1890.02.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 4

Τῆς 28 Φεβρουαρίου 1890.

(Τετάρτη)

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τηλεγράφημα ἐκ Φιλιατρῶν Μαρίνου Μακρῆ, παραπονουμένου, ὅτι ὁ Ὑποτελώνης Μαράθου, συνεννοούμενος μὲ τοὺς ἐνοικιαστὰς τῶν ὠνίων τοῦ δήμου Πλαταμώδους, ἀρνεῖται νὰ τῷ παραδώσῃ τὰ ἐμπορεύματά του. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ ἔμποροι Κορθίου τῆς Ἄνδρου παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ διαπυλίων τελῶν. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Μυκόνου παραπονεῖται τηλεγραφικῶς κατὰ τοῦ αὐτόθι εἰρηνοδίκου Πλατούτσα, ὡς ἐπεμβαίνοντος εἰς τὰ δημοτικά. Παραπέμπεται τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Τηλεγράφημα δημοτῶν τοῦ δήμου Ἡραίας τῆς Γορτυνίας, παραπονουμένων ὅτι, ἐνῷ καθ’ ὅλων τῶν πλαστῶν πρωτοκόλλων καταμετρήσεως ἐνοικιασμένου δικαιώματος ἐπικαρπίας τοῦ 1886 ἀδηλώτων ἐθνικῶν γαιῶν τοῦ δήμου Ἡραίας ἐπεδόθησαν νομίμως ἀντιῤῥήσεις, ἐν τούτοις αἱ ἁρμόδιοι ἀρχαὶ Γορτυνίας, ἐναντίον τοῦ νόμου, συνέταξαν πράξεις κατατάξεως καὶ χρηματικοὺς καταλόγους, καὶ ὅτι πρόκειται νὰ ἐκβιασθῶσιν εἰς πληρωμὴν παρανόμως.

§2Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅμοιον τηλεγράφημα, κύριε Πρόεδρε, ἀπηυθύνθη καὶ πρὸς ἐμὲ, καὶ λυποῦμαι διὰ τὰ ἀλλεπάλληλα παράπονα τῶν συμπολιτῶν μας κατὰ τῶν ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως, καὶ λυποῦμαι, διότι μᾶς φέρουσιν εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ φωνάζωμεν ἑκάστοτε εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ λυποῦμαι πρὸ πάντων, διότι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ εἰς τὰς ἐπερωτήσεις ἡμῶν ὄχι μόνον δὲν προθυμοποιοῦνται νὰ προσαγάγωσι τὰ ἔγγραφα, ἀλλ’ οὐδεμίαν θεραπείαν μέχρι τοῦδε ἐπήνεγκον εἰς τὰ παράπονα τῶν πολιτῶν καὶ τὰς καταγγελίας ἡμῶν. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ὀλίγου χρόνου κατήγγειλα ἐγὼ αὐτὸς πράξεις παραπλησίας τῶν αὐτῶν ἀρχῶν, καὶ εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Ἡραίας, ἐνῷ εἶχον ἀποφάσεις τοῦ Δικαστηρίου, διὰ τῶν ὁποίων ἀνηροῦντο τὰ πρωτόκολλα τῶν ἐνοικιαστῶν διὰ τοὺς ἀδηλώτους δῆθεν οἴνους, ὁ ταμίας Γόρτυνος ἐνήργησε καταδιώξεις κατ’ αὐτῶν καὶ τοὺς ἐφυλάκισε· καὶ ἡ ἀλήθεια τῶν λόγων μου ἐκείνων κατεδείχθη, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπήντησεν, ὅτι, ἅμα ὡς ὁ ταμίας ἔλαβε γνῶσιν τῶν ἀποφάσεων, ἔσπευσε νὰ ἀποφυλακίσῃ τοὺς φυλακισθέντας· παρουσιάζεται δηλαδὴ καὶ ὁ ταμίας ὡς σωτήρ! Ἠρωτήθη ὅμως τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐὰν γνωρίζῃ τὰς ἡμερομηνίας τῆς ἐκτελέσεως καὶ τὰς ἡμερομηνίας τῶν ἀποφάσεων, ἀλλὰ δὲν ἀπήντησε. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, Κύριοι, ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἐφυλακίσθησαν μετὰ τὴν κοινοποίησιν τῶν ἀποφάσεων, αἵτινες εἶχον ἐξαφανίσει τὰ πρωτόκολλα, καὶ ἠναγκάσθησαν ν’ ἀναγνωρίσωσιν ὑποχρεώσεις μὴ ὑπαρχούσας. Ἀφοῦ, κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἀποτελεσματικὴν ἐνέργειαν ἐποιήσατο, ἀφοῦ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἠρεύνησε νὰ μάθῃ ἂν, οἱ ἄνθρωποι κατεδιώχθησαν καὶ ἐφυλακίσθησαν μετὰ τὰς κοινοποιήσεις τῶν ἀποφάσεων, δὲν ἐννοῶ, διατὶ νὰ μὴ ἐνεργῶνται παρὰ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας τὰ αὐτὰ καὶ ἔτι πλείονα, δὲν ἐννοῶ εἰς τί χρησιμεύουσιν αἱ παραστάσεις ἡμῶν. Καὶ ἤδη παραπονοῦνται αὖθις οἱ αὐτοὶ κάτοικοι, καὶ τὰ παράπονα αὐτῶν εἰσι ψηλαφητὰ, ὅτι αἱ ἀρχαὶ, συνεπείᾳ παραστάσεως τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, κατελόγισαν εἰς τοὺς ἔχοντας 5 στρέμματα 55, εἰς τοὺς ἔχοντας δέκα 110, καὶ ἐνῷ ὁ νόμος λέγει, ὅτι κατὰ τῶν πρωτοκόλλων γίνονται ἐνστάσεις, ἐνῷ δὲ αὗται ἐκοινοποιήθησαν διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος, αἱ ἀρχαὶ, μὴ λαβοῦσαι ὑπ’ ὄψιν αὐτὰς, ἐκήρυξαν ἢ πρόκειται νὰ κηρύξωσι ταῦτα ἐκτελεστὰ, ὅτε πλέον ἄρχεται ἡ καταδίωξις, ἐνῷ κατὰ νόμον ὤφειλον ν’ ἀποστείλωσι γεωμέτρην διὰ τὴν καταμέτρησιν τῶν ἐκτάσεων. Νομίζω ὅτι εἶναι μάταιον ν’ ἀναπτύξω ἐντεῦθεν ἐπὶ πλέον τὰ παράπονα τῶν ἀδικουμένων· θὰ παρακαλέσω μόνον τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸ τηλεγράφημα καὶ διατάξῃ τὰς ἀρχὰς νὰ μὴ προβαίνωσιν εἰς τοιαύτας παρανόμους πράξεις, διότι ἡ ἐξακολούθησις τῆς τοιαύτης ἐνεργείας αὐτῶν βεβαίως θέλει φέρει τὴν ἀπόγνωσιν τῶν πολιτῶν, καὶ αἱ συνέπειαι ἔσονται λυπηραί.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι ἔμποροι καὶ κάτοικοι Χαλκίδος δι’ ἀναφορᾶς των συνιστῶσι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαπυλίων τελῶν. Ὁ Τριαντάφυλλος Τριανταφύλλου παραπονεῖται, ὅτι παρανόμως ἐφυλακίσθη ὑπὸ τοῦ ταμίου Τριχωνίας διὰ χρέος κληρονομικὸν, ἐξωφλημένον ἤδη. Παραπέμπεται τὸ τηλεγράφημά του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀναφορὰ ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν τοῦ χωρίου Καζακλὰρ, παραπονουμένων κατὰ τῶν κτηνοτρόφων, οἵτινες ἐναντίον τοῦ νόμου περὶ ποιμνιοβοσκῆς βόσκουσι τὰ ζῶά των ἐντὸς τῶν καλλιεργημένων κτημάτων των. Παραπέμπεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§4ΜΠΑΣΙΑΣ. Τὸ τελωνειακὸν δασμολόγιον ἀφίνει ἀφορολόγητον τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ θείου, ἵνα ἐλαφρύνῃ βεβαίως τοὺς σταφιδοκτήμονας. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠθέλησεν ἄλλως νὰ φορολογήσῃ τὸ θεῖον, εἰς τὸ ἀπόβαρον· προσδιώρισεν ὡς ἀπόβαρον 2%, ἐνῷ τὸ ἀπόβαρον εἶναι ½%. Σημειώσατε δὲ, ὅτι διὰ τῆς φορολογίας τοῦ ἀποβάρου καταργεῖται ἡ ἀτελὴς εἰσαγωγὴ τοῦ θείου. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ τὸ ἔγγραφον, δι’ οὗ διέταξε τὸν τελώνην Κεφαλληνίας νὰ φορολογήσῃ τὸ ἀπόβαρον, νὰ δηλώσῃ δὲ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔδωκεν ὁμοίαν διαταγὴν καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς τελώνας τοῦ Κράτους.

§5Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σκοπῶ ν’ ἀπευθύνω ἐπερώτησιν, ἡ ὁποία βεβαίως θέλει εὐχαριστήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διότι θέλει δώσει αὐτῷ τὴν εὐκαιρίαν νὰ προσαγάγῃ ἀπόδειξιν τῆς μεγάλης ταχύτητος, μὲ τὴν ὁποίαν ἓν Δικαστήριον διεξήγαγε τὰ ἀνατεθέντα αὐτῷ ὑπὸ τοῦ νόμου καθήκοντα. Ζητῶ λοιπὸν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐν ἄλλῃ συνεδριάσει, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι τὰ πρακτικὰ τῆς δημοτικῆς ἐκλογῆς Μυκόνου ἐκομίσθησαν ὑπὸ τοῦ ταχυδρομείου εἰς τὴν Σῦρον τὴν 3ην Φεβρουαρίου· ἐὰν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι τὴν αὐτὴν ἡμέραν τὸ ταχυδρομεῖον ἀπέστειλεν αὐτὰ εἰς τὸν Νομάρχην, τὴν αὐτὴν δ’ ἡμέραν ἡ Νομαρχία τὰ ἀπέστειλεν εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου· ἂν ἀληθῶς τὴν αὐτὴν ἡμέραν ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου ἀπεσφράγισεν αὐτὰ, τὴν αὐτὴν ἡμέραν συνεκάλεσε τὸ Συμβούλιον τοῦ Δικαστηρίου, ἵνα παραδώσῃ αὐτῷ τὰ ἔγγραφα, τὴν αὐτὴν ἡμέραν τὸ δικαστικὸν Συμβούλιον ἐπελάβετο τῆς ὑποθέσεως καὶ διώρισεν εἰσηγητὴν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, τὴν αὐτὴν ἡμέραν ὁ εἰσηγητὴς ἐποιήσατο πρὸς τὸ Συμβούλιον τὴν ἱστορικὴν ἔκθεσιν τῆς ὑποθέσεως, τὴν αὐτὴν ἡμέραν τὸ Συμβούλιον διεσκέφθη ἐπὶ ταύτης, τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἀπεφάσισεν ἐπ’ αὐτῆς, τὴν αὐτὴν ἡμέραν συνετάχθη ἡ ἀπόφασις, καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἐδημοσιεύθη ἐπ’ ἀκροατηρίου. Βλέπετε πόσαι ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ ποικίλαι πράξεις διεξήχθησαν ὑπὸ τοῦ ἐν Σύρῳ Πρωτοδικείου; Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ δώσῃ τὴν πληροφορίαν ταύτην ἐν ἄλλῃ τινι συνεδριάσει.

§6ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κατὰ τοῦ Δημάρχου Σικυῶνος πόλεμος τοῦ Νομάρχου Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας ἐκηρύχθη ἐπισήμως· καὶ θὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ἂν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ κηρύγματος περὶ τοῦ πολέμου τούτου· διότι πρὸ ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν αὐτὸν Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ ἔγγραφά τινα, σχετικὰ πρὸς τὸν μέλλοντα νὰ κηρυχθῇ πόλεμον, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠμέλησεν. Ὑπομιμνήσκω λοιπὸν αὐτῷ τὴν παράκλησίν μου. Ὁ ἀξιότιμος οὗτος ὑπάλληλος, κατὰ τοῦ ὁποίου προσωπικῶς δὲν ἔχω ἀφορμὴν, ἀλλ’ ἁπλῶς ἀναγκάζομαι νὰ μνημονεύσω αὐτοῦ ὡς ἐκ τῶν πονηρῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα μετέρχεται, δὲν ἠρκέσθη ν’ ἀποστείλῃ χωροφύλακας καὶ ἀντιπροσώπους πρὸς καταπίεσιν τοῦ Δημάρχου Σικυῶνος, ἀλλ’ ἀνέλαβε καὶ τὰ καθήκοντα τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς καὶ ἐκτελεῖ ταῦτα. Ἀλλ’ ἤδη ἐτράπη καὶ πρὸς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν καὶ ἀπεφάσισε νὰ εἰσαγάγῃ τὸν ἔντιμον τοῦτον Δήμαρχον, ὁ ὁποῖος ἀπὸ καιροῦ τιμᾶται διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν συμπολιτῶν του, εἰς τὸ ποινικὸν Δικαστήριον διὰ τὰ ἔργα τῆς ὑπηρεσίας του· λοιπὸν καθ’ ἑβδομάδα προσκαλεῖ αὐτὸν νὰ ἐκτελέσῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο ἐκτὸς τοῦ νόμου. Ἐπειδὴ δὲ οὗτος δὲν ὑπακούει, οὐδ’ ἐκτελεῖ ταῦτα, ὡς παράνομα, ὁ Νομάρχης ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸν πειθαρχικὴν ποινὴν, ὅπως σύρῃ αὐτὸν κατόπιν ἐνώπιον τῆς ποινικῆς Δικαιοσύνης, κατὰ τὸ γνωστὸν τοῖς πᾶσι ἄρθρον τοῦ ποινικοῦ νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἔχει δικαίωμα νὰ τιμωρῇ τὸν Δήμαρχον ἐπὶ παραβάσει καθήκοντος. Ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος ἐγένετο ἐν ἐποχῇ, πολὺ ἀφ’ ἡμῶν ἀφεστηκυίᾳ, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπῆρχε Σύνταγμα, ἀλλ’ ἐκυβέρνα τὸν τόπον ἡ ἀπόλυτος Μοναρχία. Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν ἐξησκεῖτο νομίμως ἡ νομαρχιακὴ αὕτη ἐξουσία καὶ ἐπ’ ἀγαθῷ, οὐδεὶς εἶχε δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῇ· ἤδη ὅμως ἐδόθη πέλεκυς εἰς τὴν ἀσυνειδησίαν ἑνὸς ὑπαλλήλου, τὸν ὁποῖον καταφέρων ἐπὶ τῆς δημοτικῆς ἐκείνης ἀρχῆς, ἀπειλεῖ νὰ καθαιρέσῃ τέλεον αὐτὴν διὰ τοῦ Δικαστηρίου. Καὶ τοῦτο διατί; Διότι ὁ Δήμαρχος ἐκεῖνος, ἐνῷ ἦτο πρότερον φίλος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπό τινος χρόνου δὲν νομίζει ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηρίζῃ τοὺς φίλους αὐτῆς. Θὰ μοὶ δώσῃ τὴν ἄδειαν ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνώσω διαταγὴν τοῦ Νομάρχου πρὸς τὸν Δήμαρχον, περὶ τῆς ὁποίας θὰ γίνῃ λόγος καὶ μετὰ τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐγγράφων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁ πόλεμος, ὁ κηρυχθεὶς κατὰ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι κατάδηλος, καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ δώσῃ προσοχὴν ἐπὶ τῶν καταγγελλομένων. Ἰδοὺ τί γράφει: «.... Δι’ ἧς (διαταγῆς) ἐξηγήσαμεν ὑμῖν (λέγει ὁ Νομάρχης), ὅτι οἱ ἐξ ἐκλογῆς εἰδικοὶ πάρεδροι θεωροῦνται ὡς ἐν ἐνεργείᾳ διατελοῦντες, ἀδιαφόρως ἂν ἔληξεν ἡ τετραετὴς περίοδος τῆς ἐκλογῆς αὐτῶν κλπ.» Βλέπετε πόσον ἀμαθὴς ἢ πονηρὸς εἶναι ὁ Νομάρχης; Ὁ κ. Νομάρχης φρονεῖ, παρὰ τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος διέπει τὰ τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν, ὅτι καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς τετραετίας τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς δὲν λήγει καὶ ἡ ἐξουσία τῶν εἰδικῶν παρέδρων, ἐνῷ ῥητῶς ὁ νόμος κηρύττει λήγουσαν τότε τὴν ἐξουσίαν αὐτῶν. Ἐν Σικυῶνι δὲ ὑπάρχουσιν οἱ εἰδικοὶ πάρεδροι ἐκλελεγμένοι ἀπὸ τοῦ 1879. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Δήμαρχος γράφει πρὸς τὸν Νομάρχην, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸν νόμον, ὁ Νομάρχης τὸν τιμωρεῖ πρότερον πειθαρχικῶς, διὰ νὰ παρασκευάσῃ οὕτω κατόπιν τὴν εἰσαγωγήν του εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον. Ἀπορῶ δὲ, πῶς παρεπείσθη εἰς τοῦτο καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς, περὶ τοῦ ὁποίου ἔχω ἀρίστην γνώμην. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν φρονῇ, ὅτι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐκφράζει ὁ Νομάρχης ἐν τῇ ἀποφάσει του κατὰ τοῦ Δημάρχου Σικυῶνος ἦναι ὀρθὴ, ὅτι δηλαδὴ οἱ πάρεδροι δὲν ἀποβάλλουσι τὴν ἐξουσίαν αὐτῶν μετὰ τὴν πάροδον τετραετίας· διότι, ἂν ἀποδέχηται τὴν γνώμην ταύτην, θὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπόφασιν τοῦ Νομάρχου ὑπ’ ἀριθ. 1273 καὶ 1514, καθὼς καὶ τὴν ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου, δι’ ἧς οὗτος ἀπολογεῖται· πρὸ τούτου ὅμως παρακαλῶ νὰ μελετήσῃ τὰ ἔγγραφα, καὶ ἂν εὕρῃ, ὅτι τὰ παράπονα τὰ κατὰ τοῦ Νομάρχου εἶναι δίκαια, πρὶν γίνῃ συζήτησις, νὰ ἐπιφέρῃ θεραπείαν, διότι ἔχει καθῆκον καὶ ὡς Ὑπουργὸς καὶ ὡς πολίτης νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ τοιούτου εἴδους αὐθαιρεσίας, καθόσον ὁ Νομάρχης τὰ θεσπίσματά του τὰ ἐκτελεῖ δι’ ἀποστολῆς ἀποσπασμάτων χωροφυλάκων, οἵτινες καταδιώκουν καὶ τοὺς ἀγροφύλακας, καὶ ἑπομένως ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ ἐπέλθωσι καὶ σκηναὶ δυσάρεστοι.

§7ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἤκουσα ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν συνωμολόγησε τελευταῖον νέον δάνειον, οὗτινος ἀγνοῶ τὸ ποσόν. Νομίζω ὅτι εἶναι καθῆκον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ γνωστοποιήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ περὶ τούτου. Ὅταν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψηφίσθη παρ’ αὐτῆς ὁ τελευταῖος νόμος, ὁ συμπληρῶν τὸν περὶ συνομολογήσεως δανείων, ἐλέχθη ὅτι σκοπὸς αὐτοῦ ἦτο ἡ διευκόλυνσις τῆς τροπῆς τοῦ δανείου τῆς ἀνεξαρτησίας. Ἡμεῖς ὑπεδείξαμεν τότε τὸν ἀληθῆ αὐτοῦ σκοπὸν, δὲν ὑπεθέτομεν ὅμως, ὅτι οὗτος προέβαινε καὶ μέχρι τοῦ σημείου τῆς μὴ κοινοποιήσεως εἰς τὴν Βουλὴν τῶν συνομολογουμένων δανείων. Παρακαλῶ ἑπομένως ν’ ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, ποῖον δάνειον συνωμολογήθη, μετὰ τίνων καὶ ὑπὸ ποίους ὅρους.

§8ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τῶν συνομολογουμένων δανείων ἐκδίδονται ἑκάστοτε Διατάγματα. Διάταγμα περὶ τοῦ δανείου, περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, εἶναι ἐν τῷ παρασκευάζεσθαι· ὅταν δημοσιευθῇ, θέλω ἀναγγείλει τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, ἄν μοι δοθῇ ἀφορμὴ, καὶ πᾶς τις δύναται νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν. Δὲν πρόκειται κυριωδέστερον περὶ προκαταβολῆς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νόμων ᾼΨʹ καὶ ᾼΨΠΑʹ, καίτοι μνημονεύονται καὶ οἱ νόμοι οὗτοι ἐν τῇ συμβάσει καὶ γενήσεται διάθεσίς τις τῶν κεφαλαίων πρὸς τοὺς σκοποὺς τῶν εἰρημένων νόμων· πρόκειται κυριωδέστερον περὶ προκαταβολῆς διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου· ἐπειδὴ δὲν ἐπραγματοποιήθη τὸ δάνειον τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς καὶ Συνόρων, παρουσιάζεται δὲ ἡ ἀνάγκη πληρωμῆς ἀπὸ τοῦδε, ἐδέησε νὰ κλείσωμεν συμφωνίαν περὶ προκαταβολῆς χρήματος, δι’ οὗ θέλομεν ἀπαντήσει εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην, ὥστε νὰ μὴ διατελῶμεν ὑπὸ τὴν πίεσιν ἀπαιτήσεων περὶ χρηματικῶν καταβολῶν διὰ τὰ ἔργα τοῦ σιδηροδρόμου, διαπραγματευόμενοι περὶ τοῦ δανείου. Ἀλλὰ περὶ τούτου μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος.

§9ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ πρὸ τῆς δημοσιεύσεως δικαιοῦται ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ γνῶσιν.

§10ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Οὐδαμῶς ἀντιλέγομεν· ἀλλὰ τὸ Διάταγμα ἴσως παρεδόθη εἰς τὸ τυπογραφεῖον πρὸς δημοσίευσιν. Ἀνακοινῶ δὲ, ὅτι πρόκειται περὶ ποσοῦ 6,000,000. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ ἐφεδρείας ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἀσκήσεις τοῦ ἔτους τούτου ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς ἐξέτασιν πολλῶν ζητημάτων, ἀποδειχθέντων περιπλόκων, διότι ἡ ἀπογραφὴ, ἥτις ἐνδεικνύεται ὡς ὑπόχρεως πρὸς ὑπηρεσίαν ἐφεδρικὴν, ἀνήκει εἰς κατηγορίαν προηγουμένην τοῦ καταρτισμοῦ τῶν στρατολογικῶν μητρώων. Ὁ καταρτισμὸς τῶν μητρώων τούτων ἤρχισεν ἀπὸ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1885, ἡ δὲ ἀπογραφὴ, ἥτις φαίνεται ὑπέχουσα τὴν ὑποχρέωσιν τῶν ἀσκήσεων κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, εἶναι ἡ τοῦ 1884, ἑπομένως οἱ ἐφαρμοσθησόμενοι κανόνες εἶναι διάφοροι τῶν διεπόντων τὰ τῶν ἀπογραφῶν, ὧν ὑπάρχουσι στρατολογικὰ μητρῷα. Ἐν τοῖς στρατολογικοῖς μητρῴοις ἀναγράφονται αἱ ὑποχρεώσεις τῶν ἐφέδρων καὶ ἡ ἐποχὴ, ἀφ’ ἧς ἄρχονται, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἡλικίας, ἧς στρατολογικὰ μητρῷα δὲν κατηρτίσθησαν, γεννῶνται τὰ ζητήματα, περὶ ὧν καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ἐγένετο λόγος κατὰ τὴν τακτικὴν Σύνοδον, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐφεδρικῆς ὑποχρεώσεως. Οὕτω γεννᾶται τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ ἐφεδρικὴ ὑποχρέωσις γεννᾶται διὰ τὸν ἔφεδρον ἀπὸ τῆς συμπληρώσεως διετίας ἀπὸ τῆς κατατάξεως αὐτοῦ ἐν τῷ στρατῷ, τουτέστιν ἀπὸ τῆς συμπληρώσεως τοῦ 23ου ἔτους, ὅπως συμβαίνει εἰς τοὺς ἐγγεγραμμένους εἰς τὰ στρατολογικὰ μητρῷα, ἢ ἐὰν ἡ ἐφεδρικὴ ὑποχρέωσις ἄρχεται ἀπὸ τοῦ ἔτους τῆς ἀποχωρήσεως τοῦ στρατιώτου ἀπὸ τοῦ μονίμου στρατοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἄλλα πολλὰ ζητήματα γεννῶνται. Ὁ νόμος ὑποβάλλει τὸν ἔφεδρον εἰς ὑποχρέωσιν δύο ἀσκήσεων κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐφεδρείας αὐτοῦ, οὐδὲν δὲ λέγει περὶ καταλογισμοῦ εἰς τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς ἀσκήσεις τῆς κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ὑπηρεσίας τοῦ ἐφέδρου ὡς ἐπιστράτου, ἥτις εἶναι πολὺ βαρυτέρα τῆς ἀσκήσεως· δὲν φαίνεται, ἂν κατὰ τὸν νόμον ἀφομοιοῦται ἡ ἐν ἐπιστρατεύσει ὑπηρεσία πρὸς τὴν ἐν εἰρήνῃ ἄσκησιν· δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἐν ἐπιστρατεύσει δὲν πληροῖ πάντα τὰ ἐπιδιωκόμενα ὑπὸ τοῦ νόμου διὰ τῶν ἀσκήσεων· ὅταν τις, ἀντὶ νὰ κληθῇ εἰς ἄσκησιν, ἐκλήθη εἰς ὑπηρεσίαν ἐν ἐπιστρατεύσει, καὶ μάλιστα, ὅταν ἐκλήθη εἰς τοιαύτην ὑπηρεσίαν οὐχὶ ἐπὶ 40 ἡμέρας, ἀλλ’ ἐπὶ μῆνας πολλοὺς, φαίνεται ἄτοπον ἡ ὑπηρεσία αὕτη νὰ μὴ ἀφομοιωθῇ πρὸς παράστασιν ἐν ταῖς ἀσκήσεσι καὶ νὰ μὴ ἀπαλλάξῃ τὸν ἔφεδρον ἀπὸ τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς τὰς ἀσκήσεις. Ὁ νόμος προσέτι ὁμιλεῖ περὶ ἐτησίας ἀσκήσεως ἄνευ παροχῆς ἀδείας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως κατανείμῃ τὰς ἀσκήσεις εἰς περιόδους ἐντὸς τοῦ ἔτους· ἑπομένως, ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν κατὰ τὸ ἔτος ὑποχρέων εἰς τὰς ἀσκήσεις ἦναι μέγας, τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ δὲν θὰ ἐπαρκῶσιν εἰς τὴν συλλήβδην κατάταξιν τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ, ἀφοῦ μάλιστα τὰ στελέχη ἔχουσι καὶ ἄλλας ἐργασίας, ἀφ’ ὧν δὲν δύνανται ν’ ἀποσπασθῶσι, μέρος δὲ μόνον αὐτῶν, σχετικῶς μικρὸν, εἶναι διαθέσιμον πρὸς τὰς ἀσκήσεις. Τούτων ἕνεκα τῶν λόγων ἐκρίθη ὑπαγορευομένη ἡ ὑποβολὴ νομοσχεδίου, προνοοῦντος πρῶτον περὶ παροχῆς ἀδείας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα τὰς ἐτησίους ἀσκήσεις κατανέμῃ εἰς περιόδους, εἶτα δὲ περὶ τῆς περιπτώσεως, καθ’ ἣν διὰ λόγους οἵους δήποτε δὲν ἤθελον ἐκτελεσθῆ ἀσκήσεις ἔν τινι ἔτει, διότι, ὡς ἔχουσι σήμερον τὰ τοῦ νόμου, ἐὰν ἔν τινι ἔτει μὴ ἐκτελεσθῶσιν ἀσκήσεις, ἔστω καὶ ἐξ ἀνωτέρας βίας, οἱ ὑπόχρεοι ἀπαλλάσσονται τῆς ὑποχρεώσεως· τὸ νομοσχέδιον προνοεῖ ἐπίσης καὶ περὶ ἀφομοιώσεως τῆς ὑπηρεσίας ἐν ἐπιστρατεύσει πρὸς τὰς ἀσκήσεις περὶ τὰ τῆς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς εἰς ταύτας ὑποχρεώσεως. Ταῦτα ἐξηγοῦνται ἐν αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, συνοδευούσῃ τὸ νομοσχέδιον. Ὑποβάλλω αὐτὸ καὶ παρακαλῶ, ὅπως τὸ ταχύτερον μετὰ τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος ἡ Βουλή.

§11ΚΟΡΠΑΣ. Οἱ ἔφεδροι θὰ λάβουν μέρος εἰς τὰ γυμνάσια;

§12ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Κατὰ τὸν νόμον οἱ προϋπηρετήσαντες ἔφεδροι δὲν φαίνονται ἀπαλλασσόμενοι ἀπὸ τῆς εἰς τὰς ἀσκήσεις ὑποχρεώσεως, διότι ὁ νόμος δὲν λέγει, ὅτι ὑπηρεσία ἐφεδρικὴ παρέχει τὰ δικαιώματα τῆς τελεσθείσης ἀσκήσεως, θεωρῶ ὅμως ἄτοπον τοιαύτην πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν ἐκείνην ὀλιγωρίαν καὶ τὴν μὴ ἀναγνώρισιν ὡς ἀσκήσεως ἐπαρκοῦς τῆς παραμονῆς ἐν τῷ στρατῷ οὐχὶ 40 ἡμέρας, ἀλλὰ μῆνας πολλούς. Ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου, οὗτοι ἀπαλλάσσονται, ἀλλὰ περὶ τῶν πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἀποφασισθησομένων οὐδὲν δύναμαι ν’ ἀνακοινώσω ἤδη ὁριστικὸν, ἀφοῦ, ὡς εἶπον, ὁ κείμενος νόμος σιωπᾷ.

§13ΡΙΚΑΚΗΣ. Ψηφίζεται ὁ νόμος ταχέως.

§14ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ταχέως, κατ’ αὐτὸ θὰ ἐνεργηθῶσι τὰ περὶ τούτου, μὴ ψηφιζομένου ὅμως αὐτοῦ ἐγκαίρως, εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὑπὸ τὴν ἰδίαν αὐτῆς εὐθύνην ἐνεργοῦσαν, ἀνήκει ὅπως, ἐφαρμόζουσα τὸν κείμενον νόμον, ἑρμηνεύσῃ τὴν σιωπὴν αὐτοῦ ἐν τῷ θέματι.

§15ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀκριβῶς, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξήρτησε τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἤθελε λάβει, ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ αὐτοῦ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπὶ τῆς διατάξεως τοῦ νόμου περὶ ἐφεδρείας, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο ἤδη λόγος. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου τοῦ 1887 ὁρίζει, ὅτι «ἡ ἐφεδρεία καλεῖται πρὸς ἀσκήσεις κατ’ ἔτος, μετέχουσι δὲ τῶν ἀσκήσεων τούτων οἱ διανύοντες τὸ τέταρτον καὶ τὸ ὄγδοον τῆς ὑπηρεσίας των ἔτος ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ». Τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι καθαρώτατον· οἱ διανύοντες τὸ τέταρτον καὶ τὸ ὄγδοον ἔτος τῆς ὑπηρεσίας των ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ καλοῦνται· ἀντὶ τούτων ὅμως ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐκλήθησαν οἱ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1884, οἵτινες δὲν διανύουν τὸ τέταρτον, ἀλλὰ τὸ ἕκτον ἔτος. Παρατηρῶ τοῦτο, διότι θεωρῶ, ὅτι αἱ ἐκδοθεῖσαι διαταγαὶ πορείας εἶναι ἐντελῶς αὐθαίρετοι, δεύτερον, ὅτι ἕνεκα τοῦ αὐθαιρέτου τούτου οὐδεὶς ἐκ τῶν προσκληθέντων ὑποχρεοῦται ἐκ τοῦ νόμου νὰ προσέλθῃ. Ἐγένετο ἓν σφάλμα εἴτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε τὴν διαταγὴν, εἴτε εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, ἐθεωρήθησαν δὲ οἱ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1884, οἱ διανύοντες ἢ τὸ 5ον ἢ τὸ 6ον ἔτος ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ, ὡς ὑπόχρεοι, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 2, εἰς ἀσκήσεις. Αὐτὸ καὶ μόνον φέρει ἀναποφεύκτως εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἀνακλήσεως ὅλων τῶν διαταγῶν πορείας, διότι οἱ προσκληθέντες δὲν θὰ προσέλθουν, διότι δὲν εἶναι ὑπόχρεοι καὶ δὲν ὑπόκεινται εἰς κἀμμίαν ποινήν. Νομίζω, ὅτι ἔχει συμφέρον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν ἐννοῇ, ὅτι σπουδαίως πρέπει νὰ διαταχθῶσι τὰ τῶν ἀσκήσεων τῆς ἐφεδρείας, νὰ φροντίσῃ νὰ ἀνακληθῶσιν αἱ διαταγαὶ, νὰ κληθῶσι δὲ οἱ κατὰ τὸν νόμον ὑπόχρεοι.

§16ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἔχει βεβαίως πληρέστατον δίκαιον, ὑποστηρίζων ὅτι αἱ γενόμεναι προσκλήσεις δὲν στηρίζονται εἰς τὸν νόμον, φρονῶ δὲ, ὅτι εἰς τοῦτο εἶναι σύμφωνος καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε σήμερον, καὶ ἐν τῇ ἐξηγήσει τὴν ὁποίαν ἔδωκε, καίτοι αὕτη ἦτο ὀλίγον συγκεχυμένη, τοιαύτη φαίνεται ἐκφράζων γνώμην. Ὅταν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν λέγῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τί γενήσεται πρὶν ἢ ψηφισθῇ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, εἶναι ὡς νὰ λέγῃ, ὅτι αἱ διαταγαί του δὲν ἔχουν πλέον οὐδὲν κῦρος. Ὡς τοιαύτην ἀποδεχόμεθα τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν, καὶ τοιαύτην ἔννοιαν ἐννοοῦμεν νὰ δώσωμεν ἡμεῖς εἰς τὰς γενομένας προσκλήσεις, μὴ διστάζοντες νὰ ὑποστηρίξωμεν, ὅτι οἱ καλούμενοι ἔφεδροι οὐδεμίαν ἔχουσιν ὑποχρέωσιν νὰ προσέλθωσι.

§17ΣΑΚΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ ἔφεδροι ἀπὸ τοῦδε ἤρχισαν διαμαρτυρόμενοι κατὰ τῆς παρανόμου προσκλήσεώς των, καὶ ζητοῦσι παρὰ τῶν Βουλευτῶν νὰ διαμαρτυρηθῶσι κατὰ τῆς τοιαύτης πράξεως τῆς Κυβερνήσεως, σκέπτονται δὲ οὐ μόνον νὰ μὴ προσέλθωσιν εἰς τὰ μεγάλα γυμνάσια, ἀλλὰ καί, ἂν ἐξαναγκασθῶσι πρὸς τοῦτο, νὰ καταφύγωσιν εἰς τὰ Δικαστήρια. Ἔχω μάλιστα εἰς χεῖράς μου τηλεγράφημα σχετικὸν ἐκ Καλαμῶν, φέρον περὶ τὰς 150 ὑπογραφὰς ἐφέδρων, ζητούντων νὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην τοῦ ἐξ Ἀχαΐας συναδέλφου περὶ τῆς μὴ νομίμου καὶ ἀδίκου προσκλήσεώς των καὶ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ἀνάκλησιν τοῦ σχετικοῦ Β. Διατάγματος. Ἤδη ὅμως, ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνεγνώρισε τὴν προσγινομένην ἀδικίαν εἰς τοὺς κληθέντας ἐφέδρους τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1884, φρονῶ ὅτι θέλει προβῆ εἰς τὴν ἀνάκλησιν τοῦ Διατάγματος καὶ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ πρό τινος ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, τοῦ τροποποιοῦντος διατάξεις τινὰς τοῦ περὶ ἐφεδρείας νόμου.

§18ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ προσθέσω δύο λέξεις, διότι ἡ σιωπὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μὲ ἐμβάλλει εἰς τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι δὲν ἀποδίδει τὴν ὀφειλομένην σπουδαιότητα εἰς τὰς παρατηρήσεις μου. Ἐγὼ φοβοῦμαι ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς πρὸ ὀλίγου, φοβοῦμαι, ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἤθελον προσέλθει, καὶ ἀργά, ὅτε θὰ εἶχον ἐγκαταλείψει ἤδη τὰς ἐργασίας των, τότε ἤθελον ἀποπεμφθῆ. Ἀκριβῶς ὅμως διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἀνεξαρτήτως πάσης ἄλλης μερίμνης, ὀφείλει νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ γενόμενον ἄτοπον τὸ ταχύτερον, ν’ ἀποδώσῃ δηλαδὴ τὴν ἡσυχίαν εἰς τοὺς ἀδίκως ἀνησυχοῦντας, νὰ τοῖς εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶναι ὑπόχρεοι νὰ ἐγκαταλείψουν τὰς ἑστίας των· διότι ἄλλως θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν θέσιν νὰ ἴδωμεν ἀνθρώπους μὴ ὑποχρέους ἀποπεμπομένους, ἀφοῦ ἐγκαταλείψωσι τὰς ἑστίας των δωρεάν.

§19ΚΟΡΠΑΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι καθαρόν· ὁ στρατολογικὸς νόμος ὁρίζει δι’ ἕκαστον ἔφεδρον τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὀφείλει νὰ προσέλθῃ δι’ ἄσκησιν κατὰ συνήθειαν· οἱ κληθέντες σήμερον εἶναι ἐκεῖνοι, οἵτινες ὤφειλον νὰ ὑπηρετήσωσι κατὰ τὸ 1884, ἑπομένως οἱ διανύοντες μόνον τὸ τέταρτον ἔτος ἢ τὸ ὄγδοον καλοῦνται κατὰ νόμον εἰς γενικὰς ἀσκήσεις, οὐχὶ δὲ οἱ λοιποί. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει νὰ μελετήσῃ τὸν νόμον, καὶ ἂν ἡ σήμερον κληθεῖσα ἡλικία δὲν ἦναι ἡ κατὰ τὸν νόμον ὀφείλουσα νὰ προσέλθῃ, θὰ ἦναι ἄλλη ἡ ὑπόχρεως πρὸς ἄσκησιν. Διότι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρὸ μικροῦ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν περιλαμβάνει μὲν τὴν διάταξιν, ὅτι οἱ ὑπηρετήσαντες δὲν ὑποχρεοῦνται, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ζήτημα συγκεκριμένον, διότι οἱ ἀφυπηρετήσαντες κατὰ τὸ 1886 αὐτοὶ μόνον ὀφείλουν νὰ ὑπηρετήσωσι κατὰ τὸ 1890, διότι ἔφεδρος καλεῖται ἀφ’ ἧς στιγμῆς παύσῃ ὢν στρατιώτης. Λοιπὸν οἱ κληθέντες κατὰ τὸ 1884 ἐγένοντο ἔφεδροι κατὰ τὸ 1886, καὶ ἑπομένως κατὰ τὸ 1890 διανύουν τὸ τέταρτον ἔτος, οἱ μὴ ἔχοντες ὅμως διετῆ ὑποχρέωσιν ἀλλὰ μονοετῆ, αὐτοὶ ἀφυπηρέτησαν κατὰ τὸ 1885, ἑπομένως τότε ἀρχίζει ἡ ἐν τῇ ἐφεδρείᾳ ὑπηρεσία αὐτῶν καὶ εἶναι ὑπόχρεοι κατὰ τὸ 1889, ἀλλὰ τότε δὲν ἐκλήθησαν, ὥστε δὲν ὀφείλουν σήμερον νὰ προσέλθωσι. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξαν οἱ προαγορεύσαντες, ἀρκεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ τὸν νόμον καὶ νὰ καλέσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι νομίμως ὀφείλουν νὰ ὑπηρετήσωσι.

§20ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀκριβῶς ὑπάρχει ἀμφιβολία περὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐφεδρικῆς ὑποχρεώσεως. Κατά τινα θεωρίαν, ἡ ἐφεδρικὴ ὑποχρέωσις ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἀποχωρήσεως ἐκ τῶν τάξεων τοῦ μονίμου στρατοῦ, ἀμφισβητουμένου, ἂν ἀφετηρία ἔσται ἡ ἀρχὴ τοῦ ἔτους, ἢ ἡ ἡμέρα τῆς ἐκ τῶν τάξεων ἀποχωρήσεως, διότι ἡ ἀναδρομὴ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους ἀναγράφεται ἐν τῷ νόμῳ μόνον διὰ τὴν ἀπογραφὴν, ἐξ οὗ ἡ ἀμφιβολία. Κατ’ ἄλλην θεωρίαν, ἀφοῦ ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι ἡ ἐφεδρικὴ ὑποχρέωσις λογίζεται ἀπὸ τῆς παρελεύσεως διετίας μετὰ τὴν ἐν τῷ στρατῷ κατάταξιν, ἡ συμπλήρωσις τῆς διετίας ἀπὸ τῆς ὀφειλομένης κατατάξεως ὁρίζει τὴν ἕναρξιν τῆς ἐφεδρικῆς ὑποχρεώσεως, καὶ ἐὰν μὴ συμπίπτῃ πρὸς τὸν χρόνον τῆς ἀποχωρήσεως ἐκ τῶν τάξεων. Κατὰ τὸν κείμενον νόμον, ὁ συμπληρῶν τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας ὑπέχει ὑποχρέωσιν ἐπὶ διετεῖ ὑπηρεσίᾳ ἐν τῷ μονίμῳ στρατῷ, μετὰ παρέλευσιν δὲ διετίας ἀπὸ τῆς συμπληρώσεως τῆς στρατευσίμου ἡλικίας ἄρχεται ἡ ἐφεδρικὴ αὐτοῦ ὑποχρέωσις καὶ ἐὰν ἔτι ἀπηλλάγη τῆς πρὸς στράτευσιν ὑποχρεώσεως καὶ ἐὰν ἔτι ὡς ἐθελοντὴς ὑπὸ ὅρον ὑπηρέτησεν ἐπὶ ἓν μόνον ἔτος ἐν ταῖς τάξεσι. Ζήτημα εἶναι, ἐὰν ἡ γενικὴ αὕτη ἀρχὴ ἐφαρμόζεται εἰς πάντας τοὺς σήμερον ἐφέδρους ἢ εἰς μόνους τοὺς καταστάντας ἐφέδρους ἰσχύοντος τοῦ νόμου τούτου. Πάντων τούτων ζητεῖται λύσις, δὲν εἶναι δὲ αὕτη εὐχερής. Ἴσως καὶ ἡ δοθεῖσα παρ’ ἡμῶν λύσις διὰ τῆς ἐγκυκλίου, καθ’ ἣν καλοῦνται εἰς τὰς ἀσκήσεις οἱ γεννηθέντες κατὰ τὸ 1863, δὲν εἶναι ἡ ὀρθοτέρα, ἀλλ’ ἀναθεωροῦμεν αὐτὴν ἤδη τῇ συνδρομῇ τῶν ἁρμοδίων, καὶ θέλομεν ἀποφασίσει ὅ,τι νομίμως ἐπιεικέστερον πρὸς τοὺς ὑποχρέους.

§21ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Κύριε, Πρόεδρε, εἶναι λίαν ἀσαφὴς ἡ ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Τί ἐννοεῖ μὲ τὴν ἐπιεικῆ ἀπόφασιν; τὴν ἡλικίαν τὴν ἐκάλεσε· πότε λοιπὸν θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐπιείκεια αὕτη;

§22ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Μίαν ἀμφιβολίαν παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μᾶς λύσῃ. Κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅλαι αἱ ἀμφιβολίαι ἐγεννήθησαν ἐπὶ τῆς ἑρμηνείας τῶν διατάξεων, τῶν ἀφορωσῶν τοὺς προσκαλουμένους, ἐὰν οὗτοί εἰσιν ὑπόχρεοι κατὰ τὸν νόμον νὰ προσέλθωσιν, ἀλλὰ κατὰ τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον, ἐπειδὴ οἱ γεννηθέντες κατὰ τὸ 1863 ἀπαλλάσσονται τῆς ὑποχρεώσεως, νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡς ἔφεδροι, ἕπεται ὅτι, ἐὰν γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, δὲν ὑπάρχει πλέον ἡλικία, ἡ ὁποία ὑποχρεοῦται νὰ προσκληθῇ διὰ τὰ ἐφετεινὰ γυμνάσια, καθότι ἡ μόνη ὑπόχρεως εἶναι ἡ προσκαλουμένη, ἥτις ὅμως κατὰ τὸν νόμον κακῶς προσεκλήθη.

§23ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ εἰς ἄλλο ζήτημα· δὲν λύει τὸ ζήτημα, περὶ οὗ ἐγένετο λόγος, ἐν σχέσει πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Παραδέχομαι, ὅτι ἐνδέχεται νὰ μὴ ἔχωμεν ἐπαρκῆ ἡλικίαν, διότι ὑπάρχουσι πάντως τινὲς τῆς ἡλικίας ταύτης, περὶ ὧν δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι κατὰ τὰ κείμενα εἶναι κλητέοι. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν θὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν ἀρχὴν, καθ’ ἣν ἡ ἐφεδρικὴ ὑποχρέωσις ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἀποχωρήσεως ἀπὸ τῶν τάξεων, ἢ τὴν ἀρχὴν, καθ’ ἣν αὕτη ἄρχεται μετὰ παρέλευσιν δύο ἐτῶν ἀπὸ τῆς συμπληρώσεως τοῦ 21 ἔτους· ἀλλ’ εἴτε ταύτην ἀποδεχθῶμεν τὴν λύσιν, εἴτε ἐκείνην, ὑπάρχει κατηγορία τις τῶν τῆς κληθείσης ἡλικίας ἀναντιῤῥήτως ὑπόχρεως, ἡ τῶν διετίαν ἐν ταῖς τάξεσι διανυσάντων, διότι οὗτοι κατ’ ἀμφοτέρας τὰς λύσεις ὑπέχουσι τὴν ὑποχρέωσιν ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, ἀλλ’ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν εἶναι ἐλάχιστος. Ἑπομένως, ἐὰν δὲν παρουσιάζηται ἀκριβῶς τὸ ζήτημα ὅπως ἔθεσεν αὐτὸ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας, παρουσιάζεται ὅμως ζήτημα παρεμφερὲς, ὅτι δυνάμεθα νὰ εὑρεθῶμεν ἀπέναντι ἀριθμοῦ ὑποχρέων ἐλαχίστου. Εἶπον, ὅτι ἤδη εἶναι ὑπὸ ἐξέτασιν τὰ ζητήματα ταῦτα. Ἐλπίζω αὔριον ἴσως νὰ δοθῇ λύσις εἰς τοῦτο τὸ ζήτημα· ἄλλων ὅμως ζητημάτων ὁ κανονισμὸς γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§24ΠΑΠΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν πρὸς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν. Πρό τινων ἡμερῶν ἐγένετο ἐπερώτησις ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου περὶ ἀτελείας τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας κατὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύει, καὶ παρατήρησις παρ’ ἐμοῦ, ὅτι εἴς τινα μέρη τὰ τηλεγραφεῖα μένουσιν ἀργὰ, ἐλλείψει τηλεγραφητῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι ὁμολογουμένως ἡ ὑπηρεσία ἔχει ἀνεπαρκὲς προσωπικὸν, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους τότε ἐξέθεσεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν τώρα κληθῇ εἰς γυμνάσια ἡ ἐφεδρεία, οἱαδήποτε ἡλικία, θὰ κληθῶσιν, ἐννοεῖται καὶ πολλοὶ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι, καὶ τότε ἡ τηλεγραφικὴ ὑπηρεσία θὰ χωλαίνῃ ἀκόμη περισσότερον. Συνιστᾷ λοιπὸν ἀπὸ τοῦδε νὰ ληφθῇ οἱονδήποτε μέτρον, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ βλάβη καὶ χαλάρωσις τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου; Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἔχῃ τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§26ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μάθητε, κύριοι Βουλευταὶ, καὶ μεθ’ ὑμῶν καὶ τὸ ἔθνος, πῶς διεξάγεται ἡ ὑπηρεσία ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Τὸ Κράτος διοικεῖται καθαρῶς κατὰ τρόπον κομματικόν. Δὲν ἔχετε, παρὰ νὰ ἀναγνώσητε τὰ ἔγγραφα, περὶ ὧν ἔκαμα λόγον, διὰ νὰ ἴδητε, ὅτι ἐν τοῖς Ὑπουργείοις κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ὑπηρεσίας δὲν ἐπιδιώκουσι τίποτε ἄλλο, παρὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κομματικῶν συμφερόντων. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ μιᾶς μεταθέσεως δημοδιδασκάλου· εἶναι ἁπλοῦν τὸ ζήτημα, ἀλλὰ καταδεικνύει τὴν ἰδιαιτέραν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως καὶ περὶ τῶν τοιούτων, εἰς ἐξυπηρέτησιν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν μικρὰν ὑπόθεσιν. Κύριοι, ἀπὸ τοῦ 1872 διδάσκει δημοδιδάσκαλος ἀνεγνωρισμένος ὑπὸ τοῦ Κράτους, ὁ ὁποῖος ἔχει πτυχίον δευτέρας τάξεως μὲ τὸν βαθμὸν πάνυ καλῶς. Αὐτὸς διωρίσθη κατ’ ἀρχὰς εἰς ἓν χωρίον τοῦ δήμου Ἰθώμης, κατόπιν, κατὰ τὸ 1886, μετετέθη εἰς τὸν δῆμον Εὔας, ὅπου ὑπηρετεῖ ἔκτοτε, μέχρι δὲ τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ὑπῆρξε κἀμμία ἀφορμὴ κατὰ τοῦ διδασκάλου αὐτοῦ. Ἐπῆλθεν ὅμως ἀνάγκη τοῦ κόμματος, διὰ νὰ μετατεθῇ ὁ διδάσκαλος αὐτὸς, καὶ ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, τυγχανούσης φίλης πρὸς τὸ κόμμα, πρᾶξις, ἥτις εἶναι αὕτη. Εἶναι τὸ πρωτόκολλον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖ τὴν μετάθεσιν τοῦ διδασκάλου, διὰ τὸν λόγον, ὅτι μεταβαίνει συχνὰ εἰς τὸ τρεῖς ὥρας ἀπέχον χωρίον, — ποῖον ὅμως χωρίον, δὲν ἀναφέρει, — καὶ παραμένει ἐκεῖ, ἀφίνων κλεισμένον τὸ σχολεῖον, δεύτερον, διότι ἀσχολεῖται εἰς ἰδιαιτέρας παραδόσεις, πληρονόμενος, τρίτον, διότι εἶναι ἀνίκανος ἐντελῶς, καθόσον εἶναι παλαιᾶς μεθόδου. Τοῦτο δὲν δύναται, ἐννοεῖτε, νὰ γνωρίζουν οἱ χωρικοί, ἀλλ’ ἐζήτησα νὰ μάθω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἂν ἦναι ἀληθές, ὅτι ὁ διδάσκαλος εἶναι ἀγράμματος καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχῃ πτυχίον, καὶ βλέπω ἐν τοῖς ἐγγράφοις, ὅτι ἔχει τοιοῦτον δευτέρας τάξεως μὲ βαθμὸν πάνυ καλῶς· ἐν τοῖς ἐγγράφοις βλέπω ἐπίσης, ὅτι ἔχει διδαχθῆ καὶ τὴν νέαν μέθοδον. Ἀναφέρεται δὲ εἰς τὸ πρωτόκολλον τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι δὲν γνωρίζει νὰ ἐφαρμόσῃ οὔτε τὴν παλαιὰν μέθοδον, οὔτε τὴν νέαν· πότε δὲ τὸ ἀνεκάλυψεν ἡ ἐπιτροπή; προχθές, ἤτοι μετὰ ὀκτὼ ἔτη, ὅτε παρουσιάσθη ἀνάγκη νὰ μετατεθῇ. Τὸ Ὑπουργεῖον, φρονῶ, εἶχε καθῆκον, ἐὰν ἤθελε νὰ ὑπηρετήσῃ οὐχὶ κομματικὰς ἀπαιτήσεις, ἀλλὰ τὴν παιδείαν, καὶ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολήν του, νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα, διὰ νὰ ἴδῃ τὴν εἰκόνα τοῦ διδασκάλου, ἐὰν δὲ ἐπείθετο περὶ τῶν καταγγελλομένων, ν’ ἀπολύσῃ καὶ οὐχὶ νὰ μεταθέσῃ αὐτὸν, ὑπηρετοῦν οὕτω τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν καὶ τοῦ Δημοσίου, ἀφοῦ ὁ διδάσκαλος δὲν ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ διδάξῃ τοὺς μαθητὰς καὶ διὰ νὰ μὴ ζημιοῦται καὶ τὸ Δημόσιον 100 δραχμὰς διὰ τοιοῦτον διδάσκαλον κατὰ μῆνα. Λοιπὸν καὶ τὰ δημόσια συμφέροντα προσεβάλλοντο καὶ οἱ μαθηταὶ ἠδικοῦντο, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τὸν μετέθεσεν· ἀπόδειξις, ὅτι ἦτο κομματικὴ ἀπαίτησις. Ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς εἶχε κάποιαν συνείδησιν καὶ δὲν ἤθελε νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν κομματικὴν ἀνάγκην, καὶ δὲν τὸν ἔπαυσεν, ἐνῷ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ τὸν παύσῃ, τοιοῦτον ὄντα, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ εἰς τί ἄλλο ὤφειλε νὰ προσέξῃ ὁ κ. Ὑπουργός; Ὤφειλε νὰ προσέξῃ, ἂν ὁλόκληρος ἡ ἐπιτροπὴ ἦναι ὑπογεγραμμένη εἰς αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, καὶ ἂν διεβιβάσθη τὸ ἔγγραφον αὐτὸ εἰς τὸν Νομάρχην διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ. Ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένος. Δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ Δήμαρχος, διότι ἤθελεν εἴπει τὴν ἀλήθειαν, καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπή, φρονίμως ποιοῦσα, δὲν ἐζήτησε τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Δημάρχου. Εἶναι τόσον καθαρὸν τὸ ζήτημα, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἦναι τις ποιητὴς, διὰ νὰ τὸ χρωματίσῃ, οὔτε ἑλληνιστὴς σπουδαῖος, διὰ νὰ ὑποδείξῃ ὑμῖν, πῶς ἐνεργεῖται ἡ ὑπηρεσία ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ. Δὲν μὲ ζημιοῖ ποσῶς ἡ μετάθεσις αὕτη, ἀλλ’ ἔχω ἀνάγκην ν’ ἀποδείξω καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ μικροῦ τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῶν ἐκλογικῶν συμφερόντων. Ἐλπίζω, Κύριοι, ὅτι μετὰ τὴν ἀποκάλυψιν τῶν πραγμάτων ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ σεβασθῇ ἑαυτὸν καὶ δὲν θὰ κοινοποιήσῃ τὴν μετάθεσιν ταύτην, ἡ ὁποία βλάπτει καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, διότι θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰ ἔξοδα τῆς μεταθέσεως, καὶ τὰ συμφέροντα τῶν μαθητῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συνειθίσει ἤδη τὴν μέθοδον τοῦ διδασκάλου τούτου.

§27ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ποῖα τὰ ἐλατήρια, τὰ ὁποῖα ὡδήγησαν τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν ταύτην, βεβαίως ἐγὼ δὲν γνωρίζω, κάλλιον ἐμοῦ θὰ γνωρίζῃ ὁ Βουλευτὴς Μεσσηνίας, καθὼς ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐνόησε καὶ τὰ ἐλατήρια, τὰ ὁποῖα ἐκίνησαν τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ δώσῃ εἰς τὸ ζήτημα διαστάσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔχει. Τὰς γνώμας μου περὶ ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν νομίζω ὅτι ἐξέθεσα μετὰ πλήρους εἰλικρινείας, ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐλησμόνησε τὴν ὕπαρξιν νόμου καὶ νόμου θετικοῦ. Λέγει ὁ νόμος, ὅτι, ὅταν ὑπάρχωσι λόγοι πιστοποιούμενοι παρ’ ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῆς καὶ διοικητικῆς ἀρχῆς, ὁ Ὑπουργὸς προβαίνει εἰς τὴν μετάθεσιν τοῦ δημοδιδασκάλου. Ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, δι’ ἧς πιστοποιοῦνται τὰ ἑξῆς, «ὅτι ὁ διδάσκαλος αὐτὸς μεταβαίνει συχνὰ εἰς τὸ τρεῖς ὥρας ἀπέχον χωρίον καὶ παραμένει ἐκεῖσε, ἀπουσιάζων ἐκ τοῦ σχολείου, καὶ ἔχει ἰδιαιτέρας παραδόσεις». Τώρα ἐρωτῶ, λέγει τὴν ἀλήθειαν ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ Νομάρχης; καὶ ἂν ἔπραττον τὸ ἐναντίον, δὲν θὰ ἠδύνατο ἄλλος τις νὰ εἴπῃ, ὅτι λέγει τὴν ἀλήθειαν; Δὲν ἠμπορεῖ ὁ Ὑπουργὸς παρὰ νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς, διότι ἄλλως θὰ εἶχε κατηγορίας κατ’ ἀντίθετον λόγον, καὶ τοιαύτας ἠκούσαμεν ἐνταῦθα. Ὑπῆρχεν ἔκθεσις ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς κατὰ διδασκάλου τινὸς, καὶ ἐζητήθη λόγος, διατὶ δὲν προέβη ὁ Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι μέχρις οὗ τὸ σύστημα τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν λειτουργεῖ ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ὑπόχρεως νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψει τὰ ὑπὸ τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν ἀναφερόμενα. Δὲν δύναται δὲ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ ἄλλο μέσον, ὅπως βεβαιῶται, ἂν τὰ λεγόμενα ὑπὸ τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν ἀποῤῥέωσιν ἐκ τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν, ἵνα κήδωνται περὶ τῆς κανονικῆς καταστάσεως καὶ λειτουργίας τῶν σχολείων, ἢ τὰς ἐκθέσεις τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἐν ᾗ περιπτώσει αὗται ἐπικυροῦσι τὰ ὑπὸ τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν λεγόμενα. Ἑπομένως νομίζω ὅτι ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸν νόμον.

§28ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λυποῦμαι διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μοὶ ἀφήρεσε πᾶσαν ἐλπίδα περὶ μετανοίας αὐτοῦ. Δὲν ἔχει κἀμμίαν σχέσιν, κύριε Ὑπουργὲ, ὁ νόμος καὶ ἡ ἐπιτροπή. Εἴχετε ἀνάγκην νὰ ἐξελέγξητε ὁ ἴδιος εἰς τὸ γραφεῖόν σας τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι οὔτε τὴν παλαιὰν οὔτε τὴν νέαν μέθοδον γνωρίζει ὁ διδάσκαλος, καὶ ὅτι εἶναι βλάξ· ἀλλὰ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα σεῖς ἐφέρατε, μαρτυροῦσιν, ὅτι φέρει δίπλωμα μὲ τὸν «βαθμὸν πάνυ καλῶς» καὶ ὅτι ἠσκήθη καλῶς εἰς τὴν νέαν μέθοδον καὶ ἀπὸ τοῦ 1886 διδάσκει, δηλαδὴ οὐδὲν παράπονον ἔχετε κατὰ τοῦ διδασκάλου αὐτοῦ. Λυποῦμαι, διότι μὲ φέρετε εἰς θέσιν νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὴν αἰδώ. Ἐνόσῳ, λέγει, ἔχομεν τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν, ἐνεργοῦμεν νομίμως· ἀλλ’ ἔχετε τὴν ἐπιτροπὴν, ὅπως τὴν ἀπαιτεῖ ὁ νόμος; Λείπει ἡ ὑπογραφὴ τοῦ προέδρου αὐτῆς, τοῦ Δημάρχου. Ἔπειτα τὸ ἔγγραφον αὐτὸ σᾶς τὸ διεβίβασεν ὁ Νομάρχης· ἀλλὰ πῶς τὸ ἔλαβε; διὰ τῆς Δημαρχίας; Ὄχι. Πῶς ἐδέχθητε αὐτὸ, καὶ πῶς δὲν ἐτιμωρήσατε τὸν Νομάρχην, ὁ ὁποῖος ἀπ’ εὐθείας ἔλαβε τοιοῦτον ἔγγραφον; Εἰς ποίους τὰ λέγετε αὐτὰ, κύριε Ὑπουργέ; Δὲν ἤλπιζον νὰ ἔχητε τοιαύτην ἰδέαν περὶ ἐμοῦ καὶ περὶ τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐννοῇ τὰ ἁπλούστερα· λυποῦμαι, διότι δὲν εἶσθε εἰς κατάστασιν σεῖς καὶ τὰ ἁπλούστερα νὰ ἐννοήσητε. Μὲ συγχωρεῖτε, διότι ὁμιλῶ μὲ αὐτὴν τὴν γλῶσσαν, ἀλλὰ μὲ ἠγανάκτησεν ἡ γλῶσσα, μὲ τὴν ὁποίαν ζητεῖτε νὰ δικαιολογήσητε τὰς ἐκνόμους πράξεις. Καὶ πῶς, κύριε Ὑπουργὲ, ἀφοῦ πιστεύετε, ὅτι ὁ διδάσκαλος αὐτὸς εἶναι τοιοῦτος, ὡς τὸν λέγει ἡ ἐπιτροπὴ, πῶς δὲν τὸν ἐπαύσατε; Ἀλλὰ δὲν πιστεύετε τὴν ἐπιτροπὴν, ἠξεύρετε δὲ πολὺ καλὰ, ὅτι αὐτὸ τὸ ἴδιον ἔγγραφον ἀναιρεῖ αὐτὸ ἑαυτὸ, καὶ σεῖς, ὁ ὁποῖος εἶσθε νοήμων, διὰ νὰ ὑπηρετῆτε τὰ συμφέροντα τῶν φίλων σας, λησμονοῦντες τὸ καθῆκον καὶ τὴν τιμήν σας, μεταχειρίζεσθε γλῶσσαν πρὸς αἰτιολογίαν τῶν κομματικῶν πράξεών σας καὶ συλλογισμοὺς ἐναντίους πρὸς τὴν λογικήν. Τί σᾶς λέγει ἡ ἐπιτροπή; ὅτι ὁ διδάσκαλος παραδίδει ἰδιαιτέρως, καὶ ὅτι δὲν ἠξεύρει οὔτε τὴν παλαιὰν οὔτε τὴν νέαν μέθοδον. Ἀλλὰ τότε πῶς τὸν ἐμπιστεύονται οἱ γονεῖς, πληρόνοντες αὐτὸν νὰ διδάσκῃ τὰ τέκνα των; καὶ πῶς διὰ τὰ ἰδιαιτέρως διδασκόμενα εἶναι ἱκανὸς καὶ διὰ τὰ δημόσια σχολεῖα ἀνίκανος; Αὐτὰ ἐπετρέποντο νὰ λεχθῶσιν ἀπὸ ἀνθρώπους, ὁποῖοι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπήν, οἵτινες ἔχουσι τὰ τοπικά των πάθη, ἀλλ’ εἰς Ὑπουργὸν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγῃ τοιαῦτα, ὁποῖα σεῖς εἴπετε. Οὕτω δὲ μᾶς ἀγανακτεῖτε καὶ ἐξερχόμεθα τῆς κοινοβουλευτικῆς συμπεριφορᾶς, διότι μᾶς ὑβρίζετε, ὅταν τοιαῦτα ὑποστηρίζητε ἐντεῦθεν. Πῶς θέλετε νὰ μὴ σᾶς ἀπαντῶμεν οὕτω; Εἶναι ἀπελπισία! καὶ ὕστερον στρέφετε καθ’ ἡμῶν τὰ βέλη, ὅτι ἡμεῖς σᾶς ὑβρίζομεν! Ἐγώ, ὄχι ἐὰν ἐκαθήμην εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ τοῦ Βασιλέως, ποτὲ δὲν ἤθελον ὑποστηρίξει τοιαύτην πρᾶξιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἤθελον ἀνακαλέσει τὴν μετάθεσιν. Αὐτὸ καὶ μόνον, Κύριοι, ἀρκεῖ νὰ δώσῃ τὴν εἰκόνα τῆς διοικήσεως, μὲ τὴν ὁποίαν σκοποῦσιν οἱ Κύριοι νὰ διεξαγάγωσι τὰς ἐκλογάς. Ἡ φωνή μου δὲν εἶναι φωνὴ δειλιῶντος πρὸ τῶν ἐκλογῶν, εἶναι φωνὴ κατηγόρου κατὰ τῶν ἀτασθαλιῶν τοιαύτης Κυβερνήσεως.

§29ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκούω αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι ὁ δημοδιδάσκαλος αὐτὸς εἶναι ἀνίκανος καὶ ἀκατάλληλος νὰ διδάσκῃ, καὶ ὅτι ἐστάλη κατ’ ἐκλογὴν εἰς μίαν τῶν καλλιτέρων κωμοπόλεων ἑνὸς τῶν πρωτευόντων δήμων τῆς Εὐρυτανίας. Εἶμαι ὑπόχρεως νὰ λάβω τὸν λόγον, διὰ νὰ ἐρωτήσω τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διατὶ ἆρά γε αὐτὴ ἡ προτίμησις, αὐτὴ ἡ ἰδιαιτέρα εὔνοια πρὸς τὸ Κεράσοβον, ἐκ τοῦ ὁποίου κατάγεται ἰδιαιτέρως καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης; Εἶναι ἐν γνώσει του τοῦτο; Εἶναι ἄξιον περιεργείας τοῦτο, διότι ἓν τῶν δύο πρέπει νὰ συμβαίνῃ: ἢ ἰδιαιτέρα ἀντιπάθεια θὰ ὑπάρχῃ πρὸς τὴν κωμόπολιν τοῦ Κερασόβου, καὶ ἑπομένως δὲν ἐθεωρήθη κακὸν νὰ μετατεθῇ ὁ ἀνίκανος αὐτὸς διδάσκαλος ἐκεῖ, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ τιμωρηθῇ δι’ αὐτὸν τὸ Κεράσοβον, ἢ τοὐναντίον, ὅτι ὁ διδάσκαλος αὐτὸς εἶναι ἐξαιρετικῆς ἱκανότητος, καὶ ὡς τοιοῦτος ἐστάλη εἰς μίαν τῶν καλλιτέρων κωμοπόλεων ἑνὸς τῶν πρωτευόντων δήμων τῆς Εὐρυτανίας, ἐξ οὗ κατάγεται, ὡς εἶπον, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀληθῶς περίεργον, καὶ ἤθελον παρακαλέσει ἰδίως τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, ὁποῖόν τινα θεωρεῖ αὐτὸν τὸν δημοδιδάσκαλον, ἀνίκανον καὶ ἀκατάλληλον, ὡς τὸν παριστᾷ ἡ ἐπιτροπή, ἢ ἰδιαζόντως ἱκανὸν καὶ κατάλληλον; Ἐξ ἄλλου παρατηρῶ, ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἐκθέτει ἡ ἐπιτροπή, δὲν εἶναι λόγοι παύσεως. Ἂν δὲν γνωρίζῃ οὔτε τὴν νέαν οὔτε τὴν παλαιὰν μέθοδον, καὶ ἂν παραδίδῃ ἰδιαιτέρως ἐπὶ μισθῷ, αὐτὰ εἶναι λόγοι παύσεως καὶ ὄχι μεταθέσεως εἰς Κεράσοβον τῆς Εὐρυτανίας. Ποῖος λοιπὸν ὁ λόγος αὐτῆς τῆς βλάβης καὶ ἄλλης κοινότητος, ἵνα δηλ. μεταφερθῇ εἰς τὸ Κεράσοβον; διατὶ ἐπροτιμήθη εἰς τὴν περιοδείαν τοῦ δημοδιδασκάλου, τὴν ὀλεθρίαν διὰ τὴν νεολαίαν, τὸ Κεράσοβον; Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει νὰ τὸν στείλουν κατὰ προτίμησιν εἰς κἀνὲν ἄλλο σχολεῖον, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον τὸ Κεράσοβον εἶναι μία τῶν καλλιτέρων κωμοπόλεων τῆς Εὐρυτανίας, οἱ δὲ κάτοικοι αὐτῆς εἶναι φιλομουσότατοι, καὶ ἐπιθυμοῦν πολὺ τὰ παιδιά των νὰ μάθουν γράμματα.

§30ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Νομίζω ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀκαρνανίας Βουλευτὴς ἀποδεικνύουσιν, ὅτι αἱ κατηγορίαι, τὰς ὁποίας ὁ Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας ἐξετόξευσε, δὲν ἔχουσιν ὑπόστασιν, διότι ὑποθέτω, ὅτι, ἂν ὑπῆρχον κομματικοὶ λόγοι, ὅπως μεταθέσω τὸν διδάσκαλον, δὲν ἤθελον βεβαίως μεταθέσει αὐτὸν εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον ἀκριβῶς, ἐκ τοῦ ὁποίου κατάγεται ὁ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἐκτὸς τῆς παρατηρήσεως ταύτης καὶ ἀπαντῶν εἰς ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τῆς ἱκανότητος τοῦ διδασκάλου, προσθέτω, ὅτι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι προὐκάλεσαν τὴν μετάθεσιν αὐτοῦ, εἶναι ἡ συχνὴ μετάβασις αὐτοῦ εἰς τὸ τρεῖς ὥρας ἀπέχον χωρίον του καὶ ἡ ἐπὶ πληρωμῇ παροχὴ ἰδιαιτέρων παραδόσεων. Οἱ λόγοι οὗτοι, ἂν δικαιολογῶσι τὴν μετάθεσιν, δὲν δικαιολογοῦσι τὴν παῦσιν. Ἑπομένως ἡ μετάθεσις εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸν νόμον, ἡ δὲ ἀπόλυσίς του θὰ ἦτο ἄντικρυς ἐναντίον τοῦ νόμου.

§31ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δι’ ὅσων εἶπεν ἀποδεικνύει, ὅτι ἀπέφυγε πᾶσαν παρεξήγησιν, καὶ τὸν ἀνίκανον διδάσκαλον τὸν ἔστειλεν εἰς τὸ Κεράσοβον, ἐκ τοῦ ὁποίου κατάγεται ὁ συνάδελφός του. Διὰ τῆς μεταθέσεως ταύτης ἀπεμάκρυνε τῷ ὄντι πᾶσαν ἰδέαν φατριασμοῦ καὶ ἔδειξεν αὐταπάρνησιν κομματικὴν, ἀφοῦ τὸν ἀνίκανον αὐτὸν διδάσκαλον ἐπροτίμησε νὰ τὸν στείλῃ εἰς τὴν πατρίδα τοῦ συνυπουργοῦ. Ἀλλὰ τότε θὰ παρακαλέσω τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀντὶ νὰ ἀπαντήσῃ ἐδῶ, νὰ ἀπαντήσῃ τοὐλάχιστον εἰς τοὺς συνδημότας του περὶ τῆς τοιούτου εἴδους εἰς βάρος αὐτῶν αὐταπαρνήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§32ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶπεν, ὅτι τὸν διδάσκαλον τὸν μετέθεσεν εἰς τὸ Κεράσοβον, τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὡς ἱκανώτατον ἄνθρωπον, διότι δὲν ἠμποροῦσε νὰ πειράξῃ τὸν συνάδελφόν του, στέλλων ἐκεῖ ἀνίκανον. Διατὶ στερεῖς τοιούτου διδασκάλου τὰ τέκνα τῶν συμπολιτῶν μου, προτιμῶν ἀδίκως ἄλλους; Ἀφοῦ λοιπὸν ἀποδεικνύεται ἱκανὸς, καὶ ἑπομένως ἡ ἐπιτροπὴ ψευδομένη, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐθεώρησεν ἀκριβὲς τὸ ἕτερον ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς λεγόμενον, ὅτι μεταβαίνει εἰς τὸ χωρίον του καὶ παραδίδει; Πῶς λοιπὸν ἐπείσθητε, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ λέγει τὴν ἀλήθειαν, ἀφοῦ ἔχετε καὶ ἔγγραφα, μαρτυροῦντα τὸ ἐναντίον; Περὶ τούτου δὲν εἶπε τίποτε ὁ Ὑπουργός. Ἦτο ὡραία ἡ στροφὴ, μὲ τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ ὑπεκφύγῃ, ἀλλὰ τοῦτο δὲν τὸν τιμᾷ· ἠμπορεῖ τις νὰ τὸν θεωρήσῃ δεξιὸν δικολάβον, ἀλλ’ οὐχὶ ἀξιοπρεπῆ Ὑπουργόν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπαναλάβω τὸ ἔγγραφον, κύριοι συνάδελφοι, διότι αὐτὸ νομίζω χαρακτηριστικὸν διὰ τὸν κύριον Ὑπουργὸν, διότι νομίζω, ὅτι ἄνθρωπος, οἷος ὁ κ. Θεοτόκης, ὁ ὁποῖος ἀξιοῖ νὰ τὸν τιμῶσι, καὶ ὁ ὁποῖος καλεῖ εἰς μονομαχίαν, ὅταν πρόκηται νὰ τῷ εἴπῃ τις, ὅτι δὲν λέγει ἀκριβείας, δὲν πρέπει νὰ ὑποστηρίζῃ τοιαῦτα κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἔγγραφον (ἀναγινώσκει): «Ἐν Καρτερολίῳ σήμερον, τὴν 20 τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου τοῦ 1889 ἔτους, ἡμεῖς τὰ προσυπογεγραμμένα μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ δημοτικοῦ σχολείου τῶν ἀῤῥένων τοῦ χωρίου τούτου, συνελθόντες αὐθόρμητοι καὶ παρατηροῦντες, ὅτι ὁ δημοδιδάσκαλος Δημήτριος Παναγόπουλος παρημέλησεν ἐντελῶς τὴν διδασκαλίαν, ὡς καὶ ἄλλοτε δι’ ἐκθέσεώς μας κατὰ τὸν Σεπτέμβριον ἐ. ἔ. ἐξεθέσαμεν, ἤτοι: 1) Μεταβαίνει συχνὰ εἰς τὸ 3 ὥρας ἀπέχον χωρίον καὶ παραμένων ἐκεῖσε ἀπουσιάζει τοῦ σχολείου. 2) Πληρονόμενος ἰδιαιτέρως, ἐπασχολεῖται εἰς τὰς ἰδιαιτέρας παραδόσεις καὶ παραμελεῖ τὴν διδασκαλίαν, πρὸς βλάβην τῶν μαθητῶν. 3) Εἶναι ἀνίκανος ἐντελῶς, διότι εἶναι τῆς παλαιᾶς μεθόδου καὶ ἐκ τῆς ἀσκήσεως δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀντιληφθῇ τὸν τρόπον τῆς νέας μεθόδου, ἑπομένως δὲν ἐφαρμόζει οὔτε τὴν παλαιὰν οὔτε τὴν νέαν μέθοδον, ἐπὶ προφανεστάτῃ βλάβῃ τῶν μαθητῶν. «Γνωμοδοτοῦμεν, ἵνα ἡ Κυβέρνησις διαφροντίσῃ περὶ τῆς ἐκτοπίσεως τούτου. «Πρὸς βεβαίωσιν συνετάχθη ἡ παροῦσα, ἥτις ὑπογράφεται δεόντως». (Ἕπονται αἱ ὑπογραφαί). Δὲν λέγει λοιπὸν τὸ ἔγγραφον, μόνον ὅτι ὁ διδάσκαλος αὐτὸς δὲν ἠξεύρει τὴν νέαν μέθοδον, ἀλλὰ λέγει, ὅτι εἶναι καὶ βλάξ· ὁ δὲ Ὑπουργὸς διὰ τοῦ ἐγγράφου του λέγει, ὅτι ἠσκήθη εἰς τὴν νέαν μέθοδον. Κατὰ συνέπειαν, αὐτὸς, ἔχων πτυχίον «λίαν καλῶς», δευτέρας τάξεως, καὶ ἀσκηθεὶς καὶ εἰς τὴν νέαν μέθοδον, οὔτε βλὰξ εἶναι, οὔτε ἀνίκανος. Ἀφοῦ λοιπὸν τὸ ἔγγραφον ἀποδεικνύεται ψευδόμενον εἰς τὸ οὐσιῶδες αὐτοῦ μέρος, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσητε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι εἶναι ἀκριβῆ τὰ λεγόμενα ἀνωτέρω τοῦ ἐγγράφου, ὅτι δηλαδὴ ἔφευγεν ἀπὸ τὸ χωρίον καὶ μετέβαινεν εἰς ἀπόστασιν τριῶν ὡρῶν, καὶ ὅτι κατεγίνετο εἰς ἰδιαιτέρας παραδόσεις; Ἐὰν ἐπιστεύσατε τοῦτο, μεταθέσεως ἀφορμὴ ἦτο τοιαύτη διαγωγή, ἢ ἀπολύσεως; Μήπως καὶ εἰς τὴν νέαν θέσιν ὁ ἴδιος δὲν θὰ ἦναι; Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἐβιάσθητε ν’ ἀπαντήσητε εἰς τὸν κ. Χατζόπουλον, καὶ νὰ εἴπητε ὅ,τι εἴπετε· ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἰσήλθετε εἰς τὴν συζήτησιν ἀπροσέκτως, χωρὶς ν’ ἀποδώσητε εἰς τὸ ζήτημα τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει, καὶ σᾶς ἐξέφυγον σκέψεις καὶ ἰδέαι, δι’ ἃς μεταμελεῖσθε ἤδη.

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ πρᾶξις τῆς μεταθέσεως δημοδιδασκάλου τινὸς ἀπὸ ἑνὸς δήμου τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης εἰς ἕτερον δῆμον τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας εἶναι πρᾶξις, δηλοῦσα τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐποίησεν ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Κατὰ τοῦτο διαφωνῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς παρέστησε πρὸ μικροῦ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι, ἀφοῦ ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται δημοτικοῦ σχολείου ὑπέβαλεν ἔκθεσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως, δι’ ἧς ἐγνωμοδότει ν’ ἀπομακρυνθῇ ἐκεῖθεν ὁ δημοδιδάσκαλος οὗτος, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ἐκτελέσῃ πάραυτα τὴν γνωμοδότησιν ταύτην τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δὲν εἶχε τοιαύτην ὑποχρέωσιν, ἀλλ’ ὅτι ποιησάμενος ἐκτίμησιν τῶν λόγων, οὓς ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ προέβαλεν, εὗρεν αὐτοὺς βασίμους, καὶ διὰ τοῦτο προέβη εἰς τὴν μετάθεσιν τοῦ δημοδιδασκάλου τούτου· ἔπρεπε δὲ νὰ μὴ διστάσῃ ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην πράξεως, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὡς λειτουργὸς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Δὲν σκοπῶ νὰ προβῶ εἰς τὴν ἐπίκρισιν τῆς ἐκτιμήσεως ταύτης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐγὼ, ἐὰν εἰς τὴν θέσιν αὐτοῦ ἤμην, δὲν ἤθελον πράξει τὸ αὐτὸ, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι τοσοῦτο μικρὸν, τοσοῦτον ἀνάξιον προσοχῆς, ὥστε εἶναι μάταιον ν’ ἀσχοληθῶ νὰ ἐπικρίνω τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι, ὅταν ἀνέγνων ἐν τῷ φύλλῳ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» τὴν μετάθεσιν ταύτην καὶ δύο ἄλλας συγχρόνως μεταθέσεις ἄλλων δημοδιδασκάλων, χωρὶς νὰ γνωρίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα διέφερε τὸν ἀξιότιμον ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτὴν, ἐδέχθην ἐντύπωσιν λίαν δυσάρεστον, καὶ τότε ἤρθη ἀπ’ ἐμοῦ πᾶσα ἀπορία, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐνεποίησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, δι’ ὧν πρὸς τὴν Βουλὴν ἔλεγεν, ὅταν εἰσῆγε τὰ ἐκπαιδευτικά του νομοσχέδια· ἔλεγε τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅτι δὲν ὑπάρχει δημοτικὴ ἐκπαίδευσις. Ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι, ἐὰν τοιαύτην ποιῆται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως κρίσιν τῆς διακριτικῆς αὐτοῦ ἐξουσίας, τοῦ διορίζειν, τοῦ παύειν καὶ τοῦ μεταθέτειν, ἀπορῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις. Σᾶς ἀναφέρω τί ἀνέγνων ἐν αὐτῷ ἐκείνῳ τῷ φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, δι’ οὗ ἐδημοσιεύετο ἡ μετάθεσις τοῦ δημοδιδασκάλου, περὶ οὗ ἐγένετο καὶ ἡ ἐπερώτησις αὕτη, ἐκ τοῦ δήμου τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης εἰς τὸν δῆμον τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας. Διὰ τοῦ αὐτοῦ φύλλου, ἐδημοσιεύθη ὡσαύτως, ὅτι καὶ ὁ δημοδιδάσκαλος Σπυρίδων Μπουρίκας μετετέθη ἐκ τῆς κωμοπόλεως Κερασόβου τοῦ δήμου Ἀγράφων τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας εἰς τὸ χωρίον Δουσύλα τοῦ δήμου Ἀνδανείας τῆς Μεσσήνης. Διὰ τοῦ αὐτοῦ φύλλου ἐδημοσιεύθη ὡσαύτως, ὅτι μετετέθη ἐκ Στεμνίτσης τοῦ δήμου Τρικολλώνων τῆς Γόρτυνος εἰς τὸ χωρίον Δεσφίναν τῆς Παρνασίδος ἡ δημοδιδάσκαλος Ὄλγα Κωνσταντίνου. Ἡμεῖς, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἔχομεν διδασκάλους ὀλιγωτέρους τοῦ ἀριθμοῦ, τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἀνάγκην, ἡμεῖς ἔχομεν 1500 ἢ 1700 δημοτικὰ σχολεῖα, βεβαίως δὲ δὲν ἔχομεν τόσους δημοδιδασκάλους, καὶ μένουσιν οὕτω τὰ σχολεῖα κεκλεισμένα, καὶ παραδίδομεν αὐτὰ εἰς γραμματοδιδασκάλους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν γνώμην μου στρεβλόνουσιν, ἀντὶ νὰ φωτίζωσι, τὸ πνεῦμα αὐτῆς τῆς δυστυχοῦς νεολαίας. Καὶ ἐνῷ ἔχομεν συμφέρον νὰ περιποιώμεθα ὅσον εἶναι δυνατὸν αὐτοὺς τοὺς ὀλίγους διδασκάλους, τοὺς ὁποίους ἔχομεν, διὰ νὰ μὴ ἀπομακρυνθῶσι τῆς ὑπηρεσίας, ἐνῷ ἔχομεν καθῆκον νὰ μὴ μεταχειριζώμεθα αὐτοὺς ὡς ὑπαλλήλους, ὡς ἔλεγε πρὸ πολλοῦ ὁ φίλος μου κ. Κουμουνδοῦρος, ἀλλὰ νὰ μεταχειριζώμεθα ὡς διδασκάλους, ἐν τῇ παραμικρᾷ εὐκαιρίᾳ, καθ’ ἣν προβάλλεται αἴτησις μεταθέσεως, ἐκσφενδονίζετε ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου τοῦ Κράτους εἰς τὸ ἄλλο πτωχόν τινα δημοδιδάσκαλον, ὁ ὁποῖος λαμβάνει μισθὸν κατὰ μῆνα 80 δραχμὰς, ἢ πτωχήν τινα καὶ ἐλεεινὴν γυναῖκα, ἡ ὁποία λαμβάνει 60 ἢ 80 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Δὲν γνωρίζετε, ὅτι αἱ τοιαῦται γυναῖκες θέλουσιν ἀναγκασθῆ νὰ προτιμήσωσι νὰ γίνωσι πλύντριαι, παρὰ δημοδιδασκάλισσαι, καὶ οἱ δημοδιδάσκαλοι θὰ προτιμήσωσι νὰ γίνωσιν ἀπαριθμηταὶ οἴνων ἀδηλώτων; Δὲν ἐπικρίνω λοιπὸν τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐποίησε, τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἢ τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἐπρότεινεν, ἀλλ’ ἐπικρίνω τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐνήσκησε τὸ δικαίωμά του, τοῦ νὰ μεταθέσῃ τοὺς δημοδιδασκάλους· λαμβάνω ἐντεῦθεν ἀφορμὴν νὰ συστήσω αὐτῷ μεγαλειτέραν φειδὼ καὶ περίσκεψιν, ὅταν ἀποφασίζῃ τοιαύτας μετακινήσεις εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§34ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν λέξιν, Κύριοι, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ προσθέσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἤγειρεν ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἐκ Μεσσηνίας βουλευτοῦ κ. Κουμουνδούρου, καὶ νομίζω τοῦτο ἀναγκαῖον, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔποψιν, ὑφ’ ἣν ἐπραγματεύθη τοῦτο ὁ ἔντιμος ἐπερωτήσας, ἀλλ’ ὑφ’ ἑτέραν ἔποψιν, ἥτις μέχρι τοῦδε δὲν ἐξητάσθη. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὸ ἔγγραφον τῆς μεταθέσεως τοῦ ἐν λόγῳ δημοδιδασκάλου· ἐν τῷ ἐγγράφῳ τούτῳ μνημονεύεται τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐπραγματοποιήθη ἡ ἐν λόγῳ μετάθεσις, καὶ ἐκ περιεργείας ἀνέγνωσα εἰς τὸν νόμον, διὰ νὰ ἴδω, ἂν ὄντως ἡ μετάθεσις ἐγένετο συμφώνως καὶ τῷ πνεύματι καὶ τῷ γράμματι τοῦ νόμου. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ ὄχι ἴσως σπουδαίου ζητήματος, ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ, περὶ οὗ πρόκειται, παρέβη ἐντελῶς καὶ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου· διότι τὸ ἄρθρον 5ον ἐδάφ. εʹ τοῦ νόμου ᾼΦΝΗʹ τοῦ 1887 λέγει (ἀναγινώσκει): «Οἱ δημοδιδάσκαλοι καὶ αἱ δημοδιδάσκαλοι ἀπολύονται τῆς ὑπηρεσίας.... ε) ἂν καταδειχθῶσιν ἀνίκανοι ἢ ἀμελεῖς πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν, ἢ ἀποδείξωσιν ὁπωσδήποτε ἀναξιοπρεπῆ καὶ ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν θέσιν των διαγωγήν.» Τὸ δὲ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου μετέθεσε τὸν δημοδιδάσκαλον, πᾶν ἄλλο πραγματεύεται, παρὰ περὶ λόγων μεταθέσεως, τοὺς ὁποίους ἀνέφερε. Μεταξὺ τῶν λόγων τῶν δικαιολογούντων νομίμως τὴν μετάθεσιν δημοδιδασκάλου βεβαίως δὲν συγκαταριθμεῖται καὶ ἡ ἀνικανότης καὶ ἡ ἀμέλεια, περὶ ἧς ποιεῖται λόγον καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ὁ νόμος, λέγων «οἱ δημοδιδάσκαλοι ἀπολύονται τῆς ὑπηρεσίας, ἂν καταδειχθῶσιν ἀνίκανοι ἢ ἀμελεῖς εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των.» Καὶ ἡ ἐφορία τῶν σχολείων ἐκείνων, ἡ ἐπιτόπιος, λέγει, ὅτι αὐτὸς εἶναι ἀνίκανος καὶ ἀμελὴς, καὶ τὸ ἔγγραφον τοῦ Νομάρχου ὁμιλεῖ καὶ συνιστᾷ νὰ λάβῃ μέτρον ὁ Ὑπουργὸς περὶ τοῦ δημοδιδασκάλου, ὡς ἀνικάνου καὶ νωχελοῦς. Ἐὰν λοιπὸν εὑρισκώμεθα εἰς τὴν περίστασιν τῆς ἀνικανότητος καὶ νωχελείας, τὴν ὁποίαν βεβαιοῖ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς καὶ κυροῖ τὸ ἔγγραφον τοῦ Νομάρχου, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ὁ νόμος ὡς περὶ περιπτώσεως ἀπολύσεως, ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐνόμισεν, ὅτι δικαιοῦται ἐκ τοῦ νόμου, ἐπικαλούμενος ἄλλο ἄρθρον ἀντ’ ἄλλου, νὰ προβῇ εἰς ἄλλο μέτρον, παρ’ ὅ,τι ὁ νόμος καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ὑποδεικνύει. Ἀλλὰ, Κύριοι, πλὴν τῆς ἀνωμαλίας ταύτης, ἵνα ἐπιεικῶς χαρακτηρίσω τὴν πρᾶξιν ἢ ὀλιγωρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, τὰ πραγματικὰ ζητήματα εἶναι ὄντως περίεργα καὶ παράδοξα, καὶ τὸ δίλημμα, τὸ ὁποῖον ἔθηκαν οἱ ἐπερωτήσαντες, μένει ἀκέραιον: εἶναι ἀνίκανος ὁ δημοδιδάσκαλος, ναὶ ἢ ὄχι; Ἀλλὰ, Κύριοι, εἰς τὴν ἰδέαν ταύτην ἀντιτίθενται καὶ ἔγγραφα ἐπίσημα· ποῖα; Ὅτι ὁ δημοδιδάσκαλος αὐτὸς ὑπέστη ἐξετάσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νέας μεθόδου, ἀποτέλεσμα δὲ τῶν ἐξετάσεών του ἔχομεν τὴν εὐδοκίμησίν του κατὰ τὰς ἐξετάσεις ταύτας, περὶ ἧς μαρτυρεῖ ἡ Γενικὴ Ἐφορία τῶν δημοτικῶν σχολείων, λέγουσα. (Ἀναγινώσκει). Ὥστε οὐ μόνον ἐπεδόθη ἐν τῇ νέᾳ μεθόδῳ, ἀλλὰ ἠξιώθη καὶ αὐξήσεως. Εἰς ποῖον λοιπὸν νὰ παράσχωμεν πίστιν, εἰς τὴν Ἐφορίαν τὴν τοπικὴν, ἥτις ὅλως ἀτάκτως ὑπέβαλεν αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν ἀπ’ εὐθείας, ἢ νὰ πιστεύσωμεν εἰς τὴν Γενικὴν Ἐφορίαν τῶν δημοτικῶν σχολείων: Ἀλλὰ, Κύριοι, νομίζω, ὅτι τὸ θέμα πρέπει νὰ ἀνησυχῇ περισσότερον τῶν Ὑπουργῶν τῆς Παιδείας καὶ τῆς Δικαιοσύνης τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶναι ἀδύνατον, εἶμαι βέβαιος ἐκ τῶν προτέρων, νὰ μὴ αἰσθανθῆτε ἀλγεινὴν ἐντύπωσιν, ἐὰν θελήσητε νὰ ἀκούσητε τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐγγράφου τοῦ Νομάρχου, ἐφ’ οὗ ἐστηρίχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὁ ἐνεργήσας τὴν μετάθεσιν. Ἰδοὺ τί λέγει αὐτὸ τὸ ἔγγραφον (ἀναγινώσκει): «Καλάμαι 28 Νοεμβρίου 1889. Ὑποβάλλομεν ἐγκλείστως τήν τε ἀναφορὰν τῶν μελῶν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐπιδηλουμένου δημοτικοῦ σχολείου καὶ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς, ἐξ ἧς πληροφορεῖται τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι παρεκτὸς τῆς ὁποίας ἔχει ἀνικανότητος εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του, ὡς τῆς παλαιᾶς μεθόδου μαθητὴς ἀλλ’ ἀπουσιάζει ἑκάστοτε, πρὸς βλάβην τῶν φοιτώντων παίδων.....» Ἠθέλησα νὰ μάθω, ἂν ὁ δημοδιδάσκαλος, περὶ οὗ πρόκειται ἐζητήθη εἰς ἀπολογίαν διὰ τὰς κατηγορίας, αἵτινες τῷ ἀποδίδονται, ἐπὶ ἀνικανότητι, παραλείψει καθήκοντος καὶ τὰ ἄλλα, καὶ εὑρίσκω ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Νομάρχου ἕνα ἀδάμαντα, στίλβοντα (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὰ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκτιθέμενα συντασσόμεθα ἄνευ τῆς ἀπολογίας αὐοῦ, ἥτις ἀπέναντι τῶν προτεινομένων βεβαίως ἀνυπόστατος, καὶ παρακαλοῦμεν τὸ Ὑπουργεῖον, ἵνα εὐαρεστηθῇ καὶ προνοήσῃ περὶ τοῦ διορισμοῦ καταλλήλου δημοδιδασκάλου εἰς τὸ περὶ οὗ πρόκειται χωρίον τοῦ δήμου.» Νομίζω, ὅτι ἡ ἀποκαλυπτομένη διὰ τοῦ ἐγγράφου κατάστασις δὲν χρήζει σχολείων.

§35ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς, ἐν τῇ ζέσει, τὴν ὁποίαν εἶχε, νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ, τὴν ὁποίαν εἶχε, ἵνα ἐπικρίνῃ τὸ ἔγγραφον τοῦ Νομάρχου, δὲν ἔλαβε καιρὸν νὰ μελετήσῃ τὸν νόμον τὸν σχετικὸν, καὶ παρορῶν τὰς διατάξεις αὐτοῦ, ἐπέκρινε τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Πράγματι, Κύριοι, ὁ νόμος διακρίνει μεταξὺ δύο περιπτώσεων, μεταξὺ ἀπολύσεως καὶ μεταθέσεως, καὶ ὁρίζει ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, δι’ οὓς ἀπολύονται οἱ δημοδιδάσκαλοι, καὶ ποῖοι ἐκεῖνοι, διὰ τοὺς ὁποίους μετατίθενται. Ἐὰν εἰς ταῦτα ἔδιδε προσοχὴν ὁ κ. Βουλευτὴς, δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἀναφέρῃ τὸ εʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 5ου, καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἐδαφίου ἔπρεπε νὰ στηριχθῇ ἡ μετάθεσις· διότι ἡ μετάθεσις δὲν στηρίζεται ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἐδαφίου, ἀλλὰ στηρίζεται εἰς τὸ ἄρθρον 6.

§36ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐκτεθέντες λόγοι εἶναι ἀνικανότης ἢ ἀμέλεια;

§37ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀνικανότητος. Σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ἐπιθυμία τοῦ νὰ ψέξητε τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργοῦ σᾶς ἠμπόδισε καὶ τὴν ἔκθεσιν νὰ ἀναγνώσητε καὶ τὸν νόμον. Ἐὰν εἴχετε ἀναγνώσει τὴν ἔκθεσιν, θὰ ἐβλέπετε, ὅτι ἀναφέρονται τρεῖς λόγοι· πρῶτον, ὅτι μετέβαινεν εἰς τὸ χωρίον του καὶ ἠμέλει τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του, δεύτερον, ὅτι ἔδιδε μαθήματα καὶ ἐπληρόνετο, καὶ ἕνεκα τούτου δὲν μετέβαινεν εἰς τὸ σχολεῖον· ὁ Ὑπουργὸς εἰς αὐτοὺς τοὺς δύο λόγους ἐσταμάτησε, καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν δύο ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ στηριχθῇ διὰ νὰ μεταθέσῃ τὸν δημοδιδάσκαλον, καὶ οἱ λόγοι οὗτοι προβλέπονται ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 6, καὶ διὰ τοῦτο τὸν μετέθεσα.

§38ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε δὲν εἶναι ἀμέλεια τῶν καθηκόντων του.

§39ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐλλείψεων, αἵτινες δὲν δικαιολογοῦσι τὴν παῦσιν· ἁπλῆ μετάθεσις ἀρκεῖ, ὅπως αἱ ἐλλείψεις αὗται μὴ ἐπαναληφθῶσιν. Αὐτὴν τὴν πεποίθησιν ἐμόρφωσα, λαμβάνων τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ συμφώνως πρὸς ταύτην ἐνήργησα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ γεγονὸς, ὅτι ἔκθεσις δὲν ἀπεστάλη τακτικῶς καὶ δὲν ὑπέγραψε καὶ ὁ Δήμαρχος, ἐγὼ, Κύριοι, ἐξέθηκα τὴν γνώμην μου περὶ ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν· ἀνεγνώρισα, ὅτι αὗται πολλάκις δὲν ὁδηγοῦνται ὑπὸ τοῦ συμφέροντος τῆς παιδείας, ἀλλ’ ὅτι ἐνεργοῦσιν ἐκ προσωπικῶν λόγων· δὲν μοὶ ἔκαμε λοιπὸν ἐντύπωσιν, διατὶ δὲν ὑπέγραψεν ὁ Δήμαρχος, διότι πιθανῶς ὁ Δήμαρχος νὰ ἀνήκῃ εἰς ἄλλην ἀπόχρωσιν καὶ νὰ ἔχῃ λόγους, ἵνα μὴ μαρτυρήσῃ τὰ γεγονότα ταῦτα, καὶ δὲν ἤθελε νὰ ὑπογράψῃ· δὲν ἕπεται ὅμως, ὅτι ἡ ἔκθεσις τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς δὲν ἔχει ἀξίαν, διότι δὲν ὑπέγραψεν ὁ Δήμαρχος. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ τῆς προκειμένης περιπτώσεως ἐνήργησε συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, δὲν εἶχον δὲ ἀνάγκην ἀπολογίας, διότι, ὅταν πρόκηται περὶ μεταθέσεως, δὲν εἶναι ἀναγκαία αὕτη. Ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, περὶ μεταθέσεως δημοδιδασκαλίσσης τινὸς, δὲν ἠξεύρω ποῦ ἐστηρίχθη· νομίζω, ὅτι τὸ Διάταγμα τῆς μεταθέσεως μαρτυρεῖ ἀκριβῶς, ὅτι περιεποιήθημεν τὰ συμφέροντα τῆς δημοδιδασκαλίσσης ταύτης, διότι λέγει, ὅτι τῇ αἰτήσει της μετετέθη. Δὲν νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἐδικαιοῦτο ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας νὰ εἴπῃ, ὅτι μεταχειριζόμεθα τοὺς δημοδιδασκάλους κατὰ τρόπον ἀνοίκειον, διότι, ὡς πληροφοροῦμαι παρὰ τοῦ Νομάρχου, αὕτη ἐζήτησε τὴν μετάθεσίν της εἰς μέρος, ἐξ οὗ κατάγεται· ἑπομένως δὲν βλέπω κατὰ τί ἡ μετάθεσις αὕτη ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀπόδειξις τῆς περιφρονήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν διὰ τὸν διδασκαλικὸν κλάδον.

§40Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἤθελον στέρξει τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν προέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐὰν συγχρόνως ἤθελε καταθέσει τὴν ἀναφορὰν τῆς δημοδιδασκαλίσσης, διὰ τῆς ὁποίας αὕτη ἐζήτει νὰ μετατεθῇ εἰς Δεσφίναν τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως καταθέσῃ τὴν ἀναφορὰν, ἐγὼ δὲν θέλω φέρει παρατήρησίν τινα, θέλω ὅμως ἤδη ἀπευθύνει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἄλλην παρατήρησιν, τὴν ἑξῆς. Πῶς, διὰ νὰ θεραπεύσῃ τὸ συμφέρον τῆς δημοδιδασκαλίσαης, περὶ ἧς ὁ λόγος, ἐνέδωκεν ἀμέσως εἰς τὴν αἴτησιν αὐτῆς, χωρὶς νὰ προνοήσῃ περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως αὐτῆς ἐν τῷ δημοτικῷ ἐκείνῳ σχολείῳ, ἐν ᾧ διετέλει, ἐνῷ διὰ τῆς μεταθέσεως αὐτῆς ἔκλειεν ἀμέσως τὸ σχολεῖον ἐκεῖνο; Ἀλλ’ ἔστωσαν ταῦτα περὶ τῆς δημοδιδασκαλίσσης. Τίς δὲ λόγος δικαιολογεῖ τὴν ἀπὸ Κερασόβου τοῦ δήμου Ἀγράφων τῆς Εὐρυτανίας εἰς Δουσύλαν τῆς Μεσσήνης μετάθεσιν τοῦ Σπυρίδωνος Μπουρίκα; Ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει πιθανῶς ἀναζητήσει εἰς τὴν παρατήρησίν μου ταύτην νὰ ἀνεύρῃ ἐλατήρια, ἵνα εἴπῃ, ὅτι ἕνεκα ἐλατηρίων ἀντιπολιτεύσεως προβαίνω εἰς αὐτήν. Ἐγὼ ὅμως οἰκτείρω τὴν θέσιν αὐτοῦ τοῦ δυστυχοῦς, ὁ ὁποῖος ἄνευ λόγου ἐν τῷ μέσῳ τοιούτου χειμῶνος μετετέθη ἀπὸ Μεσσήνης εἰς Εὐρυτανίαν.

§41ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα, τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν μετάθεσιν ταύτην, διότι ὁμολογῶ, ὅτι μοὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ γινώσκω τοὺς λόγους τῆς μεταθέσεως, περὶ ἧς ὁ κ. Βουλευτὴς ὡμίλησεν, ἄνευ τῆς ἐξετάσεως τῶν ἐγγράφων. Ἐπίσης δὲ ἐπιφυλάσσομαι νὰ καταθέσω καὶ τὰ ἔγγραφα περὶ τῆς δημοδιδασκαλίσσης, περὶ ἧς ἐγένετο λόγος.

§42ΚΟΡΠΑΣ. Ἐκτὸς τῶν μεταθέσεων, περὶ τῶν ὁποίων ἐποιήσατο λόγον ὁ ἔντιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐγὼ θὰ μνημονεύσω καὶ μιᾶς ἄλλης, ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι πολλῷ σοβαρωτέρα ὅλων τῶν μέχρι τοῦδε μνημονευθεισῶν. Μετετέθη μία δημοδιδάσκαλος ἐκ τοῦ σχολείου Σερίφου εἰς τὸ σχολεῖον τοῦ δήμου Τρικολλώνων ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἔτους, χωρὶς βεβαίως αὕτη νὰ ζητήσῃ τοῦτο, διότι ἐνθυμοῦμαι, ὅτι, ὅτε μετετέθη, πολὺ ἐδυσκολεύθη νὰ πεισθῇ, ὅπως μεταβῇ εἰς τὴν νέαν θέσιν της. Ἐπειδὴ δὲ μετὰ τὴν μετάθεσιν αὐτῆς τὸ σχολεῖον θὰ μένῃ κλειστὸν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἵνα ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ὅπως βεβαιωθῇ ἡ Βουλή, ποία αὐτὴ ἡ σπουδαία ἀνάγκη, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἠναγκάσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προβῇ εἰς τὴν μετάθεσιν ταύτην.

§43ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Θὰ τὰ ὑποβάλω.

§44ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρὶν καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ ἔγγραφα, θὰ πληροφορήσω ἐγὼ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν λόγων τῆς μεταθέσεως τοῦ Σπυρίδωνος Μπουρίκα. Οὗτος εἶναι Μεσσήνιος, καὶ ὡς ἀντιφρονῶν ἔπρεπε νὰ μετατεθῇ· δὲν ἠδύνατο δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ στηριχθῇ εἰς τὰς δύο κατηγορίας, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνεν ἡ ἐπιτροπὴ, διότι ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς γίνονται κατάδηλοι αἱ ψευδεῖς πληροφορίαι της, καὶ Ὑπουργὸς, οἷος ὁ κ. Θεοτόκης, δὲν ὤφειλε, διὰ νὰ καλύψῃ τοὺς κομματικοὺς λόγους τῆς μεταθέσεως τοῦ Μπουρίκα, νὰ καταφύγῃ εἰς τοιούτους ἰσχυρισμοὺς, οἵους ἠκούσατε.

§45ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κρίνω ἀναγκαῖον νὰ προαναγγείλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι αὔριον θέλω ἀναπτύξει τὴν ἐπερώτησίν μου περὶ τῶν ἐν τῷ στρατῷ χηρευουσῶν θέσεων, περὶ τῶν ὁποίων μοὶ ἔδωκε σημείωσιν, καὶ θέλω προσθέσει καί τινα ἄλλα σχετικά. Ἐπειδὴ, κατ’ ἐμὲ, ὁ προσαχθεὶς πίναξ εἶναι ἐσφαλμένος καὶ θέλω ἐξελέγξει αὐτὸν, ἀγγέλλω τοῦτο εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἵνα, ἐὰν θέλῃ, φέρῃ παρατηρήσεις.

§46ΚΟΝΤΟΓΟΥΡΗΣ. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ προβῶ κατά τινα τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς εἰς κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον τῆς διαχειρίσεως τῆς δικαιοσύνης ὑπὸ τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, πρὸ τούτου ὅμως παρακαλῶ αὐτὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὰς δικαστικὰς ἐκθέσεις, περὶ ὧν γίνεται λόγος ἐν τῷ σημειώματι τοῦτο. Ἤτοι: 1) Νὰ καταθέσῃ ἁπάσας τὰς ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων Εἰσαγγελέων πρωτοδικῶν καὶ ἐφετῶν, περὶ μεταθέσεως πρωτοδικῶν Ἄρτης, Πύργου, Πατρῶν, Λαρίσσης καὶ Βόλου, πραγματοποιηθείσας εἴτε μή. 2) Νὰ ζητήσῃ διὰ τηλεγραφικῆς διαταγῆς του παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Λαρίσσῃ ἐφετῶν καὶ καταθέσῃ τὴν πρότασιν τῶν ἁρμοδίων περὶ ἀπονομῆς τῆς πεντακοσιοδράχμου ἀμοιβῆς πρὸς τὸν τέως ἀνακριτὴν Λαρίσσης, ἄρτι μετατεθέντα εἰς Κυπαρισσίαν. 3) Νὰ καταθέσῃ κατάλογον λεπτομερῆ τῶν ἀπὸ 15 Αὐγούστου ἐ. ἔ. καὶ ἐντεῦθεν γενομένων μεταθέσεων πρωτοδικῶν καὶ προέδρων πρωτοδικῶν.

§47ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἀμφίσσης ἐπί τινος ναυαγίου καὶ κλοπῆς γενομένης μετ’ αὐτοῦ εἰς τὸν λιμένα Ἀντικίῤῥας νὰ διατάξῃ δὲ τὸν Εἰσαγγελέα νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις κατὰ τοῦ Εἰρηνοδίκου, τοῦ μεταβάντος εἰς τὸν λιμένα Ἀντικίῤῥας.

§48ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὰς ἐκθέσεις, περὶ ὧν ὁ ἐκ Πατρῶν ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπηρώτησε, θέλω στείλει πρὸς αὐτὸν εὐθὺς ὡς παρὰ τοῦ Προεδρείου μοὶ σταλῇ ἡ σημείωσίς του. Ἐπὶ δὲ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας συναδέλφου παρατηρῶ, ὅτι, ἀφ’ ἧς τὸ πρῶτον ἐποιήσατο ἐπερώτησιν περὶ τοιαύτης ὑποθέσεως, ἐζήτησα πληροφορίας παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως Ἀμφίσσης, καὶ οὗτος μοὶ ἀπήντησεν οὕτω πῶς (ἀναγινώσκει): «Ναυάγιον ἐν Ἀντικίῤῥῳ οὔτε κατὰ τὸν Ἰανουάριον, οὔτε πρὸ, οὔτε μετὰ ἔλαβεν χώραν, ἀλλ’ οὔτε κἂν εἰς ἄλλο μέρος τῆς ἐπαρχίας. Ἐὰν συνέβη, ἴσως συνέβη ἐν Χαιρωνείᾳ». Ἀλλὰ περὶ τούτου ἁρμόδιος Εἰσαγγελεὺς δὲν εἶναι αὐτός. Λαβὼν τὸ τηλεγράφημα τοῦτο, ἀπετάθην πρὸς τὸν ἐνταῦθα Εἰσαγγελέα τῶν Πλημμελειοδικῶν, ὅστις ἐζήτησε πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἀναμένω καὶ θέλω καταθέσει.

§49ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ ἐπερώτησίς μου ἀφορᾷ περὶ ἐκβρασθέντων ὑπὸ τῆς θαλάσσης ἐμπορευμάτων κατὰ τὸν λιμένα ἐκεῖνον, τῶν ὁποίων ἐγένετο διαρπαγὴ καὶ κατάχρησις· ὅτι δὲ ἐπὶ τῆς περιστάσεως ταύτης ἐγένετο κατάχρησις, ἥτις καὶ κατηγγέλθη εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, διότι τοῦτο μὲ πληροφορεῖ αὐτὸς ὁ συμπολίτης μου, τοῦ ὁποίου διηρπάγη ἡ περιουσία, καὶ ὁ ὁποῖος ἀνηνέχθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης δι’ ἀναφορᾶς του.

§50ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πληροφοροῦμαι ὅτι εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας, εἰς τὰς Καλάμας, ὁ Περικλῆς Μαυρομιχάλης ἐπυροβόλησε καὶ ἐπλήγωσε τὸν ἀνθυπολοχαγὸν Γραβάνην. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας περὶ τούτου εἰς τὴν Βουλήν.

§51Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἐνοικιάσθη ὁ δημοτικὸς φόρος Γυθείου, εἰς τίνα ἐνοικιάσθη, καὶ ἂν διατηροῦνται εἰσέτι ὑπὸ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου ὑπάλληλοι ὑπὸ τὸν τίτλον τοῦ ἐπόπτου.

§52ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλον πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν παρατήρησιν, ὅτι οὐχὶ ὀρθῶς παρελείφθη νὰ ἐγγραφῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὑπὸ τὸ κεφάλαιον «διοίκησις νομῶν» ἡ ἀναγκαία δαπάνη διὰ τὴν συντήρησιν καὶ λειτουργίαν τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων. Τότε ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν νομίζει ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῇ ἡ δαπάνη αὕτη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀνέπτυξα κατόπιν αὐτοῦ τὰ ζητήματα, ἐκ τῶν ὁποίων ἐπεβάλλετο ἡ ἐγγραφὴ τῆς δαπάνης ταύτης εἰς τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως τῶν νομῶν καὶ ἡ ἐγγραφὴ τῶν ἐξόδων τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, συμφώνως μὲ τὸ ἄρθρον 40 τοῦ σχετικοῦ νόμου, ἐν τοῖς ἐξόδοις τοῦ Κράτους. Παρετήρησα δὲ κυρίως τότε, ὅτι δύνανται τὰ ἔσοδα, τὰ ἀναγραφόμενα καὶ εἰσπραττόμενα κατὰ τὸ ἄρθρον 40 τοῦ νόμου, νὰ ἦναι ἢ πλείονα ἢ ἐλάσσονα, καὶ ἂν μὲν ἦναι πλείονα, τί γίνεται τὸ περίσσευμα, ἐὰν δὲ ἦναι ἐλάσσονα, διὰ τίνων χρημάτων θὰ συμπληρωθῇ τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων. Ἤδη πληροφοροῦμαι, ὅτι ἀληθῶς, ὡς ἐδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰσπράττονται πλείονα τῶν ἀναγκαιούντων· μάλιστα τότε εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι προτίθεται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ διαθέσεως τοῦ πλεονάζοντος τούτου. Δὲν γνωρίζω ὑπὸ τίνας ὅρους θέλει καταρτισθῆ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον σήμερον νομίζω ἀναγκαῖον, εἶναι νὰ ζητήσω, ὅπως δοθῶσι σχετικαί τινες πληροφορίαι, διότι, ἐὰν, ὡς εἶναι βέβαιον, διατίθενται ὑπὲρ τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων ἐκ τῶν ἐσόδων τῶν δήμων καὶ τῶν λιμενικῶν ταμείων πλείονα τῶν ἀπαιτουμένων, ἕπεται ἐντεῦθεν, ὅτι στεροῦνται καὶ οἱ δῆμοι καὶ τὰ λιμενικὰ ταμεῖα χρημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς αὐτὰ ἀναγκαῖα πρὸς ἄλλους σκοπούς. Οἱ δῆμοι δὲν εἶναι βεβαίως ἀρκετὰ πλούσιοι, ὡς τοῦτο μαρτυρεῖ καὶ τὸ εἰσαγόμενον νομοσχέδιον περὶ διαπυλίων, καὶ τὰ λιμενικὰ ταμεῖα ἐπίσης ἔχουσιν ἀνάγκην τῶν προσόδων αὑτῶν διὰ τὰ κατασκευαζόμενα λιμενικὰ ἔργα, ὥστε δὲν εἶναι πρέπον νὰ στερῶνται ἄνευ λόγου τῶν προσόδων αὐτῶν τούτων. Ὅλα ταῦτα θέλουσι κριθῆ ὅταν ὁ Ὑπουργὸς εὐαρεστηθῇ νὰ προσαγάγῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ζητῶ, ἤτοι: 1) Κατὰ τίνα ἀναλογίαν κατελογίσθησαν οἱ ἐν τῷ νομῷ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας δῆμοι, τὰ λιμενικὰ ταμεῖα, καὶ αἱ εἰσπράξεις τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας διὰ τὰ ἔσοδα τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων. 2) Ποῖον ποσὸν ἀπέφερον τὰ ἐπιβληθέντα ποσοστά. 3) Πόσα ἐδαπανήθησαν διὰ τὰς δύο συνόδους τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας. Ὅταν προσαχθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὗται, θὰ λάβω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησίν μου καὶ θὰ δυνηθῶ νὰ φθάσω εἰς συμπεράσματα.

§53ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαβὼν ἀφορμὴν ἐξ ὅσων εἶχεν εἰπεῖ πρὸ ἡμερῶν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἐζήτησα ἤδη αὐτεπαγγέλτως τὰς πληροφορίας ταύτας καὶ θέλω τὰς προσαγάγει.

§54ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὴν αἴτησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐπεκτείνω περὶ ὅλου τοῦ Κράτους.

§55ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Περὶ ὅλου τοῦ Κράτους ἑτοιμάσθησαν πληροφορίαι.

§56ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ περιώρισα τὴν αἴτησίν μου εἰς τὸν νομὸν Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας μόνον, διότι ἐνόμιζον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συλλεχθῶσι ταχέως περὶ ὅλου τοῦ Κράτους. Σήμερον διὰ τῆς πορείας, τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις ὡς πρὸς τὴν μὴ ἀναγραφὴν τῶν εἰσπρατομένων καὶ τῶν ἐξόδων, συμβαίνει, ὥστε οὐδεὶς γνωρίζει, τίνα εἶναι τὰ ἔσοδα αὐτὰ καὶ τίνα τὰ ἔξοδα, οὐδεὶς ἐξελέγχει. Λοιπὸν ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 250,000 κατ’ ἔτος, μένουσιν ἀνεξέλεγκτα.

§57ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς πρώτην συζήτησιν νομοσχέδιον σπουδαιότατον, περὶ τοῦ ὁποίου ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι τὸ ἐπιγραφόμενον «περὶ διαθέσεως τῶν πόρων τῆς ὁδοποιίας»· ἐπειδὴ δὲ ἐπίκειται ἡ συζήτησις αὐτοῦ καὶ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μελετήσωμεν αὐτὸ καθ’ ὅλας τὰς διαστάσεις, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ σπεύσῃ νὰ ἐπανορθώσῃ τὸν παραβαθέντα περὶ συντάξεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ὁδοποιίας νόμον καὶ νὰ ὑποβάλῃ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον τοῦτον τὸν πέρυσι ψηφισθέντα προϋπολογισμὸν τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας διὰ τὸ ἔτος 1890.

§58ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν μίαν ἄλλην παρατήρησίν μου. Μεταξὺ τῶν πιστώσεων τῶν ἀναπληρωματικῶν διὰ τὸ ἔτος 1888 ὑπῆρχεν ἀναγεγραμμένη πίστωσις ἐξ 1,400,000 δραχμῶν διὰ ποσοστὰ τῆς ὁδοποιΐας. Ἐζήτησα νὰ πληροφορηθῶ, ἐὰν ἐντὸς τῶν 1,400,000 περιλαμβάνωνται καὶ αἱ 770,000 δραχμῶν, αἵτινες εἰς βάρος τῆς χρήσεως τοῦ 1887 ἐπληρώθησαν ἐξ ἐκτάκτων πόρων τῆς χρήσεως τοῦ 1888.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη θέλη ἐνεργηθῆ ἡ χθὲς ματαιωθεῖσα ψηφοφορία. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προταχθῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιον περὶ δημοτικῶν προσόδων, δανείων καὶ βαρῶν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Σάκκη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις διὰ ψήφων 68 κατὰ 38, ψηφοφορησάντων ἐν ὅλῳ 106. Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον περὶ δημοτικῶν προσόδων, δανείων καὶ βαρῶν θέλει ἐγγραφῆ πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 μ. μ.