1890.02.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 3

Τῆς 27 Φεβρουαρίου 1890.

(Τρίτη).

Ὥρᾳ 5 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν τῆς Βουλῆς. (Γίνεται μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορία πρὸς ἐκλογὴν τῶν διαρκῶν ἐπιτροπῶν, ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Μπούτου καὶ τῶν ψηφολεκτῶν κκ. Σάκκη καὶ Καλογεροπούλου. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 98. Ἐκ τούτων τὸ ψηφοδέλτιον τῆς πλειονοψηφίας ἔλαβε ψήφους 66, τὸ δὲ τῆς μειονοψηφίας 42. Ἑπομένως αἱ ἐπιτροπαὶ κατηρτίσθησαν ἐκ τῶν λαχόντων τῆς σχετικῆς πλειονοψηφίας ὡς ἑξῆς:

Αʹ.

Ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Σωτήριος Δανόπουλος, Δημήτριος Ζουλούμης, Νικόλαος Καλαντζόπουλος, Ἀργύριος Κανταρτζῆς, Κωνσταντῖνος Κοσσονάκος, Σπυρίδων Κουκούλεζας, Γιαννοῦκος Μαυρομιχάλης, Τρύφων Μουτσόπουλος, Μίνως Μπογιατζόγλους, Γεώργιος Μπούμπουρας, Νικόλαος Νομικὸς, Ὀδυσσεὺς Πετρόπουλος, Ἀνάργυρος Σιμόπουλος, Κωνσταντῖνος Χαλκιόπουλος, Κωνσταντῖνος Καραπάνος, Νικόλαος Λεβίδης, Νικόλαος Βαλσαμάκης, Κωνσταντῖνος Κωνσταντόπουλος, Δημήτριος Πετρίδης, Γεώργιος Κόρπας, Ἰωάννης Γεωργαντᾶς.

Βʹ.

Ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλέξανδρος Ἀντωνόπουλος, Νικόλαος Καράπαυλος, Νικόλαος Καφετζόγλους, Φωκίων Νέγρης, Ἀλκιβιάδης Παπαλουκᾶς, Στέφανος Σκουλούδης, Ἀχιλλεὺς Γεροκωστόπουλος, Γεώργιος Μαυρομιχάλης, Σπυρίδων Νοταρᾶς.

Γʹ.

Ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Νικήτας Βαρβιτσιώτης, Βασίλειος Βουδούρης, Ἀναστάσιος Δημητριάδης, Δημήτριος Μ. Καλλιφρονᾶς, Εὐστάθιος Κοκκέβης, Νικόλαος Μπουφίδης, Ἀνδρέας Παπαγιαννακόπουλος, Φίλιππος Βάρβογλης, Νικόλαος Μισυρλῆς.

Δʹ.

Ἐπὶ τῆς γεωργίας, τοῦ ἐμπορίου κλπ. Ἰωάννης Γκιὼν, Ἀναστάσιος Ζαρμάνης, Ἀθανάσιος Καζαμπάκας, Εὐθύμιος Μπατζιᾶς, Ἰωάννης Παπαδόπουλος, Κωνσταντῖνος Χατζῖσκος, Ἰωάννης Α. Ἀντωνόπουλος, Ἐπαμεινώνδας Σακελλαρόπουλος, Γεώργιος Κούστας.

Εʹ.

Ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Θεόδωρος Γκίκας, Δημήτριος Γουδῆς, Λορέντζος Δελαρόκας, Μίνως Μπογιατζόγλους, Μιχαὴλ Νικηφοράκης, Νικόλαος Νομικὸς, Θεμιστοκλῆς Κανάρης, Σπῦρος Ἀλαμάνος, Ἀριστείδης Πετροπουλάκης.

ΣΤʹ.

Ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Λορέντζος Δελαρόκας, Δημοσθένης Καΐρης, Θάνος Κανακάρης, Ἠλίας Παλαμήδης, Νικόλαος Παπαλέξης, Εὐάγγελος Σταμούλης, Δημήτριος Πετρίδης, Ἀριστείδης Σακελλαρόπουλος, Ἀντώνιος Καποδίστριας.

Ζʹ.

Ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἀριστείδης Ἀργυρόπουλος, Μιχαὴλ Ἰατρίδης, Ἀνδρέας Καβαλλιεράτος, Ἀργύριος Κανταρτζῆς, Γεώργιος Μπούμπουρας, Ἰωάννης Παπαδόπουλος. Εὐάγγελος Τσαρλαμπᾶς, Περικλῆς Πεῤῥωτὴς, Πολυχρόνιος Κωνσταντᾶς.

Ηʹ.

Ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἀγαμέμνων Μεταξᾶς, Γουλιέλμος Σκάρπας, Γεράσιμος Μουσούρης, Νικόλαος Παπανικολάου, Δημήτριος Τζάνες, Ἀλέξανδρος Φωτήλας, Ἀλέξανδρος Ζαΐμης, Κωνσταντῖνος Ἀναγνωστόπουλος, Σωτήριος Χατζηγάκης.

Θʹ.

Ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Δημήτριος Βότσαρης, Μιλτιάδης Γουλιμῆς, Κωνσταντῖνος Κοσσονάκος, Ὄθων Μακρυγιάννης, Γεώργιος Σισμάνης, Ἀνδρέας Σκαλτσοδῆμος, Ἄγγελος Γεωργαντᾶς, Κωνσταντῖνος Κουμουνδοῦρος, Γεώργιος Πετροπουλάκης.

Ιʹ.

Ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Νικόλαος Καλογερόπουλος, Ἀλέξανδρος Κοντόσταυλος, Ἀναστάσιος Λούντζης, Γεώργιος Παχὺς, Χαρίλαος Προβελέγγιος, Ἀνδρέας Ψύλλας, Γεώργιος Τυπάλδος Κοζάκης, Νικόλαος Βασιλάκης, Π. Σάκκης.

ΙΑʹ.

Ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν. Κωνσταντῖνος Ζωγλοπίτης, Ἀχιλλεὺς Λογιωτάτου, Διονύσιος Λομβάρδος, Χρῆστος Στεφανόπουλος, Ἀχιλεὺς Τακιατζῆς, Γεώργιος Φραγκίδης, Ἠλίας Φλέσας, Δημήτριος Κάτσωρνας, Κωνσταντῖνος Κατσικόπουλος.

ΙΒʹ.

Ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς. Λεωνίδας Καπετανάκος, Κωνσταντῖνος Μαρκίδης, Ξανθὸς Πικουλάκης, Διονύσιος Ζήβας ἢ Πλακᾶς, Κωνσταντῖνος Συνέλης, Χρῆστος Στεφανόπουλος, Χρῆστος Χρηστόπουλος, Νικόλαος Ταρμπάζης, Γιαννούσης Τάκης.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπέβαλε διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2587 τῆς 22 Φεβρουαρίου ε. ἔ. ἐγγράφου του τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων διὰ τὸ ἔτος 1890. Ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι τυπωμένος καὶ δημοσιευμένος εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως.

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κανονίσωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον· καὶ κατὰ μὲν τὰ ἄλλα δὲν θέλω προτείνει τροποποίησίν τινα εἰς αὐτήν, ὡς εἶχε κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τῆς τακτικῆς Συνόδου, ἐπιφυλασσόμενος νὰ ὑποβάλω πᾶσαν περὶ ἀλλοίου αὐτῆς καταρτισμοῦ πρότασιν ἀπὸ τῆς ἐπιούσης συνεδριάσεως καὶ μετ’ αὐτήν, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ προτάξωμεν τὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ δημοτικῶν προσόδων δανείων καὶ βαρῶν, τουτέστι τὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων. Ἐπειδὴ δὲ εἶχε συστηθῆ Ἐπιτροπή, ἵνα ἀσχοληθῇ εἰς τὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἥτις δὲν ἀπέληξεν εἰς ὁριστικὰ ἀποτελέσματα, ἀλλ’ ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς σκέψεις καὶ προτάσεις περὶ μεταῤῥυθμίσεων, ἔκρινα λυσιτελὲς κατὰ τὰς ἰδέας, τὰς ἐκεῖ ἀναπτυχθείσας καὶ τὰς ἀλλαχοῦ ἐπίσης ἐκτεθείσας, νὰ συμπληρώσω τὸ νομοσχέδιον· ὥστε δὲν προτείνω, ἵνα γένηται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑποβληθέντος κατὰ τὴν τελευταίαν τακτικὴν Σύνοδον νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον ἐκ νέου, συμπληρωθὲν κατὰ τὰς εἰσηγήσεις ταύτας. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἤδη τετυπωμένον, θὰ διανεμηθῇ δὲ ἐντὸς τῆς ἡμέρας, ὥστε δυνάμεθα αὔριον νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ, ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῆ νὰ ἐγγράψῃ αὐτὸ ὡς πρῶτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον.

§5ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνετέθη ἡ ἐπεξεργασία τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου, γνωρίζω ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ εἰργάσθη ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, πολλαὶ σκέψεις ἀντηλλάγησαν μεταξὺ τῶν μελῶν αὐτῆς καὶ πολλαὶ πληροφορίαι ἐζητήθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν ἐπαρουσιάσθησαν. Τώρα ἀκούω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐτροποποίησε τὸ νομοσχέδιόν του· καὶ ὡς πρὸς τοῦτο μὲν δὲν ἔχω νὰ ἀντείπω, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ ἐσυστήθη εἰδικὴ Ἐπιτροπή, τὸ κανονικὸν εἶναι, τὸ νέον νομοσχέδιον νὰ σταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὰς γενομένας μεταβολάς, θὰ δυνηθῇ νὰ φέρῃ γνώμην ὁριστικήν. Ἡ ἐργασία αὕτη δύναται νὰ τελειώσῃ ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν.

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. (Πρωθυπουργὸς) Ἡ παραπομπὴ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν γίνεται ἤδη κατὰ συνήθειαν, ἐπὶ τῷ ὅρῳ ὅτι, ἐὰν αὕτη ὑποβάλῃ ἐντὸς διορίας ἔκθεσιν, λαμβάνεται αὕτη ὑπ’ ὄψει· δίδεται καὶ παράτασις διορίας, ἐὰν θεωρῆται βέβαιον, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐντὸς τοῦ χρονικοῦ διαστήματος τῆς παρατάσεως δύναται νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔργον. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀφορμὰς νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν δύναται νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔργον ταχέως· τοὐλάχιστον τοιαῦται πληροφορίαι μᾶς ἐδόθησαν ὑπὸ μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. Περὶ δὲ πληροφοριῶν συζητηθεισῶν παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ μὴ δοθεισῶν, οὐδεμίαν ἔχω γνῶσιν· ἔχω γνῶσιν περὶ πληροφοριῶν, αἵτινες ἐζητήθησαν καὶ ἐδόθησαν καὶ ἐδημοσιεύθησαν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδημοσίευσε σειρὰν πληροφοριῶν, αἵτινες ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν κατόπιν αἰτήσεων γενομένων ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ. Ἑτέρας αἰτήσεις μήπω ἐκπληρωθείσας δὲν γινώσκω, καὶ νομίζω, ὅτι οὐδεμία τοιαύτη ὑπάρχει ἐκκρεμής. Τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν θεωρῶ ὡς ἀναβολὴν πρὸς μὴ ψήφισιν, καὶ τούτου ἕνεκα ἀναγκάζομαι ν’ ἀντιταχθῶ εἰς αὐτήν. Βεβαίως ἐὰν εἴχομεν λόγους ἵνα πιστεύωμεν ὅτι, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν ἠδύνατο ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ προέλθῃ εἰς ἀποτέλεσμα, θὰ ἦτο χρήσιμον ν’ ἀνεμένομεν τὴν ἐργασίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ εἶναι σχεδὸν βέβαιον ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ὅτι ἀδύνατον ἐντὸς δύο ἢ τριῶν συνεδριάσεων νὰ προέλθῃ αὕτη εἰς ἀποτέλεσμα ὁριστικόν. Νομίζω ἄρα προτιμότερον, ὅπως τὰ θέματα, εἰς ἃ διὰ τὸν γενικώτερον αὐτῶν χαρακτῆρα προσέκοψεν ἡ Ἐπιτροπὴ, συζητηθῶσιν ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἐπιδιωχθῇ εὐθὺς ἐξ ὑπαρχῆς ὁ ὁριστικὸς αὐτῶν κανονισμός.

§7ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν γνωρίζω πόθεν ἤντλησε τὴν πεποίθησιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἠδύνατο νὰ φθάσῃ εἰς ἀποτέλεσμα, ἐξ ἐναντίας ἡ Ἐπιτροπὴ συνῆλθε τακτικώτατα, εἰργάσθη δὲ μετὰ τῆς μεγαλειτέρας ἐπιμελείας, καὶ ἐζήτησε πίνακας, οἵτινες προσήχθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Οἱ πίνακες οὗτοι διεψεύσθησαν κατόπιν ἀπὸ πίνακας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Αὐτὸς ὁ τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ νῦν ἰσόβιος ὑπάλληλος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, προσῆλθεν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ εἶπεν, ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπεβλήθησαν πίνακες ἐσφαλμένοι καὶ προσήχθησαν ἄλλοι. Δὲν συνήλθομεν δὲ πρὸς ἐξακολούθησιν τοῦ ἔργου, διότι δὲν προσεκλήθημεν, διότι δὲν ἠθέλησεν ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ Πρόεδρος αὐτῆς νὰ μᾶς καλέσῃ. Πρόκειται, λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, περὶ γενικωτέρου ζητήματος, καὶ τοῦτο πρέπει νὰ συζητηθῇ ἀπ’ εὐθείας παρὰ τῆς Βουλῆς. Ἐξ ἐναντίας, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀνατροπῆς ἑνὸς θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος λειτουργεῖ ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου, νομίζω, ὅτι ἔχει δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ζητήσῃ, ὅπως λάβῃ χώραν ἐπεξεργασία ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀπεδείχθη ἤδη, ὅτι γίνεται ἐπιμελεστέρα ἐν αὐτῇ, παρὰ ἐν τῇ γενικῇ συνεδριάσει τῆς Βουλῆς, ὅπου γίνονται συζητήσεις, αἵτινες ἠμποροῦν βεβαίως νὰ ἔχωσι πολλὴν τὴν σπουδαιότητα, ἀλλ’ ἐν αἷς ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἐγκύψῃ εἰς τὰς λεπτομερείας, εἰς τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἐγκύψῃ ἡ Ἐπιτροπή. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τὸ προηγούμενον τῶν Ἐπιτροπῶν, θὰ ἐνόουν ἐκ μέρους τοῦ Πρωθυπουργοῦ τὴν πρόφασιν ταύτην. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξ ἐναντίας καὶ ὅλαι αἱ εἰδικαὶ Ἐπιτροπαὶ ἀπέδειξαν τὸ ἐναντίον. Ἡ αἰτία, δι’ ἣν δὲν ἀπέληξεν εἰς ἀποτέλεσμα ἡ Ἐπιτροπὴ, περὶ ἧς πρόκειται, ὀφείλεται ἴσως εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὁ ὁποῖος ὑποθέτω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν συνῆλθε διότι δὲν προσεκλήθη ὑπὸ τοῦ Προέδρου. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἡμεῖς οἱ τῆς μειοψηφίας νὰ συγκαλέσωμεν τὴν Ἐπιτροπήν. Αἱ τροποποιήσεις μάλιστα, τὰς ὁποίας λέγει ὅτι ἔφερεν, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἡ προεξεργασία τῆς Ἐπιτροπῆς ὑπῆρξε λίαν τελεσφόρος, καὶ ὅτι πρέπει ἀναγκαίως νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, καὶ νὰ ταχθῇ ὡρισμένη προθεσμία τεσσάρων ἢ πέντε ἡμερῶν, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ φέρῃ αὕτη τὴν ἔκθεσίν της.

§8ΛΕΒΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομοσχέδιον, ὅπερ ἐκ θεμελίων μεταβάλλει θεσμὸν τοσούτων ἐτῶν, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ αὔριον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὡς πρῶτον ἀντικείμενον· διότι ἡ ἐγγραφὴ αὕτη σημαίνει πρώτην συζήτησιν, ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον οὔτε διενεμήθη κἄν. Ἐὰν προέκειτο περὶ τοῦ παλαιοῦ νομοσχεδίου, καὶ πάλιν ἡμεῖς ἠθέλομεν φέρει ἀντιῤῥήσεις· ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἡ Κυβέρνησις ἐδύνατο κατά τι εὐλόγως νὰ ἐπιμείνῃ. Σήμερον ὅμως, ὅτε ἔφερε τὸ νομοσχέδιον τροποποιημένον κατὰ πολλὰ ἐκ τῶν παραστάσεων, ἃς ἡ Ἐπιτροπὴ ἔφερε, καὶ ἐξ ὅσων ἀλλαχόθεν ἐπληροφορήθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, βεβαίως τὸ νομοσχέδιον δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ αὔριον τῇ 3ῃ ὥρᾳ, ἐνῷ βεβαίως δὲν θέλομεν λάβει καιρὸν νὰ μελετήσωμεν τὰς τροποποιήσεις. Δὲν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τινὸς τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας, ἐξ ἐκείνων τῶν ἑκατοντάδων, εἰς ἃ συνειθίσαμεν. Ἐδῶ πρόκειται νὰ μεταβληθῇ ῥιζικῶς τὰ καθεστὸς, τὸ πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων ὑπάρχον. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν θέλει φέρει ἀντίῤῥησιν νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ πάλιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἡμεῖς δὲ θέλομεν συναινέσει νὰ ὁρισθῇ σύντομος προθεσμία, ἧς ἐντὸς ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσιν. Ἐὰν δὲν φέρῃ αὐτὴν, τότε θέλει εἶσθαι ἐν τῷ δικαίῳ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ζητῶν τὴν ἐγγραφὴν αὐτοῦ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§9ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπόδειξις, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν δύναται νὰ συντελέσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς ταχέως, εἶναι, ὅτι ἐγένετο ἡ παραπομπὴ εἰς Ἐπιτροπὴν καὶ δὲν συνετελέσθη ἡ ἐργασία, διὰ τὸ δυσχερὲς αὐτῆς. Ἐγκλήσεις ἀμοιβαῖαι τῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῶν τῆς Συμπολιτεύσεως κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τῇ μὴ ἐργασίᾳ τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν εἶναι σπουδαῖον. Λέγοντες, ὅτι δὲν συνεκλήθη ἡ Ἐπιτροπὴ διὰ τὴν ἀσθένειαν τοῦ προέδρου αὐτῆς, καὶ ἐξηγοῦντες ἐκ τούτου τὴν ἀργίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπίσης, νομίζω, δὲν σπουδαιολογοῦμεν, διότι, ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ ἤθελε νὰ ἐργασθῇ, θ’ ἀνεπλήρου τὸν ἀσθενοῦντα πρόεδρον, ὅτε μάλιστα ἦτο δυστυχῶς γνωστὸν, ὅτι ὁ πρόεδρος δὲν θὰ ἠδύνατο ν’ ἀναλάβῃ ἐκ τῆς ἀσθενείας ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ τελευταῖος ὁμιλήσας, εἶπεν ὅτι ἐγένοντο ῥιζικαὶ μεταβολαὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καθιστῶσαι ἔτι μᾶλλον ἀναγκαίαν τὴν παραπομπὴν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἀλλ’ αἱ μεταβολαὶ εἶναι ἐκ τῶν μὴ προκαλουσῶν ἀντιῤῥήσεις, ἡ δὲ κυριωτέρα, ὅτι ἐκ τῶν ἀπολαυῶν τῶν δήμων, τῶν ἐκ τοῦ νέου συστήματος ὠφελουμένων, ἀποζημιοῦνται οἱ δῆμοι, οἱ ἐξ αὐτοῦ ζημιούμενοι. Ἀφοῦ δὲ τὸ νομοσχέδιον δὲν ὑπεβλήθη κατὰ τὴν τελευταίαν τακτικὴν Σύνοδον, ἀλλ’ εἶχεν ὑποβληθῆ ἤδη ἀπὸ τῆς προηγουμένης Συνόδου, δίκαιον ἦτο ὅ,τι ἐπράξαμεν κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον, ἀποδεχθέντες τὴν παραπομπὴν εἰς Ἐπιτροπὴν, ἀλλ’ ἀφοῦ ἤδη ἐμαρτυρήθη ἐκ τῆς πορείας τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι δὲν δύναται αὕτη νὰ προέλθῃ ταχέως εἰς ἀποτέλεσμα, νομίζω ὅτι, ἐὰν προτιθέμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὀφείλομεν νὰ ἐπιληφθῶμεν αὐτῆς ἀμέσως. Οἱ μὴ ἐγκρίνοντες τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ ἐκ τῶν ἐγκρινόντων αὐτὴν οἱ ἔχοντες ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ προέλθῃ ἐγκαίρως εἰς ἀποτέλεσμα, ἢ μὴ θέλοντες ἄνευ τῆς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ προβῶμεν περαιτέρω, δύνανται ὡς πόρισμα τῆς συζητήσεως νὰ προτείνωσι τὴν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴ παραπομπήν.

§10ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λησμονεῖ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς Ἐπιτροπὴν, ἐκλεχθεῖσαν, κύριε Πρόεδρε, ὑφ’ ὑμῶν, πρόκειται δὲ βεβαίως ν’ ἀνατρέψῃ τὴν ἀπόφασίν της, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελε θεωρήσει, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγραφῇ τὸ νομοσχέδιον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἀλλὰ πρὶν ἀνατρέψῃ τὴν ἀπόφασίν της, ὀφείλει νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, δηλαδὴ νὰ τάξῃ προθεσμίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἡ Ἐπιτροπὴ ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον της. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἀπέδιδε σημασίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἠδύνατο νὰ φροντίσῃ νὰ προσκληθῇ ἡ Ἐπιτροπή· δὲν εἶναι δὲ ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ μὴ πρόσκλησις τῆς Ἐπιτροπῆς προῆλθεν ἕνεκα τῆς ἀσθενείας τοῦ προέδρου αὐτῆς κ. Σιμοπούλου, διότι ἡ ἀσθένεια αὕτη μόνον ὀλίγον χρόνον διήρκεσεν.

§11ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Σιμόπουλος δὲν ἦτο πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, πρόεδρος ἐθεωρεῖτο ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§12ΡΑΛΛΗΣ. Ἐφαίνετο ὡς πρόεδρος, ὡς εἰσηγητὴς αὐτῆς. Μὴ νομίσῃ δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι θέλει ὠφεληθῆ κατ’ ἐλάχιστον, ἐὰν ἀνατρέψῃ τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην τῆς Βουλῆς. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελε χορηγηθῆ προθεσμία δύο, τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν, ἐντὸς τῆς ὁποίας δύναται ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη νὰ περατώσῃ τὸ ἔργον της, βεβαίως θέλομεν ἔχει ὡρισμένας καὶ ὡρίμους ἰδέας, τὰς ὁποίας νὰ φέρωμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§13ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ κατὰ τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ὅπως καὶ κατὰ τὴν παραπομπὴν ἄλλων νομοσχεδίων εἰς Ἐπιτροπὰς, πάντοτε προϋπετίθετο ὁ ὅρος, ὅτι, ἐὰν ταχέως δὲν ἤθελεν ὑποβληθῆ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἔκθεσις, ἤθελεν ἐπιληφθῆ ἡ Βουλὴ τῆς συζητήσεως ἄνευ ἐκθέσεως. Μὴ ὑποβληθείσης ἄρα ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκθέσεως, νομίζω, ὅτι ἑπόμεθα εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ζητοῦντες, ὅπως ταχθῇ ὡς πρῶτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν φαίνεται διατεθειμένη νὰ ἐργασθῇ ἢ τοὐλάχιστον νὰ συνταχθῇ πρὸς ἐργασίαν, πρῶτον δὲ σημεῖον τῆς συντάξεως Ἐπιτροπῆς εἶναι ἡ ἐκλογὴ προέδρου, καὶ, ὡς προέκυψεν ἐκ τῆς προηγηθείσης συζητήσεως, ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν γινώσκει ἐὰν ἔχῃ πρόεδρον. Ὥστε νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθότερον ἐν γενικῇ περὶ τοῦ νομοσχεδίου συζητήσει τῆς Βουλῆς νὰ ἀναπτύξωσι τὰς ἰδέας αὐτῶν οἱ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἀναπτύξωσιν τὰς ἰδέας αὐτῶν καὶ οἱ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα μετὰ τοῦτο κατὰ τὰ συμπεράσματα τῆς συζητήσεως προβῶμεν εἰς τὰ περαιτέρω, καὶ ἐὰν ἀποδειχθῇ, ὅτι συμφέρει νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, γένηται τότε ἡ παραπομπή.

§14ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἅπαξ ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ παραπέμψῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς Ἐπιτροπὴν, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς βλέπει, ὅτι εἶναι ἄτοπον νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τῆς συζητήσεως αὐτοῦ πρὶν ἢ ἡ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της, καὶ διὰ τοῦτο προσπαθεῖ διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐπιῤῥίψῃ τὴν εὐθύνην τῆς μὴ ὑποβολῆς ἐκθέσεως εἰς τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη, κύριε Πρόεδρε, συνῆλθεν ἐπανειλημμένως, — ὁσάκις ὑμεῖς, ἐν ἐλλείψει προέδρου, τὴν συνεκαλέσατε, πάντοτε συνήρχετο καὶ συνεδρίαζεν, — ἐζήτησε πληροφορίας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, προσῆλθεν ὑπάλληλος ἀνώτερος τοῦ Ὑπουργείου, ὁ ὁποῖος προσήγαγέ τινας τῶν πληροφοριῶν, ὑπεσχέθη δὲ νὰ προσαγάγῃ καὶ πολλὰς ἄλλας, τὰς ὁποίας ὅμως δὲν ἔφερεν· ἐκ τούτου ἐπῆλθεν ἡ δυσχέρεια τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἤδη ὅμως ἔρχεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ λέγει, ὅτι τὰ πράγματα μαρτυροῦσιν, ἢ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἤθελε νὰ ἐργασθῇ, ἢ ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἐργασθῇ. Ἀλλ’ ἐὰν πείθεσθε, ὅτι δὲν ἠδύνατο ν’ ἐργασθῇ, δύνασθε νὰ συγκροτήσητε ἄλλην Ἐπιτροπὴν, ἐὰν δὲ δὲν ἤθελε, δύνασθε νὰ τὴν ἐκβιάσητε διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ὁρίζει ὁ Κανονισμός.

§15ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔταξε προθεσμίαν τινὰ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἐὰν τὸ πρᾶγμα ἦτο τοσοῦτον ἐπεῖγον, ἐὰν ἦτο ἀνάγκη ὁρισμοῦ προθεσμίας, ἠδύνατο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐν τῇ ἄλλῃ Συνόδῳ τῆς Βουλῆς, τῇ τακτικῇ, νὰ ζητήσῃ νὰ ταχθῇ προθεσμία, ἀλλὰ περὶ τούτου οὐδεὶς ἠκούσαμεν νὰ γένηται λόγος ἐν τῇ Βουλῇ, ἐξ ἐναντίας ἠκούσαμεν σήμερον ἐν τῇ πρώτῃ ἀγορεύσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ εἰργάσθη, καὶ ὅτι εἰργάσθη, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὸ σήμερον ὑποβληθὲν νομοσχέδιον τὸ συνεπλήρωσεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ λεχθέντων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀλλαχόθεν συλλεχθεισῶν πληροφοριῶν. Ὁποῖαι αἱ πληροφορίαι αὗται, δὲν εἶπε, βεβαίως ὅμως ἐννοεῖ τὰς ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ ἀναπτυχθείσας· διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ δημοσιογραφία διὰ μακρῶν ἐπραγματεύθη τὸ ζήτημα τοῦτο, ἥ τε εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀνήκουσα καὶ ἡ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιῤῥίπτηται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἡ μομφὴ, ὅτι δὲν εἰργάσθη, καὶ λέγω ταῦτα χωρὶς νὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελῶ μέρος τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης. Παρακαλῶ ὅπως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς ἐδείχθη ἐνδοτικὸς κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Συνόδου, δειχθῇ καὶ σήμερον ἐνδοτικὸς καὶ ἀφήσῃ εἰς ἡμᾶς νὰ μελετήσωμεν τὸ νομοσχέδιον ἐπί τινας ἡμέρας, ἔχων ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι, ἐὰν αὐτὸς δὲν δειχθῇ τοιοῦτος, δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ἡμεῖς τὴν προθεσμίαν· καὶ περὶ τούτου ἔχει πολλὰ παραδείγματα πρόσφατα.

§16ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ οὔτε τὴν ἐνδοτικότητα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, οὔτε θὰ ὑποδείξω εἰς αὐτόν, ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀποκτήσωμεν τὸ τετραήμερον ἢ πενθήμερον διάστημα, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν πρὸς μελέτην τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ θέλω ἀποταθῆ πρὸς αὐτὸν, καταδεικνύων τὴν ὀρθότητα τῆς ἀξιώσεως ἡμῶν καὶ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Πρόκειται περὶ τοῦ νέου ἢ περὶ τοῦ παλαιοῦ νομοσχεδίου;

§17ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τροπολογίαι μόνον ὑπάρχουσι.

§18ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐὰν πρόκηται περὶ τοῦ παλαιοῦ νομοσχεδίου ἡ Βουλὴ βεβαίως ἀπεφάνθη περὶ τούτου, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀθετήσωμεν τὴν ἀπόφασιν, τὴν προηγουμένως ληφθεῖσαν παρὰ τῆς Βουλῆς, ἀποφανθείσης, ὡς ἐνθυμεῖσθε, περὶ παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐπιμελῶς εἰργάσθη· ἐὰν δὲ πρόκηται περὶ νέου νομοσχεδίου, πάλιν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ μελετηθῇ τοῦτο εἰς τὴν Ἐπιτροπήν· διότι δὲν εἶναι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐκ τῶν κοινῶν νομοσχεδίων, διὰ τὰ ὁποῖα δύναται ἡ Βουλὴ ἄνευ ἐθνικῆς ζημίας ν’ ἀποφασίσῃ νὰ ἐγγραφῇ ἀμέσως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ συζητηθῇ. Πρόκεινται ἐν αὐτῷ σπουδαιότατα ζητήματα, ἀφορῶντα εἰς ὕψιστα καὶ τιμαλφέστατα δικαιώματα καὶ συμφέροντα, καὶ ἰδίως εἰς τὰς κοινότητας, περὶ τῶν ὁποίων ἡ νομοθεσία καὶ οἱ θεσμοὶ δὲν φρονῶ ὅτι ἔχουσι τὴν ἔννοιαν καὶ τὴν βάσιν, ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ νομοσχέδιον τοῦτο στηρίζεται. Δὲν δύνασθε βεβαίως νὰ μᾶς ἐλέγξητε, ὅτι δὲν εἰργάσθημεν, διότι ἡμεῖς ἀνεμένομεν νὰ βασανισθῇ προηγουμένως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ λαμβάνοντες ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἐκθέσεως καὶ φωτιζόμενοι ἐξ αὐτῆς νὰ λάβωμεν μίαν ἔννοιαν τοῦ τί πρόκειται νὰ γίνῃ εἰς αὐτὸν τὸν τόπον, ἀφοῦ πρόκειται νὰ ἐπιβληθῶσιν ἱκανὰ ἑκατομμύρια εἰς βάρος τοῦ λαοῦ πρόσθετα εἰς ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων εἶναι ἤδη μέχρις ἀποπνιγμοῦ βεβαρημένος. Ἆρά γε ἡ προσθήκη αὕτη τῶν ἑκατομμυρίων θὰ γένηται ἐπ’ ἀγαθῷ τῶν μελλόντων νὰ πληρώσωσι ταῦτα; ἆρά γε ἀντέχει ὁ τόπος νὰ πληρώσῃ, ἔστω καὶ ἐπ’ ἀγαθῷ ἂν πρόκηται νὰ τὰ πληρώσῃ, ὕστερον ἀπὸ 90 καὶ πλείονα ἔτι ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν δι’ ἐξαναγκασμοῦ νὰ εἰσπράξωμεν; Πάντα ταῦτα δέον νὰ μελετηθῶσι, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μελετηθῶσι παρ’ ἡμῶν, διερχομένων αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ἐπιλαμβανομένων αὔριον τὸ ἑσπέρας τῆς συζητήσεως αὐτοῦ. Νομίζω, ὅτι οὔτε περὶ ἐπείγοντός τινος πρόκειται, οὔτε ἐπίκειται αὔριον νὰ λήξωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Ὥστε καὶ ἂν ἐπρόκειτο περὶ μεγίστου τινὸς ἀγαθοῦ, οὐδὲν τὸ ἐπεῖγον, ὅπως σπεύσωμεν νὰ τὸ ψηφίσωμεν· ἀλλ’ οὐδὲ περὶ μικρῶν τινων πραγμάτων θὰ ἀποφανθῶμεν, ἵνα ἀβασανίστως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον· διότι καὶ ἡ Βουλὴ θέλει ἐργασθῆ καὶ πρὸ τοῦ Πάσχα καὶ μετὰ τὸ Πάσχα, ὡς ἀνήγγειλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ τὰ πράγματα εἶναι σπουδαιότατα καὶ καιρὸν ἔχομεν νὰ μελετήσωμεν, οὐδεμία δὲ δύναται νὰ προβληθῇ ἀποχρῶσα αἰτία, ἥτις νὰ δικαιολογῇ τὴν σπουδήν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἐξ ὅσων ἤκουσα ἀπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, δὲν ἀνεὗρον οὐδαμοῦ ἀποχρῶσαν αἰτίαν, δικαιολογοῦσαν αὐτὴν τὴν σπουδήν· ἡ ταχύτης πάντοτε, προκειμένου περὶ τῆς μελέτης πραγμάτων σοβαρῶν καὶ μεγάλα συμφέροντα θιγόντων, ὑπὸ τοῦ ὀρθοῦ νοῦ ἐκρίθη πάντοτε βλαπτική. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν δὲν ὑπάρχει τις εὔλογος ἀφορμὴ καὶ αἰτία, ἥτις νὰ δικαιολογῇ τὴν σπουδὴν, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰς οὗ τὴν σύνεσιν καὶ ὄχι τὴν ἐνδοτικότητα ἀποτείνομαι, πρέπει νὰ ἀποδεχθῇ μικρὰν ἀναβολήν· δὲν μετέχω τῆς γνώμης τῶν προλαλησάντων συναδέλφων μου, ὅτι πρέπει νὰ ταχθῇ καὶ ὡρισμένος χρόνος εἰς τὴν μέλλουσαν νὰ βασανίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο Ἐπιτροπήν· διότι, ὅταν εἴς τινα δίδεται ἡ μελέτη τινὸς ἔργου, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν αὐτῷ αὐθαιρέτως, ὅπως ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν περατώσῃ τὴν μελέτην· βεβαίως νὰ ταχθῇ μία προθεσμία, ἀλλ’ εὔλογος, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ δύναται νὰ ἐργασθῇ μία πολυμελὴς Ἐπιτροπή. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ θελήσῃ, ὄχι ἐνδίδων, ὄχι παραιτούμενος τοῦ προσόντος, τὸ ὁποῖον ἔχει, τοῦ νὰ μὴ ἐνδίδῃ, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον ἕνεκα τούτου νὰ μὴ δεχθῇ, ἀλλὰ πειθόμενος, ὅτι πράττει ὅ,τι ὀρθὸν, νὰ δεχθῇ νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπί τινας ἡμέρας, ὅπως βασανισθῇ τὸ νομοσχέδιον προηγουμένως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, καὶ μετὰ ταῦτα τὸ συζητήσωμεν ἐν γνώσει, καὶ μετὰ μελέτην νὰ ψηφισθῇ.

§19ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρατηρῶ μετὰ λύπης, ὅτι ἡ διδασκαλία, τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν κατὰ τὴν παννυχίδα ἐκείνην, δὲν ἐκαρποφόρησεν, οὔτε τὴν ἐνθυμήθη καθόλου.

§20ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Δὲν ἔχεις δίπλωμα διδασκάλου.

§21ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ τὸ ἀποκτήσω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐπιμένων νὰ συζητήσωμεν αὔριον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θέλει νὰ βεβαιώσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διετεινόμην ἐγὼ, ὅτι δὲν θέλει συζήτησιν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων· λυποῦμαι δὲ διότι δὲν λέγει καθαρὰ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν γνώμην του, δηλαδή: «ἐπιθυμῶ, ὡς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ὑπογράφουσι τὰ στελλόμενα ἐκ μέρους τοῦ Δημάρχου διὰ κλητῆρος ψηφίσματα ἐν τοῖς ἀγροῖς των, τοῦτο νὰ κάμητε καὶ σεῖς». Καὶ θὰ ἦτο προτιμότερον αὐτὸ, διότι δὲν θὰ ὑπεβαλλόμεθα εἰς τὴν δαπάνην ἐκτάκτου Συνόδου, θὰ ἐμέναμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, θὰ ἔστελλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὰ διάφορα νομοσχέδια καὶ μὲ ἓν πρακτικὸν, ὑπογραφόμενον παρ’ ἡμῶν, θὰ καθίσταντο νόμοι. Φρονῶ λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ ἑσπέρα ἐκείνη ἔπρεπε νὰ κάμῃ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ συζητήσωμεν σοβαρῶς· γνωρίζομεν, ὅτι δὲν θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει αἱ γνῶμαί μας, πρὸς διαμόρφωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ θέλομεν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔστειλαν ἐδῶ, νὰ μανθάνωσι τὰς περὶ ἑκάστου ζητήματος γνώμας ἡμῶν καὶ νὰ φέρωσιν ἐν καιρῷ περὶ ἡμῶν τε καὶ ὑμῶν τὴν κρίσιν καὶ ἀπόφασίν των. Ἐὰν ἐπιμένῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ συζητηθῇ αὔριον τὸ νομοσχέδιον, οὕτω τροποποιηθὲν, ὅπως τὸ εἰσήγαγε σήμερον, χωρὶς νὰ φέρῃ οὐδὲ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἡ Ἐπιτροπὴ ἐζήτησε, νομίζω, ὅτι ἐπιθυμεῖ τὴν μὴ ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Φρονεῖ ἴσως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ καὶ ὅτι κακῶς τὸ ὑπέβαλε; τοῦτο ἀφορᾷ αὐτόν· ἀλλ’ ἡμεῖς, ἐνόσῳ εὕρηται ἀνεγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρά του, ἐννοοῦμεν νὰ ἐκφράσωμεν τὰς περὶ τούτου γνώμας μας, νὰ κατορθωθῇ δὲ ἡ ἐπιψήφισίς του, οὐχὶ διὰ τοῦ τρόπου, δι’ οὗ φαίνεται, ὅτι ἐπιδιώκει τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀλλὰ διὰ τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ἔχομεν, αἵτινες καθιστῶσι τοῦτο ἀληθῆ νόμον τοῦ Κράτους, συντελοῦντα εἰς ἐπιτέλεσιν τοῦ ἀγαθοῦ. Τὸν παρακαλοῦμεν λοιπὸν νὰ μὴ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν προταθεῖσαν ἀναβολὴν τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν, ἵνα μὴ γεννήσῃ συζήτησιν, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ παραταθῇ, καὶ νὰ παρέλθῃ τὸ Πάσχα ἄνευ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ.

§22ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Αὐταὶ αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον ἔχει, πρέπει νὰ πείσωσι τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ μὴ ἐννοῇ νὰ ἐκβιάσῃ τὴν συζήτησιν διὰ τὴν ἐπαύριον. Διότι, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, καθ’ ἣν ἐμελετήθη παρὰ τῶν πλείστων Βουλευτῶν τὸ νομοσχέδιον, ὅπως εἶχε πρότερον, βέβαιον εἶναι, ὅτι αἱ τροποποιήσεις εἰσὶν ἄγνωστοι εἰς πάντας. Ἑπομένως δὲν εἶναι λογικὸν νὰ φρονῇ, ὅτι δυνάμεθα μέχρι τῆς αὔριον νὰ μελετήσωμεν καὶ σχηματίσωμεν γνώμην ἐπιστημονικὴν περὶ τῶν τροποποιήσεων τούτων. Ἐκ τῆς περιστάσεως ταύτης λαμβάνων ἀφορμὴν, θέλω παρατηρήσει, ὅτι, ἂν ἐνίοτε προσέκοψεν ἡ κανονικὴ ἐργασία τῆς Βουλῆς, εἰς τοῦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ αἰτιᾶται μᾶλλον τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ, παρὰ τὸ πεῖσμα δῆθεν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὁσάκις προσέφυγεν εἰς μέσα, τὰ ὁποῖα ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς παρακώλυσις τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, προσέφυγεν εἰς αὐτὰ ἀμυνομένη ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς, ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κοινοβουλίου. Τὸ Κοινοβούλιον ἔχει οὐ μόνον τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ τὸ καθῆκον, νὰ μελετᾷ ἐπισταμένως τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται εἰς αὐτό. Ὅταν λοιπὸν ἀπαιτῇ ἡ πλειοψηφία, ὅταν ἀπαιτῇ ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν νὰ ἐκτελῆται ἐργασία, ἡ ὁποῖα ἀπαιτεῖ χρονικὸν διάστημα πολὺ μεγαλείτερον, κατ’ ἀνάγκην αὕτη εἶναι ἡ κωλυσιεργοῦσα, διότι αὕτη εἶναι ἡ ἀπαιτοῦσα νὰ μὴ ἐκπληροῖ τὸ ἔργον αὐτῆς εὐσυνειδήτως ἡ Ἀντιπολίτευσις. Τοῦτο ὑπῆρξεν ἡ ἱστορία τῶν κωλυσιεργιῶν, ὅσαι ἐγένοντο κατὰ τὴν παροῦσαν Περίοδον, καὶ μάλιστα, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι αὗται δὲν ἐγένοντο ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πραγματικὴν ἔκαμε κωλυσιεργίαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἀντεπολιτεύετο. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, διότι βεβαίως ἡ ἐπιμονὴ θὰ σημαίνῃ, ὅτι δὲν θέλει νὰ ἐργασθῶμεν αὔριον.

§23ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἐννοεῖ τοὐλάχιστον, ὅτι ἡ ἐσπευσμένη ἤδη ψήφισις τῶν νόμων κατέστησε τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν τραγέλαφον; Εἰς οὐδὲν Κράτος οὐδεὶς νόμος εἰσάγεται ἄνευ προτέρας προεπεξεργασίας ἐν ἐπιτροπῇ· αὐτὸ, τὸ ὁποῖον συμβαίνει παρ’ ἡμῖν, εἶναι πρωτάκουστον, καὶ ἐπιμένει ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐντὸς τριῶν ὡρῶν νὰ ἐπιψηφισθῇ τροποποίησις σπουδαιοτάτη! Καὶ ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα; Αὐτὸς ὁ Πρωθυπουργὸς θὰ ἔλθῃ κατόπιν διὰ νέου νόμου νὰ ἀναιρέσῃ ὅσα προηγουμένως ἐψήφισεν ἡ Βουλή. Διὰ τοῦτο καὶ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην καὶ κατὰ γενικὸν κανόνα πρέπει νὰ ἀποφασισθῇ, ὅπως πᾶν νομοσχέδιον, εἰσαγόμενον εἰς τὴν Βουλήν, προβασανίζηται καὶ ἐξετάζηται προηγουμένως ἐν ὅλαις αὐτοῦ ταῖς λεπτομερείαις. Ἄπειροι δυσκολίαι καὶ ἀνωμαλίαι παρουσιάζονται καθ’ ἡμέραν εἰς τὴν ὅλην νομοθεσίαν μας, καὶ ἐν τούτοις οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια περὶ διορθώσεως· ἐξακολουθοῦμεν τὴν αὐτὴν τακτικήν! Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένῃ ἡ πλειοψηφία. Ἂς συλλογισθῇ, εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ὁ στρατολογικὸς νόμος καὶ ὁ νόμος περὶ χαρτοσήμου, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπανειλημμένας ἐπέφερε τροποποιήσεις ὁ κ. Πρωθυπουργός. Πρέπει λοιπὸν νὰ δοθῇ ὁ ἀπαιτούμενος καιρὸς, ὅπως μελετηθῇ προηγουμένως τὸ νομοσχέδιον ἐν πάσαις ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ ἐπισταμένως, ληφθῇ δὲ μέτρον γενικὸν δι’ ὅλους τοὺς δήμους.

§24ΡΑΛΛΗΣ. Ὀφείλω ἐντεῦθεν νὰ ἐξηγήσω, ποῖος εἶναι ὁ λόγος τῆς ἐπιμονῆς τοῦ Πρωθυπουργοῦ, διὰ νὰ μὴ ἀποδοθῇ μομφὴ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν εἰδικήν. Ὁ λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς, ὅτι ἐκ τῆς προεξεργασίας, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ἐκλονίσθησαν τὰ πλεῖστα μέλη τῆς πλειοψηφίας αὐτῆς· εἷς καὶ μόνος ἔμεινεν ὑπερασπιστὴς τοῦ νομοσχεδίου, ὡς εἶχεν, ὁ Βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων, ὅλοι οἱ ἄλλοι, ἄνευ ἐξαιρέσεως, οἱ μὲν εὕρισκον τροποποιητέαν τὴν δεῖνα διάταξιν, οἱ ἄλλοι τὴν τάδε διάταξιν, καὶ διὰ τοῦτο εἶπεν ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐφάνη ὅτι ἦτο διατεθειμένη νὰ φθάσῃ εἰς πέρας. Ἐνόει, ὅτι ἡ ἐργασία τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης ἔπρεπε νὰ ἦναι ἐκείνη, ἥτις διεξάγεται συνήθως εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς τῆς Βουλῆς, δηλ. ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς τυπικῆς ἐργασίας Εὐηρεστήθη ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ ἀφήσῃ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς εἰδικὴν Ἐπιτροπὴν, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἔπρεπε διὰ δύο λέξεων, δι’ ἑνὸς διστίχου, νὰ ἐγκρίνῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς εἶχε καὶ νὰ ἀναπέμψῃ δεήσεις εἰς τὸν Θεὸν ὑπὲρ τῆς μακροβιότητος τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ἡμεῖς ὅμως νομίζομεν, ὅτι αἱ Ἐπιτροπαὶ συγκροτοῦνται, εἴτε εἰδικαὶ εἴτε ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι αὗται, πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς εὐσυνειδήτου προεξεργασίας τῶν νομοσχεδίων. Ἐκ τοῦ ὅτι δὲ προσελήφθη τις εἰς Ἐπιτροπὴν, δὲν σημαίνει, ὅτι ἀποβάλλει τὰς ἰδέας του, σημαίνει, ὅτι θὰ συζητήσῃ τὰς ἰδέας του κατ’ ἀντιμωλίαν ἐν μικροτέρῳ κύκλῳ, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ πείσῃ ἢ νὰ πεισθῇ Τοῦτο ἐγένετο ἀκριβῶς ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ἐκείνῃ, καὶ εἴχομεν τὴν εὐτυχίαν νὰ κλονίσωμεν τὰ πλεῖστα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἤθελεν ὁ Πρωθυπουργὸς, ὁ Πρωθυπουργὸς ἤθελεν ὅπως ὅπως νὰ ἐγκρίνῃ ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ νομοσχέδιον, καὶ νὰ φέρῃ ὅπως ὅπως μίαν ἔκθεσιν. Τοῦτο δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς συνεστήθη ἡ Ἐπιτροπὴ, καὶ ὑφ’ οὓς ὅρους συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ τυπικὴν προεξεργασίαν ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ Πρωθυπουργὸς σήμερον ἔχει συμφέρον νὰ ἑνώσῃ τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας ἐν γένει τῆς Βουλῆς, νὰ ὑποτάξῃ τὰ ἀνυπότακτα ἐκεῖνα μέλη τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, τὰ ἀποδειχθέντα τοιαῦτα ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, νὰ τὰ ὑποτάξῃ εἰς τὴν πλειοψηφίαν, καὶ διὰ τοῦτο ζητεῖ νὰ ἐγγραφῇ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον. Ἡμεῖς εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον μέχρι τῆς αὔριον, ἀλλὰ βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως αὐτῆς ἐν γένει, διότι πάντες οἱ Βουλευταὶ εἶχον ὑπ’ ὄψιν αὐτῶν, ὅτι μετ’ ὀλίγον ἔμελλε νὰ ὑποβληθῇ πρὸς αὐτοὺς λεπτομερὴς ἔκθεσις, μετὰ μακρὰν καὶ σύντονον ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐκ τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης θὰ ἠδύναντο νὰ φωτισθοῦν καὶ νὰ σχηματίσουν γνώμην, ἀλλ’ ὁ Πρωθυπουργὸς, δὲν θέλει νὰ σχηματίσουν τοιαύτην γνώμην, ὁ Πρωθυπουργὸς θέλει αὐθωρεὶ νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον καὶ χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὰ στοιχεῖα τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς συζήτησιν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τοὺς πίνακας, οἱ ὁποῖοι προσήχθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, εἴτε παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, εἴτε παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐὰν ἐλαμβάνετε τοὺς πίνακας ἐκείνους, ἠθέλατε κάμει τὰ ἑξῆς συμπεράσματα, ὅτι ὑπάρχουσι δῆμοι, οἱ ὁποῖοι συνεπείᾳ τοῦ νομοσχεδίου χάνουσι τὰ ⅔ ἢ τὸ ½ τῶν ἐσόδων των, καὶ ἐπιμαρτυρεῖ τοῦτο ὁ κ. Δημητριάδης, ὁ ὁποῖος κατεξανέστη, ὑπάρχουσι δῆμοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμφέρον νὰ μὴ ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τοῦ δεῖνα εἴδους, καὶ ἐνταῦθα συμφωνοῦμεν μετὰ τοῦ κ. Μπογιατζόγλου. Σεῖς δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει τοὺς πίνακας, μάλιστα ἔγεινε λάθος, ὅτι ὑπεβλήθησαν καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, οὐδὲ πρέπει νὰ προσέξητε εἰς ὅσα εἶπεν ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐξέλεξε πρόεδρον, ἂν καὶ εἰργάσθη ἐπὶ ὀκτὼ ἡμέρας, ὀκτὼ ὥρας καθ’ ἑκάστην, καὶ ὅτι βεβαίως δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ ἐργασθῇ! Πρόκειται νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν κωμῳδίαν τὴν κοινοβουλευτικήν· τὸ παράδειγμα τὸ δίδει ὁ Πρωθυπουργὸς, θὰ τὸν ἀκολουθήσωμεν.

§25ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ πιστευθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς, ὅτι εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ προαγορεύσαντος, ὅτι δῆθεν μόνος ἐγὼ ἔμεινα ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ὑποστηρίζων τὰ τοῦ νομοσχεδίου. Τουναντίον, κατὰ τὴν ἐμὴν πεποίθησιν, καὶ κατὰ τὴν ἐμὴν παρατήρησιν, δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι τοὐναντίον ἡ μειοψηφία ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ἡ κατ’ ἀρχὴν πολεμοῦσα τὸ νομοσχέδιον, ἐκλονήθη ἐν τέλει καὶ παρεδέχθη αὐτὸ κατ’ ἀρχήν, νομίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ῥάλλης δὲν θὰ μὲ διαψεύσῃ κατὰ τοῦτο. Ἐν ταῖς λεπτομερείαις βεβαίως ὑπάρχουσι παρατηρήσεις ἑκατέρωθεν, περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, καὶ νομίζω, ὅτι ἐν τῇ ἀναπτύξει τοῦ νομοσχεδίου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς θέλουσι παρουσιασθῇ αἱ τοιαῦται παρατηρήσεις, αἵτινες δὲν προσβάλλουσι τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Τοῦτο δὲν εἶναι νομίζω λόγος, δι’ ὃν ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀπόσχῃ τοῦ νὰ συζητήσῃ ἐν τῷ συνόλῳ αὑτῆς τὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀφιεμένη καὶ αὖθις εἰς τὴν ἀναβλητικὴν πορείαν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ἡμέρας τινὰς εἰργάσθημεν καλῶς· ἐκεῖ συνεζητήθη κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐν ἀρχῇ μὲν ἡ μειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπέκρουεν αὐτὸ, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι κατόπιν τῶν ἀντιπαρατηρήσεων ἡμῶν παρεδέχθη αὐτὸ ὡς ὀρθὸν καὶ συμφέρον· καὶ αὐτὸς ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὅστις ἐνόμιζεν ὅτι ἀνετρέπετο τὸ καθεστὸς, ἠναγκάσθη νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι πολλὰ τὰ ἀγαθὰ περιέχει τὸ νομοσχέδιον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς λεπτομερείας, συνέβη τὸ ἑξῆς. Κυρίως τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ἤθελον νὰ μάθωσι παρὰ τοῦ Ὑπουργείου, εἰς τί θὰ καταλήξῃ δι’ ἕκαστον δῆμον τὸ πόρισμα τοῦ νομοσχεδίου· θὰ ζημιωθῇ ἆρά γε ὁ δῆμος Α, ἢ θὰ ὠφεληθῇ ὁ Β; αὐταὶ αἱ πληροφορίαι κυρίως συνεζητοῦντο, αἱ ὁποῖαι ὅμως, μακρὰν τοῦ νὰ συντελῶσιν εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῆς ἀληθείας τοῦ νομοσχεδίου, κατ’ ἐμὲ, ἐπισκοτίζουσιν αὐτήν. Κατὰ τὴν παροχὴν δὲ τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν ἡ ὑπηρεσία φαίνεται, ὅτι δὲν ἦτο πολὺ ἐνήμερος, διὰ τοῦτο ἠναγκάσθη ἐπανειλημμένως νὰ διορθώσῃ πίνακάς τινας, ἀφορῶντας εἰς τὴν ἀναλογίαν ἑκάστου δήμου ἐπὶ τοῦ πορίσματος τῶν φόρων, περὶ ὧν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Ἀλλὰ νῦν νομίζω, ὅτι οἱ πίνακες αὐτοὶ δύνανται νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει παρ’ ἑνὸς ἑκάστου τῶν κ.κ. Βουλευτῶν, ἐν δὲ τῇ γενικῇ συζητήσει τοῦ νομοσχεδίου δύνανται τὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ συμμετάσχωσιν, ἐν πληρεστάτῳ μέτρῳ, τῆς συζητήσεως καὶ φωτίσωσι καὶ ἑαυτοὺς καὶ τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων, καὶ βεβαίως, ἐὰν προσήγετο εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα συζητηθῇ τὴν ἐπαύριον τῆς συντάξεως αὐτοῦ, βεβαίως θὰ εἶχέ τις δικαίωμα νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ὑπάρχει χρεία προμελέτης τινὸς ἐν ἡσυχίᾳ, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, πρὸ πολλοῦ ῥιφθὲν εἰς τὴν κοινωνίαν, ἐμελετήθη καὶ ἐν τῷ τύπῳ καὶ κατ’ ἰδίαν. Πλεῖστα Δημοτικὰ Συμβούλια ἐξέφρασαν τὴν ἐπιδοκιμασίαν αὐτῶν, ἄλλα ἐξέφρασαν τὴν γνώμην των κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε εἶναι ὥριμος ἡ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι σπουδαῖον τὸ λεγόμενον, νὰ παραπεμφθῇ αὖθις εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Νομίζω, ὅτι τὰ τῶν λεπτομερειῶν δύνανται καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ἀναπτυχθῶσι, καὶ ἐν ἀνάγκῃ πάλιν ἐν συνδυασμῷ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, κατ’ οὐσίαν ὅμως τὸ νομοσχέδιον εἶναι μεμελετημένον παρὰ πάντων.

§26ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ ἐμελέτησα.

§27ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Θὰ ἀποτελῆτε ἐξαίρεσιν. Εἴπερ τι καὶ ἄλλο νομοσχέδιον εἶναι μεμελετημένον ἐν τῇ συνειδήσει τῆς κοινωνίας, νομίζω δὲ, ὅτι αἱ περὶ ἀναβολῆς παρατηρήσεις ἐν μέρει μετέχουσι καὶ πείσματός τινος, ἰδίως αἱ τελευταῖαι ἀπειλαὶ περὶ παρακωλύσεως τῶν ἐργασιῶν καταδεικνύουσι τὴν ἀληθῆ διάθεσίν τινων ἐκ τῶν μελῶν τῆς μειοψηφίας.

§28ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων ἠθέλησε νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐκλονίσθησαν τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας, ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Μουτσόπουλον, τίνα γνώμην εἶχε; τὸν κ. Δημητριάδην, τίνα γνώμην εἶχε; τὸν κ. Τόμαν, τίνα γνώμην εἶχε περὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν; Παρευρέθημεν δύο μέλη ἐκ τῆς μειοψηφίας, ὁ κ. Σωτηρόπουλος καὶ ἐγώ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν φρονῶ, ὅτι ἐκλονίσθην ἀπὸ τὰς ἐμβριθεῖς παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Κυκλάδων, δὲν τὰς ἤκουσα ἄλλως. Δὲν πιστεύω δὲ οὔτε ὁ κ. Σωτηρόπουλος νὰ ἐκλονίσθη.

§29ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐκοπίασε πολὺ διὰ νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι κατ’ ἀρχὴν ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων εἶναι καλή.

§30ΡΑΛΛΗΣ. Ἄλλως, ὡς ἦτο διατετυπωμένον τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἡμεῖς ἐκρίναμεν κατ’ ἀρχήν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶμεν, ἵνα ὡρισμένοι δῆμοι διπλασιάσουν καὶ τριπλασιάσουν τὰ ἐπιβαλλόμενα δικαιώματα εἰς τοὺς δημότας αὐτῶν, ὅπως ὠφεληθοῦν ἄλλοι δῆμοι, αὐτοὶ δὲ, οἱ ὁποῖοι θέλουν ὑποβληθῆ εἰς διπλασιασμὸν ἢ τριπλασιασμὸν τῶν νῦν καταβαλλομένων, νὰ λάβουν τὸ ἥμισυ καὶ ἔλασσον ἔτι ἐκ τοῦ τέλους αὐτοῦ τοῦ δημοτικοῦ. Αὐτὸ εἶναι πρᾶγμα ἀναμφισβήτητον, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ εἴπῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυκλάδων, ὅτι δὲν ἐκλονίσθη, μήτε εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ κλονισθῇ τις, ἀφοῦ ἐκλονίσθη καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς, εἰπὼν, ὅτι τὴν ἀνισότητα, τὴν ὁποίαν καθίστα ἀρχικῶς τὸ νομοσχέδιον, τὴν ἐξομάλυνε δι’ ἀποζημιώσεων, ἃς λαμβάνει ἐκ τῶν ὠφελουμένων δήμων ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων.

§31ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Πρόκειται περὶ λεπτομερειῶν λοιπόν.

§32ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ λεπτομερειῶν. Ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου μετεβλήθη, διότι ἐκρίθη σφαλερὰ, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπείσθη εἰς τοῦτο· καὶ λέγετε, ὅτι ἡμεῖς ἐκλονίσθημεν ἀπὸ τὰς παρατηρήσεις. Ἐφθάσατε μέχρι τοῦ σημείου ν’ ἀπεκδυθῆτε νὰ κρίνητε περὶ τῶν συμφερόντων τῶν συμπολιτῶν σας, καὶ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι, ὅταν ἐφθάσαμεν εἰς τὰ δέρματα, τότε κατεξανέστητε, τότε ἐσκέφθητε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι συμφέρον εἰς τὸν δῆμόν σας, διότι πρόκειται νὰ καταστραφῇ ἡ βιομηχανία. Νομίζω, ὅτι, τὸ νὰ ἀνήκῃ τις εἰς τὴν πλειοψηφίαν, δὲν ἀποβάλλει τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ κρίνῃ, οὐδ’ ἀποβάλλει τὸν ἀνθρωπισμόν του. Συντελεῖ εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς πλειοψηφίας νὰ τηρήσῃ πᾶσαν τὴν αὐτοτέλειαν καὶ πᾶσαν τὴν κρίσιν της· κρίσις δὲν λείπει εἰς τὸν Βουλευτὴν Κυκλάδων, λείπει ἡ καλὴ θέλησις.

§33ΜΠΟΓΙΑΤΖΟΓΛΟΥΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐν ἀρχῇ τὸ νομοσχέδιον παρεστάθη ὡς προσβάλλον τὴν ἐλευθερίαν τῶν δήμων· τοῦτο ὑπεστήριξεν ὁ κ. Σωτηρόπουλος, ὁ δὲ κ. Ῥάλλης ἐφαίνετο ἀμφιῤῥέπων, ἐπὶ τέλους δὲν ἠδυνήθη νὰ ὑποστηρίξῃ σπουδαίως, ὅτι παρεβιάζετο ἡ ἐλευθερία τῶν δήμων. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος πάλιν δὲν ἤθελε τὰ βάρη, τὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβαλλόμενα εἰς τοὺς δήμους· ἀλλ’ ἐὰν δὲν σπείρῃ τις, δὲν δύναται καὶ νὰ θερίσῃ. Κατ’ ἀρχὴν, ἐπαναλαμβάνω, ἐκλονήθη ἡ μειοψηφία, ὡς πρὸς τὰς λεπτομερείας δὲ καὶ ἐγὼ ὑπέβαλον παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου· τοῦτο ὅμως δὲν κωλύει τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ μετάσχῃ τῆς συζητήσεως. Ἂς μὴ ἀξιῶμεν, ὅτι πέντε ἢ ἓξ ἐξ ἡμῶν ἔχομεν εἰδικότητα περὶ τὰ τοιαῦτα· ἕκαστον μέλος τῆς Βουλῆς δύναται νὰ παράσχῃ τὰ φῶτα αὐτοῦ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ περατωθῇ οὕτω τὸ ἔργον ταχύτερον καὶ ὀρθότερον, παρ’ ὅσον ἠδύναντο νὰ κατορθώσουν 5 ἢ 6 Βουλευταὶ τῆς Ἐπιτροπῆς.

§34ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κυκλάδων ἀνέφερε λεπτομερείας τινὰς περὶ τῶν γενομένων ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ἀναγκάζομαι νὰ τῷ ὑπενθυμίσω, ὅτι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κρίνωμεν περὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐκ μόνου τοῦ τίτλου αὐτοῦ, ὅστις συνίσταται εἰς τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ κοπιάσῃ τις, ἵνα πείσῃ τοὺς ἄλλους· διότι ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν τὴν κατάργησιν ταύτην· ἀλλ’ ὅτε ἤλθομεν εἰς τὰ καθέκαστα, διότι πᾶν νομοσχέδιον ἐκ τῶν καθέκαστα κρίνεται, τότε ἀπηντήσαμεν μεγάλας δυσκολίας, ἐνώπιον τῶν ὁποίων ἐσταμάτησαν τὰ μέλη τῆς πλειονοψηφίας καὶ ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ἀληθῶς ἀπὸ ἐμὲ, ὅτι, ἂν ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, τὰ εἰσοδήματα τῶν δήμων περιέρχονται εἰς χεῖρας τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἥτις θὰ δύναται κατὰ τὸ δοκοῦν νὰ δίδῃ εἰς ὅσους θέλει καὶ νὰ μὴ δίδῃ εἰς ὅσους δὲν θέλει. Τοῦτο εἶπον ἐγὼ, τὸ ἐνθυμοῦμαι· προσέθηκα δὲ, ὅτι, ἂν περάσῃ τὸ νομοσχέδιον, πρέπει νὰ τεθῶσιν ἰδιαίτεραι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι νὰ ἐξασφαλίζουν τὴν διανομὴν, ὅπως μὴ ὁ Δήμαρχος, ὁ φίλος τῆς Κυβερνήσεως, λαμβάνῃ χρήματα, ἄλλος δὲ δὲν λαμβάνῃ οὐδὲ λεπτὸν ἀπὸ τὰ διαπύλια. Ἡ Βουλὴ βεβαίως δὲν θέλει πράξει τὸ καθῆκόν της, ἐὰν θελήσῃ νὰ παραδώσῃ τοὺς δήμους τοῦ Κράτους εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ νὰ τοὺς ὑποδουλώσῃ καθ’ ὁλοκληρίαν, ἀφοῦ καὶ ἤδη, μὲ τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι ἔγειναν, εἶναι ἀρκετὰ ὑποδεδουλωμένοι. Ἄλλη ἀντίῤῥησις ἐγένετο, ὅτι σήμερον τὰ διαπύλια ἐπιβάλλονται ἀναλόγως τῆς ἀξίας τῶν ἐμπορευμάτων, καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐγένοντο ζωηραὶ φιλονεικίαι ἐκ μέρους τῶν κ.κ. Μπογιατζόγλου καὶ Μουτσοπούλου, διότι ὁ μὲν πρῶτος εὕρισκεν, ὅτι, ἐὰν γίνῃ αὔξησις στηριζομένη ἐπὶ τῆς ἀξίας καὶ οὐχὶ ἐπὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, θὰ ἀδικηθῇ ἡ βιομηχανία τῆς βυρσοδεψίας, ὁ δὲ κ. Μουτσόπουλος ἰσχυρίζετο, ὅτι ἡ αὔξησις ἐπὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους θὰ ἐπιβαρύνῃ ὑπερμέτρως πολλὰ ἐμπορεύματα. Ἕτερον ἄτοπον, ὅπερ παρετηρήσαμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἦτο, ὅτι, καθ’ ὃν τρόπον γίνεται ἡ διανομὴ, πολλοὶ δῆμοι, οἵτινες ἤθελον ἐπιβαρυνθῆ μὲ διπλῆν καὶ τριπλῆν φορολογίαν, δὲν θέλουν λαμβάνει οὐδὲ τὸ τρίτον τῶν εἰσοδημάτων, ἅτινα σήμερον λαμβάνουσιν. Αἱ ἀτέλειαι αὗται τοῦ νομοσχεδίου μᾶς ἔκαμαν νὰ ἤμεθα κατὰ τῆς ἀρχῆς, διότι, ὅταν τὰ καθέκαστα ἦναι ἀμφίβολα καὶ πεπλανημένα, ἡ ἀρχὴ καταπίπτει ἀφ’ ἑαυτῆς.

§35ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μία ὁλόκληρος συνεδρίασις κινδυνεύει νὰ καταναλωθῇ εἰς τὴν προσυζήτησιν περὶ τῆς προμελέτης τοῦ νομοσχεδίου. Ἐξ ὅσων ἠκούσαμεν ἐκ τῶν προαγορευσάντων, οἵτινες διετέλεσαν καὶ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, φαίνεται ὅτι αἱ γνῶμαι διΐστανται καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπὶ τῶν καθέκαστα. Ἑπομένως προοιωνίζεται ἡ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου συζήτησις μακροτάτη. Ταύτην θέλει ἀποφύγει ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν στέρξῃ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν διὰ 3 ἢ 4 ἡμέρας, ἐν τῇ ὁποίᾳ νὰ βασανισθῇ καὶ εἶτα νὰ προσαχθῇ εἰς τὴν ὁλομέλειαν κατὰ τὰ 9)10 προεπεξειργασμένον, ὅτε ἡ ἐπιψήφισίς του θέλει κατασταθῆ εὔκολος. Ἄν τοῦτο δὲν γίνῃ, ἡ συζήτησις ἔσεται μακρὰ, μακροτάτη. Αὐτὴ ἡ συντομία τοῦ χρόνου ἐπιβάλλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ τὴν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν παραπομπήν.

§36Ι. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Ἐκτὸς τοῦ πείσματος τῆς Κυβερνήσεως, βλέπω καὶ ἕτερον ἄτοπον. Ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τυγχάνουσιν ἐγγεγραμμέναι διάφοροι πιστώσεις καὶ ἄλλα νομοσχέδια, σχετιζόμενα πρὸς τὸν Προϋπολογισμόν· κατὰ τὸν μέχρι τοῦδε δὲ τηρηθέντα κανόνα, τὰ νομοσχέδια ταῦτα προηγοῦνται πάσης ἄλλης συζητήσεως. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἔσπευσεν ἐν μιᾷ νυκτὶ νὰ λάβῃ τὸν Προϋπολογισμὸν, σήμερον δὲ τὰ ἐγκαταλείπει; Ἄλλως τε ἀπὸ πότε θ’ ἀρχίσῃ ἡ λειτουργία τοῦ νέου νόμου; Ἀπὸ τοῦ 1891. Πρὸς τί λοιπὸν ἐπιζητεῖται σήμερον ἡ ψήφισις μετὰ τοσαύτης σπουδῆς; Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν θέλει ἐπιμείνει εἰς τὴν πρότασίν του.

§37ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ ἀπαντήσωσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ εἰς τὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω. Αἱ παρατηρήσεις μας εἰς τί ἀφορῶσι; νὰ παρακωλύσωμεν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἢ νὰ διευκολύνωμεν αὐτάς; Ἔχω δίκαιον, νομίζω, νὰ παραπονεθῶ κατὰ τοῦ κ. Μπογιατζόγλου, ὅστις ἔφερε προσωπικὸν τὸ ζήτημα, ἐνῷ δὲν εἶναι προσωπικόν. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι σοβαρόν· ἐκ τῆς συζητήσεως ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι κακῶς διεσκευασμένον, ὥστε πολλοὶ δῆμοι θὰ ζημιωθῶσι. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ὅσον τὸ νομίζουσί τινες. Ἡμεῖς λέγομεν νὰ σταλῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἵνα λάβῃ μίαν ἐπεξεργασίαν. Ὅταν λέγωμεν εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν, ὅτι ματαιοπονεῖ, μὴ δεχόμενος τοῦτο, δὲν ἐννοοῦμεν νὰ κωλυσιεργήσωμεν, ἀλλ’ ὅτι θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν διαφωνιῶν ἐπὶ μακρὸν, ὅπως ἀναπτύξωμεν τὰς ἰδέας μας. Μὴ μᾶς συκοφαντῆτε, κύριοι συνάδελφοι. Θέλομεν νὰ μορφώσωμεν μίαν γνώμην. Δὲν ὑπάρχει τι τὸ κατεπεῖγον, ἀφοῦ μάλιστα θὰ ἐφαρμοσθῇ τῷ 1891. Πρέπει δὲ νὰ μᾶς φέρητε καὶ τὰ στοιχεῖα, ἵνα μορφώσωμεν τὴν γνώμην ταύτην. Πῶς ἄλλως θέλετε νὰ σᾶς δώσωμεν ψῆφον ἐπὶ νομοσχεδίου τόσον σοβαροῦ; Ἐζητήσαμεν καὶ ζητοῦμεν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἵνα εὐκολύνωμεν τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν καὶ ἐπιταχύνωμεν αὐτήν.

§38ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὡς ἔχουσι παρ’ ἡμῖν τὰ τῆς συντάξεως τῶν νόμων, νομίζω ὅτι πάντοτε ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ παραπέμπῃ καὶ τὰ μικρᾶς ἀκόμη σημασίας νομοσχέδια εἰς τὴν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς προεξέλεγξιν. Εἶναι γνωστὸν, Κύριοι, πῶς ἀλλαχοῦ συντάσσονται οἱ νόμοι. Ἀλλαχοῦ ὑπάρχουν ἀρχαί, αἱ ὁποῖαι προεξεργάζονται τὰ νομοσχέδια, ὑπάρχουν δύο σώματα νομοθετικά. Δημοσιεύονται προτοῦ ἔλθωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ νομοσχέδια, καὶ ὁ τύπος τὰ συζητεῖ, τὰ βασανίζει, καὶ μορφόνει κοινὴν γνώμην ἐπ’ αὐτῶν. Παρ’ ἡμῖν ἐλλείπει πᾶσα προεξεργαστικὴ τῶν νόμων ἀρχή, ἐλλείπει δευτέρα Βουλή, ἐλλείπει πᾶσα προσυζήτησις ἐν τῇ δημοσιότητι τῶν ῥαγδαίως εἰσαγομένων εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίων. Τί δὲ προέκυψεν ἐντεῦθεν; Κατεστήσαμεν τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν ἀληθῆ κυκεῶνα, ὥστε καὶ αὐτοὶ οἱ ἐξ ἐπαγγέλματος ἀσχολούμενοι εἰς τὴν ἑρμηνείαν τῶν ἡμετέρων νόμων εὑρίσκονται πολλάκις εἰς ἀμηχανίαν περὶ τοῦ πρακτέου. Τὸ κακὸν δὲ προχωρεῖ ὁσημέραι. Ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις φιλοτιμοῦνται νὰ φέρωσι τὴν κειμένην νομοθεσίαν ἄνω κάτω, νὰ μὴ ἀφήσωσι κἀνένα θεσμὸν ἄθικτον. Σπεύδουσι πάντοτε καινοτομοῦντες, καὶ ἀφοῦ κατορθώσωσι διὰ τῆς πλειοψηφίας τῆς πειθηνίου νὰ ψηφίσωσι νόμον τινὰ εἰς τὴν μίαν Σύνοδον, ἔρχονται εἰς τὴν ἑπομένην προτείνοντες τροποποιήσεις, καὶ τὴν μεθεπομένην νέας τροποποιήσεις. Ἰδοὺ τὸ ἔργον, εἰς τὸ ὁποῖον παριστάμεθα, εἰς τὸ ὁποῖον μᾶς κατεδίκασεν ἡ τακτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, εἶναι σπουδαιότατον, διότι ἀνατρέπει τὰς βάσεις τῆς δημοτικῆς νομοθεσίας, προσβάλλει τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν δήμων, καὶ θὰ χρησιμεύσῃ ὡς μέσον, δι’ οὗ ὁ Πρωθυπουργὸς τείνει εἰς τὴν συγκέντρωσιν πάσης ἀρχῆς εἰς τὰς χεῖράς του. Καὶ ἔχει τὴν ἀξίωσιν ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ ἐπιληφθῇ ἀμέσως ἡ Βουλὴ τῆς συζητήσεως τοιούτου νομοσχεδίου! καὶ ταῦτα, ἐνῷ δὲν παρίσταται κἀμμία ἀνάγκη, οὐδὲ μᾶς ἐξήγησε τοὐλάχιστον ποῖος ὁ λόγος, δι’ ὃν σπεύδει. Πρόκειται ἆρά γε μετὰ τρεῖς ἡμέρας νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον; Ὄχι· θὰ ἐφαρμοσθῇ μετὰ ἓν ἔτος. Διατὶ λοιπὸν ζητεῖ νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ προεξέτασιν; Σημειώσατε δὲ, Κύριοι, ὅτι, ἂν ἡ Βουλὴ δεχθῇ τὴν ἐπιταγὴν τοῦ Πρωθυπουργοῦ, τὴν πείσμονα ἐπιταγὴν αὐτοῦ, θὰ προσβάλῃ τὴν ἰδίαν αὑτῆς ἀξιοπρέπειαν. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν ἤδη, ὅτι πρέπει νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, τώρα δὲ καλεῖται νὰ ἀναιρέσῃ τὴν ἰδίαν αὑτῆς ἀπόφασιν, καὶ νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι κακῶς ἀπεφάσισε τὸ πρῶτον νὰ γίνῃ προεξέλεγξις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Τὸ ἀπεφάσισε τότε, διότι τὸ ἐπέτρεψεν ὁ Πρωθυπουργὸς, ἀποφασίζει τὸ ἐναντίον σήμερον, διότι ὁ Πρωθυπουργὸς τὸ θέλει οὕτω. Καὶ ἐν τούτοις αὐτὸς οὗτος ὁ Πρωθυπουργὸς μᾶς ἔδειξε τὸ μέτρον τῆς ἀξίας τῆς προεξελέγξεως. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν, νομίζω ὅτι ὑπεβλήθη δὶς, καὶ ἐπὶ τοῦ δευτέρου νομοσχεδίου ὁ Πρωθυπουργὸς μᾶς φέρει νέαν τροπολογίαν. Τί ἀποδεικνύει τοῦτο; ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἦτο μελετημένον καὶ ὥριμον οὔτε ἐν τῇ κεφαλῇ τοῦ συντάξαντος αὐτό. Ἡ δὲ τροπολογία, τὴν ὁποίαν μᾶς φέρει ὁ Πρωθυπουργὸς, εἰς τί ὀφείλεται; Βεβαίως εἰς τὴν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ προεπεξεργασίαν. Αἱ παρατηρήσεις, αἱ γενόμεναι ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ἐφώτισαν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλει, δὲν ἦτο ἄρτιον, δὲν ἦτο πλῆρες καὶ ὀρθόν. Οὐχ ἧττον αὐτὰς τὰς τροπολογίας τὰς νέας, τὰς ὁποίας συνέταξεν, ἔχει τὴν ἀξίωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ ποδὸς, προχείρως, ὡς νὰ πρόκειται περὶ πράγματος μικροῦ καὶ ἀναξίου προσοχῆς. Αἴ, Κύριοι, ἐννοῶ τὰς ὑποχρεώσεις πρὸς τὸ κόμμα· πολιτεύομαι ἐπὶ μακρὸν ἤδη χρόνον, καὶ γνωρίζω, ὅτι ὁ κατατεταγμένος ἐν κόμματι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλληται εἰς θυσίας τινὰς χάριν τῶν γενικωτέρων σκοπῶν, τοὺς ὁποίους σκοπεῖ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ κόμμα· θυσιάζει ἐνίοτε ἀτομικάς του πεποιθήσεις ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν. Ἀλλ’ ὑπάρχουν ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐπιτρέπεται ὑποχώρησις. Ὅταν μία Κυβέρνησις ἀξιοῖ νὰ προσβάλῃ ἡ πλειονοψηφία τὴν ἰδίαν ἑαυτῆς ἀξιοπρέπειαν, ψηφίζουσα μὲ κλειστοὺς ὀφθαλμοὺς ὅ,τι ζητηθῇ ἀπ’ αὐτῆς, ὅταν ἀξιοῖ νὰ πιέζῃ ἡ πλειονοψηφία τὴν μειονοψηφίαν, ποιουμένη ἑκάστοτε κατάχρησιν τῆς ἰδίας αὑτῆς δυνάμεως, αἴ, κύριε Πρόεδρε, Βουλευτὴς ὑποχωρῶν εἰς τοιαύτην ἀξίωσιν παραβιάζει τὰ καθήκοντα αὑτοῦ ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν πλειονοψηφίαν νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ πεῖσμα τοῦ Πρωθυπουργοῦ, διότι δὲν βλέπω ἄλλο τι, εἰμὴ μόνον πεῖσμα, πεῖσμα ἄλογον, τὸ ὁποῖον σκοπὸν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ τὴν δύναμίν του καταχρωμένην, νὰ ἐπιδείξῃ ὅτι, ἐπειδὴ ἔχει παρ’ ἑαυτῷ πειθήνιον πλειονοψηφίαν, πράττει ὅ,τι θέλει, καὶ αὐτὰ τὰ παράλογα πράγματα τὰ ἐπιβάλλει, διότι οὕτω θέλει. Αὐτὸς εἶναι ὁ μόνος σκοπὸς τῆς πεισμονῆς τοῦ Πρωθυπουργοῦ· θέλει καὶ τώρα, ὡς πάντοτε, ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ἀντὶ νόμων, ἀντὶ ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς, ἀντὶ θεσμῶν, ἀντὶ παντὸς πρέπει νὰ ἰσχύῃ ἡ θέλησις αὐτοῦ τοῦ παντοκράτορος Βεζύρου. Ἄν οἱ Κύριοι τῆς πλειονοψηφίας ἐπιθυμοῦσι τὴν ὑποστήριξιν τοιούτου ὀλεθρίου συστήματος, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν θὰ περιαγάγῃ εἰς φοβερὰ ἀποτελέσματα, ἂς τὸ πράξῃ.

§39ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ἐθεώρουν καὶ θεωρῶ τὴν προεξέλεγξιν τῆς Ἐπιτροπῆς λίαν ἀναγκαίαν, πρῶτον διότι κατὰ πολὺ θέλει διευκολύνει τὴν συζήτησιν, δεύτερον διότι θέλει φωτίσει τὴν Βουλήν, καθότι τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα συνιστῶσι τὴν Ἐπιτροπήν, εἶναι βεβαίως τὰ καταλληλότερα διὰ νὰ ἐργασθῶσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ συνάμα ἐπεθύμουν τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ἐν αὐτῇ θ’ ἀνεγινώσκομεν καὶ τὰς γνώμας τῶν μελῶν τῆς πλειοψηφίας, γνώμας, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ ἐπιδράσωσιν ἐπὶ τοῦ πνεύματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ βελτιώσωσι κατὰ πολὺ τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον· ἀλλὰ μὴ ὑποβαλλομένης ἐκθέσεως, εἶναι ἀμφίβολον ἂν θὰ ἀκούσῃ ἡ Βουλὴ τὰς ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τῆς πλειοψηφίας, τῶν ἀποτελούντων μέρος τῆς Ἐπιτροπῆς, γνώμας. Πλὴν τί φρονεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡς πρὸς τὴν ἀναβολὴν, τὸ ἐξέφρασε, καὶ ἡ ἀπόφασίς του δυστυχῶς ἔσεται καὶ ἀπόφασις τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Ὡς ἐκ τούτου νομίζω περιττὸν νὰ ἐνδιατρίψω, ὅπως καταδείξω τοὺς λόγους, δι’ οὓς ὁ Πρωθυπουργὸς ὤφειλε νὰ ἐνδώσῃ εἰς τὴν αἴτησιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἀναβάλῃ ἐπί τινας ἡμέρας τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως καὶ ἰδίως ἐκ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυκλάδων προέκυψεν, ὅτι τὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως διαφωτισθῶσιν, ὅπως δυνηθῶσι νὰ μορφώσωσι γνώμην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἔλαβον ἀνάγκην πληροφοριῶν καὶ πινάκων, τοὺς ὁποίους εἶχον ζητήσει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Κυβέρνησις εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἐὰν δὲ ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἠδυνήθη νὰ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον ἄνευ τῆς ὑποβολῆς τῶν πινάκων τούτων, πολλῷ μᾶλλον δὲν δύναται ἡ Βουλή.

§40ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε τοὺς πίνακας.

§41ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι οἱ διανεμηθέντες.

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὅλοι διενεμήθησαν· καὶ οὗτοι καὶ ἄλλοι.

§43ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Ὅτι δὲν εἶναι αὐτοὶ, τὸ ὡμολόγησαν αὐτὰ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς.

§44ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ οἱ δεύτεροι διενεμήθησαν εἰς ὅλους τοὺς Βουλευτάς.

§45ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Πολὺ καλά. Ἡ ὁμιλία μου εἰς τοῦτο ἀφεώρα, νὰ ζητήσω παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν ὑποβολὴν τῶν πινάκων τούτων· ἡμεῖς δὲν εἴμεθα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ δὲν γνωρίζομεν ἂν οἱ ὑποβληθέντες πίνακες ἦναι καὶ οἱ διανεμηθέντες.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖται νὰ τεθῇ πρῶτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν διαπυλίων τελῶν. Θέλω ἐρωτήσει ἐπὶ τούτου τὴν Βουλήν.

§47ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§49ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 7 καὶ 30′ μ. μ.