1890.03.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9

τῆς 6 Μαρτίου 1890.

(Τρίτη)

Ὥρα 5½ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 14 Φεβρουαρίου ἐγὼ καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως παρεκαλέσαμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, νὰ καταθέσῃ τὰ βιβλία καὶ τὰς δηλώσεις καὶ τὰ διπλώματα πλοιαρχίας τῶν ἀξιωματικῶν πρὸ τῆς κατατάξεώς των εἰς τὸ βασιλικὸν ναυτικόν· ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη νὰ τὰ ὑποβάλῃ, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν τὰ ὑπέβαλεν. Ὑπομιμνήσκω λοιπὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ὑποβολὴν αὐτῶν, διότι πρόκειται δι’ αὐτῶν νὰ διαλευκανθῶσι πολλὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔμειναν ἐκκρεμῆ. Ἐπίσης παρακαλῶ αὐτὸν, ὡς Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐποπτῶν τοῦ Διδασκαλείου Ἀθηνῶν καὶ δύο ἄλλων Διδασκαλείων, καθόσον, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, κατ’ ἔτος διορίζονται δύο ἐπόπται, οἱ ὁποῖοι ἐξελέγχουν τὰ εἰρημένα Διδασκαλεῖα· οὗτοι ἐξετάζουσι πρῶτον τὴν καλὴν ἢ μὴ ἐκπαίδευσιν τῶν διδασκομένων ἐν αὐτοῖς, καθὼς καὶ πᾶν ὅ,τι ἄλλο εὕρωσιν ἀντικείμενον εἰς τοὺς κειμένους νόμους, καὶ ἀναφέρουσι τὰ περὶ τούτου. Ζητῶ δὲ τὰς ἐκθέσεις ταύτας, διὰ νὰ πληροφορηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν τὰ Διδασκαλεῖα λειτουργῶσι καλῶς καὶ ἐὰν αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐποπτῶν συμφωνῶσι μὲ ὅσα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναφέρει ἐν τῇ περὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων ἐκθέσει του.

§2Χ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ κάτοικοι τῆς Στεμνίτσης, κύριε Πρόεδρε, ἀπέστειλαν τηλεγράφημα πρὸς ὑμᾶς, παραπονούμενοι ὅτι καταδιώκονται διὰ φόρον ἀδηλώτων οἴνων, καὶ σήμερον δὲ εἰδοποιούμεθα, ὅτι ἡ καταδίωξις ἐξακολουθεῖ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἀληθῶς ὁ ταμίας Γόρτυνος ἐξέδωκεν ἐντάλματα διὰ φόρους ἀδηλώτων οἴνων τοῦ 1887, καὶ πῶς δύναται νὰ πράττῃ τοῦτο, ἐναντίον ῥητῆς διατάξεως τοῦ νόμου, καθόσον ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι, ἐὰν δὲν εἰσπραχθῶσιν οἱ ἀδήλωτοι οἶνοι εἰς τὸ ἀμέσως ἑπόμενον ἔτος, δὲν δύνανται νὰ εἰσπραχθῶσι πλέον διοικητικῶς. Παρακαλῶ δὲ νὰ δώσῃ τὴν πληροφορίαν αὔριον.

§3ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Ἔν τινι ἐφημερίδι ἀνέγνων σήμερον, ὅτι συνεπείᾳ ἐνεργειῶν τῆς ἡμετέρας Κυβερνήσεως πρόκειται προσεχῶς νὰ καταργηθῇ ἐν Ἀμερικῇ ὁ δασμὸς τῆς σταφίδος. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐνδιαφέρει σπουδαίως πάντας ἡμᾶς καὶ τὸν τόπον, ἰδιαιτέρως δὲ τὰ σταφιδοφόρα τοῦ Κράτους μέρη, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἔχῃ πληροφορίας τινὰς ἐπισήμους περὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος, νὰ τὰς ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχομεν πληροφορίας ἐξ Ἀμερικῆς παρὰ τοῦ ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ Γεν. Προξένου τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος εἶχε διαταχθῆ νὰ μεταβῇ εἰς Βασιγκτῶνα, ὅτι τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης βαίνουσι καλῶς. Ὡς γινώσκετε, τὸ παρελθὸν ἔτος εἶχε διορισθῆ ἐκεῖ εἰδικὸς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος, ὅστις μετέβη καὶ παρέμεινεν ἱκανὸν χρόνον· τότε εἶχεν ἐπιτευχθῆ, ὅπως περιληφθῇ ἡ κατάργησις τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐν τοῖς νομοσχεδίοις τῆς τε πλειοψηφούσης μερίδος καὶ τῆς μειοψηφούσης, ἀλλ’ ἐπῆλθεν ἐκεῖ προεδρικὴ μεταβολή, ὡς ἐκ τῆς ὁποίας ἐματαιώθη ἡ ψήφισις τῶν νομοσχεδίων. Ἔκτοτε ἐπὶ τῆς νέας προεδρείας οὐδὲν εἶχε γίνει ἐν ταῖς Βουλαῖς· ἤδη δὲ πρόκειται αἱ Βουλαὶ ν’ ἀποφανθῶσι περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους καὶ περὶ τῶν φορολογικῶν νόμων, τῶν σχετιζομένων πρὸς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, ὁ ἐνταῦθα Πρεσβευτὴς τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἐνήργησε λίαν δραστηρίως ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, μεθ’ ὃ διετάχθη καὶ ὁ ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ Πρόξενος τῆς Ἑλλάδος νὰ μεταβῇ εἰς Βασιγκτῶνα, ἵνα ἐργασθῇ καὶ οὗτος· αἱ δὲ εἰδήσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν παρ’ αὐτοῦ, εἶναι λίαν εὐχάριστοι.

§5ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σᾶς λέγει κατηγορηματικῶς;

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι· ἀκόμη οὐδὲν ἐγένετο· ἀλλ’ ὅπως ἠξεύρετε, ἐν Ἀμερικῇ ἡ λύσις τῶν τοιούτων ζητημάτων εἶναι ἔργον κυβερνητικὸν ὀλιγώτερον ἢ ἐν ἄλλοις Κράτεσι καὶ ἁπανταχοῦ τῆς Εὐρώπης· ἐκεῖ οἱ Ὑπουργοὶ δὲν μετέχουσι τῶν συνεδριάσεων τῶν Βουλῶν, αἱ τοιαῦται δὲ προτάσεις εἶναι τῆς πρωτοβουλίας τῆς βουλευτικῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἐποιήσατο ἀνακοινώσεις πρὸς τὰς Βουλὰς περὶ τῶν κατὰ τοὺς φορολογικοὺς νόμους, ἑπομένως καὶ περὶ τῶν κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, αἱ δὲ Βουλαὶ λαμβάνουσι τὴν πρωτοβουλίαν, ὅπως διατυπώσωσι νομοθετικὰ μέτρα περὶ φορολογικῶν· φαίνεται δὲ, ὅτι ἐν τοῖς μέτροις περὶ μεταῤῥυθμίσεων τελωνειακῶν θέλει περιληφθῆ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς παρασκευαζούσης τὸ περὶ αὐτῶν νομοσχέδιον, καὶ ἡ κατάργησις τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος. Ὡς εἶπον, καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἶχε περιληφθῆ ἡ ἀτέλεια τῆς σταφίδος καὶ ἐν τῇ προτάσει τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ ἐν τῇ προτάσει τῆς μειοψηφίας, ἀλλὰ γεγονότα ἐπελθόντα ἐματαίωσαν τῶν προτάσεων τούτων τὴν ψήφισιν. Ἤδη, ὡς φαίνεται, θέλει πάλιν συμπεριληφθῆ ἡ περὶ ἀτελείας τῆς σταφίδος πρότασις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῆς πλειοψηφίας· ἐὰν ἄρα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως ἐλπίζεται, ψηφισθῆ, δυνάμεθα ν’ ἀπεκδεχώμεθα τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐν Ἀμερικῇ.

§7ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε δὲν ὑπεβλήθη νομοσχέδιον.

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Εἰσέτι δὲν ὑπεβλήθη, ἀλλ’ ἔχομεν τηλεγράφημα παρὰ τοῦ ἐκεῖ εἰδικοῦ ἀπεσταλμένου, τουτέστι τοῦ Γεν. Προξένου τῆς Νέας Ὑόρκης, εἰδοποιοῦντος, ὅτι πάντα βαίνουσι καλῶς.

§9ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐκ τῆς σήμερον δημοσιευθείσης μηνιαίας καταστάσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐξάγεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸν παρελθόντα μῆνα Φεβρουάριον ἔλαβεν ὡς δάνειον ἀπέναντι τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας εἰς ἀνοικτὸν λογαριασμὸν περίπου 8 ἑκατομμύρια· ταῦτα δὲ τὰ ἔλαβεν ἐπὶ τόκῳ ἑνὸς τοῖς ἑκατόν. Ἐξ ἑτέρας μερίδος πάλιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐξάγεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατέθεσεν εἰς τὴν Τράπεζαν περίπου 7½ ἑκατομμύρια ἄνευ τόκου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς δώσῃ διασαφήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄνευ τόκου εἶναι ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, τουτέστιν, ὅτι τὰ καθορισθέντα ταῦτα τραπεζικὰ γραμμάτια εἰς ἐγγύησιν τοῦ μεταλλικοῦ δανείου δὲν ἀποφέρουσι τόκον πληρωτέον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν παρὰ τοῦ Δημοσίου. Ταύτην τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀτόκου, περὶ οὗ ποιεῖται μνείαν ἡ ταράξασα τὸν κ. Βουλευτὴν μηνιαία κατάστασις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διατρανοῖ καὶ ἡ συμφωνία, ἧς ὑπέβαλον προχθὲς εἰς τὴν Βουλὴν τὸ κείμενον, ὅπερ δημοσιευθήσεται, ἂν μὴ ἐδημοσιεύθη ἔτι, τὴν ἔννοιαν, λέγω, ὅτι τὸ χρῆμα, τὸ διατιθέμενον εἰς ἐγγύησιν τοῦ ἄρτι συνομολογηθέντος δανείου, δὲν ἀποφέρει τόκον κατὰ τοῦ Δημοσίου.

§11ΜΠΑΣΙΑΣ. Οὕτω πως ἐνόησα προχθὲς καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν, ἣν ἐκάμνετε. Ἐκ τῶν λογαριασμῶν ὅμως, οὓς παρουσιάζει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἐξάγεται, ὅτι καὶ δι’ αὐτὰ τὰ 8 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐλάβετε, θὰ πληρόνετε τόκον.

§12Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἔμεινεν ἓν μέρος τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας ἄνευ ἀπαντήσεως. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας δύο ἐρωτήματα προέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν· τὸ πρῶτον, ἐὰν ἀληθῶς, ὡς δημοσιεύει ἡ κατάστασις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὀκτὼ περίπου ἑκατομμύρια παρ’ αὐτῆς εἰς λογαριασμὸν τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα, ἂν ἐλήφθησαν, ἐλήφθησαν βεβαίως ἐπὶ τόκῳ. Τὸ δεύτερον εἶναι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις κατέθηκεν ἑπτὰ περίπου ἑκατομμύρια εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἄνευ τόκου. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου τούτου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔδωκεν ἐντελῆ ἀπάντησιν, ὅτι τὰ κατατεθέντα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως σημειοῦνται ὅτι κατετέθησαν ἄνευ τόκου, διότι ὁ τόκος ἤθελεν εἶσθαι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἑπομένως ἡ κατάθεσις δὲν ἐπάγει τόκον κατὰ τοῦ δημοσίου ταμείου· ἀλλὰ τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν εἰς βάρος τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ὀκτὼ ἑκατομμύρια· ἠρώτησε λοιπὸν ὁ κ. Βουλευτής, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε πράγματι τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα.

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἔλαβεν, ἡ Κυβέρνησις διέθεσεν ἁπλῶς ἐπὶ τοῦ λογαριασμοῦ τοῦ ἐπὶ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δανείου ποσόν τι, ὅπως τούτου γένηται χρῆσις, ἐν ᾗ περιπτώσει, μετὰ παρέλευσιν τῆς διορίας τῆς ἀποδόσεως τοῦ προσωρινοῦ δανείου τῶν 6 ἑκατομμυρίων, δὲν ἤθελε γενῆ κανονικῶς ἡ ἀπόδοσις· ἐκανονίσθη δὲ, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, δὲν θέλει ἀποφέρει τόκον ἐν τῷ μεταξύ. Πῶς ἡ Τράπεζα ἀνέγραψεν ἐν τῷ ἰσολογισμῷ αὐτῆς τὰ τῆς δοσοληψίας ταύτης, ἀγνοῶ. Δὲν συνέπεσε νὰ ἴδω τὴν μηνιαίαν κατάστασιν, ἤδη δὲ θὰ ζητήσω αὐτὴν πρὸς ἔλεγχον, μηδόλως ἀμφιβάλλων, ὅτι καλῶς ἐγένετο ἡ ἐγγραφή.

§14ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ 8 ἑκατομμύρια, ἅτινα ἐλήφθησαν κατὰ τοὺς ἰσολογισμοὺς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐχρησίμευσαν διὰ τὴν κατάθεσιν αὐτὴν, δὲν ἐχρησίμευσαν δι’ ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου;

§15ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὄχι.

§16ΡΙΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν τακτικὴν Σύνοδον εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα τὸν σταθμὸν τοῦ σιδηροδρόμου Πατρῶν–Πύργου· παρῆλθεν ἔκτοτε καιρὸς καὶ ἕνεκα πολλῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δὲν ἠθέλησα νὰ ἐπαναλάβω τὴν αἴτησίν μου· ἤδη ὅμως πληροφοροῦμαι, ὅτι ἐκτὸς τῆς καταλήψεως τῆς αἱμασιᾶς διὰ τῶν σιδηρῶν ῥάβδων, ἤρχισε καὶ ἡ οἰκοδομὴ σταθμοῦ, καὶ σταθμοῦ σιδηροῦ ἐν τῷ μέσῳ τῆς αἱμασιᾶς, ἡ ὁποία εἶναι κατεσκευασμένη ὑπὸ τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς εἰδικὸν σκοπὸν, ἤτοι πρὸς χρῆσιν τοῦ λιμένος. Καταθέτω ἔγγραφον τὴν ἐπερώτησίν μου, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ τὰς ζητουμένας πληροφορίας καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Συγχρόνως παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί ἐγένετο ἐπὶ τοῦ παραπόνου τῶν πολιτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐδάρησαν εἰς τὸ Αἴγιον, καθόσον μάλιστα παρατηρῶ, ὅτι μετὰ τὸ γεγονὸς τοῦ Αἰγίου συνέβη ὅμοιον γεγονὸς ἐν Κορίνθῳ, ὅμοιον δ’ ἔλαβε χώραν καὶ χθὲς ἐν Ἀθήναις, ἐν τῷ μέσῳ τῆς δημοσίας ὁδοῦ, ὅπου ἐδάρη εἷς ἀξιότιμος πολίτης ὑπὸ χωροφυλάκων. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μάθω, τί ἐνηργήθη ἐπὶ τούτου, διότι ἀπὸ τὸ Αἴγιον μὲ ἐρωτῶσιν, ἂν εἰς τὸ τηλεγράφημά των ἐδόθη ἀπάντησις.

§17ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐδόθη ἀπάντησις (ἀναγινώσκει): «Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν (Τμῆμα Δημοσίας Ἀσφαλείας). Εὐστάθιος Βασιλείου συνέλαβε Παναγιώτην Κατσούδαν 1 ἀρξαμένου· κλείσας αὐτὸν ἐντὸς καταγωγίου του, ἔδειρεν ἀνηλεῶς, ἀφαιρέσας δραχμὰς 3 καὶ 30 λεπτά. Λαβόντες μήνυσιν κατ’ αὐτοῦ, ἐκαλέσαμεν εἰς ἐξέτασιν γραφείῳ Ὑπομοιραρχίας· μεθ’ ὃ προτραπεὶς ἀφέθη ἐλεύθερος ἀνενοχλήτως. Χθὲς πάλιν ἐκακοποίησε ῥηθέντα Π. Κατσούδαν. Οὗτος δὲ τυγχάνει ταραξίας καὶ οὐχὶ καταστηματάρχης. Μήνυσις παθόντος ἐγχειρισθεῖσα διεβιβάσθη Εἰσαγγελεῖ. Ἐπὶ 11098 τηλεγραφικῆς διαταγῆς του. Ὑπομοίραρχος Αἰγιαλείας ΕΥΘΥΜΙΟΥ (ἀνθυπομοίραρχος)».

§18ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ, καθ’ ἃς ἔχω ἰδιαιτέρας πληροφορίας καὶ καθ’ ὅσον γνωρίζω καὶ τὸ πρόσωπον, δυσκολεύομαι νὰ πιστεύσω τὴν πληροφορίαν, ἣν δίδει ὁ Ὑπομοίραρχος· ἀπ’ ἐναντίας πολλοὶ ὁμολογοῦσιν, ὅτι ἐν πλήρει ἡμέρᾳ ἐδάρη ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς, καθὼς καὶ δύο ἕτεροι πρὸ τοῦ αὐτοῦ καταστήματος. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ ζητήσῃ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐξετάσεων, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ἀπάντησις αὕτη εἶναι ὅλος διόλου ἐσφαλμένη καὶ μὴ ἀκριβής.

§19Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Διάφοροι πολῖται ἐκ Λεβαδείας παραπονοῦνται, ὅτι, μολονότι πρὸ πενταετίας ἐπερατώθη ἡ ὁδὸς ἀπὸ Ἁγίου Ἰωάννου εἰς Σκριποῦν, εἰσέτι δὲν ἀπεζημιώθησαν ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων κατελήφθησαν οἱ ἀγροί. Δὲν γνωρίζω διατὶ τοῦτο συμβαίνει, ἐνῷ καθ’ ἑκάστην οἱ δικαιοῦχοι ζητοῦσι ν’ ἀποζημιωθῶσι. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ δώσῃ πληροφορίας, διότι εἶναι ἄδικον νὰ μὴ ἐνεργηθῶσι μέχρι τοῦδε αἱ νόμιμοι ἀποζημιώσεις. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, οἱ αὐτοὶ ἰδιοκτῆται παραπονοῦνται, ὅτι χάνδακές τινες, οἱ ὁποῖοι χάριν τῆς ὁδοῦ ἐκείνης ἀνεῴχθησαν, εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε δὲν ἔχουσι διέξοδον τὰ ὕδατα, ἅτινα πλημμυροῦσι τοὺς ἐγγὺς ἀγρούς. Παρακαλῶ ὅθεν αὐτὸν νὰ ἐξετάσῃ καὶ περὶ τούτου καὶ ἔν τινι τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων χορηγήσῃ τὰς δεούσας πληροφορίας.

§20ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ὁ Εὐάγγελος Ἀρβανιτάκης, στρατιώτης τοῦ Αʹ λόχου τῶν νοσοκόμων, πάσχων ἐκ νυσταγμοῦ, παρεπέμφθη εἰς τὴν Ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέτασιν. Ἀτυχῶς ὅμως ἡ Ἐπιτροπὴ οὐδεμίαν ἔκαμεν ἐξέτασιν, ἀποπέμψασα αὐτόν. Ἐπειδὴ ἡ ἀσθένεια τοῦ στρατιώτου τούτου βαίνει ἐπὶ τὰ χείρω, παρακαλῶ τὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ, ἵνα οὗτος ἐπισταμένως ἐξετασθῇ, διότι, ἂν πράγματι πάσχῃ, κατὰ τὴν εἰς αὐτὸν δοθεῖσαν πιστοποίησιν ὀφθαλμιατροῦ, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ μὴ τύχῃ ἐξαιρέσεως, ἀφοῦ ὁ νόμος τῷ χορηγεῖ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Διάφοροι τῶν συμπολιτῶν μου ἀνηνέχθησαν πρὸς ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐξαιτούμενοι, ἵνα ἀποφανθῆτε περὶ τῶν εἰς ὑμᾶς ὑποβληθέντων παραπόνων αὐτῶν. Μεταξὺ τούτων εἶναι καὶ ὁ παρανόμως παυθεὶς δημοτικὸς σύμβουλος Μηνᾶς Γλένης· περὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτοῦ οὐδεμίαν ἐξεδώσατε εἰσέτι ἀπόφασιν, οὔτε προσηγάγετε τὰ ἀναφορικὰ ἔγγραφα, καίτοι μῆνες παρῆλθον ἀπὸ τῆς τῆς γενομένης ἐπερωτήσεώς μου. Ἐκτὸς τούτου καὶ ὁ παυθεὶς Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Σφακιωτῶν εὑρίσκεται εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, καὶ ἐνῷ ἠτησάμην, τὰ πρὸς τὰ παράπονα αὐτοῦ σχετικὰ ἔγγραφα, ἡ παράκλησίς μου ἔμεινεν ἄνευ ἀποτελέσματος. Καὶ εἶχον ἀνάγκην τῶν ἐγγράφων αὐτῶν, κύριε Ὑπουργέ, ἵνα ὑποβάλω παρατηρήσεις τινάς, αἵτινες ἤθελον σᾶς διαφωτίσει, ἵνα μὴ ὑποπέσητε εἰς σφαλερὰς κρίσεις ἐπὶ τῶν εἰς ὑμᾶς ὑποβληθέντων ἐγγράφων παρὰ τοῦ κ. Νομάρχου, διότι ἔχω εἰς χεῖράς μου ἐπίσημον ἔγγραφον, ὅλως διάφορον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον πρὸς ὑμᾶς διεβιβάσθη παρὰ τῆς Νομαρχίας. Διὰ ταῦτα παρακαλῶ καὶ πάλιν, ἵνα προσαγάγητε τὰ σχετικὰ ἔγγραφα ἐπὶ τῶν δύο ὑποθέσεων, Γλένη καὶ Κοντογιάννη.

§21ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Χθὲς ἤλθετε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐνεχειρίσατε ἢ ἐπεδείξατε ἐκεῖ ἓν ἀντίγραφον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀσύμφωνον πρὸς τὸ ἀντίγραφον τὸ φέρον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Νομάρχου Κερκύρας. Ἦτο λοιπὸν ἀπόλυτος ἀνάγκη ἐπὶ τῆς ἀσυμφωνίας ταύτης, ἡ ὁποία εἶναι οὐσιώδης, νὰ προκαλέσω ἐξηγήσεις, καὶ ταύτας προεκάλεσα σήμερον, ἀλλ’ ἀνάγκη νὰ δοθῇ καιρὸς, διὰ νὰ λάβωμεν ἀπάντησιν ἐκ Κερκύρας καὶ ἴδωμεν ποῖον εἶναι τὸ ἀληθὲς ἀντίγραφον.

§22ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ......

§23ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ ὑπηρεσία εἶναι ἀρκετὰ εἰλικρινὴς καὶ ἐπιμελής, ὥστε χθεσινὰ ὑμῶν παράπονα νὰ τὰ ὑποβάλῃ σήμερον εἰς τὸν Ὑπουργόν· ἐὰν θέλητε μάλιστα νὰ μοὶ δώσητε τὸ ἀντίγραφον, τὸ ὁποῖον ἔχετε, ἡ ἔρευνα θὰ ἦναι εὐχερεστέρα.

§24ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Μάλιστα.

§25ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς προεκάλεσα τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ κατεπείγοντος τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ τροπολογοῦντος διατάξεις τινὰς τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Σκοπῶ νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τῆς γνώμης μου ταύτης, ἥτις πιστεύω νὰ υἱοθετηθῇ καὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, ὑποτασσομένων ἀμφοτέρων εἰς τὸ κατεπεῖγον τῆς ἀνάγκης ταύτης. Σήμερον ὑποβάλλω ἑτέραν γνώμην περὶ νομοσχεδίου, ἐπίσης μεγίστης σπουδαιότητος καὶ κατεπειγούσης, τουτέστι πρόκειται περὶ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, τῶν καθυστερούντων χρέη μέχρι τοῦ 1871. Καθὼς γνωρίζετε, ἡ Βουλὴ εἶχε παραχωρήσει διὰ νόμου τοῦ 1881 προθεσμίαν εἰς τοὺς τοιούτους ὀφειλέτας πρὸς τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσωσι τὰ χρέη ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἐκαθαρίζοντο καὶ ἀνενεοῦντο κατὰ τὰς διατάξεις, τὰς ἀναγραφομένας ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ τοῦ 1881. Ἡ προθεσμία, ἡ παρασχεθεῖσα εἰς τοὺς ὀφειλέτας διὰ τοῦ νόμου τούτου, δὲν ἐπήρκεσε, καὶ διὰ τοῦτο ἠναγκάσθη ἡ Βουλὴ, ἐμπνεομένη ὑπὸ τῶν αὐτῶν εὐνοϊκῶν διαθέσεων, αἵτινες ὑπηγόρευσαν τὴν ἀρχικὴν νομοθέτησιν τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ἐμνημόνευσα, νὰ δώσῃ προθεσμίας προσθέτους· δὲν ἠδυνήθησαν δυστυχῶς πάντες οἱ ὀφειλέται νὰ ἐπωφεληθῶσι καὶ τῶν προσθέτων τούτων προθεσμιῶν, ἰδίως ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι μεταξὺ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου ὑπάρχουσιν ὀρφανὰ ἀνήλικα ἢ κληρονόμοι ἐκ κειμένης ἢ ἀπροσπελάστου κληρονομίας, ἅτινα πρόσωπα φυσικῶς δὲν ἠδύναντο νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὸν νόμον καὶ νὰ ἐπωφεληθῶσι τῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος οὗτος προσέφερεν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συνεμορφοῦντο ἐγκαίρως μὲ τὰς διατάξεις του. Ἑπομένως ἐδέησε νὰ ὑποβληθῇ καὶ ἕτερον νομοσχέδιον κατὰ τὴν λῆξιν τῆς προηγουμένης Συνόδου, ἀλλ’ ἕνεκα ἄλλων ἐργασιῶν, ἴσως θεωρηθεισῶν μᾶλλον κατεπειγουσῶν καὶ σπουδαίων, ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ ἐπιεικὲς συγχρόνως νὰ παρασχεθῇ καὶ αὖθις νέα προθεσμία, ὅπως μὴ τὰ πρόσωπα ταῦτα, περὶ ὧν ὡμίλησα ἀρτίως, τεθῶσιν ἐκτὸς τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων τοῦ νόμου. Ὑπάρχουσι πολλοὶ ἐν τῇ κατηγορίᾳ ταύτῃ, θὰ ἦναι δὲ ἄδικον, τὸ Δημόσιον, ἐπωφελούμενον ὄχι ἀμέλειαν, ἀλλ’ ἀνωτέραν βίαν, ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ὁποίας εὑρέθησαν τὰ πρόσωπα ταῦτα, ν’ ἀποκλείσῃ ταῦτα τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συνηγορήσῃ ὑπὲρ τῆς προτάξεως νομοσχεδίου εὐεργετικωτάτου, ὑπὲρ τῆς ὁμοφώνου παραδοχῆς τοῦ ὁποίου δὲν πιστεύω νὰ ἐγερθῇ ἡ παραμικρὰ ἀντίῤῥησις, διότι δὲν εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ προκαλέσῃ ἀντιῤῥήσεις εἴτε ἐντεῦθεν εἴτε ἐκεῖθεν, εἶναι νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου πάντες τὴν ἀνάγκην ἀναγνωρίζομεν καὶ δὲν θέλει μᾶς ἀπασχολήσει, εἰμὴ ἐπί τινα μόνον δευτερόλεπτα, ὅπως ψηφισθῇ. Συνιστῶ λοιπὸν καὶ τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὴν Βουλὴν, χωρὶς νὰ θέλω νὰ προκαλέσω ψηφοφορίαν περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διότι τοῦτο σκοπῶ ἐπανειλημμένως νὰ ζητῶ καὶ περὶ τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου, τοῦ στρατολογικοῦ, καὶ περὶ τοῦ νομοσχεδίου, περὶ οὗ νῦν κάμνω λόγον, ἕως οὗ πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ προτάξῃ ταῦτα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μοὶ χορηγήσῃ τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Ἐγγίζει τὸ πέρας τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τοῦ 1890. Ὡς ἐνθυμεῖται, τῇ πρωτοβουλίᾳ αὐτοῦ ἐγένοντο νόμοι δύο περὶ ἐκτυπώσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων· ὁ εἷς εἶναι ὁ πάγιος, ὁ δὲ δεύτερος περὶ ἐκτυπώσεως τοῦ παραρτήματος. Ἀλλ’ ἡ ἐκτύπωσις τοῦ παραρτήματος ἐγένετο λίαν λελανθασμένη, ἑπομένως ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διέταξε τὴν ἐκτύπωσιν τῶν καταλόγων ἢ τῶν παραρτημάτων, διότι ἐν τῇ δευτέρᾳ περιπτώσει θέλω ὑποβάλει τροπολογίαν.

§26ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἤρξατο ἡ προπαρασκευαστικὴ ἐργασία πρὸς τύπωσιν ὅλων τῶν καταλόγων.

§27ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῶν φυλακῶν Πύλου μοὶ ὑπεβλήθη ἀναφορὰ, φέρουσα ὑπογραφὰς 50 καταδίκων, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται, ὅτι ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου μέχρι σήμερον δὲν ἔλαβον τὸ γλίσχρον χρηματικὸν χορήγημα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρό τινων ἡμερῶν ὑπεβλήθη καὶ εἰς ἐμὲ ὁμοία ἀναφορὰ, ἥτις ἐστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§29ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔχω τηλεγράφημα αὐτῶν τῶν ἰδίων, ὅτι ἔλαβον τὸ χορήγημα τοῦ Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου, τὸ ὁποῖον διέταξα νὰ δοθῇ αὐτοῖς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑποβληθείσης ἀναφορᾶς των. Ὑπολείπεται δι’ αὐτοὺς τὸ χορήγημα τοῦ Νοεμβρίου καὶ Δεκεμβρίου.

§30ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς δὲν ἔλαβον καὶ τοῦτο;

§31ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Διότι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἶχεν ἐξαντληθῆ ἡ πίστωσις καὶ ἤδη ζητοῦμεν ἀναπληρωματικήν.

§32ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως μοὶ δώσῃ πληροφορίας περὶ τῆς τύχης τοῦ Σταύρου Μποτζολῆ, τοῦ κρατουμένου ἐν ταῖς φυλακαῖς Χοδέϊδας τῆς Ἀραβίας καὶ μὴ παύοντος νὰ ἐπικαλῆται τὸ ἔλεος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, διότι τῷ ὄντι εἶναι ἀλγεινὸν, ὑπήκοο Ἕλλην νὰ συλληφθῇ ἀναιτίως, πάντη ἀθῶος ὢν, νὰ ῥιφθῇ εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ ἐγκλήματι φανταστικῷ καὶ ὡς ὑπήκοος Ὀθωμανὸς νὰ καταδικασθῇ εἰς θάνατον καὶ νὰ ζῇ ὑπὸ τὴν σκιὰν τοῦ θανάτου ἐπὶ δύο ἔτη, χωρὶς νὰ προκαλέσῃ τὴν θλίψιν καὶ τὴν στοργήν τινος, ὄχι ὡς Ἕλλην, ἀλλ’ ὡς ἄνθρωπος. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ δώσῃ πληροφορίας.

§33ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ περὶ οὗ πρόκειται δὲν εἶναι καταδεδικασμένος εἰς θάνατον, ἀλλ’ εἰς ποινὴν σωματικοῦ περιορισμοῦ. Αὗται εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχομεν· αὐτὸς δὲ γράφει, ἄλλοτε μὲν, ὅτι εἶναι εἰς θάνατον καταδεδικασμένος, ἄλλοτε δὲ εἰς σωματικὴν ποινήν. Εἰς τὰς πρώτας του ἐπιστολὰς ἀνέφερεν, ὅτι ἦτο καταδεδικασμένος εἰς δεκαπενταετῆ δεσμά. Μετὰ τὴν τελευταίαν ἐπερώτησιν ἐν τῇ Βουλῇ ἐγένετο νέα ἐνέργεια, ἦλθεν ἐνταῦθα καὶ ὁ πατὴρ τοῦ Μποτζολῆ καὶ ἐπαρουσιάσθη καὶ εἰς τὸν Βασιλέα, ἔχω δὲ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφοράν του. Ἡ ἐν Κων)πόλει Πρεσβεία, λαβοῦσα ἀφορμὴν νὰ συζητήσῃ τὸ θέμα μετὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἐπέτυχεν, ὥστε νὰ διαταχθῇ ἀναθεώρησις τῆς ὑποθέσεως, ὅπως ἐξακριβωθῇ ἐὰν ἐγένετο νομίμως ἡ δίκη, διότι ἡ δίκη ἐγένετο μὴ παρόντος τοῦ Προξενικοῦ πράκτορος ὡς δικαστοῦ. Ἡ διαταγὴ ἐξῆλθεν ἤδη τῆς Πύλης καὶ ἐστάλη εἰς τὴν Ἀραβίαν, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἔτι ἀπάντησιν, διότι ἡ ἀπόστασις εἶναι μακρὰ καὶ οὐχὶ εὔκολα τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας.

§34ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ χθεσινῷ φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέγνωσα περίληψιν Β. Διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται ἡ πληρωμὴ μισθοῦ τῷ κ. Κυργουσίῳ, Εἰσαγγελεῖ τῶν ἐν Σπάρτῃ Πρωτοδικῶν, ἀπὸ τῆς 11ης μέχρι τέλους Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἂν ὁ κ. Κυργούσιος θὰ μείνῃ περισσότερον ἐν Ἀθήναις, ἢ ἂν θὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του, ὅπου εἶναι ἀναγκαία ἡ παρουσία του.

§35ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ μεταβῇ.

§36ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ποῖον μέτρον ἔλαβε περὶ τῆς ἐνοικιάσεως τῆς δημοτικῆς πλατείας Πύλου, διότι εἶπεν ὅτι θὰ ἐξετάσῃ.

§37ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀκόμη δὲν ἔλαβον ἀπάντησιν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς ά συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ δημοτικῶν προσόδων, δανείων καὶ βαρῶν.

§39ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὡς εἶχον ἐκθέσει κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Σαββάτου, αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι, τυπωθεῖσαι, διενεμήθησαν μετὰ τοῦ ἐκ νέου διασκευασθέντος νομοσχεδίου. Αἱ πληροφορίαι δὲ αὗται ὑπεχρέωσαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεταῤῥυθμίσῃ οὐσιωδῶς αὐτὸ, διότι ἐκ τῶν πινάκων κατεδείχθη ἡ μεγάλη ἀνισότης, ἡ ὑπάρχουσα κατὰ τὴν διανομὴν τῶν ἐπιβαλλομένων δημοτικῶν δασμῶν. Τὴν κυρίαν διόρθωσιν τοῦ νομοσχεδίου ἀποτελεῖ τὸ ἄρθρον 9, τοῦ ὁποίου σκοπὸς εἶναι νὰ ἀποδώσῃ, εἰ δυνατὸν, εἰς τοὺς δήμους, τοὺς ζημιουμένους διὰ τοῦ προηγουμένου νομοσχεδίου, τὸ ποσὸν, ὅπερ ἀπελάμβανον μέχρι τοῦδε. Κατὰ πόσον ἡ νέα διάταξις τοῦ νομοσχεδίου ἐπιτυγχάνει τοῦ σκοποῦ, ὃν προτίθεται, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεχρεώθη ἤδη νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι τὸ ἄρθρον 9ον, ὡς εἶναι διεσκευασμένον, δὲν ἐκφράζει καθαρῶς τὴν ἰδέαν του, καὶ μάλιστα ἐπρότεινε νέαν μεταῤῥύθμισιν τοῦ ἄρθρου, ἥτις ὅμως, ὡς ἐξετέθη, ἦτο τόσον ὀλίγον καταληπτὴ, ὥστε ἠναγκάσθη ν’ ἀναπτύξῃ τί ἐννοεῖ, ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν ἦτο εὔληπτος, διότι ἐστηρίζετο εἰς πίνακας μὴ ὑποβληθέντας· ἡ συζήτησις ὅθεν περιστρέφεται ἐπὶ νομοσχεδίου, ἔχοντος κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀνάγκην νέας διασκευῆς καὶ μελέτης πινάκων μὴ προσαχθέντων, ἑπομένως ὁμολογεῖ, ὅτι τοῦτο χρήζει μελέτης, καὶ ὅτι δὲν ὤφειλε νὰ συζητηθῇ, πρὶν ἢ τοὐλάχιστον ἐκτυπωθῶσιν αἱ νέαι τροπολογίαι καὶ οἱ πίνακες, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ σχηματίσωμεν πεποίθησιν, ἐὰν διὰ τῆς μεταῤῥυθμίσεως ἐπέρχηται πλήρης ἢ τοὐλάχιστον σχετική τις δικαιοσύνη. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἵνα δυνηθῶμεν ἀκριβῶς νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν πράγματι ἡ διανομὴ στηρίζηται ἐπὶ τῆς ἰσότητος, δὲν ἀρκοῦσιν αἱ δοθεῖσαι πληροφορίαι ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, οὐδὲ οἱ πίνακες, τοὺς ὁποίους ὑπόσχεται νὰ ὑποβάλῃ, διότι πάντα ταῦτα στηρίζονται εἰς τὴν δοθεῖσαν πληροφορίαν τῶν μέχρι τοῦδε ἐσόδων τῶν δήμων καὶ οὐχὶ εἰς τὸ μέλλον ἔσοδον, ὅπερ θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς νέας φορολογίας ὑπὲρ αὐτῶν, διότι τὸ μέχρι τοῦδε ὑπ’ αὐτῶν καταβαλλόμενον συνίσταται εἰς 4,500,000, περίπου, ἐνῷ τὸ καταβληθησόμενον ἀναβιβάζεται εἰς 7,800,000 περίπου. Πρὸς ἀνεύρεσιν ὅθεν, ἂν οἱ δῆμοι πρόκηται νὰ λάβωσι τόσα, ὅσα ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλωσι διὰ τῆς νέας φορολογίας οἱ φορολογούμενοι κάτοικοι αὐτῶν, ἀνάγκη πᾶσα νὰ ἔχωμεν κατὰ προσέγγισιν, τί καταβάλλει ἕκαστος δῆμος δυνάμει τῆς νέας φορολογίας, διότι ἐὰν π. χ. δῆμος νῦν καταβάλλων 100 ἀπολαμβάνῃ 110 ἢ 115, ἡ διαφορὰ εἶναι μικρὰ, ἐὰν ὅμως καταβάλλων 200 λαμβάνῃ 100, ἡ ἀνισότης εἶναι καταπληκτική.

§40ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀφοῦ ὁ φόρος καταβάλλεται εἰς τὸ τελωνεῖον, πῶς θὰ εὕρητε τί θὰ καταβάλλῃ ἕκαστος δῆμος;

§41ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν, κύριε Φωτήλα. Δύσκολος εἶναι βεβαίως, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ἀδύνατος ἡ ἀνεύρεσις, διότι ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐρωτηθεὶς, ποῦ στηριχθεὶς προέβη εἰς τὴν τοιαύτην διανομὴν, ἀνέπτυξε θεωρίαν, τὴν ὁποίαν, ἂν καλῶς ἐνόησα, στηρίζει κυρίως εἰς τὴν εὐμάρειαν, εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν ἐκ τούτων κατανάλωσιν.

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφ’ ὅσον ἡ παραγωγὴ ἀποδεικνύῃ κατανάλωσιν· ὅλα ἐπὶ τῆς καταναλώσεως στηρίζονται· διότι καὶ ἡ εὐμάρεια, τουτέστιν ὁ πλοῦτος, ἀποδεικνύει κατανάλωσιν καὶ ἡ κατὰ κεφαλὴν παραγωγὴ καὶ ἐργασία. Ἐκ ποίων σημείων ἀναγνωρίζομεν τὴν κατανάλωσιν; Τὴν ἀναγνωρίζομεν ἐκ τῶν ἐκδηλώσεων τοῦ πλούτου, ἐκ τῆς ἐργασίας καὶ ἐκ τῆς κατὰ λόγον τοῦ πληθυσμοῦ παραγωγῆς. Ταῦτα εἶπον.

§43ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Βάσις ὑμῶν λοιπὸν εἶναι ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ κατανάλωσις.

§44ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἡ ἐργασία· ἐμνήσθην δὲ καὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐπιτηδεύματος, ὅστις εἶναι φόρος ἐργασίας. Εἶπον, ὅτι ὁ νόμος ἐστηρίχθη ἐπὶ τοῦ τριπλοῦ τεκμηρίου τῆς καταναλώσεως.

§45ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ὁ κανὼν οὗτος, ὅστις ἐχρησίμευσεν ὡς βάσις τῆς διανομῆς, ἔφερεν εἰς ἀποτέλεσμα ἐσφαλμένον, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώρισε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ ἠναγκάσθη νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον καὶ διὰ νέας διατάξεως νὰ ἀνατρέψῃ τοὺς ὅρους.

§46ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἡ βάσις ἦτο ὀρθή, ἀλλ’ ἐδέχθην ὑποχώρησιν. Ἐν τῇ πρακτικῇ πολλάκις ὑποκύπτει ἡ θεωρία· ἐδέησε δὲ νὰ συναινέσω εἰς θυσίαν χάριν τῆς ὁμαλωτέρας ἐφαρμογῆς.

§47ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§48ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ λείψωσιν αἱ διακοπαί.

§49ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἰσὶν ὠφέλιμοι. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δίδων διασαφήσεις, διαφωτίζει τὴν κρίσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁμολογεῖ ὅθεν, ὅτι, ἐὰν ἐν τῇ θεωρίᾳ ἔχῃ δίκαιον, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ὅμως καταφαίνεται ἡ ἀδικία, καὶ ὅτι ὑπεχρεώθη νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θεωρίαν καὶ νὰ σκεφθῇ διὰ τῶν ἀριθμῶν. Τί δὲ πράττομεν ἡμεῖς; συζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὰς πεποιθήσεις ἡμῶν, καὶ ἀποδεικνύομεν ὅτι στηρίζεται ἐπὶ ἐσφαλμένης βάσεως καὶ ὅτι, ἂν ψηφισθῇ ὡς ἔχει, θὰ ἦναι ἄδικον καὶ καταστρεπτικὸν, διότι καθιεροῖ τὴν ἀνισότητα εἴς τε τὴν φορολογίαν καὶ τὴν διανομήν. Ἐὰν λοιπὸν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὁμολογῇ, ὅτι συνεπείᾳ τῶν πληροφοριῶν, ἃς ἐζήτησεν ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ τῶν ἀριθμῶν, ἐγκατέλειψε τὴν θεωρίαν του καὶ ἐπείσθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ προστρέξῃ εἰς τοὺς ἀριθμοὺς, ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ τοιαύτη θεωρία; καὶ ἂν οἱ ἀριθμοὶ δὲν πείθωσιν, ὅτι ὀρθῶς καὶ δικαίως πράττει, ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον, καὶ δὲν ὑποχρεοῦνται ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀνήκουσιν εἰς τὰς περιφερείας, εἰς ἃς ὑπάρχουσι δῆμοι προφανῶς καὶ σκανδαλωδῶς ἀδικούμενοι, νὰ ἐγείρωσι φωνὴν καὶ διαμαρτυρηθῶσι κατὰ τοιαύτης πράξεως; Τότε μόνον δύναται νὰ εἴπῃ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἐστηρίχθη ἐπὶ βάσεως λογικῆς καὶ εὐλογοφανοῦς, ὅταν ἀποδείξῃ, ὅτι δυνάμει τῶν νέων φόρων θὰ ὑποχρεωθῇ ἕκαστος δῆμος νὰ καταβάλῃ 100, ἀλλὰ θὰ ἀπολαύσῃ ἐπίσης 100 ἢ 90 τοὐλάχιστον, ἀλλὰ ἰσχυριζόμενος, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεύρωμεν τί ἕκαστος δῆμος δαπανᾷ, καὶ ἑπομένως τί καταβάλλει δυνάμει τῆς νέας φορολογίας, δὲν ἐργάζεται σπουδαίως· ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ δώσῃ πληροφορίας, προσεγγιζούσας εἰς τὴν ἀλήθειαν, ἐὰν οὐχὶ ἀκριβεῖς, διότι ὡς ἐκ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς χώρας ἡμῶν καὶ τῆς μικρότητος αὐτῆς ἠδύνατο διὰ τῶν τελωνείων καὶ διὰ τῶν διαφόρων διοικητικῶν ἀρχῶν νὰ πληροφορηθῇ, τί καταναλίσκει ἕκαστος δῆμος. Ἀλλὰ ποία ἡ ἀνάγκη, κύριε Πρωθυπουργέ, προκειμένου περὶ δημοτικῆς φορολογίας, νὰ ἔχωμεν καὶ τὸ ἑνιαῖον τῆς φορολογίας καὶ τὸ ἑνιαῖον τῆς διανομῆς; Τί μᾶς βιάζει δὲ εἰς τοῦτο; Μέχρι τοῦδε, κατὰ τὸ ἐπικρατοῦν σύστημα, ἕκαστος δῆμος ἀποτελεῖ ἴδιον κράτος φορολογικόν. Ἐὰν νῦν ἐφαρμόζωμεν ἑνιαῖον φορολογικὸν σύστημα, δὲν ἕπεται, ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ τὸ ἑνιαῖον τῆς διανομῆς εἰς ὅλους τοὺς δήμους τοῦ Κράτους. Εἰς τὰς Ἰονίους νήσους, ὡς ἐκ τοῦ ἰδιαιτέρου φορολογικοῦ συστήματος, ἐφηρμόσθη καὶ ἰδιαίτερον φορολογικὸν σύστημα, οὐχὶ κατὰ δήμους, ἀλλὰ κατὰ νήσους, τὰ δημοτικὰ ἔσοδα πορίζονται διὰ τοῦ εἰσαγομένου νῦν τρόπου, ὅστις καθίσταται γενικός. Ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων εἰς κατανάλωσιν πραγμάτων πληρόνεται δασμὸς, δημοτικὸς λεγόμενος, διανεμόμενος εἰς τοὺς διαφόρους δήμους κατὰ πληθυσμόν. Ἔχομεν καὶ δεύτερον φορολογικὸν ἔσοδον, ἔσοδον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων, ὅπερ διανέμεται ἀναλόγως τῆς προαγωγῆς ἑκάστης ἐπαρχίας. Τοῦτο ἔπραξαν οἱ κυβερνῶντες κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν, στηριζόμενοι οὐχὶ εἰς ἀπολύτους καὶ ἀφῃρημένας θεωρίας, ἀλλ’ εἰς τοὺς ἀριθμοὺς καὶ εἰς τὰ πράγματα, καὶ ἐφήρμοσαν σύστημα, ὅπερ λειτουργεῖ ἐπὶ πολλὰ ἔτη λίαν εὐδοκίμως. Τί σᾶς ἀναγκάζει σήμερον νὰ μεταβάλητε τὸ σύστημα ἐκεῖνο; Ἐὰν θέλητε νὰ παράσχητε περισσοτέρους πόρους εἰς τοὺς δήμους, δύνασθε νὰ αὐξήσητε τὴν μέχρι τοῦδε ὑπάρχουσαν φορολογίαν, καὶ νὰ ἐπεκτείνητε τὸ σύστημα τοῦτο, ἐφαρμόζοντες τὴν διανομὴν κατὰ νομοὺς, ἢ κατὰ ἐπαρχίας, ἢ κατὰ νήσους. Διὰ νὰ σᾶς καταστήσω καταφανῆ ἔτι μᾶλλον τὴν τερατώδη ἀδικίαν, τὴν ἐκ τοῦ νέου συστήματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, λαμβάνω τοὺς πίνακας αὐτοῦ ἀνὰ χεῖρας, καὶ ὡς παράδειγμα τὰς τρεῖς νήσους, τὴν Κέρκυραν, τὴν Ζάκυνθον καὶ τὴν Κεφαλληνίαν, διότι μέχρι τοῦδε ἐκεῖ τὸ αὐτὸ σύστημα λειτουργεῖ καὶ δυνάμει αὐτοῦ πορίζονται τὰ ἔσοδά των οἱ δῆμοι. Ὁ νομὸς Κερκύρας κατὰ τὸ 1888 εἶχεν ἔσοδον δρ. 354,968, κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀναλογοῦσιν αὐτῷ 454,422, ἤτοι ἐπὶ πλέον, δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου, λαμβάνει 99,454, καὶ δικαίως, μάλιστα ἴσως ἀδικεῖται, διότι, αὐξανομένου τοῦ δασμοῦ τοὐλάχιστον κατὰ τὰ δύο τρίτα, ὤφειλε νὰ ἦναι ἀνάλογος καὶ ἡ αὔξησις. Ἡ Ζάκυνθος 156,000, κατὰ τὸ νομοσχέδιον θ’ ἀπολαμβάνῃ πλήρη τὴν ἀναλογίαν της, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε λαμβάνει αὔξησίν τινα. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, ἥτις μέχρι τοῦδε ἔχει ἔσοδα 220,000, δυνάμει τοῦ πρώην νομοσχεδίου θὰ εἶχεν ἔσοδα 122,052, ἤτοι ὀλιγώτερα 98,000, διὰ τῆς ἐγκαταλείψεως ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς ἀρχικῆς βάσεως θὰ ἔχῃ κατ’ αὐτὸν 220,000. Εὐγλωττότατα ὁμιλοῦν οἱ ἀριθμοὶ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ γίνεται καταφανεστάτη ἡ προσγινομένη ἀδικία ὡς ἐκ τῆς μεγάλης ἀνισότητος κατὰ τὴν διανομήν.

§50ΜΠΑΣΙΑΣ. Εἶναι προνομιοῦχος ἡ Κέρκυρα.

§51ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὄχι, εἶναι ἡ βάσις ἐσφαλμένη. Διὰ τοῦτο θέλω νὰ πείσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ λάβῃ ἄλλην βάσιν, ἐὰν δὲν ἐννοῇ αὐθαιρέτως, καταπιεστικῶς καὶ παρανόμως ν’ ἀδικήσῃ μερικοὺς πληθυσμοὺς καὶ εὐνοήσῃ ἄλλους, διότι τοιαύτας ἀδικίας δὲν ἀπαντῶμεν οὐχὶ εἰς συνταγματικὰ πολιτεύματα, ἀλλ’ οὐδ’ εἰς τὰ πλέον ἀπολυτόφρονα Κράτη, διότι καὶ ἐκεῖ ἡ Μοναρχία δύναται νὰ παράσχῃ ἰδιαιτέρας εὐνοίας εἰς ὡρισμένας ἐπαρχίας, ἀλλὰ προσπαθεῖ νὰ διοικήσῃ κατ’ ἀρχὴν τὸν λαὸν δικαίως καὶ ἐν ἰσότητι. Ἡ νῆσος Κεφαλληνία ἔχει δύο πόλεις, τὸ Ληξούριον καὶ τὸ Ἀργοστόλιον, ἔχει λιμένας προσέτι τὴν Σάμην, τὴν Ἁγίαν Εὐφημίαν καὶ τὸ Φισκάρδο ἢ Δολίχιον, ἔνθα κατοικοῦσιν ἐμπορευόμενοι, ναυτιλλόμενοι, καὶ εὐποροῦντες. Ἔχει σχεδὸν ἴσην παραγωγὴν τῶν νήσων Κερκύρας καὶ Ζακύνθου, ἢ καὶ ἀνωτέραν ὡς πρὸς τὴν εὐμάρειαν, ἤτοι τὸν πλοῦτον τῶν κατοίκων, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὑπερέχει τῶν ἄλλων νήσων, διότι οὗτος δὲν προέρχεται ἐκ τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ ἐκ τῆς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐργασίας, καὶ ἀρκεῖ νὰ ἐρωτήσητε τὰς Τραπέζας, διὰ νὰ μάθητε, ἐὰν καὶ ποῖον εἰσόδημα εἰσάγηται εἰς τὴν νῆσον ἐκείνην ἐκ χρεωγράφων, παρακαταθηκῶν καὶ ἀποστελλομένων χρημάτων. Ἀλλὰ παραδέχομαι, ὅτι ἡ Κεφαλληνία εὑρίσκεται εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὐμάρειαν· διατὶ, κύριε Πρωθυπουργὲ, νὰ μὴ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς αὔξησιν, ἀλλὰ ἐλάττωσιν; διατὶ μέχρι τοῦδε καταβάλλουσα π. χ. 2 ἢ 3 τοῖς ἑκατὸν, νὰ ἔχῃ ἔσοδον 220,000, καὶ καταβάλλουσα 9%, νὰ ἔχῃ μόνον 122,000 ἢ καὶ 220,000; Τοιαῦτα, Κύριοι, εἰσὶ τὰ ἐκτρωματικὰ ἀποτελέσματα συστήματος, ὅπερ, καθὼς ἠκούσατε, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνέπτυξε, στηριζόμενος εἰς φαντασιώδεις θεωρίας καὶ μεταφυσικὰς σκέψεις, καὶ ἐκ τῶν ὁποίων βεβαίως πολλοὶ ὀλίγοι ἐν τῇ Βουλῇ τὰς ἐνόησαν καθ’ ὁλοκληρίαν, καὶ ὁμολογῶ ὅτι καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι μεταξὺ τῶν πολλῶν. Ἀλλ’ ἐὰν προηγουμένως ἐπέμενε, διότι εἶχεν ὁπωσδήποτε βάσιν τινὰ, σήμερον εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος, διότι, ὡς εἶπεν, ἐγκατέλειψε τὴν θεωρίαν ταύτην, καὶ ὑπεχρεώθη νὰ ὑποκύψῃ εἰς τοὺς ἀριθμοὺς, καὶ νὰ ἐκλέξῃ τὸ σύστημα, ὅπερ συνίσταται εἰς τὸ ν’ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς δήμους πᾶν ὅ,τι ἀπελάμβανον προηγουμένως, ἤτοι τὸ σύστημα τῶν ἀριθμῶν. Τὸ πράττετε κύριε Τρικούπη, διότι φρονεῖτε, ὅτι εἶναι δίκαιον; ἀλλ’ ἐν τῇ συνειδήσει σας πείθεσθε, ὅτι ὁ λαμβάνων 10, ἐνῷ καταβάλλει 2, πρέπει νὰ λαμβάνῃ 10 καὶ ὅταν καταβάλλῃ 4; Πρέπει νὰ τῷ δώσητε 20 ἢ 15 τοὐλάχιστον, πρέπει νὰ δώσητε τὸν ἔσοδον, ὅπερ ἐλάμβανε μέχρι τοῦδε ἕκαστος δῆμος, καὶ ἀναλόγως αὐτοῦ νὰ διανείμητε τὸ αὖξον ἔσοδον ἐκ τοῦ ἐπιβαλλομένου νέου φόρου. Ἀλλὰ ποῦ αἱ ἐπαγγελίαι ὑμῶν περὶ ἀνακουφίσεως τῶν φορολογουμένων; Καὶ ὁποῖαι μὲν αἱ ἀνακουφίσεις, εἴπομεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ· ἀλλὰ ἀνακούφισις εἶναι ἡ ἀπὸ 4½ μέχρι τοῦδε ἑκατομμυρίων φορολογία μεταβολὴ αὐτῆς εἰς 8 ἑκατομμύρια, καὶ ταῦτα ἐπὶ τῶν εἰδῶν τῆς καταναλώσεως, τῶν κυρίως ἐπιβαρυνόντων τὸν ἐργατικὸν πληθυσμόν; Τοιαῦτα παραδείγματα ἠδυνάμην νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ εἰς τοὺς νομοὺς τοῦ λοιποῦ Κράτους, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὰ ἐπικαλεσθέντα εἰσὶ τὰ προσφορώτερα καὶ ἀρκοῦσι διὰ νὰ ἐξαλείψωσι πᾶσαν ἀμφιβολίαν ὡς πρὸς τὸ ἄνισον τῆς διανομῆς, διότι ἐκεῖ δὲν πρόκειται νὰ λειτουργήσῃ νέον σύστημα, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ὑπάρχον, ἐπεκτεινόμενον ὡς πρός τε τὴν φορολογίαν καὶ τὸ εἶδος αὐτῆς. Δὲν ἐξετάζω τὸ νομοσχέδιον εἰς τὰ καθέκαστα, διότι κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτῶν θέλομεν βεβαίως ὑποβάλει πολλὰς ἔτι παρατηρήσεις καὶ τροπολογίας ἴσως, ἀναγκάζομαι ὅμως ἐν γένει νὰ φέρω παρατηρήσεις τινὰς, καὶ ἡ πρώτη παρατήρησις ἀφορᾷ τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ αʹ ἐδαφίου τοῦ 1 ἄρθρου (ἀναγινώσκει): «Ὁ πρόσθετος οὗτος δασμὸς, ἐφ’ ὅσον ὑπερβαίνει τοὺς ὅρους τοῦ συμβατικοῦ δασμολογίου, δὲν ἐπιβάλλεται ἐπὶ ἀντικειμένων, προερχομένων ἐκ Κρατῶν, ἀπολαυόντων τῶν πλεονεκτημάτων τοῦ δασμολογίου τούτου». Ἡ παράγραφος αὕτη ἔχει μεγίστην σπουδαιότητα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς σχέσεις μας μὲ τὰ ξένα Κράτη, διότι ἐξαιροῦνται τοῦ νέου φόρου τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται μεθ’ ἡμῶν εἰς συνθήκας συμβατικοῦ δασμολογίου. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὡς ἐκ τῶν πινάκων προκύπτει, ὅτι ἡ διαφορὰ αὕτη συνίσταται μόνον εἰς 120,000 περίπου, ἀλλὰ τί θὰ συμβῇ, Κύριοι, ἐφαρμοζομένου τοῦ νέου τούτου δασμολογίου; Τίς πλέον ἐμπορευόμενος θὰ προμηθευθῇ ἐμπορεύματα τοῦ συμβατικοῦ δασμολογίου ἀπὸ Κράτος μὴ ὑπαγόμενον εἰς τὸ συμβατικὸν δασμολόγιον;

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Μόνον τὰ εἴδη τοῦ συμβατικοῦ δασμολογίου.

§53ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἀλλὰ τὴν σπουδαιότητα ἀνευρίσκω εἰς τὸ ὅτι, ἐπειδὴ δυνάμει τοῦ συμβατικοῦ δασμολογίου τὰ Κράτη, τὰ ἔχοντα τοιαύτας συμβάσεις, δὲν ὑπάγονται εἰς τὸν νέον δασμὸν διὰ τὰ εἴδη, τὰ εἰς αὐτὰς ὁριζόμενα, βεβαίως οἱ ἐμπορευόμενοι θὰ προμηθευθῶσιν εἰς τὸ ἑξῆς ἀπὸ αὐτῶν πάντα τὰ εἴδη ταῦτα, διὰ νὰ ἀποφύγουν τὴν καταβολὴν νέου φόρου.

§54ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἀναντιῤῥήτως.

§55ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐκ τούτου ἀφ’ ἑνὸς θὰ ἔχωμεν ἐπὶ τοσοῦτον ἐλάττωσιν εἰς τὸ ἔσοδον, καθ’ ὅσον θ’ αὐξάνῃ ἡ προμήθεια ἐκ τῶν Κρατῶν, τῶν ἐχόντων τὰ συμβατικὰ δασμολόγια, θὰ ἔχωμεν ὅμως, ὅπερ καὶ τὸ σπουδαιότερον, τὴν δυσαρέσκειαν ἢ καὶ τὴν ἀντεκδίκησιν τῶν λοιπῶν Κρατῶν.

§56ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ὡρισμένως τῆς Γαλλίας.

§57ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν κινδυνεύει τὸ Κράτος, καὶ λέγω, ὅτι κινδυνεύει, διότι πάντες παραδεχόμεθα, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος εἶναι προϊὸν πλέον τοῦ Κράτους καὶ οὐχὶ τινῶν ἐπαρχιῶν, διότι τὸ χρῆμα, τὸ εἰσαγόμενον ἐκ τοῦ σταφιδοκάρπου, εἰσρέει κατὰ μέγα μέρος εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον· εἰς ἐποχὴν λοιπὸν, καθ’ ἣν κινδυνεύει τὸ προϊὸν τοῦτο ἐν Γαλλίᾳ, ἐρχόμεθα διὰ νομοσχεδίων νὰ δεινώσωμεν τὴν θέσιν μας καὶ νὰ δώσωμεν ἐπιχειρήματα εἰς ἐκείνους, οἵτινες, ἕνεκα ἰδιαιτέρων συμφερόντων ἢ καὶ ἐκ πεποιθήσεως, προσπαθοῦσι ν’ ἀπωθήσωσιν ἀπὸ τὰς Γαλλικὰς ἀγορὰς τὸν σταφιδόκαρπόν μας! Βεβαίως ἡ Γαλλία, τὸ μέγα ἐκεῖνο ἔθνος, τὸ πλουσιώτατον ἐκεῖνο Κράτος, ὀλίγην ἴσως προσοχὴν θὰ δώσῃ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ συμφέροντος, θὰ δώσῃ ὅμως μεγίστην τοιαύτην ὑπὸ ἠθικὴν, ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν.

§58ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ὑπὸ ὑλικὴν ἔποψιν εἶναι λίαν ζηλότυπον.

§59ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἔτι μᾶλλον. Τὸ συζητούμενον, Κύριοι, νομοσχέδιον, τὸ τρίτον ἤδη ὑποβαλλόμενον, δὲν ἐτροπολογήθη μόνον ὡς πρὸς τὴν διανομὴν, ὑπέστη καὶ ἄλλας μεταβολὰς, διότι ὥρισε τὴν ἐποχὴν τῆς διανομῆς· παρεδέχθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν ἀγορὰν τῶν ὑπαρχόντων ἐκπαιδευτικῶν καταστημάτων καὶ τὰ περὶ διασκευῆς αὐτῶν, ἐγκαταλείψας καὶ κατὰ τοῦτο τὴν βάσιν, ἐφ’ ἧς ἐστηρίχθη κατὰ τὴν διανομήν, καὶ ἀποδεχθεὶς, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ δημοσίου φόρου, ἀλλὰ περὶ φύσει δημοτικοῦ, καὶ ἑπομένως, ὅτι οἱ ἔχοντες ἐκπαιδευτικὰ καταστήματα ὀφείλουν νὰ συνεισφέρωσιν εἰς τὸ δάνειον, ἀλλὰ καὶ δικαιοῦνται νὰ τοῖς δοθῇ ἀποζημίωσις, ὅπερ ἀποδεχόμενος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀποκηρύττει τὴν θεωρίαν του, καὶ δὲν δικαιοῦται νὰ τὴν ἐπικαλεσθῇ πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γενομένης διανομῆς. Ἐπρόβλεψεν ὡς πρὸς τὰς προκαταβολὰς, καὶ εἶναι σπουδαία ἡ τοιαύτη πρόνοια, διότι μέχρις οὗ εἰσπραχθῶσιν οἱ δασμοὶ καὶ κυρωθῶσιν οἱ πίνακες, οἱ δῆμοι θὰ εὑρίσκωνται ἄνευ μέσων πρὸς συντήρησιν. Προβλέπει καὶ περὶ διαδικασίας τῶν πινάκων. Ὤφειλε λοιπὸν νὰ πράξῃ ταῦτα, καὶ βεβαίως εἶναι μία βελτίωσις. Ἀλλὰ μολονότι ἐβελτιώθη ἐπὶ τοσοῦτον τὸ προκείμενον νομοσχέδιον καὶ ἑπομένως ἀπέχει πολὺ τοῦ κατὰ δεύτερον ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, παριστᾷ καὶ αὖθις οὐ μόνον τὴν ἀνισότητα, ἀλλὰ καὶ πλήρη τὴν ἐξάρτησιν τῶν δήμων· διότι, ἐὰν μείνῃ ὡς ἔχει, ποία ἔσεται ἡ θέσις τῶν Δημάρχων, ὅταν θὰ πρόκηται νὰ ἐκτιμηθῇ ἢ νὰ ἐξακριβωθῇ, ἐὰν τὸ Α ἢ Β ἐκπαιδευτήριον ὑπάγηται εἰς τὴν κατηγορίαν, τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον; ποία διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν κατασκευὴν ἐκπαιδευτηρίου; τί θὰ πράξῃ, ὅταν θὰ ζητήσῃ τὴν προκαταβολήν; πῶς θὰ ἐπιτύχῃ τὴν μεταῤῥύθμισιν τῶν πινάκων; πῶς θὰ λάβῃ ἐγκαίρως τὸ ἀνῆκον αὐτῷ; Οἱ ἐν τῇ Βουλῇ εὑρισκόμενοι εἴμεθα πάντες πολιτευόμενοι· ὡς ἔχουσιν οἱ δῆμοι, καὶ διὰ τῶν μέσων, ἅπερ παρέχει ἡ ὑφισταμένη νομοθεσία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, γινώσκομεν πόσον ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς συνειδήσεως καὶ τῆς διαγωγῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν. Ὅταν δὲ τὸν Δήμαρχον καὶ πᾶσαν τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν ἀναγκάσωμεν ἑκάστοτε νὰ προστρέχωσιν εἴτε ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε πρὸς τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ μάλιστα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸ πρῶτον ἐπιδιώκει, διότι τοῦτο συμφέρει εἰς τοὺς σκοποὺς αὐτοῦ, δὲν ἀποκαθιστῶμεν αὐτὸν ὑπάλληλον καὶ ὑποχείριον αὐτοῦ; Ἐὰν λοιπὸν ἀφεθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, ἐὰν δὲν τεθῶσι διατάξεις ἐν αὐτῷ, ἐξασφαλίζουσαι τὰ δικαιώματα τῶν δήμων καὶ καθιστῶσαι ἀνεξαρτήτους τοὺς Δημάρχους ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, ἢ παρέχουσαι αὐτοῖς τὰ μέσα νὰ δύνανται ἀπ’ εὐθείας καὶ ἄνευ μεσολαβήσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιτυγχάνωσιν ὅ,τι τὸ νομοσχέδιον χορηγεῖ αὐτοῖς, ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ἐκτὸς τῶν ἄλλων κακῶν, κυρίως ἀποβλέπει εἰς τὴν πλήρη ἐξάρτησιν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν; Ἓν καὶ μόνον παράδειγμα ἀρκεῖ νὰ πείσῃ τὴν Βουλήν, τὸ τοῦ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὁποῖα καὶ ὁπόσα συμβαίνουσι καθόσον ἀφορᾷ τὴν εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων ὑπὸ τῶν δήμων, καὶ τὴν καταβολήν; Ὑπεχρεώθην νὰ φέρω ἐπανειλημμένως ἐπερωτήσεις καὶ περιμένω εἰσέτι τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Κατὰ τὸν νόμον περὶ ταμείου δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἡ εἰσφορὰ κανονίζεται ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐν τῷ ψηφιζομένῳ προϋπολογισμῷ ἑκάστου ἔτους, ὁ προϋπολογισμὸς ἐγκρίνεται ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, ὁ δὲ Νομάρχης διαβιβάζει διαταγὴν πρὸς τὸν Ταμίαν, ὅστις, μόνον ἐπὶ ταύτης βασιζόμενος, δικαιοῦται νὰ κρατῇ τὴν εἰσφοράν· ἐν τούτοις τί συμβαίνει, Κύριοι; ψηφίζεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1889, κανονίζεται ἡ εἰσφορά, ἐπικυροῦται ὁ προϋπολογισμὸς ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, στέλλεται ἡ διαταγὴ πρὸς τὸν Ταμίαν, ἀλλ’ οὗτος, ἀντὶ τοῦ ὁρισθέντος ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ποσοῦ τῆς εἰσφορᾶς, λαμβάνει διαταγὴν κατὰ Σεπτέμβριον νὰ κρατήσῃ τὸ ⅕ ἢ ¼ περιπλέον τοῦ ὅ,τι εἶχε ψηφίσει τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ ἐγκρίνει ὁ Νομάρχης! Ἐγκεκριμένος προϋπολογισμός, μὴ ἐπιδεχόμενος πλέον οὐδεμίαν μεταῤῥύθμισιν, μὴ ὑποβαλλόμενος πλέον εἰς ἔφεσιν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηριχθεῖσα ἡ δημοτικὴ ἀρχή, ἐκανόνισε καὶ κατέβαλε τὰς δαπάνας της, εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους μεταῤῥυθμίζεται δι’ ἑνὸς οὐκαζίου τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, καὶ αἱ ἀρχαὶ, ὁ Νομάρχης καὶ ὁ Ταμίας, κύπτουσιν ὑπὸ τὴν τοιαύτην παράνομον διαταγήν! Καὶ τὸ περίεργον, Κύριοι, ὅτι ἡ διαταγὴ αὕτη ἐκτελεῖται πότε; κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1890, καὶ κρατεῖται κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1890 τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὤφειλεν ὁ Ταμίας νὰ καταβάλῃ καὶ κατέβαλε τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1889 διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν δήμων τοῦ Νοεμβρίου καὶ Δεκεμβρίου. Ποίαν πλέον ἐγγύησιν καὶ ἀσφάλειαν ἔχετε, ὅταν βλέπητε εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς τοσοῦτον εὐκρινοῦς νόμου τοιαύτας παρεκτροπὰς τῆς Κυβερνήσεως, τοιαύτας αὐθαιρεσίας καὶ τοιαύτας πιέσεις; ποίαν πλέον ἀσφάλειαν ἔχετε, παραδίδοντες καὶ τὴν φορολογίαν καὶ τὴν διανομὴν, καὶ τὴν εἴσπραξιν καὶ τὴν χορήγησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, χωρὶς νὰ λάβητε οὐδεμίαν ἀσφάλειαν καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν ὅλων αὐτῶν τῶν πράξεων; Εἰς τὴν Γαλλίαν, ὡς σᾶς εἶπον, ἐξηγέρθησαν μόνον καὶ μόνον διότι ὁ Ναπολέων ἀφῄρεσεν ἀπὸ τοὺς δημοτικοὺς ὑπαλλήλους τὴν εἴσπραξιν καὶ τὴν ἔδωσεν εἰς τοὺς δημοσίους, καὶ ὑπεχρεώθη ἡ Παλινόρθωσις νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν πρώτην αὐτῶν κατάστασιν. Ἡμεῖς τί ἀφήσαμεν εἰς τὸν πολιτικὸν αὐτὸν ἄρχοντα, τὸν Δήμαρχον, ἢ εἰς τοὺς δημότας; Μίαν ἐκλογὴν δημοτικὴν μόνον, καὶ κάλλιον νὰ καταργηθῇ καὶ αὐτή. Ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς καθίσταται ὑπάλληλος ὁ Δήμαρχος, καὶ βεβαίως θὰ ἦναι προτιμότερον ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸν διορίζῃ, καὶ νὰ λείψωσιν αἱ ἐκλογαὶ καὶ ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέσα τῆς διαφθορᾶς καὶ πιέσεως, τὰ ὁποῖα κυρίως ἀναπτύσσονται κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, διότι ἐξεγείρονται τὰ τοπικὰ πάθη ἀγριώτερα, ὡς ἐκ τοῦ τοπικοῦ καὶ πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Ἄν, Κύριοι, ὁ Πρωθυπουργὸς ἀνεχώρησεν ἀπὸ τὴν ἰδέαν νὰ καταργήσῃ τὰ διαπύλια πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς γενικῆς ἐπιθυμίας καὶ τῆς γενικῆς γνώμης, τῆς ὑφισταμένης ἐπὶ τοῦ τοιούτου ἀντικειμένου, καὶ ἀληθῶς ἐννοεῖ νὰ εὐεργετήσῃ τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν ἐσωτερικὴν κυκλοφορίαν καὶ συναλλαγὴν, καὶ δὲν κρύπτῃ ἄλλους σκοποὺς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, βεβαίως θὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θὰ σταματήσῃ, καὶ εἴτε θὰ παραπέμψῃ εἰς ἄλλην ἢ εἰς τὴν ὑφισταμένην ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον, εἴτε θὰ τὸ κρατήσῃ καὶ θὰ τὸ μελετήσῃ, ὅπως τὸ διασκευάσῃ καὶ τὸ παραστήσῃ μὲ μορφὴν, δεικνύουσαν τοιοῦτον καὶ μόνον σκοπόν. Ἀλλὰ σήμερον, ὡς ὑποβάλλεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, πᾶν ἄλλο παριστᾷ ἢ αὐτὴν τὴν μορφήν. Ἡ μόνη μορφὴ, τὴν ὁποίαν παριστᾷ, εἶναι ἡ ἱκανοποίησις τῶν συνήθων ἐπιθυμιῶν τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν εἴχομεν φόρους, τοὺς ἔχομεν ἤδη δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ τοὺς ἔχομεν κατὰ 3,500,000. Δὲν εἴχομεν μέχρι τοῦδε αἴτησιν περὶ δανείου, ἔχομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὸ δάνειον τῶν 10 ἑκατομμυρίων. Ἀλλ’ ἔχομεν δι’ αὐτοῦ τὴν ἐπιδιωκομένην συγκέντρωσιν πλέον εἰς τὰς χεῖρας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἔχομεν ὀφθαλμοφανῆ καὶ ἀναμφισβήτητον τὴν ἐξάρτησιν τῶν δήμων. Ἄν ὁ Πρωθυπουργὸς τοιαῦτά τινα διανοῆται, βεβαίως τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐπιδράσωσιν ὀλεθρίως ἐπὶ τῆς κοινωνίας. Εἴθε νὰ παρερμηνεύω τὴν διάνοιαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εὔχομαι νὰ τὴν παρερμηνεύω, εὔχομαι, διότι δυστυχῶς τὸ νομοσχέδιον θὰ περάσῃ, ὡς ἔχουσι καταντήσει τὰ τῆς Βουλῆς.

§60ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ ἠξεύρομεν.

§61ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δυστυχῶς ὁ τίτλος τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων εἶναι τίτλος κατάλληλος ὅπως καταστήσῃ εὐπρόσδεκτον τὸ φάρμακον, εἶναι ἡ κόνις, δι’ ἧς ἐπιπάσσεται τὸ καταπότιον, ἵνα καταστῇ εὐπρόσδεκτον. Κύριοι, ἐφ’ ὅσον ἐπέτρεπε τὸ θέμα, ἐν ὀλίγοις σᾶς ἀνέπτυξα, τί φρονῶ περὶ τῆς ἐπιβαλλομένης φορολογίας, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δίκαιον αὐτῆς· διὰ τῶν πινάκων σᾶς ἀπέδειξα τὸ ἄδικον καὶ ἀφόρητον τῆς διανομῆς, σᾶς ἀπέδειξα, Κύριοι, ὅτι τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον διορθοῖ μὲν κατά τι τὴν γενομένην κατὰ τὴν διανομὴν ἀδικίαν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον μένει ἀκεραία ἡ προσγινομένη βλάβη καὶ ἀδικία ἰδίως ὡς πρός τινα μέρη τοῦ Κράτους. Δύναται βεβαίως νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία, ἀλλὰ ἡ θεραπεία αὕτη διὰ νὰ ἐπέλθῃ, πρωτίστως πρέπει νὰ προκύψῃ τοιαύτη προθυμία ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ μέρους τῶν συναδέλφων τῆς Συμπολιτεύσεως, ἐν ᾗ περιπτώσει ἀποφασίσωσι νὰ ἐργασθῶσι μεθ’ ἡμῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀναχωροῦντες ἀπὸ τὴν ἰδέαν μόνον τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν καὶ προστατεύοντες, εἰ δυνατὸν, τοὺς θεσμοὺς τοὺς ὑπάρχοντας ὡς πρὸς τὴν δημοτικὴν ἀρχήν. Εἶπον, ὅτι μία καὶ μόνη φωνὴ ἀκούεται πανταχοῦ, ὅπου ὑπάρχουσι τὰ διαπύλια, ἡ κατάργησις αὐτῶν. Ἀκούεται δὲ πρὸ αἰώνων εἰς Κράτη, τὰ ὁποῖα, ὡς ἐκ τῆς προόδου τοῦ ἐμπορίου, τῆς βιομηχανίας καὶ τῶν συναλλαγῶν, αἰσθάνονται ἔτι μᾶλλον τὸ βάρος καὶ τὰ ἐμπόδια καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐσωτερικὴν συναλλαγήν. Ἀλλὰ μολονότι τοσαύτη ἡ ἐξέγερσις κατὰ τῶν διαπυλίων τελῶν, καὶ τοιαύτη ἡ ἐπιθυμία τῶν λαῶν, αἱ Κυβερνήσεις ἐδίστασαν νὰ προβῶσιν εἰς τὴν κατάργησιν, καὶ ἐδίστασαν, Κύριοι, ὡς ἐκ τοῦ σεβασμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχουσι, καίπερ μὴ οὖσαι πᾶσαι Κυβερνήσεις κοινοβουλευτικῶν Κρατῶν, πρὸς τοὺς ὑπάρχοντας δημοτικοὺς θεσμοὺς, καὶ ἀπέναντι τῆς δυσκολίας τῆς ἀντικαταστάσεως, καὶ ἂν τὸ Βέλγιον μόνον ἔλαβε τὸ θάῤῥος νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων τελῶν, εὑρέθη εἰς περιστάσεις πολὺ ἀνομοίας τῶν ἰδικῶν μας. Τὸ Βέλγιον εὐτυχῶς εὑρέθη εἰς οἰκονομικὰς περιστάσεις τοιαύτας, ὥστε ἠδυνήθη τὰ περισσεύματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ του νὰ τὰ δωρήσῃ ὑπὲρ τῶν δήμων, καὶ ἑπομένως νὰ καταργήσῃ χωρὶς ν’ ἀντικαταστήσῃ· παρ’ ἡμῖν δυστυχῶς τὰ περισσεύματα εἶναι κατὰ τοσοῦτον περισσεύματα, καθ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ συνωνυμία, τὴν ὁποίαν κατέταξεν ὁ Πρωθυπουργὸς εἰς τὰ λεξικά του μεταξὺ ἐλλείμματος καὶ περισσεύματος. Ἐν Βελγίῳ ἡ κατάργησις, Κύριοι, προῆλθεν ἐκ τῆς ἐξεγέρσεως τοῦ λαοῦ, καὶ ἰδίως τῶν ἐργατικῶν τάξεων, ὡς ἐκ τῆς ἀκριβείας, τὴν ὁποίαν τὸ σύστημα τῶν διαπυλίων τελῶν ἔφερεν ἰδίως εἰς τὰ πρῶτα εἴδη τῆς καταναλώσεως, καὶ κυρίως ὡς πρὸς τὸ προϊόν τοῦ σίτου· ἡμεῖς δὲ τί πράττομεν; καταργοῦντες τὰ διαπύλια, φορολογοῦμεν τὴν κατανάλωσιν, καὶ ἰδίως ἀγρίως ἐπιτιθέμεθα κατὰ τοῦ σίτου, ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ τελευταῖον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ λείψῃ ἀπὸ τὴν προμήθειαν τοῦ φορολογουμένου, διότι, ἂν λείψῃ ὁ σῖτος, λείπει μετ’ αὐτοῦ καὶ ἡ ὕπαρξις. Καὶ ἐνῷ βλέπομεν τὰς Κυβερνήσεις ἀλλαχοῦ, καὶ τὰς ἀπολύτους ἀκόμη Κυβερνήσεις, κηδομένας τοιουτοτρόπως ὑπὲρ τῶν φορολογουμένων, καὶ ἰδίως ὑπὲρ τῶν ἐργατικῶν τάξεων, ἐδῶ ἔχομεν ἀπεναντίας Κυβέρνησιν κοινοβουλευτικὴν, ὑποστηριζομένην ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, ἥτις ἐπιβαρύνει τὰ πρωτίστως ἀναγκαῖα τῆς ἐργατικῆς ἰδίως τάξεως, οἱ δὲ ἀντιπρόσωποι δὲν ἐξανίστανται κατὰ τοιαύτης φορολογίας, καὶ δὲν μιμοῦνται ὅ,τι ἔπραξαν οἱ πατέρες αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι, χωρὶς νὰ ὦσι κοινοβουλευτικοὶ ἄνδρες καὶ ὑπόχρεοι νὰ δώσωσι λόγον εἰς τὸν λαὸν, ὅτε ἐνομοθέτουν τὰ περὶ δημοτικῶν δασμῶν, ἀπήλλαττον τὸν σῖτον, ἀπήλλαττον τὰ ἄλευρα καὶ τὰ ἄλλα προϊόντα τῆς πρώτης ἀνάγκης, καὶ τοῦτο ἔπραττον χωρὶς νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψιν των, ὅτι θὰ δώσωσι λογοδοσίαν πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς των, σεῖς δὲ πράττετε τὸ ἐναντίον ἀπὸ ὅ,τι ἔπραξαν ἐκεῖνοι, ἐπιβαρύνοντες τὸ εἶδος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν πρώτην ἀνάγκην, τὴν ὕπαρξιν τοῦ λαοῦ, χωρὶς νὰ συλλογίζησθε, ὅτι θὰ δώσητε λόγον τῶν πράξεών σας εἰς τὸν λαόν. Κύριοι, διὰ τοῦ νόμου περὶ ταμείου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐκολοβώσατε τὸν δῆμον, διὰ τοῦ νόμου περὶ ταμείου παρεμορφώσατε αὐτόν· ἂν ψηφίσητε καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, θὰ ἐκφωνήσητε τὸν ἐπικήδειον λόγον τοῦ ἑλληνικοῦ δήμου. (Μάλιστα! ἀκριβῶς! ἀριστερόθεν).

§62ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κεφαλληνίας, προοιμιαζόμενος τοῦ λόγου του, ἀπεφθέγξατο, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει ἐν τῇ Βουλῇ ὁ συνηγορῶν ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν· καὶ ἐνῷ ἔθετο τὴν ἀρχὴν ταύτην, ἐποιήσατο μνείαν τῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου γενομένων ἐν ἄλλαις χώραις, ἀντιθέτως πρὸς τὴν ἀρχὴν, ἣν παρεδέξατο. Οὕτως ἀνέφερε τὸ ἐν Γαλλίᾳ συμβὰν τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν πρὸ πολλῶν δεκαετηρίδων καὶ τῆς ἀναβιώσεως τοῦ θεσμοῦ τούτου, μὴ τολμησάσης οὐδεμιᾶς Κυβερνήσεως νὰ καταργήσῃ τὸν θεσμὸν τῶν διαπυλίων τελῶν, μὲ ὅλην τὴν ἀγανάκτησιν, ἣν ὁ Γαλλικὸς λαὸς αἰσθάνεται κατὰ τῆς διατηρήσεως τοῦ θεσμοῦ τούτου. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἔδει, συνῳδὰ τῇ ἀρχῇ του, νὰ ἀναφέρῃ μόνον τὸ παράδειγμα τοῦ Βελγίου, ἔνθα καὶ ἐξ ἄλλων λόγων οἰκονομικῶν, ἰδίᾳ δὲ ὡς ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ θεσμοῦ τῶν διαπυλίων τελῶν, ἀνεπτύχθη ἡ ἐσωτερικὴ τῆς χώρας ἐμπορία καὶ ἡ βιομηχανία εἰς βαθμὸν ἀξιόζηλον. Τὸ Βέλγιον δὲ ἤδη ἁμιλλᾶται εἰς εἴδη τινὰ ἐμπορικὰ πρὸς τὰς μεγαλειτέρας ἐμπορικὰς χώρας τοῦ κόσμου, καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν Ἀγγλίαν. Ὁ σίδηρος π. χ. καὶ ἡ ὕαλος τοῦ Βελγίου εἰσάγονται εἰς πολλὰς ἀγορὰς, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Ἑλλάδα, εἰς μέγιστον βαθμόν. Ἀλλ’ ἀφίνοντες τὰ συμβαίνοντα ἐν ξέναις χώραις, ἂς ἐξετάσωμεν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἐν σχέσει πρὸς τοὺς κρατοῦντας δημοτικοὺς φορολογικοὺς θεσμούς. Κατὰ τοὺς ἰσχύοντας θεσμοὺς, ἕκαστος δῆμος δύναται ν’ ἀποτελέσῃ καὶ ἰδίαν τελωνειακὴν ζώνην· καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι πάντες οἱ δῆμοι τοῦ Κράτους ἐπέβαλλον δημοτικοὺς φόρους, ἔχοντες πρὸς τοῦτο τὸ δικαίωμα, θὰ εἴχομεν τὸ παράδοξον θέαμα, νὰ ἔχωμεν τόσας τελωνειακὰς ζώνας, ὅσοι εἶναι οἱ δῆμοι τοῦ Κράτους. Καὶ φαντασθῆτε, τί ἤθελε συμβῆ, ἐὰν ἐν ὅλοις τοῖς δήμοις τῆς ἐπαρχίας τῶν Καλαβρύτων καὶ τῶν Πατρῶν ἐπεβάλλοντο δημοτικοὶ φόροι ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, ὡς ἐπιβάλλονται εἰς τὸν δῆμον τῶν Καλαβρύτων, ὅπου ὁ σῖτος καὶ πᾶν ἄλλο προϊὸν, εἰσαγόμενον ἐκ τῶν ἄλλων δήμων, φορολογεῖται. Διὰ νὰ μεταφέρω προϊόν τι ἐκ Μαζεΐκων μέχρι Πατρῶν ἢ μέχρις Ἀθηνῶν, ἤθελον διέλθει τὴν τελωνειακὴν ζώνην δήμου Σουδενῶν, δήμου Καλαβρύτων, δήμου Λαπαθῶν, δήμου Φαρῶν, δήμου Πατρῶν καὶ οὕτω καθεξῆς.

§63ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμία τελωνειακὴ ζώνη ὑφίσταται.

§64ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὑφίσταται ἡ τῶν Καλαβρύτων καὶ ἡ τῶν Πατρῶν.

§65ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦται τελωνειακαὶ ζῶναι, ἃς ἀναφέρεις.

§66ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ ὅμως δύνανται νὰ συστηθῶσι, διότι οἱ δῆμοι ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλωσι τοιούτους ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, δυνάμει τῶν κειμένων δημοτικῶν νόμων. Καὶ μήπως εἶναι τοῦτο τὸ κακὸν μόνον; οἱ δημοτικοὶ φόροι ἐκμισθοῦνται εἰς ἐνοικιαστὰς, οἵτινες καταπιέζουσι καὶ καταθλίβουσιν, ἱστάμενοι πρὸ τῶν θυρῶν τῶν πόλεων, αἰτοῦντες φόρον παρὰ παντὸς εἰσάγοντος ἐμπόρευμά τι ἢ τρόφιμον. Ἀπόδειξις τὰ συμβαίνοντα πανταχοῦ, καὶ ἐν αὐταῖς ταῖς Πάτραις, καὶ ἅτινα ἡ ἀξιόλογος τῶν Πατρῶν ἐφημερὶς «Φορολογούμενος» ἐν τῷ τελευταίῳ αὐτῆς φύλλῳ περιγράφει περὶ τῶν ἐνοικιαστῶν, πιεζόντων τοὺς ἐπιβάτας, πρὸς ὄφελος αὑτῶν, ἀντὶ ἐλαχίστου συμφέροντος τοῦ δήμου τῶν Πατρῶν. Ἕνεκα δὲ τούτων παρακωλύεται ἡ παραγωγὴ, βασανιζομένη διὰ τὴν ἀνάλωσιν τῶν προϊόντων της, ἐμποδίζεται δ’ ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἐσωτερικῆς ἐμπορίας τῆς χώρας, ἅτε μάλιστα εὑρισκομένη εἰς νηπιώδη κατάστασιν καὶ ἔχουσα ἀνάγκην προστασίας. Καὶ αὕτη εἶναι ἡ ἐξέτασις τοῦ λειτουργοῦντος συστήματος ὑπὸ μίαν ἔποψιν. Ἀλλ’ ἐρευνήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβαλλόμενον πρὸς τὸ νῦν λειτουργοῦν σύστημα, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δικαιοσύνης. Κατὰ τὸ λειτουργοῦν σύστημα, ὠφελοῦνται μόνον αἱ παράλιοι πόλεις, τουτέστι τὰ μεγάλα κέντρα, ὡς αἱ Πάτραι, ὁ Πειραιεὺς, ἡ Σῦρος, αἱ Ἀθῆναι, φορολογουμένων παρὰ τῶν δήμων τούτων πάντων τῶν εἰσαγομένων ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων, ἐνῷ ἡ ἀνάλωσις αὐτῶν δὲν γίνεται μόνον ἐν τοῖς δήμοις, ἔνθα ἐπιβάλλεται ὁ δημοτικὸς φόρος, ἀλλὰ καὶ εἰς πάντας τοὺς λοιποὺς δήμους, οἵτινες οὐδὲν ὠφελοῦνται καὶ σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα τὸν νομὸν τῶν Πατρῶν, ἔνθα ὁ δῆμος τῶν Πατρῶν, κατὰ τὰ νῦν κρατοῦντα, εἰσέπραξε κατὰ τὸ 1888 ἐκ τοῦ δημοτικοῦ φόρου ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων 426 χιλ. δραχμῶν, ὁ δῆμος τοῦ Αἰγίου 43 χιλ. δραχμῶν, ὁ δῆμος Λετρίνων 27,860 καὶ ὁ δῆμος Μυρτουντίων, διότι ὑπάρχει λιμὴν, 5,450. Ἐνῷ πάντες οἱ ἄλλοι δῆμοι οὐδὲν ὠφελοῦνται ἐκ τοῦ καταβαλλομένου δημοτικοῦ φόρου, εἰς τὸν δῆμον τῶν Πατρῶν καὶ τὸν δῆμον τῶν Λετρίνων....

§67ΡΑΛΛΗΣ. Τί τὰ κάμνει ὁ δῆμος τῶν Πατρῶν; τὰ τρώγει;

§68ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὄχι βεβαίως, κύριε Ῥάλλη, τὰ ἀναλίσκει ὑπὲρ δημοτικῶν ἔργων. Ἀλλ’ ἀδικοῦνται πάντες οἱ ἄλλοι δῆμοι διὰ τοῦ ὑπάρχοντος συστήματος. Ἐνῷ διὰ τοῦ ἤδη εἰσαγομένου ἀφ’ ἑνὸς ὠφελεῖται ὁ δῆμος τῶν Πατρῶν, διότι τὰ εἰσοδήματά του ἀπὸ 426 χιλιάδας δραχμῶν ἀναβιβάζονται εἰς 651 χιλιάδας, τὰ τοῦ Αἰγίου ἀπὸ 43 χιλιάδας ἀναβιβάζονται εἰς 52 χιλιάδας, τὰ τῶν Λετρίνων ἀπὸ 27 χιλιάδας εἰς 69 χιλιάδας, ὠφελοῦνται καὶ πάντες οἱ ἄλλοι δῆμοι, ἀπολαμβάνοντες καὶ αὐτοὶ ἐκ τῶν καταβαλλομένων δημοτικῶν φόρων.

§69ΡΑΛΛΗΣ. Πόσα ἀπολαμβάνουσιν;

§70ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ δῆμος Τριταίας, ἐνῷ οὐδὲν ἀπελάμβανε, κατὰ τὸν προσαγόμενον πίνακα θὰ ἀπολαμβάνῃ δραχμὰς 4,708. Ὁ δῆμος τῆς Δύμης, ἐνῷ οὐδὲν ἀπελάμβανε, θὰ ἀπολαμβάνῃ 22,840 δραχμάς. Ὁ δῆμος τῶν Ἐρινεῶν, ἀντὶ τοῦ μηδενικοῦ, 8,130 δραχ. Ὁ δῆμος τῶν Φαρῶν 8,462. Ὁ δῆμος τῆς Αἰγείρας, ἀντὶ οὐδενὸς, 1827. Ὁ δῆμος τῶν Βουρῶν, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, θ’ ἀπολαμβάνῃ 3,592. Ὁ δῆμος Ἀκράτας, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, ἤδη 2,195 δραχμάς. Ὁ δῆμος Καλαβρύτων, ἐνῷ πρότερον ἀπελάμβανε δραχ. 1700, καὶ μάλιστα διὰ φοβερᾶς καταπιέσεως τῶν κατοίκων τῶν ἄλλων δήμων, ἤδη θ’ ἀπολαμβάνῃ δραχ. 4,995. Ὁ δῆμος Σουδενῶν, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, ἤδη 1416 δραχμὰς. Ὁ δῆμος Καλλιφωνίας, ἐνῷ πρότερον τίποτε, ἤδη θ’ ἀπολαμβάνῃ 2,347 δρ. Ὁ δῆμος Ἀροανείας, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, ἤδη θὰ ἀπολαμβάνῃ 2,511 δραχμάς. Ὁ δῆμος Παΐων, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, ἤδη 3,339. Ὁ δῆμος Ψωφίδος, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, ἤδη 2,923 δραχ. Ὁ δῆμος Κραθίδος, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, ἤδη θ’ ἀπολαμβάνῃ 2,115. Ὁ δῆμος Κλειτορίας ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, ἤδη θ’ ἀπολαμβάνῃ δρ. 6,639. Ὁ δῆμος Λευκασίων, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, ἤδη 4,532. Ὁ δῆμος Κερπινῆς, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, ἤδη θ’ ἀπολαμβάνῃ δραχ. 4,663. Ὁ δῆμος Λαπαθῶν, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, ἤδη θ’ ἀπολαμβάνῃ 4,757. Ὁ δῆμος Φελλόης, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, νῦν θ’ ἀπολαμβάνῃ 2,611. Ὁ δῆμος Νωνάκριδος, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, νῦν θ’ ἀπολαμβάνῃ δραχ. 1564. Ὁ δῆμος Λετρίνων, ἐνῷ πρότερον ἀπελάμβανε δραχ. 27,860, νῦν θ’ ἀπολαμβάνῃ 69,336. Ὁ δῆμος Βουπρασίων, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, ἤδη θ’ ἀπολαμβάνῃ 6,539 δρ. Ὁ δῆμος Λαμπείας, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, νῦν θ’ ἀπολαμβάνῃ 8,047. Ὁ δῆμος Ὠλένης, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, νῦν 7,308. Ὁ δῆμος Μυρτουντίων, ἐνῷ πρότερον ἀπελάμβανε 5,450, νῦν θ’ ἀπολαμβάνῃ 22,151. Ὁ δῆμος Πηνειΐων, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, ἤδη θ’ ἀπολαμβάνῃ 8,929. Ὁ δῆμος Ἤλιδος, ἐνῷ πρότερον οὐδὲν, ἤδη θ’ ἀπολαμβάνῃ δραχ. 21,942. Ἤτοι ἐν ὅλῳ ἐν τῷ νομῷ Ἀχαΐας, ἐνῷ εἰσεπράττοντο ἐκ δημοτικῶν φόρων 505 χιδιάδες δραχμῶν, ἤδη θέλουσιν εἰσπράττεσθαι 947 χιλιάδες, συμπεριλαμβανομένου τοῦ δήμου τῶν Πατρῶν, κατὰ τὸν προσαγόμενον πίνακα.

§71ΡΑΛΛΗΣ. Πόσα ὠφελεῖται ὁ δῆμος τῶν Πατρῶν.

§72ΦΩΤΗΛΑΣ. Κατὰ τὸν πίνακα, τὸν προσαγόμενον παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ λαμβάνῃ 651 χιλιάδας ἀντὶ τῶν πρώην 427 χιλιάδων.

§73ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὴς ὁ λογαριασμός σας.

§74ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀκριβὴς κατὰ τὸν προσαγόμενον πίνακα, μὲ μικράν τινα ἀφαίρεσιν, ὡς ἐξ ἄλλης διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου.

§75ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζετε ἀκριβῶς τὸν μηχανισμὸν τοῦ νομοσχεδίου.

§76ΦΩΤΗΛΑΣ. Αὕτη εἶναι ἡ κατὰ προσέγγισιν ἀναλογία.

§77ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι κατὰ προσέγγισιν ἀναλογία, διότι ὅ,τι δίδεται εἰς ἄλλους δήμους ἀφαιρεῖται ἐκ τοῦ δήμου Πατρῶν, ἐκτὸς 10%.

§78ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τοῦ ὅλου πλεονάσματος τοῦ δήμου Πατρῶν ἀφαιροῦνται 15%. Κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν, ὡς ἔχει ἐν τῷ διανεμηθέντι πίνακι, ἀφαιροῦνται 24% τοῦ ὑπολειπομένου πλεονάσματος μετὰ τὴν κράτησιν ὑπὲρ τοῦ δήμου 10% ἐπὶ πλέον τῶν τέως παρ’ αὐτοῦ εἰσπραττομένων. Ἐν τῷ ἑτοιμαζομένῳ νέῳ πίνακι ἡ κράτησις καὶ ἡ ἀφαίρεσις συγχωνεύονται πρὸς ἁπλοποίησιν ἐν ἑνιαίᾳ ἀφαιρέσει 15% τοῦ πλεονάσματος.

§79ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὥστε κατὰ προσέγγισιν αὕτη εἶναι ἡ ἀναλογία, κύριε Ῥάλλη, ἀφαιρουμένων 10% ἐκ τοῦ πλεονάσματος. Ὡμίλει δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς Κεφαλληνίας περὶ ἀνισότητος καὶ ἀδικίας, ἐνῷ διὰ τοῦ λειτουργοῦντος ἤδη συστήματος, ἐκτὸς τῶν Πατρῶν, ὅλοι σχεδὸν οἱ ἄλλοι δῆμοι τοῦ Κράτους ἀδικοῦνται, ἐκτὸς ὀλίγων. Καὶ ἐν παραδείγματι: Ἐν τῷ νομῷ Ἀχαϊοήλιδος οἱ δῆμοι τῶν Πατρῶν, τοῦ Αἰγίου καὶ τῶν Λετρίνων ἀπελάμβανον, ἐνῷ καὶ διὰ τοῦ εἰσαγομένου συστήματος καὶ οἱ δῆμοι οὗτοι θέλουσιν ἀπολαμβάνει πλείονα καὶ οἱ μὴ μέχρι τοῦδε ἀπολαμβάνοντές τι, ἐνῷ συνεισέφερον, θέλουσιν ἀπολαύσει ἀναλόγως, δαπανῶντες εἰς ἐκπλήρωσιν δημοτικῶν κοινωφελῶν σκοπῶν. Ἰδοὺ δὲ ὁ λόγος τῆς ἄχρι τοῦδε ἀθλίας καταστάσεως τῶν δήμων, ὅπου οὔτε σχολεῖα ὑπάρχουσιν, οὔτε δημοτικαὶ ὁδοὶ, οὔτε ναοὶ εὐπρεπεῖς, οὔτε ἄλλο τι χρήσιμον. Ὅ,τι δὲ συμβαίνει ἐν τῷ νομῷ Ἀχαϊοήλιδος συμβαίνει εἰς ἄλλους νομοὺς κατὰ μείζονα βαθμὸν, ὡς καθ’ ὑπόθεσιν ἐν τῷ νόμῳ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπου οἱ πλειότεροι τῶν δήμων οὐδὲν ἀπελάμβανον, ἐνῷ ἤδη πλέον τῶν 100 χιλιάδων δραχμῶν θέλουσι διανεμηθῆ εἰς τοὺς δήμους τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας, μὴ ζημιουμένου καὶ τοῦ δήμου τῆς Τριπόλεως. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον ἀπεκρούσθη παρὰ τοῦ προλαλήσαντος Βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας κ. Βαλσαμάκη καὶ διὰ ἄλλους λόγους, πρὸ πάντων δὲ διὰ τὸν λόγον τῆς ἐλαττώσεως τῆς εἰσαγωγῆς, ὡς ἐκ τῶν ἐπιβαλλομένων προσθέτων τελῶν. Καὶ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἄλλοτε εἶπεν, ὡς φρονῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι «ἡ εἰσαγωγὴ κυρίως καὶ κατὰ λόγον οὐσιώδη κανονίζεται ἐκ τοῦ ποσοῦ καὶ τῶν τιμῶν τοῦ σταφιδοκάρπου», διότι τοῦτο εἶναι τὸ σημαντικώτερον καὶ σπουδαιότερον προϊόν τῆς χώρας, ἐκ τοῦ ὁποίου εἰσάγεται χρῆμα. Ὅσον αἱ τιμαὶ τοῦ προϊόντος αὐξάνουσι, τόσον ἡ εἰσαγωγὴ προάγεται· ἐνῷ ἀντιθέτως, ὅταν ἐλαττῶνται αἱ τιμαὶ, καὶ ἡ εἰσαγωγὴ ἐλαττοῦται. Ἐπῆλθε ποιά τις μείωσις ἐν τῇ εἰσαγωγῇ, ἀλλὰ τοῦτο διότι αἱ τιμαὶ εἶχον ἐκπέσει, δὲν ὑπῆρχε δὲ καὶ μεγάλη ζήτησις ἐν Γαλλίᾳ. Πρὸ μικροῦ, ἐπελθούσης μεγαλειτέρας ζητήσεως ἐν Γαλλίᾳ, κυκλοφορησάσης τῆς φήμης, ὅτι καταργεῖται ὁ δασμὸς ἐν Ἀμερικῇ, αὐξησάσης τῆς καταναλώσεως ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐλαττωθείσης τῆς ἐν Ἑλλάδι ἀποταμιεύσεως σταφιδοκάρπου ἐν Ἑλλάδι, αἱ τιμαὶ ηὔξησαν, συνεπῶς χρῆμα πλειότερον εἰσάγεται, παραγγελίαι ἐμπορευμάτων γίνονται καὶ ἡ εἰσαγωγὴ ἔσται μεγαλειτέρα.

§80ΡΑΛΛΗΣ. Ποία εἶναι ἡ παρακαταθήκη ἐν Ἑλλάδι;

§81ΦΩΤΗΛΑΣ. Πρὸ μηνὸς ὑπῆρχον 60 ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου, ἀντιπροσωπεύοντα 12 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἀργοῦντα. Ἡ αὔξησις δὲ τῶν τιμῶν καὶ ἡ πεποίθησις ἐπὶ τὸ μέλλον τῶν προϊόντων προάγει τὴν πίστιν, καὶ ἤδη οἱ ἐν Πάτραις κεφαλαιοῦχοι ἤρξαντο πιστοῦντες κτηματίας καὶ ἐμπόρους. Ἀλλὰ τὸ ἤδη εἰσαγόμενον σύστημα παρέχει καὶ ἄλλα ὠφελήματα, καθόσον διὰ τοῦ ἄρθρου 3ου τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ ἀγορασθῶσιν ἢ νὰ ἀνεγερθῶσι σχολεῖα καὶ ἐπισκευασθῶσι τὰ ὑπάρχοντα· κατὰ τὸ ἄρθρον 5ον χορηγεῖται ποσὸν ἀρκετὸν, ἤτοι 50,000 δραχμῶν, πρὸς περίθαλψιν τῶν πασχόντων ἐνδεῶν τῶν δήμων, καταβάλλονται τὰ ἐνοίκια Πταισματοδικείων, Εἰρηνοδικείων καὶ στρατώνων Χωροφυλακῆς. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι κατεβάλλοντο καὶ ἤδη ἐκ τῶν δημοτικῶν ταμείων, ἀλλὰ χωριστά· οἱ πενόμενοι δῆμοι κατέβαλλον τὰ ἐνοίκια ταῦτα ἐξαντλούμενοι, ἐνῷ ἤδη τὸ ποσὸν τῶν ἐνοικίων λαμβάνεται ἐκ τοῦ συνόλου τῶν δημοτικῶν φόρων προαφαιρούμενον· οὕτω δὲ θέλουσιν ἀνακουφισθῆ οἱ πτωχότεροι δῆμοι. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κεφαλληνίας, ἀποκρούων τὸ νομοσχέδιον, ἔφερεν ὡς παράδειγμα τὸν νομὸν Κεφαλληνίας, ὅστις κατὰ τὴν γνώμην του δὲν ἀπολαμβάνει τῶν ἀναλόγων ὠφελειῶν ἀπέναντι τῆς εἰσφορᾶς του. Ἐν τοῖς φορολογικοῖς νόμοις δὲν δύναται νὰ εὑρεθῇ ἡ ἀπόλυτος ἰσότης. Βάσις ὡς πρὸς τὴν διανομὴν ὑπῆρξεν ὁ πληθυσμὸς, ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν καὶ ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων· ἂν ὡς ἐκ τῆς βάσεως ταύτης δὲν ὠφελῆται πολλὰ ὁ νομὸς Κεφαλληνίας, δὲν εἶναι λόγος, ὅπως στερηθῶσι τοῦ κοινοῦ τούτου δικαίου, τοῦ πηγάζοντος ἐκ τῆς βάσεως ταύτης, πάντες οἱ νομοὶ τοῦ Κράτους. Κατὰ τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον, ἐπιβάλλεται φόρος 50% ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν, τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων, καὶ τοῦτο ἐξήγειρε τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Κεφαλληνίας. Ἐνῷ κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ ἐπιβολὴ τοῦ φόρου τούτου, 50%, ἤτοι ἑνὸς λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν....

§82ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἓν λεπτόν.

§83ΦΩΤΗΛΑΣ. Τοσοῦτον εἶναι.

§84ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἓν λεπτὸν καὶ ποσοστόν τι τοῦ λεπτοῦ.

§85ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ ὁποῖον προστίθεται εἰς τὸν ὑπάρχοντα φόρον.

§86ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸ ὁποῖον ἀντικαθιστᾷ τὸν ἤδη ἐπιβαλλόμενον δημοτικὸν φόρον. Ὥστε τοιοῦτος εἶναι ὁ ἐπιβαλλόμενος φόρος, ἑνὸς λεπτοῦ καὶ ¼, δι’ οὗ φόρου ἐπιβαρύνονται οἱ καταναλωταὶ πρὸς ὄφελος τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, πρὸς ὄφελος τῆς φθινούσης γεωργίας. Καὶ δὲν ἐνθυμεῖται, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ηὔξησαν τὸν φόρον τῶν δημητριακῶν καρπῶν, τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων, εἰς πολὺ μεγαλείτερον ποσὸν, χάριν τῆς προστασίας τῆς γεωργίας καὶ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἀπέναντι δημητριακῶν καρπῶν, ἥτις ἐγένετο ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ῥωσσίᾳ καὶ ἀλλαχόθεν, πρὸ πάντων ἐξ Ἀμερικῆς; Καὶ δὲν βλέπουσιν, ὅτι ἤδη ἐν Γαλλίᾳ θέλουσι νὰ ἐπιβάλωσιν ἀπειράκις ἄδικον καὶ βαρύτατον φόρον ἐπὶ τῶν σταφίδων εἰς βάρος τῶν καταναλωτῶν; ἐνῷ καὶ οἱ ὑπάρχοντες ἐν Γαλλίᾳ οἶνοι δὲν ἀρκοῦσι, καὶ οἱ οἰνοπαραγωγοὶ εἶναι ὀλίγοι ἀπέναντι τῶν ἀπείρων καταναλωτῶν σταφιδίτου οἴνου, οἵτινες, ἐὰν ἠκούοντο αἱ προτάσεις τῶν οἰνοπαραγωγῶν, ἤθελον καταβάλλει τριπλασίαν ἀξίαν διὰ τὸν καταναλισκόμενον παρ’ αὐτῶν οἶνον. Μεταξὺ δὲ τῶν ὑποστηριζόντων τὴν ἄδικον ταύτην γνώμην εἶναι καὶ ὁ Μπωλιέ. Πρὸς δὲ διὰ τὸν λόγον τῆς ὑποστηρίξεως τῆς γεωργίας ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νομοσχεδίου κανονίζει τὸν δημοτικὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὅστις εἰς δήμους τινὰς ἔφθασε μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 100 δραχμῶν, ὁρίζουσα αὐτὸν κατὰ μέγιστον ὅρον εἰς 12 δραχμὰς καὶ 50/00, ἤτοι εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ καταβαλλομένου δημοσίου φόρου, ὅστις εἶναι 25 δραχμαί.

§87ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὑπελογίσατε πόσον αὐξάνει ἡ τιμὴ τοῦ κρέατος;

§88ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν κατέγεινα εἰς τὴν ἀναλογίαν ὅλων τῶν εἰδῶν, κατέγεινα εἰς τὴν τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὡς ζητήματος μεγάλης σπουδαιότητος· σεῖς, κύριε Πετρίδη, ἀνεύρετε τὴν ἀναλογίαν τῶν τιμῶν τῶν κρεάτων.

§89ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἰς τὸ κρέας προστίθενται 40 λεπτά.

§90ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν τὸ πιστεύω. Ἀλλ’ ὁ Βουλευτὴς Κεφαλληνίας κατέφυγεν εἰς τὸ τελευταῖον χαράκωμα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ εἶναι ὁ κίνδυνος τῶν δημοτικῶν ἐλευθεριῶν διὰ τῆς εἰσπράξεως τῶν χρημάτων τῶν δήμων ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ τοιοῦτος κίνδυνος δὲν ὑφίσταται, καθόσον καὶ ἤδη ἡ Κυβέρνησις εἰσπράττει διὰ τῶν ὑπαλλήλων πολλοὺς δημοτικοὺς φόρους, οὓς ἀποδίδει εἰς τοὺς δήμους. Καὶ δὲν εἰσπράττει ἤδη τὸν δημοτικὸν φόρον τῶν ἀροτήρων βοῶν; τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων; τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν, καὶ ἀποδίδει τὸ ἀναλογοῦν εἰς τοὺς δήμους; Ἐκινδύνευσαν ὡς ἐκ τούτου αἱ δημοτικαὶ ἐλευθερίαι;

§91ΜΙΛΗΣΗΣ. Τί παθαίνουν οἱ Δήμαρχοι, διὰ νὰ εἰσπράξουν!

§92ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τίποτε δὲν παθαίνουν· οὐδὲν παράπονον ἐγένετό ποτε.

§93ΦΩΤΗΛΑΣ. Οὐδένα διατρέχουσι κίνδυνον αἱ δημοτικαὶ ἐλευθερίαι, καθόσον, κατὰ τὸ ἄρθρον 9ον τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ Φεβρουάριον συντάσσεται πίναξ διανομῆς, ὅστις καταχωρίζεται ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως», ἐντὸς δὲ εἴκοσιν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως ἀποδίδεται τὸ ἀναλογοῦν ποσὸν εἰς ἕκαστον δῆμον. Ἐὰν δὲ οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπιθυμῶσι νὰ συμπληρώσωσι τὴν διάταξιν ταύτην χάριν τῆς ἀνεξαρτησίας τῶν Δημάρχων, καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐλπίζω, ἥτις πρώτη ἐδέσμευσεν αὐτήν, καὶ οἱ Βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως θέλουσιν ἀποδεχθῆ τροπολογίαν λογικὴν ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο. Διὰ τοὺς ὀλίγους τούτους πρακτικοὺς λόγους καὶ οἱ ἐν Ἑλλάδι παραγωγοί, καὶ ὅλοι σχεδὸν οἱ δῆμοι τοῦ Κράτους καὶ οἱ ἔμποροι μετ’ ἐνθουσιασμοῦ ἀπεδέχθησαν τὸ νομοσχέδιον, ἰδίᾳ δὲ τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον τῶν Πατρῶν, ὅπερ σύγκειται ἀπὸ ἐμπόρους νοήμονας, πεπειραμένους καὶ κυρίους μεγάλων κεφαλαίων, γνωματεῦσαν ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§94ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἀπολύτως.

§95ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁμολογῶ, ὑπὸ ἐλαφροτέρους τινὰς ὅρους. Ἐλπίζομεν, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις θέλει συντελέσει διὰ τῶν φώτων της καὶ διὰ τῆς συνδρομῆς της ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὡς καὶ ὑπὲρ ἄλλων νομοσχεδίων, ὠφελίμων εἰς τὸν τόπον, ὡς εἶναι τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια, τὸ τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κορίνθου, δι’ οὗ θέλει περατωθῆ ἡ τομὴ τοῦ Ἰσθμοῦ, γενομένης Ἑλληνικῆς ἑταιρίας, τὸ νομοσχέδιον περὶ καταστρώσεως κτηματικοῦ χάρτου, ὅστις εἶναι ἡ ἀπαρχὴ τῆς καταρτίσεως κτηματολογίου, δι’ οὗ θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν σύστασιν Κτηματικῆς Τραπέζης, ὅπως δανείζηται ὁ λαὸς ἐπὶ τόκοις ἐλαφροτέροις, ἀπαλλασσόμενος τῆς τοκογλυφίας, καὶ τὰ νομοσχέδια περὶ ἄλλων σιδηροδρομικῶν γραμμῶν. Ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν συντελέσῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων τούτων, ἡμεῖς μὲν, ἐργαζόμενοι, βεβαίως θέλομεν λυπηθῆ, ἀλλὰ πᾶσαν τὴν εὐθύνην θέλει ὑπέχει ἡ Ἀντιπολίτευσις.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§97ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν ὥραν δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ νὰ μὲ ἀκούσῃ, πρέπει νὰ ἀναβάλῃ δι’ αὔριον.

§98ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἀναμένω νὰ ὁμιλήσητε, ὅπως σᾶς ἀπαντήσω ἀπόψε.

§99ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπόψε μοὶ εἶναι ἀδύνατον.

§100ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ ἁβρότης ἀπαιτεῖ, προκειμένου περὶ τοῦ κ. Σωτηροπούλου, νὰ μὴ ἀπαιτῆτε νὰ ἐξακολουθήσωμεν· ἐὰν ὅμως ἐπιμένητε, ἐξακολουθήσατε.

§101ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Εἰς ταῦτα ἐγὼ θὰ προσθέσω, ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐμφορῆται ὑπὸ εἰλικρινοῦς πόθου νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, πρέπει νὰ ἔρχηται ἐνωρίτερον καὶ ὄχι νὰ θέλῃ νὰ ἐξακολουθήσωμεν αὐτὴν τὴν ὥραν.

§102ΜΙΛΗΣΗΣ. Λοιπὸν ἐμπαίζουσα ἡμᾶς ἡ Συμπολίτευσις μᾶς προσεκάλει πρὸ ὀλίγου διὰ τοῦ ῥήτορός της νὰ συνδράμωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου! Ἔχομεν καὶ λοιδορίας! Ἀφοῦ ἤδη ὁ πρεσβύτης κ. Σωτηρόπουλος λέγει, ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ ὁμιλήσῃ, ἡ ἁβρότης ἀπαιτεῖ νὰ δεχθῆτε τὴν ἀναβολήν. Λοιπὸν καὶ πάλιν παρακαλοῦμεν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις δι’ αὔριον.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§104ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως δι’ αὔριον λέγουσιν Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Πετροπουλάκη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 79, ἐξ ὧν 72 κατὰ τῆς προτάσεως καὶ 7 ὑπὲρ αὐτῆς. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπεῤῥίφθη. Ὁ κ. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον.

§107ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπανελήφθη εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἦναι ἀνάγκη νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οὐδεὶς εἶναι κατ’ ἀρχὴν, οὐδὲ δύναται νὰ ἦναι ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῶν διαπυλίων κατὰ τοῦτο εἶναι σύμφωνος πᾶσα ἡ Βουλὴ, καὶ οὐδεμία ἀντίῤῥησις δύναται νὰ ἐγερθῇ οὔτε ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, οὔτε ἐκτὸς αὐτοῦ, καὶ οὐ μόνον ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου καὶ οὐ μόνον ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει χώρα, δὲν ὑπάρχει Κοινοβούλιον οἱουδήποτε Κράτους, καὶ δὲν ὑπάρχει Κυβέρνησις οἱουδήποτε Ἔθνους, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἐκηρύχθη καὶ τῆς ὁποίας τὸ αἴσθημα νὰ μὴ ἦναι ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων, καὶ ἑπομένως τὸ στάδιον τοῦτο τῆς συζητήσεως εἶναι ἐξηντλημένον, ἡ βάσις αὕτη εἶναι ὡμολογημένη παρὰ πάντων. Καίτοι δὲ δύναται νὰ ἀνήκῃ ὁ προσήκων ἔπαινος εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν σχοῦσαν τὴν πρωτοβουλίαν καὶ προβαλοῦσαν τὸ νομοσχέδιον ὑπὲρ καταργήσεως τῶν διαπυλίων, οὐχ ἧττον ὁ ἔπαινος οὗτος δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τις τὴν ἀξίωσιν νὰ ἦναι ὑπερβολικός. Προτείνει τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων ἡ Κυβέρνησις, ἀνταποκρινομένη εἰς τὸ γενικὸν αἴσθημα πάντων τῶν ἐθνῶν καὶ πάντων τῶν λαῶν, ἀνταποκρινομένη καὶ εἰς τὸ αἴσθημα τῆς Ἑλλάδος. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ σπουδαίας ἀνακαλύψεως. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ ἄλλας ἐπόψεις: Εἶναι εἰς θέσιν σήμερον ἡ Ἑλλὰς νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην θεμελιώδη καινοτομίαν, μεταβάλλουσαν ἄρδην τὴν δημοτικὴν οἰκονομικὴν νομοθεσίαν καὶ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῶν δήμων; καὶ δεύτερον, τὰ προτεινόμενα μέσα ἀνταποκρίνονται προσηκόντως καὶ εὐλόγως πρὸς τὴν ἐπίτευξιν αὐτοῦ τοῦ ἀγαθοῦ σκοποῦ, τῆς καταργήσεως τουτέστι τῶν διαπυλίων; Μᾶλλον ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ἐγερθῇ σοβαρὰ συζήτησις, καὶ παντοῦ, ἔνθα ἠγέρθη συζήτησις περὶ διαπυλίων, εἴτε παρὰ πολιτικῶν ἀνδρῶν, εἴτε παρὰ κυβερνητῶν χώρας, εἴτε παρὰ συγγραφέων πολιτικῶν καὶ οἰκονομολόγων, οὐδαμοῦ ἡ συζήτησις ἐστήθη ἐπὶ τῆς βάσεως, ἂν ἦναι καλὴ ἢ οὔ ἡ διατήρησις τῶν διαπυλίων. Αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐθεωρεῖτο λελυμένον ὑπὸ τῆς κοινῆς λογικῆς, τοῦ κοινοῦ αἰσθήματος καὶ τῆς κοινῆς πεποιθήσεως. Ἐντεῦθεν ὅμως γεννᾶται εὐλόγως τὸ ἐρώτημα, ἀφοῦ ὁμόφωνος ἡ γνώμη καὶ τῶν λαῶν καὶ τῶν κυβερνητῶν καὶ τῶν Κοινοβουλίων καὶ τῶν συγγραφέων καὶ ὁμόφωνον τὸ αἴσθημα εἶναι κατὰ τῶν διαπυλίων, πῶς δὲν κατώρθωσαν τὰ ἄλλα ἔθνη, τὰ προηγμένα ἐν πολιτισμῷ, τὰ προηγμένα ἐν οἰκονομικῇ εὐημερίᾳ, πῶς δὲν κατώρθωσαν νὰ φθάσωσιν εἰς τὸ ἀγαθώτατον ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπαγγέλλεται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Προσέκοψαν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸν μέγαν σκόπελον, εἰς τὸ ἀνυπέρβλητον κώλυμα τῆς ἐξευρέσεως τρόπου ἀντικαταστάσεως, μὴ γεννῶντος ἕτερα ἄτοπα, μείζονα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θέλουσι ν’ ἀποκόψωσιν. Ἓν καὶ μόνον ἔθνος, ὡς ἐλέχθη ἤδη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κατώρθωσε νὰ πραγματοποιήσῃ τὸν πόθον τοῦτον τὸν κοινὸν, τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων, καὶ τὸ ἔθνος τοῦτο εἶναι τὸ Βέλγιον. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἀναγνώσῃ τις τὴν πολυσέλιδον ἔκθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ Βελγίου, ἔπρεπε νὰ ἀναγνώσῃ τὰς μακροτάτας ἐκθέσεις κοινοβουλευτικῶν καὶ εἰδικῶν ἐπιτροπῶν, ἐπιφορτισθεισῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, τοῦ σχόντος τὴν πρωτοβουλίαν ταύτην, νὰ ἀναγνώσῃ τὰς μακρὰς κοινοβουλευτικὰς συζητήσεις, διὰ νὰ πεισθῇ, πῶς, κατόπιν ὡριμωτάτης σκέψεως, μακροτάτης διασκέψεως, λεπτοτάτης ἐρεύνης, προήχθησαν εἰς τὸ συμπέρασμα τῆς καταργήσεως τῶν διαπυλίων. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ θὰ ἐλάμβανεν ἐκεῖθεν τὴν πληροφορίαν ὁ θέλων νὰ μελετήσῃ ἐν εὐρύτητι τὸ ζήτημα, ὅτι τὸ Βέλγιον, πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν διαπυλίων, τὰ ὁποῖα κατήργει, δὲν ἐπεβάρυνε διὰ τοιαύτης τερατώδους, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ἐπιβαρύνσεως τὸν λαὸν τὸν Βελγικὸν, ἀλλὰ τὸ δημόσιον τὸ Βελγικὸν ἐκ τῶν περισσευμάτων ἀντικαθίστα τὰ καταργούμενα διαπύλια....

§108ΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§109ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Κάμε τὴν ἔνστασιν, κάμε την (γέλως.)

§110ΦΛΕΣΣΑΣ. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ λέγουσι καὶ μὲ παρακαλοῦσι νὰ κάμω τὴν ἔνστασιν τῆς μὴ ἀπαρτίας· πρὸς εὐχαρίστησιν τῶν κυρίων Βουλευτῶν, λέγω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§111ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς ἀναβάλωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 καὶ 30′ μ. μ.