1890.03.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15

Τῆς 13 Μαρτίου 1890.

(Τρίτη)

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφον ὑπ’ ἀριθ. 3709 τῆς 12 τρ. μηνὸς, δι’ οὗ κοινοποιεῖ τὴν ἀπὸ 23 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δι’ ἧς ἐγκρίνεται ἔκτακτος πίστωσις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων. Τηλεγράφημα Φιλίππου Πάλλη, ἀναφέροντος, ὅτι εἶναι ἀνυπόστατα τὰ κατ’ αὐτοῦ λεχθέντα περὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ κτήματος Βαθὺ, καθόσον οὔτε αὐτὸς οὔτε ὁ ἀνθυπομοίραρχος προέβησαν εἰς πράξεις παρανόμους. Ἀναφορὰ κατοίκων Καλαμπάκας, καταγγελλόντων τὸν αὐτόθι ἐπιστάτην τῶν Μονοπωλείων ἐπὶ διαφόροις παρανομίαις. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§2ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΣ. Κύριοι, ἐκπληρῶν καθῆκον, ἐπανειλημμένως καὶ ἐπιτακτικῶς ἐπιβληθέν μοι παρὰ τῶν κτηματιῶν καὶ γεωργῶν Κερκύρας, ἀναγκάζομαι νὰ ἐπερωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ ποῖον λόγον ἀδιαφορεῖ καὶ οὐδόλως μεριμνᾷ περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἰόνιος Τράπεζα ἐννοεῖ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς πρὸς τὰς Ἰονίους νήσους νομίμους ὑποχρεώσεις αὐτῆς. Ὁ τρόπος αὐτῆς οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ ἄρνησις καθαρὰ καὶ ἀπροκάλυπτος τῶν ὑποχρεώσεών της, ἐνῷ δι’ αὐτὰς ἔλαβεν ἀνταλλάγματα πολὺ μεγάλα κατὰ τὴν ἀνανέωσιν τῶν τραπεζικῶν ἐργασιῶν της. Ἐκπληρῶ δὲ τὸ καθῆκον τοῦτο μετὰ λύπης, διότι, εὑρισκόμενος μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν τῆς Ἑπτανήσου, οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε ἠγωνίσθησαν ὑπὲρ ἀνανεώσεως τῶν ἐργασιῶν της καὶ ἐξομοιώσεώς της μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, οὐδέποτε ἤλπιζον, ὅτι οἱ συμπολῖταί μου ἤθελον εὑρεθῆ σήμερον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιβάλωσιν εἰς τοὺς Βουλευτὰς αὐτῶν τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀπευθύνωσιν ἐπερώτησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῆς καλῆς πίστεως τῆς Τραπέζης ταύτης εἰς τὴν ἐκτέλεσιν συμβάσεως, εἰς ἣν ὀφείλει τὴν ὕπαρξίν της. Ἡ μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἰονίου Τραπέζης σύμβασις συνωμολογήθη τὴν 2 Ἀπριλίου 1880 καὶ ἐκυρώθη ὑπὸ τοῦ ΩΚϚʹ νόμου τῆς 21 τοῦ αὐτοῦ μηνὸς καὶ ἔτους. Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ἡ Ἰόνιος Τράπεζα ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξυπηρετῇ πάσας τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐμπορίου, τῆς ἰδιοκτησίας καὶ τῆς γεωργίας πασῶν ἀνεξαιρέτως τῶν Ἰονίων νήσων. Παρῆλθεν ὅμως ἔκτοτε ὁλόκληρος δεκαετία καὶ οὔτε κἂν ἓν πρακτορεῖον ἵδρυσεν ἐν ταῖς νήσοις Παξοῖς, Λευκάδι, Ἰθάκῃ καὶ Κυθήροις, ὅπως, ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον μέρος, ἐκπληρώσῃ τὰς ἀναληφθείσας ὑπ’ αὐτῆς ὑποχρεώσεις, ἐνῷ αὗται, ἀνταλλάσσουσαι τὰ προϊόντά των μὲ τὴν εἰκονικὴν ἀξίαν τῶν τραπεζογραμματίων της, πορίζουσιν αὐτῇ μεγάλα κέρδη διὰ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν συναλλαγῶν. Ἡ παράλειψις αὕτη τῆς Τραπέζης εἶναι προφανὴς παραβίασις αὐτοῦ τοῦ γράμματος τῆς συμβάσεως, ἧς τὸ ὄγδοον ἄρθρον ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Ἰόνιος Τράπεζα ὑποχρεοῦται νὰ ἀπασχολῇ εἰς δάνεια ἐπὶ ὑποθήκῃ ἀκινήτων κτημάτων ἐν Ἑπτανήσῳ, ἐπὶ μὲν τὴν πρώτην πενταετίαν τοὐλάχιστον τὸ πέμπτον τῶν πράγματι καταβεβλημένων μετοχικῶν κεφαλαίων αὐτῆς ἐπὶ τόκῳ 7% κατ’ ἀνώτατον ὅρον, μετὰ παρέλευσιν δὲ πενταετίας, τὸ τέταρτον». Τί πράττει ἐν Ζακύνθῳ καὶ ἐν Κεφαλληνίᾳ, ἀγνοῶ· οἱ ἁρμόδιοι Βουλευταὶ δύνανται νὰ μαρτυρήσωσι περὶ τούτου· γνωρίζω ὅμως ἐντελῶς, τί πράττει ἐν Κερκύρᾳ, ὅπου καὶ ἐμμέσως καὶ ἀμέσως προσπαθεῖ νὰ ἀθετήσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της καὶ ὡς πρὸς τὴν παροχὴν εὐτελῶν ἀγροτικῶν δανείων, διότι ὑποχρεοῖ τοὺς ὀφειλέτας διὰ τῶν γραμματίων της νὰ πληρόνωσι πρὸς αὐτὴν τόκον ὑπερημερίας 10%, ἐνῷ ἡ σύμβασις διὰ τοῦ δευτέρου μέρους τοῦ ὀγδόου ἄρθρου τὸν τόκον τῶν ἀγροτικῶν δανείων προσδιορίζει εἰς 5%, ἄνευ διακρίσεως ἐνημέρου ἢ ὑπερημέρου τόκου. Ἰδοὺ δὲ τί ὁρίζει ἡ περὶ τούτων σύμβασις (ἀναγινώσκει): «Ὑποχρεοῦται ὡσαύτως νὰ ἐπασχολήσῃ ἐντὸς μὲν τριῶν ἐτῶν ἐν Ἑπτανήσῳ δραχμὰς 1,500,000 εἰς ἀγροτικὰ δάνεια διὰ τριτεγγυημένων γραμματίων ὑπὸ προθεσμίαν, κατ’ ἀνώτατον ὅρον, ἐννέα μηνῶν, καὶ ἐπὶ ἐτησίῳ τόκῳ 5%, θεωρουμένων ὡς ἐμπορικῶν, κατὰ τὸ 5ον ἄρθρον τοῦ ἀπὸ 16 Δεκεμβρίου 1861 νόμου περὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης. Μετὰ παρέλευσιν δὲ πενταετίας τὰ ⅖ τῶν νῦν καταβεβλημένων κεφαλαίων. Τὰ δάνεια δὲ ταῦτα δὲν δύνανται νὰ ὦσιν ἀνώτερα τῶν χιλίων δραχμῶν, οὐδὲ κατώτερα τῶν ἑκατόν». Δὲν ἀρκεῖ δὲ ἡ προφανὴς αὕτη παράβασις τῶν τόκων, ἀλλ’ ἐξυπηρετεῖ διὰ τῶν δανείων τούτων καὶ τὴν πολιτικήν, διότι εἰς οὐδένα χορηγεῖ δάνειον ἀγροτικὸν ἄνευ παρεμβάσεως τῶν ἁρμοδίων Δημάρχων, καὶ κατὰ συνέπειαν οὐδεὶς δύναται νὰ λάβῃ εὐκόλως δάνειον ἄνευ τῶν συμπαθειῶν τῆς ἐν τῷ δήμῳ ἰσχυούσης πολιτικῆς, ὅπερ ἀντιβαίνει πρὸς τὴν σύμβασιν, διότι αὕτη ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας καὶ οὐχὶ τῆς πολιτικῆς. Ἄνευ πιστοποιητικῶν τοῦ Δημάρχου περὶ τῶν κτημάτων τοῦ αἰτοῦντος δάνειον καὶ περιγραφῶν τῶν ἐνυποθήκων ὑποχρεώσεων αὐτῶν δάνειον ἀγροτικὸν δὲν χορηγεῖται, ὅπερ ἐπίσης ἀντιβαίνει εἰς τὴν σύμβασιν, διότι τὰ τοιαῦτα δάνεια δὲν ὑπόκεινται εἰς τοὺς ὅρους τῆς συνομολογήσεως ὑποθηκικῶν, ἤτοι κτηματικῶν δανείων, περὶ ὧν διαλαμβάνει τὸ πρῶτον μέρος τοῦ ὀγδόου ἄρθρου, οὔτε εἶναι ἁρμόδιος νὰ δίδῃ τοιαύτην ἀπόδειξιν ὁ Δήμαρχος, ἀλλ’ ὁ ὑποθηκοφύλαξ. Τὰ δάνεια δὲ ταῦτα δὲν χορηγεῖ, κατὰ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς γεωργίας, καθ’ ὅλας τὰς ἐποχὰς τοῦ ἔτους, ἀλλ’ ἐν ὡρισμένῃ ἐποχῇ καὶ ἐντὸς στενοτάτου χρόνου, κατορθοῦσα οὕτω νὰ συναθροίζῃ τὰς πολυπληθεῖς γεωργικὰς τάξεις τῆς Κερκύρας ἔν τινι στενοτάτῃ πλατείᾳ της, ὅπου περιμένουσιν ἐπὶ 15 καὶ 20 ἡμέρας πολλάκις, κυλιόμενοι ἐπὶ τοῦ ἐδάφους καὶ ἀναμένοντες νὰ ἔλθῃ ὁ Δήμαρχος καὶ ἡ σειρὰ τοῦ χωρίου ἑνὸς ἑκάστου, ὡς ἀνέμενον τὸ πάλαι οἱ ἀσθενεῖς τῆς Παλαιστίνης πρὸ τῆς κολυμβήθρας τοῦ Σιλωὰμ τὴν ἔλευσιν Ἀγγέλου, ταράσσοντος τὸ ὕδωρ, καὶ ἄνθρωπον, ὅπως ῥίψῃ αὐτοὺς ἐντὸς αὐτοῦ καὶ ἰαθῶσιν. Ἐνῷ δὲ πράττει ὅλα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσιν ἔμμεσον τρόπον ἀποφυγῆς τῶν ὑποχρεώσεών της, ἐσχάτως ἀρνεῖται ἀμέσως καὶ ἀπροκαλύπτως νὰ δώσῃ δάνειον καὶ εἰς τοὺς οὐδὲν πρὸς αὐτὴν ὀφείλοντας, διότι δὲν ἐξώφλησαν τὰ δάνειά των πάντες οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου, εἰς ὃ εἶναι κάτοικος ὁ αἰτῶν τὸ δάνειον. Δηλαδὴ καθιστᾷ πάντας τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου ἀλληλεγγύους διὰ τὴν ἐξόφλησιν παντὸς δανείου ἑκάστου τῶν κατοίκων τοῦ αὐτοῦ χωρίου, ὅπερ ἀντιβαίνει εἰς τὴν σύμβασιν, ἥτις ῥητῶς τὴν τριτεγγύησιν μόνον θέτει ὡς ὅρον συνομολογήσεως τῶν ἀγροτικῶν δανείων. Καὶ πράττει τοῦτο ὅταν ἔρχηται ἡ ἐποχὴ ὅλων τῶν ἀγροτικῶν ἐργασιῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ νῆσος ἀποζῇ, καὶ ἡ Τράπεζα τοσαῦτα ἀπολαμβάνει κέρδη διὰ τῶν ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν συναλλαγῶν, αἵτινες ὀφείλονται εἰς μόνην σχεδὸν τὴν ἀγροτικὴν παραγωγήν. Διὰ τῶν ἐμμέσων καὶ ἀμέσων τούτων τρόπων κατώρθωσεν ἡ Ἰόνιος Τράπεζα, ἐνῷ ὑποχρεοῦται νὰ διαθέτῃ μετὰ πέντε ἔτη ἀπὸ τοῦ 1880 τὰ ⅖ τῶν πραγματικῶν καταβεβλημένων μετοχικῶν κεφαλαίων εἰς δάνεια ἀγροτικὰ, νὰ ἔχῃ διατεθειμένας μέχρι τοῦδε οὔτε 250,000 δραχμὰς εἰς ἀγροτικὰ δάνεια καθ’ ὅλην τὴν Ἑπτάνησον. Διότι, κατὰ τὸν ἰσολογισμὸν τοῦ Νοεμβρίου παρελθόντος ἔτους, τὸν ὁποῖον μόνον ἔχει δημοσιεύσει μέχρι τοῦδε, τὸ καταβεβλημένον μετοχικὸν κεφάλαιον εἶναι 7,887,687 δραχμαὶ, οὗτινος τὰ ⅖ εἶναι 3,155,065. Σημειοῖ δὲ ἐν τῷ ἰσολογισμῷ τούτῳ, ὅτι ἔδωκε δάνεια εἰς ἰδιοκτήτας καὶ ἀγρότας δραχμὰς 1,095,228. Δὲν γνωρίζω τίνας ἐννοεῖ ὡς ἰδιοκτήτας, ἀλλ’ ἐὰν συμπεριλαμβάνῃ εἰς τὰ πρὸς αὐτοὺς δάνεια καὶ τὰ ἀγροτικὰ, κατὰ τὴν σημείωσιν ταύτην τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου π. ἔ. καθυστερεῖ ἐξ ὅσων ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ διαθέτῃ εἰς δάνεια ἀγροτικὰ πλέον τῶν δύο ἑκατομμυρίων. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἀρνεῖται, δὲν ἠξεύρω ἐν τίνι δικαιώματι, νὰ χορηγήσῃ δάνεια, λόγῳ δῆθεν, ὅτι πάντες οἱ τῶν χωρίων κάτοικοι, οἱ λαβόντες δάνεια, δὲν ἐξώφλησαν αὐτά. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἀπέχω ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ προκαλέσω συζήτησιν περὶ ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν πρὸς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν ὅλων τῶν Ἰονίων νήσων, περὶ ὧν ἐπιφυλάσσομαι ἐν ἁρμοδιωτέρῳ χρόνῳ νὰ προκαλέσω ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, καὶ περιοριζόμενος μόνον εἰς ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀγροτικὰ δάνεια, ἀπευθύνω ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἑξῆς ζητημάτων, περὶ ὧν θέλω ἐπανέλθει μετὰ τὴν χορήγησιν τῶν πληροφοριῶν τούτων ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἡ ἐπερώτησίς μου ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: 1) διὰ ποῖον λόγον δὲν ἠνάγκασε μέχρι τοῦδε, καὶ ἐὰν ἀπεφάσισε νὰ ἀναγκάσῃ τὴν Ἰόνιον Τράπεζαν νὰ ἱδρύσῃ πρακτορεῖον ἐν Παξοῖς, Λευκάδι, Ἰθάκῃ καὶ Κυθήροις πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς ἐμπορικῆς, κτηματικῆς καὶ γεωργικῆς πίστεως τῶν νήσων τούτων, καθ’ ἃς ἀνέλαβεν ὑποχρεώσεις διὰ τῆς ἀπὸ 2 Ἀπριλίου 1880 συμβάσεως μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως· 2) διὰ ποῖον λόγον ἀρνεῖται νὰ χορηγήσῃ δάνεια ἀγροτικὰ εἰς τοὺς χωρικοὺς Κερκύρας, τοὺς οὐδὲν χρηματικὸν ποσὸν ὀφείλοντας εἰς αὐτὴν, ἐνῷ ἔχει καθῆκον νὰ χορηγῇ τοιαῦτα, δυνάμει τῆς εἰρημένης συμβάσεως· 3) διατὶ εἰσπράττει ἐν Κερκύρᾳ ἐπὶ ἀγροτικῶν δανείων τόκον ὑπερημερίας 10%, ἐνῷ ὁ νόμιμος τόκος τῶν ἀγροτικῶν δανείων, ἄνευ διακρίσεως ἐμπροθέσμου ἢ ἐκπροθέσμου τόκου, εἶναι 5%· 4) διατὶ ἀπαιτεῖ πιστοποιητικὸν Δημάρχου ἐπὶ ἐνσήμου χάρτου περὶ τῶν κτημάτων τοῦ αἰτοῦντος δάνειον ἀγροτικὸν καὶ τῆς ὑποθηκικῆς καταστάσεως αὐτῶν, ἐνῷ ἡ συνομολόγησις αὐτῶν δὲν ὑπάγεται εἰς τοὺς ὅρους τῆς συνομολογήσεως ὑποθηκικῶν ἢ κτηματικῶν δανείων· 5) διατὶ δὲν παρέχει δάνεια ἀγροτικὰ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, ἀλλὰ μόνον ἐν ὡρισμένῃ ἐποχῇ καὶ ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου ἐτησίως, ὑποχρεοῦσα τοὺς γεωργοὺς νὰ συσσωρεύωνται ἐν τῇ πόλει, καὶ νὰ προδαπανῶσι τὸ ἀγροτικὸν δάνειον, περιμένοντες ἐπὶ 15 καὶ 20 ἡμέρας τὴν ἔλευσιν τῶν ἁρμοδίων Δημάρχων, ἄνευ τῶν ὁποίων δάνειον δὲν χορηγεῖται, καὶ τὴν σειρὰν τῶν χωρίων, εἰς ὃ ἕκαστος ἀνήκει· 6) παρακαλῶ ἐπὶ τέλους τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα κατὰ νῆσον καὶ κατ’ ἔτος, ἀπὸ τοῦ 1881, τῶν συναφθέντων ἀγροτικῶν δανείων, τῶν μὴ ἐξοφληθέντων μέχρι τοῦδε, καὶ τοὺς ἐτησίους ἰσολογισμοὺς αὐτῆς».

§3ΡΙΚΑΚΗΣ. Προχθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κατέθεσε τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐπερώτησίν μου περὶ τοῦ σταθμοῦ τοῦ σιδηροδρόμου Πατρῶν–Πύργου. Ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινὰς, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ αὐτὰς ὑπ’ ὄψιν, καθ’ ὅσον νομίζω, ὅτι αἱ διαταγαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν μέχρι τοῦδε, ἀντίκεινται καὶ εἰς τὸν νόμον, ὅστις ἐκύρωσε τὴν σύμβασιν, καὶ εἰς τὸ ἀληθὲς συμφέρον τοῦ τόπου. Διὰ τοῦ νόμου τῆς 22ης Ἰουνίου 1882 κυροῦται ἡ σύμβασις τοῦ σιδηροδρόμου τούτου ἐξ ἄρθρων 16 μετὰ τῆς συνημμένης συγγραφῆς ἐξ ἄρθρων 60, νομίζω δὲ, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἡ ὁποία εἰς τὰ τοιαῦτα ἔργα παρέχει τὴν κύρωσίν της, ἔχει τὸ ἀπόλυτον κῦρος καὶ τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν νὰ προσδιορίζῃ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους δίδεται ἡ παραχώρησις ἑνὸς ἔργου. Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης πρόκειται νὰ δοθῶσι δικαιώματα εἰς τὴν Ἑταιρίαν, νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τοὺς πολίτας ὑποχρεώσεις, νὰ ἐπιβληθῶσι βάρη, διὰ τοῦτο δὲ ἡ σύμβασις μετὰ τῆς συγγραφῆς ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κυροῦται, ὁριζομένων τῶν διατάξεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται ἐν τῇ συμβάσει καὶ συγγραφῇ, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν ἄνευ νομοθετικῆς ἀποφάσεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἅπασα ἡ προσοχὴ ἐκ μέρους τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων, τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως ἀπεφάσισε κατὰ θέλησιν, χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δεσμεύεται ὑπὸ τοῦ νόμου. Παραχωροῦμεν ἓν ἔργον, καὶ συνομολογοῦνται οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους τὸ ἔργον παραχωρεῖται, ὁρίζονται αἱ λεπτομέρειαι, τὰ βάρη καὶ αἱ ὑποχρεώσεις. Ἅμα τὸ ἔργον δοθῇ, ἀρχίζουσι διοικητικῶς μεταβολαὶ διάφοροι, χωρὶς νὰ δοθῇ οὐδεμία προσοχὴ εἰς τὰ νομοθετήματα, ἐπιβάλλονται νέαι ὑποχρεώσεις, δίδονται νέα δικαιώματα, ἀφαιροῦνται ἄλλα, διότι τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων οὕτως ἐγκρίνει. Ἂς μοὶ συγχωρηθῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἀφ’ ὅτου ἐγένοντο τὰ πολλὰ αὐτὰ Συμβούλια, ἀπὸ τότε τὰ πάντα πηγαίνουσι χειρότερα, διότι πρότερον οἱ Ὑπουργοί, ἔχοντες ἀπέναντι αὑτῶν τὴν εὐθύνην, ἠναγκάζοντο νὰ προσκαλῶσι τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην καὶ νὰ συζητῶσι μετ’ αὐτοῦ· σήμερον ὅμως, κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν ψηφίσει, συνέρχονται τὰ Συμβούλια, ἀποφασίζουσι, καὶ ὁ Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ δεχθῇ. Ἐνταῦθα τὸ ἄρθρον 1 τῆς συγγραφῆς ἐν παραγράφῳ εʹ λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ θέσις τῶν ἀνεγερθησομένων σταθμῶν καὶ στάσεων ὁρισθήσεται ἐν τῷ κυρωμένῳ διαγράμματι». Προέβλεψεν ἡ συγγραφὴ περὶ τῶν σταθμῶν, ὡρίσθησαν τὰ σημεῖα αὐτῶν, ἐκυρώθησαν διὰ τοῦ νόμου· δύνανται μετὰ τοῦτο νὰ μεταβληθῶσιν ὅλα αὐτά, τὰ ἀποφασισθέντα καὶ διαγεγραμμένα ἐν τῷ νόμῳ καὶ τῇ συμβάσει, καὶ ὄχι μόνον νὰ μεταβληθῶσιν οἱ σταθμοί, ἀλλὰ νὰ γίνῃ καὶ ἐπέκτασις τῆς γραμμῆς; Ὡς τελευταῖον σημεῖον ἐσημειώθη ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας· ἐντεῦθεν τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου πρὸς τὴν πόλιν οὐδὲν δικαίωμα ἐδόθη· ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Διοικητικὴ ἀρχὴ μετὰ ταῦτα κατὰ θέλησιν νὰ τροποποιήσῃ τὸ σχέδιον τοῦτο καὶ νὰ φέρῃ τὸ σιδηρόδρομον ἐντὸς τῆς πόλεως ἄνευ συμπράξεως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας; Τὸ περίεργον δὲ εἶναι, ὅτι τοῦτο ὁμολογεῖ καὶ αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς, καὶ ἐνῷ τὸ λέγει, δὲν τὸ ἐτήρησεν. Ἰδοὺ τί γράφει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν (ἀναγινώσκει): «Ἡ Ἑταιρία οὐδὲν δικαίωμα ἔχει, ν’ ἀπαιτῇ τὴν χρῆσιν τῶν ἐθνικῶν οἰκοπέδων δωρεάν, διότι ἡ προέκτασις αὕτη τῆς γραμμῆς δὲν περιλαμβάνεται ἐν τῇ συμβάσει». Παρατηρεῖτε, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐφρόντισε νὰ φυλάξῃ τὰ ἰδικά του οἰκόπεδα, ἀλλὰ δὲν ἐπρόβλεψε νὰ φυλάξῃ καὶ τὰ οἰκόπεδα τῶν πολιτῶν, τὰ ὁποῖα ὁ σιδηρόδρομος κατέλαβε. Καταλαμβάνει ὁ σιδηρόδρομος τὴν αἱμασιὰν, τὴν ὁποίαν ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ ἀνήγειρε καὶ κατεσκεύασε δι’ ἁδρᾶς δαπάνης πρὸς ὡρισμένον σκοπὸν, καὶ ἐνῷ ὁ ἴδιος Ὑπουργὸς ὁμολογεῖ, ὅτι εἶναι ἐναντία τῆς συμβάσεως ἡ ἔκτασις τῆς γραμμῆς, διὰ μεταγενεστέρας διαταγῆς διατάττει τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς. Ἀλλὰ πρὶν ἢ καταληφθῇ ἡ παραλία, οἱ κύριοι Σύμβουλοι ἐπέτρεψαν νὰ γίνῃ ἡ ἐπέκτασις ἐπὶ τῆς ὁδοῦ τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου, καὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ, διότι τὸ θέλει ἡ Ἑταιρία, ἀλλὰ συλλογίζονται ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον θέλουσιν ἐπιτρέψει, θὰ διακινδυνεύσῃ τὴν ἀσφάλειαν τῶν πολιτῶν, καὶ διὰ τοῦτο ὑποβάλλουσι τὴν Ἑταιρίαν εἰς ὑποχρεώσεις τινὰς, τὰς ὁποίας ἀκούσατε, διὰ νὰ ἰδῆτε, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ τηρηθῶσιν οἱ τοιοῦτοι ὅροι (ἀναγινώσκει): «Ὁ συρμὸς δὲν πρέπει νὰ διατρέχῃ πλείονα τῶν ἓξ χιλιομέτρων καθ’ ὥραν, ὅταν δὲ ἡ μηχανὴ ὠθῇ αὐτὸν ὄπισθεν, πρέπει νὰ προηγῆται ὑπάλληλος εἰδοποιῶν, διὰ σάλπιγγος τοὺς διαβάτας».

§4ΛΕΒΙΔΗΣ. Πόσον πλάτος ἔχει ἡ ὁδὸς τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου;

§5ΡΙΚΑΚΗΣ. Εἶναι στενοτέρα τῆς ὁδοῦ Σταδίου. Ἀλλὰ, μὲ ὅλας αὐτὰς τὰς προφυλάξεις, ὑπάρχει ἀσφάλεια; Ἀφοῦ ἀναγνωρίζετε, ὅτι τὸ ἔργον εἶναι ἐπικίνδυνον, διατὶ δὲν συλλογίζεσθε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ, ὅτι δὲν εἶναι συγκεχωρημένον, ἀλλὰ φροντίζετε ν’ ἀποτρέπητε τὸν κίνδυνον διὰ σαλπιγκτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ προηγῶνται τοῦ συρμοῦ, ἀναγγέλλοντες εἰς τοὺς διαβάτας τὴν ἄφιξιν αὐτοῦ; Διατὶ ταῦτα πάντα; ποία δημοσία ἀνάγκη ὑπηρετεῖται; Ἐτέθησαν αἱ ῥάβδοι, ἀλλὰ μετὰ πολλὰς παραστάσεις καὶ διαμαρτυρίας, ἀφοῦ εἶδον, ὅτι ἦτο δύσκολος ἡ ἐκτέλεσις, ἐσκέφθησαν νὰ μετατοπίσωσιν αὐτὰς ἐντεῦθεν, καὶ νὰ καταλάβωσι τὴν προκυμαίαν. Τὰ δύο μέλη τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς διεμαρτυρήθησαν, ὁ δὲ κ. Νομάρχης, συνοδεύων δι’ ἐγγράφου του τὸ πρακτικὸν τῶν ἑτέρων δύο μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, λέγει, ὅτι αἱ σιδηραῖ ῥάβδοι, τεθεῖσαι εἰς τὸ ἄκρον τῆς αἱμασιᾶς, τὴν ὁποίαν ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ κατεσκεύασε δι’ ἁδρᾶς δαπάνης, παρεμποδίζουσι τὴν φόρτωσιν καὶ ἐκφόρτωσιν. Βλέπετε, ὅτι τὴν γραμμὴν αὐτὴν οὔτε ὁ Νομάρχης τὴν ἐγκρίνει. Ἔχετε καὶ ἄλλο ἔγγραφον τοῦ Νομάρχου, ὁ ὁποῖος ὡς πρὸς τὸν σταθμὸν λέγει, ὅτι ἡ κατασκευὴ τοῦ σταθμοῦ, γινομένη ἐν τῷ μέσῳ τῆς αἱμασιᾶς, θέλει παραβλάπτει τὴν κίνησιν τῶν ἁμαξῶν καὶ ἄλλων, καὶ ἑπομένως προτιμότερον νὰ μετατρέψῃ ἡ Ἑταιρία μίαν τῶν παρακειμένων ἀποθηκῶν εἰς σταθμόν· ἑπομένως ῥητῶς ὁ Νομάρχης συνιστᾷ νὰ μὴ κατασκευασθῇ ὁ σταθμὸς ἐπὶ τῆς αἱμασιᾶς, ἄλλως τὸ Ὑπουργεῖον ἐξέδωκεν ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπει τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου· καὶ τὸ νοστιμώτερον εἶναι, ὅτι ὑποχρεόνει καὶ τὸ Δημόσιον ν’ ἀποζημιώσῃ τὰ ἰδιωτικὰ οἰκόπεδα, δι’ ὧν θὰ διέλθῃ ἡ γραμμή, ἐνῷ προχθὲς ἔλεγε δι’ ἄλλου ἐγγράφου, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ παραχωρήσῃ δωρεὰν τὴν χρῆσιν τῶν ἐθνικῶν οἰκοπέδων. Καὶ γνωρίζετε, ποῖα εἶναι τὰ καταλαμβανόμενα παράλια οἰκόπεδα; Ἐφροντίσατε νὰ μάθητε ποίαν ἀξίαν ἔχουσιν; Ἀφοῦ κατὰ τὴν σύμβασιν οὐδὲν δικαίωμα ἔχει ἡ Ἑταιρία νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν πόλιν, πῶς ἐδώκατε διαταγὴν ν’ ἀποζημιωθῶσι τῶν ἰδιωτῶν τὰ κτήματα; Τὰ δημόσια τὰ ἐδώσατε ἤδη, εὐχαριστηθέντες μὲ μικρὸν ἐνοίκιον, διὰ νὰ φυλάξητε τὸ δικαίωμα τῆς κατοχῆς, τὰ ἰδιωτικὰ ὅμως ἔχουσιν ἀποζημιώσεις μεγάλας. Ταῦτα ἐγένοντο καὶ κατεσκευάσθη ἡ προέκτασις τῆς γραμμῆς· κατασκευάζεται ἤδη καὶ τὸ παράπηγμα, ὥστε ἡ ἐγκατάστασις θέλει εἶσθαι τελεία. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ ὁ ἴδιος τὴν ὑπόθεσιν, καὶ ν’ ἀποφασίσῃ, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον καὶ τὴν σύμβασιν, τὸ συμφέρον τοῦ τόπου καὶ τὰς παραστάσεις τῆς τε Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν· διότι εὐτυχῶς αἱ ἐκδοθεῖσαι διαταγαί εἰσι προσωριναί.

§6ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶπον καὶ προχθές, ὅτι, ἐπωφελούμενος ἐκ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ γενομένων παρατηρήσεων, θέλω φροντίσει νὰ προκαλέσω νέαν ἐξέτασιν τῆς ὑποθέσεως, ὥστε, ἐν ᾗ περιπτώσει αἱ γενόμεναι παραστάσεις ἀποδείξωσι παρακώλυσιν τῆς συγκοινωνίας ἢ βλάβην τῆς πόλεως Πατρῶν, θέλω δώσει διαταγὰς σύμφωνα πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πόλεως· καὶ τὸ πρᾶγμα εἶναι εὔκολον, διότι πρόκειται περὶ προσωρινῆς τοποθετήσεως τοῦ σταθμοῦ. Ἀλλὰ τὸ γενόμενον ἐν Πάτραις παρατηρῶ ὅτι δὲν εἶναί τι πρωτοφανές· σήμερον ἐν πάσαις ταῖς πόλεσι τῆς Εὐρώπης δοκιμάζεται, ὅπως καὶ ἐν Πάτραις, ἂν δύναται ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ νὰ διέρχηται διὰ τῶν πόλεων.

§7ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν μᾶς λέγετε ἓν παράδειγμα;

§8ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ἓν, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐνδιαφέρει, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος Ἀττικῆς ἐνταῦθα εἰσῆλθε μέχρι τῆς πλατείας τῆς Ὁμονοίας, καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἄξιον κατακρίσεως· τοῦτο ἐγένετο κατὰ τὰ 1885 ἢ 1886, ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, καὶ καλῶς ἐγένετο· ἠγέρθησάν τινα παράπονα τότε ἐκ μέρους τινῶν παροδίων, ἀλλὰ σὺν τῷ χρόνῳ ἐνόησαν οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως, ὅτι μέγα κέρδος ὑπάρχει ὅπου ἡ συγκοινωνία ἄρχεται ἐκ τῆς καρδίας τῆς πόλεως. Καὶ ἕτερον παράδειγμα παραπλήσιον ἔχομεν, τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐν τῷ νόμῳ τῷ ψηφισθέντι πέρυσι, καθ’ ὃν ὁ σιδηρόδρομος Ἀθηνῶν–Πειραιῶς θέλει φθάσει μέχρι τῆς πλατείας τῆς Ὁμονοίας. Λαμβάνων δὲ παραδείγματα ἐκ πόλεων τῆς δυτικῆς Εὐρώπης, ἀναφέρω μεταξὺ πολλῶν τὴν Βασιλείαν ἐν Ἑλβετίᾳ, τὴν ὁποίαν καθ’ ἡμέραν ὁλοταχῶς διασχίζουσι σιδηροδρομικαὶ ἁμαξοστοιχίαι. Δὲν λέγω ταῦτα ὅπως ἐπιμείνω, ὅτι καλῶς ἐγένοντο τὰ ἐν Πάτραις, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ πᾶσαν πρόνοιαν πρὸς ἀποτροπὴν πάσης βλάβης εἰς τὸ συμφέρον τῆς πόλεως ταύτης· τὸ ζήτημα θέλει ἐξετασθῆ, καὶ ἂν πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν συμφέρει νὰ διέλθῃ ἡ γραμμὴ διὰ τῆς πόλεως, βεβαίως δὲν θέλει διέλθει. Ταῦτα λέγω ἀντικρούων ὅσα ὁ ἀξιότιμος κ. Ρικάκης εἶπεν, ὀνομάσας τὰ γενόμενα ὀπισθοδρομικὰ, μετὰ γραφικῆς περιγραφῆς δείξας τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἠχεῖ ἡ σάλπιγξ, διερχομένης τῆς ἁμαξοστοιχίας. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν λεωφόρον Ἀμαλίας ἐνταῦθα τὸ αὐτὸ σάλπισμα καθ’ ἡμέραν γίνεται, καὶ οὐδεὶς ἀπορεῖ, ὅπως προληφθῇ δυστύχημα εἴτε εἰς ἀνθρώπους εἴτε εἰς ἵππους. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αἱ περιστάσεις αἱ γενόμεναι θέλουσι δώσει ἀφορμὴν, ἵνα ἐξετασθῇ ἐκ νέου ἡ ὑπόθεσις· ἐστάλη δὲ τεχνικὴ ἐπιτροπὴ, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ πράγματα ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν καὶ τελειότερον ἢ ὅ,τι δύναται νὰ πράξῃ ὁ Ὑπουργὸς ἐκ τοῦ γραφείου αὐτοῦ. Βεβαίως ἡ γνωμοδότησις τῶν ἐπιτροπῶν δὲν ἀπαλλάσσει τὸν Ὑπουργὸν τῆς εὐθύνης· ἔχει ὅμως καθῆκον ν’ ἀκούσῃ αὐτὴν ὁ Ὑπουργὸς πρὶν ἢ ὁριστικῶς ἀποφανθῇ.

§9ΡΙΚΑΚΗΣ. Δύο λέξεις θ’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, διὰ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ προσέξῃ, ποία εἶναι ἡ ἐπιθυμία τῆς πόλεως. Ἡ πόλις δὲν ἔχει ἀντίῤῥησιν, ὅπως κατορθωθῇ ἡ προσέγγισις τοῦ σιδηροδρόμου εἰς τὴν πόλιν, ὅτε θὰ ἦναι εὐκολωτέρα ἡ κίνησις, ἀλλὰ τὸ παράπονον εἶναι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ διέλθῃ διὰ τῆς παραλίας, ἥτις εἶναι ὡρισμένη διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ λιμένος, ὅστις, ὡς γνωρίζετε, ἀπὸ πολλοῦ κατασκευάζεται μὲ ἁδρὰν δαπάνην, καὶ ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς αἱμασιᾶς, ἥτις, ἐὰν δοθῇ πρὸς ἑτέραν χρῆσιν, ματαιόνει ἐντελῶς τὸν σκοπὸν τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος. Εἰς τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ὁ κ. Ὑπουργός.

§10ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Πρὸ καιροῦ ὁ δημοδιδάσκαλος τοῦ χωρίου Βαρβασαίνης τοῦ δήμου Λετρίνων τῆς Ἠλείας μετετέθη, ὁ δὲ ἀντ’ αὐτοῦ ἀποσταλεὶς ἐκεῖ δὲν δύναται νὰ μεταβῇ, ἕνεκα γήρατος. Ἐπειδὴ ἡ κωμόπολις ἐκείνη εἶναι σημαντικὴ καὶ ἔχει πολλοὺς μαθητὰς, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτῆς, διότι εἶναι ἄδικον νὰ στερῆται ἡ κωμόπολις δημοδιδασκάλου.

§11ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν ἐπιστράτευσιν τοῦ 1880 δὲν εἶχον κληθῆ οἱ θεωρηθέντες ὡς ὑπόχρεοι εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας· οὕτω τότε ἡρμηνεύθη ὁ νόμος, ἀλλ’ ἐσχάτως φαίνεται, ὅτι μετέβαλε γνώμην τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐθεώρησεν ὡς ὑποχρέους καὶ τοὺς τοιούτους. Τοιοῦτο παράπονον δι’ ἀναφορᾶς ὑποβάλλει ἐπίστρατος τοῦ 1880. Ἐκ τούτου δὲ παρακινούμενος, παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν θεωρῇ ὡς κληθέντας εἰς τὴν ἐπιστρατείαν τοῦ 1880 καὶ τοὺς εἰς βοηθητικὰς ὑπηρεσίας, καὶ διατὶ μέχρι τοῦδε ἄλλως ἐδίκαζον τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια. Παρακαλῶ, τὴν ἀναφορὰν τοῦ ἐπιστράτου τούτου νὰ πέμψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ ὡσαύτως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐνθυμηθῇ αἴτησίν μου πρὸς κατάθεσιν τῶν καταρτισθέντων πινάκων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πρώτου νομοσχεδίου περὶ διαπυλίων τελῶν· τούτους εἶχον ζητήσει ὅτε συνεζήτει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ ἀπήντησεν, ὅτι οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔχει νὰ τοὺς καταθέσῃ. Εἶχον ἐρωτήσει αὐτὸν, διατὶ ὑπεχρεώθη νὰ μεταβάλῃ γνώμην ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν καὶ τὴν διανομὴν, καὶ ἂν τὴν γνώμην του μετέβαλε βασιζόμενος εἰς ἐργασίαν, ἥτις τὸν ὑπεχρέωσε νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ πρῶτον αὐτοῦ σχέδιον καὶ ν’ ἀσπασθῇ τὸ δεύτερον. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι ἔπραξε τοῦτο, στηριζόμενος εἰς ἐργασίας καὶ ἐπὶ πινάκων· τοὺς πίνακας δὲ τούτους τὸν παρεκάλεσα νὰ ὑποβάλῃ· δὲν εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ τυπωθῶσιν. Ὑπενθυμίζω ἔτι εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου. Εἶπεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου θὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον· ἀλλὰ τὰ περὶ τούτου δὲν ἐξαρτῶνται ἀπὸ ἐμέ. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω τὰ ἔγγραφα, διότι ὡς Βουλευτὴς ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ φέρω τὰς δεούσας παρατηρήσεις, καὶ ἂν δὲν φέρῃ ἡ Κυβέρνησις τοιοῦτο νομοσχέδιον, τότε δικαιοῦμαι νὰ φέρω ἐγώ. Καὶ ἑτέραν παράκλησιν ἔχω νὰ κάμω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀναφυὲν ζήτημα ὡς πρὸς τὴν εἰσφορὰν τῶν δήμων εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐπειδὴ δὲν εἶχεν ἀκριβεῖς πληροφορίας, δὲν ἤθελα νὰ προκαλέσω συζήτησιν, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε δὲν ἔφερε τὰς ζητηθείσας πληροφορίας. Ἐὰν δὲν τὰς ἔλαβε, τότε θ’ ἀναλάβω ἐγὼ τὸ καθῆκον νὰ παράσχω ταύτας.

§12ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ φέρω πληροφορίας, ἀλλὰ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν σήμερον, ἐλπίζω αὔριον.

§13ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ φροντίσῃ, ὅπως διορισθῇ δημοδιδάσκαλος εἰς τὸ χωρίον Κούτελα τοῦ δήμου Λαπαθῶν, διότι πολλὰ παράπονα μοὶ διαβιβάζονται ἐκεῖθεν.

§14ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ὑπάρχει περίπτωσις, περὶ τῆς ὁποίας νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ λόγος ἐν τῇ Βουλῇ, καθ’ ὅσον κατὰ τὴν κρίσιν μου προσβάλλονται ἀναφαίρετα δικαιώματα τῶν πολιτῶν. Ἀπετάθησαν πολῖται ἐκ τῶν ἐργατικῶν τάξεων, αἵτινες ἀποδημοῦσιν ἐξ Ἑλλάδος πρὸς ἐργασίαν εἰς τὴν Ἀνατολὴν καὶ ἀλλαχοῦ, εἴτε Κεφαλλῆνες, εἴτε καὶ ἐκ τῶν ἐνταῦθα ἐγκατεστημένων, καὶ ζητοῦσι παρ’ ἐμοῦ νὰ ἐγγυηθῶ (αὐτὴ εἶναι ἡ ἔκφρασις) ἐγγράφως, ὅτι αὐτοὶ δὲν θέλουσι μεταβάλει ἐθνικότητα, διότι, ἂν δὲν παρουσιάσωσι δύο γνωστοὺς ἐγγυητὰς, πολίτας ἐγκρίτους, ὅπως μοὶ εἶπον, ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἀρνεῖται εἰς αὐτοὺς τὸ διαβατήριον. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ πρᾶγμα οὕτως ἔχῃ, ἀναντιῤῥήτως ἡ διοίκησις προσβάλλει οὐσιωδέστατον δικαίωμα τῶν πολιτῶν, παρανομεῖ κατ’ αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος. Δέον νὰ γνωρίζωμεν, ποῖον δικαίωμα ἔχει νὰ φέρῃ πρόσκομμα εἰς τοὺς ἐντεῦθεν ἀποδημοῦντας, καὶ πρόσκομμα διὰ τρόπου ἄλλως, — ἂς ἐπιτραπῇ εἰς ἐμὲ ἡ ἔκφρασις, ὁ ὁποῖος δὲν μεταχειρίζομαι ἐκφράσεις σκληρὰς, — ὁπωσοῦν κωμικοῦ. Ἀληθῶς ποίαν ἔννοιαν ἔχει τοιαύτη ἐγγύησις; Οἱ πολῖται δύνανται ν’ ἀποδημῶσι χάριν τῶν συμφερόντων αὑτῶν, χάριν διασκεδάσεως, χωρὶς νὰ ἔχωσιν ἀνάγκην τῆς ἀδείας τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἀρνῆται τὸ διαβατήριον εἰς ὡρισμένας περιστάσεις, ὅταν τὸ πρόσωπον διατελῇ ὑπὸ ἀνάκρισιν, ἢ ὅταν ἔχῃ ὑποχρεώσεις στρατιωτικὰς, ἀλλ’ ὅταν δὲν ὑπάρχωσι τοιαῦται ὑποχρεώσεις, οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ ἀρνῆται ἡ Κυβέρνησις τὸ διαβατήριον. Ζητεῖ ἐγγυήσεις δύο πολιτῶν. Τοῦτο πράττουσα, προσβάλλει σπουδαιότατα συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς παρανομίας, ἥτις ὑπάρχει ἐν τῷ μέτρῳ τούτῳ, εἶναι καὶ ἀστεῖον, διότι οὐδὲν δικαίωμα ἔχομεν νὰ φέρωμεν τοιαύτην ἐγγύησιν, ὅτι δὲν θέλει μεταβάλει ὑπηκοότητα ὁ πολίτης, ἀφοῦ ὁ νόμος δὲν τὸν ἐμποδίζει, ἀρκεῖ νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν τῆς Κυβερνήσεως.

§15ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἡ ἀπαίτησις τῆς ἐγγυήσεως ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ.

§16ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ, βεβαίως εἶναι καταργητέα, διότι φέρει πρόσκομμα εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐνάσκησιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ πολίτου. Τοιαύτη διάταξις εἰσάγει παρ’ ἡμῖν τὴν δουλοπαροικίαν. Τί λέγει εἰς ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν;

§17ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Τί νὰ ἀπαντήσω; Σᾶς ἀπήντησεν ὁ κ. Βαλσαμάκης. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατακρίνετε, εἶναι νόμιμον· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συμβουλεύετε, εἶναι τὸ παράνομον. Ὅσα εἴπετε ἠδύναντο νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς εἰσηγητικὴ ἔκθεσις προτάσεως περὶ καταργήσεως τῶν κειμένων, ἀλλὰ μέχρις ὅτου εὐτυχήσωμεν νὰ ἴδωμεν τὴν πρότασίν σας ταύτην, θὰ ἐφαρμόζωμεν τὸν νόμον. Ἐὰν ἦναι πεπρωμένον νὰ ψεχθῶμεν καὶ διὰ τοῦτο, τότε ψεκτέαι εἶναι καὶ πᾶσαι αἱ πρὸ ἡμῶν Κυβερνήσεις.

§18ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι κακῶς ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη.

§19ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ σᾶς φέρω τὴν διάταξιν.

§20ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ......

§21ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἦτο παρὼν κατὰ τὴν λήξασαν Σύνοδον, ὅτε, ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει τοῦ συναδέλφου ἐξ Ἀρκαδίας Βουλευτοῦ, κατέθηκα ἔκθεσιν καὶ σχεδιογράφημα, ἀποδεικνύον, ὅτι προέβησαν αἱ μελέται. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἐργασίας ταύτης καὶ ἠρκέσθη εἰς τὰς πληροφορίας. Ἂν ὁ κ. Βουλευτὴς θέλῃ νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα, τὰ καταθέτω.

§22ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐρωτῶ, ἂν ἐπερατώθη ἡ ἐργασία.

§23ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἐπερατώθη, ἀλλὰ γίνεται, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ μηχανικοῦ, μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας.

§24ΑΡ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνάδελφοί τινες ἐκ τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας, λαβόντες ἀφορμὴν ἐκ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Λαρίσσῃ, ἐσύστησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀποξήρανσιν τῶν λιμνῶν τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας, λιμνῶν, αἵτινες, ὡς εἶναι γνωστὸν, κατακλύζουσιν ἀπεράντους γαίας καὶ γονιμωτάτας. Ἡ Κυβέρνησις ἔσχε τὴν καλωσύνην τότε, διὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ν’ ἀπαντήσῃ, ὅτι ἀπέστειλεν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, διὰ νὰ μελετήσῃ ἐπιτοπίως τὸ ἔργον, καὶ ὅτι θέλει ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀνῆκον νομοσχέδιον. Ἐπειδὴ ὅμως ἀπὸ τοῦ χρόνου ἐκείνου παρῆλθον πολλοὶ μῆνες, ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν ὑπέβαλε τοιοῦτον νομοσχέδιον, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἐπερατώθη ἡ μελέτη τοῦ ἔργου ἐκείνου, καὶ ἂν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει σκέπτηται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον διὰ τὴν ἀποξήρανσιν.

§25ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). (Ὅρα Παράρτημα).

§26ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Γνωρίζετε πάντες, ὅτι ἀνεκαλύφθησαν πολλὰ τραπεζικὰ γραμμάτια κίβδηλα. Τελευταῖον δὲ ἐμάθομεν, ὅτι ἀνεκαλύφθησαν κίβδηλα καὶ κερματικὰ γραμμάτια. Ἡ ὕπαρξις δὲ τοιούτων ἐμπεριέχει κινδύνους σπουδαιοτέρους, ἕνεκα τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκονται τὰ γραμμάτια ταῦτα, ἅτινα, ὡς γνωστὸν, ἐφθάρησαν τοσοῦτον καὶ κατήντησαν τοσοῦτον ῥυπαρὰ, ὥστε οἱ κιβδηλοποιοὶ μετὰ μεγίστης εὐκολίας θὰ δύνανται νὰ τὰ παραποιήσωσιν. Ἡ τοιαύτη δὲ νόθευσις δύναται νὰ φέρῃ οὐ μόνον διατάραξιν τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας καὶ ζημίαν εἰς τοὺς ἰδιώτας, ἀλλὰ καὶ σπουδαίαν βλάβην εἰς τὸ Δημόσιον, διότι ἀντὶ τῶν 14 ἑκατομμυρίων δύνανται νὰ κυκλοφορήσωσι 16, 18 καὶ 20 ἑκατομμύρια. Προβλέπων τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἡ κατάστασις τῶν γραμματίων τούτων παρουσιάζει καὶ διὰ τὴν κοινωνίαν καὶ διὰ τὸ Δημόσιον, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐὰν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸν κίνδυνον τοῦτον, καὶ ποῖα μέτρα ἔλαβε πρὸς πρόληψιν αὐτοῦ. Τὸ μόνον δὲ πρακτικὸν μέτρον εἶναι ἡ συχνὴ ἀνταλλαγὴ τῶν κυκλοφορούντων γραμματίων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ διακρίνηται ὁ τύπος αὐτῶν καὶ νὰ παρέχηται οὕτως ἐγγύησίς τις τῆς γνησιότητος αὐτῶν.

§27ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ τῆς παραποιήσεως τῶν κερματικῶν γραμματίων καὶ πολλὰ μειονεκτήματα τῶν γραμματίων τούτων, γνωστὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸ καιροῦ, πρὸ καιροῦ ὑπηγόρευσαν μελέτας περὶ μεταβολῆς τοῦ συστήματος τῆς κερματικῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας.

§28ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τοῦ νικελίου.

§29ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ τὰ τοῦ νικελίου ἐξητάσθησαν· προσῆλθον μάλιστα καὶ ἀπεσταλμένοι ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπίτηδες, μεθ’ ὧν ἐμελετήθη τὸ ζήτημα, δὲν φαίνεται ὅμως παρέχον τὸ νικέλιον ἀποχρώσας κατὰ τῆς παραποιήσεως ἐγγυήσεις. Τὰ ἐκ νικελίου νομίσματα παρὰ ξένοις Κράτεσι κατὰ κανόνα μόνον μέχρις εἰκοσαλέπτων κυκλοφοροῦσιν, ἐξαιρετικῶς δ’ ἐτέθησαν εἰς κυκλοφορίαν δοκιμαστικῶς καὶ πεντηκοντάλεπτα· νομίζω ὅμως, ὅτι ἐγκατελείφθη ἡ ἐκτύπωσις αὐτῶν. Ἐὰν ἀντικαταστήσωμεν τὰ κερματικὰ γραμμάτια τῶν δύο δραχμῶν καὶ τῆς δραχμῆς διὰ νομίσματος ἐκ νικελίου, θὰ διατρέχωμεν μεγαλείτερον ἔτι τοῦ μέχρι τοῦδε τὸν κίνδυνον τῆς παραποιήσεως, διὰ τὸ εὐχερέστερον τῆς κιβδηλείας τῶν ἐκ νικελίου κερμάτων καὶ τὸ μᾶλλον δυσαπόδεικτον αὐτῆς. Συμπέρασμα τῶν περὶ κερματικῆς κυκλοφορίας μελετῶν ὑπῆρξεν, ὅτι πρέπει, τοῦτο μὲν, νὰ περιορίσωμεν τὸ ποσὸν τῶν κυκλοφορούντων κερματικῶν γραμματίων, διότι 14 ἑκατομμύρια φαίνονται ὑπέρτερα τῆς ἀνάγκης τῆς κερματικῆς κυκλοφορίας, τοῦτο δὲ, τὴν κερματικὴν κυκλοφορίαν νὰ καταστήσωμεν καὶ οὐσιαστικῶς παραπληρωματικὴν, ἐνῶ σήμερον διαφέρει τῆς ἀρτίας μόνον κατὰ τύπον. Παραπληρωτικὸν νόμισμα εἶναι τὸ μὴ ἔχον ἀνταλλακτικὴν δύναμιν πέραν ὡρισμένου ποσοῦ· τὸ ποσὸν τοῦτο παρ’ ἡμῖν ἐπὶ κερμάτων μεταλλικῆς κυκλοφορίας ἦτο 50 δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦτο εἶναι ἴσως ὑπερβολικὸν, ὑφισταμένης ὅμως τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας τὸ κερματικὸν γραμμάτιον ἔχει ἐκ τοῦ νόμου ἀπεριόριστον ἀνταλλακτικὴν δύναμιν. Παρασκευάζομεν μέτρον, τοῦτο μὲν, περιορίζον τὸ ποσὸν τῶν κερματικῶν γραμματίων ἀπὸ 14 εἰς 10 ἑκατομμύρια· τοῦτο δὲ, ἀποστεροῦν τὰ 10 ταῦτα ἑκατομμύρια κερματικῶν γραμματίων τῆς ἀνταλλακτικῆς δυνάμεως πέραν ὡρισμένου ποσοῦ, τουτέστι χαρακτηρίζον τὸ κερματικὸν γραμμάτιον ὡς νόμισμα παραπληρωματικόν. Σήμερον, ὡς εἶπον, τὰ κερματικὰ γραμμάτια ἔχουσι πᾶσαν τὴν ἀπαλλακτικὴν δύναμιν τῶν ἀρτίων, ἐνῷ κατὰ τὴν ὑποβληθησομένην εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν, θὰ ἔχωσιν ἀπαλλακτικὴν δύναμιν τὸ πολὺ μέχρι 50 δραχμῶν, ἴσως δὲ καὶ κατωτέρω. Περὶ τοῦ ὅρου, ὅστις ἔσται μεταξὺ 25 καὶ 50 δραχμῶν, συμβουλευόμεθα καὶ τὰ ἀλλαχοῦ κείμενα. Θέλομεν δὲ παράσχει εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συζήτησιν πάντα τὰ πρὸς διαφώτισιν στοιχεῖα, ἐφ’ ὧν καὶ ἡμεῖς θέλομεν στηρίξει τὸν προταθησόμενον ὅρον. Συγχρόνως λαμβάνομεν μέτρα ἐκ συμφώνου μετὰ τῶν Τραπεζῶν περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως πάντων τῶν κυκλοφορούντων σήμερον κερματικῶν γραμματίων· προσεκόψαμεν ἐν ταῖς περὶ τούτου διαπραγματεύσεσι, διότι αἱ Τράπεζαι, ἐπικαλούμεναι τὰ ἐκ τοῦ νόμου δικαιώματα αὐτῶν, δὲν ἤθελον νὰ ἀποδεχθῶσι τὸ σύστημα, τὸ παρ’ ἡμῶν προτεινόμενον, δὲν λέγω πᾶσαι, ἀλλὰ τινὲς ἐξ αὐτῶν, ἐλπίζω ὅμως, ὅτι ἤδη ἀπελήξαμεν εἰς ὁριστικὰ συμπεράσματα, καὶ ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀνανεώσωμεν πάντα τὰ κυκλοφοροῦντα κερματικὰ γραμμάτια, πρέπει ὅμως συνάμα μετὰ τούτου νὰ ληφθῇ καὶ μέτρον πάγιον περὶ συνεχοῦς ἀνανεώσεως τῶν ἐφθαρμένων κερματικῶν γραμματίων. Τὸ συνεχὲς τῆς ἀνανεώσεως τῶν ἐφθαρμένων ἐπιτυγχάνεται δυσχερέστερον ἐπὶ κερματικῶν γραμματίων ἢ ἐπὶ τῶν ἀρτίων, διότι σχετικῶς πρὸς τὴν νόμιμον ἀξίαν εἶναι μεγαλειτέρα ἡ δαπάνη τῆς κατασκευῆς τοῦ κερματικοῦ γραμματίου ἢ τοῦ ἀρτίου, ἡμεῖς δὲ οὐδ’ ἐπὶ τῶν ἀρτίων ἠδυνάμεθα ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν, τὴν μόνον ἐν Ἀγγλίᾳ, νομίζω, ἐπικρατοῦσαν, τῆς μὴ ἀποδόσεως εἰς κυκλοφορίαν τραπεζικοῦ γραμματίου ἅπαξ ἐπανελθόντος εἰς τὴν διαχειριζομένην τὸ δημόσιον ταμεῖον Τράπεζαν. Τοῦτο βεβαίως παρ’ ἡμῖν θὰ ἦτο ὑπερβολὴ καὶ ἐπὶ ἀρτίων γραμματίων καὶ ἐπὶ κερματικῶν, ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ τραπῶμεν μέσην ὁδὸν, ἀνανεοῦντες μόνα τὰ γραμμάτια, ὧν ἡ ἀλλοίωσις εἶναι ἐπαισθητή· διότι σήμερον οὐ μόνον κατέστησαν ἀγνώριστα τὰ γραμμάτια, οὐ μόνον ἐστερήθησαν τῶν σημείων, τῶν εἰς ἐγγύησιν κατὰ τῆς παραχαράξεως τεθειμένων, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν δημοσίαν ὑγείαν ἀποβαίνουσιν ἐπικίνδυνα.

§30ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ γενικωτέρου μέτρου, τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἀπαλλακτικὴν δύναμιν τῶν κερματικῶν γραμματίων, ὅπερ ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, θὰ συζητήσωμεν ὅταν ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἡ ἐπερώτησίς μου ὅμως δὲν ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλὰ τὸ τῆς καταστάσεως καὶ τῆς ἐπιβαλλομένης ἀνταλλαγῆς τῶν γραμματίων τούτων. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶχε συζητηθῆ ἐν τῇ Βουλῇ, ὅταν ἀπεφασίσθη ἡ ἔκδοσις τῶν κερματικῶν γραμματίων, τότε δὲ ὡρίσθη καὶ ἡ διὰ χρεωλυσίου καταστροφὴ αὐτῶν. Μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ χρεωλυσίου οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη περὶ τῆς δι’ ἀνταλλαγῆς καλῆς αὐτῶν διατηρήσεως ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ. Εἶναι δὲ ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ γίνῃ τοῦτο, ἔστω καὶ ἂν ἐπιβάλλῃ μικράν τινα δαπάνην εἰς τὸ Δημόσιον. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι αἱ Τράπεζαι, λαμβάνουσαι ὑπ’ ὄψει τὴν εὐθύνην αὐτῶν, τὴν ἐκ τῶν κυκλοφορούντων κιβδήλων τοιούτων γραμματίων, δὲν θ’ ἀρνηθῶσι ν’ ἀναδεχθῶσι μέρος τῆς δαπάνης, ἣν θ’ ἀπαιτήσῃ ἡ ἀνανέωσις αὐτῶν. Τοιοῦτον ζήτημα παρουσιάσθη καὶ ἀλλαχοῦ καὶ ἰδίως ἐν Ἰταλίᾳ, ἥτις εἶχε κερματικὰ γραμμάτια ὄχι μόνον μέχρι μιᾶς δραχμῆς, ἀλλὰ καὶ μέχρι 50 λεπτῶν, ἐλύθη δὲ διὰ τῆς καταστροφῆς καὶ τῆς ἀνανεώσεως ὅλων τῶν κερματικῶν γραμματίων, ἅτινα εἰσήρχοντο εἰς τὰ δημόσια ταμεῖα. Ἐκεῖ τὰ γραμμάτια ἦσαν κυβερνητικὰ, καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑφίστατο τὴν δαπάνην τῆς ἀνανεώσεως. Ἐνταῦθα ὅμως κυκλοφοροῦσι ταῦτα διὰ τῶν Τραπεζῶν, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουσι καὶ τόκον χάριν τῆς τακτικῆς αὐτῶν κυκλοφορίας. Ἀφοῦ ἀπεδείχθη, ὅτι ἤρξατο ἡ παραποίησις αὐτῶν, ἀνάγκη νὰ ληφθῇ σύντονος πρόνοια παρὰ τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς ἀνταλλαγῆς αὐτῶν. Ἡ μόνη δὲ πρακτικὴ πρόνοια εἶναι, νὰ παραδεχθῶμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι τὰ κερματικὰ γραμμάτια, τὰ εἰσερχόμενα εἰς τὰ δημόσια ταμεῖα καὶ εἰς τὰ ταμεῖα τῶν Τραπεζῶν, πρέπει νὰ καταστρέφωνται καὶ ν’ ἀντικαθιστῶνται διὰ νέων τοιούτων. Τοῦτο πρέπει νὰ πράξῃ ἀμέσως ἡ Κυβέρνησις, πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ κινδύνου, τοῦ ἐπαπειλοῦντος τὰ κοινὰ συμφέροντα· ἀφοῦ δὲ λύσῃ τοῦτο τὸ μᾶλλον καταπεῖγον ζήτημα, τότε δύναται νὰ σκεφθῇ καὶ περὶ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τῆς ἀπαλλακτικῆς δυνάμεως τῶν γραμματίων τούτων. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀμέσου ἀνταλλαγῆς πρέπει νὰ τὸ συνδέσῃ μετὰ τῶν ἄλλων ζητημάτων, ἅτινα καὶ πλειότερον πρέπει νὰ μελετηθῶσι, καὶ ὧν ἡ λύσις δὲν εἶναι εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν κατεπείγουσα.

§31ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Πάντων τῶν σχετικῶν πρὸς τὸ θέμα ζητημάτων τὸ μᾶλλον ἀκανθῶδες εἶναι τὸ παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ θεωρούμενον ὡς τὸ ὁμαλώτερον· καὶ ἐπείγει μὲν ἡ λύσις αὐτοῦ, ἀλλὰ προσκόπτει, διότι ἑκάστη τῶν τριῶν προνομιούχων Τραπεζῶν ἐξέδωκεν ἰδίαν σειρὰν γραμματίων, ἡ δὲ φθορὰ καθιστᾷ δυσδιάκριτον τὴν σειρὰν ἑκάστου καὶ ἑπομένως τὴν ὑπόχρεων εἰς ἀνταλλαγὴν Τράπεζαν· ἐδέησεν ἄρα νὰ βασανισθῶσι τὰ περὶ τούτου πρὸς κανονισμὸν τῶν τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν γραμματίων, ὧν δὲν ἀναγνωρίζεται ὁ ἐκδότης. Τὸ γραμμάτιον, τὸ πρὸ ὀλίγου προσοκομισθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας, εἶναι ἀδύνατον νὰ γνωσθῇ ὑπὸ τίνος Τραπέζης ἐξεδόθη, ἑπομένως ἄνευ εἰδικοῦ κανονισμοῦ οὐδεμία τῶν Τραπεζῶν διακεκριμένως εἶναι ὑπόχρεως εἰς ἀνανέωσιν αὐτοῦ. Δὲν λέγω ὅτι ταῦτα εἶναι ζητήματα ἄλυτα, ἀλλὰ παρουσιάζει ἡ λύσις αὐτῶν δυσχερείας. Ἤδη νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ θεωρήσω τὴν περὶ ταῦτα συνεννόησιν Κυβερνήσεως καὶ Τραπεζῶν ἐπιτευχθεῖσαν κατ’ ἀρχήν, ὑπολειπομένην δὲ τὴν διαῤῥύθμισιν τῶν καθέκαστον. Ὑπετέθη τὸ πρῶτον, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ γενῇ ἡ ἀνταλλαγὴ ἐπὶ τόπου δι’ ἀπ’ εὐθείας συνεννοήσεως τῶν ἐπαρχιακῶν ταμείων καὶ τῶν ὑποκαταστημάτων τῶν Τραπεζῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀπεδείχθη ἀδύνατον, διότι αἱ Τράπεζαι φρονοῦσιν, ὅτι τὰ ὑποκαταστήματα αὐτῶν δὲν δύνανται νὰ περιφρουρήσωσι τὴν ἀνταλλαγὴν διὰ τῶν ἐγγυήσεων, ἃς παρὰ τῷ κεντρικῷ καταστήματι παρέχουσιν αἱ εἰδικῶς πρὸς ἔλεγχον τῆς γνησιότητος τῶν γραμματίων συνιστάμεναι ἐπιτροπαί. Ἀλλὰ καὶ περὶ τούτων ἐτέθησαν αἱ βάσεις τοῦ κανονισμοῦ, καὶ ἤδη τὰ εἰσερχόμενα εἰς τὰ ταμεῖα κερματικὰ γραμμάτια δὲν ἀποδίδονται εἰς τὴν κυκλοφορίαν, καὶ τοὐλάχιστον ἐπὶ τοσοῦτον ἀπαλλάσσεται αὕτη τῶν ἐφθαρμένων γραμματίων.

§32ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ διαφωνῶ ὡς πρὸς τὸν λόγον, δι’ ὃν τὰ κερματικὰ ταῦτα γραμμάτια φθείρονται καὶ καθίστανται ἀγνώριστα, καὶ ὡς πρὸς τὸ μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ προφυλαχθῶμεν ἀπὸ τὸ ἀτόπημα τοῦτο. Δὲν εἶναι κατ’ ἐμὲ ἡ μεγάλη χρῆσις μόνον, ἡ ὁποία ἐπιφέρει τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ, εἶναι καὶ ἡ κακὴ ποιότης. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς τὴν δαπάνην τῆς συχνῆς ἀλλαγῆς, εἶναι προτιμότερον νὰ κατασκευάσωμεν ἀπ’ ἀρχῆς μὲ πλειοτέραν δαπάνην γραμμάτια, τὰ ὁποῖα νὰ παρέχωσιν ἐγγυήσεις περισσοτέρας· τοῦτο δὲ δὲν εἶναι ἀδύνατον. Ποίαν ἀσφάλειαν ἔχομεν, ὅτι τὰ γραμμάτια, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, δὲν εἶναι παραπεποιημένα ὅλα; ποῖον εἶναι τὸ διακριτικὸν σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν; οὐδέν· οὔτε ὑδατίνας γραμμὰς, οὔτε χρωματισμοὺς διαφόρους. Ἕν χρῶμα ἔχουσιν ὅλα, ὁ χάρτης εἶναι κοινότατος, ἑπομένως καὶ ἡ φθορὰ μεγαλειτέρα καὶ συχνοτέρα, ὁ δὲ κίνδυνος μέγιστος. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ θὰ γίνῃ ἡ δαπάνη, καὶ θ’ ἀνανεωθῶσι τὰ γραμμάτια ταῦτα, τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ γίνῃ μεγαλειτέρα ἡ δαπάνη καὶ νὰ γίνουν τελειότερα καὶ ἀσφαλέστερα, διότι κατ’ ἐμὲ αὕτη εἶναι μεγαλειτέρα ἐγγύησις.

§33ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.). Διὰ νὰ μὴ ἐπανερχώμεθα αὔριον ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐγέννησεν ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας, καὶ διὰ νὰ ἀποφύγῃ καὶ τὸν κόπον νὰ ἐρευνήσῃ, θὰ ἀναγνώσω ἐνταῦθα τὸ κείμενον τῆς διατάξεως, τῆς ἀναγομένης εἰς τὰ τῶν διαβατηρίων, τὸ ὁποῖον λαμβάνω ἐκ συλλογῆς εἰδικῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ διοικηταὶ ὀφείλουν ν’ ἀπαιτῶσι παρὰ τοῦ αἰτοῦντος ἐξωτερικὸν διαβατήριον νὰ παρουσιάζῃ ἀφεύκτως ἐνδεικτικὸν τῆς καταγραφῆς αὐτοῦ εἰς ἕνα τῶν δήμων τοῦ Βασιλείου, καὶ νὰ δίδῃ ἐνώπιον τοῦ διοικητοῦ μ’ ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην ἐπισημότητα δύο τιμίους καὶ ἀξιοχρέους ἐγγυητὰς περὶ τῆς μὴ κακῆς χρήσεως τοῦ διαβατηρίου του, περὶ μὴ μεταβολῆς τῆς ἐθνικότητός του, περὶ μὴ ἀποκαταστάσεώς του ἐκτὸς τῆς ἐπικρατείας καὶ περὶ τῆς ἐγκαίρου εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπανόδου του. Οἱ ἐγγυηταὶ κλπ.» Εἶναι ὁδηγίαι ἐκδεδομέναι ἐν ἔτει 1843 ἐπὶ τῇ βάσει βασιλικῶν διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν, καὶ οὐδέποτε ἐδόθη ἀφορμὴ εἰς παράπονα. Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ διάταξις αὕτη ἦναι καιρὸς νὰ ἐξετασθῇ ἐκ νέου καὶ νὰ μεταῤῥυθμισθῇ.

§34ΤΥΠΑΛΔΟΣ......

§35ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν). Τὸ πρᾶγμα ἐξέπεσεν εἰς ἐκπλήρωσιν ἁπλοῦ τύπου· τώρα βεβαίως εἶναι καλὸν νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν πρέπῃ νὰ καταργηθῇ, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ἄξιον νὰ γίνεται καὶ τόσος λόγος περὶ αὐτοῦ. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τούτου, θὰ ἐξετάσω τὴν ὑπόθεσιν εἰδικώτερον. Ἐπίσης σπεύδω ἀμέσως ν’ ἀπαντήσω εἰς μέρος τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας κ. Κωνσταντᾶ, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ μόνον διότι οὕτω προκαταλαβὼν τὰ πράγματα ὁ κ. Βουλευτής, ἔσπευσε νὰ κατηγορήσῃ, εὐθὺς ἀρχόμενος τοῦ λόγου, τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀδιαφορούσης πρὸς τὰ διαπραττόμενα ἐκ τῆς συμπεριφορᾶς τῆς Ἰονίου Τραπέζης ἐν Κερκύρᾳ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀδιαφορεῖ, ἀλλ’ εὐθὺς, ὡς ὑπέπεσεν εἰς τὰς αἰσθήσεις αὐτῆς τὸ κατακρινόμενον ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, καὶ ὑπέπεσεν, ὡς μοὶ φαίνεται, καθ’ ἣν ἐποχὴν καὶ εἰς τὰς αἰσθήσεις αὐτοῦ, ἐφρόντισε νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ θέματος. Ὁ Νομάρχης Κερκύρας τὴν 3ην Μαρτίου γράφει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν (ἀναγινώσκει): «Πρό τινος χρόνου ἤρξαντο διατυπούμενα παράπονα ἐκ μέρους τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τῆς νήσου κατὰ τοῦ ἐνταῦθα ὑποκαταστήματος τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης, ὡς μὴ χορηγοῦντος, καθ’ ἣν ἔχει ἐκ τῆς συμβάσεως ὑποχρέωσιν, ἀγροτικὰ δάνεια ἐπὶ τριτεγγυημένοις γραμματίοις. Ἐκ τούτου ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ζητήσω προφορικῶς παρὰ τοῦ κ. Διευθυντοῦ τοῦ ἐνταῦθα ὑποκαταστήματος τῆς ἐν λόγῳ Τραπέζης σχετικὰς πληροφορίας ἰδίᾳ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐχορηγοῦντο τὰ ἀγροτικὰ δάνεια, ἤκουσα δὲ παρ’ αὐτοῦ, ὅτι ἔπαυσεν ἡ χορήγησις δανείων εἰς τοὺς κατοίκους ἑκάστου χωρίου, ἐκ τοῦ ὁποίου ἔστω καὶ εἷς μόνος κάτοικος καθυστερεῖ τὴν πληρωμήν του εἰς τὴν Τράπεζαν. Προφανῶς, ὡς ἐκ τοῦ μέτρου τούτου, καὶ περιορισμὸς τῶν χορηγουμένων ἀγροτικῶν δανείων ἐπῆλθε καὶ ἀνεξήγητα καθίστανται τὰ ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τούτου ἐγερθέντα παράπονα. «Θεωρήσας ἐν προκειμένῳ, ὅτι καθῆκον εἶχον νὰ ἀναφέρω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τῆς Τραπέζης, ἠθέλησα νὰ συμπληρώσω τὰς χορηγουμένας πληροφορίας καὶ διὰ τῆς ἀναγραφῆς τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἔχει διατεθειμένον τὸ ἐνταῦθα ὑποκατάστημα τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης εἰς ἀγροτικὰ δάνεια ἐπὶ τριτεγγυημένοις γραμματίοις κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 8 τῆς ἀπὸ 2 Ἀπριλίου 1880 συνθήκης· ἐζήτησα δὲ πρὸς τοῦτο διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1185 τῆς 28 λήξαντος μηνὸς ἐγγράφου μου τὴν σχετικὴν πληροφορίαν, ἣν ὅμως δὲν ἐχορήγησεν ἡμῖν εἰσέτι ἡ Διεύθυνσις τοῦ Καταστήματος, δι’ ὃν λόγον ἀναφέρει ἐν τῷ ἐν ἀντιγράφῳ συνημμένῳ ἐγγράφῳ αὐτῆς.» Ἐκ τοῦ συνημμένου δὲ ἀντιγράφου τοῦ ἐγγράφου τῆς διοικήσεως προκύπτει, ὅτι (ἀναγινώσκει) «ὡς πρὸς τὰ ἀγροτικὰ δάνεια τὰ μὴ ἐπὶ ὑποθήκῃ, τὸ πρὸς τὴν Τράπεζαν ἤδη ἐκ τοιούτων δανείων ὀφειλόμενον ποσὸν ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 461,074, ἐξ ὧν δρ. 207,287 παριστῶσιν ὑπερημέρους ὀφειλὰς, ὧν τὴν εἴσπραξιν ἀπέτυχε μέχρι τοῦδε νὰ ἐξασφαλίσῃ ἡ Τράπεζα ὡς ἐκ τῆς δυστροπίας τῶν ὀφειλετῶν ἢ ἐγγυητῶν», καὶ ὅτι «τὸ εἰς τοιαῦτα δάνεια ἐπασχολούμενον ποσὸν κατ’ ἀνάγκην ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ζητήσεως· ἡ δὲ Τράπεζα, πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ τηρήσῃ ἀκλόνητον τὴν ἑδραίωσιν αὐτῆς, ὀφείλει νὰ προβαίνῃ μετὰ λογικῆς προφυλάξεως καὶ φρονήσεως κατὰ τὴν χορήγησιν ἑκάστου δανείου.» Ταῦτα ἔλαβον τὴν 6 Μαρτίου ἐνταῦθα, ἐφρόντισα δὲ καὶ ἔχω ἤδη ἐνταῦθα ἔγγραφον ὑπογεγραμμένον ὑπ’ ἐμοῦ, ἀπευθυνόμενον πρὸς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Ἰονίου Τραπέζης εἰς Κέρκυραν, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπομιμνήσκεται εἰς αὐτὴν ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν ἔχει συνωμολογημένην πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν.

§36ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Παρατηρῶ, ὅτι δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ νόμου, ἀλλὰ περὶ ὁδηγιῶν, αἵτινες ἐδόθησαν πρὸ ἡμίσεως αἰῶνος συνεπείᾳ Βασιλικῶν Διαταγμάτων· ἀλλ’ αἱ ὁδηγίαι αὗται φέρουσι βεβαίως πρόσκομμα εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐξάσκησιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν οἱ πολῖται, νὰ ἀποδημῶσι χάριν τῶν συμφερόντων αὐτῶν. Ἑπομένως ἀπευθύνω καὶ τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἐὰν εὐαρεστῆται νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ. Ἐν ᾗ περιπτώσει, χρώμενοι τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν οἱ πολῖται, ἀποκατασταθῶσιν εἰς ξένην ἐπικράτειαν, οἱ ἐγγυηταὶ εἰς τί δύνανται νὰ ἐκτεθῶσιν;

§37ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§38ΦΩΤΗΛΑΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας κ. Παπαλέξης ἐπηρώτησε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἐὰν ἦναι ἀληθὴς ἡ εἴδησις περὶ καταργήσεως τοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος ἐν Ἀμερικῇ, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐν Ἀμερικῇ κατήργησεν ἐν τῇ συντάξει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸν φόρον ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ξηρῶν καρπῶν, τουτέστι τῆς ἑλληνικῆς σταφίδος. Ἡ εἴδησις αὕτη, ὅπως καὶ ἡ εἴδησις ὅτι ἐν Γαλλίᾳ δὲν θέλει ἀναβιβασθῆ ὁ φόρος ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ξηρῶν σταφίδων, καθὼς καὶ ἡ κυκλοφοροῦσα φήμη, ὅτι πρόκειται ἐν Ἀγγλίᾳ νὰ ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου σταφιδοκάρπου, ἔφερε μεγίστην κίνησιν ἐν τῷ ἐμπορίῳ, καὶ ὅπως ἔχομεν ἐνδιαφέρον νὰ προστατεύωμεν τὰ συμφέροντα τῶν κτηματιῶν, τὸ αὐτὸ συμφέρον πρέπει νὰ ἐπικρατῇ καὶ διὰ τὸ ἐμπόριον. Ὡς ἐκ τῆς εἰδήσεως τῶν ἐν τῇ Ἀμερικῇ, ὡς ἐκ τῆς εἰδήσεως περὶ τῆς μὴ ἐπιβολῆς δασμοῦ μέχρι τοῦ 1892 ἐν Γαλλίᾳ, ὡς ἐκ τῆς εἰδήσεως, ὅτι πρόκειται νὰ ἐλαττωθῇ ἐν Ἀγγλίᾳ ὁ δασμὸς τοῦ σταφιδοκάρπου, αἱ τιμαὶ ὑψώθησαν, καὶ τὸ ἐμπόριον ἴσως εἶναι ἐκτεθειμένον. Διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ζημία εἰς τὸ ἐμπόριον, τὸ ἐν Ἑλλάδι, ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι βεβαίως ἡ γνώμη του ἔχει μεγίστην ἐπίδρασιν, ἐὰν αἱ κυκλοφοροῦσαι αὗται φῆμαι ἔχωσιν ὑπόστασιν. Πρὸ μηνῶν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐξεφράσθη περὶ τοῦ δασμοῦ τοῦ ἐν Γαλλίᾳ ὄχι μετὰ πολλῶν ἐλπίδων, τοῦτο δ’ ἐπέφερεν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν, ὅπως ἤδη ἐξεφράσθη μετ’ ἐλπίδων τινῶν περὶ τοῦ ὅτι δὲν θέλει ἐπιβληθῆ δασμὸς ἐν Γαλλίᾳ, καὶ αἱ ἐκφράσεις αὗται τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἔσχον μεγίστην ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν σκέψεων τοῦ ἐμπορίου, καὶ τὸ ἐμπόριον ἀνεβίβασε τὰς τιμάς.

§39ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θέλετε νὰ τὰς κατεβιβάσητε;

§40ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὄχι· δὲν ἐννοῶ αὐτό.

§41ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Αἱ τιμαὶ ὑψώθησαν, διότι εἰς τὴν Γαλλίαν ἔφθασαν 47 φράγκα, ὡς ἔμαθον σήμερον τηλεγραφικῶς.

§42ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸ γνωρίζω αὐτό. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ πεποίθησις ὅτι, ὅ,τι ἐγένετο ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐν Ἀμερικῇ, θέλει καταστῆ νόμος, καὶ ὅτι θέλει καταργηθῆ ὁ φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ πεποίθησις, ὅτι μέχρι τοῦ 1892 δὲν θέλει ἐπιβληθῆ ἀνώτερος δασμὸς ἐν Γαλλίᾳ, ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ ἐλπίς, ὅτι ἐν Ἀγγλίᾳ δύναται νὰ ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς, βεβαίως τὸ μέλλον τῆς σταφίδος εἶναι πολὺ μεγαλείτερον, καὶ τὸ ἐμπόριον δὲν ἐκτίθεται εἰς κινδύνους. Ἐπιθυμῶ, ἐπισήμως νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπ’ αὐτῶν τῶν ζητημάτων, καὶ τοῦτο σκοπεῖ ἡ ἐπερώτησίς μου.

§43ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τῶν ἐν Ἀμερικῇ ἐν σχέσει πρὸς τὴν σταφίδα ὡμίλησα πρό τινων ἡμερῶν ἐπὶ ἐπερωτήσει τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσηνίας, καὶ εἶχον εἰπεῖ τότε, ὅτι ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης οὐδὲν ἐγένετο ἐπίσημον ἐν Ἀμερικῇ, ἀλλ’ ὅτι αἱ πληροφορίαι ἡμῶν ἦσαν, ὅτι πάντα ἔβαινον καλῶς· τὰς πληροφορίας δὲ εἴχομεν παρὰ τοῦ Γενικοῦ Προξένου τῆς Ἑλλάδος ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ, ὅστις εἶχε μεταβῆ εἰδικῶς ἐπὶ τῷ σκοπῷ τούτῳ, κατ’ ἐντολὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἰς Βασιγκτῶνα. Ἔκτοτε ἐπληροφορήθημεν, ὅτι ἐγένετο τὸ πρῶτον ἐπίσημον βῆμα, ὅπερ δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐν ταῖς περιστάσεσι ταῖς ἐφετειναῖς ὡς ὁριστικόν, τουτέστι συμπεριελήφθη ἡ ἀτέλεια τῆς σταφίδος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ δασμολογικῷ, τῷ συνοδεύοντι τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων, νομοσχεδίῳ συντασσομένῳ ἐν Ἀμερικῇ οὐχὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων. Ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων, ὅπως ὁ δασμὸς τῆς σταφίδος καταργηθῇ, βεβαίως θέλει τύχει ὑποστηρίξεως ἐν τῇ Βουλῇ καὶ θέλει ψηφισθῆ παμψηφεὶ, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, διότι ἡ πλειονοψηφία σήμερον τῶν Ἀμερικανικῶν Βουλῶν καὶ ἑπομένως καὶ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐσόδων εἶναι προστατευτικὴ, εἶναι ἐναντία εἰς τὰς δασμολογικὰς ἐλαττώσεις; ἐὰν λοιπὸν παρὰ τοιαύτης ἐπιτροπῆς ἐπετεύχθη, ὅπως προταθῇ ἐλάττωσις δασμοῦ, οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι δὲν θέλει ὑπάρξει ἀντίδρασις παρὰ τῶν τοῦ ἀντιθέτου κόμματος, οἵτινες τοὐναντίον ἐπιζητοῦσι μείζονας τῶν προτεινομένων δασμολογικὰς ἐλαττώσεις. Ὁ ἐν Βασιγκτῶνι ἤδη διατελῶν Γενικὸς Πρόξενος τῆς Ἑλλάδος κ. Μπότασης ἀνακοινώσας τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα τηλεγραφικῶς, λέγει, ὅτι προσεχέστατα θέλει ψηφισθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὸ παρασκευαζόμενον ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων νομοσχέδιον, ὅτι δὲ ὑποτίθεται, ὅτι κατὰ τὸν Ἰούνιον θέλει ψηφισθῆ καὶ ὑπὸ τῆς Γερουσίας, ὅτε καθίσταται ὁριστικόν. Ὡς πρὸς τὰ τῆς Γαλλίας, τὰ πράγματα εἶχον ἄλλως πρό τινος χρόνου, μετέβαλον δὲ χαρακτῆρα ἀφ’ ὅτου ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα τῆς ἀνανεώσεως τῆς συνθήκης τῆς μετὰ τῆς Τουρκίας. Εἶπον, ὅτε καὶ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπηρωτήθην ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἡ τότε εἶχε πρόθεσιν,—διότι ὅτε ἐπηρωτήθην δὲν εἶχεν ἔτι προβῆ εἰς ἀνακοινώσεις πρὸς τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν,—εἶχε πρόθεσιν νὰ μὴ ἀνανεώσῃ τὴν συνθήκην, ἧς ἡ ἰσχὺς ἔληξε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, συνθήκην τοῦ 1861, ἀλλ’ ἐνῷ εἶχε πρόθεσιν νὰ μὴ ἀνανεώσῃ αὐτὴν, εἶχε συνάμα ἀπόφασιν νὰ ἀναγνωρίσῃ ὑπὲρ τῶν προελεύσεων τῆς Τουρκίας τὰ πλεονεκτήματα τὰ δασμολογικὰ τῶν μᾶλλον εὐνοουμένων ἐθνῶν δυνάμει παλαιοτέρων συνθηκῶν καὶ ἰδίᾳ δυνάμει τῆς συνθήκης τοῦ 1832, τὴν ὁποίαν ἐθεώρει μηδεμίαν ἔχουσαν διορίαν. Ὀλίγας ἡμέρας ἀφ’ ἧς ἐποιησάμην τὴν ἀνακοίνωσιν ταύτην πρὸς τὴν Βουλὴν, ὁ Πρωθυπουργὸς ἐν Γαλλίᾳ ἔσχεν ἀφορμὴν νὰ πραγματευθῇ ἐν τῇ Βουλῇ τὸ ζήτημα, καὶ ἐκεῖ ἐποιήσατο τοιαύτην δήλωσιν, ἐδήλωσε τουτέστιν, ὅτι ἡ συνθήκη τοῦ 1861 δὲν θὰ ἀνανεοῦτο, ὅτι ὅμως θὰ ἐξηκολούθει ἡ Τουρκία ν’ ἀπολαμβάνῃ τῶν πλεονεκτημάτων τῶν μᾶλλον εὐνοουμένων ἐθνῶν, δυνάμει τῶν παλαιῶν συνθηκῶν. Ἡ τοιαύτη ἀνακοίνωσις ἐν τῇ Βουλῇ δὲν προεκάλεσεν εὐθὺς συζητήσεις, καίτοι ἀνηγγέλθησαν περὶ ταύτης ἐπερωτήσεις. Ἀλλ’ ἐν τῇ Γερουσίᾳ προεκλήθησαν εὐθὺς συζητήσεις, συνέπεια δὲ αὐτῶν ὑπῆρξε ψῆφος μὴ ἀποδοχῆς τῆς δοθείσης ὑπὸ τοῦ Γαλλικοῦ Ὑπουργείου ἑρμηνείας εἰς τὰς παλαιὰς συνθήκας. Κατόπιν τῆς ψήφου ταύτης τῆς Γερουσίας παρῃτήθη τὸ Ὑπουργεῖον ἐκεῖνο καὶ συνεστήθη νέον. Ἐν τούτοις ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, εὐθὺς ὡς ἐγένετο ἡ ἀνακοίνωσις πρὸς τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν, παρατηρήσασα ὅτι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ὁ τότε Πρωθυπουργὸς ἐποιήσατο τὴν ἀνακοίνωσιν ταύτην, ἐνέφαινε γνώμην αὐτοῦ ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ καθεστῶτος ὡς πρὸς τὴν σταφίδα μέχρι τοῦ 1892, οὐ μόνον ὡς πρὸς τὴν Τουρκίαν, ἀλλὰ γενικῶς, παρατηρήσασα προσέτι ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ τοιαύτη ἐκδήλωσις γνώμης τοῦ Πρωθυπουργοῦ δὲν ἀπεκρούσθη εὐθὺς ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἐνόμισεν ὅτι ἦτο πρέπον νὰ παρεμβῇ εὐθὺς καὶ τηλεγραφικῶς ζητήσῃ παρὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀφομοιωθῇ πρὸς τὴν Τουρκίαν ἡ Ἑλλὰς ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς εἰς αὐτὴν παροχῆς τῶν πλεονεκτημάτων τῶν μᾶλλον εὐνοουμένων ἐθνῶν μέχρι τοῦ 1892. Ἵνα δὲ ἐπιτύχωμεν ἡμεῖς τοῦτο, προετείναμεν πολλὰ ἀνταλλάγματα· τὴν πλήρη κατάργησιν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ οἴνου, τὴν ἐλάττωσιν κατὰ 75% τῶν δασμῶν ἐπὶ τῶν μεταξωτῶν τριχάπτων καὶ ἐλαφρῶν ὑφασμάτων, καὶ τὴν ἐλάττωσιν κατὰ 50% τῶν δασμῶν ἐπὶ τῶν ἀρωμάτων καὶ ἐπὶ τῶν μεταξωτῶν χνουδωτῶν. Αἱ προτάσεις αὗται ἔτυχον εὐμενοῦς ὑποδοχῆς, καὶ τὸ τότε Ὑπουργεῖον, ὅ τε Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπεφήναντο, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ ἤλπιζον ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ χορήγησις καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα τῶν παρεχομένων καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν πλεονεκτημάτων, ἀλλ’ ἐπεθύμουν νὰ προσεφέρομεν καὶ ἄλλα ἀνταλλάγματα, ἵνα δυνηθῶσι νὰ καταστήσωσι τὴν Βουλὴν εὐνουστέραν πρὸς τὴν τοιαύτην συμφωνίαν. Τοῦτο καὶ ἐπράξαμεν· ἐνῷ δὲ περιεμένομεν τὸ ἀποτέλεσμα καὶ διετυποῦτο ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἤθελε κανονισθῆ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐπῆλθεν ἡ ψῆφος τῆς Γερουσίας καὶ ἡ ὑπουργικὴ κρίσις. Μετὰ τὸν σχηματισμὸν τοῦ νέου Ὑπουργείου ἐπανελήφθησαν αἱ διαπραγματεύσεις αὗται, καθ’ ἃς δὲ ἔχομεν ἤδη πληροφορίας, φαίνεται, ὅτι, μεθ’ ὅλην τὴν ψῆφον τῆς Γερουσίας, θέλει παρασχεθῆ εἰς τὴν Τουρκίαν ἡ ἀπολαυὴ τῶν πλεονεκτημάτων τῶν μᾶλλον εὐνοουμένων ἐθνῶν μέχρι τοῦ 1892, φαίνεται δὲ, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ εὐτυχῶς καὶ ἡ Βουλὴ, εἰσὶ διατεθειμέναι, ὅπως, ἀφοῦ εἰς τὴν Τουρκίαν γένηται ἡ παραχώρησις αὕτη, μὴ ληφθῇ εἰδικόν τι μέτρον κατὰ τῆς ἡμετέρας σταφίδος. Τί θὰ δεήσῃ ἡμεῖς νὰ πράξωμεν, ἵνα ἐμπεδώσωμεν τὰς τοιαύτας διαθέσεις, τοῦτο θέλει φανῆ προσεχῶς, διότι διαμείβονται περὶ τούτου ἔγγραφα καὶ τηλεγραφήματα. Δὲν ἠξεύρω, ἂν θὰ δεήσῃ νὰ συνάψωμεν πρᾶξίν τινα διεθνῆ πρὸς τὴν Γαλλίαν, ἐπαγομένην τοιαύτας παρ’ ἡμῶν παροχάς· ὁπωσδήποτε ἡμεῖς ἐξεφράσαμεν προθυμίαν, ἵνα παράσχωμεν ὅ,τι ἤθελε θεωρηθῆ δίκαιον ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ, ἔχω δὲ δι’ ἐλπίδος, ὅτι διὰ τοιαύτης συμφωνίας, ἢ καὶ ἄνευ τῆς τοιαύτης συμφωνίας, ἀφοῦ πρὸς τὴν Τουρκίαν δὲν θέλει ἐπιβληθῆ πρόσθετος δασμὸς ἐπὶ τῆς σταφίδος μέχρι τοῦ 1892, δὲν θέλει ἐπιβληθῆ καὶ πρὸς τὴν Ἑλλάδα.

§44ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω ἀκριβῶς τὸν σκοπὸν τῆς παρούσης συζητήσεως. Οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ μὴ ἐνδιαφερόμενος ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Ἐγὼ δὲ βλέπω μετ’ εὐχαριστήσεως, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς ἔκαμεν ἐξαίρεσιν εἰς τὸ σύστημα αὑτοῦ, τοῦ νὰ μὴ ἀνακοινῇ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας περὶ ζητημάτων ζωτικῶν καὶ σπουδαίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκκρεμῆ. Νομίζω δὲ, ὅτι ἔκαμε καλῶς, ποιήσας τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην. Ἕνα μόνον σκοπὸν βλέπω ἐν τῇ συζητήσει ταύτῃ, τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ὁδηγηθῶσιν οἱ κάτοχοι σταφίδος εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς. Ἀλλὰ τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην τὴν θεωρῶ λίαν ἐπικίνδυνον, καὶ τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰσὶ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ παραπείσωσι πολλούς. Δύνανται νὰ ἐμπνεύσωσι τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἴμεθα ἀσφαλεῖς περὶ τῆς ἀσυδοσίας τῆς σταφίδος ἐν Ἀμερικῇ, καὶ ὅτι δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πλέον παρὰ πιθανότητα, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ οὐδὲν θὰ τεθῇ ἐπιπρόσθετον βάρος ἐπ’ αὐτῆς. Εὔχομαι ἐξ ὅλης καρδίας νὰ ἐπαληθεύσῃ ἡ τοιαύτη ἐλπὶς, νομίζω ὅμως, ὅτι σήμερον δὲν πρέπει ἐπισήμως ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους τοιαύτην βάσιμον ἐλπίδα, διότι ἐν Ἀμερικῇ, ὡς γνωρίζομεν σήμερον, ἡ Βουλὴ εἶναι διῃρημένη εἰς δύο μερίδας, τῶν ὁποίων ἡ πλειονοψηφοῦσα ὑπερέχει κατὰ τρεῖς ἢ τέσσαρας ψήφους. Ὑπάρχουσι δ’ ἐκεῖ ζητήματα πολὺ ζωτικώτερα τῆς σταφίδος ἡμῶν, τὰ ὁποῖα φέρουσι συζητήσεις καὶ διαφωνίας ἐν ταῖς Βουλαῖς τῆς Ἀμερικῆς καὶ τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐπηρεάσωσιν ὁλόκληρον τὸ φορολογικὸν σύστημα, ὅπερ πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ εἰς αὐτάς. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εὔχομαι νὰ πραγματοποιηθῶσιν αἱ ἐλπίδες ἡμῶν, ἀλλ’ ὅπως λειτουργεῖ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία ἐν Ἀμερικῇ, οὐδὲν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν βέβαιον, πρὶν ἢ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον παρ’ ἀμφοτέρων τῶν Βουλῶν καὶ κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ Προέδρου αὐτῆς. Τὸ βῆμα, τὸ ὁποῖον ἐπετεύχθη, ὅπως συμπεριληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ φορολογικῷ ἐν Ἀμερικῇ καὶ ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος τέλους, δὲν εἶναι τόσον μέγα, ὥστε νὰ μᾶς ἐμπνέῃ πλήρη πεποίθησιν περὶ τῆς ἐπιτυχίας αὐτοῦ, διότι δὶς ἤδη, νομίζω, συμπεριελήφθη ἡ ἐλάττωσις αὕτη ἐν τοιούτῳ νομοσχεδίῳ.

§45ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἅπαξ μόνον.

§46ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔστω καὶ ἅπαξ. Ἄλλα ζητήματα ὅμως σπουδαιότερα ἀνέβαλον τὴν ψήφισιν, μέχρις οὗ ἦλθεν ἡ μεταβολὴ τοῦ Προέδρου. Δὲν πρέπει ἑπομένως νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πληροφορία θετικῆς λύσεως διὰ τοὺς σημερινοὺς κατόχους τῆς σταφίδος, ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ δύνανται νὰ βασίσωσι τὴν διάθεσιν αὐτῆς. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν Γαλλίαν, καὶ ἐγὼ ἐλπίζω, ὅτι, ἂν συνομολογηθῇ προσωρινὴ σύμβασις μετὰ τῆς Τουρκίας, χορηγοῦσα εἰς αὐτὴν τὰ δικαιώματα τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους, καὶ ἡμεῖς ἴσως δὲν θὰ κινδυνεύωμεν νὰ ἴδωμεν αὔξησιν εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῆς σταφίδος ἡμῶν. Πιστεύω δὲ τοῦτο, διότι τὰ συμφέροντα τῆς Γαλλίας, καὶ αἱ σχέσεις αὐτῆς μετὰ τῆς Τουρκίας ἀπαιτοῦσιν αὐτό. Ἡ σταφὶς ὅμως ἡμῶν δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ τὴν τουρκικήν. Ἡ σταφὶς ἡ Κορινθιακὴ ἐν Γαλλίᾳ κατ’ ἐλάχιστον χρησιμεύει πρὸς βρῶσιν, χρησιμεύει δὲ καθ’ ὁλοκληρίαν σχεδὸν εἰς κατατασκευὴν οἴνου σταφιδίτου, ἡ δὲ τουρκικὴ χρησιμεύει μὲν ἐν μέρει πρὸς κατασκευὴν οἴνου, ἀλλὰ χρησιμεύει ἰδίως πρὸς βρῶσιν. Γνωρίζομεν δὲ, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ οἱ ὁδηγούμενοι ἐκ προστατευτικῶν ἰδεῶν ἐπὶ ὅλων τῶν εἰδῶν, πλειότερον δὲ ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἐξασκοῦσιν ἐπιῤῥοὴν μεγίστην ἐπὶ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, οὐ μόνον διὰ τὴν οἰκονομικὴν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐν γένει αὐτῆς πορείαν. Ἂν δὲ ἐν Γαλλίᾳ ἐξασφαλισθῶμεν κατὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους χάριν τῆς μετὰ τῆς Τουρκίας συμβάσεως, κινδυνεύομεν ὅμως νὰ ἴδωμεν ἐπιβαλλόμενον φόρον ἐσωτερικὸν ἐπὶ τοῦ παραγομένου οἴνου ἐκ σταφίδος. Καὶ σήμερον δὲ τοιαύτην εἴδομεν ἀπειλὴν ἐν τηλεγραφήματι ἐκ Γαλλίας. Ὁ φόρος δ’ οὗτος ἐπὶ τοῦ σταφιδίτου οἴνου ἔσεται ἴσως βαρύτερος καὶ ἐπαχθέστερος τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, διότι δὲν εἶναι μόνον φόρος, ὁ ὁποῖος πληρόνεται παρὰ τοῦ παράγοντος οἶνον, ἀλλ’ ὑποτάσσει αὐτὸν εἰς διαρκῆ ἐπίβλεψιν καὶ ἔλεγχον, οὗτινος αἱ διατυπώσεις ἔχουσί τι ἐπαχθέστερον τοῦ φόρου. Ἂν ἑπομένως τρέχωμεν τὸν κίνδυνον τοῦτον, ὅπερ ἀπεύχομαι, ἡ ἐλπὶς, τὴν ὁποίαν δίδομεν εἰς τοὺς κατόχους τῆς σταφίδος, δὲν εἶναι βάσιμος. Διὰ τοῦτο ἀπ’ ἀρχῆς εἶπον, ὅτι δὲν ἐννοῶ τὴν συζήτησιν ταύτην, καὶ ὅτι θεωρῶ αὐτὴν ἐπικίνδυνον, ὡς δυναμένην νὰ παραπείσῃ πολλοὺς ἄνευ οὐδεμιᾶς οὐσιαστικῆς ὠφελείας, διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς σταφίδος. Ἤθελεν εἶσθαι ἀρκετὸν, ἂν ὁ Πρωθυπουργὸς, ἀπαντῶν, ἠρκεῖτο νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπιδιώκει τὴν καλὴν διαχείρισιν τῶν ζητημάτων τούτων, χωρὶς νὰ εἰσέλθῃ εἰς λεπτομερείας, παρεχούσας ἐλπίδας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἀποδειχθῶσι καὶ ὡς μὴ βάσιμοι. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ πᾶσαν μέριμναν πρὸς καλὴν λύσιν τῶν μετὰ τῆς σταφίδος συνδεομένων ζητημάτων, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προκαλῶμεν συζητήσεις, δυναμένας νὰ παραπείσωσι καὶ βλάψωσιν ἐκείνους, οἵτινες εἰς τὴν ἁπλῆν ἐλπίδα δύνανται νὰ δώσωσι τὴν σημασίαν βεβαιότητος, ἕνεκα τῆς ἐπισήμου ἀνακοινώσεως αὐτῆς.

§47ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῷ ζητήματι τῆς σταφίδος ἡ Κυβέρνησις ἠκολούθησε πορείαν διάφορον ἢ ἐν ἄλλοις ἐξωτερικοῖς ζητήμασιν. Ἐν τοῖς ζητήμασι τούτοις ἡ Κυβέρνησις, θεωροῦσα κατ’ ἀρχὴν ἐπιζήμιον τὴν ἀποκάλυψιν εἰδήσεων καὶ ἐνεργειῶν, ἀπέχει ἀπὸ δημοσιεύσεων, ἃς ἄλλως θὰ ὑπηγόρευεν ἡ περὶ προασπίσεως τῆς ἰδίας εὐθύνης μέριμνα. Τοὐναντίον ἐν τοῖς περὶ σταφίδος αἱ γενόμεναι ἐπερωτήσεις μηδόλως ἀφορῶσιν εἰς τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, καθῆκον δ’ αὐτῆς ἐθεώρησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ποιῆται ἀνεπιφυλάκτους ἀνακοινώσεις τῶν εἰς αὐτὴν περιερχομένων αὐθεντικῶν εἰδήσεων. Ἡ Κυβέρνησις, κατέχουσα εἰδήσεις ἀσφαλεῖς, δυναμένας νὰ ἐπιδράσωσιν ἐπὶ τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος, ὀφείλει νὰ παραδίδῃ αὐτὰς εἰς τὴν δημοσιότητα, ἂν δὲν δύνηται νὰ τὰς τηρήσῃ ἐντελῶς ἀποῤῥήτους. Εὐθὺς ὡς εἴδησις εἰς τὴν Κυβέρνησιν περιελθοῦσα δὲν δύναται νὰ τηρηθῇ ἐντελῶς ἀπόῤῥητος, δέον ν’ ἀνακοινῶται τοῖς πᾶσι δι’ ἐπισήμου δημοσιεύσεως, ἵνα μὴ ὑπάρχωσι προτιμήσεις εἴτε περὶ τὸν χρόνον, εἴτε περὶ τὴν ἔκτασιν τῆς ἀνακοινώσεως. Ἐν τοῖς περὶ σταφίδος ἐν Ἀμερικῇ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης φρονεῖ, ὅτι ἐκφράσαντες ἐλπίδα, ἣν θεωρεῖ ὡς μὴ ἐντελῶς δεδικαιολογημένην....

§48ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡς μὴ βάσιμον, ὡς μὴ ὁριστικήν.

§49ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὡς μὴ ὁριστικὴν, ὡς μὴ θετικὴν, κακῶς ἐπράξαμεν. Ἀλλ’ ἂν μὴ ἐξεφράζομεν ἣν τρέφομεν ἐλπίδα, καὶ ἀφίναμεν ἐν ἀμφιβολίᾳ ἣν ἡμεῖς ἔχομεν πεποίθησιν περὶ τῆς θετικότητος τοῦ ἐπελευσομένου ἀποτελέσματος, ἠθέλομεν ἀδικήσει τοὺς ἐνδιαφερομένους, διότι δὲν ἐπιδρᾷ μόνη ἡ ἐλπὶς ἐπὶ τὰς τιμὰς, ἐπιδρᾷ ἐπ’ αὐτὰς καὶ ἡ ἀπαισιοδοξία καὶ ἡ ἀμφιβολία. Ὅταν ἡμεῖς, ἐξ ὧν ἔχομεν εἰδήσεων, πειθώμεθα, ὅτι εἶναι θετικὴ ἡ προσεχὴς κατάργησις τοῦ ἐν Ἀμερικῇ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος, ὀφείλομεν νὰ ἀνακοινώσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς εἰδήσεις ἡμῶν καὶ τὰς πεποιθήσεις, ἵνα μὴ ἐν ταῖς συναλλαγαῖς ζημιῶνται οἱ ἐξ ἐλλείψεως ἀσφαλῶν εἰδήσεων διατελοῦντες ἐν ἀγνοίᾳ περὶ τῶν πιθανοτήτων τοῦ μέλλοντος ὑπὸ τῶν ἐχόντων περὶ τούτων πληροφορίας. Τὰ τῆς Ἀμερικῆς εἶναι γνωστὰ εἰς τοὺς ἔχοντας συναλλαγὰς πρὸς αὐτήν, διότι ἐν Ἀμερικῇ πάντα διεξάγονται δημοσίᾳ, ἑπομένως οἱ παρ’ ἡμῖν ὀλίγοι πρὸς τὴν Ἀμερικὴν συναλλασσόμενοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐννοήσωσι τὴν σημασίαν τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων, καὶ θὰ εἶχον ὡς ἐκ τούτου τὴν εὐκαιρίαν, ἵνα ὠφεληθῶσιν, ἐπὶ ζημίᾳ τῶν μὴ κεκτημένων τὰ αὐτὰ μέσα, ἂν μὴ διεφώτιζε τὸ ζήτημα ἡ Κυβέρνησις, καθιστῶσα διὰ τῆς δημοσιότητος τῶν ἐπισήμων εἰδήσεων τὸν ἀγῶνα ἴσον. Ἡ Κυβέρνησις, πρὶν ἢ ποιήσηται τὰς ἀνακοινώσεις, ἃς πρὸ μικροῦ ἠκούσατε, ἔλαβε πληροφορίας αὐθεντικὰς, διήμειψε τηλεγραφήματα μετὰ τοῦ ἀντιπροσώπου αὐτῆς ἐν Οὐασιγκτῶνι, ἵνα πεισθῇ περὶ τῶν περιστάσεων, ὑφ’ ἃς ἐγένετο ἡ προχθεσινὴ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων, ἐπείσθη δὲ, ὅτι, ἂν μὴ ἐπέλθῃ τι ὅλως ἀπρόοπτον, ἡ ψήφισις αὐτῆς δύναται νὰ θεωρηθῇ βεβαία.

§50ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἀριστερόθεν). Τί ἀπρόοπτον; τί ἀπρόοπτον;

§51ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ ἀπρόοπτον δὲν δύναται νὰ καθορισθῇ· παραλειπομένης ὅμως τῆς περιπτώσεως τοῦ ἀπροόπτου, ἡ ψήφισις τῆς ἀποφάσεως πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς θετική. Περὶ τῶν τῆς Γαλλίας ἐπίσης εἶναι πρέπον ἡ Κυβέρνησις νὰ δίδῃ ἐξηγήσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν αὐτῆς, ἀφοῦ μάλιστα τὰ ἐκεῖ εἶναι περιπλοκώτερα, δυσχερεστέρα δὲ ἡ ἐκτίμησις τῆς στάσεως τοῦ ζητήματος ἐν ταῖς Βουλαῖς. Τὰ τῆς σταφίδος ἐν Γαλλίᾳ μεταβάλλουσιν ὄψιν συνεχῶς καὶ ἀποτόμως. Αὐτὰ τὰ ῥηθέντα ὑπὸ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ περὶ φόρου ἐσωτερικοῦ, οὗτινος ἐπίκειται ἡ ἐπιβολὴ, στηρίζονται ἐπὶ τηλεγραφήματος χθεσινοῦ.

§52ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι παλαιά.

§53ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Στηρίζονται ἐν τῇ πιθανότητι τῆς πραγματοποιήσεως ἐπὶ τηλεγραφήματος χθεσινοῦ, ἀγγέλλοντος τὴν πρότασιν τοῦ Γάλλου βουλευτοῦ Jamais· ἡ πρότασις ὅμως αὕτη τοῦ κ. Jamais δὲν ἔτυχε καλῆς ὑποδοχῆς ἐν τῇ Βουλῇ, καίτοι αὐτὴ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, πρὶν ἢ ὑποβληθῇ ἡ πρότασις, ἐνόμιζεν, ὅτι ἐν ταύτῃ κεῖται ἡ λύσις τοῦ ζητήματος. Ἤδη μετὰ τὴν ὑποβολὴν ἐγένετο αἰσθητόν, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη δὲν ἐτύγχανε τῆς ἐπιδοκιμασίας, ἣν ἀνέμενον οἱ διευθύνοντες τὰ τοῦ ζητήματος, ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι δυσχερὴς ἡ ἐπιβολὴ τοιούτου ἐσωτερικοῦ φόρου, προσέτι δ’ ἐγένετο καταφανὲς τὸ προβλεπόμενον, τουτέστι τὸ εὐχερὲς τῆς ὑπεκφυγῆς τοῦ ἐσωτερικοῦ τούτου φόρου, τὰ δὲ προταθέντα εἰς πρόληψιν αὐτῆς ἀπέδειξαν, ὅτι δυσκολώτατα θέλει λειτουργήσει τὸ μέτρον. Ἡ ἐπιβολὴ ἐσωτερικοῦ φόρου ἐν Γαλλίᾳ δὲν κωλύεται ἐκ τῶν συμβάσεων Γαλλίας καὶ Τουρκίας, καὶ ἐκ τῆς ἀποφάσεως τῆς Γαλλίας, ὅπως παραχωρήσῃ εἰς τὴν Τουρκίαν τὰ πλεονεκτήματα τῶν συνθηκῶν μέχρι τοῦ 1892· ἀλλ’ ἐνῷ δὲν κωλύεται ἐκ τῆς τοιαύτης πρὸς τὴν Τουρκίαν παροχῆς, εἶναι ἐλπίς, ὅτι θέλει προσκόψει, τοὐλάχιστον ὡς προεβλήθη, εἰς ἄλλα ἐμπόδια. Ἔχομεν λοιπὸν δύο γεγονότα, περιελθόντα εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως· τὴν παροχὴν πρὸς τὴν Τουρκίαν τοῦ πλεονεκτήματος μέχρι τοῦ 1892, ἣν ὁ κύριος Βουλευτὴς παρέστησεν ὡς ἀμφίβολον...

§54ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπ’ ἐναντίας εἶπον ἐπιβαλλομένην ἐκ τῶν συμφερόντων.

§55ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. .. ἣν ἀναγνωρίζει ὁ κύριος Βουλευτής· ταύτην δ’ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ ἐπισήμως εἰς γνῶσιν τῆς κοινωνίας, διότι ἐν ταῖς συναλλαγαῖς ἐνταῦθα μεγίστην ἀσκεῖ αὕτη ἐπιῤῥοήν, καὶ δὲν θὰ ἦτο πρέπον, τινὲς μὲν νὰ γινώσκωσι, τινὲς δὲ νὰ διατελῶσιν ἐν ἀγνοίᾳ, ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς Γαλλίας, ὅπως παράσχῃ εἰς τὴν Τουρκίαν τὰ πλεονεκτήματα τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου ἔθνους μέχρι τοῦ 1892, φαίνεται ἤδη ὁριστικὴ καὶ ἀμετάτρεπτος· ἔχομεν προσέτι τὰ τῆς προτάσεως περὶ ἐπιβολῆς ἐσωτερικοῦ φόρου· ἦτο δ’ ἐπίσης πρέπον νὰ δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι, καθ’ ἃς ἔχει εἰδήσεις, ὁ φόρος οὗτος, ἐπιβαλλόμενος, δὲν κρίνεται ἐπίσης ἐπαχθής, ὅσον θ’ ἀπέβαινε δασμός, ἐπιπροστιθέμενος εἰς τὸν κείμενον, καὶ ὅτι ἡ περὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ φόρου πρότασις, ἡ ὑποβληθεῖσα εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλήν, καὶ ἧς ἐφαίνετο ἐπικειμένη ἡ ψήφισις, οἵα ὑπεβλήθη, ἤδη πιθανώτερον φαίνεται, ὅτι, ἂν ψηφισθῇ, θέλει σπουδαίως τροποποιηθῆ ἐπὶ τὸ ἀνεπαχθέστερον πρὸς τὴν ἐκ σταφίδος οἰνοποιΐαν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης εἶπεν, ὅτι ἡ θέσις ἡμῶν καὶ τῆς Τουρκίας εἶναι διάφορος ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος, διότι ἡ σταφὶς ἡ ἑλληνικὴ δὲν ἔχει ἐν τῇ Γαλλικῇ ἀγορᾷ τὸν προορισμὸν τῶν σταφίδων τῆς Τουρκίας. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ σταφὶς ἡ ἑλληνικὴ διακρίνεται ἀπὸ τῆς τουρκικῆς καὶ ἀπὸ τῶν ἄλλων σταφίδων, καὶ μάλιστα ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ Ἀμερικῇ φορολογεῖται ὡς εἶδος διάφορον. Ἐν Ἀγγλίᾳ ἀπό τινος χρόνου συμπίπτει ἡ φορολογία τῆς ἑλληνικῆς σταφίδος, τῆς καλουμένης Κορινθιακῆς, μετὰ τῶν ἄλλων σταφίδων, ἀλλ’ ὑπῆρχεν ἐποχή, καθ’ ἣν ἡ ἑλληνικὴ σταφὶς ἐφορολογεῖτο κατὰ τρόπον διάφορον.

§56ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πάλιν εἶναι διακεκριμένη.

§57ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐν Ἀγγλίᾳ εἶναι διακεκριμένη ἐν τῷ δασμολογίῳ, οὐχὶ ὅμως ἐκ τῆς φορολογίας, ἡ φορολογία εἶναι ἡ αὐτή, ἀλλ’ ἐκ συμπτώσεως· ἐν Ἀμερικῇ ἡ φορολογία εἶναι διάφορος· τῆς Κορινθιακῆς σταφίδος εἶναι 5 λεπτῶν καὶ 18|00 τοῦ λεπτοῦ τὴν λίτραν, ἐνῷ ἡ σταφὶς ἡ ἄλλη φορολογεῖται ἐπὶ τῷ διπλασίῳ. Ἐν Γαλλίᾳ ὅμως ταῦτα δὲν ἔχουσιν οὕτω, δὲν εἶναι δὲ ἀκριβές, τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ, ὅτι εἰσάγεται πολλὴ τουρκικὴ σταφὶς ἐν Γαλλίᾳ χάριν βρώσεως· καὶ ἡ τουρκικὴ σταφὶς εἰσάγεται κατὰ τὸ πλεῖστον, κατὰ τὸ ὅλον σχεδὸν, χάριν οἰνοποιΐας καὶ οἰνοπνευματοποιΐας, εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι ἴσον περίπου ποσὸν ἑλληνικῆς καὶ τουρκικῆς εἰσάγεται ἐν Γαλλίᾳ χάριν οἰνοποιΐας καὶ οἰνοπνευματοποιΐας, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο εἶναι περίπου 50,000 τόννων ἑκατέρας προελεύσεως. Ἑπομένως δὲν εὑρισκόμεθα ἐν ᾗ παρέστησεν ὁ κύριος Βουλευτὴς θέσει ἐπὶ τῇ ἀποφάσει τῆς Γαλλίας, ἵνα παράσχῃ εἰς τὴν Τουρκίαν τὰ δασμολογικὰ πλεονεκτήματα τῶν μᾶλλον εὐνοουμένων ἐθνῶν μέχρι τοῦ 1892. Ἂν ἦτο πραγματικὸν, ὅτι ἡ τουρκικὴ σταφὶς εἰσάγεται ἐν Γαλλίᾳ πρὸς βρῶσιν, ἐνῷ ἡ ἑλληνικὴ εἰσάγεται κυρίως πρὸς οἰνοποιΐαν, θὰ ὑπῆρχε κίνδυνος μεγαλείτερος, μὴ δὲν θελήσωσιν ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀφομοιώσωσι τὴν τουρκικὴν καὶ ἑλληνικὴν σταφίδα ὡς πρὸς τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος· ἀφοῦ ὅμως εἶναι βέβαιον, ὅτι καὶ ἡ τουρκικὴ σταφὶς εἰσάγεται ἐπὶ τῷ αὐτῷ καὶ ἡ ἑλληνικὴ προορισμῷ, ὑπαγορεύεται ὡς μέτρον δικαιοσύνης καὶ ὡς μέτρον συμφέροντος ἡ παροχὴ τῶν αὐτῶν τῆς τουρκικῆς σταφίδος δασμολογικῶν πλεονεκτημάτων καὶ εἰς τὴν ἑλληνικὴν, διότι ἐλλείπει πλέον ἐν τῷ ἀποκλεισμῷ τῆς ἑλληνικῆς σταφίδος τὸ συμφέρον τῆς προστασίας τῆς οἰνοπαραγωγῆς ἐν Γαλλίᾳ μετὰ τὴν παρεχομένην εἰς τὴν τουρκικὴν σταφίδα εὔνοιαν. Ἂν ἡ τουρκικὴ σταφὶς δύνηται νὰ εἰσάγηται ἐν Γαλλίᾳ ἐπὶ τοῖς ὅροις τῆς Πορτογαλλικῆς συνθήκης, οὐδὲν ἔχει συμφέρον ἡ οἰνοπαραγωγὴ, ἵνα ἀποκλείσῃ τὴν ἑλληνικὴν σταφίδα, διότι ἡ τουρκικὴ σταφὶς θέλει ἀναπληρώσει τὴν ἀποκλειομένην ἑλληνικήν. Τοῦτο εἶναι τὸ πλεονέκτημα ἡμῶν ἐν τῇ σημερινῇ φάσει τοῦ ζητήματος, νομίζομεν δὲ, ὅτι ἐκ τοῦ πλεονεκτήματος τούτου θέλομεν δυνηθῆ νὰ ὠφεληθῶμεν, ἵνα ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τὴν ἑλληνικὴν σταφίδα εἴτε διὰ ῥητῆς συμφωνίας, εἴτε καὶ ἄνευ αὐτῆς, δι’ ἀποχῆς ἀπὸ τῆς αὐξήσεως τοῦ ὑφισταμένου δασμοῦ, ἡ παρασχεθεῖσα εἰς τὴν τουρκικὴν σταφίδα ἐξασφάλισις κατὰ τῆς αὐξήσεως ταύτης.

§58ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θεωρῶν τὸ ζήτημα πολὺ σπουδαῖον, νομίζω καθῆκον νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις, εἰς ἀπάντησιν τινῶν ἐκ τῶν σκέψεων καὶ πληροφοριῶν τοῦ Πρωθυπουργοῦ, τὰς ὁποίας νομίζω ὡς μὴ ἀκριβεῖς. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν Πρωθυπουργὸν, ὅτι ἡ τουρκικὴ σταφὶς εἰσάγεται ἐν Γαλλίᾳ κυρίως δι’ οἰνοποιΐαν. Μόνον ἡ μαύρη χρησιμεύει εἰς οἰνοποιΐαν· μέγα δὲ μέρος τῆς εἰσαγομένης ἐν Γαλλίᾳ τουρκικῆς σταφίδος εἶναι ἡ γνωστὴ Σμυρναϊκὴ σταφὶς, τῆς ὁποίας ἡ μὲν πρώτη ποιότης τίθεται ἐν μικροῖς κυτίοις καὶ καταναλίσκεται ὡς καρπὸς ἐπιτραπέζιος, ἕνεκα δὲ τῆς ὑψηλῆς αὐτῆς τιμῆς δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς οἰνοποιΐαν. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη, κατωτέρας ποιότητος, μαύρη σταφὶς, ἡ ὁποία καταναλίσκεται ἐν μέρει πρὸς βρῶσιν, κατὰ τὸ πλεῖστον δὲ πρὸς κατασκευὴν σταφιδίτου οἴνου. Ἀλλὰ τὸ εἶδος τοῦτο δὲν εἶναι τὸ κύριον μέρος τῆς εἰσαγομένης τουρκικῆς σταφίδος. Διὰ νὰ πεισθῇ καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀναφέρω τὴν ἀπόῤῥιψιν τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν συνωμολογήσαμεν μὲ τὴν Γαλλίαν. Ἐὰν ἡ τουρκικὴ σταφὶς ἀντικαθίστα τὴν ἰδικήν μας σταφίδα ἐν Γαλλίᾳ, δὲν θὰ ὑπῆρχεν οὐδὲν συμφέρον νὰ πολεμηθῇ ἡ ἑλληνικὴ σταφὶς, ὅπως ἐπολεμήθη πρὸ δύο ἐτῶν, ἐνῷ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις, εὐνοϊκῶς ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος διατεθειμένη, ὑπεστήριζεν αὐτήν. Δὲν εἶναι δὲ ὡσαύτως ἀκριβὲς, ὅτι ἀπεῤῥίφθη ἢ κακῆς ἔτυχεν ὑποδοχῆς ἡ εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν γενομένη πρότασις περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐσωτερικοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐὰν ἔλαβε καιρὸν νὰ ἀκολουθήσῃ τὰς γενομένας πρὸ δύο ἢ τριῶν μηνῶν συζητήσεις ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τῆς Γαλλίας, θὰ ἐνθυμῆται, ὅτι ὁ πρώην καὶ νῦν ἀκόμη Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπρότεινε καὶ τὴν κατάργησιν τῆς κυβερνητικῆς ἐπιβλέψεως ἐπὶ τῆς μεταφορᾶς καὶ ἐπὶ τῆς πωλήσεως τῶν οἴνων καὶ τῶν οἰνοπνευμάτων. Ἡ προτεινομένη αὕτη κατάργησις καθιστᾷ δύσκολον τὴν ἐπίβλεψιν τῆς μεταφορᾶς καὶ τῆς πωλήσεως καὶ τοῦ σταφιδίτου οἴνου. Αὕτη εἶναι ἡ παρουσιαζομένη δυσκολία εἰς τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλήν. Ἡ δυσκολία δὲ αὕτη δὲν δύναται νὰ ἀποσοβήσῃ τὸν κίνδυνον τῆς ἐπιβολῆς ἐσωτερικοῦ φόρου, καὶ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὅταν δίδωμεν πληροφορίας περὶ τοιούτων σπουδαίων καὶ λεπτῶν ζητημάτων.

§59ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι πρόκειται νὰ ἐπιβληθῇ δασμὸς ἐσωτερικὸς ἐπὶ τῆς ἑλληνικῆς σταφίδος. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρέπει νὰ προσέχῃ, μήπως πάθῃ ὅ,τι ἐπάθαμεν εἰς τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε μὲ τὴν Γαλλίαν καὶ ἥτις ἀπεῤῥίφθη, διότι, ὡς ἐκ τῶν ἐν τῇ Γαλλικῇ Γερουσίᾳ συζητήσεων ἀπεδείχθη, τὰ σπουδαιότερα ἐπιχειρήματα τῶν Γάλλων Γερουσιαστῶν, οἵτινες ἐπολέμησαν τὴν σύμβασιν, ἦσαν οἱ φόροι οἱ ἀπαγορευτικοὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰς τὰ γαλλικὰ προϊόντα.

§60Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ ἄλλου τινὸς ἐσκόπουν νὰ προβάλω ἐρώτησιν. Ἀνομολογῶ, ὅτι αἱ ἀνακοινώσεις, αἵτινες γίγνονται ἑκάστοτε περὶ σταφίδος, δὲν ζητοῦνται μετὰ τοῦ σκοποῦ τῆς ἐπιζητήσεως τῆς εὐθύνης, οὐχὶ διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ζητῇ ἐν ἀνάγκῃ εὐθύνας παρὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ πᾶν ὅ,τι αὕτη ἤθελε πράξει μὴ ὀρθὸν, ἢ διὰ πᾶν ὅ,τι αὕτη ἤθελε παραλίπει νὰ πράξῃ, ὅπως κατασταθῇ βεβαία ἡ κατανάλωσις προϊόντος τοσοῦτον πολυτίμου καὶ τοῦ μόνου, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, ἀλλὰ διότι νομίζομεν, ὅτι εἶναι λίαν πρόωρον νὰ ἐρευνηθῶσι τὰ περὶ τούτου, ἀφοῦ ἐξακολουθοῦσι πρὸ πολλοῦ καιροῦ καὶ εἰσέτι δὲν ἐπερατώθησαν αἱ διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι γίγνονται μετὰ τοῦ μόνου Κράτους, περὶ τοῦ ὁποίου ἀναγκαζόμεθα νὰ μεριμνῶμεν. Καὶ ὄντως τὰ γιγνόμενα ἐν Ἀμερικῇ γίγνονται ἐκ λόγων εὐνοήτων, ἐσωτερικῶν τῆς Ἀμερικῆς, ἐν σχέσει πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας ἐκείνης, καὶ πρὸς σκέψεις, αἵτινες κρατοῦσιν ἐν τοῖς πολιτικοῖς ἀνδράσι τῆς Ἀμερικῆς, ἕνεκα τῶν παρουσιαζομένων ἐκεῖ οἰκονομικῶν ἀνωμαλιῶν. Δὲν θέλω διὰ τούτων νὰ παραλίπω τὴν φροντίδα, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις πάντοτε πρὸς ἐπιτυχίαν τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ, οὔτε προεθέμην, δι’ ὧν εἶπον περὶ Γαλλίας, νὰ δείξω, ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαῖον, νὰ φροντίσῃ, ἵνα ἐλαττωθῶσι τὰ βάρη τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ. Ἐκ τοὐναντίου κατὰ τὴν ὥραν ταύτην ἰδίως ὑπάρχουσι περιστάσεις, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἀγνοῇ, καὶ αἵτινες καθιστῶσιν εὐχερέστερον τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐπιδίωξιν τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἐν Ἀγγλίᾳ δασμοῦ καὶ τὰ μάλιστα πιθανὴν τὴν ἐπιτυχίαν τοιούτων ἐνεργειῶν. Ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν ἐσκόπουν νὰ ὁμιλήσω, διότι δὲν ἐσκόπουν, ὡς εἶπον, νὰ ζητήσω εὐθύνην τινὰ, οὔτε ἐγὼ οὔτε ἄλλος ἐκ τῶν φίλων, τῶν ἀγορευσάντων περὶ τῶν κυβερνητικῶν ἐνεργειῶν περὶ τῆς σταφίδος, ἢ περὶ παραλείψεως ὀφειλομένων ἐνεργειῶν αὐτῆς. Ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων ὅμως τῶν προφορικῶν, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐποιήσατο εἰς τὴν Βουλὴν, χάριν μεταδόσεως ἐπισήμων πληροφοριῶν εἴτε εἰς τοὺς παραγωγοὺς τῆς σταφίδος, εἴτε εἰς τοὺς ἐμπορευομένους τὸ προϊόν τοῦτο, μοὶ φαίνεται, ὅτι αὗται ἤθελον γίνει σκοπιμώτερον δι’ ἄλλου τινὸς τρόπου καὶ οὐχὶ διὰ προφορικῶν ἀνακοινώσεων ἐν τῇ Βουλῇ, ὅταν μάλιστα αἱ ἀνακοινώσεις αὗται γίγνωνται περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπερατώθησαν εἰσέτι, τὰ ὁποῖα ἐλπίζεται, ὅτι θέλουσι περατωθῆ, ὅτε κατ’ ἀνάγκην αἱ γιγνόμεναι διὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀνακοινώσεις εἶναι καὶ ἀσαφεῖς καὶ μετ’ ἐπιφυλάξεων. Τοιαῦται ἀνακοινώσεις ἤθελον γίγνεσθαι ἀσφαλέστερον καὶ σκοπιμώτερον δι’ ἄλλης ὁδοῦ, διότι οἱ περὶ τούτου ἐν τῇ Βουλῇ ἀπαγγελλόμενοι λόγοι ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, μέχρις οὗ περιέλθωσιν εἰς τὰς ἀκοὰς τῶν ἐχόντων συμφέρον ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, θέλουσι διέλθει δι’ ὀργάνων καὶ μέσων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι πάντοτε πιθανὸν, ὅτι θέλουσι διερμηνεύει πιστῶς τοὺς λόγους τούτους, ὡς ἀπηγγέλθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐπειδὴ δὲ πρόκειται περὶ πραγμάτων μήπω τελειωθέντων, συμβαίνει νὰ μεταδίδωνται αἱ γιγνόμεναι ἀνακοινώσεις οὕτως, ὥστε νὰ παριστῶνται ηὐξημέναι ἢ ἐλάσσονες αἱ περὶ τῆς περατώσεως αὐτῶν πιθανότητες, κατὰ τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν οἱ μεταβιβάζοντες τὰς πληροφορίας ταύτας, εἴτε ἐξ ὀλιγωρίας εἴτε ἐκ κακῆς ἀντιλήψεως αὐτῶν. Ἐὰν ἤθελέ τις ἐρευνήσει, κατὰ τίνα τρόπον ἀνακοινοῦνται εἰς τοὺς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἔχοντας συμφέρον αἱ πρὸς ἡμᾶς γιγνόμεναι ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπίσημοι ἀνακοινώσεις περὶ σταφίδος, ἤθελε μάθει, ὅτι αὗται γίγνονται εἴτε διὰ τῶν ἐφημερίδων, εἴτε διὰ τῶν ἐπιστολῶν τῶν κ. Βουλευτῶν. Ἀμφιβάλλω δὲ πολὺ, ἐὰν αἱ ἐφημερίδες, ἐκ τῶν ὁποίων ἐλάχισται ἔχουσι στενογράφους, μεταγράφουσιν ἀκριβῶς τὰς λέξεις καὶ τὰς φράσεις τῶν γιγνομένων ἀνακοινώσεων, ἢ ἐὰν οἱ κύριοι Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐκλογικὰ συμφέροντα καὶ ποικίλους πολιτικοὺς σκοποὺς, ἐὰν αὐτοὶ δύνανται νὰ μεταβιβάζωσιν ἀκριβῶς καὶ αὐτολεξεὶ τὰς γιγνομένας ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν ἀνακοινώσεις. Διὰ τοῦτο ἤθελον συμβουλεύσει τοὺς Ὑπουργοὺς, νὰ παύσωσι ποιούμενοι τοιαύτας ἀνακοινώσεις εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ προτιμῶσι δὲ, ἀντὶ τῶν πρὸς τὴν Βουλὴν ἀνακοινώσεων, νὰ ποιῶνται τὰς ἀνακοινώσεις εἴτε διὰ τῶν ἐφημερίδων, τὰς ὁποίας αὐτοὶ ἔχουσιν, εἴτε διὰ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν τῶν περιφερειῶν, ἐν αἷς καλλιεργεῖται τὸ προϊὸν τῆς σταφίδος, ἢ γίγνεται ἡ ἐμπορία αὐτοῦ. Τοιουτοτρόπως οἱ μὲν λόγοι τῆς Κυβερνήσεως ἤθελον μεταβιβάζεσθαι πιστῶς εἰς τοὺς ἔχοντας ἐνδιαφέρον, ἤθελε δὲ μείνει εἰς αὐτοὺς ἡ ἐλευθερία νὰ ἐκτιμῶσιν αὐτοὺς καὶ νὰ πορίζωνται ἐξ αὐτῶν ἐλπίδας ἢ πιθανότητας, καὶ ἑπομένως νὰ φροντίζωσι περὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα τὰ συμφέροντα αὐτῶν τοῖς ἐπιβάλλουσι νὰ πράξωσιν ὑπὸ ἰδίαν αὐτῶν εὐθύνην. Ἡ ἀτελὴς ἢ ἡ μὴ ἀκριβὴς μεταβίβασις τῶν ἐν τῇ Βουλῇ γιγνομένων ἀνακοινώσεων δύναται νὰ ἀποπλανήσῃ καὶ νὰ ὠθήσῃ αὐτοὺς, νὰ μὴ πράττωσι τὰ συμφέροντα εἰς αὐτούς.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§62Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἤθελον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ὑπομνήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν εἶχον ἀπευθύνει εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἀκουσθῇ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ δώσῃ οὗτος εἰς τὴν Βουλὴν ἀκριβεῖς καὶ πλήρεις πληροφορίας περὶ τῶν διαδοθέντων πολλάκις περὶ πλοίων ξένων Δυνάμεων, παραπλεόντων εἰς τὰς ἀκτὰς τῆς Ἑλληνικῆς θαλάσσης.

§63ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχω τίποτε νεώτερον νὰ προσθέσω εἰς ὅσα εἶπον. Τὰ τελευταῖον λεχθέντα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε νεώτερα τηλεγραφήματα περὶ παράπλου πλοίων τουρκικῶν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ ὕδατα, δὲν ἦσαν ἀκριβῆ. Ὅσα ἐλέχθησαν περὶ πλοίου ἰταλικοῦ κατασκοπεύσαντος, ἢ περὶ πλοίων ἰταλικῶν εἰσελθόντων εἰς τὰ Ἑλληνικὰ ὕδατα ἐπὶ κατασκοπεύσει, δὲν ἀπεδείχθησαν ἀληθῆ. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἔχω μάλιστα τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι, ἂν ὑπῆρξε πλοῖον ὑψῶσαν τὴν ἰταλικὴν σημαίαν, τὸ πλοῖον τοῦτο δὲν ἦτο ἰταλικὸν, καὶ τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὄψιν, ἐφρόντισα ὥστε νὰ φθάσωμεν εἰς ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας. Πέραν τούτου οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω.

§64Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μετ’ εὐχαριστήσεως ἀληθῶς μανθάνω, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὴς ἡ εἴδησις, ὅτι πλοῖα ὑπὸ ἰταλικὴν σημαίαν ἀνέλαβον νὰ ἐνασκήσωσιν ἀστυνομίαν ἐπὶ τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν καὶ τῶν ἑλληνικῶν παραλίων ἐπὶ ὑποθέσεως τοιαύτης, ὁποία εἶναι ἐκείνη, περὶ ἧς πρόκειται. Τῷ ὄντι ἤθελον εἶσθαι ἀνάρμοστον εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Ἰταλικοῦ Βασιλείου καὶ εἰς τοὺς δεσμοὺς, οἵτινες συνδέουσι τὴν χώραν ἐκείνην μετὰ τῆς πατρίδος μου, νὰ ἀναλάβῃ τοιοῦτον ἔργον ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἰταλικοῦ Βασιλείου. Μὲ ἐμβάλλει ὅμως εἴς τινα ἀνησυχίαν ἡ συγχρόνως διδομένη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν πληροφορία, ὅτι δὲν ἐβεβαιώθη οὔτε ὅτι τουρκικά εἰσι τὰ πλοῖα, τὰ ἀναφανέντα κατὰ τὰ παράλια τῆς Ἑλλάδος.

§65ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο δὲν εἶπον, ἀπεναντίας εἶπον, ὅτι βεβαιοῦται. Τὸ εἶπον προχθές.

§66ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἐζητήθη ἐξήγησις ἀπὸ τὸν Πρέσβυν τῆς Τουρκίας, καὶ ἐὰν ἐδόθησαν πληροφορίαι. Δὲν ζητῶ τὴν πληροφορίαν ταύτην, εἰμὴ ἐὰν δύνηται ὁ Ὑπουργὸς νὰ χορηγήσῃ αὐτήν.

§67ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἐζητήθησαν ἐξηγήσεις, ἀλλὰ δὲν ἐζητήθησαν, διότι δὲν ἦτο καιρὸς ἀκόμη.

§68Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Αἱ ἐκ Κρήτης ἐρχόμεναι ἑκάστοτε ἐπιστολαὶ βεβαιοῦσιν, ὅτι οὐ μόνον ἰταλικὰ, ἀλλὰ καὶ ἀγγλικὰ πλοῖα περιπλέουσι.

§69ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἀληθές. Ἓν μόνον πλοῖον ἰταλικὸν ἐφάνη κατ’ αὐτὰς εἰς τὰ ὕδατα τῆς Κρήτης, ὄχι τῆς Ἑλλάδος, τοῦτο δὲ εἶναι τὸ Caracciolo, πλοῖον ἔχον ἐπιβαίνοντας δοκίμους, οἵτινες ἐκγυμνάζονται ἐν αὐτῷ ὡς ἐν σχολῇ, εἰσῆλθε δὲ εἰς τὸν λιμένα τῆς Σούδας καὶ προέκειτο ν’ ἀναχωρήσῃ μετὰ πέντε ἡμέρας εἰς Βηρυττόν· οὐδὲν ἄλλο πλοῖον ἰταλικὸν εἶναι ἐν γνώσει οὔτε τῶν Ἑλληνικῶν ἀρχῶν οὔτε τῆς Ἰταλικῆς Πρεσβείας ἐνταῦθα, ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Περὶ δὲ ἀγγλικοῦ πλοίου, ὡς προσεγγίσαντος εἰς τὰ Ἑλληνικὰ ὕδατα, οὐδεμία οὔτε ταχυδρομικὴ οὔτε τηλεγραφικὴ εἴδησις ὑπάρχει.

§70Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Αἱ ἐκ Κρήτης ἐπιστολαὶ βεβαιοῦσιν, ὅτι τὰ πλοῖα αὐτὰ περιπλέουσι μέχρις Ἀντικυθήρων. Παρακαλῶ δὲ, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ ἐξετάσητε.

§71ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὀφείλω ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ νὰ δηλώσω πρῶτον, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές· ἔχομεν ἀρκετὰ μέσα, ὥστε νὰ γινώσκωμεν τὸ πρᾶγμα, ἂν ἦτο ἀκριβὲς, καὶ δεύτερον, ὅτι ἡ πρὸς ἡμᾶς συμπεριφορὰ τῶν Ἄγγλων ἀπ’ ἀρχῆς δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ καθιστᾶται πιθανὴ τοιαύτη πρᾶξις.

§72Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τότε θὰ συμβαίνῃ τὸ ἀντίθετον, τὰ τουρκικὰ πλοῖα θὰ ὑψώνουν σημαίας ἀγγλικὰς ἢ ἰταλικάς.

§73ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀπαντήσῃ εἰς μίαν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον.

§74ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐξηγήσητε, διότι ἐκ τῶν πρακτικῶν δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ἀκριβῶς. Ἐὰν ἦναι ἡ ἐν τοῖς πρακτικοῖς διατυπωθεῖσα, τότε δὲν εἶμαι ὁ ἁρμόδιος νὰ δώσω ἀπάντησιν.

§75ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο σχετίζεται μὲ τὴν ἱκανότητα τοῦ Γραφείου. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει ἄμεσον σχέσιν πρὸς τὰ καθήκοντα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι βεβαίως τὸ σχετικὸν πρὸς τὰς μὴ ἐκτελουμένας παραγγελίας τοῦ Εἰσαγγελέως πρὸς τὸν Εἰρηνοδίκην, πρὸς περαίωσιν ἀνακρίσεως σχετικῆς πρὸς τὸν πρώην Εἰρηνοδίκην. Τὸ ἄλλο βεβαίως δύναται νὰ ἔχῃ σχέσιν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν διορίσαντα αὐτὸν πρωτοκολλητὴν τῆς Ἐφορίας πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἐτῶν τῆς συντάξεώς του.

§76ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γινώσκω περὶ τίνος πρόκειται.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δότε σημείωσιν ἀκριβῆ, κύριε Βουλευτά.

§78ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, καὶ παρακαλῶ νὰ ἔχω αὔριον ἀπάντησιν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἤτοι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν, ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Γεροκωστόπουλος.

§80ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον περὶ δημοτικῶν προσόδων, δανείων καὶ βαρῶν. Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸς ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον, ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς διὰ τὴν παροῦσαν ἔκτακτον Σύνοδον, ἐκ δραχ. ἐν ὅλῳ 278,870). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 καὶ 45′ μ. μ.