμὴ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, αὕτη εἶναι δι’ ἡμᾶς σπουδαιότατον εὐεργέτημα. Ἐπωφελεῖς δὲ, κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν, εἰσὶν ὡσαύτως καὶ αἱ ὡς ἀντάλλαγμα προτεινόμεναι ἐλαττώσεις τῶν δασμῶν εἰσαγωγῆς ἐπὶ τῶν ἐν τῇ συμβάσει περιλαμβανομένων εἰδῶν, αἵτινες θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἐν μέρει ἀνακούφισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκ τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς πάντοτε ἐχαρακτηρίσαμεν ὡς ὑπερβολικά. Ὅτι δὲ ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος δασμοῦ εἶναι κυρίως ἀπόῤῥοια τῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς θέσεως τῆς Ἀγγλίας, τὸ δεικνύει οὐ μόνον ἡ ἔκθεσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ἡ σύντομος συζήτησις, ἡ λαβοῦσα χώραν ἐν τῷ Ἀγγλικῷ Κοινοβουλίῳ, ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως ταύτης. Οὐδεὶς ἐκ τῶν Ἄγγλων Βουλευτῶν, τῶν συμπολιτευομένων καὶ ἀντιπολιτευομένων, ἀνέφερέ τι περὶ τῶν εἰς τὴν Ἀγγλίαν διδομένων ἀνταλλαγμάτων. Μόνον δὲ παρατήρησις ἐγένετο, διατὶ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔπραξε καὶ ἐπὶ τῆς σταφίδος ὅ,τι καὶ ἐπὶ τοῦ τεΐου, διατὶ δηλ. δὲν κατήργησεν ἄνευ ἀνταλαγμάτων τὸν φόρον ἐπὶ πασῶν τῶν σταφίδων καὶ ἐπὶ ὅλων τῶν ξηρῶν καρπῶν. Δὲν πιστεύω δὲ, ὅτι δύναται νὰ ἔχῃ διάφορον γνώμην καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι πρὸ ἑνὸς περίπου μηνὸς ἔλεγεν ἐνταῦθα, ὅτι συνθήκη μετὰ τῆς Ἀγγλίας πρὸς ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος δὲν εἶναι δυνατὴ, καὶ ὅτι τότε θὰ ἐλαττωθῇ οὗτος, ὅταν ἡ οἰκονομικὴ θέσις αὐτῆς θὰ τῇ ἐπιτρέψῃ νὰ πράξῃ ὅ,τι ἔπραξε καὶ πρὸ τριακονταετίας, ὅτε ἠλάττωσε τὸν δασμὸν τοῦτον ἀπὸ 15 εἰς 7 σελλίνια. Πιστεύω δὲ, ὅτι, ἂν ἡ οἰκονομικὴ θέσις τῆς Ἀγγλίας ἐξακολουθῇ οἵα καὶ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, θὰ ἔχωμεν τὸ εὐτύχημα, ἄνευ συμβάσεως, νὰ ἴδωμεν καὶ τὴν πλήρη κατάργησιν τοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος δασμοῦ. Τὰς πληροφορίας, ἃς ἐζήτησα καὶ ὧν ἡ αἴτησις προὐκάλεσεν, ἄκοντος ἐμοῦ, τὰς ἐξηγήσεις ταύτας, τὰς ἐζήτησα ἁπλῶς πρὸς φωτισμὸν ἐμοῦ καὶ τῆς Βουλῆς περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν εἰς τὸ τελωνειακὸν ἡμῶν δασμολόγιον εἰσαγομένων τροποποιήσεων, καὶ οὐχὶ ὅπως ἐγείρω συζήτησιν ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Ὀφείλει δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ καταθέσῃ τὰς πληροφορίας ταύτας.

§51ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα χθὲς ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εὑρίσκεται καὶ τὸ «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ νόμου ᾼΦΛΓʹ τῆς 28ης Μαΐου 1887 καὶ τροποποιήσεως πινάκων προσηρτημένων εἰς τὸν αὐτὸν νόμον.» Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀφορᾷ εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ. Ἔχω ἴσως ἀνάγκην νὰ δικαιολογήσω ἐμαυτὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι λαμβάνω ἐκ δευτέρου τὸν λόγον ἐπὶ θέματος οὐχὶ συνήθους ἐμοὶ, θέματος στρατιωτικοῦ. Ἀλλὰ λαμβάνων τὸν λόγον δι’ ὅσον ἔνεστι βραχυτάτων, πράττω τοῦτο, διότι νομίζω, ὅτι θὰ συστήσω δικαιότατον καὶ ὠφελιμώτατον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν θέλει δυσκολευθῆ, ὡς ἐλπίζω, νὰ παραδεχθῇ. Διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου καταργεῖται τὸ ἄρθρον 17 τοῦ νόμου ᾼΦΛΓʹ τοῦ 1887 περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νόμου, ἄλλου δηλαδὴ προηγουμένου, καὶ τροποποιοῦνται πίνακές τινες, προσηρτημένοι εἰς τὸν νόμον τοῦτον, τὸν ᾼΦΛΓʹ. Ὅταν τὸ χθὲς ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ψηφισθῇ καὶ καταστῇ νόμος, πάλιν δὲν θὰ ἔχωμεν τέλειον καὶ ἄρτιον νόμον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ· θὰ ἔχωμεν καὶ τότε ἀνάγκην νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τοὺς προηγουμένους νόμους, θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸν νῦν ἰσχύοντα ᾼΦΛΓʹ νόμον, ὁ ὁποῖος τροποποιεῖ 9 ἄρθρα τοῦ πρὸ αὐτοῦ κειμένου νόμου ᾼΤΚΓʹ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1885 καὶ 2 ἄρθρα τοῦ προηγουμένου νόμου, ὅστις καὶ ἐκεῖνος ἰσχύει κατὰ τὰ ἄλλα, τοῦ νόμου ᾼΛΖʹ τῆς 22ας Ἰουνίου 1882. Συνιστῶ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καὶ — ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω — ἐλπίζω, ὅτι οὗτος θέλει παραδεχθῆ τὴν σύστασίν μου, νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ὁλόκληρον καὶ ἄρτιον τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ. Δὲν θὰ κάμῃ δὲ οὐδὲ νέαν σύνταξιν νομοσχεδίου, οὐδὲν νέον κόπον, οὐδὲ μεταβολὴν ἄλλην, ἀλλὰ θὰ διατάξῃ ν’ ἀντιγραφῶσιν αἱ μέχρι τοῦδε ἰσχύουσαι διατάξεις τῶν τριῶν διαφόρων νόμων, τῶν τοῦ 1882, 1885 καὶ 1887, καὶ καταρτισθῶσιν εἰς ἓν νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ προσαρτισθῶσιν οἱ 25 πίνακες οὗτοι, εἰς οὓς ἀποδίδει ἰσχὺν τὸ χθὲς ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, μὲ τὰς μικρὰς ἐκείνας τροποποιήσεις, ἃς προτείνει εἴς τινας τῶν πινάκων τούτων, ἤτοι εἰς τὸν Δʹ, τὸν Ζʹ καὶ τὸν ΙΒʹ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι λίαν εὔκολον νὰ γίνῃ μέχρι τῆς προσεχοῦς Τρίτης, ὅτε θὰ ἐπαναληφθῶσιν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, εἶναι δὲ καὶ ὠφελιμώτατον καὶ σκοπιμώτατον διὰ τὴν δυνατὴν χρῆσιν ἑνὸς μόνου νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, οὐχὶ δὲ τεσσάρων, καὶ διὰ τοῦτο ἐλπίζω, ὅτι δὲν θέλει δυσκολευθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασίν μου.

§52ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐκθέσεις ἐπιθεωρήσεως τῶν διαφόρων κατὰ καιροὺς ἀρχηγῶν, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ μακαρίτου Σούτσου μέχρι σήμερον. Πρὸς δὲ νὰ καταθέσῃ τὴν ἡμερησίαν διαταγὴν τοῦ Ἀρχηγείου Λαρίσσης μετὰ τὰς ἁψιμαχίας τὰς λαβούσας χώραν ἐν Γκριτζόβαλι. Ταῦτα σχετικῶς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου. Ἤδη ἀπευθύνω ἄλλην ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ὅτε ἀνηγγέλθη διὰ τῶν ἐφημερίδων, ὅτι ἐν Λαρίσσῃ τὸ στράτευμα ἔλαβε στάσιν ὄχι τὴν τακτικὴν, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διεβεβαίου τὴν Βουλὴν ἐντεῦθεν, ὅτι οὐδὲν συνέβη ἐκεῖ, καὶ ὅτι οἱ μετατεθέντες ἀξιωματικοὶ θὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς θέσεις των. Προχθὲς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως εἴδομεν, ὅτι πολλοὶ τῶν ἀξιωματικῶν ἐτέθησαν εἰς ἀργίαν καὶ ὅτι εἷς τῶν ἀιξωματικῶν τούτων, τῶν ἐν τῇ φρουρᾷ Λαρίσσης, λοχαγὸς, εὑρίσκεται ἤδη ὑπὸ κατηγορίαν.

§53Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δικασθεὶς ἠθωώθη σήμερον.

§54ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ καὶ ὡς πρὸς τοῦτον νὰ καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰς ἐκθέσεις, τὴν καταγγελίαν καὶ τοὺς λόγους, δι’ οὓς προέβη εἰς τὸ πραξικόπημα, κατ’ ἐμὲ, τοῦτο. Βεβαίως, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ πραξικοπήματος, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν ἐν Λαρίσσῃ, δὲν ἤθελον ἀπευθύνει τοιαύτην ἐπερώτησιν καὶ δὲν ἤθελον ζητήσει νὰ καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν φάκελλον τῶν ἀφορώντων τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ πραξικοπήματος, περὶ στάσεώς τινος, καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ εἰς ἀργίαν μεταβολῆς τῆς καταστάσεως ἀξιωματικῶν πολλῶν, διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι, προκειμένου μάλιστα νὰ ἐργασθῶμεν καὶ περὶ στρατιωτικῶν νομοθετημάτων, νὰ ζητήσω τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων τούτων, καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν θέλει λείψει ἀπὸ τοῦ νὰ καταθέσῃ αὐτὰ ἐγκαίρως. Ὁ λόγος, Κύριοι, διὰ τὸν ὁποῖον ζητῶ τὰ ἔγγραφα ταῦτα, καὶ τὰ ἀφορῶντα σχετικῶς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, καὶ τὰ ἀφορῶντα τὴν καταδίωξιν τῶν ἀξιωματικῶν, εἶναι σοβαρὸς, καὶ θέλει φωτίσει ἡμᾶς περὶ τῶν μέσων τῶν ληπτέων ὡς πρὸς τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τὰ ὁποῖα μέλλει νὰ συζητήσῃ ἡ Βουλή. Τὴν ἀξίαν τοῦ λόγου τούτου ἐννοεῖ πρὸ πάντων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐλπίζω ὅτι χάριν αὐτοῦ καὶ τῆς ὑπηρεσίας δὲν θέλει λείψει ἀπὸ τοῦ νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Μετὰ τοῦτο, Κύριοι, ἔχω ἓν παράπονον νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν τοῦ Αʹ συντάγματος. Συμπολίτης μού τις, Γεώργιος Μυτιληναῖος ὀνόματι, πάσχων ἐνοσηλεύετο ἐν τῷ στρατιωτικῷ νοσοκομείῳ Ἀθηνῶν ὅταν ἰάθη, ἡ Ὑγειονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν ὅτι ἡ ἀσθένειά του ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἐπεβάλλετο αὐτῇ νὰ τῷ χορηγήσῃ ἄδειαν, καὶ τῷ ἐχορήγησε τοιαύτην. Ἡ ἀπόφασις αὕτη τῆς Ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸ πολλῶν ἡμερῶν εὑρίσκεται ἐν τῷ γραφείῳ τῆς διοικήσεως τοῦ συντάγματος, καὶ μέχρι σήμερον ἡ διοίκησις δὲν θέλει νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸν τὴν ἄδειαν. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἐκτὸς τῶν καθηκόντων τῆς διοικήσεως τοῦ συντάγματος, καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θέλει φροντίσει, ὅπως δοθῇ εἰς τὸν εἰρημένον ὁπλίτην ἡ ἄδεια, καὶ θέλει ζητήσει τὸν λόγον, δι’ ὃν ὁ συνταγματάρχης στερεῖ τὸν στρατιώτην τοῦτον δικαιώματος, τὸ ὁποῖον δίδουσιν εἰς αὐτὸν οἱ νόμοι.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐκθέσεις περὶ ἐπιθεωρήσεων δὲν ἔχουσι χαρακτῆρα ἐγγράφου δημοσιευτέου· ὁ κ. Βουλευτὴς γινώσκει μάλιστα, ὅτι τηροῦνται αὗται ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐντελῶς ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας. Μόνος ὁ Ὑπουργὸς ἔχει γνῶσιν τῶν ἐκθέσεων τούτων, αἵτινες εἶναι ἀπόῤῥητοι, καὶ τοιαῦται ἀνέκαθεν ἐθεωρήθησαν, καὶ μόνον ἐπειδὴ τοιαῦται θεωροῦνται, ἀναγράφουσιν ἐν αὐταῖς οἱ ἐπιθεωρηταὶ πᾶσαν αὑτῶν τὴν γνώμην περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ. Θὰ ἦτο δὲ λίαν βαρεῖα πρὸς τοὺς ἀξιωματικούς, περὶ ὧν αἱ ἐκθέσεις δὲν ἐκφράζονται εὐνοϊκῶς, ἡ δημοσίευσις αὐτῶν, ἡ καθιστῶσα τὰς ἐν αὐταῖς δυσμενεῖς κρίσεις κτῆμα τοῦ κοινοῦ Περὶ τῆς ἡμερησίας διαταγῆς, ἧς ἐμνήσθη ὁ κ. Βουλευτὴς, θέλω ἐξετάσει, καὶ ἂν ἦναι εἰσακτέα, θέλω τὴν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν· ἐπίσης καὶ περὶ τῶν ἐπιβληθεισῶν ἀργιῶν εἰς τοὺς 9 ἀξιωματικοὺς θέλω ἐξετάσει τὰ ἔγγραφα ἐπὶ τῷ αὐτῷ τέλει· ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν τὰ κατὰ τὸν παραπεμφθέντα ἐνώπιον ἀνακριτικοῦ συμβουλίου θέλουσιν ἐξετασθῆ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως.

§56ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως εἶναι σκληρὸν διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς, τοὺς ἀποδοκιμαζομένους ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ, νὰ γίνηται δημόσιον τὸ φρόνημα τοῦ ἀρχηγοῦ ὡς πρὸς αὐτούς. Ἀλλ’ ὅταν οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, προκειμένου νὰ γίνωσι προβιβασμοὶ, οἱ ὁποῖοι καὶ ἐγένοντο, παραλείπωνται, δὲν γίνεται δημόσιον ἐκ τῆς παραλείψεως τὸ ὅτι δὲν εἶχε καλὴν γνώμην περὶ αὐτῶν ὁ ἀρχηγός; Ἐγὼ, ὡς μέλος τοῦ στρατοῦ, θέλω ἐξετάσει τὰς ἐκθέσεις ταύτας καὶ θέλω ἀναφέρει εἰς τὴν Βουλὴν μόνον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ γίνωσι γνωστά. Ἔχω ἀνάγκην, Κύριοι, τῶν ἐκθέσεων, διότι ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ δικαιώματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρὸς προβιβασμὸν τῶν ἀξιωματικῶν ἀδικίαι μέγισται ἐγένοντο κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διευθύνει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἕνεκα τούτων εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ διαμαρτυρηθῶσι κατὰ τῆς παρανόμου καὶ μεροληπτικῆς ταύτης διαχειρίσεως τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ νὰ ζητήσωσι νὰ μὴ διευθύνῃ πολίτης τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν δημοσιότητα, δηλῶ ἐπισήμως ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅτι δὲν θέλω κάμει χρῆσιν· ἀλλ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ, βεβαίως θέλω ἀνακοινώσει εἰς αὐτήν. Ἔχομεν δὲ καὶ ἀνάγκην, προκειμένου νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῶν γνωμῶν τῶν ἀρχηγῶν, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὰς ἐκθέσεις ταύτας, καὶ τῆς ἡμερησίας διαταγῆς, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὁ Ὑπουργὸς, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον δὲν πρόκειται περὶ διαταγῆς, ἀναγνωσθείσης εἰς τὸν κύκλον τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ περὶ διαταγῆς τῶν ὁπλιτῶν. Ὅταν ὁμιλῇ ὁ Ὑπουργὸς περὶ τοιούτων πραγμάτων, ὅταν νομίζῃ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐκτίθενται οἱ ἀξιωματικοὶ δι’ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρουσιν οἱ ἀρχηγοὶ περὶ αὐτῶν, πρέπει νὰ συλλογίζηται, ὅτι διὰ τῶν παραλείψεων καὶ τῶν τιμωριῶν γίνονται γνωστὰ τὰ περὶ τῶν ἀξιωματικῶν· περὶ τῆς ὑπολήψεως δ’ αὐτῶν, τῆς ὁποίας φαίνεται ὅτι κήδεται ἤδη, τῷ δηλῶ, ὅτι δὲν μειοῦται, ἅτε ἀνωτέρα καὶ τῆς ὑπολήψεως αὐτοῦ. Ἔχω δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ ὑπερασπίσω τοὺς συναδέλφους μου, ἀδικουμένους, καὶ διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω ταῦτα. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον δὲν εἶναι ὠφέλιμον νὰ ἀρνηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις, καθόσον, ἐὰν ὑπάρξῃ, καὶ θὰ ὑπάρξῃ, μεταβολὴ Κυβερνήσεως, ταῦτα πάντα θὰ κατατεθῶσι καὶ θὰ γίνωσι γνωστὰ ἐν ἐκτάσει καὶ λεπτομερείαις. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμένῃ ἀρνούμενος, καὶ ἂς πιστεύσῃ, ὅτι θὰ κάμω χρῆσιν τῶν ἐκθέσεων αὐτῶν τὴν πρέπουσαν καὶ δικαίαν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τοῦ ἡνωμένου βασιλείου τῆς Μεγάλης Βρεττανίας δασμολογικῆς συμφωνίας.

§58ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὅτε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς εἶχον τὴν τιμὴν κατὰ πρῶτον νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς σταφίδος, παρέστησα ὡς πρῶτον μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ βελτίωσις τοῦ προϊόντος τούτου, τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ ἅπασα ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις μετ’ αὐτῆς ἀνεγνώρισαν, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι τὸ πρῶτον καὶ μόνον βοηθητικὸν μέσον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ φέρῃ ἀποτελεσματικὴν μεταβολὴν εἰς τὴν τύχην τοῦ προϊόντος αὐτοῦ. Ὅταν ὑπεστήριξα τὴν γνώμην ἐκείνην, δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψει, ὅτι διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ δασμοῦ ἤθελεν αὐξήσει ἡ κατανάλωσις ἐν Ἀγγλίᾳ τοσοῦτον, ὥστε νὰ δυνάμεθα ὁλόκληρον τὸ προϊόν μας ἐκεῖ νὰ τὸ καταναλίσκωμεν πρὸς βρῶσιν· εἶχον ὑπ’ ὄψει καὶ παρετήρησα τότε, ὅτι φρονῶ καὶ νομίζω, ὅτι, ἐὰν καταργηθῇ ὁ δασμὸς, ὁ ἐπιβαλλόμενος ἐν Ἀγγλίᾳ, τὸ προϊόν τῆς σταφίδος θέλει δυνηθῆ νὰ καταναλωθῇ εἰς τοιαύτην τιμὴν, ὥστε νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς βιομηχανικὴν κατεργασίαν. Καὶ ἀναγκάζομαι ἐπὶ τοῦ προκειμένου τούτου νὰ φέρω τὸν λόγον, διὰ ν’ ἀπαντήσω εἰς τὰς ἀνησυχίας, αἱ ὁποῖαι σήμερον παρουσιάζονται, ὡς ἐκ τοῦ προστατευτικοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ ὑφιστάμενον ἐν Γαλλίᾳ. Θὰ παραστήσω δι’ ὀλίγων λέξεων, ὅτι ἡ κατάστασις ἐκείνη, ἡ ὁποία χθὲς ἠδύνατο νὰ μᾶς ἀνησυχήσῃ, δὲν δύναται νὰ ἦναι ἡ αὐτὴ σήμερον. Φρονῶ καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ Ἀγγλία μετὰ τὴν γενομένην κατάργησιν θέλει καταναλίσκει τοσοῦτον προϊόν, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ ἐπιδιώκωμεν ἄλλας ἀγορὰς, ἀλλ’ ἄλλοι θέλουσιν ἐπιζητεῖ τὸ προϊόν μας. Ἐν Ἀγγλίᾳ, ὡς γνωρίζετε, τὰ οἰνοπνεύματα ἔχουσι μεγάλην κατανάλωσιν, ἡ δὲ κατασκευὴ αὐτῶν ἐν τῷ τόπῳ εἶναι δύσκολος, καὶ ἑπομένως ἡ εἰσαγωγὴ ξένων οἰνοπνευμάτων μεγίστη. Ἐὰν λοιπὸν παραδεχθῶμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ ἑλληνικὴ σταφὶς νὰ χρησιμοποιηθῇ πρὸς κατασκευὴν οἰνοπνευμάτων ἢ καὶ οἴνων, νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος εἶναι λελυμένον ἐν Ἀγγλίᾳ. Εἶναι τοσοῦτον μέγα τὸ ποσὸν τῶν οἰνοπνευμάτων, τὸ καταναλισκόμενον ἐν Ἀγγλίᾳ, ὥστε ὁλόκληρος ἡ παραγωγὴ ἡμῶν δύναται νὰ καταναλωθῇ εἰς τὴν βιομηχανικὴν ταύτην ἐργασίαν. Κατὰ τὸ 1889 μόνον τὰ ἔξοθεν εἰσαγόμενα οἰνοπνεύματα ἐπαρουσίασαν περίσσευμα πλέον τοῦ προϋπολογισθέντος ποσοῦ 421,000 λιρῶν. Δύνασθε λοιπὸν νὰ ὑποθέσητε πόσον εἶναι τὸ ποσὸν τὸ καταναλισκόμενον καὶ πόσος ὁ δασμὸς, ὁ ὁποῖος πληρόνεται διὰ τὴν εἰσαγωγὴν οἰνοπνευμάτων. Ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ οἴνου ὁ δασμὸς ἐπαρουσίασε περίσσευμα πλέον τοῦ προϋπολογισθέντος 120,000 λιρῶν. Καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει ἐπίσης τὴν μεγάλην κατανάλωσιν, ἡ ὁποία γίνεται ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ, τὸ μέγα ποσὸν, τὸ ὁποῖον πληρόνει. Τώρα θὰ μὲ ἐρωτήσητε: ἔχεις τὴν ἰδέαν, ὅτι εἰς τὴν τιμὴν, εἰς τὴν ὁποίαν πληρόνεται ὁ σταφιδόκαρπος, θὰ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς τοιαύτην βιομηχανίαν; Ἐγὼ λέγω ναί· διότι, ἐὰν ἡ σταφὶς, μεταβαλλομένη εἰς οἶνον ἢ οἰνόπνευμα, πληρώνῃ ὁλόκληρον τὸν δασμὸν, τὸν ὁποῖον πληρόνουσιν οἱ ἔξωθεν εἰσαγόμενοι, πάλιν ἡ μεταποίησις θὰ ἦναι συμφέρουσα. Τὴν γνώμην ταύτην ἀνέφερε καὶ ὑπεστήριξε καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἀγγλίας κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§59ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἐναντίον εἶπεν.

§60ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀπατᾶσθε. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν σχετικὴν περικοπὴν, ὡς καὶ τὴν προηγουμένην παράγραφον, ἥτις ἀποδεικνύει τὴν ὑπαγορεύσασαν τὴν ἐλάττωσιν εὐμενῆ διάθεσιν. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἀγγλίας (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐπιτροπεία δυνατὸν νὰ μὲ ἐρωτήσῃ, διατὶ ἐξέλεξα τὴν κορινθιακὴν σταφίδα διὰ τὴν εἰδικὴν ταύτην εὐεργεσίαν, ἐνῷ ὁ ἐπὶ τῶν λοιπῶν σταφίδων δασμὸς θέλει διατηρηθῆ ὁ αὐτός. Νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ δώσω ἱκανοποιοῦσαν πρὸς τοῦτο ἀπάντησιν. Ἡ κορινθιακὴ σταφὶς ἔρχεται πρὸ πάντων ἐξ Ἑλλάδος. Ἡ Ἑλλὰς ἀποδίδει τόσῳ μεγάλην σπουδαιότητα εἰς τὴν ἐλάττωσιν ταύτην, ὥστε εἶναι ἑτοίμη νὰ προσφέρῃ ἡμῖν σπουδαίαν ἀνταπόδοσιν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς ἀγγλικῆς βιομηχανίας, τῶν εἰσαγομένων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐν Ἑλλάδι ἡ ἐξαγωγὴ τῆς κορινθιακῆς σταφίδος ὑπὸ εὐνοϊκωτέρους ὅρους εἶναι ζήτημα ζωῆς καὶ θανάτου. Ὑποστηρίζω δὲ, ὅτι, ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι λίαν δεδικαιολογημένη ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ ἐπὶ εἴδους γενικῆς καταναλώσεως, θέλει εἶσθαι διὰ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἀνάσσης πηγὴ εὐχαριστήσεως, διότι δυνάμεθα συγχρόνως νὰ προβῶμεν εἰς ἐλάττωσιν δασμοῦ ἐπὶ προϊόντος τῆς Ἑλλάδος, ὑπὲρ ἧς τοσοῦτον ἐνδιαφερόμεθα, ὅπερ πέποιθα, ὅτι θέλει χαιρετισθῆ μετὰ πλείστης ὅσης εὐχαριστήσεως. «Δὲν ἤθελον ἐκπλαγῆ, ἐὰν κατωρθοῦτο παρ’ ἡμῖν εὐρυτέρα ἐλάττωσις τοῦ ἐπὶ τῶν ξηρῶν καρπῶν δασμοῦ, πρὸς οὓς ὀφείλομεν μεγάλην εὔνοιαν, ὁσάκις παρέχωνται ἡμῖν τὰ μέσα νὰ πράξωμεν τοῦτο. Ὀφείλω ἐν τούτοις νὰ δώσω μικράν τινα συμβουλήν. Πιθανώτατον εἶναι, ὅτι, ἐὰν ἡ κορινθιακὴ σταφὶς εἰσαχθῇ εἰς τὸν τόπον εὐθηνοτέρα, θέλει γίνει εὐρυτέρα αὐτῆς χρῆσις πρὸς κατασκευὴν οἴνου σταφιδίτου ἐν εἴδει οἴνου Βορδὼ ἢ τοῦ πωλουμένου ὡς οἴνου Βορδὼ. «Πιστεύω, ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν γίνεται εὐρεῖα χρῆσις τῆς κορινθιακῆς σταφίδος πρὸς κατασκευὴν οἴνου, ἀλλὰ πιθανῶς ἡ ἐπὶ τῶν ὠνίων φορολογία θὰ ἔχῃ νὰ παρατηρήσῃ ὡς πρὸς τὴν βιομηχανίαν ταύτην, ὅτι δὲν θὰ ἦναι συμφέρουσα ἡ κατασκευὴ οἴνων Βορδὼ ἐλευθέρα δασμοῦ, ἐνῷ τὰ εἰσαγόμενα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ Βορδὼ καὶ πάντα τὰ λοιπὰ οἰνοπνευματώδη ποτὰ ὑπόκεινται εἰς δασμόν.» Φρονεῖ λοιπὸν καὶ πιστεύει καὶ ἐκεῖνος καὶ συμβουλεύει νὰ δοθῇ ἡ προσοχὴ εἰς τὴν βιομηχανίαν ταύτην. Ἐὰν θελήσωσι νὰ ὑποβάλωσι τὸν οἶνον αὐτὸν τὸν σταφιδίτην εἰς δασμὸν καταναλώσεως, θὰ ἦναι ἐλάχιστος· ἐγὼ λέγω, ὅτι δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ἡ σταφὶς πρὸς τοιαύτην βιομηχανίαν, διότι ὅλοι γνωρίζομεν τὰ συστατικὰ τῆς σταφίδος· ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἡ ἐλάττωσις ἢ μᾶλλον ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ, ὅπως ἐγένετο, ὄχι μόνον θέλει ὠφελήσει σπουδαίως, ἀλλὰ καὶ θέλει συντελέσει νὰ ἀπαλλαχθῶμεν ἀπὸ τὰς ἀνησυχίας, τὰς ὁποίας ἕνεκα τοῦ προστατευτικοῦ πνεύματος, τοῦ διέποντος τὴν γαλλικὴν δασμολογίαν, ἔχομεν.

§61ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔλαβον μέχρι τοῦδε τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως. Καὶ ὁ μὲν ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἀκριβῆ σημείωσιν τῶν παραχωρουμένων ἀνταλλαγμάτων, καὶ εἶχε κατὰ τοῦτο μέγα δίκαιον, διότι, ὅταν γίνεται λόγος περὶ ἀνταλλαγμάτων, πᾶς Βουλευτὴς δικαιοῦται νὰ μανθάνῃ, πόσα καὶ τίνα παρέχονται· ὁ δὲ ἕτερος συνάδελφος παρέστησεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι μεγάλα θὰ ἦναι τὰ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα θέλουσι προέλθει ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ, διότι θὰ γίνηται χρῆσις αὐτῆς ἐν τῷ μέλλοντι οὐχὶ μόνον πρὸς βρῶσιν, ἀλλὰ καὶ πρὸς διαφόρους ἀνάγκας τῆς βιομηχανίας. Ἀλλ’ ἐγώ, ἐὰν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον, ἤθελον συμβουλεύσει τὴν Βουλὴν νὰ μιμηθῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος τὸ Ἀγγλικὸν Κοινοβούλιον. Οἱ πρακτικοὶ ἐκεῖνοι ἄνδρες ἔλαβον μόνον ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρόκειται νὰ ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς κατὰ 5 σελλίνια, ἔκριναν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις θὰ καταστήσῃ εὐωνότερον τὸ προϊόν, ἐπληροφορήθησαν ἀφ’ ἑτέρου παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ ἐλάττωσις οὐδεμίαν φέρει διατάραξιν εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, καὶ ἀπεδέχθησαν τὴν ἐλάττωσιν, χωρὶς νὰ ἐξετάσωσιν, ἐὰν τὰ ἀνταλλάγματα ἦναι ἀνάλογα, καθὼς ἐπίσης, ἐὰν ἐκ τῆς γενομένης ἐλαττώσεως θὰ γίνῃ ἐπέκτασις τῆς καταναλώσεως. Νομίζω, ὅτι τὸ αὐτὸ συμφέρει νὰ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς· διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ἐλαττοῦται κατὰ πέντε σελλίνια ὁ δασμὸς, τὸν ὁποῖον πληρόνει ἡ σταφὶς, πραγματοποιεῖται τουτέστιν ἀρχαῖος πόθος πάντων ἡμῶν, διότι, ἀφ’ ἧς συνεστήθη τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον, ἡ Ἑλλὰς εἰς τοῦτο καταγίνεται, πῶς νὰ ἐλαττώσῃ τὸν δασμὸν, ὁ ὁποῖος ἐπιβαρύνει τὴν σταφίδα ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν ἄλλαις χώραις τῆς καταναλώσεως· ἐάν τις ἐξετάσῃ εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, θέλει εὕρει σωρείαν ἐκθέσεων, διὰ τῶν ὁποίων προσεπάθουν οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὶ νὰ πείσωσι τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐλαττώσῃ τὸν δασμόν. Ἡ γενομένη ἐλάττωσις βεβαίως θὰ ὠφελήσῃ τὴν ἑλληνικὴν παραγωγήν. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ, χωρὶς νὰ κάμῃ περαιτέρω ἐρεύνας καὶ ἐξετάσεις, ὀφείλει νὰ ψηφίσῃ τὴν σύμβασιν ταύτην. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον ὑποστηρίζω τὴν γνώμην ταύτην, καθόσον τὰ ἀνταλλάγματα, τὰ ὁποῖα χορηγοῦμεν, εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε ἐγὼ ἤθελον εὐχαριστήσει τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν προέτεινε τὰς ἀναφερομένας εἰς αὐτὰ ἐλαττώσεις καὶ χωρὶς νὰ τὰς συνδέσῃ πρὸς τὴν σταφίδα· διότι ταῦτα εἶναι μικρὰ ἐλάττωσις τῶν δασμῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεβαρύνθησαν ἅπαντα τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα, δι’ ὃ πάντες δυσανασχετοῦμεν καὶ φωνάζομεν. Διὰ τοῦτο, ἐκφράζων τὴν ταπεινήν μου γνώμην, συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως ἄνευ περαιτέρω συζητήσεως. (Εὖγε! εὖγε! καὶ χειροκροτήματα ἐκ δεξιῶν).

§62ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν διαφωνῶ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος. Νομίζω ὅμως, ὅτι ζητήματα τοσοῦτον σπουδαῖα καὶ θίγοντα ζωτικὰ συμφέροντα τοῦ τόπου δὲν πρέπει νὰ διέρχωνται ἀπαρατήρητα ἐν τῇ Βουλῇ. Τοῦτο δὲ μοὶ φαίνεται ὅτι ἠσθάνθη καὶ ὁ ἀξιότιμος προλαλήλας, διότι, καίπερ συνιστῶν τὴν σιγὴν, ἐπανέλαβεν ὅσα ἐγὼ εἶχον εἰπεῖ περὶ τῶν δασμολογικῶν τροποποιήσεων, αἵτινες προτείνονται ὡς ἀντάλλαγμα. Καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ δὲ συνεζήτησαν τὰ εἰς τὸ Κοινοβούλιον προταθέντα οἰκονομικὰ μέτρα, καὶ ἀπατᾶται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Μεσσηνίας, νομίζων ὅτι ταῦτα διῆλθον ἐν σιγῇ. Θεωρῶ δὲ προσέτι ἀναγκαῖον νὰ προσθέσω σύντονον παρατήρησιν ἐπὶ τῶν λεχθέντων παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος συναδέλφου, ὅστις παραδέχεται, ὅτι ἡ διὰ τῆς συμβάσεως ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ δύναται νὰ δώσῃ εἰς ἡμᾶς τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐξησφαλίσθη ἡ ἐπωφελὴς κατανάλωσις τοῦ ὅλου τῆς παρ’ ἡμῖν παραγομένης σταφίδος, καὶ ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀδιαφορῶμεν περὶ τῶν ἐν Γαλλίᾳ ληφθησομένων φορολογικῶν περὶ αὐτῆς μέτρων. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἀγγλίας ἐν τῇ ἀγορεύσει του προειδοποίησε τοὺς ἐργοστασιάρχας, οἵτινες ἤθελον κατασκευάσει σταφιδίτην οἶνον, ὅτι ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ θὰ ἔχωσι λογαριασμοὺς μὲ τὴν διεύθυνσιν τῶν ἐμμέσων φόρων τοῦ excise, ὅτι ἡ διεύθυνσις αὕτη θέλει φορολογήσει τὸν οἶνον τοῦτον, διότι καὶ ὁ ἔξωθεν ἐρχόμενος οἶνος πληρόνει δασμὸν εἰσαγωγῆς, καὶ ὅτι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα αὕτη θέλει θεωρήσει τὸν ἐκ τῆς σταφίδος οἶνον ὡς περιέχοντα βαθμὸν οἰνοπνεύματος τοσοῦτον, ὥστε νὰ καταταχθῇ μᾶλλον μεταξὺ τῶν βαρέως φορολογουμένων πνευματωδῶν ποτῶν. Ἡ γνώμη δὲ αὕτη τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι φυσικὴ συνέπεια τοῦ ὅλου συστήματος αὐτοῦ, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ ἐλάττωσις τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος καὶ ἐπὶ τοῦ τεΐου ἐγένετο δεκτὴ οὐ μόνον διότι τὰ εἴδη ταῦτά εἰσι γενικῆς καταναλώσεως ἐν Ἀγγλίᾳ, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ κατανάλωσις αὐτῶν θεωρεῖται ὡς γιγνομένη ἐν συναγωνισμῷ πρὸς τὰ οἰνοπνεύματα καὶ ὡς δυναμένη νὰ περιορίσῃ τὴν καταχρηστικὴν τούτων χρῆσιν. Χάριτας βεβαίως ὀφείλομεν διὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος δασμοῦ καὶ πρὸς τὸ Ἀγγλικὸν ἔθνος καὶ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἀγγλίας κ. Γκῶσσεν, οὗτινος γνωρίζομεν καὶ ἐκτιμῶμεν τὰ συμπαθῆ πρὸς τὸ ἔθνος ἡμῶν αἰσθήματα, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐφησυχάσωμεν, θεωροῦντες ὡς ὁλοσχερῶς ἐξασφαλισθεῖσαν τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος ἡμῶν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἐπ’ αὐτῆς δασμοῦ ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἡ ἐλάττωσις αὕτη βεβαίως θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν αὔξησιν καταναλώσεως. Ἡ κατανάλωσις ὅμως τῆς σταφίδος πρὸς βρῶσιν ἔχει ὡρισμένα ὅρια, ἅτινα δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ. Ἡ ἐν τῇ τοιαύτῃ δὲ χρήσει αὐτῆς αὔξησις καταναλώσεως, ὁσηδήποτε καὶ ἂν ὑποτεθῇ, δὲν δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐπωφελῆ διάθεσιν ὅλης τῆς παρ’ ἡμῖν παραγομένης σταφίδος. Τὴν ἐξασφάλισιν ταύτην θὰ εὕρωμεν ἐν τῇ πρὸς πόσιν χρησιμοποιήσει αὐτῆς διὰ τῆς ἐξ αὐτῆς παραγωγῆς οἴνου. Τοῦτο δὲν δυνάμεθα μετὰ πεποιθήσεως νὰ ἐλπίσωμεν ἐν Ἀγγλίᾳ. Δυνάμεθα δὲ μετὰ μεγαλειτέρας ἐλπίδος νὰ τὸ ἐπιζητήσωμεν ἐν Γαλλίᾳ. Τότε δὲ θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐφησυχάσωμεν διὰ τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος ἡμῶν, ὅταν καὶ μετὰ τῆς Γαλλίας κατορθώσωμεν νὰ συνομολογήσωμεν σύμβασιν, ἐξασφαλίζουσαν τὴν ἐκεῖ εἰσαγωγὴν καὶ χρησιμοποίησιν αὐτῆς. Εἰς τοῦτο δὲ πρέπει νὰ τείνωσιν αἱ προσπάθειαι καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κοινοβουλίου.

§63ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἦτο περιττὴ ὅλως ἡ σύστασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος, νὰ ψηφίσωμεν ἄνευ συζητήσεως τὴν σύμβασιν, διότι οὐδεμία ἐπὶ τῆς οὐσίας αὐτῆς ἐγένετο ἢ γίνεται συζήτησις. Τόσῳ δὲ τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ὅσῳ θὰ ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ, ὅτι κατὰ πρότασιν τοῦ συναδέλφου ἡμῶν κ. Μπασιᾶ ἐψηφίσθη τὸ περὶ ταύτης νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ἀμέσως μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ χωρὶς οὔτε νὰ τυπωθῇ κἄν. Ἐκ τῆς χαρᾶς του ὅμως ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἐλησμόνησε ταῦτα, διότι πρώτην φορὰν εὑρίσκεται εἰς τὴν εὐάρεστον θέσιν νὰ ψηφίσῃ ἐλάττωσιν δασμοῦ σταφίδος, διότι καὶ ἄλλοτε, ὅταν ὁ πατήρ μου ὑπέβαλεν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τοιαύτην ἐλάττωσιν, ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἀπεδήμει καὶ δὲν ἦτο παρὼν, ἵνα τοὐλάχιστον συστήσῃ τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι ἦτο ματαία ἡ σημερινὴ σύστασις τοῦ κ. Σωτηροπούλου, ὡς μὴ ἔχουσα τόπον, διότι, ὡς προεἶπον, οὐδεὶς συζητεῖ κατ’ οὐσίαν τὴν σύμβασιν. Ἦτο ἀνάγκη νὰ κάμωσι παρατηρήσεις τινὰς οἱ ῥήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ τὰς ἔκαμαν, ὄχι διὰ νὰ παρεμποδίσωσι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀνακόψωσι τὴν δημοκοπίαν, ἡ ὁποία κατεπλημμύρισε τὸ Κράτος. Αἱ ἐφημερίδες πᾶσαι ὕψωσαν σημαίαν, παριστῶσαι ὡς διπλωματικὸν κατόρθωμα τὸν καταρτισμὸν τῆς συμβάσεως ταύτης, ἐνῷ εἶχεν ἀνάγκην τὸ Ἀγγλικὸν Κράτος καὶ ἄνευ ἀνταλλάγματος νὰ κάμῃ τὴν ἐλάττωσιν.

§64ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἀγγλίας ἔφερεν ὡς παράδειγμα εἰς τὰ ἄλλα Κράτη τὰ ἀνταλλάγματα, τὰ ὁποῖα ἔδωσεν ἡ Ἑλλάς.

§65ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔπρεπε νὰ παρακολουθῆτε τὴν καθόλου πολιτείαν τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε, πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Ἀγγλίας, καὶ ἐκ τῆς ἱστορίας ταύτης ἠθέλετε πεισθῆ, ὅτι δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ ὑποστηρίξῃ ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν τὸ ὄργανόν της ἡ Ἀγγλία.

§66ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἄ! ἄ! ἄ!

§67ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, σᾶς, οἱ ὁποῖοι καγχάζετε ἀπερισκέπτως, σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἡ ἐλάττωσις αὕτη οὐδεμίαν ἐντύπωσιν ἔκαμε, τοὐλάχιστον ἐν Μεσσηνίᾳ, καὶ τοῦτο, διότι ἡ φορομανία, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Πρωθυπουργὸς, πείθει τοὺς Μεσσηνίους, ὅτι καὶ τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχωσιν, ἂν θὰ ἔχωσιν, ἐκ τῆς ἐλαττώσεως ταύτης, θέλει τοῖς ἀφαιρεθῆ. Συλλογίζονται οἱ Μεσσήνιοι, ὅτι τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον δίδουσιν εἰς τὸ Δημόσιον, τὸν λαμβάνει ὁ ταμίας, λαμβάνων ποσοστά. Συλλογίζεται ὁ Μεσσήνιος, ὅτι, ὅταν δὲν ἦναι ἕτοιμος νὰ καταθέσῃ ἐντὸς τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, τὸν φόρον αὑτοῦ, τὴν ἀκόλουθον ἡμέραν πληρόνει τόκον, πληρόνει ἐπιτόκιον· ἀναγκάζεται νὰ δανείζηται, ὅταν δὲν ἔχῃ, διὰ νὰ ἦναι ἐμπρόθεσμος, καὶ νὰ δανείζηται μὲ βαρὺν τόκον ἐκ μέρους τῶν τοκογλύφων, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ζημιοῦται ἐπαισθητῶς. Δὲν ἔκαμε λοιπὸν οὐδεμίαν ἐντύπωσιν, καὶ μὴ γελᾶτε, χωρὶς νὰ σκέπτησθε, διότι τοῦτο σᾶς ζημιοῖ σπουδαίως· ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν εἶσθε σοβαροὶ ἄνθρωποι, ὅτι δὲν μελετᾶτε τὰ τοῦ τόπου, καὶ ψηφίζετε ἄνευ μελέτης καὶ ἄνευ πόνου καὶ φροντίδος πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς Πατρίδος. Νομίζετε ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εὑρίσκεται τόσον ὀπίσω διανοητικῶς, ὥστε νὰ μὴ ἐννοῇ αὐτὰ τὰ δημοκοπικὰ παιγνίδια, προκειμένου νὰ ἔχωμεν μετά τινας μῆνας ἐκλογάς; Τὰ ἐννοεῖ, ὅπως ἐννοεῖ καὶ τὰ τοῦ σιδηροδρομικοῦ συμπλέγματος τῆς Πελοποννήσου· καὶ θὰ τὸ ἀποδείξω κατὰ τὴν συζήτησιν, ὅτι καὶ αὐτὰ τὰ νομοσχέδια ἐκλογικὸν σκοπὸν ἔχουσιν. Ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἦναι σοβαρώτερος. Καὶ ἄλλοτε ἠλαττώθη ὁ δασμὸς τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ, διότι καὶ τότε ὑπῆρχεν ἀνάγκη, καὶ ὅμως δὲν ἔκαμε τοιοῦτον πάταγον ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐκέρδησε δῆθεν διπλωματικὴν νίκην ἐκ τοιαύτης συμβάσεως. Εἴθε νὰ εὑρίσκετο ὁ Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν εὐτυχῆ θέσιν νὰ διασαλπίσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτι ἐκέρδησε διπλωματικὸν ἔδαφος εἰς τὰ ἀληθῆ διπλωματικὰ ζητήματα. Διὰ τοῦτο οἱ ῥήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔκρινον πρέπον νὰ κάμωσί τινας παρατηρήσεις καὶ νὰ ὑποδείξωσιν εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν, ὅτι ὀφείλει εἰς τοιαῦτα ζητήματα νὰ μὴ ζητῇ ἐκλογικὰ κέρδη, ἀλλὰ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου.

§68ΤΖΑΝΕΣ. Νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Μεσσηνίας, νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐκ προοιμίων δύναμαι νὰ βεβαιώσω αὐτὴν, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Σωτηροπούλου ἐξετιμήθη δεόντως ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἐκείνου.

§69ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποία γνώμη;

§70ΤΖΑΝΕΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ ἐξετίμησε τὴν γνώμην ταύτην. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος εἶπεν, ὅτι ἐλπίζει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως, χωρὶς νὰ ῥεκλαμάρωμεν, καὶ νὰ ῥεκλαμάρωμεν μάλιστα πρὸς κερδοσκοπίαν ἐκλογικήν. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε μέγα κατόρθωμα διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης, τοῦτο ἐκτιμᾶται ὑπὸ τοῦ λαοῦ, καὶ ἐναπόκειται εἰς ἕνα ἕκαστον ἐκ τῶν φρονίμων πολιτῶν νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Κουμουνδοῦρος εἶπεν, ὅτι ἡ Μεσσηνία δὲν ἐξετίμησε τὸ γεγονὸς ὡς ἔδει νὰ τὸ ἐκτιμήσῃ, λέγω τοῦτο, ὅτι ἐκ μετριοφροσύνης ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἰδίως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δὲν θέλει νὰ δημοσιεύσῃ ὁποῖα συγχαρητήρια ἔλαβεν ἐκ μέρους τῶν πολιτῶν ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων εἶπεν ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ὅτι ἀδιαφοροῦσιν εἰς τὸ γεγονὸς τοῦτο.

§71ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὀλίγας λέξεις ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅπως ἀναπτύξω τὴν γνώμην μου ἀπέναντι τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ὁ ὁποῖος δὲν ἠθέλησε νὰ ἐννοήσῃ καλῶς τὸ πνεῦμα τῆς ἀγορεύσεώς μου. Ἐγὼ οὐδόλως ἔθιξα τὴν σύμβασιν, ἠθέλησα διὰ τῶν ὀλίγων ἐκείνων παρατηρήσεων νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων περὶ τῶν διαπραγματεύσεων, αἱ ὁποῖαι δύνανται καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνωσιν ὡς πρὸς τὸν δασμὸν τοῦ προϊόντος τούτου ἐν ἄλλῃ χώρᾳ, καὶ νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην εἶναι ἄξιον ἐξετάσεως σπουδαίας, κατὰ πόσον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς τὰς μεγάλας θυσίας, εἰς τὰς ὁποίας ἴσως χθὲς ὠφείλομεν νὰ ὑποβληθῶμεν, διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἦναι σήμερον τοσοῦτον ἀναγκαῖον. Εἶναι μία γνώμη προσωπικὴ, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα, ὡς πρὸς τὴν χρῆσιν καὶ κατανάλωσιν, ἡ ὁποία γίνεται ἐν Ἀγγλίᾳ· ὁ συνάδελφος ἔχει ἄλλην ἰδέαν, καὶ ἀμφιβάλλει, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἐξέφρασα τὴν γνώμην μου ὡς γνώμην αὐθεντικὴν, ἀλλ’ ἁπλῶς, ὅπως γίνῃ σκέψις περὶ τούτου· διότι, ἐὰν οἱ ὑπολογισμοὶ ἀποδείξουν, ὅτι δύναται ἡ σταφὶς νὰ χρησιμεύσῃ εἰς βιομηχανικὴν κατεργασίαν, νομίζω ὅτι ἡ θέσις τοῦ προϊόντος ἡμῶν εἶναι ἐντελῶς ἀπὸ τοῦδε μεταβεβλημένη. Χωρὶς λοιπὸν νὰ ζητήσω νὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην μου ὡς αὐθεντικὴν καὶ ὡς ἐπιβαλλομένην, ἐζήτησα νὰ τὴν ὑποδείξω μόνον, ὅπως δώσω ἀφορμὴν εἰς σκέψεις σπουδαιοτέρας ἐπὶ τοσοῦτον μεγάλου ζητήματος. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, νὰ μεταβληθῇ, εἰ δυνατὸν, μέρος τῆς χλωρᾶς σταφίδος εἰς οἶνον, εἶμαι συμφωνότατος, ἀλλὰ δὲν θὰ εἴπῃ διὰ τοῦτο, ὅτι πρέπει νὰ θεωρήσωμεν σήμερον, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς διαπραγματεύσεις καὶ συνθηκολογίας ἐπαχθεῖς, διὰ ν’ ἀποφύγωμεν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἴσως σήμερον δὲν διατρέχομεν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς βʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ναξίας σμύριδος.

§73ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καθὼς γνωρίζετε, Κύριοι, ἡ σμύρις εἶναι ὀρυκτὸν, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει εἰς τὴν βιομηχανίαν πρὸς λείανσιν τῶν κρυστάλλων, τῶν ὑάλων καὶ διαφόρων σκευῶν καὶ ἐργαλείων, ἐκ μετάλλων κατασκευαζομένων. Ἡ γενικὴ κατανάλωσις τῆς σμύριδος ἀναβαίνει, κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ Πρωθυπουργοῦ, εἰς 15,000 τόνους, ἀλλὰ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν συνεισφέρει ἡ ἡμετέρα σμύρις, εἰμὴ μόνον 2,000 ὡς ἔγγιστα τόνους, μολονότι ἡ ἡμετέρα σμύρις εἶναι κατὰ πολὺ ἀνωτέρας ποιότητος ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην σμύριδα. Ἡ σμύρις τῆς Νάξου εἶναι ἰδιοκτησία τοῦ Κράτους καὶ διατίθεται ἑκάστοτε πολυετῶς, ἐγκρινομένης τῆς διαθέσεως ταύτης δι’ εἰδικοῦ νόμου. Εἶναι δὲ περίεργον, ὅτι, ὁσάκις ὑποβάλλεται εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς Βουλῆς εἴτε νόμος εἴτε σύμβασις περὶ σμύριδος, ἐγείρονται πολλαὶ καὶ μεγάλαι συζητήσεις. Πρὸ 15 ἐτῶν εἶχε λήξει ἡ προτελευταία ἐκμίσθωσις τῆς σμύριδος· ἡ τότε Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας Πρωθυπουργὸς ἦτο ὁ ἀείμνηστος Κουμουνδοῦρος, Ὑπουργὸς δὲ τῶν Οἰκονομικῶν ἐτύγχανον ἐγὼ, μετὰ πολλὰς προσπαθείας καὶ ἐπανειλημμένας ἀποτυχίας, κατώρθωσε νὰ συνάψῃ σύμβασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐξεμισθοῦτο ἐπὶ δεκαετίαν ἡ σμύρις, ὑποχρεουμένου τοῦ μισθωτοῦ νὰ παραλαμβάνῃ ἐτησίως 40,000 καντάρια ἐπὶ πληρωμῇ 12 φράγκων καὶ 5 λεπτῶν κατὰ καντάριον. Ἀλλ’ ἡ σύμβασις αὕτη, ὑποβληθεῖσα εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς, προὐκάλεσε τοσαύτας ἀντιῤῥήσεις, ὥστε, ἀγανακτήσας ὁ ἀείμνηστος ἐκεῖνος Πρωθυπουργὸς, ἐπρότεινε τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως, εἰπὼν, ὅτι ἐνδεχόμενον εἶναι ἐκ τῆς ἀκυρώσεως νὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον καὶ νὰ συμβῇ καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅ,τι εἶχε συμβῆ πρὸ ὀλίγων ἐτῶν διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Λαυρίου καὶ τότε, εἶπεν, ἡμεῖς αὐτοὶ, εὑρισκόμενοι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴχομεν κατορθώσει νὰ συνομολογήσωμεν σύμβασιν περὶ Λαυρίου, ἡ ὁποία ἐξησφάλιζεν εἰς τὸ Δημόσιον ἐτησίαν πρόσοδον ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἡ ὁποία ἔμελλε νὰ διπλασιασθῇ, ἐὰν αἱ γαῖαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων εὑρίσκονται αἱ σκωρίαι, ἐπεδικάζοντο εἰς τὸ Δημόσιον, ὅπως συνέβη βραδύτερον, ἀποδειχθέντος ὅτι ἦσαν τοιαῦται, οὕτω δὲ, ἐὰν ἐγίνετο δεκτὴ ἡ σύμβασις, ἤθελεν εἶσθαι ἐξησφαλισμένη δύο ἑκατομμυρίων ἐτησία πρόσοδος. Ἀλλ’ ἡ δημοκοπία ἐξήγειρεν ὁλόκληρον τὴν κοινωνίαν, καὶ τὴν ἔκαμε νὰ πιστεύσῃ, ὅτι εἰς τὸ Λαύριον ὑπάρχει πλοῦτος ἀμύθητος, καὶ ὅτι, ἐὰν δὲν ἐπικυρωθῇ ἡ σύμβασις, θέλουν εἰσπράττεσθαι τόσα χρήματα, ὥστε ἤθελε καταργηθῆ πᾶσα φορολογία, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἤθελε μένει καὶ περίσσευμα, ἐκ τοῦ ὁποίου πᾶσα οἰκογένεια θὰ ἐλάμβανεν ἀξιόλογον μέρισμα, ὅπως παρ’ ἀρχαίοις Ἀθηναίοις ἐγίνετο ἡ διανομὴ τῶν λεγομένων θεωρικῶν. Ἡ σύμβασις ἐκυρώθη, καὶ γνωρίζετε ἤδη, ποῖα ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα· τὸ μὲν Δημόσιον ἀπώλεσε τὴν πρόσοδον, ἥτις τῷ ἐξησφαλίζετο, ἡ δὲ ἐξαπατηθεῖσα κοινωνία ἐπλήρωσεν ἀκριβὰ τὴν πλάνην της, διότι ἄπειροι ἄνθρωποι κατεστράφησαν μὲ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Λαυρίου. Μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν κατὰ τὸ 1876 τὴν σύμβασιν τῆς σμύριδος, ἦτο καὶ ὁ νῦν Πρωθυπουργός. Κατ’ αὐτὸν, ἡ σμύρις τῆς Νάξου δὲν ἔπρεπε νὰ διατίθηται καθ’ ὃν τρόπον τὴν διεθέσαμεν ἡμεῖς καὶ καθ’ ὃν τρόπον διετίθετο καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν, ἀλλ’ ὤφειλε νὰ ἀνοίξῃ ἡ Κυβέρνησις καταστήματα εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, καὶ νὰ πωλῆται ἐκεῖ ἡ σμύρις διὰ λογαριασμόν της· ἔλεγε δὲ, ὅτι ἤθελεν ἔχει οὕτω τὸ Κράτος πολὺ ἀνώτερον εἰσόδημα ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς συμβάσεως τῷ ἐξησφαλίζετο. Ἀλλ’ ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη, ὅτι, ὅπως περὶ πολλῶν ἄλλων ὑποθέσεων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς προκειμένης, οὐδόλως ἐπίστευεν εἰς ὅσα ἔλεγε, καὶ διὰ νὰ πιστοποιηθῇ τοῦτο ἔτι μίαν φορὰν, ἐπέπρωτο νὰ λήξῃ ἡ δεκαετὴς μίσθωσις καθ’ ὃν χρόνον εἶναι Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διαχειριζόμενος μάλιστα αὐτὰ ἐπὶ ὀκτὼ ἔτη, μὲ μικρὰν διακοπήν. Καίτοι τοσοῦτον χρόνον παραμένων ἐν τῇ διευθύνσει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὐδόλως ἐνθυμήθη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλεγεν ἄλλοτε, οὐδὲ ἐφρόντισε νὰ προπαρασκευάσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον τότε παρίστανεν, ὅτι ἤθελε φέρει εἰς τὸ Κράτος μεγίστην ὠφέλειαν· καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἐλησμόνησε καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν ὑπόθεσιν τῆς σμύριδος, διότι, ἐνῷ ἡ προηγουμένη μίσθωσις ἔληξε κατὰ τὴν πρώτην παρελθόντος Φεβρουαρίου, καὶ ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ προνοήσῃ περὶ τῆς διαθέσεως αὐτῆς ἓν ἔτος τοὐλάχιστον πρότερον, διὰ νὰ ἔχῃ τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν νὰ ἐνεργήσῃ τὰς ἀπαιτουμένας δημοπρασίας, ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν εἶχε συλλογισθῆ καθόλου τοῦτο, καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1890, ὅστις ἐψηφίσθη ἐσχάτως, σημειοῦνται τὰ ἔσοδα τῆς σμύριδος καὶ τὰ πρὸς ἐξόρυξιν αὐτῆς ἔξοδα ἀπαραλλάκτως, ὅπως ἐσημειοῦντο καὶ εἰς τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῶν προηγουμένων ἐτῶν· εἰς τούτους ἐσημειοῦντο ὡς διατιθέμεναι 40,000 κανταρίων σμύριδος, τὰ ὁποῖα φέρουν 446,780 δραχμὰς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δαπάνη 120 χιλιάδων δραχμῶν, τουτέστι τριῶν δραχμῶν κατὰ καντάριον, τὸ ὁποῖον, ἀφαιρούμενον ἀπὸ τὸ ἔσοδον, ἀφίνει ὑπόλοιπον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου 326,780 δραχμάς. Τὰ ποσὰ ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ δεκαετίαν ἐσημειοῦντο εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἐσημειώθησαν καὶ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1890, ὅπερ ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐφρόνει, ὅτι ἐξηκολούθη ἡ μίσθωσις. Δὲν εἶχε λοιπὸν καθόλου συλλογισθῇ, ὅτι ἡ πολυετὴς μίσθωσις τῆς σμύριδος ἔληγε κατὰ τὸν Φεβρουάριον, καὶ ὅτι πρὶν φθάσῃ ἡ ἐποχὴ αὕτη, ὤφειλε νὰ προνοήσῃ καὶ ζητήσῃ τὴν συγκατάθεσιν τῆς Βουλῆς περὶ νέας διαθέσεως, καθόσον, ὡς σᾶς προεῖπον, ἄνευ εἰδικῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἡ τοιαύτη διάθεσις· ἐννοήσας δὲ τοῦτο αἰφνιδίως καὶ βλέπων, ὅτι οὐδὲν ἠδύνατο νὰ εἰσπράξῃ ἐκ τῆς προσόδου ταύτης κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἐσκέφθη νὰ συντάξῃ καὶ ὑποβάλῃ νομοθέτημα, δὲν θὰ εἶχε δὲ δυσκολίαν νὰ προτείνῃ, ὅπως ἐξακολουθήσῃ διατιθεμένη ἡ σμύρις καθ’ ὃν τρόπον διετίθετο κατὰ τὸ παρελθόν, ἀλλ’ ἐπληροφορήθη, ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον παρέλαβεν ὁ μισθωτὴς τῆς προηγουμένης δεκαετίας, μένει περίσσευμα 120,000 κανταρίων. Τὸ περίσσευμα τοῦτο ἀρκεῖ, ὅπως καὶ τὸν μισθωτὴν τοῦτον ἐμποδίσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκ νέου ἐκμίσθωσιν καὶ πάντα ἄλλον ν’ ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὴν ἐπιχείρησιν, φοβούμενον τὸν συναγωνισμόν. Παρήτησε λοιπὸν τὸ ἐν χρήσει μέτρον, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι δύναται νὰ διορθώσῃ τὸ πρᾶγμα, ὑποβάλλων τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς προϊὸν κατεσπευσμένης ἐργασίας καὶ ἄνευ τῆς προσηκούσης μελέτης, εἶναι τόσον ἀσυνάρτητον καὶ ἀτελὲς, ὥστε, καὶ ἂν ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὄχι μόνον θέλει καταστρέψει τὴν πρόσοδον, τὴν ὁποίαν ἐλπίζομεν καὶ δικαιούμεθα νὰ ἐλπίζωμεν ἀπὸ τὸ ὀρυκτὸν τοῦτο, ἀλλὰ συνάμα θέλει γεννήσει μυρίας περιπλοκὰς, ἕνεκα τῶν ὁποίων θέλει ἐκτεθῆ εἰς δίκας, αἱ ὁποῖαι πολὺ πιθανὸν νὰ ἀποβοῦν εἰς ζημίαν αὐτοῦ. Περὶ τούτου, Κύριοι, θέλετε πεισθῆ, ἂν μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ φέρω ὀλίγας παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Μέχρι τοῦδε εἰς τὰς δημοπρασίας, αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο περὶ διαθέσεως τῆς σμύριδος, ἐλαμβάνετο ὡς βάσις τὸ ποσὸν τῶν κανταρίων, τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον ἦτο διατεθειμένον νὰ ἐκποιήσῃ, ἐπροκαλεῖτο δὲ ὁ συναγωνισμὸς ἐπὶ τῇ τιμῇ, καὶ ἑπομένως κατεκυροῦτο ἡ μίσθωσις εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἤθελε προσφέρει ἀνωτέραν τιμὴν, διὰ νὰ παραλάβῃ τὸ ὡρισμένον ποσὸν τῶν κανταρίων, πᾶσα δὲ ἡ σμύρις, ἡ ὁποία ἐξωρύσσετο εἰς τὴν Νάξον, ἐθεωρεῖτο σμύρις καλῆς ποιότητος, καὶ ὑπεχρεοῦτο ὁ ἀγοραστὴς νὰ τὴν παραλαμβάνῃ, ἐξαιρέσει τῶν τεμαχίων, τὰ ὁποῖα περιεῖχον ἀναμὶξ ἀποδεδειγμένως μαρμαρυγιακὸν σχιστόλιθον, ἢ μαρμαρυγὴν, ἢ τιτανόλιθον· ἑπομένως πᾶν τεμάχιον σμύριδος, τὸ ὁποῖον δὲν περιεῖχε τὰς ξένας ταύτας ὕλας, ἐθεωρεῖτο ὡς σμύρις καλῆς ποιότητος, καὶ ὁ ἀγοραστὴς ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ τὴν παραλάβῃ. Ὁ Πρωθυπουργὸς μετέβαλε τὰς βάσεις ταύτας, καὶ πρῶτον, ἀντὶ νὰ ὁρίζῃ, ὡς ἐγίνετο μέχρι τοῦδε, τὸ ποσὸν τῆς παραδοτέας κατ’ ἔτος σμύριδος, καὶ νὰ προκαλῇ τὸν συναγωνισμὸν ἐπὶ τῇ τιμῇ, κάμνει τὸ ἀντίστροφον, ὁρίζει τὴν τιμὴν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀγοραστὴς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πληρόνῃ, καὶ προκαλεῖ τὸν συναγωνισμὸν ἐπὶ τοῦ παραδοτέου ποσοῦ, ὥστε κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν, οὐδόλως μεταβαλλομένης τῆς τιμῆς, ἡ κατακύρωσις θέλει γίνει εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἀναδεχθῆ νὰ παραλαμβάνῃ περισσοτέραν ποσότητα σμύριδος. Ἐκτὸς τούτου διαιρεῖ τὴν σμύριδα εἰς δύο ποιότητας, πρώτην καὶ δευτέραν, καὶ τῆς μὲν πρώτης ποιότητος ὁρίζει τὴν τιμὴν εἰς 10 δραχμὰς τὸ καντάριον καὶ θέτει ὡς ἐλάχιστον ὅρον παραδοτέου ποσοῦ 30,000 κανταρίων, τῆς δὲ δευτέρας ποιότητος ὁρίζει τὴν τιμὴν εἰς 3½ δραχμὰς κατὰ καντάριον, καὶ θέτει ὡς βάσιν παραδοτέου ποσοῦ τὸ ποσὸν 46,000 κανταρίων. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ Πρωθυπουργὸς ἔλεγε μίαν ἡμέραν, ὅτι δὲν ἠθέλησε ν’ ἀκολουθήσῃ τὸ μέχρι τοῦδε παραδεδεγμένον σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ ἐκμισθῶν ὑπεχρεοῦτο νὰ παραλαμβάνῃ 40,000 καντάρια, διότι ἕνεκα τοῦ ὑπάρχοντος ἀποθέματος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἐκμισθωτὴς, ὁ ὁποῖος νὰ παραλάβῃ ὄχι μόνον 40 καὶ 30, ἀλλ’ οὐδὲ 20 χιλιάδας κανταρίων, ἐρωτῶ, ποίαν σειρὰν λογικῶν σκέψεων ἀκολουθῶν, ἐπείσθη ἤδη, ὅτι, ἐὰν ἐπιβληθῇ ἡ ὑποχρέωσις, ὅπως ἐκτὸς τῆς καλῆς ποιότητος λαμβάνῃ καὶ κακῆς ποιότητος σμύριδα, θέλει εὑρεθῆ μισθωτής, ὁ ὁποῖος νὰ παραλαμβάνῃ 30,000 καντάρια σμύριδος πρώτης ποιότητος καὶ 46,000 δευτέρας; Ἀφοῦ καὶ χωρὶς τὴν δευτέραν ποιότητα δὲν εὑρίσκεται ἀγοραστής, διὰ νὰ παραλαμβάνῃ οὔτε 20,000 κανταρίων, πῶς θὰ εὑρεθῇ τοιοῦτος, ὅταν ὑποχρεωθῇ νὰ παραλαμβάνῃ 46,000 κανταρίων δευτέρας ποιότητος; Οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἠμποροῦμεν νὰ διαθέσωμεν οὔτε 30 οὔτε 20 χιλιάδας κανταρίων, ὅπως λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶναι πρῶτον τὸ ἀπόθεμα τῆς σμύριδος τῆς πρώτης ποιότητος· ἀλλὰ τὸ ἀπόθεμα δὲν θὰ ὀλιγοστεύσῃ, ἐὰν προσθέσωμεν καὶ 46,000 καντάρια δευτέρας ποιότητος. Δεύτερος λόγος εἶναι ὁ συναγωνισμὸς, τὸν ὁποῖον ὑφίσταται ἡ ἡμετέρα σμύρις ἀπέναντι τῆς σμύριδος τῆς Ἀνατολῆς, τὴν ὁποίαν, καθὸ κατωτέρας ποιότητος καὶ ἑπομένως εὐθηνοτέραν, ἀναμιγνύουσιν οἱ ἀγορασταὶ μὲ τὴν ἰδικήν μας. Ἀλλ’ ὅταν ἐκτὸς τῆς κατωτέρας ποιότητος τῆς σμύριδος, τὴν ὁποίαν οἱ ἀγορασταὶ προμηθεύονται ἐκ τῆς Ἀνατολῆς, ὑποχρεωθῶσι νὰ παραλαμβάνωσι καὶ ἀπὸ ἡμᾶς σμύριδα κατωτέρας ποιότητος, τότε ὁ συναγωνισμὸς θὰ αὐξήσῃ, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἔχωμεν μεγαλειτέραν δυσκολίαν νὰ εὕρωμεν μισθωτὴν, ὁ ὁποῖος νὰ παραλάβῃ τὰς 30,000 κανταρίων. Ἐὰν δὲ δὲν εὑρίσκεται ἀγοραστὴς, διὰ νὰ λάβῃ 30,000 πρώτης ποιότητος, χωρὶς νὰ ἦναι ὑποχρεωμένος νὰ λάβῃ καὶ ἄλλας 46,000 δευτέρας ποιότητος, κατὰ πολὺ περισσότερον λόγον δὲν θὰ εὑρεθῇ τοιοῦτος, ἐὰν προστεθῇ καὶ ἡ δευτέρα ποιότης, διότι αὕτη θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐπαύξησιν τοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Ἐκτὸς τούτου, ποῖα εἶναι τὰ διακριτικὰ τῆς πρώτης ποιότητος ἀπὸ τὰ τῆς δευτέρας; Περὶ τούτων ὄχι μόνον δὲν περιλαμβάνει οὐδένα σαφῆ ὁρισμὸν τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὁ ὁρισμὸς, τὸν ὁποῖον δίδει, εἶναι τοσοῦτον ἀσαφὴς, ὥστε δύναται τὸ αὐτὸ τεμάχιον σμύριδος νὰ θεωρηθῇ καὶ πρώτης καὶ δευτέρας ποιότητος. Ἤθελον ἐννοήσει τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν ἔλεγεν, ὅτι δευτέρας ποιότητος εἶναι ἡ σμύρις ἐκείνη, ἡ ὁποία περιέχει τὴν μαρμαρυγὴν καὶ τὸν τιτανόλιθον, δηλαδὴ τὰ συστατικὰ ἐκεῖνα, ἕνεκα τῶν ὁποίων σήμερον ἀποῤῥίπτεται. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν λέγει τοῦτο· λέγει, ὅτι πρώτης ποιότητος σμύρις εἶναι ἡ ἔχουσα τὸν ἀνώτερον βαθμὸν τῆς σκληρότητος καὶ ἐλάχιστα προσμίγματα, δευτέρας δὲ ἡ ἔχουσα τοιαῦτα, ἀλλ’ οὐχὶ εἰς ποσὸν ἀνώτερον τῶν 30%. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, τί διαφέρει ἡ λέξις ἐλάχιστα ἀπὸ τὴν φράσιν ὀλιγώτερα τῶν 30%; Ἐὰν τεμάχιόν τι περιέχῃ 5 ἢ 10% π. χ. προσμίγματα, δύναται ἀξιόλογα νὰ ἰσχυρίζηται ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου, ὅτι εἶναι πρώτης ποιότητος, ἀλλὰ δύναται ἐπίσης καὶ ὁ ἀγοραστὴς νὰ λέγῃ, ὅτι εἶναι δευτέρας ποιότητος, διότι τὰ 5 ἢ τὰ 10 εἶναι ὀλιγώτερα τῶν 30. Ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ ὁρισθῇ, ἐὰν ἦτο δυνατὸν, πόσα τοῖς ἑκατὸν ὡρισμένως προσμίγματα πρέπει νὰ περιέχῃ ἡ σμύρις, διὰ νὰ θεωρῆται δευτέρας ποιότητος. Ἀλλ’ ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι δύναται ἀκριβῶς νὰ προσδιορισθῇ ὁ ὅρος οὗτος, κατὰ τίνα τρόπον θὰ διακρίνωνται τὰ προσμίγματα;

§74ΤΟΜΑΝ. Εἶναι καταφανὲς τὸ πρᾶγμα.

§75ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι καθόλου προφανὲς, καὶ διὰ τοῦτο ἕως τώρα πᾶν τεμάχιον, τὸ ὁποῖον εἶχε μαρμαρυγὴν καὶ τιτανόλιθον, ἀπεῤῥίπτετο.

§76ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι κύριος ὁ ἀγοραστὴς νὰ λάβῃ ὅ,τι θέλει.

§77ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἀγοραστὴς νὰ παραλαμβάνῃ ὅλα τὰ ἄλλα, τὰ μὴ ἔχοντα τὰς ξένας αὐτὰς ὕλας, αἱ ὁποῖαι ῥητῶς ἀνεφέροντο εἰς τὰς προηγουμένας συμβάσεις· ἑπομένως, ἐὰν ἐννοῆτε νὰ χαρακτηρίσητε ὡς δευτέρας ποιότητος ἐκεῖνα τὰ τεμάχια, τὰ ὁποῖα ἕως τώρα ἀπεῤῥίπτοντο, πρέπει νὰ μεταβάλητε τὸν ὁρισμόν, καὶ νὰ εἴπητε, ὅτι δευτέρας ποιότητος εἶναι ἡ περιέχουσα τὰς δεῖνα καὶ δεῖνα ὕλας, ἤτοι ἐκείνας, δι’ ἃς ἕως τώρα ἀπεῤῥίπτετο. Ἀλλ’ ἐὰν παραδεχθῆτε τοῦτο, ποῦ θὰ εὑρεθῇ τὸ ποσὸν τῆς σμύριδος τῆς δευτέρας ποιότητος, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ παραδίδετε εἰς τὸν ἐνοικιαστήν; Ἕως τώρα, κατὰ τοὺς γενομένους ὑπολογισμούς, τὸ Δημόσιον ἔχει διαθέσει ὑπὲρ τὸ 1½ ἑκατομμύριον κανταρίων σμύριδος καλῆς ποιότητος· ἐκ τῆς μεγάλης δὲ ταύτης ποσότητος δὲν ἔμειναν τοιαῦτα ἀπολείμματα, εἰμὴ 80,000 κανταρίων ἐπὶ τοῦ τόπου ἐκεῖ, τουτέστι 5%.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν παραλίαν εἶπον, ἐξωρυγμένα δὲ ἄπειρα. Ἀλλ’ ἄλλα εἶναι τὰ περὶ τὰ στόμια τῶν φρεάτων, περὶ τὰς στοὰς, κατὰ τὰ μέρη, ἔνθα γίνεται ἡ ἐξόρυξις, καὶ ἄλλα τὰ ἀποῤῥιφθέντα μετὰ τὴν εἰς τὴν παραλίαν μεταφορὰν, ἅτινα, σχετικῶς πρὸς ἐκεῖνα, εἶναι ἐλάχιστα. Ἡ πρώτη διαλογὴ ἐγίνετο παρὰ τῶν ἐργατῶν εὐθὺς μετὰ τὴν ἐξόρυξιν, διότι εἶχον τὸ συμφέρον οἱ ὀρύκται νὰ μὴ μεταφέρωσι σμύριδα, ἥτις ἐνδέχετο νὰ ἀπεῤῥίπτετο. Ἐν τούτοις τὸ ἀτελὲς τῆς ἐπὶ τόπου διακρίσεως ἐπήγαγεν ὡς ἀποτέλεσμα, ὅτι καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ, τοῦ οὕτω κατ’ ἐκλογὴν μετενεχθέντος εἰς τὴν παραλίαν, ποσὸν μέγα ἀπεῤῥίπτετο παρὰ τοῦ μισθωτοῦ, ὅστις, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ἐδέχετο μόνον ποιότητα ἀρίστην καὶ ἐντελῶς ἀμιγῆ.

§79ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι διευκρινισμένον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἠξεύρετε, τί εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ψηφισθῇ; Τὸ νομοσχέδιον θέτει ὡς ἐλάχιστον ὅρον 46,000 καντάρια σμύριδος δευτέρας ποιότητος· διὰ τὴν δεκαετίαν θὰ χρειασθοῦν 460,000 καντάρια, ἐὰν δὲ ὁ ἐνοικιαστὴς ζητήσῃ 100,000 καντάρια κατ’ ἔτος, διὰ τὴν δεκαετίαν μᾶς χρειάζονται 1,000,000 καντάρια δευτέρας ποιότητος. Δύναται νὰ μᾶς βεβαιώσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ὑπάρχει αὐτὸ τὸ ποσόν;

§80ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως. Περὶ τῆς κατωτέρας ποιότητος δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε ἀμφιβολίας, διότι κατωτέρας ποιότητος εἶναι ἡ περιέχουσα ξένα προσμίγματα κατὰ τὸ νομοσχέδιον, τὰ ξένα δὲ προσμίγματα εἶναί τι συχνότατα ἁπαντῶν, καὶ ἐὰν δὲν τὰ περιέχῃ, δύνανται νὰ προστεθῶσι. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ζήτημα περὶ τῆς ἀφθονίας τῆς δευτέρας ποιότητος. Ζήτημα ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς σμύριδος πρώτης ποιότητος· ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐλύθη ὑπὸ τῶν εἰδικῶν, οἵτινες ἀπεφάνθησαν, ὅτι ἐπὶ δύο ἢ τρεῖς αἰῶνας δὲν δύναται νὰ ἐξαντληθῇ τὸ ποσὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναλογιῶν τῆς ἐξορύξεως κατὰ τοὺς κειμένους νόμους.

§81ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, μὲ ὅλα, ὅσα λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, φρονῶ ὅτι δὲν θὰ ἦναι πρόχειρον τὸ ποσὸν τῆς δευτέρας ποιότητος, καὶ ὅτι θὰ παραδίδεται σμύρις πρώτης ποιότητος ἕνεκα ἐλλείψεως σμύριδος δευτέρας ποιότητος. Ἔπειτα, ἐὰν τῳόντι ἔχωμεν ἄπειρον ποσότητα καλῆς σμύριδος, διατὶ νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν ἐνοικιαστὴν νὰ παραλαμβάνῃ καὶ σμύριδα κατωτέρας ποιότητος, καὶ νὰ εὑρεθῶμεν εἰς αὐτὰς τὰς δυσκολίας; Ἄλλως τε ἡ παράδοσις τοιαύτης σμύριδος καταντᾷ ἀνωφελὴς διὰ τὸ Δημόσιον, διότι διὰ τὴν σμύριδα τῆς δευτέρας ποιότητος θὰ λαμβάνωμεν μόνον 3½ δραχμὰς τὸ καντάριον· ἀλλ’ ἀφαιρουμένης τῆς ἐκ 3 δραχμῶν δαπάνης διὰ τὴν ἐξόρυξιν, δὲν θὰ μένουν εἰς τὸ Κράτος, εἰμὴ μόνον 50 λεπτά. Πλανᾶται δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, φρονῶν ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου βελτιόνεται ἡ πρόσοδος τοῦ Δημοσίου· ἀπεναντίας αὕτη θὰ ἐλαττωθῇ, καὶ ἰδοὺ πῶς: Ἀπὸ τὰ 30,000 καντάρια τῆς αʹ ποιότητος, πρὸς 10 δραχμὰς, θὰ εἰσπραχθῶσι 300,000 δραχμαὶ, καὶ ἀπὸ τὰ 46,000 τῆς βʹ, πρὸς 3,50, δραχμαὶ 161,000, τὸ ὅλον 461,000. Ἀλλὰ διὰ τὴν ἐξόρυξιν τῶν 76,000 κατανταρίων ἀπαιτεῖται δαπάνη 228,000 δραχμῶν, ὥστε θὰ ἔχωμεν καθαρὰν πρόσοδον 233,000, ἀντὶ τῶν 326,000, αἱ ὁποῖαι εἰσπράττονται σήμερον.

§82ΝΕΓΡΗΣ. Ἀλλὰ εἰς χρυσὸν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι.

§83ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὔριον ἠμπορεῖ, κατὰ τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀρθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ κυκλοφορία, νὰ ὑποτιμηθῇ τὸ συνάλλαγμα, καὶ νὰ ἐκλείψῃ πᾶσα διαφορὰ εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους εἶναι νὰ πωλῇ ὅσον ἔνεστι μεγαλειτέραν ποσότητα σμύριδος, διότι, καθὼς ἠκούσατε, ἡ σμύρις τῆς Νάξου εἶναι ἀνεξάντλητος καὶ δύναται ἐπὶ αἰῶνας νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν γενικὴν κατανάλωσιν, ἐὰν δὲ σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ πωλήσωμεν, εἰμὴ μικρόν τι ποσὸν, τοῦτο προέρχεται, διότι ζητοῦμεν μεγάλην τιμὴν, παραβαίνοντες οὕτω τὸν γενικὸν νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως· οἱ ποιούμενοι χρῆσιν τῆς σμύριδος, εὑρίσκοντες καὶ ἀλλαχοῦ σμύριδα, κατωτέρας μὲν ποιότητος, ἀλλὰ πολὺ εὐθηνοτέραν, τὴν προτιμοῦν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ καταναλώσωμεν μεγαλείτερον ποσὸν τῆς σμύριδος, πρέπει νὰ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὰς ποιότητας, καὶ νὰ παραδεχθῶμεν τὸ μέχρι τοῦδε ἐν χρήσει σύστημα, ἀλλὰ μὲ τὴν περὶ ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ἀχαΐας. Ὅταν ἐλαττώσωμεν τὴν τιμὴν τῆς Ναξίας σμύριδος, καὶ δίδωμεν σμύριδα πρώτης ποιότητος, μὴ περιέχουσαν ξένας ὕλας, δὲν εἶναι ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ἐξοδεύηται μεγαλειτέρα ποσότης, διότι, καθὸ ἀνωτέρας ποιότητος, θὰ προτιμᾶται, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη δι’ ἑκάστην χρῆσιν τῆς βιομηχανίας νὰ ἐξοδεύηται τόσον ποσὸν, ὅσον ἐξοδεύεται ἀπὸ σμύριδα κατωτέρας ποιότητος. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἐπὶ τούτου πρέπει νὰ στηριχθῇ ἡ Κυβέρνησις, καὶ κρίνουσα κατὰ μέρος τὰς διακρίσεις, αἱ ὁποῖαι, ἐνῷ θὰ φέρουν μεγάλας περιπλοκὰς, θὰ ἐλαττώσουν καὶ τὴν πρόσοδον τοῦ Δημοσίου, νὰ σκεφθῇ περὶ ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς εἰς τοιοῦτον ὅρον, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐπιτύχῃ μεγαλειτέραν κατανάλωσιν. Καθόσον δὲ ἀφορᾷ τὴν σμύριδα, ἡ ὁποία περιέχει ξένας ὕλας καὶ ἡ ὁποία ἀπεῤῥίφθη ἕως τώρα, αὕτη δύναται εἰς ἄλλην ἐποχὴν νὰ διατεθῇ, δὲν εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ τὴν ἀναμιγνύωμεν τώρα, εἰς ἐποχὴν δηλαδὴ, καθ’ ἣν εἶναι γεμάτος ὁ κόσμος ἀπὸ σμύριδα δευτέρας ποιότητος. Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν κατὰ μέρος καὶ τὸν βαθμὸν τῆς σκληρότητος καὶ τὸ ποσὸν τῶν προσμιγμάτων, καὶ ἂς εἴπωμεν, ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς θὰ λαμβάνῃ σμύριδα ἀπηλλαγμένην ἀπὸ ξένας οὐσίας. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζω, ὅτι δύναται ἡ σμύρις νὰ διατεθῇ ὠφελιμώτερον.

§84ΤΟΜΑΝ. Μίαν πληροφορίαν ἐπεθύμουν νὰ λάβω· ἐὰν διὰ τὸ ποσὸν τῆς σμύριδος δευτέρας ποιότητος οἱ ἐργάται ἀπολαμβάνουν ὅ,τι δυνάμει τοῦ νόμου ἀπολαμβάνουν· διότι κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ μικρὰ ποσότης εὑρίσκεται συνειλεγμένη εἰς τοὺς τόπους, εἰς τοὺς ὁποίους γίνεται ἡ φόρτωσις, καὶ δὲν θὰ ἦναι δύσκολον νὰ τὴν παραλάβῃ τὸ Δημόσιον δωρεὰν, ἀφοῦ ἅπαξ ὑπέστησαν οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων τὰς δαπάνας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῇ, δι’ αὐτὸ δὲν ἐπιμένω. Ἐπεθύμουν ὅμως νὰ γνωρίζω, ἀφοῦ ἡ ποσότης αὕτη εἶναι ἐλαχίστη, διὰ τὴν σμύριδα δευτέρας ποιότητος, τὴν ὁποίαν ὡρίσατε εἰς 3½ φράγκα κατὰ καντάριον, θὰ πληρόνωνται οἱ ἐργάται ὅ,τι πληρόνονται σήμερον δυνάμει τοῦ νόμου; Θὰ ἐνόουν νὰ μὴ πληρόνωνται, ἐὰν ἀπεῤῥίπτετε τὴν σμύριδα δευτέρας ποιότητος ὡς ἄχρηστον, ἀλλ’ ἀφοῦ τὴν δέχεσθε καὶ αὐτὴν, βεβαίως πρέπει νὰ πληρόνητε τὸν ἐργάτην. Οἱ ἐργάται γνωρίζουν τὴν σμύριδα, ὅπως δὲν τὴν γνωρίζει ὁ καλλίτερος ὀρυκτολόγος· εἰθισμένοι ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν εἰς τὴν ἐξόρυξιν τῆς σμύριδος, εἶναι εἰς θέσιν νὰ διακρίνουν ἀμέσως τὴν σμύριδα πρώτης ποιότητος ἀπὸ τὴν σμύριδα δευτέρας ποιότητος· ἦσαν δὲ ἠναγκασμένοι εἰς τοῦτο, διότι δὲν ἤθελον νὰ μεταφέρωσιν ἐξ ἀποστάσεως δύο ὡρῶν σμύριδα δευτέρας ποιότητος ἀντὶ πρώτης. Ἀλλὰ τώρα νὰ μὴ ἀποζημιώνωνται οἱ ἐργάται διὰ τὴν μεταφορὰν σμύριδος δευτέρας ποιότητος, τὸ εὑρίσκω λίαν ἄδικον.

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀπευθύνει ἐρώτησιν περὶ τῆς πρὸς τοὺς ἐργάτας πληρωμῆς. Τὸ ἀντίτιμον τοῦ στατῆρος εἶναι ἤδη προσδιωρισμένον εἰς τρεῖς δραχμὰς, ληφθέντος ὑπ’ ὄψει, ὅτι εἰς τοὺς σμυριδωρύκτας ἐπιβάλλεται οὐ μόνον ἡ ἐξόρυξις καὶ ἡ εἰς τὸν τόπον τῆς ἐπιβιβάσεως μεταφορὰ τῆς σμύριδος, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐκ τῆς ἐνδεχομένης ἀποῤῥίψεως των μετενεχθέντων ζημία. Ὅτι δὲ ὁ κίνδυνος τοιαύτης ζημίας ἦτο σπουδαῖος, ἀποδεικνύουσιν αἱ 80,000 στατήρων, αἵτινες, μετενεχθεῖσαι εἰς τὴν παραλίαν ὑπὸ ἐργατῶν, ἀπεῤῥίφθησαν ὑπὸ τῶν τέως ἐργολαβιῶν. Ὁ ἐργάτης πληρόνεται πρὸς τρεῖς δραχμὰς τὸν στατῆρα, τὸν γενόμενον δεκτὸν, ὁ δὲ ἀποῤῥιφθεὶς στατὴρ δὲν ἐπάγεται ὑπὲρ αὐτοῦ δικαίωμα πρὸς πληρωμήν. Ἤδη, ὅτε θὰ ὀφείλῃ ὁ σμυριδωρύκτης νὰ παραδώσῃ οὐ μόνον πρώτης ποιότητος σμύριδα, ἀλλὰ καὶ σμύριδα κατωτέρας ποιότητος, ὁ κίνδυνος τοιαύτης ζημίας θὰ ἦναι πολλῷ ἐλάσσων, ἡ δ’ ἐλάττωσις τῆς ἐνδεχομένης ζημίας θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει περὶ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἀντιτίμου τοῦ στατῆρος. Οἱ ἐργάται ἐκ τοῦ συστήματος τοῦ νομοσχεδίου ὠφεληθήσονται σπουδαίως, διότι τὸ σύστημα τοῦτο θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὸν πολλαπλασιασμὸν τῆς ἐξαγωγῆς· ὁ δὲ πολλαπλασιασμὸς τῆς ἐξαγωγῆς τοσοῦτον θὰ προσπορίσῃ κέρδος εἰς τοὺς ἐργάτας, ὥστε ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας πρὸ ὀλίγου ἔλεγεν, ὅτι τὸ Δημόσιον οὐδεμίαν θ’ ἀπελάμβανε καθαρὰν πρόσοδον ἐκ τῆς σμύριδος, διότι θ’ ἀπεῤῥόφων τὰ πολλαπλάσια ἔξοδα τὰς διὰ τὴν μείωσιν τῆς τιμῆς τῆς σμύριδος ἠλαττωμένας εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου. Εἰσάγων τὸ νομοσχέδιον, εἶχον καὶ ἐγὼ ἀνομολογήσει, ὅτι ἐξ αὐτοῦ θ’ αὐξήσῃ ἡ πρόσοδος τῆς χώρας, ἀλλ’ ἡ πρόσοδος τοῦ Δημοσίου δύναται ν’ ἀποβῇ καὶ μικροτέρα, ὅτι ὅμως ἔπρεπε ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν πρόσοδον τῆς χώρας. Ἡ πρόσοδος τῆς χώρας ἐκ τῆς πωλήσεως 30,000 στατήρων σμύριδος πρώτης ποιότητος καὶ 46,000 δευτέρας ποιότητος θέλει εἶσθαι ἐν συνόλῳ ἀνωτέρα τῆς σημερινῆς προσόδου ἐκ τῆς πωλήσεως 40,000 στατήρων, ἐφ’ ὅσον δὲ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας ἐπαυξήσῃ τὸ ποσὸν τῆς σμύριδος, εἰς οὗ τὴν ἀγορὰν ὑποχρεωθήσεται ὁ μισθωτὴς, κατὰ τοσοῦτον ἡ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ πλέον τῆς μέχρι τοῦδε πρόσοδος ἔσται μεγαλειτέρα. Ἀλλ’ ἡ οὕτως ὑπολογιζομένη πρόσοδος εἶναι ἡ ἀκαθάριστος, ἐν δὲ τῷ ὑπολογισμῷ τῆς καθαρᾶς προσόδου τὸ πλεῖστον τοῦ τιμήματος τῆς σμύριδος κατωτέρας ποιότητος θὰ καταναλίσκεται ὑπὸ τῶν ἐργατικῶν ἐξόδων· ἡ καθαρὰ ἄρα πρόσοδος ἐκ σμύριδος ἔσται ἴσως ἐλάσσων τῆς μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ τοῦτο χάριν σπουδαίας αὐξήσεως τῆς προσόδου τῶν ἐργατῶν, ὀφειλομένης εἰς τὴν πώλησιν ἐπὶ τιμήματι ἐλαχίστῳ σμύριδος κατωτέρας ποιότητος, ἐπαγομένην σπουδαίαν αὔξησιν τοῦ ἐξαγομένου ὀρυκτοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας ἐπηγγέλθη ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἤθελεν ἀποδείξει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἀμελέτητον, ὅτι εἶναι ἀντιφατικὸν, καὶ ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἀπέληξεν ὅμως εἰς τὴν ἀναγνώρισιν, ὅτι ἡ ἀρχικὴ ἰδέα, ἐξ ἧς ἀποῤῥέουσιν αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἡ τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τῆς σμύριδος, εἶναι ἡ μόνη ὀρθὴ καὶ ἡ μόνη ἀποδεκτή. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι παραδέχεται, ὅτι ἕνεκα τῆς μεγάλης παραγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς σμύριδος ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας εἶναι δύσκολον ἡμεῖς νὰ συναγωνισθῶμεν πρὸς ἐκείνην καὶ πρὸς τὰς ἄλλας σμύριδας, τὰς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καταναλισκομένας, ἄνευ ἐλαττώσεως τιμῆς, προεκάλεσεν ὅμως ἡμᾶς, ὅπως, ἐλαττοῦντες τὴν τιμὴν, μὴ μεταβάλωμεν τὰ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς μέχρι τοῦδε ἰσχυούσης συμβάσεως, καθ’ ἣν τὸ παραδοτέον προϊὸν πρέπει νὰ ἦναι ἐντελῶς ἀμιγές. Παράδοσιν προϊόντος ἐντελῶς ἀμιγοῦς καὶ τιμὴν ἠλαττωμένην προβάλλει ὁ κ. Βουλευτής· τιμὴν ἐλαττωμένην προεβάλομεν καὶ ἡμεῖς, καὶ ὡς συνέπειαν τὴν ἄρσιν ἐπὶ μέρους τοῦ προϊόντος τῆς τέως ὑφισταμένης ὑποχρεώσεως εἰς παράδοσιν αὐτοῦ ἐντελῶς ἀμιγοῦς. Ἐφ’ ὅσον ἡ ὑποχρέωσις αὕτη δὲν ὑφίσταται, τὰ ἔξοδα περιορίζονται, διότι ὑπάρχει ἐξωρυγμένον μέγιστον ποσὸν παρὰ τοῖς ὀρυχείοις, ὑπάρχει δὲ καὶ μετηνεγμένον εἰς τὴν παραλίαν μέγα ποσὸν σμύριδος, ἀποῤῥιφθείσης ὑπὸ τῶν μισθωτῶν· ἐκ τῶν σωρῶν τούτων θέλομεν δυνηθῆ νὰ παραδώσωμεν σμύριδα ἀντὶ τῶν ἠλαττωμένων τιμῶν, ἀπαλλασσόμενοι ἐξόδων ἐξορύξεως καὶ μεταφορᾶς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀποστέργει τὴν παράδοσιν σμύριδος ἐκ τῶν σωρῶν τούτων, ὡς κατωτέρας ποιότητος, παριστᾷ δὲ ὡς μέγαν κίνδυνον καὶ ἀπόδειξιν τοῦ ἀμελετήτου τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἐνδεχομένην ταύτην παράδοσιν. Ἂν ἐμελετῶντο τὰ τοῦ θέματος, λέγει ὁ κ. Βουλευτὴς, θὰ ἐσώζοντο ὑπὲρ τῆς χώρας οἱ ἐξ 80 χιλιάδων στατήρων κατὰ τὴν παραλίαν σωροὶ σμύριδος, ὁ πολύτιμος οὗτος θησαυρὸς, ὑπὲρ οὗ μεριμνῶν ὁ κ. Βουλευτὴς, παρουσιάζει τὴν φαεινὴν αὐτοῦ ἰδέαν περὶ ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τῆς σμύριδος, ἀναγνωριζομένης μιᾶς μόνον ποιότητος, ἀλλὰ ταύτης ἀναμεμιγμένης μετὰ μαρμαρυγῆς καὶ ἀσβεστίου. Ὁ καθορισμὸς οὗτος τῶν προσμιγμάτων, ὃν ὁ κ. Βουλευτὴς θεωρεῖ ὡς ἀποσοβοῦντα τὰς περιπλοκὰς, αὐτὸς θέλει φέρει σύγχυσιν ἀτελεύτητον καὶ ζημίας εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὁ κίνδυνος οὗτος προλαμβάνεται, διότι κατ’ αὐτὸ, εὐθὺς ὡς αἱ ὗλαι αἱ ἀνάμικτοι μετὰ τοῦ ὀρυκτοῦ δὲν εἶναι ξέναι πρὸς τὰ στοιχεῖα τῆς σμύριδος, τουτέστι πρὸς τὸ κορούνδιον καὶ τὸ ὀξείδιον τοῦ σιδήρου, τὰ προσμίγματα θεωροῦνται καθιστῶντα τὴν σμύριδα οὐχὶ πρώτης ποιότητος. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐδῶ ἐπλανήθη· ἐνόμισεν ὅτι ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάκρισις ποιοτήτων ἀφορᾷ εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ ὀρυκτὸν· ἐνῷ δὲν ἔχει οὕτω· διότι καὶ ἡ τῆς αʹ ποιότητος καὶ ἡ τῆς βʹ ποιότητος κατὰ τὸ νομοσχέδιον σμύρις εἶναι ὡς πρὸς τὰ συστατικὰ μία καὶ ἡ αὐτή· τὴν διάκρισιν τῶν ποιοτήτων τὸ νομοσχέδιον δὲν ποιεῖται ἐκ τοῦ ποσοῦ τοῦ πολυτίμου ὀρυκτοῦ, τουτέστι τοῦ κορουνδίου, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν ξένων προσμιγμάτων. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀναγνωρίζει, ὅτι, ὡς ἔχουσι τὰ τῆς σμύριδος σήμερον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῇ αὕτη ἐπὶ τῶν βάσεων, ἐφ’ ὧν διετέθη πρὸ δωδεκαετίας, ὅτε ὁ πρὸς αὐτὴν συναγωνισμὸς ἦτο πολλῷ ἐλάσσων ἢ σήμερον· παρέστησεν ὅμως ἡμᾶς ὁ κ. Βουλευτὴς φρονοῦντας, ὅτι ὁ συναγωνισμὸς προέρχεται ἐκ μόνου τοῦ παρὰ τῷ τέως μισθωτῇ μεγάλου ἀποθέματος. Εἴπομεν ὅτι προέρχεται καὶ ἐκ τούτου ὁ συναγωνισμὸς, ἀλλ’ οὐχὶ ἐκ μόνου τούτου. Εἴπομεν ὅτι συναγωνίζεται ἡ Ναξία σμύρις καὶ πρὸς τὴν σμύριδα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ἧς τὰ ὀρυχεῖα ἀποδίδουσι σήμερον ποσὰ πολλαπλάσια ἢ πρότερον, συναγωνίζεται καὶ πρὸς ὕλας ἄλλας, καὶ ὅτι δὲν εἶναι ἐλπὶς νὰ μετάσχωμεν τῆς καταναλώσεως τῶν 15,000 τόνων ἐν Εὐρώπῃ ἐπὶ τῇ ἀνηκούσῃ εἰς ἡμᾶς ἀναλογίᾳ, ἂν διατηρῶμεν τὸ αὐτὸ τίμημα. Ἐπὶ τῷ τιμήματι τούτῳ οὐδὲ δισχιλίων τόνων ἐπιτυγχάνεται ἐτησία ἐκποίησις. Πρέπει ἄρα νὰ ἐξεύρωμεν σύστημα διαθέσεως τῆς σμύριδος ἄλλο. Τοῦτο ὁ κ. Βουλευτὴς ἀπέκρουσεν, ἀρχόμενος τῆς ἀγορεύσεώς του, ἀπεδέχθη ὅμως ἐν τέλει, εἰπὼν ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν τιμὴν, ἵνα ἐπιδιώξωμεν μεγαλειτέρου ποσοῦ κατανάλωσιν. Ἀλλ’ ἐπιδιώκοντες ταύτην, πρέπει ν’ ἀπαλλάξωμεν τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς ὑποχρεώσεως, ὅπως τὸ ἀνώτερον ποσὸν τῆς καταναλώσεως παράσχῃ ἐκ τῆς σμύριδος αʹ ποιότητος· ἀφοῦ δὲ ὁρίσωμεν τὸ ποσὸν σμύριδος αʹ ποιότητος, τὸ ἀναγκαῖον εἰς τὰς ἀγορὰς, ὅσον μέχρι τοῦδε ἢ κατά τι ἔλασσον, οἷον 30,000 στατήρων, ἀντὶ τῶν τέως 40,000, πρέπει ἐπὶ πλέον τοῦ ποσοῦ τούτου νὰ διατίθηται σμύρις οὐχὶ ὡς ἡ τῆς αʹ ποιότητος ἀμιγὴς, ἐπὶ τιμήματι τοσοῦτον ἠλαττωμένῳ, ὥστε νὰ μὴ ἐπικρατῶσιν αὐτῆς ἐν τῷ συναγωνισμῷ διὰ τὸ εὔωνον αἱ σμύριδες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ ἄλλαι νενοθευμέναι ἢ τεχνηταί. Ταῦτα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ κανονίζονται· τὰ δὲ παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ῥηθέντα δὲν πείθουσι περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς τροποποιήσεως τῶν ἐν αὐτῷ.

§86ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς ὅσα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνέπτυξε πρὸς ἐξήγησιν τῶν δύο ποιοτήτων τῆς σμύριδος, διότι βάσις τοῦ νέου νομοσχεδίου, Κύριοι, εἶναι ἡ διάταξις, ἡ διακρίνουσα τὴν σμύριδα εἰς δύο ποιότητας, πρώτην καὶ δευτέραν.

§87ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Βάσις εἶναι ἡ ἐλάττωσις τῆς τιμῆς.

§88ΜΙΛΗΣΗΣ. Κατὰ τὴν ἰδικήν σας γνώμην, ἥτις ὅμως δὲν εἶναι ὀρθή. Ἀλλὰ ποῖος εἶναι ὁ χαρακτὴρ, ποῖον τὸ διακριτικὸν σημεῖον τῆς διακρίσεως ταύτης τῆς σμύριδος; Ἀναγινώσκω τὸ 4ον ἄρθρον: «Ὡς σμύρις πρώτης ποιότητος ὁρίζεται ἡ ἔχουσα τὸν ἀνώτερον βαθμὸν σκληρότητος, ἐλάχιστα δὲ προσμίγματα ξένα τῶν συστατικῶν τῆς σμύριδος, ὡς δευτέρας δὲ ποιότητος σμύρις, ἡ περιέχουσα μὲν τοιαῦτα προσμίγματα, ἀλλ’ οὐχὶ ἐν ποσότητι ὑπερβαινούσῃ τὰ 30% τοῦ βάρους.» Ἐρωτῶ πάντα ἀκολουθοῦντα τοὺς κανόνας τῆς κοινῆς λογικῆς, ποῦ εἶναι τὸ διακριτικὸν στοιχεῖον τῶν δύο ποιοτήτων; Ἡ πρώτη ποιότης ἔχει προσμίγματα κατώτερα τῶν 30%, ἀλλὰ καὶ ἡ δευτέρα ἔχει ὡσαύτως προσμίγματα κατώτερα τῶν 30%. Ποῦ εἶναι ἡ διάκρισις; Πῶς θὰ εὕρωμεν τὴν δευτέραν ποιότητα; ἕως ποῦ θὰ καταβῶμεν; Εἰς τὰ 20, εἰς τὰ 10, εἰς τὰ 5%; Ὁρίσατέ το. Καὶ ὅταν ὁ νόμος δὲν μᾶς δίδῃ τὸν προσδιορισμὸν τῶν δύο ποιοτήτων, ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα; Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, περιπλοκαὶ, δυσχέρειαι, ἀπειλαὶ καὶ τὰ παρόμοια. Ἢ τὸ Δημόσιον θὰ ἀδικηθῇ, χαρακτηριζομένης τῆς σμύριδος πρώτης ποιότητος ὡς δευτέρας, ἢ ὁ ἐργολάβος. Ποῖος τῶν δύο θὰ ἀδικηθῇ, ἐγὼ τὸ γνωρίζω καλῶς· διότι βλέπω ἐν τῷ ἄρθρῳ 8ῳ εἰς ποῖον ἀνατίθεται ἡ διάκρισις τῶν δύο ποιοτήτων· ἀνατίθεται εἰς ἕνα ὑπαλληλίσκον, ὀνομαζόμενον ἐπιστάτην, ὅστις κατὰ τὸ ἄρθρον 8ον καθοδηγεῖ τοὺς σμυριδωρύκτας εἰς τὴν διαλογὴν τῆς σμύριδος. Ὁ ἐπιστάτης δὲ αὐτὸς θὰ ἀποφαίνηται, ἐστὲ βέβαιοι, ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ ἐργολάβου. Τίνα ἀξίαν λοιπὸν ἔχει ἡ καινοτομία, δι’ ἧς καυχᾶται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἐξησφάλισε διὰ τοῦ συστήματος τούτου τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου; Ὅπως δι’ ἀριθμῶν ἀπέδειξεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ἡ πρόσοδος τοῦ Δημοσίου θὰ ἐλαττωθῇ βεβαίως, ἐνῷ δὲ ἐλαττοῦται ἡ πρόσοδος, εἰσάγεται ἀφ’ ἑτέρου τὸ σύστημα τῆς διακρίσεως τῆς σμύριδος, ὅπερ δὲν εἶναι πρακτικὸν, θὰ φέρῃ δὲ πλείστας δυσχερείας καὶ ἀδικίας.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§90ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητοῦμεν τὴν ἀναβολὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 καὶ 20′ μ. μ.