1890.03.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 22

Τῆς 21 Μαρτίου 1890.

(Τετάρτη)

Ὥρα 6 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Γεώργιος Τζιβανάκης, προσωποκρατούμενος ἐν Λαρίσσῃ διὰ δικαστικὰ ἔξοδα ἐπὶ 15 μῆνας, ζητεῖ τὴν ἀπαλλαγήν του. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορά του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ Δήμαρχος Ἀκράτας ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ δήμου του, εὐχομένου νὰ μὴ ἐπιψηφισθῶσι τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια, δι’ ὧν καταργοῦνται τὰ Σχολαρχεῖα καὶ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων. Ὁ κ. Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶναι λυπηρὸν, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἀναλαμβάνωμεν ἑκάστοτε τὸ ἄχαρι ἔργον τοῦ νὰ καταγγέλλωμεν πρὸς τὴν Βουλὴν ἀτασθαλίας τῆς Διοικήσεως. Δύο τοιαύτας ἔχω σήμερον νὰ καταγγείλω. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον τηλεγράφημα, διὰ τοῦ ὁποίου μοὶ ἀναγγέλλουν, ὅτι ἀπηλλάγη τῶν καθηκόντων αὐτοῦ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου ὁ ἀστυνόμος τοῦ δήμου Πελλήνης, δήμου ὁμόρου τοῦ τῆς Σικυῶνος, ἄνευ προτάσεως τοῦ Δημάρχου. Ἀναγνωρίζω βεβαίως, ὅτι ἐκ τοῦ νόμου ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει δικαίωμα νὰ παύῃ τοὺς ἀστυνόμους· ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ὁ ὀρθὸς λόγος καὶ ἡ εὐλάβεια πρὸς τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν δήμων ἐπιβάλλει εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ δημοτικοῦ ὑπαλλήλου, εἶναι τὸ νὰ ἐρευνᾷ τοὺς λόγους, οἵτινες προβάλλονται αὐτῷ, πρὶν ἢ προβῇ εἰς τοιαύτην πρᾶξιν. Δὲν ἠξεύρω τίνας λόγους εἶχεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην πρᾶξιν ἀνευλαβῆ, τὴν ὁποίαν ὁ Δήμαρχος Πελλήνης μοὶ καταγγέλλει διὰ τηλεγραφήματος. Ἂν ὁ ἀστυνόμος οὗτος ὑπέπεσεν εἰς ἔγκλημά τι, ἂν ἡ διαγωγή του παρεῖχε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ τὸν ἀπαλλάξῃ λόγῳ τῆς δημοσίας τάξεως, δὲν γνωρίζω. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μᾶς ἐκθέσῃ τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἀπέλυσε τὸν ἐν λόγῳ ἀστυνόμον ἄνευ προτάσεως τοῦ Δημάρχου, καὶ νὰ καταθέσῃ, ἂν νομίζῃ ἀναγκαῖον, τὰ περὶ τούτου ἔγγραφα. Δευτέραν διοικητικὴν ὑπερβασίαν τοῦ νόμου ἔχω νὰ καταγγείλω ἐξ ἄλλου νομοῦ. Ὁ Δήμαρχος Μυκόνου, κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου, διώρισε, παρὰ τὴν θέλησιν τῶν κατοίκων, ἀγροφύλακας εἰς ὡρισμένας περιφερείας, χωρὶς νὰ καλέσῃ τοὺς ἰδιοκτήτας, ὅπως ἐκλέξωσιν οὗτοι τοὺς φύλακας τῶν κτημάτων των, καὶ διώρισαν ἀνθρώπους ἀνήκοντας εἰς τὴν σπεῖραν τοῦ κόμματος. Πάντες δὲ οἱ κάτοικοι Μυκόνου ἀνηνέχθησαν εἰς τὸν Νομάρχην περὶ τούτου, ἀλλ’ οὗτος, ἀντὶ νὰ διατάξῃ τὸν Δήμαρχον νὰ ἐκτελέσῃ τὰ τοῦ νόμου, ἐνέκρινε τὴν πρᾶξιν ταύτην τοῦ Δημάρχου. Οἱ κάτοικοι ἀνηνέχθησαν δι’ ἀναφορᾶς των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον καὶ νὰ δώσῃ πληροφορίας περὶ τούτου, καταθέτων καὶ τὰ ἀναγκαῖα ἔγγραφα.

§3ΣΑΚΚΗΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τακτικὴν Σύνοδον ἀπηύθυνα ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφορῶσαν τὴν γενομένην δημοπρασίαν τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ λιμενικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου τοῦ ἐξαγομένου ἐκ τοῦ λιμένος Κυπαρισσίας. Ἡ ἐνεργηθεῖσα δημοπρασία κατεκυρώθη ἀντὶ 37,000 δραχμῶν εἰς τινα Παπαπαναγιώτην ἀλλ’ εὐθὺς ἀμέσως ἐδόθη προσφορὰ κατὰ 5,000 ἀνωτέρα. Ἐπειδὴ τοῦ προηγουμένου ἔτους ἡ ἐνοικίασις ἐπέφερε τὸ ποσὸν τῶν 47,000 δραχμῶν, ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ προσεποιήθη, ὅτι τὸ λιμενικὸν ταμεῖον ζημιοῦται οὕτω καὶ μετὰ τὴν προσφορὰν τῶν 5,000 δραχμῶν, ἕνεκα δὲ τούτου ἀπεφάσισε τὴν ἐν τῷ τελωνείῳ Κυπαρισσίας καὶ τῷ φυλακείῳ Ἀγριλίου εἴσπραξιν τοῦ λιμενικοῦ τούτου φόρου. Καὶ πράγματι ἐπὶ δύο μῆνας ἐξακολούθησε οὕτω εἰσπραττόμενος ὁ φόρος οὗτος. Κατόπιν, δὲν ἠξεύρω ἕνεκα τίνων λόγων, συνεπείᾳ ἴσως γνωμοδοτήσεως τῆς οἰκείας Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ μετὰ παρέλευσιν τῶν δύο τούτων μηνῶν, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνέκρινε τὴν πρώτην δημοπρασίαν εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν Παπαπαναγιώτην, ζημιοῦν οὕτω τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Κυπαρισσίας κατὰ 5,000, ἃς ἕτεροι ἐνοικιασταὶ προσέφερον. Θὰ παρακαλέσω ὅθεν τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης πληρέστερον, διότι αἱ κατὰ τὴν πρώτην ἐπερώτησίν μου δοθεῖσαι πληροφορίας ἦσαν ἐλλιπεῖς. Σὺν τῇ ἐπερωτήσει μου ταύτῃ καὶ εἷς τῶν δημοτικῶν συμβούλων τοῦ δήμου Κυπαρισσίας καταγγέλλει τὴν πρᾶξιν ταύτην δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀποστείλητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα μετὰ τῆς ἀνωτέρω παρατηρήσεώς μου ὁ κ. Ὑπουργὸς λάβῃ καὶ ταύτην ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα. Πρὸς δὲ ἐν τῇ ἀναφορᾷ ταύτῃ ἐπισυνάπτεται καὶ ἀντίγραφον πράξεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Κυπαρισσίας, δι’ ἧς συνιστᾶται ἡ πραγματοποίησις τοῦ ἐκ 500,000 δρ. δανείου πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ λιμένος Κυπαρισσίας, καὶ ἣν πρᾶξιν ἡ Νομαρχία Μεσσηνίας δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, προβάλλουσα ἀδικαιολογήτους τινὰς προφάσεις, συντελεσάσας εἰς τὴν μὴ πραγματοποίησιν τοῦ ἔργου μέχρι τοῦδε. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἵνα καὶ περὶ τούτου ἐξετάσῃ, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀξίωσιν ὁλοκλήρου πόλεως.

§4ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐκ Κεφαλληνίας ἔλαβον τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα (ἀναγινώσκει): «Σχολαρχεῖον Πυλάρου ἔκλεισε Δήμαρχος ἐπιμονῇ Σχολάρχου. Τέκνα ἡμῶν κινδυνεύουσιν ἀπολέσαι χρόνον. Ὑψώσατε φωνήν». Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ζητήσῃ ἐπισήμως πληροφορίας περὶ τῆς ἀληθείας τῶν ἐν τῷ τηλεγραφήματι ἀναφερομένων, καὶ νὰ πράξῃ ὅ,τι τὸ καθῆκον τῷ ἐπιβάλλει, πρὸς θεραπείαν τῶν παραπόνων τῶν κατοίκων.

§5ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ ἐκ Μεσσηνίας βουλευτὴς κ. Σωτηρόπουλος εἶχεν ἐπανειλημμένως ζητήσει νὰ κατατεθῇ ἀντίγραφον τῆς ἀγωγῆς τῆς ἐν Ῥουμανίᾳ κινηθείσης ὑπὸ τῶν ἀνεψιῶν τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα κατὰ τοῦ Κωνσταντίνου Ζάππα. Τὸ ἀντίγραφον τοῦτο ἐν μεταφράσει καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν. Εἶναι πολὺ σύντομος ἡ ἀγωγὴ καὶ ἰδιοῤῥύθμως συντεταγμένη, κατὰ τὰ ἐκεῖ κρατοῦντα, ὥστε δύναμαι καὶ νὰ ἀναγνώσω αὐτὴν (ἀναγινώσκει): «Κύριε Πρόεδρε. Οἱ ὑπογεγραμμένοι Ι. Π. Μέξης καὶ Ἀπόστολος Π. Μέξης, κάτοικοι Βουκουρεστίου, ἐν τῇ ὁδῷ Selarii ἀριθ. 4, ὡς κατιόντες συγγενεῖς καὶ κληρονόμοι τοῦ προπάππου ἡμῶν Ἀναστασίου Ζάππα, ἐνάγομεν εἰς δίκην τὸν κύριον Κωνσταντῖνον Ζάππαν, κάτοικον τοῦ δήμου Brostenii νέον, τῆς ἐπαρχίας Urzicenii, τοῦ νομοῦ Γιαλομίτσας, ὡς κάτοχοι τῆς περιουσίας τοῦ ἀποβιώσαντος Εὐαγγέλη Ζάππα, ἵνα καταδικασθῇ οὗτος νὰ παραδώσῃ εἰς τὴν κυριότητα ἡμῶν τὸ μέρος τῆς περιουσίας τοῦ ἀποθανόντος Εὐαγγέλη Ζάππα, τὸ ἐκ κληρονομίας ἀνῆκον τῷ προπάππῳ ἡμῶν Ἀναστασίῳ Ζάππα, ἀποθανόντι ἐν ἔτει 1874, μετὰ τῶν εἰσοδημάτων αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ θανάτου τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα καὶ τῶν δικαστικῶν ἐξόδων. «Δέξασθε κτλ. Ι. Π. Μέξης, Ἀπόστολος Π. Μέξης. «Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου Ἴλφωβ» Φαίνεται ὅτι ἔχει χαρακτῆρα ἀποπείρας συμβιβασμοῦ, εἶναι ἡ εἰσαγωγικὴ τῆς δίκης πρᾶξις. Ἐπὶ ταύτης τῆς ἀορίστου καὶ προκαλούσης πολλὰς σκέψεις ἀγωγῆς θὰ δικάσῃ τὸ Δικαστήριον.

§6ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕν ἐκ τῶν πρωτίστων μελετημάτων μου, ἀφ’ ἧς εἰσῆλθον εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ὑπῆρξεν ἡ μέριμνα, ὅσον τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, ὑπὲρ τῆς συγκοινωνίας τοῦ νομοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω. Πολλάκις λοιπὸν κατ’ ἐπανάληψιν ἤγειρα οἴκοθεν καὶ κατὰ καθῆκον τὴν φωνήν μου ὑπὲρ διαφόρων ἔργων ἐν τῷ νομῷ Λακωνίας, ἰδίᾳ δὲ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν συγκοινωνίαν. Σήμερον ὅμως, ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα, πράττω τοῦτο κατὰ ῥητὴν ἐντολὴν μερίδος τῶν ἐκλογέων μου, οἵτινες ἀπευθύνονται πρὸς ἐμὲ δι’ ἐπιστολῆς. Ἀκριβῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κουμουνδοῦρος ὡμίλησε προχθὲς περὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος, διὰ τὸ ὁποῖον προτίθεμαι νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ἀλλὰ μεθ’ ὅσα κατ’ ἐπανάληψιν εἶπον, θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπανέλθω πάλιν εἰς τὰ αὐτὰ καὶ νὰ προσθέσω τὰ αὐτά. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ μοὶ ἐπιτρέψωσι νὰ ἀνακοινώσω ἐντεῦθεν ὀλίγας λέξεις ἐξ ἐπιστολῆς τινος, πρὸς ἐμὲ ἀπευθυνομένης, διότι τοῦτο θεωρῶ φυσικώτερον, καθόσον ἄλλως ἡ ἐπιστολὴ αὕτη μοὶ ἐστάλη σὺν τῇ ῥητῇ παρακλήσει καὶ ἐντολῇ, ὡς θὰ ἴδητε, ἵνα χρησιμεύσῃ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Εἶναι δὲ φυσικώτερον νὰ ἀκουσθῇ αὐτὴ ἡ φωνὴ τῶν κατοίκων τοῦ τόπου, ὡς γνησιωτέρα καὶ ἀμέσως ἐκφράζουσα τὴν ἐπιθυμίαν ἐκείνων, καὶ τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι μέχρι τοῦδε, διὰ τὴν μὴ ἐπιτυχίαν τῶν ὅσων ζητοῦσιν (ἀναγινώσκει): Ἐν Βαρουσίῳ (τῆς Ἀβίας), 14 Μαρτίου 1890. «Ἀξιότιμε κύριε Παπαμιχαλόπουλε. «Καὶ ἄλλοτε ἐλάβετε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ ὁμιλήσητε ἐν τῇ Βουλῇ περὶ ἁμαξιτῆς ὁδοῦ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου· καὶ ἤδη δὲ σᾶς παρακαλοῦμεν, ὅπως ὑψώσητε φωνήν, ὅπως ὑμεῖς γνωρίζετε, περὶ τῆς ὁδοῦ ταύτης.... Τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἀπὸ Ἀλμυροῦ μέχρι Κάμπου, εἶναι δύο μόνον ὡρῶν ἀπόστασις, δὲν ἀπαιτεῖται δὲ μεγάλη δαπάνη διὰ τὴν κατασκευὴν αὐτοῦ, διότι τὸ μέρος, ἔνθα θὰ διέλθῃ (Ἅγιος Γεώργιος Κάμπου), εἶναι ἐπίπεδον, δὲν ἀπαιτεῖται δέ, εἰμὴ μία γέφυρα καὶ ἐλάχιστα γεφυράκια, ἢ μᾶλλον ὀχετοί. Ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς συνεδέθη δι’ ἁμαξιτῶν ὁδῶν καὶ σιδηροδρόμων, μόνον δὲ ἡ ἐπαρχία Οἰτύλου μένει ἀπόκληρος τῶν εὐεργετημάτων τούτων. Διατί; Δὲν ἀποτελοῦμεν καὶ ἡμεῖς μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου; Δὲν πληρόνομεν φόρους, ἂν οὐχὶ ἀμέσους, τοὐλάχιστον ἐμμέσους, ἀφοῦ ἑκάστη ὀκὰ ἐλαίου πληρόνει 15 λεπτὰ φόρον ἐξαγωγῆς; Μήπως δὲν πληρόνωμεν ὁδικούς φόρους, ἀφ’ ὅτου οὗτοι ὑπεβλήθησαν; Μέχρι σήμερον ἔχομεν πληρώσει περὶ τὰς 100 χιλιάδας δραχμὰς μόνον ἐκ τοῦ ἐλαίου, τοῦ ὁποίου ἑκάστη βαρέλα (48 ὀκάδες) πληρόνει μίαν δραχμὴν ὁδικὸν φόρον. Ἀφοῦ λοιπὸν καὶ ἡμεῖς τὰ κοινὰ βάρη βαστάζομεν, διατὶ νὰ στερώμεθα τοῦ εὐεργετήματος τῆς συγκοινωνίας; Ἡ κατασκευὴ τῆς ἐν λόγῳ ὁδοῦ, κύριε Παπαμιχαλόπουλε, μεγάλην ἀνακούφισιν θέλει παρέξει εἰς ἡμᾶς. Ἀσθενοῦσιν οἱ ἄνθρωποι, καὶ διὰ νὰ καλέσωσιν ἰατρὸν ἐκ Καλαμῶν, δὲν δύνανται, διότι οὗτος ἢ δὲν θὰ ἔλθῃ, ἤ, καὶ ἂν ἔλθῃ, θὰ ζητήσῃ 150 δραχμάς, ἕνεκα τῆς κακῆς συγκοινωνίας, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἰς τοὺς πτωχοὺς Μανιάτας εἶναι ἀδύνατον, τούτου δ’ ἕνεκα ἀποθνήσκουσι πολλάκις οἱ ἄνθρωποι ἄνευ τῆς παραμικρᾶς ἰατρικῆς βοηθείας. Διὰ νὰ μεταφέρῃ τις ἐκ Πειραιῶς εἰς Καλάμας ἄλευρα, τὸ τῆς μεταφορᾶς ἔξοδον εἶναι ¾ τοῦ λεπτοῦ, ἐνῷ διὰ τὴν μεταφορὰν αὐτῶν ἀπὸ Καλαμῶν εἰς Ἀβίαν ἀπαιτοῦνται 5 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Ταῦτα καὶ πλεῖστα ἄλλα, ἅτινα παραλείπομεν, ἵνα μὴ ἐπὶ πολὴν ὥραν σᾶς ἀπασχολῶμεν....» Βλέπετε, Κύριοι μετὰ πόσου πόνου οἱ γράφοντες....

§7ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ποῖοι εἶναι ὑπογεγραμμένοι;

§8ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀνέγνωσα ὁλόκληρον τὴν ἐπιστολὴν ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους, διότι μέρη τινὰ αὐτῆς πραγματεύονται καὶ περὶ προσώπων· ἀλλ’ ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἀνακοινῶ τὰς ἑξῆς ἓξ ὑπογραφάς: Ἡρακλῆς Γαργαλίδης, Ἰω. Τζαννετουλέας, Δημοσθένης Μοσχολέας, Π. Α. Ἀλεξανδράκης, Ἰω. Γ. Κουτήφαρης, Γεώργιος Ἱερεὺς Μηλιόνης. Δὲν ἔχω τὴν εὐτυχίαν νὰ γνωρίζω οὐδένα ἐξ αὐτῶν προσωπικῶς· ἀπευθύνονται πρὸς ἐμὲ ὡς πρὸς ἀντιπρόσωπόν των. Βλέπετε, Κύριοι, μετὰ πόσου πόνου οἱ ἄνθρωποι διατυποῦσι τὴν παράκλησίν των ταύτην καὶ τὴν αἴτησιν περὶ διευκολύνσεως τῆς συγκοινωνίας κατὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα. Ὅτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω κατὰ πρῶτον περὶ τῆς συγκοινωνίας ἐν Λακωνίᾳ, ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν ὡς ἑξῆς: «Ἐνεκρίθη ἡ κατασκευὴ ἁμαξιτῆς ὁδοῦ ἀπὸ Καλαμῶν εἰς Κάμπον τοῦ δήμου Ἀβίας ἢ καὶ περαιτέρω;» Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς μοὶ ἀπήντησε τότε ὡς ἑξῆς, κατὰ τὸ κείμενον, τὸ παρ’ αὐτοῦ κατατεθὲν εἰς τὴν Βουλὴν ἐγγράφως: «Ἐνεκρίθη ἡ κατασκευὴ τοῦ τμήματος μήκους 3,117 μέτρων ἀπὸ Ξυρίλα εἰς Ἁλμυρὸν, οὗτινος αἱ ἐργασίαι διεκόπησαν, ἀποβιώσαντος τοῦ ἐργολάβου, ἀλλὰ θὰ ἐπαναληφθῶσι καὶ αὗται μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης ὁδῶν». Ταῦτα ἀπεκρίθη τότε ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐγὼ δὲ παρατηρῶ, ὅτι, ἀφοῦ εἶχεν ἀρχίσει ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ ἐκείνης καὶ διεκόπη μόνον ἕνεκα τοῦ θανάτου τοῦ ἐργολάβου, δὲν ἐννοῶ εὐκόλως, διατὶ συνεδέθη τὸ ζήτημα τῆς ἐπαναλήψεως τῆς ἐργασίας δι’ ἄλλου ἐργολάβου πρὸς τὸ ζήτημα τῆς προτέρας κατασκευῆς τῶν ἄλλων πρώτης ἀνάγκης ὁδῶν ἐν τῷ Κράτει. Ἀλλὰ καὶ τὸ τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται ὡς κατασκευασθὲν, ἐκ 3,117 μέτρων, δὲν ἀνήκει εἰς τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλ’ ἐν μέρει, ἤτοι κατὰ 2,000 μέτρα μόνον, τὰ λοιπὰ ἀνήκουσιν εἰς τὴν Μεσσηνίαν. Ἀλλὰ καὶ ἄλλην ἀνακρίβειαν ἔχει ἡ δοθεῖσά μοι πέρυσιν ἀπάντησις αὕτη, ὅτι δὲν ἐνεκρίθη ἡ κατασκευὴ τοῦ τμήματος ἐκείνου, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἔκαμα τὴν ἐπερώτησίν μου ἢ μετὰ ταῦτα, ἀλλ’ εἶχεν ἐγκριθῆ καὶ περατωθῆ πολλὰ ἔτη πρὶν, ἴσως πρὸ 6 ἢ 7 ἐτῶν, καὶ ἔκτοτε εὑρίσκεται εἰς ἐνέργειαν μέχρις Ἁλμυροῦ. Κυρίως ἐγὼ συνέστησα τότε δι’ ὅσων εἶπον, εἰσάγων τὴν ἐπερώτησίν μου ἐκείνην, τὴν προέκτασιν τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Ἁλμυροῦ μέχρι Κάμπου· εἶναι δὲ τὸ τμῆμα τοῦτο ἡ εἴσοδος ἐκ τῆς Μεσσηνίας καὶ τοῦ λοιποῦ κόσμου εἰς Λακωνίαν. Δὲν θὰ προσθέσω πολλὰ πρὸς ὑποστήριξιν τόσον δικαίας αἰτήσεως τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Ἀβίας, μεθ’ ὅσα αὐτοὶ οἱ ἴδιοι γράφουσι διὰ τῆς ἰδίας αὐτῶν γλώσσης καὶ διὰ τοῦ ἰδίου αὐτῶν αἰσθήματος πρὸς τὴν Βουλὴν, ὡς ἀνεκοίνωσα ἡμῖν ἤδη· ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἀποτείνουσιν οἱ πρὸς ἐμὲ ἀπευθυνθέντες, ὅτι ἤδη εἰσεπράχθη ποσὸν 100,000 δραχμῶν μόνον ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου. Δικαίως λοιπὸν ἤθελεν ἀξιώσει τις νὰ δαπανηθῇ, ἂν ὄχι ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦτο, τοὐλάχιστον μέρος αὐτοῦ, διὰ τὴν συντέλεσιν τοῦ τμήματος ἐκείνου, ὅπερ δὲν ἀπαιτεῖ μεγάλην δαπάνην, διότι πρόκειται, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ τεχνικὰ ἔργα, μόνον περὶ ὀχετῶν, ὡς γράφουσιν. Ἀνεγίνωσκον σήμερον εἰς ἐφημερίδα, φιλίως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διακειμένην, ὅτι ἐπίκειται ἡ ὑπογραφὴ συμβάσεως πρὸς κατασκευὴν νέου σιδηροδρομικοῦ συμπλέγματος ἐν Πελοποννήσῳ, ἐξικνουμένου καὶ μέχρι Γυθείου. Εὐτύχημα ὁμολογουμένως, ἂν κατορθωθῇ νὰ γίνῃ τοῦτο· εὐτύχημα γενικὸν μὲν διὰ τὸν τόπον, εὐχαριστότερον δὲ εἰς ἐμὲ, διότι πρόκειται νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ σύμπλεγμα τοῦτο καὶ μέρος τοῦ νομοῦ Λακωνίας. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις σκέπτηται σπουδαίως καὶ ἐμβριθῶς νὰ προβῇ εἰς τοιαῦτα ἔργα, καὶ ἂν δὲν διατυμπανίζῃ αὐτὰ δι’ ἐκλογικοὺς σκοποὺς, δὲν πρέπει νὰ παραμελήσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνδέονται ἀναποσπάστως πρὸς τὰ σιδηροδρομικὰ συμπλέγματα, τὰ ὁποῖα, δύναταί τις εἰπεῖν, προαπαιτοῦνται διὰ τὰ σιδηροδρομικὰ συμπλέγματα, δηλ. τὰς ἁμαξιτὰς ὁδούς. Ἡ δὲ Λακωνία, αἱ δύο κυρίως λακωνικαὶ ἐπαρχίαι, ἡ τοῦ Γυθείου καὶ ἡ τοῦ Οἰτύλου, μέχρι τοῦδε, ἐνῷ οἱ σιδηρόδρομοι ἐπλημμύρησαν ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὡς οἱ πρὸς ἐμὲ ἀπευθυνθέντες ἀξιότιμοι συμπολῖταί μου γράφουσι, καὶ ὡς ἡ σημερινὴ εἴδησις ἐπιβεβαιοῖ, αἱ δύο ἐκεῖναι ἐπαρχίαι εὑρίσκονται ἐστερημέναι παντελῶς πάσης συγκοινωνίας δι’ ἁμαξιτῆς ὁδοῦ· διότι καὶ ἐκ τοῦ ἄλλου μέρους ἡ Μάνη—δὲν λέγω ἡ Λακωνία, διὰ νὰ μὴ συγχέηται πρὸς τὸν νομὸν,—ἐπίσης οὐδεμίαν ἔχει εἴσοδον διὰ τοιαύτης ὁδοῦ. Εἶχον ἐρωτήσει καὶ ἄλλοτε τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν: «Διατὶ διεκόπησαν αἱ ἐργασίαι ἐπὶ τῆς ἐγκεκριμένης ὁδοῦ Γυθείου–Ἀρεοπόλεως;» Μοὶ ἐδόθη δὲ ἀπάντησις: «Ἕνεκα ἐλλείψεως χρημάτων καὶ κατ’ ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων, ἀποφανθέντος, ὅτι ἡ περὶ ἧς πρόκειται ὁδὸς δὲν εἶναι πρώτης ἀνάγκης. Τὸ ὁλικὸν μῆκος τῆς ὁδοῦ ἀνέρχεται εἰς 26,973 μέτρα, ἐξ ὧν παρεδόθησαν 7,000.... Ποσὸν πληρωθὲν διὰ τὸ κατασκευασθὲν τμῆμα δραχμαὶ 133,180». Καὶ ἐνταῦθα ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἂν ὑπολογίσῃ τις τὰς πολλὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν, αἵτινες ἐπληρώθησαν μέχρι τοῦδε παρὰ τῶν ἐπαρχιῶν Οἰτύλου καὶ Γυθείου διὰ τὴν συγκοινωνίαν, καὶ τὰ ἐλάχιστα ἢ μᾶλλον μηδαμινὰ ἐκτελεσθέντα αὐτόθι ἔργα, ὧν ἡ δαπάνη ἀνέρχεται διὰ μὲν τὸ τμῆμα Γυθείου–Οἰτύλου εἰς 133,000, διὰ δὲ τὸ τμῆμα Καλαμῶν–Ἀβίας εἰς δεκάδα μόνον χιλιάδων δραχμῶν, διότι μόνον περὶ δύο χιλιαμέτρων πρόκειται, ἂν ταῦτά τις λέγω λάβῃ ὑπ’ ὄψει, δὲν θὰ δυσκολευθῇ νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁμολογουμένως αἱ Λακωνικαὶ ἐπαρχίαι ἀδικοῦνται καὶ ὡς πρὸς τὴν συγκοινωνίαν. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ προσθέσω πλείονα, ἵνα συστήσω ὑπόθεσιν, ἥτις ἀφ’ ἑαυτῆς τοσαύτην ἔχει σπουδαιότητα, ὑπόθεσιν, ἥτις μεγάλως θὰ εὐεργετήσῃ μέγα μέρος τῶν κατοίκων τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, κατοικούμενον ἀπὸ λαὸν ἐργατικώτατον, φιλονομώτατον καὶ ἄξιον νὰ τύχῃ ὅλων τῶν εὐεργετημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπάγεται ὁ πολιτισμός.

§9ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ.....

§10ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως ἡ πρὸς τὸν κ. Παπαμιχαλόπουλον ἐπιστολὴ δὲν ἠδύνατο νὰ μὲ ἀφήσῃ ψυχρὸν εἰς τὸ ἐδώλιόν μου, καὶ νὰ μὴ ὑψώσω φωνὴν ὑπὲρ τῆς πραγματοποιήσεως τῆς εὐχῆς τῶν δημοτῶν τοῦ δήμου Ἀβίας, καθὼς καὶ ἡ σύστασις τοῦ κ. Πικουλάκη, ὁ ὁποῖος ὅμως, λυποῦμαι, ὅτι δὲν ἐνόησεν ἀκόμη, ὅτι ματαίως κοπιάζει, μὲ ὅλας τὰς θερμὰς παρακλήσεις, τὰς ὁποίας καὶ αὐτὸς καὶ ὁ κ. Καπετανάκης ὑποβάλλουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§11ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Ἔχω τὴν ἐναντίαν ἰδέαν.

§12ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ὅμως ἔχω αὐτὴν τὴν ἰδέαν, διότι καὶ ἐγὼ προχθὲς ὑπέβαλον τὴν αὐτὴν ἐπερώτησιν, συνεπείᾳ ὁμοίας ἐπιστολῆς πρὸς ἐμὲ, ὑπενθυμίσας εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης εἶχεν ἀναφορὰν ἀπὸ τοὺς κατοίκους τοῦ δήμου Ἀβίας, τὴν ὁποίαν ὅμως οὐδ’ ἐνεθυμεῖτο. Γνωρίζω δὲ καὶ τοῦτο ἀκόμη, ὅτι εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ γίνῃ τηλεγραφεῖον εἰς τὴν Καρδαμύλην, ἡ διαταγὴ ἐδόθη, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν ἔγεινε τίποτε.

§13ΠΙΚΟΥΛΑΚΗΣ. Γίνεται· οἱ πάσσαλοι ἐτέθησαν.

§14ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους ἐξεδόθη τὸ Διάταγμα, καὶ γνωρίζω ποῖαι ἐνέργειαι προεκάλεσαν τοῦτο. Γνωρίζω δὲ καὶ ὅτι ἔχετε ἀπαίτησιν νὰ ὑπάγῃ καὶ Εἰρηνοδικεῖον εἰς τὸ Λεῦκτρον, ἀλλ’ ἀμφιβάλλω ἂν θὰ τὸ ἐπιτύχητε, ἢ μᾶλλον εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτύχητε. Δὲν ἀνέπτυξα τὰ περὶ τούτου κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐπερωτήσεώς μου, διότι ἐπερίμενα νὰ ἴδω, τί ἤθελεν εἰπεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν· καὶ ἀπόδειξις ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδὲν γνωρίζει περὶ τούτου καὶ οὐδὲν σκέπτεται ἴσως νὰ κάμῃ, εἶναι ὅτι οὐδὲ μᾶς ἀπήντησε κἄν. Ἀπόδειξις ἐκ τούτου, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον οὐδόλως μεριμνᾷ περὶ τῆς δυστήνου ἐκείνης ἐπαρχίας· ἐπειδὴ δὲ πολλὰ ἐλέχθησαν περὶ αὐτῆς ἐκ μέρους τριῶν ἐξ ἡμῶν, καὶ ἐπειδὴ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν φαίνεται διατεθειμένος, νὰ ἀπαντήσῃ τίποτε, θεωρῶ ἀνωφελὲς νὰ ἐξακολουθήσω.

§15ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὔριον θὰ ἀπαντήσω.

§16ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπευθύνω ἐπερώτησιν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐκ δύο ἀδελφῶν, κληρωθέντων νὰ ὑπηρετήσωσιν, ὁ εἷς κατετάχθη καὶ ὁ ἄλλος ἀπηλλάγη, καταθέσας τὸ ἀντισήκωμα τῶν ἑκατὸν δραχμῶν. Μετὰ τὴν ἄφεσιν τοῦ καταταχθέντος προσεκλήθη καὶ ὑπηρέτησε τὸν νενομισμένον χρόνον ὁ ἀπαλλαγείς. Ἐπειδὴ δὲ δικαιοῦται, ἐκπληρώσας τὴν ὑποχρέωσίν του, νὰ λάβῃ ὀπίσω τὸ ἀντισήκωμα, ὅτε ἀφυπηρέτησεν, ἐζήτησε τοῦτο, ἀλλὰ δὲν τῷ ἐπιστρέφεται, διότι οὕτω νομίζει τὸ Ὑπουργεῖον.

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τούτου προνοεῖ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον.

§18ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἔχει ὀπισθοδρομικὴν δύναμιν.

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ τελευταῖον ἄρθρον ὁρίζει, ὅτι ἔχει ὀπισθοδρομικὴν δύναμιν.

§20ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλήν, ἐὰν ἦναι ἀληθές, ὅτι Τοῦρκοι κατέλαβον τὸ μεταλλεῖον ἑνὸς κυρίου Ἀποστολίδου ἐν Θεσσαλίᾳ, ὅτι ἀφώπλισαν τὴν στρατιωτικὴν ἐκεῖ δύναμιν καὶ κατέχουν ἤδη τὸ μεταλλεῖον. Πρὸς δὲ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἦναι ἀληθές, ὅτι εἰς τὴν Κρήτην περιφέρεται ἀναφορά, ζητοῦσα ὑπογραφὰς Κρητῶν καὶ δι’ ἧς οὗτοι προσφεύγουσιν εἰς τὸν Σουλτάνον, ζητοῦντες τὸ ἔλεος αὐτοῦ.

§21ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Περὶ τοῦ μεταλλείου θέλομεν φέρει αὔριον πληροφορίας. Πρόκειται περὶ διαφορᾶς μεταξὺ Ὀθωμανῶν καὶ Χριστιανῶν, διεκδικούντων δικαιώματα ἐπὶ τοῦ μεταλλείου, καὶ ἡ Ἀρχὴ ἐπενέβη, διότι ἐπέκειτο σύγκρουσις.

§22ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅμως, ὅτι ἀφώπλισαν τοὺς στρατιώτας οἱ Ὀθωμανοί;

§23ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως ὄχι. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐνθυμεῖσθε πάντες τὴν ἀγανάκτησιν, μεθ’ ἧς ὁ ἐκ Κερκύρας ἔντιμος βουλευτὴς κ. Τσαρλαμπᾶς ὡμίλησε περὶ τῶν καταπιέσεων, τὰς ὁποίας τοπικῶς ὑφίσταται ἐκεῖ ἐκ τῆς φατριαστικῆς δῆθεν διαγωγῆς τοῦ Νομάρχου· ἐνθυμεῖσθε δὲ καὶ ὅσα περὶ τοῦ Νομάρχου ἐκ τῆς ἀφορμῆς ταύτης ἐλέχθησαν. Ἐνθυμεῖσθε ἰδίως, ὅτι ἐγένετο λόγος περὶ πρακτικοῦ τινος, τὸ ὁποῖον, κατὰ μὲν τὸ ἀντίγραφον, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, ἔφερε πέντε μόνον ὑπογραφὰς, κατὰ δὲ τὸ ἀντίγραφον, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ, ἔφερεν 7 ὑπογραφὰς, προσθέτω δ’ ἐπὶ πλέον σήμερον, ὅτι δὲν ἔφερε μόνον τὰς ὑπογραφὰς αὐτὰς ὑποσημειωμένας, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ σώματι τοῦ πρακτικοῦ φαίνονται αὗται. Μετὰ τὴν συζήτησιν, τὴν γενομένην τότε, καθ’ ἣν εἶπον, ὅτι, πρὶν διατάξω ἀνακρίσεις κατὰ τοῦ Νομάρχου, τοῦ πέμψαντος τὸ ἓν τῶν ἀντιγράφων, ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ἐξετάσω, ἐτηλεγράφησα, παρακαλῶν νὰ σταλῇ ἀμέσως τρίτον ἐπίσημον ἀντίγραφον, πιστοποιοῦν τὸ ἀκριβές. Τὸ ἀντίγραφον τοῦτο προσάγω, ἐκδεδομένον καὶ ἐπικεκυρωμένον μόνον ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Δημάρχου Ἀσπρογέρακα, τοῦ ὑποβαλόντος διὰ τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ τὸ ἕτερον· παραδόξως δὲ τὸ ἀντίγραφον τοῦτο συμφωνεῖ πρὸς τὸ τοῦ Νομάρχου καὶ ἐν ταῖς ὑπογραφαῖς καὶ ἐν τῷ σώματι, ἀντίκειται δὲ ὅλως πρὸς τὸ τοῦ αὐτοῦ Δημάρχου, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ ὑπὸ χρονολογίαν 24 Φεβρουαρίου 1890 καὶ ἐν ταῖς ὑπογραφαῖς καὶ ἐν τῷ σώματι. Τὸ ἀντίγραφον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ Νομάρχης, φέρει χρονολογίαν 30 Δεκεμβρίου 1889· τὸ ἀντίγραφον τὸ ὑπὸ τοῦ Δημάρχου διὰ τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ ὑποβληθὲν φέρει χρονολογίαν 30 Δεκεμβρίου 1889· ἡ πρᾶξις εἶναι ὑπ’ ἀριθμὸν 14 τῆς 12 Μαρτίου 1889. Ἐν τῷ ἀντιγράφῳ τοῦ Νομάρχου φέρονται ὑπογραφαὶ τοῦ ἀντιπροέδρου Κοντογιάννη καὶ τῶν μελῶν Γεωργάκη, Κούρτη, Γεωργάκη καὶ Χαλκιᾶ, τὰ ὀνόματα δὲ ταῦτα ἀπαντῶσι καὶ ἐν τῷ σώματι. Ἐν τῷ ἀντιγράφῳ τῷ ὑποβληθέντι εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κατεχομένῳ ὑπ’ ἐμοῦ σήμερον, φέρονται ὑπογραφαί: ὁ ἀντιπρόεδρος Κοντογιάννης, τὰ μέλη Γεωργάκης, Κούρτης, Γεωργάκης, Χαλκιᾶς, Κριτσίρας καὶ Γρηγοράκης, τὰ δὲ δύο ταῦτα ὀνόματα, τὰ ἐλλείποντα ἀπὸ τοῦ ἀντιγράφου, ὑπάρχουσι καὶ ἐν τῷ σώματι. Τὸ ἀντίγραφον, τὸ ὁποῖον ἐπὶ ταῖς παραστάσεσι ταῖς ἐν τῇ Βουλῇ ἐζήτησα καὶ ἔλαβον, φέρον καὶ τοῦτο τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Δημάρχου Ἀσπρογέρακα, ἑπομένως μὴ προερχόμενον ἐκ τοῦ Νομάρχου, ἀλλ’ ἐξ αὐτοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐξέδωκε τὸ ἕτερον, εἶναι ἀντίγραφον πράξεως ὑπ’ ἀριθ. 14 τῆς 12 Μαρτίου 1889 καὶ περιλαμβάνει τὰς ὑπογραφὰς Κοντογιάννης, Γεωργάκης, Κούρτης, Γεωργάκης καὶ Χαλκιᾶς.

§24ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἓν ἐκ τῶν δύο εἶναι πλαστόν.

§25ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰ πράγματα ἀποδεικνύουσι σήμερον, ὅτι τὸ πλημμελὲς εἶναι τὸ τοῦ Δημάρχου, τὸ πρῶτον· ἀλλὰ βεβαίως θὰ διατάξω ἀνάκρισιν, καὶ διὰ τοῦτο κρατῶ τὰ ἀντίγραφα ταῦτα, ὅπως συντελέσωσιν εἰς ἀνακάλυψιν τῆς ἀληθείας· σήμερον δὲ ὅλα τὰ τεκμήρια εἶναι προφανῶς ὑπὲρ τοῦ πρώτου ἀντιγράφου τοῦ Νομάρχου καὶ ἐναντίον τοῦ πρώτου ἀντιγράφου τοῦ Δημάρχου. Τὰ λοιπὰ θὰ ἐκκαθαρίσῃ ἡ ἀνάκρισις.

§26ΤΖΑΝΕΣ. Ἀγνοῶ ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἦναι ἐν γνώσει τοῦ ἀποτελέσματος τῶν μελετῶν τῶν μηχανικῶν, οἵτινες ἐστάλησαν εἰς τὰ λεκανοπέδια τῆς κάτω Μεσσηνίας· θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εἴπῃ, ἐὰν τὰ σχεδιαγράμματα θὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἐπανειλημμένως ἠρωτήθην ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα νὰ μάθω τὴν ἀλήθειαν, γνωρίζω μόνον, ὅτι ὁ φόρος εἰσπράττεται ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1889 τακτικῶς, ὅτι σχηματίζεται ἓν κεφάλαιον καὶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ὑπόθεσις αὕτη, διότι ἡ πλημμύρα καθ’ ἕκαστον ἔτος ἀπειλεῖ τὰς φυτείας, ἰδίως διότι ὁ ποταμὸς Πάμισος, ἕνεκα τῆς ἀτελείας τῶν ὑπαρχόντων ὑδραυλικῶν ἔργων, ἐκχειλίζει. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν ἦναι ἐλπὶς νὰ προσαγάγῃ τὰ σχεδιαγράμματα, διὰ νὰ ἴδωμεν ἕως ποῦ προέβησαν τὰ προκαταρκτικὰ ἔργα. Ἂς μὴ λησμονήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τοῖς λεκανοπεδίοις τούτοις ἀφορᾷ καὶ εἰς τὴν ἑδραίωσιν καὶ συντήρησιν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων– Καλαμῶν, ὅστις ἄνευ τῆς βελτιώσεως, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ὑδραυλικῶν τούτων ἔργων, τῆς ἄνω καὶ κάτω πεδιάδος, δι’ ὧν διέρχεται, θὰ ὑφίσταται σημαντικὰς κατ’ ἔτος ζημίας.

§27ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ πληροφορήσω τὸν κ. συνάδελφον, ἂν καὶ δὲν ὑποχρεοῦμαι εἰς τοῦτο, οὐδ’ εἶναι τῆς ἁρμοδιότητός μου, γνωρίζω ὅμως, ὡς παρακολουθῶν τὴν ὑπόθεσιν, ὅτι ὁ φόρος κατηναλώθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὑπαλλήλων, τῶν μεταβάντων ἐκεῖ πρὸς καταμέτρησιν τῶν δύο λεκανοπεδίων, τῶν κατακλυζομένων ὑπὸ τῶν ὑδάτων. Νομίζω ὅτι τὰ σχεδιαγράμματα θὰ εἶναι τελειωμένα, διότι ἐργάζονται πρὸ δύο ἐτῶν οἱ μηχανικοί. Εἶχον παρακαλέσει ἐπανειλημμένως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τέλος πάντων τὴν Βουλήν, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις αὕτη, ἐὰν ἐσκέφθη καὶ ἀπεφάσισε νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ἀπαίτησιν τοῦ τόπου ἐκείνου, τὴν δεδικαιολογημένην καὶ συμφέρουσαν εἰς τὸ Δημόσιον. Τέλος πάντων τὸ Ὑπουργεῖον ὀφείλει νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν τέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου, ἐὰν θέλῃ νὰ ἵσταται ὁ Βασιλεὺς εἰς τὸ ὕψος ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον τοῦ ἐπιβάλλει τὸ βασιλικὸν ἀξίωμα. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι ὁ Βασιλεύς, περιοδεύων κατὰ τὴν Μεσσηνίαν, ὑπεσχέθη εἰς τοὺς συμπολίτας μου, τοὺς ζητήσαντας τὴν συνδρομήν του πρὸς ἀποξήρανσιν τοῦ λεκανοπεδίου ἐκείνου, ὅτι θὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου, καὶ τοὺς διεβεβαίωσεν, ὅτι ἅμα φθάσῃ εἰς Ἀθήνας θὰ προβῇ ἐπιμόνως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του· εἶναι δὲ καθῆκον τοῦ Βασιλέως νὰ μεριμνᾷ περὶ πάντων, ἰδίᾳ δὲ περὶ τοιούτων ἔργων, ἐξασφαλιζόντων πρόσοδον οὐχὶ εὐτελῆ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Τοῦτο μάλιστα συμβάλλει καὶ πρὸς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ κ. Πρωθυπουργός, διότι ἀποξηραινομένων τῶν λεκανοπεδίων ἐκείνων θ’ ἀπολαμβάνῃ φόρους περισσοτέρους, πρὸς δὲ ἡ ὑγεία τῶν πολιτῶν θὰ ᾖναι ἀκμαία, πρὸς ἐξυπηρέτησιν παντὸς φόρους.

§28ΣΑΚΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰ ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου λεχθέντα θὰ προσθέσω καὶ τὰ ἑξῆς· ὅτι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, αἱ δαπάναι, αἱ μέχρι τοῦδε γενόμεναι εἰς προμελέτας, εἶναι ὑπερβολικαὶ ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἐκτελεσθησόμενα ὑδραυλικὰ ἔργα· καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τούτου, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ πίνακας, ἐμφαίνοντας τὸ ποσὸν τῶν μέχρι τοῦδε δαπανῶν διὰ τὰς ἐν γένει μελέτας ἐπὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἐν Μεσσηνίᾳ ἔργων, ὡς καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν προσώπων τῶν ἐργασθέντων μέχρι τοῦδε εἰς τὰς μελέτας ταύτας. Ἐὰν αἱ μέχρι τοῦδε δαπάναι εἶχον σκοπὸν τὴν πρόσκαιρον προφύλαξιν τῶν κτημάτων ἐκ τῶν πλημμυρῶν τοῦ Παμίσου, ἠδύναντο κἄπως νὰ ἦσαν δικαιολογημέναι· ἀλλ’ ἐὰν ἔγειναν μόνον διὰ μελέτην τῶν εἰς τὸ μέλλον ἐκτελεσθησομένων ὁδικῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, τότε μετὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ αἰτηθέντος πίνακος θέλει ἀποδειχθῆ κατὰ πόσον δύνανται νὰ δικαιολογηθῶσιν. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως καὶ πάλιν νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἔπρεπε πρωτίστως νὰ φροντίσῃ περὶ προσωρινῆς προφυλάξεως τῶν κτημάτων καὶ κατόπιν νὰ προβῇ εἰς γενικωτέρας μελέτας.

§29Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαδίδεται μετ’ ἐπιτάσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προτίθεται προσεχῶς νὰ προβῇ εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν χηρευουσῶν ἐπισκοπικῶν θέσεων. Ἐπειδὴ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ὑπάγεται καὶ ἡ Σπάρτη καὶ ἡ Μονεμβασία, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ὅτι, ἀφ’ ἧς ὁ τόπος ἐκεῖνος ἠσπάσθη τὸν Χριστιανισμόν, οὐδέποτε ποιμενάρχης ὑπῆρξεν ἐκεῖ καταγόμενος ἐξ ἄλλου μέρους, καὶ διὰ τοῦτο πάντες ἦσαν ἀληθεῖς ποιμένες κληρικοὶ καὶ οὐδέποτε ἐγεννήθη διένεξις μεταξὺ τοῦ κλήρου. Διὰ τοῦτο ἔσπευσαν ἐν γένει τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια τῶν δύο ἐκείνων ἐπαρχιῶν, ὡς καὶ τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον, νὰ συστήσουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ ψηφισμάτων, ὅπως, ἐὰν τῳόντι προβῇ, καὶ πρέπει κατ’ ἐμὲ νὰ προβῇ, εἰς πλήρωσιν τῶν ἐπισκοπικῶν ἑδρῶν, λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν δικαίαν ἀξίωσιν τοῦ τόπου ἐκείνου, ἵνα χειροτονηθῇ Ἐπίσκοπος ὁ ὑποδεικνυόμενος καὶ ἐνταῦθα διαμένων Παρθένιος Δημητρόπουλος, γνωστὸς ἐπὶ ἀρετῇ καὶ πολυμαθείᾳ· διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἤθελε χειροτονηθῇ ἕτερος καὶ ἀποσταλῇ, ἴσως διασαλευθῇ ἡ μέχρι τοῦδε διατηρουμένη τάξις.

§30ΦΛΕΣΣΑΣ. Πρὸ δύο περίπου μηνῶν, κύριε Πρόεδρε, ἀπεβίωσεν ὁ ἐκ τοῦ δήμου Φαλαισίας τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως Γεώργιος Ἀνδριτσόπουλος, πατὴρ τοῦ στρατιώτου Ἀθανασίου Ἀνδριτσοπούλου, τοῦ ὁποίου οἱ συγγενεῖς ἐζητήσαντο δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ἐκ τοῦ στρατοῦ ἀπόλυσίν του, ὑπαγομένου εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, ὡς μεγαλειτέρου ὀρφανοῦ καὶ οἰκογενειάρχου, ἀλλὰ δυστυχῶς μέχρι σήμερον ὁ στρατιώτης αὐτὸς ὑπηρετεῖ εἰς τὸ 7ον εὐζωνικὸν τάγμα ἐν Καλαμπάκᾳ. Λέγεται ὅτι ἀπεβίωσεν. Οἱ συγγενεῖς του δὲ ἀνησυχοῦσι, ζητοῦντες πληροφορίας παρ’ ἐμοῦ. Θὰ παρακαλέσω ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, εἰ δυνατὸν, σήμερον, ἐὰν ὑπάρχῃ ἐν τῇ ζωῇ ἢ ἀπέθανε, καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἐν τῇ ζωῇ, διατὶ δὲν ἀπελύθη καὶ πότε θὰ ἀπολυθῇ.

§31ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, διότι παρῆλθεν ἱκανὸς χρόνος ἐξ ὅτου τὸν παρεκάλεσα, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς πίνακας, τοὺς ἀφορῶντας τὰ δημόσια ἔργα, καθ’ ἣν ἔδωκα ἔγγραφον ἐπερώτησιν, ἤτοι αʹ) πίνακας τῶν μέχρι τοῦδε κατασκευασθεισῶν ὁδῶν, ἐξ ἐκείνων, αἵτινες εἶχον ὁρισθῆ ὡς κατασκευαστέαι διὰ βασιλικοῦ διατάγματος τοῦ 1883· βʹ) τὸ ὑπολειπόμενον μέρος αὐτῶν πρὸς κατασκευήν· γʹ) τὴν δαπάνην καὶ ὅλας τὰς λεπτομερείας, τὰς ὁποίας δι’ ἐγγράφου ἐπερωτήσεως ἐζήτησα. Παρῆλθον πλείονες τῶν 20 ἡμερῶν, καὶ παρατηρῶ, ὅτι οὐδεμίαν ἐποιήσατο μνείαν αὐτῶν. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ γραφείου τῶν δημοσίων ἔργων εἶναι τόσον πολυσύνθετος καὶ πολυπρόσωπος, ὥστε ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος ἠδύνατο νὰ καταστρώσῃ τὰς ζητηθείσας πληροφορίας. Ἐπαναλαμβάνω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐνθυμηθῇ τὴν ἐπερώτησίν μου.

§32ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ ἐπαναλάβω μίαν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Καὶ κατὰ τὴν τακτικὴν Σύνοδον ἐζήτησα δύο πίνακας, ἕνα, δεικνύοντα τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα συνεισφέρει ἕκαστος δῆμος εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἕτερον, δεικνύοντα τὰς δαπάνας ἑκάστου δημοτικοῦ σχολείου. Τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶπεν, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν εἶχε συνταχθῆ ἀκόμη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1890, ἦτο δύσκολον νὰ καταθέσῃ τοὺς πίνακας. Ἤδη, ὅτε συνετάχθη ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος, τὸν παρακαλῶ καὶ πάλιν νὰ τοὺς καταθέσῃ.

§33ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἐνθυμήθη ν’ ἀνακοινώσῃ, ἂν ἔλαβε πρόνοιαν περὶ διορισμοῦ δημοδιδασκάλου ἐν τῷ χωρίῳ Κουτέλης τῶν Καλαβρύτων. Ἐκ τούτου δὲ λαμβάνων ἀφορμὴν, παρατηρῶ αὐτῷ, ὅτι καὶ τὸ σχολεῖον τῶν θηλέων ἐν Καλαβρύτοις μένει ἄνευ δημοδιδασκάλου, διότι ἡ ὑπάρχουσα δημοδιδάσκαλος μετετέθη πρὸ μηνὸς καὶ ἐπέκεινα, ἡ διάδοχός της δὲ δὲν μετέβη ἀκόμη εἰς τὴν θέσιν της.

§34ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ διορισμοῦ δημοδιδασκάλου ἐν τῷ χωρίῳ Ὀσμάναγα τῆς Μεσσηνίας. Εἶμαι μάλιστα ἐντεταλμένος παρὰ πλείστων κατοίκων τοῦ ἐν λόγῳ χωρίου, ὅπως ποιήσω τὴν σύστασιν ταύτην. Τὸ χωρίον Ὀσμάναγα εἶναι πολυαριθμώτατον, ἄξιον νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ· μὲ εἰδοποιοῦσι μάλιστα, ὅτι ὑπεβλήθη καὶ αἴτησις ἱκανοῦ τινος δημοδιδασκάλου, δεχομένου νὰ τοποθετηθῇ ἐκεῖ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει τάχιστα μεριμνήσει.

§35ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καταγγέλλων προχθές τινα, ἀφορῶντα εἰς τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἰδίως τὰ περὶ τῶν πληρωμάτων, ἐξέθεσα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πράγματα, περὶ τῶν ὁποίων ἔχω ἀξίας λόγου πληροφορίας. Τοῦτο προεκάλεσε τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅστις, ἀνελθὼν τὸ βῆμα, εἶπεν ὅτι τὰ λεχθέντα παρ’ ἐμοῦ δὲν ἠδύνατο ἢ νὰ τὰ χαρακτηρίσῃ ὡς ἁπλῆν συκοφαντίαν. Τὴν λέξιν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐβασάνισα ἐπὶ μακρόν· ἔκρινα, δὲ, ὅτι δὲν μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀφήσω αὐτὴν νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητος. Προκαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ εἴπῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὴν λέξιν «ἁπλῆ συκοφαντία» ἀπηύθυνε πρὸς ἐμὲ, δηλαδὴ ὅτι ἐγὼ ἐζήτησα νὰ συκοφαντήσω, ἢ ὅτι αἱ πληροφορίαι μου δὲν εἶναι ἀκριβεῖς; διότι δὲν εἶναι δυνατόν, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς ἀπηύθυνε τὴν ὕβριν πρὸς τὸ πρόσωπόν μου, νὰ τὴν δεχθῶ.

§36ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Φρονῶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ δηλώσω, ὅτι οὐδέποτε ὑπέθεσα, ὅτι ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα καὶ χωρὶς οὐδεὶς νὰ τῷ εἴπῃ τίποτε, ἐξ ὅσων ἀνέφερεν, ἦτο δυνατὸν νὰ διαπλάσῃ τὰ πάντα καὶ νὰ καταγγείλῃ πράξεις μὴ εἰς αὐτὸν καταγγελθείσας καὶ νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε. Βεβαιῶ, ὅτι διὰ τῶν λέξεων, τῶν ὁποίων ἔκαμον χρῆσιν, ἐνόουν, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔδωκε τὰς πληροφορίας, τὰς ἀτελεῖς κατὰ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, ἔδωσεν εἰς αὐτὸν πληροφορίας μὴ ἀκριβεῖς, καὶ ὅτι, ἐν ὅσῳ αἱ πληροφορίαι αὗται δὲν εἶναι πλήρεις, ἡ καταγγελία ἡ γενομένη εἶναι ἁπλῆ συκοφαντία. Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια τῶν λέξεών μου, καὶ ἄλλη δὲν ἠδύνατο νὰ ἦναι.

§37ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐζήτησα τὴν ἐξήγησιν ταύτην, διότι ἔχω ἀνάγκην νὰ φέρω τὰς ἀποδείξεις, περὶ τῶν ὁποίων οἱ πληροφορήσαντές με διατείνονται, ὅτι εἶναι ἐπὶ τὰ ἴχνη τῶν τελεσθέντων. Ἀλλ’ ὅταν ἐγὼ παρουσιάζω τι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μοὶ δίδει τὰς πληροφορίας, δὲν εἶναι συκοφάντης, ἀλλ’ εἶναι ἔντιμος ἄνθρωπος.

§38ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπὶ τούτου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἐν ὅσῳ ἐπὶ ζητημάτων τοιούτων δὲν ὑπάρχῃ πλήρης ἀπόδειξις, ὥστε νὰ δυνηθῇ τις νὰ δικαιολογήσῃ τὰ λεγόμενα, πρέπον εἶναι ἐπὶ ἀτελῶν πληροφοριῶν νὰ μὴ κάμνῃ λόγον· ἑπομένως ἐδικαιούμην ἐγὼ νὰ εἴπω, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔδωκεν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν τὰς πληροφορίας, βεβαίως ἐσυκοφάντησε. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ καταγγέλλωνται πράξεις, αἵτινες φέρουσι ποινικὸν χαρακτῆρα, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὰς περὶ τούτου ἀποδείξεις.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχουσιν αἱ ἀποδείξεις, ἀλλ’ αἱ ἀποδείξεις αὗται δὲν ἔχουσι νομικὴν ἀξίαν, εἶναι ἀποδείξεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται ἀνακοινούμεναι νὰ κάμωσι μὲν ἐντύπωσιν, ἀλλὰ νὰ μὴ σύρωσι τοὺς ἐνόχους μέχρι τοῦ ἐδωλίου τοῦ κατηγορουμένου. Ἐγὼ δὲ πρὸ παντὸς περὶ τούτου ἐνδιαφέρομαι.

§40Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κατέθηκεν ἔγγραφά τινα, ἀναγόμενα εἰς μίαν τῶν ἐπερωτήσεων, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Λευκάδος κ. Τσαρλαμπᾶς εἶχε προβάλει πρό τινων ἡμερῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καταθεὶς τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ἀνέμνησεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀγανάκτησιν, μεθ’ ἧς ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς, ἀναπτύξας τὴν ἐπερώτησιν αὐτοῦ, εἶχεν ὁμιλήσει ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ἐσκόπει ἡ ἐπερώτησις αὐτοῦ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς τότε ἠγόρευσε περὶ πολλῶν συγχρόνως πραγμάτων, δὲν ἠγόρευσε μόνον περὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς ἀφορώσης τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Σφακιωτῶν, περὶ τῆς ὁποίας πραγματεύονται τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα σήμερον κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀλλὰ παρεπονέθη καὶ περὶ ἄλλων πραγμάτων, ἀναγομένων εἰς τὴν τοπικὴν διοίκησιν, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ἐθεώρει ὡς ἐναντίον τοῦ νόμου γενόμενα καὶ σημαντικῶς ἐνισχύοντα τὴν μίαν τῶν πολιτικῶν μερίδων τῆς Λευκάδος. Ἐπειδὴ ὁ πολιτικὸς φίλος μου κύριος Τσαρλαμπᾶς ἀπῆλθε τῶν Ἀθηνῶν σήμερον καὶ δὲν τυγχάνει παρὼν, ἐνόμισα, ὅτι εἶχον τὸ καθῆκον νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τῶν λεχθέντων παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὀλίγα τινά. Πράγματι ἡ ὑπόθεσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Λευκάδος ἦτο ἱκανὴ, ὡς παρεστάθη εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ ἐμποιήσῃ τὴν ἔκπληξιν, ἣν ἐξεδήλωσεν ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λευκάδος παρεπονέθη πρῶτον διότι ἠκυρώθη παρανόμως καὶ ἐναντίον τοῦ νόμου ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Σφακιωτῶν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπήντησεν, ὅτι δὲν ἠκυρώθη παρανόμως, διότι τὰ συνελθόντα ὅπως ἐκλέξωσι τὸν Πρόεδρον μέλη δὲν ἀπετέλουν τὴν νόμιμον ἀπαρτίαν, πέντε τυγχάνοντα καὶ οὐχὶ ἑπτὰ, ὅσα ἀπετέλουν τὴν νόμιμον ἀπαρτίαν, καὶ προσήγαγεν ἀντίγραφον τοῦ πρακτικοῦ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον εἶχε διαβιβάσει εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ κύριος Νομάρχης Κερκύρας, βεβαιοῦν ταῦτα. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λευκάδος ἀνεκοίνωσε ταῦτα εἰς τοὺς παραπονεθέντες εἰς αὐτὸν ἐκ Λευκάδος συμπολίτας του, οἵτινες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν ἀντίγραφον τοῦ πρακτικοῦ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ παρόντες δὲν ἦσαν πέντε, ἀλλ’ ἦσαν ἑπτὰ, ἤτοι ἀπετέλουν τὴν νόμιμον ἀπαρτίαν, ἀνέφερε δὲ τὰ ὀνόματα τῶν παρόντων ἑπτὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἦτο δυνατὸν γεγονὸς τοιοῦτον νὰ μὴ ἐμποιήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἔκπληξιν; Ἐκ δύο δημοσίων ἀρχῶν προσήχθησαν ἀντίγραφα τῆς αὐτῆς πράξεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἡ μὲν πρώτη δημοσία ἀρχὴ ἐπεκύρου ἀντίγραφον τῆς πράξεως ταύτης, βεβαιοῦν, ὅτι ἦσαν πέντε παρόντες κατὰ τὴν ἐκλογὴν, ἡ δὲ ἄλλη ἐπεκύρου ἀντίγραφον τῆς αὐτῆς πράξεως, βεβαιοῦν, ὅτι ἦσαν παρόντες ἑπτὰ καὶ οὐχὶ πέντε. Βεβαίως ἐτελέσθη πρᾶξις ἀξιόποινος, καὶ ἡ μία ἐκ τῶν δύο ἀρχῶν, ὑπὸ τὴν ἐπισημότητα τῆς ἀρχῆς, ἐβεβαίωσε πράγματα μὴ ἀληθῆ. Τοῦτο ἑπόμενον ἦτο νὰ ἐγείρῃ τὴν ἔκπληξιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ, ὁ ὁποῖος ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξακριβώσῃ τέλος πάντων τὴν ἀλήθειαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη τότε, ὅτι θέλει ἐνεργήσει ἐξετάσεις, ἵνα πληροφορηθῇ περὶ τῆς ἀληθείας τοῦ πράγματος, ἐπειδὴ δὲ εἶχον παρέλθει ἡμέραι τινὲς καὶ δὲν εἶχον προσαχθῆ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν αἱ περὶ τούτου πληροφορίαι, ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ὑπέμνησε τὴν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐπερώτησίν του, ὁ δὲ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέγνω ἔγγραφον αὐτοῦ πρὸς τὸν Νομάρχην, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει νὰ μάθῃ, ποῖον τῶν δύο ἀντιγράφων ἦτο ἐν τῇ ἀληθείᾳ, ποῖον ἦτο πιστὸν ἀντίγραφον τοῦ πρωτογράφου. Ἐὰν προσήγετο ἐνταῦθα τὸ βιβλίον τῆς Δημαρχίας, ἐν τῷ ὁποίῳ καταγράφονται τὰ πρακτικὰ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἠθέλομεν ἀνεύρει ἡμεῖς αὐτοὶ ἐν αὐτῷ τὴν ἀλήθειαν Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἴχομεν τὸ βιβλίον τοῦτο τῶν πρακτικῶν ὑπ’ ὄψει, ἐζητήσαμεν ἀντίγραφον τῆς πράξεως, καὶ ἐπειδὴ τὰ προσαχθέντα ἀντίγραφα δὲν συνεφώνουν πρὸς ἄλληλα, εἵπετο, ὅτι ἀναγκαίως ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ἐξήγησις τοῦ πράγματος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔφερε νέον ἀντίγραφον, τὸ ὁποῖον φέρει τὴν ἐπικύρωσιν τοῦ Δημάρχου κ. Ἀσπρογέρακα, ἤτοι αὐτοῦ τούτου, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐπικυρώσει τὸ ἀντίγραφον, τὸ ὁποῖον ἐκόμισεν ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς. Ἡ πρᾶξις λοιπὸν, ἐὰν περικαλύπτῃ παράβασίν τινα νόμου, ἐπιβαρύνει τὸν Δήμαρχον Σφακιωτῶν, οὐδεμία ὅμως ἐδόθη εἴς τινα ἀφορμὴ, ἵνα λεχθῇ ἡ ἐλαχίστη περὶ τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ μομφὴ, διότι οὗτος ἐξεπλάγη, βλέπων ἐπίσημα ἔγγραφα, ἀναιροῦντα ἄλληλα. Παρατηρῶ δὲ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τούτου, ὅτι ἐν τῷ ἀντιγράφῳ, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λευκάδος ἐνεχείρισε, βεβαιοῦται, ὅτι κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἦτο παρὼν καὶ ὁ Δήμαρχος, ἐνῷ εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκόμισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, κεκυρωμένον ἀπὸ τὸν κ. Νομάρχην, καθὼς καὶ εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπαρουσίασε σήμερον, δὲν μνημονεύεται ὁ Δήμαρχος ὡς παρὼν ἐν τῇ συνεδριάσει ἐκείνῃ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.

§41ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὴν διαφορὰν ταύτην παρετήρησα καὶ ἐγὼ, ἀλλ’ ὑπάρχει σύγχυσίς τις, εἰς ἣν ἴσως καὶ ἡ πρὸ μικροῦ ὁμιλία μου συνετέλεσεν, ἐπειδὴ ἴσως δὲν ἐξεφράσθην ἀρκούντως σαφῶς. Τὸ ἀντίγραφον, τὸ ὁποῖον σήμερον προσάγω, τῆς 12 Μαρτίου 1889, εἶναι τὸ δημαρχικὸν ἀντίγραφον, ἐξ οὗ παρελήφθη τὸ ἀντίγραφον τοῦ Νομάρχου, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἦναι ὅμοιον πρὸς τὸ κατ’ ἀρχὰς ἀποσταλέν μοι ὑπὸ τοῦ Νομάρχου. Ἐγὼ ὅμως δὲν παραδέχομαι, ὅτι, ἐπειδὴ ὑπάρχουσιν ἀντίγραφα ἀντιφάσκοντα πρὸς ἄλληλα, ἀποδεικνύεται, ὅτι ἐτελέσθη ἔγκλημα· πιθανὸν νὰ ὑπάρχῃ καὶ παραδρομή. Καὶ ὡς εἶχον εἰπεῖ τοῦτο προκειμένου περὶ τοῦ ἀντιγράφου τοῦ Νομάρχου, ἐπιθυμῶ τοῦτ’ αὐτὸ νὰ ἦναι λελεγμένον καὶ περὶ τοῦ ἀντιγράφου τοῦ Δημάρχου. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνει περισσότερον τὸν ὑπογράψαντα τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ προσαχθὲν ἀντίγραφον, εἶναι, ὅτι ἐν τούτῳ ἀναφέρεται καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Δημάρχου· δὲν θεωρῶ δὲ, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρχῃ πρωτότυπον μὴ φέρον τὸ ὄνομα τοῦ Δημάρχου, καὶ ἔπειτα νὰ ἐκδοθῇ ἀντίγραφον φέρον αὐτό. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἀπέτεινα ἀπόψε πρὸς τὸν συνάδελφον κ. Τσαρλαμπᾶν, τοῦ ὁποίου ἠγνόουν τὴν ἀπουσίαν, καὶ λυποῦμαι, ὅτι ἀπόντος αὐτοῦ ἐγένετο λόγος, ἦτο ὄχι ὅτι ἐνέχεται εἰς τὴν ἔκδοσιν τοιούτου ἐγγράφου, ἀλλ’ ὅτι ἔσπευσε νὰ ποιήσηται χρῆσιν αὐτοῦ καὶ νὰ ὀργισθῇ μάλιστα, ἐπειδὴ ἐβράδυνεν ἡ ἀπάντησις ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα, οὕτω δ’ ἐξοργισθεὶς, νὰ ἐξενέγκῃ μομφὰς, ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἠκούσατε, καὶ τὴν δήλωσιν ἐκείνην, ἥτις ἐξέφυγε τοῦ ἕρκους τῶν ὀδόντων αὐτοῦ καὶ διὰ τὴν ὁποίαν παραχρῆμα βεβαίως μετενόησεν. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐπὶ τῆς πρώτης ἐρωτήσεως, τῆς ἀφορώσης εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Συμβουλίου τοῦ Νοσοκομείου, εἶχον ἀναγνώσει τὰ ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων ἀπεδεικνύετο, ὅτι εἶχον μὲν ἐντεῦθεν δώσει τὴν λύσιν, ἥτις ἐκρίνετο σύμφωνος πρὸς τὸν νόμον, ἀλλ’ ὁ Νομάρχης δὲν εἶχε λάβει γνῶσιν τῆς λύσεως ταύτης. Ταύτην δὲ τὴν στιγμὴν μοὶ περιέρχεται ἔγγραφον τοῦ Νομάρχου, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται, ὅτι, λαβὼν τὸ ἔγγραφόν μου, ἔσπευσε καὶ συνεμορφώθη πρὸς τὴν δοθεῖσαν διαταγήν. (Ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον τοῦ Νομάρχου). Λοιπὸν ἡ ὑπόθεσις ἦτο ἤδη λελυμένη ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ, καθ’ ἣν ὥραν ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ἐπετίθετο καθ’ ἡμῶν. Ἡ ἑτέρα ὑπόθεσις ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν ἐδικαιολόγει τὰ παράπονα, ἡ δὲ τρίτη εἶχεν ἀποδειχθῆ ἀμέσως τότε, ὅτι συνεζητεῖτο, καὶ συνεζητεῖτο ἄνευ οὐδεμιᾶς βραδύτητος, διότι δὲν εἶχε παρέλθει ἑβδομάς.

§42Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καθιστῶ προσέτι προσεκτικὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν τὸ πρωτόγραφον τοῦ πρακτικοῦ εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὸν Νομάρχην, καὶ ἐξ αὐτοῦ ἔλαβεν οὗτος τὸ ἀντίγραφον, τὸ ὁποῖον ἐπεκύρωσεν.

§43ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι· ἀπεστάλη εἰς αὐτὸν ἀντίγραφον, καὶ ἐκ τοῦ ἀντιγράφου τούτου ἔλαβε τὸ ἀποσταλὲν ἡμῖν ἀντίγραφον, τὸ κεκυρωμένον ὑπ’ αὐτοῦ ἐν Κερκύρᾳ.

§44ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τότε ἔπρεπε νὰ λεχθῇ ῥητῶς, ὅτι εἶναι ἀντίγραφον ἐξ ἀντιγράφου, καὶ νὰ γένηται δῆλον, πῶς περιῆλθεν εἰς χεῖράς του τὸ ἀντίγραφον ἐκεῖνο. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Νομάρχης παρέλειψεν οὐσιώδη πληροφορίαν, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ φωτίσῃ τὸν κ. Ὑπουργόν.

§45ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ ἐξετάσω καὶ τοῦτο.

§46ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφοῦ εἶχεν ἐνώπιόν του τοιαῦτα ἔγγραφα, δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅτι ἐκ τῶν δύο ἐγγράφων τὸ πλαστὸν εἶναι τὸ προσαχθὲν παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, διὰ τὸν λόγον, ὅτι τὸ ἕτερον συμφωνεῖ πρὸς τὸ σήμερον κατατεθὲν, διότι τὸ ἕτερον τοῦτο καὶ τὸ σήμερον κατατεθὲν εἶναι ἀντίγραφον τὸ ἓν τοῦ ἄλλου. Ἀπεναντίας ὁ τρόπος, καθ’ ὃν εἶναι γεγραμμένον τὸ προσαχθὲν παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, καὶ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν δικαιολογεῖται ὁ κ. Νομάρχης Κερκύρας, δὲν δύναται νὰ πείσῃ, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν προσήγαγεν ἀκριβὲς ἀντίγραφον, καὶ ὅτι ἔπρεπεν ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ δικαιολογηθῇ.

§47ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τοιαύτην βλασφημίαν δὲν μοὶ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπω περὶ παντὸς Βουλευτοῦ, πρὸ πάντων δὲ περὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Τσαρλαμπᾶ, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν μὲ συνδέει οἰκογενειακὴ φιλία· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἴπω, εἶναι, ὅτι τὸ ἀντίγραφον τὸ ἐπικεκυρωμένον εἶναι ἀντίγραφον ἐξ ἀντιγράφου ἀποσταλέντος πρὸς τὸν Νομάρχην, ἐπικεκυρωμένον παρὰ τοῦ Νομάρχου, καὶ ὅτι τὸ πρῶτον ἐκεῖνο ἀντίγραφον ἀπετέλεσε τὴν βάσιν τῆς ἐνεργείας του. Ὁ Νομάρχης δὲν δικαιολογεῖται ποσῶς πρὸς ἐμὲ, οὔτε ἔχει ἀνάγκην νὰ δικαιολογηθῇ· βεβαίως τὰ τεκμήρια περὶ ἀνακριβείας εἶναι τεκμήρια βαρύνοντα τὸ ἀντίγραφον τὸ προσαχθὲν παρὰ τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ, πρὸς ὃν ἐπέμφθη ἐκεῖθεν. Πάλιν δὲ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐκ τοῦ ὅτι ἐξεδόθη τοιοῦτον ἀντίγραφον ὑπὸ τοῦ Δημάρχου δὲν ἕπεται ὅτι ἐπράχθη δόλος ὑπ’ αὐτοῦ. Πιθανὸν ἄλλος νὰ ὑπέβαλεν αὐτῷ τὸ ἀντίγραφον πρὸς ἐπικύρωσιν, καὶ ὁ Δήμαρχος, ὅστις πιθανῶς δὲν ἐξελέγχει, δὲν ἀντιφωνεῖ πάντα τὰ ὑποβαλλόμενα αὐτῷ πρὸς ὑπογραφὴν, ὅπως τοῦτο συμβαίνει εἰς πάντας, ὅσοι ἔχουσι νὰ ἐπικυρώσωσι πολλὰ ἔγγραφα, ὑπέγραψεν αὐτὸ καλῇ τῇ πίστει.

§48Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐν μιᾷ τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων εἶχον ἐπερωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ἡ πληροφορία περὶ τοῦ ὅτι ληστρικὴ συμμορία εἰς τοὺς ἀνατολικοὺς δήμους τῆς Φθιώτιδος ᾐχμαλώτισε παῖδά τινα, ᾖναι ἀληθής. Ὑπεσχέθη τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἤθελε προσαγάγει τηλεγράφημα, σταλὲν αὐτῷ ὑπὸ τοῦ Δημάρχου, ἀλλὰ, καίτοι παρῆλθον ἔκτοτε 15 ἡμέραι, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν προσήγαγε τὸ τηλεγράφημα.

§49ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν παρῆλθον 15 ἡμέραι, ἀλλ’ ὑπέθεσα, ὅτι ἐλάβετε ἄλλοθεν πληροφορίας καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπεμείνατε εἰς τὴν ἐπερώτησιν, διότι ἡ εἴδησις ἦτο ἐντελῶς ψευδής. Ἡ ἐπερώτησις ὑμῶν εἶχεν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ὁ κ. Γ. Πετροπουλάκης ἐπηρώτησεν, ἐὰν ᾖναι ἀληθὲς τὸ ἔν τινι ἐφημερίδι ἀναγραφόμενον, ὅτι ληστρικὴ συμμορία ἠχμαλώτισε πέριξ τῆς Σούρπης τὸν δεκαεξαετῆ υἱὸν τοῦ Βασιλείου Χαλούλου, ζητοῦσα πρὸς ἀπελευθέρωσιν αὐτοῦ ἱκανὰ λύτρα. Ἡ αὐτὴ συμμορία εἶχε συλλάβει πρό τινων ἡμερῶν καὶ τὸν πατέρα τοῦ παιδὸς τούτου, ὃν ἀφῆκεν ἐλεύθερον ἀντὶ λύτρων ἐκ δραχμῶν 200. Παρεκάλεσε δὲ νὰ πληροφορήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἔλαβε κατάλληλα μέτρα περὶ τούτου καὶ τίνα.» Ἡ δὲ πληροφορία εἶναι ἡ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τηλεγράφημα τοῦ μεταβάντος εἰς Σούρπην Ὑπομοιράρχου πρὸς καταδίωξιν Βασιλείου Τάτση καὶ λοιπῶν, περὶ ὧν 1012 τηλεγραφικὴ ἀναφορὰ Νομαρχίας 28 λήξαντος, εἴδησις περὶ πληρωμῆς λύτρων δραχμῶν διακοσίων παρὰ Βασιλείου Χουλλάρα (ὄχι Χαλούλου) ἀνυπόστατος. Εἰσαγγελεὺς παρεκλήθη νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις πρὸς ἀνακάλυψιν διαδοσάντων ψευδεῖς ταύτας φήμας. Νομαρχῶν Μαλοκίνης». Διότι ἐν τῷ πρώτῳ τηλεγραφήματι ἀνηγγέλλετο ἡ εἴδησις, ἀλλ’ ἡ ἀνάκρισις ἀπέδειξεν, ὅτι ἦτο ψευδὴς, ὅτι ἐπλάσθη, καὶ διὰ τοῦτο παρηγγέλθη ὁ Εἰσαγγελεὺς νὰ ἐξετάσῃ πρὸς ἀνεύρεσιν τοῦ πλάσαντος τὴν εἴδησιν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος.

§51ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς προτείνεται ἡ διάθεσις τῆς Ναξίας σμύριδος, εὑρίσκω ἐπιβλαβεῖς ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου. Τοιοῦτον εὑρίσκω ἐν πρώτοις τὴν διάκρισιν αὐτῆς εἰς δύο ποιότητας. Ἡ διάκρισις αὕτη δὲν ἔχει θετικὴν ὑπόστασιν, διότι ἡ σμύρις τῆς Νάξου δύναται ἐν ἴσοις ὄγκοις νὰ παρέχῃ ὀλίγας ἢ πολλὰς ξένας οὐσίας, εἶναι ὅμως ἅπασα μιᾶς καὶ μόνης ποιότητος. Τοῦτο δὲ μαρτυρεῖ καὶ τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ, ὡς διακριτικὸν τῶν δύο ποιοτήτων, ὁρίζει ἐν ἄρθρῳ 4 τὴν ὕπαρξιν ἐν δεδομένῳ τινὶ ποσῷ σμύριδος, ἐν μὲν τῇ πρώτῃ ποιότητι ἐλαχίστων προσμιγμάτων ξένων τῶν συστατικῶν αὐτῆς, ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ τὴν παρουσίαν τοιούτων προσμιγμάτων, μὴ ὑπερβαινόντων τὰ 30% τοῦ βάρους αὐτῆς. Ἡ παρουσία τῶν ξένων τούτων οὐσιῶν καὶ προσμιγμάτων μεταβάλλει τὸ ἐν δεδομένῳ τινὶ ὄγκῳ σμύριδος ὑπάρχον ποσὸν καθαρῶς τοιαύτης, δὲν μεταβάλλει ὅμως τὸ ποιὸν τοῦ ποσοῦ τούτου, μήτε τὴν ἀξίαν αὐτοῦ. Τὸ νομοσχέδιον δὲ, παραβλέπον τοῦτο, καθιεροῖ δύο ποιότητας, στηριζόμενον εἰς τὴν ὕπαρξιν καὶ ξένων οὐσιῶν ἐν τῇ πωλουμένῃ σμύριδι. Παραδεχόμενον δὲ τοῦτο, δὲν ὁρίζει κἂν τὸ ἀκριβὲς ὅριον, ὅπερ θέλει χωρίζει τὰς δύο ποιότητας. Ἐλαχίστας τοιαύτας οὐσίας ἀπαιτεῖ διὰ τὴν πρώτην, κάτω δὲ τῶν 30% διὰ τὴν δευτέραν. Ἀλλ’ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ποσόν τι σμύριδος περιέχει κατὰ 8 ἢ 10% τοιαύτας οὐσίας, ἔσονται αὗται ἐλάχισται, ὅπως καταταχθῇ τοῦτο εἰς τὴν πρώτην ποιότητα, ἢ ἐλάσσονες τῶν 30%, ὅπως καταταχθῇ εἰς τὴν δευτέραν; Τίς δὲ θὰ ποιήσῃ τὴν διάκρισιν μεταξὺ τῶν δύο ποιοτήτων; Εἷς ἐπιστάτης, ἔχων βαθμὸν γραμματέως πρώτης τάξεως καὶ λαμβάνων 100 δραχμῶν ἐπιμίσθιον κατὰ μῆνα. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους οἱ ἀγορασταὶ εὐκόλως θὰ ἐπιτυγχάνωσι τὸν χαρακτηρισμὸν ὡς δευτέρας ποιότητος οἱουδήποτε ποσοῦ, ὅπερ θὰ θελήσωσι νὰ παραλάβωσιν ὡς τοιαύτην. Ἡ διαφορὰ δὲ τῆς τιμῆς μεταξὺ τῶν δύο ποιοτήτων, ὧν ἡ πρώτη ὁρίζεται εἰς 10 φράγκα, χρυσᾶ κατὰ στατῆρα, ἡ δὲ δευτέρα εἰς 3½ φράγκα εἶναι τοιαύτη, ὥστε θὰ ἑλκύῃ αὐτοὺς νὰ καταβάλλωσι πᾶσαν προσπάθειαν καὶ νὰ ποιῶνται σπουδαίας θυσίας πρὸς ἐπίτευξιν τούτου. Τὸ τοιοῦτον σύστημα τῆς διαθέσεως τῆς σμύριδος, ὅπερ προτείνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ὑπὸ δύο ἐπόψεις· ὑπὸ τὴν στενὴν ταμιευτικὴν, τὴν σχετιζομένην μὲ τὸ ποσὸν, ὅπερ πρόκειται νὰ εἰσπράξῃ ἀμέσως τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν, τὴν ἀφορῶσαν τὴν διάθεσιν μεγάλου ποσοῦ σμύριδος καὶ σκοποῦσαν εὐρύτερον συμφέρον τοῦ τόπου καὶ τοῦ Δημοσίου. Ὑπὸ τὴν ταμιευτικὴν ἔποψιν, εὑρίσκομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διέθετε μέχρι σήμερον 40,000 στατῆρας πρὸς δραχμὰς παλαιὰς 12 καὶ 55)00, καὶ εἰσέπραττε 502,000 παλαιῶν δραχμῶν, ἤτοι 446,780 νέων διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲ ἐπιδιώκει τὴν διάθεσιν 76,000 στατήρων, ἤτοι 30,000 πρώτης καὶ 46,000 δευτέρας ποιότητος, ἐν περιπτώσει ἐπιτυχίας τῆς δημοπρασίας, 55,000 δὲ, ἤτοι 25,000 πρώτης καὶ 30,000 δευτέρας, ἐν ἀποτυχίᾳ τῆς δημοπρασίας καὶ ἐν ἐπαναλήψει αὐτῆς. Ἐν τῇ πρώτῃ περιπτώσει θέλει εἰσπράξει φρ. 461,000, ἤτοι δρ. 566,000 ἐν τῇ δευτέρᾳ δὲ φρ. 355,000, ἤτοι δρ. 436,600. Ἀλλὰ κατὰ τὴν πρώτην περίπτωσιν παραδίδουσα 35,000 στατῆρας πλέον τῶν μέχρι σήμερον παραδιδομένων, θὰ δαπανήσῃ διὰ τὴν ἐξόρυξιν καὶ μεταφορὰν αὐτῶν δρ. 108,000 πλειότερον ἢ μέχρι σήμερον, κατὰ τὴν δευτέραν δὲ, παραδίδουσα 15,000 στατῆρας πλειότερον, θέλει δαπανήσει 45,000 δρ. περιπλέον. Ὥστε ἐν τῇ πρώτῃ περιπτώσει τὸ Δημόσιον, πωλοῦν 36,000 στατῆρας περιπλέον, θέλει εἰσπράξει μόνον 11,000 δρ. πλειότερον. Κατὰ τὴν δευτέραν δὲ, ἥτις, ἐκ τῶν προβλέψεων αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, τῆς συνταξάσης τὸ νομοσχέδιον, φαίνεται καὶ ἡ πιθανωτέρα, τὸ Δημόσιον, καίτοι πωλοῦν 15,000 στατῆρας πλειότερον, θέλει εἰσπράξει ποσὸν κατὰ 55,000 δρ. κατώτερον τῶν μέχρι σήμερον εἰσπραττομένων. Ἐκτὸς τῶν ἀποτελεσμάτων τούτων καὶ τῶν καταχρήσεων, αἵτινες θέλουσι προκύψει ἐκ τῆς διακρίσεως τῆς σμύριδος εἰς δύο ποιότητας, τὸ νομοσχέδιον ἐπιβάλλει καὶ νέον βάρος ἐπὶ τοῦ Δημοσίου διὰ τοῦ διορισμοῦ ἑνὸς διευθυντοῦ τῶν σμυριδωρυχείων, ὅστις, μὴ ἔχων τὰ μέσα καὶ τὴν ἐξουσίαν ὅπως μεταῤῥυθμίσῃ τὴν σήμερον κακῶς γιγνομένην ἐξόρυξιν, καὶ περιοριζόμενος εἰς τὴν διοίκησιν καὶ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν ἐργασιῶν, ἐλαχίστην θὰ φέρῃ ὠφέλειαν. Ἀλλὰ τὴν βλάβην τὴν ὑπὸ ταμιευτικὴν ἔποψιν προξενουμένην εἰς τὸ Δημόσιον θεωρῶ δευτερεύουσαν ἀπέναντι ἐκείνης, ἥτις θὰ ἐπέλθῃ ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν καὶ εἰς τὸ Δημόσιον καὶ εἰς τὸν τόπον ἐκ τῆς παρεμποδίσεως, ἣν ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου θέλει φέρει εἰς τὴν ἐπωφελῆ διάθεσιν ποσοῦ σμύριδος ἀναλόγου πρὸς τὴν ποιότητα αὐτῆς καὶ πρὸς τὸ ἐν γένει καταναλισκόμενον ποσὸν ἐν Εὐρώπῃ καὶ ἀλλαχοῦ. Ἡ ὅλη οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου δεικνύει, ὅτι τοῦτο συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει ὅρων συμβάσεως ἐκ τῶν προτέρων καθορισθέντων μετὰ ὡρισμένων προσώπων καὶ οἵτινες τείνουσιν εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ συναγωνισμοῦ ἑτέρων προσώπων, δυναμένων ἐντίμως καὶ δραστηρίως ν’ ἀσχοληθῶσιν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν τῆς σμύριδος. Τοιοῦτον ὅρον εὑρίσκω πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὴν καταβολὴν ὡς ἐγγυήσεως 200,000 φράγκων, ἤτοι τοῦ ἡμίσεως σχεδὸν τῆς ἀξίας τῆς παραληφθησμένης σμύριδος.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅση εἶναι καὶ τώρα· δὲν ἐνεωτερίσαμεν.

§53ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ ὅρος οὗτος, ἔστω καὶ ἐπαναλαμβανόμενος, περιορίζει τὸν συναγωνισμὸν, διότι ἐλάχιστοι εἶναι παρ’ ἡμῖν οἱ ἔμποροι, οἵτινες, καίτοι δυνάμενοι νὰ παράσχωσι πᾶσαν ἀσφάλειαν, ἠθικήν τε καὶ ὑλικὴν, δύνανται νὰ διαθέσωσι ποσὸν 200,000 φράγκων ὡς παρακαταθήκην, ἀφαιροῦντες τὸ ποσὸν τοῦτο ἐκ τοῦ διὰ τὰς ἐργασίας των ἀναγκαίου κεφαλαίου. Διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν δυνατὴν καὶ ἐμπρέπουσαν αὔξησιν τῆς ἐξαγωγῆς καὶ πωλήσεως τῆς Ναξίας σμύριδος, πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν σύστημα εὐρύτερον καὶ οὐχὶ περιωρισμένον, οἷον ἔσεται καὶ τὸ περιλαμβανόμενον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Πρὸς ἐξεύρεσιν τοιούτου συστήματος ἀνάγκη νὰ καθαρίσωμεν δύο ζητήματα· πρῶτον, ἂν ἡ σμύρις ἡμῶν ἦναι ἀνωτέρας ποιότητος τῶν ἀλλαχοῦ ἐξορυττομένων, καὶ δεύτερον, ἂν τὰ ὀρυχεῖα τῆς Νάξου δύνανται νὰ παρέξωσι μεγάλα ποσὰ ἄνευ κινδύνου ταχείας ἐξαντλήσεως αὐτῶν. Περὶ τοῦ τελευταίου τούτου οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, διότι γνωρίζομεν, ὅτι τὰ ὀρυχεῖα ταῦτα δύνανται νὰ παρέξωσιν ἐπὶ αἰῶνας ποσὸν πολὺ ἀνώτερον τοῦ σήμερον ἐξορυττομένου. Οὐδεὶς δ’ ὡσαύτως ἀμφισβητεῖ, ὅτι ἡ τῆς Νάξου εἶναι ἀνωτέρας ποιότητος πασῶν τῶν γνωστῶν σμυρίδων, οὐ μόνον ἕνεκα τῶν συστατικῶν αὐτῆς οὐσιῶν, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα τοῦ σχήματος καὶ τοῦ τρόπου τῆς συνθέσεως τῶν οὐσιῶν τούτων. Μία μόνον σμύρις, ἐξορυττομένη ἐν Ἀμερικῇ, δύναται νὰ συγκριθῇ πρὸς τὴν τῆς Νάξου. Ἀλλ’ αὕτη, καὶ ἕνεκα τῆς δαπάνης τῆς μεταφορᾶς αὐτῆς καὶ ἕνεκα τοῦ σχετικῶς μικροῦ αὐτῆς ποσοῦ, δὲν συναγωνίζεται εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης. Ἡ Ναξία σμύρις ἐν ἴσῳ ποσῷ παρέχει πολὺ ἀνωτέραν χρησιμότητα τῶν ἄλλων σμυρίδων εἰς τὴν λέανσιν καὶ τῶν μετάλλων, ἀλλ’ ἰδίως εἰς τὴν λέανσιν τῶν καθρεπτῶν καὶ τῶν πολυτίμων λίθων. Ἕνεκα δὲ τῶν ἰδιοτήτων της τούτων αὕτη χρησιμοποιεῖται παρὰ τῶν ἀγοραστῶν αὐτῆς ὡς μίγμα πρὸς βελτίωσιν τῆς σμύριδος τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ἥτις εἶναι πολὺ κατωτέρας ποιότητος καὶ πωλεῖται εἰς πολὺ εὐθηνοτέρας τιμάς. Οἱ ἀγορασταὶ τῆς σμύριδος ἡμῶν εὑρίσκουσι συμφέρον, λαμβάνοντες σχετικῶς μικρὸν ποσὸν αὐτῆς, νὰ τὸ ἀναμιγνύωσι μὲ πολὺ μεγαλύτερον ποσὸν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ νὰ πωλῶσι τὸ ὅλον ὡς Ναξίαν σμύριδα. Ἕνεκα τούτου δυσκόλως εὑρίσκεται ἐν Εὐρώπῃ καθαρὰ τοιαύτη σμύρις, ἥτις ἐτέθη οὕτως ἐκτὸς τοῦ τακτικοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς καταναλώσεως. Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν διετίθετο μέχρι σήμερον ἡ Ναξία σμύρις, ἐπέφερε τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο. Ὅμοιον δ’ ἔσεται καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ἂν, ὅπως φαίνεται σχεδὸν βέβαιον, τὸ διατεθησόμενον ποσὸν περιορισθῇ εἰς τὰ ἐν αὐτῷ ὁριζόμενα ποσά. Κάκιστον δ’ ἔσεται ὡσαύτως τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς, ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι θέλει διατεθῆ, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, ποσὸν μέγα ἐκ τῆς χαρακτηριζομένης ὡς δευτέρας ποιότητος, διότι ἡ πρὸς φράγκα 3½ προσδιοριζομένη τιμὴ αὐτῆς θέλει ἐξευτελίσει αὐτήν. Ἡ ὑπέροχος θέσις, ἣν ἔχει ἡ σμύρις τῆς Νάξου, καὶ διὰ τὸ ποιὸν καὶ διὰ τὸ ποσὸν αὐτῆς, ἐπιβάλλει ἡμῖν τὸ καθῆκον νὰ ἐπιδιώξωμεν, ὅπως καταλάβῃ τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῇ θέσιν καὶ ἐν τῇ γενικῇ τῆς σμύριδος καὶ τῶν ὁμοίας χρήσεως οὐσιῶν καταναλώσει, ἥτις ἀνέρχεται εἰς πολλὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων στατῆρας. Διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν δὲ τοῦτο, δὲν πρέπει νὰ διακρίνωμεν τὴν Ναξίαν σμύριδα εἰς δύο ποιότητας, διότι μία εἶναι ἡ ποιότης αὐτῆς, ἡ δὲ ὕπαρξις ξένων προσμιγμάτων δὲν μεταβάλλει αὐτὴν, ἀλλὰ εὑρίσκοντες τὴν ἐν τῇ βιομηχανίᾳ χρησιμότητα αὐτῆς, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν χρησιμότητα τῶν σμυρίδων, κατωτέρας ποιότητος, οἷα ἡ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, νὰ προσδιορίσωμεν τὴν ἀληθῆ αὐτῆς τιμὴν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐκ τῶν δαπανῶν τῆς ἐξορύξεως καὶ μεταφορᾶς προκύπτουσαν τιμὴν τῶν κατωτέρων τούτων σμυρίδων, αἵτινες σήμερον συναγωνίζονται ἐπιτυχῶς πρὸς τὴν ἡμετέραν. Ἀφοῦ δ’ οὕτω προσδιορίσωμεν τὴν τιμὴν τῆς καθαρᾶς σμύριδος τῆς Νάξου, δυνάμεθα εὐκόλως νὰ εὕρωμεν τὴν ἀναλογοῦσαν τιμὴν διὰ τὰ μέρη αὐτῆς, τὰ περιέχοντα ξένας οὐσίας, κατὰ λόγον τοῦ περιεχομένου ποσοστοῦ τῶν οὐσιῶν τούτων. Εἰς τὴν τιμὴν δὲ ταύτην πρέπει νὰ ἐπιζητήσωμεν νὰ διαθέσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν πλειότερον ποσὸν, ἐρχόμενοι εἰς συνεννόησιν μὲ τοὺς ἐμπορευομένους καὶ καταναλίσκοντας σμύριδα καὶ ὁμοειδεῖς πρὸς αὐτὴν οὐσίας. Σὺν τῇ ἐργασίᾳ δὲ ταύτῃ ὀφείλομεν νὰ μεταῤῥυθμίσωμεν καὶ στηρίξωμεν ἐπὶ ἐπιστημονικῶν βάσεων τὸ σύστημα τῆς ἐξορύξεως, ἥτις σήμερον ἐκτελεῖται κατὰ τρόπον ἐπιβλαβῆ καὶ διὰ τὰ ὀρυχεῖα καὶ διὰ τοὺς ἐν αὐτοῖς ἐργαζομένους. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἔσεται δυνατὸν νὰ συναγωνισθῇ ἐπωφελῶς καὶ διὰ τὸν τόπον καὶ διὰ τὸ Δημόσιον ἡ Ναξία σμύρις κατὰ τῶν ἄλλων κατωτέρας ποιότητος, καὶ νὰ καταλάβῃ ἐν τῇ καταναλώσει τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῇ θέσιν. Τοῦτο ἔπρεπε νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸ τῆς λήξεως τοῦ συμβολαίου, δυνάμει τοῦ ὁποίου διετίθετο μέχρι σήμερον ἡ σμύρις. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν τὸ ἔπραξε, δὲν ἕπεται, ὅτι πρέπει νὰ δεσμευθῶμεν ἐκ νέου ἐπὶ δωδεκαετίαν διὰ συμβολαίου στενῆς αὐτῆς διαθέσεως. Προτιμότερον εἶναι νὰ δοθῇ ἄδεια εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαθέσῃ ἐλευθέρως, καθ’ ὃν ἀνέπτυξα τρόπον, ὁσονδήποτε ποσὸν δυνηθῇ ἐπὶ ἓν ἔτος, μετὰ τὴν μελέτην δὲ τοῦ τοιούτου συστήματος καὶ τὴν δοκιμὴν τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ νὰ κανονισθῇ ὁ τρόπος τῆς ὁριστικῆς διαχειρίσεως καὶ διαθέσεως τῆς σμύριδος. Θὰ ζημιωθῇ ἴσως οὕτω τὸ Δημόσιον ἐντὸς τοῦ πρώτου ἔτους δεκάδας τινὰς χιλιάδων δραχμῶν, ἀλλὰ θὰ ἐξασφαλίσῃ διὰ τὸ μέλλον ὠφέλειαν πολλῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων.

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ἡ τελευταία πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι ἐντελῶς ἀπραγματοποίητος, ἡ περὶ ἀναβολῆς πρὸς πώλησιν ἐπὶ δοκιμασίᾳ. Ἐὰν ἡ πώλησις ἐπὶ δοκιμασίᾳ ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ, ἴσως θὰ ἦτο προτιμητέα, ὅπως λάβωμεν πεῖραν τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀμέσου πωλήσεως παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, οὐχὶ πρὸς ἀποδοχὴν ταύτης ὡς συστήματος ὁριστικοῦ, ἀλλὰ διὰ τὴν χρησιμότητα τῶν πορισμάτων τῆς δοκιμασίας πρὸς τὰς συμφωνίας τὰς ἐπιδιωχθησομένας βραδύτερον. Ἀλλὰ κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς δωδεκαετοῦς μισθώσεως κίνδυνος ὑπάρχει, ὅτι οὐδεμία σχεδὸν θὰ ἐνεργηθῇ πώλησις, διότι οὐ μόνον οἱ συνήθως συναγωνιζόμενοι πρὸς τὴν Ναξίαν σμύριδα πιθανὸν εἶναι ὅτι θέλουσιν ἀποφασίσει τὴν θυσίαν τῆς ἐπὶ ἓν ἔτος πωλήσεως σμύριδος ἐπὶ τιμαῖς ἠλαττωμέναις, ἵνα οὕτως ἀνακόψωσι τὴν εἰσαγωγὴν τῆς Ναξίας εἰς τὰς ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀλλ’ ἐπὶ διορίαν τινὰ ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς μισθώσεως θὰ ἔχῃ ἡ Ναξία σμύρις ἀνταγωνιστὴν ἐπιφοβώτερον τῶν συνήθων, θ’ ἀνταγωνίζηται αὐτὴ πρὸς ἑαυτὴν, διὰ τὸ ὑπερπληροῦν τὰς ἀγορὰς ἀπόθεμα. Τὸ κατάλιπον τῆς τελευταίας δωδεκαετοῦς μισθώσεως εἶναι ὑπέρογκον, διότι ἐν μόνῃ τῇ Ἀγγλίᾳ, καθ’ ἃς ἔχομεν πληροφορίας, ἀποταμίευμα ὑπάρχει Ναξίας σμύριδος παρά τινι μὲν καταστήματι τριῶν χιλιάδων τόνων, τουτέστι 54,000 στατήρων, παρ’ ἑτέρῳ δὲ καταστήματι 1500 ἕως 1800 τόνων. Ὁ δοὺς ἡμῖν τὰς πληροφορίας προσθέτει τὰ ἑξῆς: «Ὅθεν ἡ παρακαταθήκη τοῦ εἴδους, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς σημερινῆς ἐν Ἀγγλίᾳ ἐξοδεύσεως, εἶναι ἀρκοῦσα διὰ τρία ἔτη.»

§55ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θὰ εἶναι καθαρὰ Ναξία σμύρις.

§56ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀμιγὴς Ναξία σμύρις. Ἰδοὺ, ἀναγινώσκω τὰ περὶ τούτου ἐκ Μαγκεστρίας ἐπισταλέντα: «Πληροφορούμεθα ὅτι ὁ ἐμπορικὸς οἶκος τῶν κυρίων Βαφειαδάκη καὶ Καραμάνου ἠγόρασε παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τὸ προνόμιον τῆς ἐξαγωγῆς ἐκ Νάξου, συνῆψε δὲ μετὰ μεγάλου ἐνταῦθα ἐργοστασίου «Emery Mills» συμβόλαιον δι’ ὀκτὼ ἢ δέκα ἔτη πρὸς 700 περίπου τόνους κατ’ ἔτος, ἐπὶ τῷ ὅρῳ οὐδεὶς ἐκ τῶν ἄλλων ἀγοραστῶν νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐξαποστέλλειν τὸ εἶδος τοῦτο δι’ Ἀμερικήν, ἐκτὸς τοῦ ῥηθέντος ἀγοραστοῦ. Μανθάνομεν ὅτι τὸ δι’ Ἀμερικήν φορτωθὲν ποσὸν ἦτο ἀσήμαντον· μὴ δυνηθεὶς δὲ ὁ ἀγοραστὴς νὰ ἐκποιήσῃ, ὡς προέβλεπεν, εἰς ὑψηλὰς τιμὰς τὸ συμφωνηθὲν ἐτήσιον ποσὸν τῶν 700 τόνων, ἠναγκάσθη νὰ ἀποθηκεύσῃ αὐτὸ ἐνταῦθα, καὶ ἤδη ἡ σημερινὴ παρακαταθήκη εἰς χεῖράς του ὑπολογίζεται εἰς 3,000 περίπου τόνους, ποσὸν ἀρκετὸν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐργοστασίου ἐπί τινα ἔτη. Ἡ ὀνομαστικὴ ἀξία αὐτῆς εἶναι λίραι 12 ὁ τόνος. Ἐκτὸς τοῦ ῥηθέντος ἐργοστασίου οἱ κύριοι Βαφειαδάκης καὶ Καραμάνος συνῆψαν συμβόλαιον καὶ μὲ τὸ ἐργοστάσιον «The London and Manchester Plate Glass Company Limited» Satton nears St Hellens Lane», διὰ πόσα ὅμως ἔτη καὶ ποσὸν δὲν ἠδυνήθημεν ἀκριβῶς νὰ μάθωμεν. Τοῦτο μόνον θετικῶς πληροφορούμεθα, ὅτι τὸ ῥηθὲν ἐργοστάσιον ἔχει σήμερον εἰς παρακαταθήκην περὶ τοὺς 1500 ἕως 1800 τόνους.»

§57ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τίνος εἶναι ἡ ἐπιστολή;

§58ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τοῦ καταστήματος τῶν ἀδελφῶν Ῥάλλη, εἰς ὃ ἀπετάθημεν, ζητοῦντες πληροφορίας, διατελοῦντος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἰς ἀλληλογραφίαν μετ’ αὐτοῦ, ὡς ἐντεταλμένου τὴν προμήθειαν τοῦ πετρελαίου.

§59ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ ἐν Σύρῳ ὑπάρχουσι 3,000 τόνοι.

§60ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λοιπὸν δὲν ἐπωλήθη τίποτε;

§61ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἂν τὰ ἀποθέματα τοῦτα μὴ ὑπῆρχον, δὲν θὰ ἦτο εὔκολος ἡ πώλησις μεγάλου ποσοῦ ἐν βραχεῖ χρονικῷ διαστήματι. Ὁ μισθωτὴς τῆς Ναξίας σμύριδος δὲν ἐπιτυγχάνει τὴν πώλησιν, ἂν μὴ παρασκευάσῃ τὴν ἀγορὰν, ἐξασφαλίζων διὰ συμφωνιῶν πολυετῶν τὴν πελατείαν μεγάλων καταναλωτῶν. Ὁ τέως μισθωτὴς εἶχεν ἐκχωρήσει ἔν τισι περιφερείαις τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τῆς ἐν αὐταῖς πωλήσεως τῆς Ναξίας σμύριδος, ἔχω δ’ ἐνταῦθα ἔκθεσιν τοῦ ἐν Παρισίοις καταστήματος P. Fortin, γνωστοῦ παρασκευαστοῦ ἀκονολίθων, ἀκονοχάρτων καὶ ἀκονοπάνων καὶ εἰδῶν ἐν γένει πρὸς τὴν σμύριδα συνδεομένων, καθ’ ἣν τὴν ἐν Γαλλίᾳ πώλησιν τῆς Ναξίας σμύριδος οἱ μισθωταὶ παρεχώρησαν προνομιακῶς εἰς τὸν κ. Dominique Grégoire, ὅστις διὰ διαθήκης ἐξεχώρησεν αὐτὴν εἰς τὸν κύριον Ἐδουάρδον Grégoire, οὗτος δὲ εἰς τὸν κύριον Serve, παρ’ οὗ πωλεῖται εἰς τοὺς κατεργαζομένους αὐτὴν, οἷον τὸν κ. Fortin· μεταξὺ δὲ τούτων καὶ τῶν καταναλωτῶν παρεμβαίνουσιν οἱ ἔμποροι λιανικῆς πωλήσεως. Ἄλλως τὰς ἀγορὰς δὲν πληροῖ μόνον τὸ ἀπόθεμα τῆς Ναξίας σμύριδος, ἀλλὰ κατακλύζουσιν αὐτὸ ἄλλαι σμύριδες. Αὗται εἶναι κατωτέρας ποιότητος τῆς Ναξίας σμύριδος, καίτοι μεταξὺ αὐτῶν ἡ τοῦ ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ ὀρυχείου Jackson προσεγγίζει πως εἰς τὴν Ναξίαν. Ὁ κ. Βουλευτὴς παριστᾷ ὡς ἀνωτάτης ποιότητος καὶ τὴν τῆς Ἀμερικῆς. Εἰς ἐμὲ εἶναι μόνον γνωστὸν, ὅτι ἐν Μασσαχουχέτῃ τῆς Ἀμερικῆς ὑπάρχει σμύρις, ἀλλ’ οὐχὶ ἐν μεγάλῃ ποσότητι, οὐδὲ διακρινομένη διὰ τὴν ποιότητα. Τὸ ὑπέροχον τῆς Ναξίας σμύριδος εἶναι ἀναμφήριστον, οὐχὶ ὅμως δι’ οὓς λόγους ὑπέθεσεν ὁ κ. Βουλευτής, οὐχὶ διότι δὲν περιέχει προσμίγματα, ἀλλὰ διότι ἐν τῇ ὑποστάσει τῆς Ναξίας σμύριδος ἡ ἀναλογία τοῦ ὀξειδίου τοῦ ἀργιλλίου εἶναι μεγαλειτέρα ἢ ἐν ταῖς ἄλλαις φυσικαῖς σμύρισιν, ἢ ἐν ἐν τῇ σμύριδι τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ διὰ τὸ κοκκῶδες. Ὑπάρχει ὅμως ἄλλη σμύρις, περιέχουσα ἴσον ἢ καὶ μεγαλείτερον ποσὸν ὀξειδίου τοῦ ἀργιλλίου, εἶναι δὲ αὕτη ἡ σμύρις ἡ τεχνητή. Ἡ τεχνητὴ σμύρις κατασκευάζεται ἐκ τῆς κατὰ τὰ ἀρκτικὰ παράλια τῆς Γαλλίας ὠκεανείας ἄμμου, διαχωριζομένων τῶν ἐν αὐτῇ πολυτίμων κόκκων, gemmes, ἀπὸ τῶν πυριτικῶν καὶ πάλιν ἀφαιρουμένου διὰ χημικῆς τινος ἐργασίας ἀπὸ τῶν πολυτίμων κόκκων τοῦ πλείστου τοῦ ἐν αὐτοῖς ὀξειδίου τοῦ σιδήρου. Τὸ προϊὸν τῆς ἐξεργασίας ταύτης ὀνομάζεται Γαλλικὴ σμύρις, περιέχει δὲ 86 καὶ κλάσμα τοῖς ἑκατὸν ὀξειδίου τοῦ ἀργιλλίου. Καίτοι κατὰ μέσον ὅρον ὑπολείπεται ἡ Ναξία σμύρις τῆς ἀναλογίας ταύτης, προτιμᾶται ὅμως τῆς Γαλλικῆς ὡς καὶ τῶν λοιπῶν, διὰ τὸ γωνιῶδες τῶν κόκκων, μὴ λειαινομένης τῆς ἐπιφανείας τοῦ ὀρυκτοῦ διὰ τῆς τριβῆς, ἀλλὰ παρουσιαζούσης μετὰ πᾶσαν ἀποτριβὴν τὴν αὐτὴν τραχύτητα καὶ τοὺς κόκκους ἐπίσης γωνιώδεις. «Πᾶσα ἡ σμύρις τῆς Μικρᾶς Ἀσίας πρὸ τῆς εὑρέσεως αὐτόθι ὀρυκτοῦ ποιότητος ἀρίστης, ἐπιστέλλει ὁ κ. Fortin, ἦτο φύσει ὡς σχιστόλιθος, παρουσιάζουσα ὄψιν ὁριζοντίων στρωμάτων, ἔχουσα τὸν κόκκον πυκνότατον, μέλανα, τὴν σύστασιν ὁμογενῆ, ἑνὶ λόγῳ οὐδαμῶς ὁμοιάζουσα τῇ σμύριδι τῆς Νάξου, διακρινομένη ἐκ τοῦ ἀσυνδέτου τοῦ κόκκου, παρουσιαζούσῃ ὑπὸ τὸν φακὸν πληθὺν τραχυτήτων καὶ ὑποσχομένῃ τελεσφόρον κατεργασίαν λειάνσεως καὶ πρίσεως». Περιγράφει ἐνταῦθα ὁ κ. Fortin τὰ τῆς συνήθους δοκιμασίας τοῦ τελεσφόρου τῆς κατεργασίας, εἶτα δ’ ἐπάγεται: «Ἡ δοκιμασία δεικνύει, ἀντιθέτως πρὸς ὅ,τι θὰ προϋπέθετεν ὁ ὀρυκτολόγος, ὅτι ἡ Ναξία σμύρις δὲν ἀντέχει ὅσον ἡ σμυρναϊκὴ, ἀλλ’ ἐπισταμένη ἐξέτασις τῆς δράσεως ἑκατέρας ἀποκαλύπτει, ὅτι, ἂν ἡ Ναξία ἰσχνώθη ἐκ τῆς ἐργασίας ἢ καὶ μετεποιήθη εἰς ἰλὺν, ἔδρασεν ὅμως, προεχώρησεν ἐν τῷ ὀρύγματι, καὶ τοῦτο πολλῷ ταχύτερον τῆς μελαίνης σμυρναϊκῆς. Πόθεν ἡ διαφορὰ αὕτη, ἀφοῦ ἰσχυριζόμεθα, ὅτι ἡ σμυρναϊκὴ εἶναι σκληροτέρα; Μόνον διότι τῆς Ναξίας σμύριδος διαρκῶς ἐν τῇ ἐργασίᾳ διαδέχεται τὴν φθειρομένην ἐπιφάνεια ἐπίσης γωνιώδης, ἐνῷ ἡ μέλαινα σμυρναϊκὴ, μᾶλλον σιδηροῦχος, λεαίνουσα λεαίνεται, καθισταμένη σφαιροειδὴς καὶ ἀδρανής.» Ἀλλὰ, καίτοι προτιμᾶται ἡ Ναξία σμύρις πάσης ἄλλης, ἡ ἀφθονία καὶ τὸ εὔωνον τῶν σμυρίδων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ὡς καὶ ἄλλων ὑλῶν, χρησίμων εἰς λέανσιν, δυσχεραίνουσι τὴν κατανάλωσιν τῆς Ναξίας σμύριδος ἐπὶ τιμαῖς ταῖς μέχρι τοῦδε. Τὰ πλεονεκτήματα τῆς Ναξίας σμύριδος εἶναι ἰδίως ἐπαισθητὰ ἐν τῇ κατεργασίᾳ τῶν πολυτίμων λίθων καὶ τοῦ κρυστάλλου, καὶ πρὸς τὴν τοιαύτην χρῆσιν προσφέρεται τιμὴ πολὺ ἀνωτέρα διὰ Ναξίαν σμύριδα ἢ δι’ ἄλλας· ἀλλὰ πρὸς ἄλλας χρήσεις, οἷον πρὸς κατεργασίαν μετάλλων, ἐπὶ τῇ αὐτῇ τιμῇ θὰ ἐγίνετο χρῆσις τῆς Ναξίας μᾶλλον ἢ ἄλλης σμύριδος, ἀλλὰ τὸ εὐωνότερον τῶν ἄλλων σμυρίδων καὶ λεαντικῶν ὑλῶν ἀποκλείει σχεδὸν τὴν Ναξίαν ἐκ τῆς γενικωτέρας ἀγορᾶς. Ἔχω ἐνταῦθα σημείωσιν τοῦ αὐτοῦ κ. Fortin περὶ τῶν λεαντικῶν προϊόντων τοῦ καταστήματος αὐτοῦ. Ἐν τῷ καταλόγῳ ἡ σμύρις ἀσήμαντον σχετικῶς κατέχει θέσιν· ἐπὶ ποσοῦ 3 χιλιάδων τόνων καὶ 880 χιλιογράμμων 500 μόνον χιλιόγραμμα ἀνήκουσιν εἰς τὴν κατειργασμένην σμύριδα Ναξίαν καὶ Μικρᾶς Ἀσίας, τὰ δὲ ἄλλα εἶναι πυριτόλιθοι, ὑαλόκονις, χάλικες, ἐλαφρόλιθος, τριπολῖτις γῆ, ὀξείδιον τοῦ σιδήρου, ἐρυθρὸν τῆς Ἀγγλίας καὶ σύμμικτα λεαντικά. Ταῦτα, τὰ παρακινήσαντα, τὰ ἐξαναγκάσαντα ἡμᾶς, ὅπως ἐπιζητήσωμεν τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ τέως ἐφαρμοζομένου συστήματος δι’ ἄλλου, προκειμένου περὶ μισθώσεως δωδεκαετοῦς τῆς σμύριδος, ὡς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καθωρίσθη, πολλῷ μᾶλλον ἐξαναγκάζουσιν ἡμᾶς, ὅπως μὴ προβῶμεν εἰς πώλησιν ἐνιαισίαν κατὰ τὸ σύστημα τὸ προταθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ πρὸς δοκιμασίαν, καὶ ὅπως δυνηθῶμεν κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα νὰ διασκευάσωμεν κάλλιον τὸ νομοσχέδιον. Βεβαίως κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους θὰ προσεκόπτομεν εἰς συναγωνισμὸν, ὅστις οὐδεμίαν θὰ ἐπιτρέψῃ πώλησιν Ναξίας σμύριδος. Τίνες δὲ εἶναι οἱ πείσαντες ἡμᾶς λόγοι, ὅτι, ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, καὶ ἂν, ὅπερ λίαν ἀπίθανον, ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ νέα μίσθωσις, ὁμοία τῆς προηγουμένης, ἡ παράτασις τοῦ συστήματος ἐπὶ νέαν διορίαν θὰ ἦτο ἐπιζήμιος εἰς τὸ Δημόσιον; Αἱ πληροφορίαι, ἃς ἐλάβομεν, μαρτυροῦσιν ὅτι ἡ κατανάλωσις φυσικῆς σμύριδος, διακεκριμένης ἀπὸ τῆς τεχνητῆς καὶ ἀπὸ τῶν ἄλλων λεαντικῶν ὑλῶν ἐν Εὐρώπῃ καὶ ἐν Ἀμερικῇ, ἀνέρχεται εἰς 15 χιλιάδας τόνων περίπου. Τούτων ἐπὶ τίνι ποσῷ κατὰ τὸ σύστημα τῆς τελευταίας δωδεκαετίας μετεῖχεν ἡ Ναξία σμύρις; Μὴ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει τοῦ κατὰ τὸ τέλος τοῦ δωδεκαετοῦς μισθώματος ἀποθέματος, τουτέστι λογιζομένου καὶ τούτου ὡς διατεθέντος εἰς κατανάλωσιν, ἐκ τῶν 15 χιλιάδων τόνων 2,200 ἀναλογοῦσιν εἰς τὸ ἡμέτερον ὀρυκτόν. Ἔχομεν τὴν ἀρίστην σμύριδα τῆς ὑφηλίου, καὶ μετέχομεν ἐπὶ μόνῳ τῷ ἑβδόμῳ τῆς ὁλικῆς καταναλώσεως τοῦ ὀρυκτοῦ· τοῦτο μαρτυρεῖ ἀνικανότητα περὶ τὴν διαχείρισιν πλούτου ἐθνικοῦ, ἐπιβάλλουσαν νομίζω εἰς τοὺς διευθύνοντας τὰ τῆς διαθέσεως τοῦ ὀρυκτοῦ τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἀναζητήσωσι σύστημα διάφορον τοῦ ἐφαρμοζομένου, τοσαύτῳ μᾶλλον, ὅσῳ διὰ τοῦ συστήματος τούτου ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος ἀπεκλείετο ἐπὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον ἡ σμύρις ἐκ τῶν ἀγορῶν, καταλήξαντος τοῦ περιορισμοῦ τῆς καταναλώσεως εἰς τὰ μεγάλα ἐκεῖνα ἀποθέματα, τὰ κινήσαντα τὸν θαυμασμὸν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ὅστις, ἀκούσας πρὸ ὀλίγου τὸ ποσὸν, ἐχαρακτήρισε τὴν μίσθωσιν ὡς ἄσκοπον. Ἡ Ναξία σμύρις ἐθεωρεῖτο μέχρι τινὸς ὡς ἡ μόνη χρήσιμος διὰ τὴν κατοπτροποιΐαν καὶ διὰ τὴν κατεργασίαν τῶν πολυτίμων λίθων, καὶ ἐκράτει ἡ γνώμη, ὅτι ἦτο ὠφέλιμος εἰς τὸ Δημόσιον ὁ περιορισμὸς τοῦ μονοπωλίου, οὕτως εἰπεῖν, τῆς Ναξίας σμύριδος πρὸς τοιαύτην κατεργασίαν, ἀφιεμένων τῶν πρὸς ἄλλας χρήσεις ἀγορῶν εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν νομὴν τῶν πρὸς τὴν Ναξίαν σμύριδα συναγωνιζομένων. Ἡ γνώμη αὕτη, οὐχὶ ἐπαρκῶς κατ’ ἐμὲ δεδικαιολογημένη ἐν τῷ παρελθόντι, ἐστερήθη καὶ αὐτῶν τῶν συνηγορούντων ὑπὲρ αὐτῆς λόγων, ἀφ’ ἧς καὶ ἡ Μικρὰ Ἀσία καὶ ἡ τέχνη ἀποδίδουσιν εἴδη σμύριδος συναγωνιζόμενα πρὸς τὴν Ναξίαν ἐν τῇ κατεργασίᾳ τῶν κρυστάλλων καὶ τῶν πολυτίμων λίθων. Κατὰ τὰ ὑπομνήματα, ἅτινα ἔχω ἐνταῦθα, ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ μεταξὺ τῶν πολλῶν ἐκεῖ σμυριδωρυχείων, διότι εἶναι τὰ σμυριδωρυχεῖα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ὑπὲρ τὰ 12, κατὰ τὴν ἐν τῷ ὑπομνήματι ἀπαρίθμησιν, ὑπάρχει τὸ μνησθὲν παρ’ ἐμοῦ σμυριδωρυχεῖον Jackson, ἀποδίδον, κατὰ τὴν γνώμην τῶν κατεργαζομένων σμύριδα πρὸς μεταπώλησιν, σμύριδα ἴσης ἀξίας πρὸς τὴν Ναξίαν. Πρὸς δὲ τῇ σμύριδι τοῦ ὀρυχείου Jackson ὑπάρχει καὶ ἡ τεχνητὴ σμύρις, ἧς γίνεται χρῆσις σήμερον εἰς τὴν κατοπτροποιΐαν καὶ εἰς τὴν κατεργασίαν τῶν κρυστάλλων καὶ τῶν πολυτίμων λίθων· ὥστε πολεμούμεθα καὶ ἐν αὐτῷ τῷ στενῷ κύκλῳ, ὃν ἐθεωροῦμεν πρότερον ὡς ἀποκλειστικὸν ἡμῶν λαχνὸν, εἰς ὃν ἐστηρίζομεν τὴν προσδοκίαν ἐτησίας καταναλώσεως 2,200 τόνων. Ἡ ἐν ταῖς ἀγοραῖς τοῦ ἐξωτερικοῦ ἧττα τῆς Ναξίας σμύριδος ὑπὸ ὀρυκτῶν, ὧν τὰ πλεῖστα εἶναι ποιότητος κατωτέρας, ὀλίγα δὲ πρὸς αὐτὴν ἁμιλλῶνται, θὰ ἦτο δεδικαιολογημένη, ἂν τὸ ἀνέφικτον τῆς αὐξήσεως τῆς ἀποδόσεως τῶν ὀρυχείων, ἢ τὸ ὑπέρογκον τῶν ἐξόδων αὐτῆς, ὑπηγόρευον τὸν περιορισμὸν τῆς ἐτησίας πωλήσεως εἰς τὸ τέως διατιθέμενον ποσὸν ἐπὶ τιμήματι ὅσον ἐνῆν ἀνωτέρῳ· ἀλλὰ τὰ μὲν ἔξοδα τῆς ἐξορυσσομένης ἐν Νάξῳ σμύριδος, δεκτικὰ καὶ ταῦτα μειώσεως, βελτιουμένων τῶν κατὰ τὴν ἐξόρυξιν καὶ τὴν μεταφορὰν τῆς σμύριδος, ἐπιτρέπουσιν ἐπωφελῆ πώλησιν ἐπὶ τιμήματι κατωτέρῳ τοῦ τῆς σμύριδος τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, τὸ δὲ δυνάμενον ν’ ἀποδοθῇ ὑπὸ τῶν ὀρυχείων ποσὸν ἐπιτρέπει μονονοὺ ἀπεριόριστον ἀνάπτυξιν τοῦ διατιθεμένου ποσοῦ. Τοῦτο ἰδίως τὸ θέμα ἐξητάσαμεν ἐπιμελέστερον, ὡς προσκείμενον εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, ἐὰν ἦτο κίνδυνος μὴ, ἀναπτυσσομένης τῆς ἐξορύξεως τῆς σμύριδος, ἐξαντληθῶσι ταχέως τὰ ὀρυχεῖα, καὶ πλὴν ἄλλων ἐρευνῶν, γενομένων παρὰ διαφόρων, εἴτε κατ’ εἰσήγησιν ἡμετέραν, εἴτε καὶ ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας, καὶ ὧν τινα τῶν ἀποτελεσμάτων ἀπεθησαυρίσθησαν ἐν συγράμμασιν, ἠδυνήθημεν πρὸ ὀλίγων μηνῶν νὰ ἐπωφεληθῶμεν ἐκ τῆς ἐνταῦθα παρουσίας ὀρυκτολόγου καὶ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Βρεσλάβης, τοῦ κ. Λεψίου, διασήμου καὶ αὐτοῦ ὡς ὀρυκτολόγου, ὡς ὁ πατὴρ αὐτοῦ ἦτο διάσημος, παγκοσμίου ἀπολαύων φήμης, ἰνδολόγος. Ὁ κ. Λέψιος, παρακληθεὶς παρὰ τῆς ἡμετέρας ὑπηρεσίας κατὰ τὴν περιήγησίν του ἐνταῦθα, ἐξήτασε τὰ τῆς Ναξίας σμύριδος, καὶ ἀπεφήνατο γνώμην, ὅτι ἐπὶ τῷ μέτρῳ τῆς σημερινῆς παραγωγῆς δυνάμεθα νὰ ὑπολογίζωμεν ἐπὶ ἀποδόσει τοῦ ποσοῦ τούτου ἐπὶ 200 ἢ 300 καὶ πλέον ἔτη. Καίτοι πρέπει νὰ φειδώμεθα καὶ τοῦ μέλλοντος, ἠθέλομεν ἐξωθήσει τὴν πρόνοιαν πέραν τῆς ἀνάγκης, ἐὰν ἀπὸ τοῦδε, χάριν τῶν μετὰ 300 ἔτη ἀπογόνων ἡμῶν, ἐστερούμεθα προσόδου, περιορίζοντες τὴν ἐξόδευσιν τῆς σμύριδος. Ἡ σμύρις τῶν ὀρυχείων τῆς Νάξου, κατὰ λόγον τοῦ περιεχομένου ἐν αὐτῇ πολυτίμου ὀρυκτοῦ, εἶναι ἡ πλείστη ποιότητος ἀρίστης, καίτοι παραλλάσσουσιν ἐντὸς ὁρίων τινῶν αἱ ἀναλογίαι τοῦ ὀξειδίου τοῦ ἀργιλλίου καὶ τοῦ ὀξειδίου τοῦ σιδήρου· ἡ κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἄρα διάκρισις ποιοτήτων ἀφορᾷ εἰς τὸ ἀμιγὲς τῆς σμύριδος, ἢ εἰς τὴν παρουσίαν ἐν τῷ ὀρυκτῷ ξένων προσμιγμάτων, καίτοι θὰ ἠδύνατο νὰ γένηται διάκρισις καὶ τῆς ἀμιγοῦς σμύριδος εἰς δύο ποιότητας, διὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον κοκκῶδες τῆς συστάσεως καὶ τὴν μείζονα ἢ ἐλάσσονα ἀναλογίαν τοῦ ὀξειδίου τοῦ ἀργιλλίου. Ἐφ’ ὅσον ἡ σμύρις περιέχει μόνον ὀξείδιον ἀργιλλίου, ἤτοι κορούνδιον, καὶ ὀξείδιον σιδήρου μετὰ ποσότητος ἐλαχίστης χαλαζίου, εἶναι καθαρὰ σμύρις, ἥτις ὁρίζεται ὑπὸ τῶν ὀρυκτολόγων ὡς ἀκάθαρτον κορούνδιον, ἀλλὰ συμβαίνει τὸ ὀρυκτὸν νὰ μὴ περιέχῃ ἀπανταχοῦ τὴν σμύριδα ἐλευθέραν προσμιγμάτων, σήμερον δὲ, μετὰ τὴν μακρὰν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος, καθ’ ὃ ἡ Πολιτεία ὑπεχρεοῦτο νὰ παραδίδῃ εἰς τὸν μισθωτὴν μίαν μόνον ποιότητα ὀρυκτοῦ, τὴν ἀρίστην, ὑπάρχει ἐν Νάξῳ, καταλαβὸν εὐρείας ἐκτάσεις παρὰ τὰ ὀρυχεῖα καὶ κατὰ τὴν παραλίαν, μέγιστον ἀπόθεμα ὀρυκτοῦ, ἀποῤῥιφθέντος ὑπὸ τῶν μισθωτῶν μὲν τὸ κατὰ τὴν παραλίαν, ὑπ’ αὐτῶν δὲ τῶν σμυριδωρυκτῶν τοῦ παρὰ τὰ ὀρυχεῖα, ὡς μὴ πληροῦντος τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως. Τοῦ ἀποθέματος τούτου, ἀποτελοῦντος διὰ τὰ ἐν αὐτῷ προσμίγματα τὴν κατὰ τὸ νομοσχέδιον δευτέραν ποιότητα σμύριδος, ἡ ἐξαγωγὴ μικρὰν ἐπάγεται δαπάνην ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὴν τῆς ἐξορυσσομένης σμύριδος, θὰ καταστήσῃ δὲ προσιτὴν εἰς ἐξόρυξιν ὑπ’ αὐτῆς πολλαχοῦ καλυφθεῖσαν ἀμιγῆ σμύριδα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐν τῷ ὑπολογισμῷ τῶν δαπανῶν ἔλαβεν ὡς βάσιν τὰ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγραφόμενα ἔξοδα πρὸς 3 δραχμὰς κατὰ στατῆρα, καὶ ἐνόμισεν ὅτι ταῦτα θὰ πληρώνωνται κατὰ στατῆρα καὶ διὰ τὴν κατὰ τὸ νομοσχέδιον σμύριδα βʹ ποιότητος. Ἀλλὰ θὰ ὑπάρξῃ διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον, διότι οἱ τῆς βʹ ποιότητος στατῆρες, δι’ οὓς ἐξέθηκα λόγους, δὲν στοιχίζουσι πρὸς παράδοσιν ὑπὸ τῶν σμυριδωρυκτῶν ὅσα οἱ τῆς αʹ ποιότητος. Θὰ ὑπάρξῃ ἀναντιῤῥήτως προσθήκη εἰς τὸ σύνολον τῶν ἐξόδων, ἐξ οὗ θὰ ὠφεληθῇ ἡ νῆσος, ὡς παρεχομένης εἰς τοὺς σμυριδωρύκτας ἐργασίας ἐν συνόλῳ μείζονος τῆς παρούσης, θὰ ἐλαττωθῇ δὲ ἡ καθαρὰ πρόσοδος τοῦ Δημοσίου· τούτου ὅμως τὴν ζημίαν ἀντισηκόνει ἡ ὠφέλεια τῆς χώρας, καὶ ἰδίως τῆς νήσου, ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀκαθαρίστου ἐσόδου διὰ χρήματος εἰσαγομένου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἑκατὸν εἴκοσι χιλιάδες δραχμῶν ἀναγράφονται νῦν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ὡς ἔξοδα 40 χιλιάδων στατήρων· κατὰ δὲ τὸ νομοσχέδιον, οἱ διατεθησόμενοι ἐπὶ κατωτάτῳ ὅρῳ στατῆρες εἶναι 76 χιλιάδες, τουτέστι σχεδὸν τὸ διπλάσιον· αὐξάνουσιν ἄρα τὰ ἔξοδα, οὐχὶ ὅμως, κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, διπλασιαζόμενα, ἀλλ’ εἰσάγεται εἰς τὴν χώραν ἐπὶ πλέον τὸ τίμημα χιλιάδων τινῶν τόνων σμύριδος βʹ ποιότητος. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι προσεθέσαμεν καὶ δαπάνην διὰ τὸν διευθύνοντα τὰ ἔργα· τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς, διότι τὸ νομοσχέδιον τὸν διευθύνοντα τὰ ἔργα καθορίζει ὡς ἀναπληροῦντα θέσιν καταργουμένην ἐπιθεωρητοῦ.

§62ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀδιάφορον· προστίθεται ἡ ἐργασία αὕτη.

§63ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν προστίθεται δαπάνη, διότι σήμερον πληρόνεται ἐπιθεωρητὴς, οὗτινος ἡ θέσις καταργεῖται.

§64ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῆς σμύριδος;

§65ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Βεβαίως· ἀλλὰ καὶ ἂν προσετίθετο τοιαύτη δαπάνη, μικρὰν ἢ οὐδεμίαν θὰ εἶχε σημασίαν· μεγαλειτέρα εἶναι ἡ σημασία τῆς ἐπὶ πλέον δαπάνης τῆς ἐξορύξεως καὶ τῆς μεταφορᾶς τῆς σμύριδος· ἀλλὰ καὶ αὕτη ὀλίγον θὰ ἐβάρυνεν ἐν τῇ πλάστιγγι κατὰ τοῦ προτεινομένου συστήματος, καὶ ἂν μὴ ἀντεσηκοῦτο, ὡς παρέστησα, ἐκ τῆς ὠφελείας, ἣν ἐπάγεται ὑπὲρ τῆς χώρας ἡ συνεπείᾳ τοῦ συστήματος αὔξησις τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου ἐκ τῆς σμύριδος. Ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ τὸ σύστημα, ἵνα προέλθῃ εἰς ἀπόφασιν περὶ αὐτοῦ. Πρέπει νὰ ἐξακριβώσωμεν, ἐὰν τὸ σύστημα, τὸ μέχρι τοῦδε ἐφαρμοζόμενον, τῆς ἐκποιήσεως σμύριδος μιᾶς μόνον ποιότητος ἐπὶ τιμῇ, ἣν ὁ διαγωνισμὸς ἤθελεν ὁρίσει, τουτέστιν ἐπὶ τῇ ὅσον ἔνεστιν ἀνωτέρᾳ τιμῇ, εἶναι τὸ προσφορώτερον, ἢ ἐὰν προσφορώτερον ἦναι ἄλλο σύστημα, μὴ ἀφορῶν τοσοῦτον εἰς τὴν ἐκ τοῦ ὀρυκτοῦ καθαρὰν πρόσοδον τοῦ Δημοσίου, ὅσον εἰς τὴν ἐξ ἀφθονωτέρας καταναλώσεως αὔξησιν τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου. Καταναλισκομένης ἐν τῷ ἐξωτερικῷ σμύριδος 15 χιλιάδων τόνων, ἄρα δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένον εἰς τὸ Δημόσιον, κατέχον σμύριδα, πρὸς ἣν ἐπὶ ἰσοτιμίᾳ οὐδεμία ἄλλη δύναται νὰ συναγωνισθῇ, ὅπως ἐπιδιώξῃ τὴν ἀποκλειστικὴν ἢ τοὐλάχιστον τὴν ἐπικρατεστέραν προμήθειαν τοῦ καταναλισκομένου ποσοῦ διὰ μειώσεως τοῦ τιμήματος, ἐφ’ ὅσον αὕτη, συνδυαζομένη πρὸς τὴν ηὐξημένην ἐκποίησιν, ἐπάγεται μείζονα ἀκαθάριστον πρόσοδον, ἔστω ἔτι καὶ ἐπί τινι τῆς καθαρᾶς προσόδου μειώσει, πολλῷ δὴ μᾶλλον ἂν καὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου ὑπάρχῃ τις αὔξησις; Ἡ ἐπίτευξις τοῦ σκοποῦ τούτου ὑπῆρξεν ἡ πρυτανεύσασα ἐν τῷ καθορισμῷ τῶν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐξετάζοντες τὰ τῆς τιμῆς, ἐφ’ ᾗ δυνάμεθα νὰ συναγωνισθῶμεν πρὸς τὰς ἄλλας σμύριδας, τὰς φυσικὰς καὶ τὴν τεχνητὴν, καὶ πρὸς τὰς ὕλας, τὰς ἀναπληρούσας τὴν σμύριδα καὶ τὰς συναγωνιζομένας πρὸς αὐτὴν ὑπὸ ἄλλα ὀνόματα, δέον νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ κατανάλωσις τῶν 15 χιλιάδων τόνων, περὶ ἧς ὡμίλησα, εἶναι ἡ τῶν φυσικῶν σμυρίδων, ἀλλ’ ὅτι πολλαπλασία εἶναι ἡ κατανάλωσις τῶν ἄλλων λεαντικῶν ὑλῶν· τὴν ἀναλογίαν δὲν δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ἀκριβῶς, ἀλλ’ ὡς φαίνεται ἐκ τοῦ πίνακος τούτου τῆς παραγωγῆς τοῦ καταστήματος τοῦ κ. Fortin, εἶναι ἀσυγκρίτως ὑπερτέρα.

§66ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἑπταπλάσιον.

§67ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἶναι ἐν ἔτει 1888 3,380,000 χιλιογράμμων λεαντικῶν ὑλῶν πρὸς 500,000 χιλιόγραμμα σμύριδος. Ἐξετάζοντες ἄρα τὰ τοῦ ὅρου τῆς ἀναγκαίας μειώσεως τῆς τιμῆς τῆς Ναξίας σμύριδος, ὅπως ἐπικρατήσῃ ἐν ταῖς ἀγοραῖς τοῦ ἐξωτερικοῦ, δέον ν’ ἀφορῶμεν οὐ μόνον εἰς τὴν σμύριδα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ὡς συναγωνιζομένην πρὸς αὐτὴν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ εὐρὺ στάδιον τοῦ συναγωνισμοῦ πρὸς τὰς ἄλλας λεαντικὰς ὕλας. Ὡς εἶπον προηγουμένως, μόνον ἐν τῇ κατοπτροποιΐᾳ, ἐν τῇ κατεργασίᾳ τῶν κρυστάλλων καὶ ἐν τῇ τῶν πολυτίμων λίθων ἀπολαύει ἡ Ναξία σμύρις οἱονεὶ μονοπωλίου· ὡς πρὸς τὰ μέταλλα καὶ τὰ ἄλλα εἴδη, εἰς ὧν τὴν κατεργασίαν γίνεται χρῆσις τῆς σμύριδος, ἀναπληροῦται ἡ Ναξία σμύρις ὑπὸ ἄλλων σμυρίδων, ἢ καὶ λεαντικῶν ὑλῶν, προτιμωμένης ὅμως ἐκείνης ἐφ’ ὅσον ἡ ἐπὶ πλέον τιμὴ δὲν ἀποῤῥοφᾷ τὴν ἐκ τῆς βελτίονος ποιότητος οἰκονομίαν περὶ τὴν κατεργασίαν. Ἠρύσθημεν πληροφορίας περὶ τῶν τιμῶν τῆς σμύριδος τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, καὶ ἔχοντες ὑπ’ ὄψει, ὅτι, κατερχομένης εἰς τὸν συναγωνισμὸν καὶ τῆς Ναξίας σμύριδος διὰ μειώσεως τῆς τιμῆς, πιθανὸν ν’ ἀμυνθῶσιν οἱ κάτοχοι τῶν μικρασιατικῶν ὀρυχείων δι’ ἐκπτώσεως τῶν σημερινῶν τιμῶν, περιελάβομεν ταύτας ἐν τοῖς ὑπολογισμοῖς ἡμῶν οὐχὶ ὡς τὸν ἔσχατον ὅρον τῶν τιμῶν, ἀλλὰ μᾶλλον ὡς τὸν ἀνώτατον διὰ σμύριδα ὁμοίαν τῆς τῶν ὀρυχείων ἐκείνων, παραλλακτέον ἄρα διὰ σμύριδα ἀνωτέρας ποιότητος, ἀλλὰ πάντοτε ἐπὶ ἀνωτάτῳ ὅρῳ, ἀναλόγῳ πρὸς τὴν ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ βάρους παρεχομένην μείζονα χρησιμότητα. Ἐν τῇ ἐξετάσει ταύτῃ τῶν τιμῶν τῆς μικρασιατικῆς σμύριδος εὕρομεν καὶ ἐν αὐταῖς ἣν καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον διάκρισιν τῆς σμύριδος εἰς δύο ποιότητας. Καὶ οἱ κάτοχοι τῶν ὀρυχείων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἀνεγνώρισαν τὴν χρησιμότητα τῆς παροχῆς ἐπὶ τιμῇ ἐλάσσονι ὀρυκτοῦ μὴ ἐκλεκτοῦ εἰς τὰς βιομηχανίας τὰς ἀδιαφορούσας περὶ τῆς ποιότητος τῆς λεαντικῆς ὕλης. Τὰς τιμὰς τῆς μικρασιατικῆς σμύριδος δὲν ἐρευνῶμεν ἵνα κανονίσωμεν ἐν σχέσει πρὸς ταύτας τὴν τιμὴν τῆς Ναξίας σμύριδος πρώτης ποιότητος· ταύτης αἱ τιμαὶ δὲν κανονίζονται ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ ὡς ἀσημάντου, ἀλλ’ ἐκ τῆς χρησιμότητος καὶ τοῦ δυσαναπληρώτου αὐτῆς πρὸς ὡρισμένας κατεργασίας· τῆς δευτέρας ὅμως ποιότητος ἡ Ναξία σμύρις, ἵνα ἐπικρατήσῃ ἐν ταῖς ἀγοραῖς τοῦ ἐξωτερικοῦ κατὰ τῆς μικρασιατικῆς, δέον νὰ ἦναι ὑπερτέρα τῆς μικρασιατικῆς σμύριδος πρώτης ποιότητος καὶ κατὰ τὴν χρησιμότητα καὶ κατὰ τὸ εὔωνον. Καθ’ ἃ φέρω ἐνταῦθα σημειώματα, ἡ μικρασιατικὴ σμύρις πρώτης ποιότητος, παραδοτέα ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἀποστολῆς, παραλλάσσει τὴν τιμὴν μεταξὺ φράγκων 4 καὶ 83 ἑκατοστῶν καὶ φράγκων 7 καὶ 64 ἑκατοστῶν κατὰ στατῆρα· ἔχω καὶ ἄλλα σημειώματα, διαφέροντα κατά τι τοῦ ἀνακοινωθέντος, οἷον τὸ ἀνὰ χεῖρας, καθ’ ἃ παραλλάσσει ἡ τιμὴ ἐν τῷ τόπῳ τῆς ἀποστολῆς μεταξὺ 87½ φράγκων κατὰ τόνον καὶ 75 φράγκων, παραδοτέον δὲ ἐπὶ τοῦ πλοίου ἐν Σμύρνῃ· κατ’ ἄλλο σημείωμα, ἔχομεν τιμὴν 4 φράγκων καὶ 16 ἑκατοστῶν κατὰ στατῆρα. Οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ὀρυχείων δὲν παραδίδουσιν εἰς τὴν δημοσιότητα τὰ καθέκαστον τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν, ἐκ τούτου δ’ αἱ μικραὶ διαφοραὶ πληροφοριῶν, ἀποχρώντως ἄλλως ἀσφαλῶν καὶ ἐπαρκῶν πρὸς τὸν σκοπόν. Πρὸς τὰς τιμὰς ταύτας σχετίσαντες τὴν τιμὴν τῆς Ναξίας σμύριδος δευτέρας ποιότητος, ὡρίσαμεν αὐτὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἰς φράγκα 3 καὶ 50 ἑκατοστά. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐξήτασε τὰ τοῦ ζητήματος ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς προσόδου τοῦ Δημοσίου· ἐγώ, ὡς μαρτυρεῖ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἀνέπτυξα τὸ ζήτημα, δευτερευόντως ἀφώρων εἰς τὰ τῆς καθαρᾶς προσόδου τοῦ Δημοσίου, κύριον δὲ μέλημα παρέστησα τὸν πολλαπλασιασμὸν τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ἀκριβῆ τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ παραστηθέντα, ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξέλαβε τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγεγραμμένα ποσὰ ὡς τὰ μόνα ἐκποιητέα, ἐνῷ ταῦτα εἶναι κατώτατοι ὅροι, τὸ δὲ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας περὶ τοῦ ἐκποιητέου ποσοῦ ἄδηλον. Ὁ κατώτατος ὅρος ἔχει ἔννοιαν ἐγγυήσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οὐδὲν πλέον. Δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ πρώτῃ δημοπρασίᾳ νὰ κατακυρώσῃ τὴν μίσθωσιν ἐπὶ ἐτησίᾳ ἐκποιήσει σμύριδος ἐλάσσονι 30 χιλιάδων τόνων πρώτης ποιότητος καὶ 46 χιλιάδων τόνων δευτέρας ποιότητος. Τὸ τίμημα τῶν κατωτάτων τούτων ὅρων ὁμοῦ ἀποφέρει 461 χιλιάδας δραχμῶν, αἵτινες, οὕτως ἀπαγγελλόμεναι, φαίνονται μικρόν τι ὑπερτεροῦσαι τῶν 446 χιλιάδων τῆς ἄρτι ληξάσης μισθώσεως, ἐπιπροσθέτουσιν ὅμως εἰς ταύτας πολὺ μεγαλείτερον ποσὸν, διότι ἐκεῖναι εἶναι μεταλλικαὶ, ἐνῷ αὗται εἶναι τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ὅπερ ἐπάγεται διαφορὰν 22 ἕως 23%, ἥτις ἐπὶ ποσοῦ 461 χιλιάδων δὲν εἶναι εὐκαταφρόνητος. Εἶπον ὅτι δὲν ἀποδίδω μεγάλην σημασίαν εἰς τὰ περὶ τούτου....

§68ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὔτε ἐγώ.

§69ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. ... Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐξήτασε καὶ τὰ περὶ τούτου, παραστήσας αὐτὰ κατὰ τρόπον, ὃν δὲν θεωρῶ ἀκριβῆ, ἔπρεπε νὰ εἴπω, ὅτι, ἂν κατακυρωθῇ ἡ μίσθωσις ἐπὶ μόνοις τοῖς κατωτάτοις ὅροις τοῦ νομοσχεδίου, πάλιν ἔχομεν ἐπὶ πλέον διαφορὰν τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου τοῦ Δημοσίου σπουδαίαν. Οἱ κατώτατοι ὅροι τοῦ νομοσχεδίου ὑφίστανται μείωσιν ἐν ἀποτυχίᾳ τῆς πρώτης δημοπρασίας, διατηροῦσιν ὅμως, οὕτω μειωμένοι, τὸν χαρακτῆρα κατωτάτων ὅρων. Ἴσως κατὰ τὴν δευτέραν δημοπρασίαν συμφορώτερον θὰ ἦτο νὰ μὴ ἐτίθετο ὅρος, ν’ ἀφίετο δὲ τὸ στάδιον ἐντελῶς ἐλεύθερον· ἀλλ’ ἐνομίσαμεν, ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει ἐν τοῖς καθέκαστον τῶν νομοσχεδίων νὰ προνοῇ περὶ ἐγγυήσεων, περιοριζουσῶν τὴν κυβερνητικὴν ἐνέργειαν, καίτοι ἡ ἀναγραφὴ κατωτάτου ὅρου θεωρεῖται ἐνίοτε ὡς ἐνδεικτικὴ, περιστέλλουσα τὰς προσφοράς. Προσφέρεται ἄρα κατὰ τὸ νομοσχέδιον διὰ δημοπρασίας ἡ σμύρις εἰς δύο τιμὰς, τὴν τῆς κατωτέρας ποιότητος, ὁρισθεῖσαν τοιαύτην, ὥστε νὰ ἐπικρατῇ ἡ σμύρις αὕτη ἐν τῷ πρὸς τὴν μικρασιατικὴν σμύριδα συναγωνισμῷ, καὶ τὴν τῆς ἀνωτέρας ποιότητος, τὴν αὐτὴν σχεδὸν καὶ μέχρι τοῦδε, πᾶσα δὲ ἡ σμύρις, ἥ τε τῆς ἀνωτέρας καὶ ἡ τῆς κατωτέρας ποιότητος, προσφέρεται εἰς μίσθωσιν διὰ τῆς αὐτῆς δημοπρασίας πρὸς τὸν αὐτὸν μισθωτὴν, ἵνα οὗτος ἔχῃ τὸ αὐτὸ καὶ ἡ Κυβέρνησις συμφέρον εἰς περιφρούρησιν τοῦ ἀμιγοῦς τῆς σμύριδος πρώτης ποιότητος. Ὅταν ὁ μισθωτὴς ἦναι αὐτὸς ἀποκλειστικὸς κύριος τῆς παραδοτέας σμύριδος ἐπὶ 12 ἔτη, ἔχει ὅσον καὶ ἡ Κυβέρνησις συμφέρον, ἔχει μεγαλείτερον ταύτης συμφέρον εἰς περιφρούρησιν τῆς ἀγαθῆς φήμης τοῦ ἐκλεκτοῦ ὀρυκτοῦ, κάτοχος δὲ αὐτὸς τοῦ ὅλου τῆς τῶν δύο ποιοτήτων σμύριδος, βεβαίως δὲν θὰ ποιῆται τὴν ἀνάμιξιν. Ὥστε, ἐνῷ θὰ ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς ἠλατωμένης τιμῆς τῆς σμύριδος κατωτέρας ποιότητος ὁ συναγωνισμὸς πρὸς τὰς ἄλλας σμύριδας, διὰ τῆς παραχωρήσεως εἰς τὸν αὐτὸν μισθωτὴν ἐπὶ ὑψηλῇ τιμῇ τῆς σμύριδος ἀρίστης ποιότητος θὰ δημιουργῆται αὐτῷ τὸ συμφέρον, ὅπως πωλῇ ταύτην ἀμιγῆ, ἐμπεδῶν τὴν ἀξίαν αὐτῆς ἐν τῷ μέλλοντι. Ὁ συναγωνισμὸς δύναται νὰ μεταβάλῃ τὰς ἀναλογίας τῶν ἐτησίως παραληπτέων στατήρων ἀνωτέρας καὶ κατωτέρας ποιότητος, ἀλλὰ δὲν δύνανται, κατὰ τὴν πρώτην τοὐλάχιστον δημοπρασίαν, οἱ παραληπτέοι στατῆρες ἀνωτέρας ποιότητος νὰ ἦναι ὀλιγώτεροι τῶν 30 χιλιάδων, τουτέστι νὰ ὑστερῶσι τῶν κατὰ τὴν ἄρτι λήξασαν μίσθωσιν παραληπτέων πλέον τῶν 10 χιλιάδων στατήρων. Μέχρι τοῦδε παρελαμβάνοντο 40,000 στατῆρες ἐν συνόλῳ, κατὰ δὲ τὸ νομοσχέδιον θὰ παραλαμβάνωνται, ἐὰν ἐπιτύχῃ ἡ πρώτη δημοπρασία, τοὐλάχιστον 30,000 στατῆρες πρώτης ποιότητος, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως καὶ 46,000 στατῆρες δευτέρας ποιότητος. Ἐνταῦθα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης παρετήρησεν, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ μεγάλη δυσχέρεια περὶ τὴν διάκρισιν, ὅτι θὰ κατορθώνῃ ὁ μισθωτὴς, συνεννοούμενος πρὸς τοὺς διευθύνοντας τὰ τῆς παραδόσεως, νὰ λαμβάνῃ σμύριδα καλλιτέρας ποιότητος τῆς προβλεπομένης ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ὡς δευτέρας ποιότητος. Πέπεισμαι ὅτι οὔτε αἱ περὶ τὸν αὐστηρὸν ἔλεγχον, οὔτε αἱ περὶ τὴν διάκρισιν δυσχέρειαι θ’ ἀποδειχθῶσιν οἷαι παρεστήθησαν. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι θὰ ἔχωμεν παρὰ τοῖς ὀρυχείοις μόνον τὸν διευθυντὴν καὶ τὸν ἐπιστάτην διακρίνοντας· ἐγὼ μάλιστα νομίζω, ὅτι ὁ διευθυντὴς καὶ ὁ ἐπιστάτης θὰ ἦναι οἱ ὀλιγώτερον παντὸς ἄλλου πρὸς τὸ ἔργον τοῦτο χρήσιμοι· χρήσιμοι θὰ ἦναι κυρίως οἱ ἐργάται· οἱ σμυριδωρύκται διακρίνουσιν ἀκριβῶς καὶ ἐκ πρώτης ὄψεως τὴν σμύριδα· ὀφείλοντες οὗτοι μέχρι τοῦδε νὰ παραδίδωσι πάντοτε σμύριδα ἀρίστης ποιότητος, ἠσκήθησαν εἰς τὴν διάκρισιν τῆς ἀμιγοῦς, ἐπιμελούμενοι, ὅπως μόνον ταύτην μεταφέρωσιν εἰς τὴν παραλίαν, ὡς οὐδὲν ἀπολαμβάνοντες διὰ τὴν μεταφοράν, ἂν ἀπεῤῥίπτετο ἡ μετενεχθεῖσα ὡς μὴ ἀμιγής.

§70ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει διαφορὰ ἀξίας ὡς πρὸς τὸν μισθὸν τῶν ἐργατῶν;

§71ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ παραλαβὴ ἐγίνετο κατὰ τὴν παραλίαν, οὐδὲν δ’ εἶχε δικαίωμα ἀμοιβῆς ὁ σμυριδωρύκτης ἐπὶ μεταφορᾷ σμύριδος ἀποῤῥιφθείσης.

§72ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Θὰ ἔχωμεν δύο ποιότητας σμύριδος, τὴν πρώτην καὶ τὴν δευτέραν. Οἱ ἐργάται, εἴτε πρώτης ποιότητος σμύριδα εἴτε δευτέρας μεταφέρωσι, τὴν αὐτὴν πληρωμὴν θὰ λάβωσι.

§73ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ παρατήρησίς μου δὲν ἀφορᾷ εἰς τὰ τῆς πληρωμῆς τῶν ἐργατῶν, περὶ ὧν ὡμίλησα πρότερον· ἀφορᾷ εἰς ἣν ἔχουσι γνῶσιν οἱ ἐπὶ τόπου ἐργάται τῶν διακριτικῶν τῆς σμύριδος ἀρίστης ποιότητος, ὑπερτέραν τῆς τῶν ἐπιστημόνων, εἰς οὓς ἀνατεθήσεται ἡ διεύθυνσις τῶν ἔργων· ἔλεγον δὲ, ὅτι οἱ σμυριδωρύκται ποιοῦνται ἀσφαλῶς τὴν ἐπιλογὴν τῆς σμύριδος ἀρίστης ποιότητος, διδαχθέντες ἵνα διακρίνωσιν αὐτὴν ἐκ τοῦ κινδύνου μὴ ἴδωσιν ἀποῤῥιπτόμενον τὸ παρ’ αὐτῶν εἰς τὴν παραλίαν μετενεχθὲν ὀρυκτὸν, ὡς μὴ πληροῦν τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως.

§74ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πῶς ἐσχηματίσθησαν οἱ ὄγκοι ἐκ τῆς ἀποῤῥίψεως τῆς σμύριδος;

§75ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐσχηματίσθησαν διότι ὁ μισθωτὴς κατὰ τὸ συμβόλαιον δὲν ἦτο ὑπόχρεως νὰ δεχθῇ τεμάχια σμύριδος, περιέχοντα ἀναμὶξ ἀποδεδειγμένως μαρμαρυγιακὸν σχιστόλιθον, ἢ μαρμαρυγὴν, ἢ τιτανόλιθον· τῆς διατάξεως δὲ ταύτης ἀπαιτῶν ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτοῦ τὴν αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν, προεκάλει τὴν ἀπόῤῥιψιν πάσης προσφερομένης εἰς παράδοσιν σμύριδος, ἀποδεικνυομένης ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον μὴ ἀμιγοῦς. Βοηθούμενοι ἄρα οἱ ἔχοντες ἐπιστημονικὰς γνώσεις διευθυντὴς καὶ ἐπιστάτης ὑπὸ τῶν κεκτημένων τὴν πεῖραν περὶ τὴν διάκρισιν τῆς ἀμιγοῦς σμύριδος ἐγχωρίων ἐργατῶν, εὐκόλως θὰ διακρίνωσι τὰς ποιότητας. Ἀναγνωρίζω ὅτι μεγαλείτεραι εἶναι αἱ δυσχέριαι περὶ τὴν ἐξασφάλισιν τιμίας διαχειρίσεως, ὅτι διατρέχομεν τὸν κίνδυνον συνεννοήσεων πρὸς παράδοσιν ἐνίοτε εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ μισθωτοῦ μετὰ τῆς σμύριδος κατωτέρας ποιότητος καὶ σμύριδος βελτίονος τῆς εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην κατατακτέας. Τὰς ἐγγυήσεις ταύτας θέλει ζητήσει ἡ διοίκησις ἐν καταλλήλῳ κανονισμῷ τῶν κατὰ τὴν παράδοσιν, ὑπὸ τὸν ἔλεγχον ἐπιτροπῆς· ἀλλ’ ἔστω ὅτι θὰ λάβῃ ποτὲ ὁ μισθωτὴς καλλιτέραν σμύριδα τῆς κατὰ τὴν συμφωνίαν παραδοτέας· τὸ ἐνδεχόμενον τοῦτο δὲν ἐπάγεται ζημίαν, καθιστῶσαν ἀσύμφορον τὴν κατὰ ποιότητας διάκρισιν τῆς σμύριδος. Ἡ ζημία θὰ εἶχε πρακτικὴν σπουδαιότητα, ἂν ὑπῆρχε κίνδυνος ταχείας ἐξαντλήσεως τῆς ἀρίστης σμύριδος· ἀλλ’ ὡς ἔχουσι τὰ περὶ τούτου, πρέπει μὲν νὰ ληφθῇ διοικητικῶς πᾶσα πρόνοια εἰς πρόληψιν τῆς καταχρήσεως, δὲν ἀνατρέπει ὅμως τὸν σκοπὸν τῆς διακρίσεως τὸ τυχὸν ἀτελεσφόρητον ἐν δεδομέναις περιστάσεσι τῆς προνοίας ταύτης.

§76ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Τότε διατὶ δὲν ἀφίνετε τὸν μισθωτὴν ἐλεύθερον νὰ κάμνῃ ὅτι θέλει;

§77ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Διότι θέλομεν νὰ μὴ ἐξακολουθῶσιν ἐξογκούμενοι οἱ σωροὶ τῆς ἀπεῤῥιμένης σμύριδος, νὰ καθαρισθῇ δὲ τὸ ἔδαφος ἀπὸ τῶν ὑπαρχόντων. Κυριωδέστερος σκοπὸς τῆς διακρίσεως σμύριδος κατωτέρας ποιότητος εἶναι ἡ ἀφαίρεσις ἀπὸ τοῦ μισθωτοῦ ὡς πρὸς ταύτην τοῦ δικαιώματος τῆς ἀποῤῥίψεως τῆς σμύριδος, λόγῳ ὅτι περιέχει προσμίγματα· συνέπεια δὲ τούτου ἔσται ἡ παράδοσις εἰς αὐτὸν τῆς σμύριδος τῆς κειμένης ἀχρήστου, ὡς ἀναγνωρισθέντος μετὰ τὴν ἐξόρυξιν, ὅτι δὲν ἐπλήρου τοὺς ὅρους τοῦ ἄρτι ἐκπνεύσαντος συμβολαίου. Χρησιμοποιεῖται ἄρα πᾶσα ἡ τέως ἐξορυχθεῖσα καὶ νῦν ἐγκαταλελειμμένη σμύρις, χρησιμοποιεῖται δὲ καὶ πᾶσα ἡ ἐξορυττομένη σμύρις, διότι ὅση ἐκ ταύτης δὲν εἶναι τῆς ἀνωτέρας ποιότητος ἔσται πάντως τῆς κατωτέρας, ὡς μὴ ὑπαρχούσης ἐν τοῖς ὀρυχείοις τῆς Νάξου σμύριδος περιεχούσης προσμίγματα ἄνω τῶν 30%. Ἡ δαπάνη τῆς ἐξορύξεως κατενέμετο τέως εἰς μόνην τὴν ἐπίλεκτον σμύριδα, ἐνῷ ἤδη ἔσται πᾶσα παραγωγικὴ, κατανεμομένη εἰς τὴν ὅλην ἐξορυχθησομένην σμύριδα. Τὰς κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀναλογίας τῶν παραληπτέων ὑπὸ τοῦ μισθωτοῦ ποσοτήτων ἑκατέρας ποιότητος δύναται νὰ μεταβάλῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας, καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται ὑπερθεματισμὸς ἐξ ἀφετηρίας τῶν ὅρων τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τῶν παραληπτέων στατήρων ταύτης μᾶλλον ἢ ἐκείνης τῆς ποιότητος· ἀλλὰ μετὰ τὴν κατακύρωσιν δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ μισθωτὴς νὰ ζητήσῃ πλείονας στατῆρας κατωτέρας ποιότητος τῶν ἐν τῷ διαγωνισμῷ παρ’ αὐτοῦ ὁρισθέντων· τὸ Δημόσιον ἐπιφυλάσσεται νὰ τῷ χορηγήσῃ ἐπὶ τῇ αἰτήσει του πλείονας στατῆρας, ἐὰν αἱ περιστάσεις συντρέχωσιν, ἀλλ’ ἐνομίσαμεν, ὅτι ἡ χορήγησις μεγαλειτέρου ποσοῦ σμύριδος κατωτέρας ποιότητος πρέπει νὰ γίνηται ἀποφάσει τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Προκειμένου ὅμως περὶ σμύριδος ἀνωτέρας ποιότητος, ἐθεωρήθη ἄσκοπος ἡ παρέμβασις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας πρὸς χορήγησιν ποσοῦ ἀνωτέρου τοῦ ἐπὶ τῇ κατακυρώσει τοῦ διαγωνισμοῦ ὁρισθέντος, ἀφοῦ ὑποχρεοῦται ὁ μισθωτὴς εἰς πληρωμὴν τιμήματος οὐχὶ δραχμῶν 3 καὶ 50)00, ἀλλὰ 10 δραχμῶν· ἐκ τούτου δ’ ἐξηγεῖται ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν σμύριδα ἀνωτέρας ποιότητος ἐτέθη περιορισμὸς, μὴ ἐπιτρεπομένου εἰς τὸν μισθωτὴν νὰ ζητήσῃ πλέον τῆς διὰ τοῦ διαγωνισμοῦ ὁρισθείσης ποσότητος κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη, καὶ τοῦτο, ἵνα μὴ συμβῇ ἐπὶ τῇ νέᾳ μισθώσει ὅ,τι συμβαίνει ἤδη, τουτέστιν ἵνα μὴ ἐπωφεληθῇ ὁ μισθωτὴς ἐκ τοῦ δικαιώματος, ἂν ἦτο ἀπεριόριστον, ὅπως καταστήσῃ δυσχερῆ τὴν νέαν μίσθωσιν διὰ τοῦ καταρτισμοῦ μεγάλου ἀποθέματος. Οὕτω, νομίζω, ἐπαρκὴς ἐλήφθη πρόνοια, ὅπως διὰ συστήματος ὅλως νέου πορισθῇ τὸ Δημόσιον οὐ μόνον ὅσα μέχρι τοῦδε ἀπελάμβανεν ἐκ τῆς μισθώσεως τῆς σμύριδος, ἀλλὰ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἐν τῷ ἀποτελέσματι τῆς δημοπρασίας ποσὸν σπουδαιότερον, δυνηθῇ δὲ ἡ Ναξία σμύρις ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸν συναγωνισμὸν ἐν ταῖς ξέναις ἀγοραῖς, ἐξ ὧν κινδυνεύει ἄλλως νὰ ἀποκλεισθῇ βαθμηδὸν ὁλοσχερῶς.

§78ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ἀρκετὰ, κύριε Πρόεδρε. Αὔριον πλέον.

§79Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχω νὰ ὁμιλήσω, καὶ ἴσως διὰ μακρῶν. Ὁ Πρωθυπουργὸς, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ διαθέσεως τῆς Ναξίας σμύριδος. Ὅταν δὲ ἀνέγνωμεν τὸ νομοσχέδιον, πάντες ἀνεζητοῦμεν νὰ εὕρωμεν ἐν τῇ διανοίᾳ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τὰς μελέτας αὐτοῦ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν τὸ δημόσιον ταμεῖον τῆς Ἑλλάδος ἤθελεν εἰσπράττει περισσότερα ἢ ὅσα μέχρι τοῦδε εἰσέπραττεν. Ἀλλ’ ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν εἶχε τοῦτο ἐν τῷ νῷ αὐτοῦ, εἶχεν εὐγενεστέραν τινὰ πρόθεσιν, ὅταν συνέττατε τὸ νομοσχέδιον. Ὀλίγον ἐφρόντιζε περὶ τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα θέλουσι προκύψει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐπενόησεν, ἀλλ’ εἶχε τὸν εὐγενῆ σκοπὸν, πῶς νὰ κατορθωθῇ ἡ Ναξία σμύρις νὰ λάβῃ τοιαύτην πολιτογράφησιν ἐν Εὐρώπῃ, ὥστε ν’ ἀποφύγωμεν τὸ αἶσχος, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἐπεβάρυνε τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα, ὅτι, ἐνῷ 15 ἑκατομμύρια τόνων διατίθενται εἰς τὴν βιομηχανίαν τῆς Εὐρώπης, μόνον 2 ἑκατομμύρια τόνων συνεισέφερε τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον. Καὶ τῷ ὄντι, νομίζω ὅτι ἡ τοιαύτη κατάστασις τῆς διαχειρίσεως τῆς Ναξίας σμύριδος ἀπετέλει αἰσχυντηλὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατελάμβανεν εἰς τὴν διεθνῆ βιομηχανίαν ἡ εἰσφορὰ τῆς Ἑλλάδος, καὶ ταῦτα, ἐνῷ ἡ Ναξία σμύρις εἶναι ἀρίστη ἐν παραβολῇ πρὸς ὅλας τὰς ξενικὰς σμύριδας! Αὐτὸ τὸ ὄνειδος ἐπεχείρησε νὰ ἐξαλείψῃ ἐκ τοῦ μετώπου τῆς πατρίδος, καὶ ἐπενόησε σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπέρχεται αὔξησις εἰσφορᾶς κατὰ 5 ἑκατομμύρια τόνων. Τοῦτο εἶναι τὸ σύστημα, σύστημα ὑπαγορευθὲν τῷ ὄντι ἀπὸ εὐγενῆ πρόθεσιν, ἀλλὰ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἴσως ἦτο ἁρμοδιώτερος νὰ μελετήσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι αὐτὸς ἐκλήθη νὰ μεριμνᾷ περὶ τοῦ μέλλοντος τοῦ Ἑλληνισμοῦ, περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν δικαιωμάτων τῆς φυλῆς μας καὶ προσέτι περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς τιμῆς αὐτῆς. Καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὄντως συντελεῖ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ Ἑλληνισμοῦ, διότι πανταχοῦ θέλουσιν ὁμιλεῖ πλέον περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, πανταχοῦ, ἔνθα θέλουσιν ἀπαντᾷ εἰς τὰ βιομηχανικὰ καταστήματα τὴν Ναξίαν σμύριδα, χρησιμεύουσαν εἰς τὴν βιομηχανίαν τὴν ἀλλοδαπήν. Διὰ τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σᾶς ἐξέθηκε καὶ ἄλλην θεωρίαν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέπτυξε, καὶ ἀπορῶ, πῶς διέφυγε τὸν Βουλευτὴν Ἄρτης, ὅστις ὡδηγεῖτο τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀπὸ ἰδέας στενὰς, διότι ἐφοβεῖτο μὴ ἡ διαίρεσις τῆς σμύριδος εἰς δύο ποιότητας, εἰς ποιότητα 10 δραχμῶν κατὰ στατῆρα καὶ εἰς ποιότητα 3 καὶ 50)00 κατὰ στατῆρα, μήπως ἡ τοιαύτη κατανομὴ τῆς ποιότητος φέρῃ κατάχρησίν τινα, καὶ ὁ ἀγοραστὴς παραλαμβάνῃ ὡς σμύριδα δευτέρας ποιότητος τὴν σμύριδα τῆς πρώτης ποιότητος. Ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νομίζω ὅτι ἐσταμάτησε τὸν κ. Βουλευτήν. Τί σημαίνει, εἶπεν ὁ Πρωθυπουργὸς, ἂν κερδήσῃ καὶ ὁ μισθωτὴς μερικὰ ἑκατομμύρια; Ἀλλ’ ἐνθυμεῖσθε ἐπιστολὴν, τὴν ὁποίαν πρὸ 14 χρόνων ἀνέγνωσεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πολιτικὸς ἀνὴρ τῆς πατρίδος, ὁ ὁποῖος ἀπέθανεν; Ὁ Δεληγεώργης ἐπληροφόρει τὴν Βουλὴν τῆς Ἑλλάδος τότε, ὅτι κατὰ τὴν δωδεκαετίαν ἐκείνην οἱ ἐκμισθωταὶ τῆς σμύριδος εἶχον κερδήσει 1,400,000 δραχμάς. Τί σημαίνει λοιπὸν, ἐὰν κερδήσωσι καὶ οἱ μέλλοντες ἐκμισθωταὶ τῆς σμύριδος δύο–τρία ἑκατομμύρια; Ἔχομεν ζημίαν τινά; Γίνεται μεγαλειτέρα ἐξόδευσις σμύριδος, πρὸς ὄφελος τοῦ ὀνόματος τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ τοῦ ἐκμισθωτοῦ, ἀδιάφορον. Τὰ συστήματα ταῦτα βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν ἄνευ σπουδαίας καὶ οὐσιώδους ἀνασκευῆς· ἐπειδὴ δὲ ἡ ὥρα παρῆλθε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἄρξωμαι καὶ τελειώσω τὸν λόγον μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Δὲν ἀνθίσταμαι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἐπιφυλάσσομαι ὅμως νὰ ἀνασκευάσω τὰ θεωρήματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως μέχρι τῆς 1 Φεβρουαρίου 1894 τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ΦΟΗʹ τῆς 6 Ἰανουαρίου 1876 περὶ ἀδείας πρὸς περιορισμὸν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας τῶν ἐν Αἰγύπτῳ προξενικῶν ἀρχῶν τῆς Ἑλλάδος.

§82ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς τῆς Δʹ Συνόδου. (Γίνεται δεκτὸς ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, συμφώνως τῇ προτάσει τῆς ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ ἐπιτροπῆς).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως δικαιώματος ἐξορύξεως μαγνησίτου δι’ ὑπονόμων στοῶν κλπ. ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ δήμου Αἰγαίων. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§85ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 καὶ 15′ μ. μ.