1890.02.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 51

Τῆς 1 Φεβρουαρίου 1890.

(Πέμπτη)

Ὥρᾳ 4½ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Βασίλειος Χατζῆς, κάτοικος Ἀχαΐας, παρακαλεῖ ὅπως αἱ ὀφειλαὶ αὐτοῦ πρὸς τὸ Δημόσιον, ὑφιστάμεναι πρὸ πολλῶν χρόνων, ἀνανεωθῶσι, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον τοῦ 1881. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορά του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§2Α. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§3ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὸ τὸν τίτλον «σπουδαία καὶ ἀπροσδόκητος εἴδησις» μία τῶν σημερινῶν ἐφημερίδων ἀναφέρει ὅτι, καθ’ ἃ γράφουσιν ἐκ Βουκουρεστίου, οἱ ἀνεψιοὶ τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα ἐκίνησαν ἀγωγὴν ἐνώπιον τῶν Ῥουμανικῶν δικαστηρίων, διεκδικοῦντες τὴν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος κληροδοτηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀοιδίμου Εὐαγγέλη Ζάππα περιουσίαν του. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν τῷ ὄντι ἐκινήθη τοιαύτη ἀγωγὴ κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, καὶ ἂν ἦναι τοῦτο ἀληθὲς, νὰ καταθέσῃ τὴν ἀγωγὴν, ἵνα ἴδωμεν εἰς ποίους στηρίζεται λόγους. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον, καὶ ἂν σήμερον δὲν ἦναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργὸς, τὸν παρακαλῶ νὰ μᾶς φέρῃ τοιαύτας αὔριον.

§4ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀγωγὴ τῶν ἀνεψιῶν τοῦ Εὐαγγέλη Ζάππα δὲν ἔχει σχέσιν πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ψηφισθὲν παρ’ αὐτῆς, περὶ διαχειρίσεως τῆς Ζαππείου περιουσίας. Ἡ ἀγωγὴ δὲν ἠγέρθη κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ κατὰ τοῦ κ. Κωνσταντίνου Ζάππα ὑπὸ συγγενῶν αὐτοῦ· τὸ Δημόσιον ὅμως ἔχει συμφέρον ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ, διότι ἡ περιουσία, ἣν σήμερον νέμεται ὁ κ. Κωνσταντῖνος Ζάππας, μετὰ τὸν θάνατον αὐτοῦ περιέρχεται εἰς τὸ Δημόσιον. Διὰ τοῦτο ἀπεστάλη εἰς Ῥουμανίαν ὁ Δικαστικὸς Σύμβουλος, ὅστις εἶχεν ἀποσταλῆ ἐκεῖ καὶ ἄλλοτε, ὅπως παρακολουθήσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ διὰ τῶν συμβουλῶν του συντελέσῃ εἰς τὴν αἰσίαν αὐτῆς διεξαγωγήν. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς θέλει ἀπαιτήσει, ὅπως ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ τῆς ὑποθέσεως ἔγγραφα.

§5ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον τὴν ἀγωγὴν θέλομεν νὰ ἴδωμεν.

§6ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ἔχομεν πληροφορίας παρὰ τοῦ ἐν Βουκουρεστίῳ ἀναπληροῦντος τὸν Πρεσβευτήν, ὧν φρονῶ ὅτι εἶναι ἄσκοπος ἡ ἀνακοίνωσις, τὴν δὲ ἀγωγὴν δὲν ὑπάρχει λόγος ἵνα μὴ ἀνακοινώσωμεν, διότι εἶναι δημόσιον ἔγγραφον. Δὲν ὑπάρχει ὅμως λόγος ἵνα κατατεθῇ ὁλόκληρος ὁ φάκελλος τῆς ὑποθέσεως ταύτης.

§7ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν ἀγωγήν.

§8ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὀφείλω νὰ δώσω ἐξήγησίν τινα ὡς πρὸς τὴν ἀγωγήν. Αὕτη τότε μόνον θέλει κατατεθῆ, ἐὰν δὲν περιελήφθη ἐν τῷ φακέλλῳ, τὸν ὁποῖον παρέλαβε μεθ’ ἑαυτοῦ ὁ κ. Στεφάνου. Τὴν ἀγωγὴν ἀνέγνωσα, εἶναι δὲ ἀγωγὴ περὶ κληρονομίας, στηριζομένη ἐπὶ τῆς ἐξ ἀδιαθέτου διαδοχῆς. Ζητοῦσιν οἱ ἀδελφοὶ Μέξη, ἀνεψιοὶ τοῦ ἀειμνήστου Ζάππα ἐξ ἀδελφῆς, νὰ λάβωσι μερίδιον, ὡς ἀντιπρόσωποι τῆς μητρὸς αὐτῶν.

§9ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ζητῶσι λοιπὸν τὴν ἀκύρωσιν τῆς διαθήκης.

§10ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οὐδὲν λέγουσι περὶ διαθήκης· ἡ ἀγωγὴ ζητεῖ τὸ μερίδιον τῆς μητρὸς τῶν ἀδελφῶν Μέξη, ὡς ἐξ ἀδιαθέτου κληρονόμων. Οἱ ἐνταῦθα εἰς τὰ νομικὰ ἀσχολούμενοι γινώσκουσι καλῶς, ὅτι οὕτω γίνεται συνήθως ὑπὸ τῶν ἐναγόντων, πρὸς διεκδίκησιν κληρονομικῶν δικαιωμάτων, οἵτινες προσποιοῦνται ἄγνοιαν τῆς διαθήκης, ὅταν δὲ ἡ ὕπαρξις διαθήκης ἀντιταχθῇ, προσβάλλουσιν αὐτὴν ὡς ἄκυρον.

§11ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ γνωρίζω πῶς διευθύνεται τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ποία δικαιοσύνη ὑπάρχει ἐν αὐτῷ, δὲν περιμένω πληροφορίας ἐκ τῶν ἐγγράφων τῶν ὑποβληθησομένων. Ἂν ζητῶμεν τὰ ἔγγραφα, τὰ ζητοῦμεν διὰ νὰ πείσωμεν καὶ ὑμᾶς· ὅθεν ὀφείλομεν νὰ ἐπιμείνωμεν, ἵνα κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, διὰ νὰ ἴδητε πάντες, πῶς ἀπονέμεται ἐκεῖ ἡ δικαιοσύνη. Σᾶς ἀναφέρω δὲ σήμερον μίαν λεπτομέρειαν, ἀναξίαν λόγου διὰ τὸ Κοινοβούλιον, διὰ νὰ κατανοήσητε μέχρι ποίου σημείου φθάνει ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργείου, ὅπως ἐνισχύωνται αἱ κατὰ τῶν ἀντιφρονούντων αὐτοῖς ἐν τῷ στρατῷ ἀδικίαι. Κατὰ τὸ 1887 δύο ὑπαξιωματικοὶ τοῦ Μηχανικοῦ, ὁ εἷς ὀνομαζόμενος Ροϊλὸς καὶ ὁ ἕτερος Πόμερ, διεσκέδαζον ἔν τινι ζυθοπωλείῳ· εἷς ἀξιωματικός, νομίσας ὅτι δὲν εἶναι εἰς ἄδειαν, καὶ ἐπειδὴ εἶχε παρέλθει ἡ ὥρα, διέταξε λοχίαν τινὰ νὰ τοὺς παραγγείλῃ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸν στρατῶνα· ὁ λοχίας δὲν ἐξετέλεσε τὴν διαταγὴν ταύτην, ἠναγκάσθη δὲ ὁ λοχαγός, ὁ ὁποῖος σήμερον εἶναι ταγματάρχης, καὶ τὸν ὁποῖον πολὺ εὐνοεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μεταβῇ μόνος πρὸς τοὺς εἰρημένους ὑπαξιωματικούς, καὶ ἀποτόμως ἀπώθησε τὸν ἕνα ἐξ αὐτῶν, σύρας ἐκ τῆς χειρὸς καὶ διατάξας αὐτὸν νὰ ἐξέλθῃ· ὁ ἕτερος τῶν λοχιῶν, ὀπισθοχωρήσας ἓν βῆμα, μετὰ τὴν τοιαύτην συμπεριφορὰν τοῦ λοχαγοῦ, τῷ εἶπε: «διατάξατέ με νὰ κάμω ὅ,τι θέλετε, ἀλλὰ μὴ θέτετε χεῖρα ἐπ’ ἐμοῦ.» Οὗτος, ἀφοῦ ἐξῆλθον τοῦ ζυθοπωλείου, διέταξεν αὐτοὺς νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς φυλακάς, ἀλλ’ οὗτοι δὲν ἐξετέλεσαν τὴν διαταγήν του, μετέβησαν ὅμως εἰς τὸν στρατῶνα. Ὁ λοχαγὸς τὴν πρωΐαν, ἐπιθεωρήσας τὰς φυλακὰς τοῦ Φρουραρχείου, δὲν εὗρεν ἐν αὐταῖς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς τούτους, ἐνόμισε δέ, διὰ τὴν ἀπείθειάν των ταύτην, καθῆκόν του νὰ τοὺς καταγγείλῃ· συνεστήθη πειθαρχικὸν συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔλαβε μέρος ὁ ἴδιος λοχαγὸς καὶ ἄλλοι δύο ἀξιωματικοὶ τοῦ ἰδίου ὅπλου τοῦ λοχαγοῦ καὶ εἷς ἀξιωματικὸς τοῦ Μηχανικοῦ, εἰς ὃ ἀνῆκον οἱ ὑπαξιωματικοί, ὁ κ. Ζαΐμης. Κατὰ πλειονοψηφίαν τὸ συμβούλιον κατεδίκασεν αὐτοὺς εἰς ἔκπτωσιν τοῦ βαθμοῦ των, κατὰ συνέπειαν ἐνήργουν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δεκανέως. Ἡ ἀπόφασις ἐξετελέσθη, μετὰ παρέλευσιν δὲ ἀρκετοῦ χρόνου διετάχθη ἐπιθεώρησις· ἐπιθεωρητὴς ἦτο ὁ συνταγματάρχης Λέκκας· οἱ ὑπαξιωματικοί, παρουσιασθέντες, παρεπονέθησαν κατὰ τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως. Ὁ κ. Λέκκας, ἀναγνωρίσας τὸ δίκαιον τῶν παραπόνων των, ὑπέβαλε τὴν προσήκουσαν ἔκθεσιν. Μετὰ χρονικὸν διάστημα τὸ σύνταγμα προεκήρυξεν ἐξετάσεις τῶν δεκανέων, ὅπως συμπληρώσῃ τὰς κενὰς θέσεις λοχιῶν. Προετάθησαν μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ οἱ δύο, περὶ τῶν ὁποίων κάμνω λόγον, καὶ ὁ μὲν πρῶτος, ὁ Ῥοϊλὸς, ἔλαβε τὸν πρῶτον βαθμὸν, ὁ δὲ Πόμερ τὸν τέταρτον. Ἀλλὰ τὸ Ἀρχηγεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπασπιστὴς εἶναι ὁ κ. λοχαγὸς, ἠκύρωσε τὰς ἐξετάσεις καὶ διέταξε νέας, εἰς τὰς ὁποίας ἐπέτυχον πάλιν ἀμφότεροι, ὁ Ῥοϊλὸς δεύτερος, ὁ Πόμερ ἕκτος, ἀλλὰ καὶ πάλιν τὸ Ἀρχηγεῖον, αὐθαιρέτως κατ’ ἐμὲ, τὸν μὲν Ῥοϊλὸν κατεβίβασε, κατατάξαν αὐτὸν δωδέκατον, τὸν δ’ ἕτερον δέκατον τέταρτον, ὅπως ἀπομακρύνῃ τούτους τοῦ προβιβασίμου βαθμοῦ. Οἱ ὑπαξιωματικοὶ ὑπέβαλον παράπονα πρὸς τὸ Συμβούλιον, ταῦτα δὲ ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον παραδόξως ἐθεώρησεν ἀβάσιμα τὰ παράπονά των, καὶ διέταξε νὰ μὴ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς οἱ εἰρημένοι δύο ὑπαξιωματικοί. Πῶς τὸ Ὑπουργεῖον προέβη εἰς τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν, θὰ τὸ μάθωμεν ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Καὶ πρῶτον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ εὐαρεστηθῇ εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, ἂν ἔχῃ τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ αὐτὴ κατάστασις, ὥστε καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ μὴ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξετάσεις οἱ εἰρημένοι δύο ὑπαξιωματικοί· παρακαλῶ δὲ πρὸς τούτοις νὰ ὑποβάλῃ πλήρη τὸν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης φάκελλον, δηλαδὴ τὰ πρακτικὰ τῶν ἐξετάσεων, τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ Μηχανικοῦ, τὸ φύλλον τοῦ μητρώου τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐκείνων καὶ τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου.

§12ΑΓΓ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§13ΜΠΑΣΙΑΣ. Χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁμιλήσαντα περὶ τῆς προμηθείας τῶν γαιανθράκων, εἶπε πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἠγόρασε χιλίους ἑπτακοσίους τόννους γαιανθράκων πρὸς 46 δραχμὰς καὶ κἄτι τὸν τόννον. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα τῆς ἀγορᾶς αὐτῶν, διότι, καθόσον γνωρίζω καὶ ἐγὼ καὶ πολλοὶ ἐκ τῶν κ. Βουλευτῶν τῆς δεξιᾶς, οἱ γαιάνθρακες, καίτοι ὑπερετιμήθησαν κατὰ τὸ τέλος τοῦ λήξαντος ἔτους, οὐδέποτε ὑπερέβησαν τὰ 23 σελίνια, ὅπερ ἰσοδυναμεῖ πρὸς 46 δραχμάς.

§14ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ὑποβάλω τὰ ἔγγραφα.

§15ΚΟΡΠΑΣ. Ὁ ὑποκελευστὴς τοῦ Β. ναυτικοῦ Νικόλαος Τσιτσικλῆς κατεδικάσθη ὑπὸ τοῦ Ναυτοδικείου διὰ φόνον, διαπραχθέντα ἐν Πειραιεῖ, εἰς 2½ ἐτῶν φυλάκισιν. Δὲν εἶμαι ἁρμόδιος βεβαίως νὰ ἐξετάσω, διατὶ τὸ Ναυτοδικεῖον ἐφάνη τόσον ἐπιεικὲς πρὸς τὸν φονέα τοῦτον· ἐν τούτοις ὁ ὑπαξιωματικὸς οὗτος, ἀφ’ ἧς στιγμῆς κατεδικάσθη, οὐδέποτε ἔμεινεν ἐν τῇ φυλακῇ, ἀλλὰ διατελεῖ ἔκτοτε ἐν τῷ Ναυτικῷ Νοσοκομείῳ Πειραιῶς, ὡς δῆθεν νοσηλευόμενος· λέγεται μάλιστα, ἀλλὰ δὲν τὸ γνωρίζω θετικῶς, ὅτι ἔλαβεν, εἰς ἐπίμετρον, πλὴν τούτων, καὶ χάριτα· ἐὰν τὸ τελευταῖον τοῦτο ἀληθεύῃ, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν σχετικὴν δικογραφίαν, ἐὰν ὅμως δὲν ἦναι ἀληθές, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐξετάσῃ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν τῳόντι ὁ κατάδικος οὗτος διατελῇ, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς κατεδικάσθη, εἰς τὸ Ναυτικὸν Νοσοκομεῖον Πειραιῶς, ὡς δῆθεν νοσηλευόμενος, καὶ διατί;

§16ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εὐλόγως, κύριοι Βουλευταί, οἱ χθὲς ἀγορεύσαντες ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καθ’ ἃ ἔλεγον, ἀπεκάλεσαν τοὺς αἰφνιδίως καὶ λίαν ἀπροσδοκήτως δημοσιευθέντας ἀρτίως διορισμοὺς ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ, τῷ ἀνωτάτῳ τούτῳ δικαστηρίῳ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, πραξικόπημα. Πραξικόπημα ὄντως ἦτο κατὰ τῶν νόμων, πραξικόπημα οὐχ ἧττον κατὰ τῆς δημοσίας συνειδήσεως, τὴν ὁποίαν ἐσκανδάλισεν, ἄνευ κομματικῆς διακρίσεως, καὶ συνεκίνησεν ἅπασαν. Καθόσον μετὰ λύπης παρετήρησεν ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία, ὅτι οὐδ’ εἰς αὐτὴν τὴν ἀκροτάτην κορυφὴν τῶν ὑψίστων πολιτειακῶν ἀξιωμάτων, ἐπὶ τῆς ὁποίας, ἡ Πολιτεία, ἐπιμελῶς ἐξασφαλίσασα τὴν ἀνεξαρτησίαν αὐτῶν, ἔθεσεν ἀγρύπνους φύλακας τοῦ δημοσίου θησαυροῦ, οὐδ’ εἰς αὐτὴν ἀπεδειλίασε νὰ ἐνεργήσῃ ἐπιδρομὴν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐπιδρομὴν κομματικὴν, τολμηθεῖσαν οὐχὶ πρὸς ὠφέλειαν τῆς Πολιτείας, οὐχὶ πρὸς ἱκανοποίησιν δικαιωμάτων, ἀλλὰ πρὸς ἱκανοποίησιν ἀνθρώπων, ὑπηρετησάντων τὸ κόμμα καὶ ἐπὶ μακρὰ ἴσως ἔτη διατριψάντων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐν τοῖς προθαλάμοις τῶν κκ. Ὑπουργῶν. Βεβαίως δὲν προσεδόκα ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία, μεθ’ ὅσην ἔλαβε πικρὰν πεῖραν ἀπὸ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, τηλικαύτην καταφρόνησιν πρὸς τὸ ἠθικὸν αἴσθημα καὶ πρὸς τὴν δημοσίαν συνείδησιν, καὶ μάλιστα ἀπὸ Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία, ἐνῷ ἐπηγγείλατο τόσον ἀπατηλῶς τὴν ἀναμόρφωσιν πάντων τῶν κλάδων τῆς ὑπηρεσίας, ἰδίως ἐπειράθη νὰ βελτιώσῃ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἥτις ὅμως δὲν ὑπεστάλη νὰ καταργήσῃ τὸ κῦρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀναβιβάσασα δικαστὰς ἐν αὐτῇ τοὺς ὑπηρέτας τῆς φατρίας, ἡ ὁποία ἐπέβαλε φόρους βαρυτάτους ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διπλασιάσασα τὰ δημόσια ἔξοδα ἐν διαστήματι πενταετίας, καὶ ἥτις ἅπαντας τοὺς νόμους τοὺς φορολογικοὺς μετέβαλε καὶ ἥτις ὑπέχει εὐθύνας διὰ τὴν διαχείρισιν οὐχὶ ὀλιγωτέρων τῶν 800 ἑκατομμυρίων, εἰς ὅσα δηλαδὴ συμποσοῦνται οἱ φόροι, οἱ νεωστοὶ ὑπ’ αὐτῆς προστεθέντες, καὶ τὰ ὑπ’ αὐτῆς συνομολογηθέντα δάνεια. Ἐὰν λοιπὸν δὲν χαρακτηρισθῶσιν οἱ ἐν λόγῳ διορισμοὶ ὡς πραξικόπημα, βεβαίως πρέπει νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ἐπιδρομὴ ὑπὸ τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως κατὰ τοῦ ἀνωτάτου ἐλεγκτικοῦ σώματος. Οὐδεμίαν ἔχω ἀφορμὴν νὰ μὴ ἐκτιμῶ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα διωρίσθησαν, ὡς πολίτας, ὡς ἄτομα· οὐδεμίαν ἀφορμὴν μίσους ἔχω κατὰ τούτων, ἀλλ’ ἐρωτῶ πάντας τοὺς συναδέλφους, καὶ πάντα εὐσυνείδητον πολίτην, εἶχόν τινα τίτλον οἱ κύριοι οὗτοι, ἵνα καταλάβωσιν ἑδώλια ἐν τῷ ἀνωτάτῳ τούτῳ δικαστηρίῳ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους; Τίνα σχέσιν εἶχον τὰ πρόσωπα ταῦτα, τὰ ὁποῖα πάντες γνωρίζομεν, πρὸς τὴν δημοσιονομίαν ἢ πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἐπιστήμην; Τίνα προσόντα ἢ τίνας ἐγγυήσεις φέρουσιν, εἰσερχόμενοι εἰς τὸ ἀνώτατον τοῦτο Συνέδριον, τὸ ὁποῖον εἶναι παράλληλον κατὰ τὸ ὕψος τῶν ἔργων πρὸς τὸν Ἄρειον Πάγον; Εἶναι τουλάχιστον οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι, εὐδοκίμως καὶ ἐντίμως ὑπηρετήσαντες ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ ἔχοντες κἂν τὰ ἐφόδια μακρᾶς πείρας; Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι πρόχειρος ἡ ἀπάντησις· οὐδένα τίτλον τοιοῦτον ἔχουσι. Καὶ λοιπὸν, πῶς μίαν πρωΐαν, ἐγερθέντες πάντες, εὕρομεν αὐτοὺς καθημένους ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ, ἵνα δικάσωσι τοὺς κκ. Ὑπουργοὺς, μεθ’ ὧν εἰσι συνυπεύθυνοι, καὶ τοὺς λοιποὺς ὑπολόγους, καὶ νὰ κρίνωσιν, ἐὰν ἐτήρησαν οὗτοι τοὺς νόμους; Δὲν γνωρίζω τί ἤθελε προβάλει, ἐὰν ἤθελε τολμήσει νὰ προβάλῃ τι εἰς δικαιολογίαν του ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ διορίσας τοὺς ἀνθρώπους τούτους· δὲν γνωρίζω ἐὰν ἤθελε προφασισθῆ ὅ,τι καὶ οἱ συνάδελφοι αὐτοῦ προέταξαν, ἐλεγχόμενοι διὰ παρομοίας παραβάσεις προχθές, ὅτι δηλαδὴ οὐδεὶς νόμος ἐκώλυσε τοῦτον νὰ προβῇ εἰς τοιούτους διορισμούς. Ἀλλ’ εἶναι ἄρα τοῦτο ἀληθές; καὶ ἐὰν δὲν ἐκώλυσεν ὁ νόμος τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, δὲν προσῆκε νὰ κωλύσῃ ἀπὸ τοιούτων ἐπονειδίστων πράξεων αὐτὸν ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς θέσεως αὐτοῦ, ἢ ἡ πολιτικὴ ἀρετὴ, ἡ ὁποία οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ ἡ καταφρόνησις τοῦ προσωπικοῦ καὶ κομματικοῦ συμφέροντος ἀπέναντι τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος τῆς Πολιτείας; Ὅταν δὲ βλέπωσιν ὑπὸ τοιούτων εὐνοιῶν καὶ εὐτελῶν σκοπῶν ἐμπνεομένας τὰς πράξεις τοῦ Πρωθυπουργοῦ, τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Πολιτείας, οἱ ὑποδεέστεροι ὑπάλληλοι, τί ἀναμένομεν παρ’ αὐτῶν; Προσδοκᾶτε πλέον παρὰ τούτων εὐσυνείδητον καὶ ἀξιοπρεπῆ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν; Ἀλλ’ εἶχε τάχα τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προβῇ εἰς τοιούτους διορισμούς; ἐπέτρεπον ἆρα τοῦτο οἱ νόμοι; Οὐδόλως. Κατὰ ῥητὰς διατάξεις τοῦ νόμου, κατ’ ἐπανάληψιν κυρωθείσας, δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ πράξῃ τοῦτο. Ἄνευ προτάσεως τοῦ Συνεδρίου οὐδεὶς δύναται νὰ διορισθῇ μέλος αὐτοῦ. Καὶ τὰς διατάξεις ταύτας παρέβη, ἵνα βραβεύσῃ ἁπλῶς καὶ μόνον κομματικὰς ὑπηρεσίας. Τὸ Συνέδριον, Κύριοι, τὸ Ἐλεγκτικὸν εἶναι τεταγμένον, ὅπως πρὸ μικροῦ ἔλεγον, ἀντιμέτωπον καὶ κατὰ πάντα ἴσον κατὰ βαθμὸν πρὸς τὸν Ἄρειον Πάγον, ἀνεξάρτητον τῆς διοικήσεως καὶ ἀπὸ παντὸς Ὑπουργείου διὰ τοῦ θεμελιώδους αὐτοῦ νόμου. Καὶ βεβαίως τὸ Συνέδριον, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ ἀνωτάτη δικαστικὴ ἐξουσία ἐπὶ τῶν ὑπολόγων καὶ ἡ ἐξέλεγξις πάντων τῶν λογαριασμῶν τοῦ Κράτους, μηδ’ αὐτῶν τῶν Ὑπουργῶν ἐξαιρουμένων, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τῶν Ὑπουργῶν, διότι ἄλλως ἤθελον παραδίδοσθαι αἰχμάλωτοι εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν οἱ ἐλεγκταὶ καὶ δικασταὶ τῶν Ὑπουργῶν. Ἀλλὰ πρὸς τί νὰ καταφεύγω εἰς τὴν ἔρευναν τῆς ἐννοίας τοῦ θεσμοῦ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου; πρὸς τί ἡ ratio legis τοῦ θεσμοῦ τούτου, ὅπως σᾶς ἀποδείξω τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων μου, ἀφοῦ ῥητὰς ἔχομεν διατάξεις περὶ αὐτοῦ; Ἔχομεν ῥητὴν διάταξιν ἐν τῷ ἀπὸ 27 Σεπτεμβρίου 1833 Βασιλικῷ Διατάγματι, τῷ ἔχοντι ἰσχὺν νόμου, ἡ ὁποία ἐνομοθετήθη ὑπὸ ἀπολύτου Μοναρχίας. Αὐτὸς οὗτος ὁ ἀπόλυτος τότε Μονάρχης, ὁ συγκεντρῶν ἐν ἑαυτῷ τότε σύμπασαν τὴν ἐξουσίαν, καὶ τὴν νομοθετικὴν καὶ τὴν ἐκτελεστικὴν, ἐνόμισεν ὅτι ὤφειλε νὰ περιορίσῃ ἑαυτὸν ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ, ὥστε νὰ μὴ ἦναι ἐπιτετραμμένον εἰς τοὺς τότε Γραμματεῖς τῆς Ἐπικρατείας νὰ διορίζωσιν αὐτοὶ τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Περιώρισε τὸ δικαίωμα τοῦτο διὰ τῆς διατάξεως, ὅπως τὰ μέλη τοῦ Συνεδρίου προτείνωσι τὰ νέα μέλη αὐτοῦ. Ἰδοὺ τί καθορίζει τὸ ἄρθρον 11 τοῦ ἀπὸ 27 Σεπτεμβρίου 1833 Β. Διατάγματος (ἀναγινώσκει): «Χηρευούσης θέσεως, τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ὑποβάλλει, γενομένης συσκέψεως, τὴν περὶ ἀντικαταστάσεως πρότασίν του διὰ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Γραμματέως εἰς τὸν Βασιλέα» κτλ. Ἐν τοῖς δυσὶ τούτοις ἄρθροις περιλαμβάνεται ὁ μέγας κύκλος τῶν σοβαρῶν καθηκόντων τοῦ Συνεδρίου. Συνέπεια τούτου εἶναι, ὅτι ἐν τίτλῳ 2 τοῦ ἄρθρου 15 ἀνακηρύσσεται τὸ Συνέδριον διὰ τῶν ἑξῆς ὅρων (ἀναγινώσκει): «Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον εἶναι ἀνεξάρτητον ἀπὸ πᾶσαν Γραμματείαν (Ὑπουργεῖον δηλαδὴ) ὡς πρὸς τὰς ἐργασίας του. Ἀλλ’ ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Γραμματεὺς ἐπιτηρεῖ αὐτὸ, καθ’ ὃν τρόπον ἐπιτηρεῖ ὁ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης τὰ Δικαστήρια». Ὡς βλέπετε, οὐδεμίαν δικαιοδοσίαν ἔχει ἐπὶ τῶν δικαστικῶν καὶ ἐξελεγκτικῶν καθηκόντων τοῦ Συνεδρίου, ἀλλ’ ἁπλῶς ὀφείλει μακρόθεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐπικρατείας νὰ ἐπιτηρῇ αὐτό. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ ᾖναι ἀνεξάρτητον σωματεῖον, τοῦ ὁποίου τὰ μέλη διορίζονται ἐκ τῆς θελήσεως τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν; Ὡς ἠκούσατε, τὸ ἄρθρον 11 ῥητῶς διατάσσει: «Χηρευούσης θέσεως, τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον μετὰ σύσκεψιν ὑποβάλλει τὴν περὶ ἀντικαταστάσεως πρότασιν αὐτοῦ, ἧς ἄνευ διορισμὸς ἐλεγκτοῦ ἢ παρέδρου δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ.» Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι δεκτικὴ ἀντιῤῥήσεως ἢ ἀμφισβητήσεως; Καθαρώτερον, σαφέστερον καὶ εὐκρινέστερον δὲν ἠδύνατο νὰ διατυπωθῇ ἡ ἐγγύησις τοῦ νόμου διὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ Συνεδρίου. Ἀλλὰ πλὴν τῆς διατάξεως ταύτης, ἐπέρχεται καὶ ἄλλη διάταξις τοῦ Διατάγματος, τοῦ ἐκδοθέντος τῷ 1836, κυρωτικοῦ τῆς ῥήτρας ταύτης, τῆς ἐγγυωμένης τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Κατὰ τὸ Διάταγμα τοῦ 1836, ἐν ἐδαφίῳ ἑβδόμῳ τοῦ ἄρθρου 13 διακελεύονται οὐχ ἧττον διαῤῥήδην, προκειμένου νὰ καθορισθῶσιν αἱ περιστάσεις, καθ’ ἃς συνέρχονται εἰς κοινὴν συνεδρίασιν ἀμφότερα τὰ τμήματα τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἤτοι ἡ ὁλομέλεια αὐτοῦ, τὰ ἑξῆς: «Συνέρχονται κτλ. ἢ νὰ κάμῃ προτάσεις περὶ διορισμοῦ εἰς κενὰς θέσεις, κατὰ τὸ ἄρθρον 11 τοῦ Διατάγματος τῆς 27 Σεπτεμβρίου τοῦ 1833». Περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου βλέπετε, ὅτι καὶ κατὰ τὸ 1836 ἀκόμη τὴν αὐτὴν ἐξηκολούθει ἔχων ἔννοιαν ὁ νομοθέτης. Καὶ ἑτέραν δὲ κύρωσιν τοῦ θεσμοῦ τούτου ἔχομεν κατὰ τὸ 1850, ὅτε ἐκδοθεὶς ἕτερος νόμος, ὥρισε διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου, ὅτι τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ὁρίζονται συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 11 τοῦ Διατάγματος τοῦ 1833, τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω πρὸ ὀλίγου, δηλονότι πληροῦνται αἱ κενούμεναι θέσεις τοῦ Συνεδρίου κατὰ τὰς ὑποβαλλομένας προτάσεις τῶν μελῶν αὐτοῦ. Οὐδόλως δὲ δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ τις ἄλλως, ὅτι ἡ γενικὴ διάταξις τοῦ νόμου τοῦ 1884 περὶ προσόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἔχει τινὰ σχέσιν πρὸς τοὺς ἐλεγκτὰς, ἢ τὴν δύναμιν ἢ τὴν πρόθεσιν κἂν νὰ ἀθετήσῃ τὴν εἰδικὴν ταύτην διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ νόμοι τοῦ Κράτους ὁρίζουσι τὸν τρόπον, καθ’ ὃν διορίζονται εἰς τὰς κενουμένας θέσεις τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι ἐν τῇ γλώσσῃ τῆς ὑπηρεσίας καὶ εἰς πάντας τοὺς ὁπωσδήποτε περὶ τὰ οἰκονομικὰ ἀσχοληθέντας, ὅταν λέγεται ἡ φράσις «ὑπάλληλοι τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου», δὲν ἐννοοῦνται οἱ ἐλεγκταὶ, οἱ ὁποῖοι διαστέλλονται πανταχοῦ τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας διὰ τῶν λέξεων «τὰ ψῆφον ἔχοντα μέλη τοῦ Συνεδρίου», ἀλλ’ ἐννοοῦνται οἱ κατώτεροι ὑπάλληλοι, οἱ λογισταὶ καὶ λοιποί. Τὴν διάκρισιν δὲ ταύτην δύναται νὰ ἀνεύρῃ τις ἐν πᾶσι τοῖς νόμοις τοῦ Κράτους, ἐν τοῖς ὁποίοις γίνεται λόγος περὶ τῶν μελῶν τοῦ Συνεδρίου. Ὅταν λοιπὸν ὁ νόμος τοῦ 1884 ἐκανόνιζε τὰ προσόντα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἀνέφερεν ὑπαλλήλους τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, προδήλως ἐνόει τοὺς μὴ ἔχοντας ψῆφον, τοὺς μὴ ἀναφερομένους εἰς τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Διότι κατάδηλον ὅτι, εὐθὺς ὡς δώσητε δικαίωμα εἰς ἕκαστον τῶν Ὑπουργῶν νὰ διορίζῃ οἰκείᾳ θελήσει ἐλεγκτὰς, τότε βεβαίως ἀναιρεῖτε τὴν ἀνεξαρτησίαν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, καὶ τάσσετε τοῦτο εἰς τὴν αὐθαίρετον θέλησιν τοῦ ἑκάστοτε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ τοῦτο καὶ τὸ Σύνταγμα, ὅπως γνωρίζομεν πάντες, διὰ τῶν ἄρθρων 88 καὶ 89, λαμβάνον πρόνοιαν νὰ καταστήσῃ ἰσόβια τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὅπως καὶ τὰ τοῦ Δικαστηρίου, παραγγέλλει καὶ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ψηφίσωσι νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ κανονίσωσι τὰ τῶν μελῶν τοῦ Συνεδρίου προσόντα. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχετε νόμον τοιοῦτον, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀναιρέσητε τὸ κεκτημένον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔγκειται ἐν τῷ θεσμῷ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν γενικὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ ὁ ὀρθὸς νοῦς, καὶ ἴσως ὡς πρὸς τοῦτο οἱ περὶ τὴν ἐπιστήμην τοῦ δικαίου ἐντριβεῖς θέλουσι προσαγάγει τὰς ῥητὰς περὶ τούτου διατάξεις τοῦ οὐσιαστικοῦ δικαίου, οὐδέποτε νόμος μεταγενέστερος δύναται νὰ ἀκυρώσῃ νόμον προηγούμενον, ἐὰν μὴ ῥητὴ διάταξις ἐν τῷ νόμῳ τίθηται, ἀκυροῦσα ἐκεῖνον, ἢ ἐὰν ὁ νεώτερος νόμος, ὁ μεταγενέστερος, ἀντιφάσκῃ διὰ τῶν διατάξεών του πρὸς τὰ καθοριζόμενα ὑπὸ τοῦ προηγουμένου νόμου. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὑπάρχει ἀντίφασις μεταξὺ τοῦ περὶ προσόντων νόμου τοῦ 1884 καὶ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐμνημόνευσα, δι’ ὧν καθορίζεται ὁ τρόπος, καθ’ ὃν διορίζονται τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου; Οὐδεμία ἀντίφασις μεταξὺ αὐτῶν. Ὑποθέσατε ὅμως, ὅτι περιλαμβάνονται ἐν τῷ νόμῳ καὶ τὰ μέλη, τὰ ἔχοντα ψῆφον, τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Δύναταί τις διὰ τοῦτο νὰ ἰσχυρισθῇ εὐλόγως, ὅτι ὁ νόμος οὗτος ἔχει ἑτέραν ἔννοιαν ἢ νὰ ὑποχρεώσῃ τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτοῦ Συνεδρίου, ὅπως προτείνωσιν εἰς πλήρωσιν κενῶν θέσεων ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ προσόντα, τὰ ἐν τῷ τελευταίῳ νόμῳ τοῦ 1884 κανονισθέντα καὶ ἀναφερόμενα; Προδήλως τοῦτο μόνον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τοιούτου μεταγενεστέρου νόμου. Οὐδόλως δὲ θὰ ἠδύνατο νὰ ἰσχυρισθῇ τις μετὰ λόγου, ὅτι ὑπάρχει ἀντίφασις μεταξὺ τοῦ νόμου τοῦ 1884 πρὸς τὰ ἰσχὺν νόμου ἔχοντα Διατάγματα τοῦ 1833 καὶ τοῦ 1836. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, τὸ ὁποῖον εἶναι καθολικωτάτη καὶ γενικὴ στοιχειώδης ἀρχὴ, ἰσχύουσα ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τῶν νόμων, ὅτι μεταξὺ δύο μὴ ἀντιφασκόντων νόμων, ἐν χρονολογίαις ἀφεστώσαις ψηφισθέντων, περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, οὐδεὶς ἀκυροῦται, ἀλλ’ ἀλληλοσυμπληροῦνται, ὅπως ἀπέδειξα ἐπὶ τοῦ προκειμένου, τίς εἶναι ὁ νόμος περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ 1884; Εἶναι εἰδικὸς νόμος, ἀφορῶν εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον; Οὐχί· εἶναι νόμος γενικὸς, κανονίζων τὰ προσόντα τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ τίνα χαρακτῆρα ἔχει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ Καταστατικοῦ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τοῦ 1833, κυρουμένη καὶ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ Διατάγματος τοῦ 1836 καὶ διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1850; Ἔχει χαρακτῆρα, καθαρῶς ὁρίζοντα τὴν τοῦ Συνεδρίου ἐξουσίαν· εἰς τὸ Συνέδριον ἀποδίδεται εἰδικῶς ἡ ἐξουσία, τὸ δικαίωμα, νὰ προτείνῃ τὰ μέλη αὐτοῦ αὐτὸ τὸ Συνέδριον. Ἀφαιρεῖ δὲ ἡ διάταξις ἐκείνη, ἡ εἰδικὴ, ἡ εἰδικωτάτη, ἡ περὶ τῆς πληρώσεως τῶν ἑκάστοτε χηρευουσῶν θέσεων τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ διορίζῃ αὐθαιρέτως τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, καταργοῦσα οὕτω πᾶν ἴχνος δικαιώματος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας κατὰ τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τοῦ ἀνωτάτου τούτου οἰκονομικοῦ δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον ἀνάγκη νὰ μένῃ ἐντελῶς ἀνεξάρτητον ἀπὸ τῶν Ὑπουργῶν. Ἤδη ἐφιστῶ ἐπὶ ἑτέρου σημείου τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἵνα ἐκτιμήσῃ μετὰ πόσης εὐλαβείας ὁ νομοθέτης, ἐπεδίωξε περιφροντίστως τὴν φρούρησιν τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Δὲν ἐζήτησεν ὁ ἐξασκῶν τότε καὶ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν ἡγεμὼν νὰ περιστείλῃ τὴν ἐξουσίαν ἑαυτοῦ, προκειμένου περὶ διορισμοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν ἢ τῶν Ἐφετῶν. Ἀλλὰ δὲν ἔπραξε τὸ αὐτὸ, προκειμένου περὶ τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Τοσοῦτον ἐθεώρησε τιμαλφέστερα τὰ καθήκοντα αὐτῶν, διότι πρόκειται περὶ τοῦ μεγάλου ἐκείνου πειρασμοῦ, ὁ ὁποῖος καὶ τὰ ἄτομα καὶ τὰς Κυβερνήσεις ἐπηρεάζει, πρόκειται περὶ χρήματος καὶ περὶ διαχειρίσεως. Ἑπομένως οἱ μέλλοντες νὰ δικάσωσι τοὺς ὑπολόγους ἔπρεπε νὰ ἦναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητοι, καὶ διὰ τοῦτο, πρὶν ἢ προνοήσῃ νὰ περιφρουρήσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν Δικαστηρίων, προενόησε περὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τοῦ Συνεδρίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον παρεδώσαμεν ἡμεῖς οἱ συνταγματικοὶ Ὑπουργοὶ, μετὰ ἓξ δεκαετηρίδας, τοῖς τοῦ κόμματος ὑπηρέταις, εἰς ἀνθρώπους οὐδεμίαν ἔχοντας σχέσιν πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐπιστήμην· καὶ τοῦτο, μετὰ κοινωνικὴν καὶ ἐπιστημονικὴν τῆς χώρας πρόοδον, μεθ’ ἣν ἔπρεπε νὰ ἐντείνωμεν τὰς ἐγγυήσεις καὶ τὰ προσόντα. Εἶναι θλιβερὸν, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι, ὅπως ἀπαντήσητε τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ διορισμοῦ μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου αὐθαιρέτως, πρέπει νὰ ὀπισθοχωρήσετε ἑξήκοντα ἢ καὶ πλείονα ἔτη ὁλόκληρα, καὶ οὐχὶ ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ ἐν ἄλλαις ἀπολυταρχικῶς κυβερνωμέναις ἐπικρατείαις. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ κομματικὸς ἀνταγωνισμὸς ἤθελε κανονίζει τὸν διορισμὸν τῶν μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου ἢ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τότε ποῦ ἤθελον καταντήσει τὰ τῆς κοινωνίας συμφέροντα; Ἐὰν ἀποκόψωμεν καὶ τὰς δύο ταύτας ἀγκύρας, δι’ ὧν ταῦτα ἐξασφαλίζονται, εἰσάγοντες ἑκάστοτε ἐν αὐτοῖς ἐργάτας τοῦ κόμματος καὶ καθιστῶντες τὰ σοβαρὰ ταῦτα σωματεῖα φατριαστικὰ, εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ ὑπάρχῃ δικαιοσύνη καὶ οἰκονομικὸς ἔλεγχος τῶν διαχειριζομένων τὸν δημόσιον θησαυρόν; Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἑτέραν ἔποψιν δύναται νὰ ἐρευνηθῇ τὸ πρᾶγμα. Τί ἔπραξαν, προκειμένου περὶ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, αἱ πρώην Κυβερνήσεις τῶν ἐμπειρικῶν ἐκείνων ἀοιδίμων Πρωθυπουργῶν τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον οὔτε τὰ φῶτα οὔτε τὴν ἐπιστημονικὴν ἱκανότητα τῶν νῦν, οὔτε ἐπηγγέλλοντο τὴν ἀναμόρφωσιν τῆς πολιτείας καὶ τῆς κοινωνίας, οὔτε ἦλθον νὰ καταπολεμήσωσι τὴν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ συναλλαγήν; Τί ἔπραξεν ὁ βίαιος Βούλγαρης, ὁ ἔκλυτος κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν Κουμουνδοῦρος, ἵνα μὴ ἀναφέρω τοὺς ἀειμνήστους Ζαΐμην καὶ Δεληγιώργην; Ποῦ θὰ ἀναζητήσωμεν τὰ Διατάγματα, διὰ τῶν ὁποίων διώρισαν ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ οἱ ἀοίδιμοι ἐκεῖνοι πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς χώρας τοὺς ὑπηρέτας αὐτῶν ἢ τοὺς ὑπηρέτας τοῦ ἑαυτῶν κόμματος; Ἐρωτῶ, μαρτυρεῖ τοῦτο πρόοδον, μαρτυρεῖ συνείδησιν εὐθύνης ἢ εὐλάβειαν πρὸς τὴν δημοσίαν γνώμην ἐκ μέρους τῶν κκ. Ὑπουργῶν; Καὶ ἀξιοῦσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ νὰ μὴ ἤμεθα τόσον πικροὶ, ἐλέγχοντες τοιαῦτα σκανδαλώδη πραξικοπήματα, τὰ ὁποῖα εὐλόγως καὶ δικαίως ἐξεγείρουσι τὴν δημοσίαν συνείδησιν! Ποῦ ζῶμεν, κύριοι Βουλευταί; Τοσοῦτον κατέπεσεν ἡ δύναμις τοῦ Κοινοβουλίου, ὥστε ἀδεῶς ὅλως νὰ τολμῶσι τοιαύτας πράξεις οἱ Ὑπουργοί; Ἀλλὰ τέλος πάντων δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μακρηγορήσω, ἵνα μὴ ὑποτεθῇ, ὅτι δὲν ὁμιλῶ σοβαρῶς, ἀλλὰ κινοῦμαι εἰς ἔλεγχον ἐξ ἄλλου πλαγίου λόγου, ὅτι ἔχω τὴν προαίρεσιν νὰ κωλυσιεργήσω. Βεβαιῶ ὅτι δὲν ἔχω τοῦτο κατὰ νοῦν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἄν εἶχον τὸν σκοπὸν τοῦτον, θὰ ἠδυνάμην νὰ τὸ ὁμολογήσω, διότι θὰ εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι οὕτω πράττω τὸ καθῆκόν μου. Ἀλλ’ ἐπὶ τόσον σοβαροῦ ζητήματος ἐγείρας τὴν ἰσχνὴν ταύτην διαμαρτυρίαν, καθ’ ὃ εἶχον καὶ καθῆκον καὶ δικαίωμα, δὲν ἐννοῶ νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι πράττω ἄνευ ἄλλου πλαγίου σκοποῦ. Μὴ, πρὸς Θεοῦ, καταβιβάζωμεν ζητήματα τοσοῦτον ὑψηλὰ εἰς τοιούτου εἴδους κομματικὰς ἀντιθέσεις καὶ διαμάχας. Ἐγὼ, κύριοι Βουλευταὶ, εἶμαι φίλος τῶν κομμάτων, ἐγὼ ἀγαπῶ τὴν συνοχὴν καὶ τὴν ἱεραρχίαν τῶν κομμάτων, καὶ τὴν ἀφοσίωσιν τῶν μελῶν τῶν κομμάτων πρὸς τὰς πολιτικὰς ἰδέας, ἃς ἐκπροσωπεῖ κυρίως ὁ ἡγέτης τοῦ κόμματος. Κατακρίνω δὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξ ἐγωϊσμοῦ καὶ ἐξ ἀδικαιολογήτου μονογνωμοσύνης, ἢ κακῶς ἐννοουμένης ὀρθοφροσύνης, νομίζουσιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ τάσσωνται εἰς κόμμα, ἵνα σώζωσιν ἀκεραίας τὰς πεποιθήσεις καὶ γνώμας αὑτῶν, οὐδὲ φρονῶ, ὅτι αὐτοὶ ἐκπροσωποῦσι τὸ δίκαιον καὶ τὸ ὀρθὸν, ἥκιστα δὲ τὸ συμφέρον τῇ χώρᾳ. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι ἀνέγνωσά ποτε, ὅτι μέγας πολιτικὸς ἀνὴρ τῆς Γαλλίας ἔλεγεν: ἵνα ἐφαρμόσω τὰς πολιτικάς μου ἰδέας, δὲν μοὶ χρειάζονται μόνον φίλοι, ἀνάγκη νὰ ἔχω συνωμότας. Ὁ Καζιμὶρ Περιὲ, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς συνταγματικὰς αὐτοῦ ἰδέας ἐν Γαλλίᾳ, ἐπεζήτει οὐχὶ ὀπαδοὺς, ἀλλὰ συνωμότας. Προκειμένου δὲ νὰ ἐφαρμοσθῶσι μεγάλαι καὶ ῥιζικαὶ πολιτικαὶ ἰδέαι διὰ τῆς δράσεως κόμματος, ἐπιτρέπω καὶ εἰς ἐμαυτὸν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους τοιαύτην τινὰ εἰς τὴν κομματικὴν ὀργάνωσιν ἀφοσίωσιν. Ἀλλὰ τίνα σχέσιν ἔχουν αἱ πολιτικαὶ ἰδέαι καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τούτων ἐν τῇ Πολιτείᾳ διὰ τῆς ἐργασίας τῶν πολιτικῶν κομμάτων, πρὸς τὴν βράβευσιν τῶν ὑπηρετῶν ἡμῶν ἢ τῶν κομματικῶν θεραπόντων διὰ τῶν μεγάλων πολιτειακῶν ἀξιωμάτων, ἐξ ἧς προέρχεται ἡ κατάργησις παντὸς οἰκονομικοῦ ἐλέγχου; Ποίαν ἔννοιαν πολιτικὴν ἢ ἠθικὴν ἐκφράζει ὁ διορισμὸς τῶν κομματικῶν τούτων ὀργάνων εἰς τὰς ὑψηλὰς καὶ ἰσοβίους ἕδρας τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου; Καὶ δὲν ἐξεγείρεσθε, κύριοι Βουλευταὶ, ὡς ἐξεγείρεται πᾶς πολίτης, διαμαρτυρόμενοι! Καταλήγων, δὲν θὰ ἐρωτήσω τὸ περιλάλητον ἐκεῖνο τίς πταίει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλὰ πρὶν ἢ κατέλθω τοῦ βήματος, θὰ ἀπευθύνω μίαν ὑπόμνησιν. Οὐδὲ θὰ ἐρωτήσω, ποῦ ὠθοῦμεν τὰ πράγματα, ποῦ ὁ ὀλισθηρὸς ἠθικὸς κατήφορος σᾶς ἄγει, κύριοι Ὑπουργοὶ, οὕτω πολιτευομένους; Σᾶς ἀπήντησεν εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο ἐντόνως προχθὲς ἡ Λάρισσα καὶ ἡ Σπάρτη. Ἡ στρατιωτικὴ στάσις καὶ ἡ δικαστικὴ ἐπανάστασις ἐν τοῖς ἀντιθέτοις ἄκροις τῆς ἐπικρατείας, δι’ ὧν ἡ σκέψις ἐκδηλοῦται ὀλεθρία. Δικαστικὴ ἐπανάστασις, ἔναρξις στρατιωτικῆς ἐπαναστάσεως! Ἀλλ’ ἰδιαιτέρως ὑπενθυμίζω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὡς πολίτην, τὴν βαρυσήμαντον ἐκείνην ἔκφρασιν τοῦ μεγάλου ῥήτορος τῆς ῥωμαϊκῆς ἀρχαιότητος; Quid leges sine moribus.

§17ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν, κύριοι Βουλευταὶ, θελήσῃ τις νὰ ἐγκύψῃ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ ἀπὸ ὀκταετίας διέποντος τὸν τόπον πολιτικοῦ συστήματος, θὰ συνομολογήσῃ ἴσως μετ’ ἐμοῦ, ὅτι δὲν ὑπάρχει περίστασις, ὅπως ἀποδίδωμεν εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου κυβερνητικὴν πρᾶξιν ἐξαιρετικήν τινα καὶ ὅλως ἔκτακτον σημασίαν. Ἀθέμιτος ἀληθῶς καὶ οὐδὲν κοινὸν πρὸς τὴν ἠθικὴν ἔχουσα ὑπῆρξεν ἡ εἰσβολὴ τῶν γνωστῶν ἀνθρώπων τοῦ κόμματος εἰς τὸ ἕτερον τῶν τοῦ Κράτους ἀνωτάτων δικαστηρίων. Ἀλλ’ ἆρά γε δὲν ἐξῳκειώθημεν εἰς τὸ θέαμα παραπλησίων ἀθεμιτουργιῶν; Δύναμαι μάλιστα νὰ εἴπω, ὅτι τὸ γεγονὸς τῆς εἰσβολῆς ταύτης, συγκρινόμενον πρὸς ἄλλα παρομοίας φύσεως, εἶναί πως κατώτερον ἐκείνων κατὰ τὸν βαθμὸν τῆς ἀνηθικότητος. Ἐλησμονήσαμεν τὴν βέβηλον ἐκείνην ἐπιδρομὴν τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τῆς Ἐκκλησίας; Ἐλησμονήσαμεν τὰς μακρὰς συζητήσεις, ἐν αἷς ἀπεκαλύφθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀρνούμενος νὰ ἐκτελέσῃ ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων; Ἐλησμονήσαμεν τὴν ἄλλην ἐκείνην συζήτησιν, καθ’ ἣν ἕτερος τῶν Ὑπουργῶν ἠρνήθη ἀπροκαλύπτως, νὰ προσαγάγῃ δημόσια ἔγγραφα, διὰ τῶν ὁποίων ἐζητήσαμεν νὰ ἐλέγξωμεν κυβερνητικὴν παράλειψιν; Ἐλησμονήσαμεν, ὅτι ἐγένοντο γνωστὰ κατὰ τρόπον ἀναμφισβήτητον τόσα καὶ τόσα αἴσχη ἑνὸς τῶν ἀνωτέρων δημοσίων ὑπαλλήλων ἐν τῷ κλάδῳ τῆς ἐκπαιδεύσεως; καὶ ὅμως, πρὸς ὕβριν τῆς δημοσίας ἠθικῆς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, κατ’ εἰσήγησιν βεβαίως τοῦ Πρωθυπουργοῦ, διατηρεῖ ἀκόμη τὸν ὑπάλληλον ἐκεῖνον εἰς τὴν θέσιν του! Καὶ ποία πρᾶξις, παρακαλῶ, τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον σπουδαία, εἴτε ἐν τῷ στρατῷ, εἴτε ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, εἴτε ἐν τῇ δικαιοσύνῃ καὶ τῇ ἐν γένει διοικήσει, δὲν φέρει τὴν σφραγίδα τῆς αὐθαιρεσίας, τοῦ φατριασμοῦ, τῆς καταφρονήσεως κατὰ τῆς δημοσίας ἠθικῆς, τῆς παραβιάσεως τῶν νόμων καὶ τοῦ Συντάγματος; Αὐτὴ ἡ Βουλή, ὅπως κατήντησε σήμερον, δὲν εἶναι δημιούργημα καταπατήσεως ὡρισμένων διατάξεων τοῦ Συντάγματος; Δὲν ἐνθυμούμεθα κατὰ τίνα σκαιὸν καὶ σκανδαλώδη τρόπον ἀφῃρέθη ὁ βαθμὸς γενναίου καὶ ἐντίμου ἀξιωματικοῦ, τιμὴν περιποιοῦντος εἰς τὸν στρατὸν, καὶ πῶς ἀφ’ ἑτέρου ἄλλος ἀξιωματικὸς, διότι ἦτο συγγενὴς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, προήχθη ἐναντίον τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας; Προχθὲς ἀκόμη, ἐν μακρᾷ συζητήσει, δὲν κατεφωράθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δαπανῶν πολλὰ ἑκατομμύρια ἐκ τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα συνῆψεν, ἐναντίον ὡρισμένων νόμων, οἵτινες ὥρισαν τὸν σκοπὸν τῶν δανείων τούτων; Ἀπέναντι τοιούτων καὶ τηλικούτων ἀκολασιῶν ὠχριῶσι βεβαίως οἱ διορισμοὶ τῶν τεσσάρων ἀνθρώπων τοῦ κόμματος εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον. Καὶ ἠδυνάμην πλεῖστα ἄλλα νὰ ἐπικαλεσθῶ παραδείγματα· ἀλλὰ πρὸς τί νὰ ἐπιμένω; Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ κρατοῦν πολιτικὸν σύστημα, ἢ μᾶλλον ἡ φατρία, ἐξολισθήσασα ἅπαξ, δὲν δύναται νὰ σταματήσῃ εἰς τὴν κατωφέρειαν τῶν τολμημάτων. Καὶ δὲν δυνάμεθα μὲν νὰ ἀφίνωμεν ἀνεξελέγκτους τοιαύτας ἀτασθαλίας καὶ ἀκολασίας, ἀλλὰ δυστυχῶς παρατηρῶ, ὅτι ὁ ἔλεγχος ἡμῶν εἰς οὐδὲν ὠφελεῖ. Ὁ ἔλεγχος ἡμῶν ὁμοιάζει πρὸς πεπυρακτωμένην βελόνην, ἥτις ἐμπήγνυται ἐπὶ πτώματος. Οἵαν αἴσθησιν προξενεῖ ἡ πεπυρακτωμένη βελόνη ἐπὶ τοῦ πτώματος, τὴν αὐτὴν προξενοῦσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν ἀκολουθοῦσαν αὐτῇ πλειονοψηφίαν τὰ καθ’ ἑκάστην ἀποκαλυπτόμενα κυβερνητικὰ ἀνοσιουργήματα. Διὰ τοῦτο ἡ ἐμὴ γνώμη εἶναι, ὅτι σήμερον δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς τὸ πῶς δυνάμεθα νὰ ἀποτρέψωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοῦ ὀλισθηροῦ ἐδάφους, ἐφ’ οὗ ὁρμητικῶς φέρεται, ἀλλ’ εἰς τὸ πῶς θὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀπαλλάξωμεν τὸν τόπον ἀπὸ τῆς πιεζούσης αὐτὸν φατριαστικῆς σπείρας. Εἶναι ἴσως ἐπίκαιρον νὰ ἀναμνησθῶ ἐνταῦθα τῶν ἀποπειρῶν, αἵτινες πρὸ μικροῦ ἐξεδηλώθησαν ἐν Λαρίσσῃ. Ἐγένετο τὸ πρῶτον βῆμα, εἰς ποῖον δὲ σημεῖον θὰ καταλήξῃ τὸ δεύτερον, τοῦτο εἶναι εὔκολον νὰ προΐδῃ τις. Ὡς πρὸς τὰ αἴτια, ζητήσατε τὸ πολιτικὸν σύστημα. Ἐγὼ δὲν δύναμαι βεβαίως νὰ εἴπω, ὅτι διερμηνεύω ἄλλων φρόνημα. Ἐὰν ὅμως θέλητε νὰ ἐκδηλώσω τὸ ἐμὸν, διακηρύττω μετὰ παῤῥησίας, ὅτι ἐπὶ τέλους διὰ παντὸς τρόπου πρέπει νὰ ἀπαλλαχθῇ ὁ τόπος ἀπὸ τὴν φατρίαν!

§18ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπευθύνεται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ῥητὴ κατηγορία, ὅτι κατὰ παράβασιν διατάξεων τοῦ νόμου ἔκαμε διορισμοὺς εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἡ δὲ Κυβέρνησις σιωπᾷ. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ μάθωμεν, ἐὰν θ’ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τοῦτο. Ἐὰν δὲ δὲν ἀπαντήσῃ, προτείνω ὅπως ψηφισθῇ ἡ ἑξῆς πρότασις. «Ἡ Βουλὴ, ἀρκουμένη εἰς τὰ λεχθέντα, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§19ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἡμεῖς προτείνομεν, ὅπως ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ ἁπλῶς, ὅτι «μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.»

§20Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι ἐπιθυμητὸν νὰ γνωρίζωμεν, καὶ ἔχομεν δικαίωμα νὰ γνωρίζωμεν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ μετάσχῃ τῆς συζητήσεως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις σκοπῇ νὰ δώσῃ ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν, περὶ ἧς πρόκειται, διὰ τὴν κακὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἐνήσκησε διὰ τῆς προτάσεως τῶν διορισμῶν αὐτῶν εἰς τὸν Βασιλέα, ἢ ἐὰν σκοπῇ νὰ μὴ δώσῃ οὐδεμίαν ἀπάντησιν, ν’ ἀφήσῃ δὲ τοὺς ἐπερωτῶντας ὑπὸ τὴν σιγὴν, τὴν ὁποίαν ἀντιτάσσει εἰς τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτῶν.

§21ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις, θεωροῦσα τοὺς διορισμοὺς καὶ νομίμους καὶ καταλλήλους καὶ συμφέροντας εἰς τὴν Πολιτείαν ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, οὐδένα ἔχει λόγον, ἵνα ἀρνηθῇ συζήτησιν περὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἀλλὰ συζήτησιν ἡ Κυβέρνησις ἀποδέχεται κανονικῶς προβαλλομένην. Τὸ γινόμενον ὑπὸ Βουλευτῶν, καταλαμβανόντων τὸ βῆμα ἄνευ προαναγγελίας, ἄνευ προκλήσεως εἰς συνεννόησιν περὶ τῆς ἡμέρας τῆς συζητήσεως ἐπὶ προαναγγελθείσης ἐπερωτήσεως, ἐπιδιδομένων εἰς ἀναπτύξεις περὶ ἐπερωτήσεων, ἀπεκδεχομένων δὲ, κατόπιν τοιαύτης ἐκρύθμου καὶ ἀνευλαβοῦς πρὸς τὴν Βουλὴν ἐνεργείας, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀπαντᾷ εἰς τὰς ἀγορεύσεις αὐτῶν, συμφυράματα φαντασιωδῶν ἐπινοήσεων καὶ ἀοριστολογιῶν, τοσοῦτον ἀπάδει πρὸς τὰ κεκανονισμένα, ὥστε ἐπιβάλλεται τῇ Κυβερνήσει ἐκ κοινοβουλευτικοῦ καθήκοντος ἡ ἀντιστράτευσις πρὸς τὸν τρόπον τοῦτον τῆς ἐνεργείας. Ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις θελήσῃ νὰ ἐργασθῇ ὅπως ἀπαιτοῦσι τὰ τοῦ Κανονισμοῦ, τουτέστι προκαλοῦσα περὶ τῆς ἡμέρας τῆς συζητήσεως συνεννόησιν διαρκεστέραν ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων ἐν γένει, ἢ εἰδικῶς ἐπὶ ἑκάστης ἐπερωτήσεως, καὶ ἐπιτρέπουσα ὅπως εἰσερχώμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, μὴ παρελκύουσα δὲ τὰς συζητήσεις πρὸς ματαίωσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἔστω βεβαία, ὅτι καὶ περὶ ζητημάτων, οἷον τὸ προκείμενον, θέλομεν συζητεῖ, καὶ προθύμως θέλομεν πάντοτε συντελεῖ, ἀπαντῶντες εἰς τὰς ἀγορεύσεις τῶν ἐπερωτώντων, εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν θεμάτων, εἰς ἃ εὐλόγως δύναται νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλή. Πρὸς τὸ παρὸν, ἐφ’ ὅσον οὕτως ἀκανονίστως ἐργάζεται ἡ Ἀντιπολίτευσις, θέλομεν περιορίζεσθαι εἰς τὸ καθῆκον, τὸ ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, ὑποβάλλοντες εἰς τὴν Βουλὴν πᾶσαν πληροφορίαν ζητουμένην. Τοῦτο ἐπράξαμεν ἀνελλιπῶς, καὶ τοῦτο θέλομεν ἐξακολουθεῖ πράττοντες.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὶν ἢ φθάσωμεν εἰς τὴν στιγμὴν, κύριε Πρόεδρε, καθ’ ἣν ἀπόκειται εἰς ὑμᾶς νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις, εἴμεθα εἰς ἄλλον στάδιον, εἰς τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως. Κατὰ τὸ στάδιον δὲ τοῦτο ἔχομεν καθῆκον νὰ ἀνασκευάσωμεν τὰ ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ λεχθέντα.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον; Δὲν σᾶς τὸν ἠρνήθην ποτέ.

§25ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἦλθεν εἰσέτι ἡ ὥρα, διὰ νὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς οὐσίας, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς φίλος μου κ. Λεβίδης προέβαλε. Διὰ τοῦτο ἀναβαίνω τὸ βῆμα, οὐχὶ διὰ νὰ ἐξακολουθήσω τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως, ἐπιφυλασσόμενος νὰ μετάσχω καὶ νὰ ἐκφέρω τὴν ἐπ’ αὐτῆς γνώμην μου, ἀλλὰ διὰ ν’ ἀποκρούσω τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ζητῶν ν’ ἀποφύγῃ συζήτησιν, ἥτις τυγχάνει ἀληθῶς δυσάρεστος εἰς αὐτὸν, καὶ ἥτις θὰ καταλήξῃ μᾶλλον δυσάρεστος ἢ ὅσον αὐτὸς ὑποθέτει, ὀχυροῦται ὄπισθεν τύπου τινὸς, ὅστις δὲν δύναται ὅμως καὶ αὐτὸς ν’ ἀσφαλίσῃ αὐτόν. Ἡ ἐπερώτησις περὶ τῶν διορισμῶν, τῶν γενομένων ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ, ἐγένετο χθές. Ἡ ἀναγγελία τῆς ἡμέρας, τὴν ὁποίαν ὁ ἐπερωτῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προβάλῃ πρὸς συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως, σκοπὸν ἔχει νὰ δοθῇ καιρὸς εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ διασαφήσεις. Καὶ ἀπὸ χθὲς μέχρι σήμερον δὲν εἶχεν ὁ Ὑπουργὸς τὸν καιρὸν ἐπαρκῆ, διὰ νὰ συλλέξῃ πάσας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ὤφειλε νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλήν; Καὶ ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ δυσεύρετοι πληροφορίαι, τὰς ὁποίας εἶχε νὰ προσαγάγῃ, εἰμὴ αἱ ἴδιαι αὐτοῦ πεποιθήσεις περὶ τῆς χρησιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους διώρισεν, ἢ περὶ τῆς νομιμότητος τῆς πράξεως τοῦ διορισμοῦ αὐτῶν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελεν εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ ἀπάντησιν χθὲς ἀκόμη, ἀμέσως, εὐθὺς ὡς ἐγένετο ἡ ἐπερώτησις αὕτη. Καὶ δὲν εἶχε μόνον τὴν εὐκαιρίαν νὰ πράξῃ τοῦτο, εἶχε καὶ τὸ καθῆκον, διὰ ν’ ἀποκρούσῃ αἰτίασιν, ἥτις ἀπευθύνεται πρὸς αὐτὸν, καὶ ἥτις εἶναι σοβαρὰ, διότι αἰτιῶνται τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἠθέλησε διὰ τῶν διορισμῶν τούτων νὰ μειώσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς ἀνωτάτης δικαστικῆς ἀρχῆς τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Καὶ νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὸ ἀξίωμα, ὅπερ κατέχει, ἐπιτρέπει αὐτῷ νὰ ἀφίνῃ τὴν αἰτίασιν ταύτην ἄνευ ἀπαντήσεώς τινος, καὶ νὰ προβάλλῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ μετάσχῃ τῆς συζητήσεως, διότι δὲν προσδιωρίσθη ἡ ἡμέρα πρὸς συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως; Τὴν ἡμέραν πρὸς συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως ἤθελε τὴν προσδιορίσει αὐτὸς ὁ ἐπερωτήσας, ἐπὶ ταῖς παραστάσεσι τῶν κυβερνώντων. Οἱ κυβερνῶντες εἶχον δικαίωμα νὰ παραστήσωσι, ποίαν ἡμέραν δύναται νὰ ἔχωσι τὰς ἀναγκαιούσας αὐτοῖς πληροφορίας. Ἀλλὰ βραδυτέραν προθεσμίαν, ἀνάλογον πρὸς τὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν εἶχον, διὰ νὰ συλλέξωσι τὰς πληροφορίας, δὲν ἠδύναντο νὰ ζητήσωσι, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη περισσοτέρου καιροῦ ἀπὸ τοῦ καιροῦ, ὅστις διέῤῥευσεν ἀπὸ χθὲς, οὐδ’ ἠδύναντο νὰ εἴπωσι σήμερον, ὅτι εἰσὶν ἀνέτοιμοι νὰ προβῶσιν εἰς τὴν συζήτησιν. Ἢ νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι παίζων μὲ τὰς λέξεις ἀπαλλάσσεται τῆς ὑποχρεώσεως ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐπερώτησιν, διότι ἦτο ἀνάγκη δῆθεν τὴν ἡμέραν τῆς ἐπερωτήσεως νὰ προσδιορίσῃ ἡ Βουλή; Ἀλλὰ τότε τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπερωτᾷν ἤθελεν ὑποταχθῆ εἰς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι μόνον αὐθαίρετον, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἐπιβουλή, εἶναι δολία ἀναίρεσις τῆς ἐλεγκτικῆς δυνάμεως τοῦ Κοινοβουλίου.

§26ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύο εἶναι τὰ ἐπὶ ἐπερωτήσεων καθήκοντα τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχει τὸ καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ προσκομίζῃ τὰς ζητουμένας πληροφορίας, ἔχει καὶ τὸ καθῆκον, προκαλουμένης συζητήσεως, νὰ μετέχῃ αὐτῆς, ἵνα φωτίζῃ τὴν Βουλὴν, ἐλέγχουσα τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῶν συζητούντων. Καὶ αἱ μὲν πληροφορίαι, εὐθὺς ὡς συλλεχθῶσι, δέον νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν Βουλὴν, αἱ συζητήσεις ὅμως παράγουσι δικαιώματα ὑπὲρ τῶν προκαλούντων αὐτὰς, ὅταν ἀποφάσει τῆς Βουλῆς κανονίζωνται τὰ τῆς διεξαγωγῆς αὐτῶν. Οἱ θέλοντες αὐτοὶ νὰ κανονίζωσι τὰ τῆς ἡμέρας τῆς συζητήσεως παραγνωρίζουσι τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς, τὰ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ἀποῤῥέοντα. Ἡμεῖς καλῶς γινώσκομεν, ὅτι καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ πάντα τὰ ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προβαλλόμενα εἰς συζήτησιν πράγματι δὲν ἔχουσι τὸν σκοπὸν, ὃν ἐπαγγέλλονται· μόνον σκοπὸν ἔχουσι, νὰ μὴ ἀφήσωσι τὴν Βουλὴν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐὰν εἰσηρχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κανονικῶς, κατὰ τὰ κοινοβουλευτικῶς νενομισμένα, δὲν θὰ ὠκνοῦμεν νὰ λαμβάνωμεν τὸν λόγον ἐν ταῖς συζητήσεσιν ἐξ ἀφορμῆς τῶν ἐπερωτήσεων· ἐπὶ ἐπερωτήσεων ὅμως, γινομένων πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν τῆς παραλύσεως τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν, ὀφείλομεν νὰ καταβάλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν εἰς ματαίωσιν τοῦ σκοποῦ, καὶ ἀπέχοντες τῆς συζητήσεως νὰ συντελῶμεν, ὅπως εἰσέρχηται ἡ Βουλὴ καὶ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐνόσῳ βλέπομεν, ὅτι αἱ συζητήσεις αὗται προκαλοῦνται ὡς προφάσεις πρὸς μόνην τὴν παρεμπόδισιν τῆς συζητήσεως τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἡμεῖς δὲν θέλομεν μετέχει τῶν συζητήσεων τούτων, θέλομεν ὅμως ἐξακολουθεῖ ὑποβάλλοντες πᾶσαν πληροφορίαν ζητουμένην, καὶ τοῦτο τὸ ταχύτερον. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος οὐδεμία ἐζητήθη εἰδικὴ πληροφορία, συζήτησις μόνον ἐγένετο. Ἂν διατυπωθῇ τις αἴτησις πληροφορίας, θέλομεν σπεύσει νὰ ὑποβάλωμεν αὐτὴν, οὐδ’ ἔχομεν ἀνάγκην διορίας, διότι τὰ κατὰ τοὺς διορισμοὺς εἶναι γνωστὰ, καὶ ὑποθέτω, ὅτι πᾶσα πληροφορία, ἥτις θέλει ζητηθῆ, δύναται ἐκ τοῦ προχείρου νὰ παρουσιασθῇ, συζήτησιν ὅμως περὶ τοῦ θέματος θέλομεν ἀποδεχθῆ κατὰ τὰ κεκανονισμένα, προσδιοριζομένης τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἡ συζήτησις αὕτη πρέπει νὰ λάβῃ χώραν. Δὲν δυνάμεθα, κατὰ τὸν Κανονισμὸν, ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸν λόγον ἀπὸ τῶν συζητούντων ἄνευ τοιούτου προσδιορισμοῦ, ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ διατρανώσωμεν τὴν ἀποδοκιμασίαν ἡμῶν κατὰ τῶν τοιούτων παρὰ τὸν Κανονισμὸν συζητήσεων, μὴ μετέχοντες αὐτῶν.

§27ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὡς νὰ μὴ γνωριζώμεθα, ὁ Πρωθυπουργὸς ὁμιλεῖ, ὡς πρώτην φορὰν νὰ εἴδαμεν ἀλλήλους καὶ πρώτην φορὰν νὰ εἰσῆλθεν ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ. Ὁ Πρωθυπουργὸς σᾶς λέγει, μὲ ὅλην τὴν στωϊκότητα, ἡ ὁποία τὸν χαρακτηρίζει ἐνίοτε, ὅτι, διὰ νὰ συμμετάσχῃ τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἔχει ἀνάγκην νὰ προαγγέλλωμεν τὰς ἐπερωτήσεις ἡμῶν, νὰ ὑποβάλῃ ὅσα ζητηθῶσιν ἔγγραφα ἀμέσως καὶ νὰ προδιορίζῃ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως, νὰ εἰσερχώμεθα ὅμως καὶ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Κύριοι, δὲν εἶχον δυσκολίαν νὰ ἀποδεχθῶ τὴν πρότασιν τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἂν αὐταὶ αἱ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως ἔδιδον τὸν καιρὸν εἰς τοὺς κατὰ νόμον ἐλεγκτὰς τῶν πράξεων αὐτῆς νὰ καταγίνωσι καὶ εἰς τὸ δεύτερον μέρος τῆς προτάσεως, διὰ τὸν ὁποῖον τόσον κόπτεται ὁ κ. Πρωθυπουργός. Εἶναι τοιαῦται αἱ παρανομίαι, αἱ ἀτασθαλίαι, ἡ ἀσέβεια τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν, ὥστε δὲν μᾶς μένει καιρὸς πλέον περὶ οὐδενὸς ἄλλου νὰ ἐργασθῶμεν, ἀλλ’ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ καταγγέλλωμεν τὰς πράξεις αὐτῆς πρὸς τοὺς ἐντολεῖς μας, διὰ νὰ κρίνωσιν ἐν καιρῷ περὶ ἡμῶν καὶ ὑμῶν, ἀφοῦ πρὸς ὑμᾶς αἱ αὐταπόδεικτοι κακαὶ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν κάμνουσιν ἐντύπωσιν. Ἂν δεχθῶ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, νὰ προαναγγέλλωμεν τὰς ἐπερωτήσεις ἡμῶν, καὶ νὰ περιμένωμεν τὸν προσδιορισμὸν τῶν συζητήσεων αὐτῶν, καὶ νὰ εἰσερχώμεθα κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναγγελίας τῆς ἐπερωτήσεως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι οὐδέποτε θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ κατὰ τὸ Σύνταγμα καθῆκον ἡμῶν, τοῦ ἐλέγχου τῶν κυβερνητικῶν πράξεων, αἵτινες, δυστυχῶς, κατὰ τὴν περίοδον ταύτην εἰσὶν ἀναρίθμητοι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφιβάλλω, ἐὰν κρίνω ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε πορείας σας, διότι εἴδομεν ἡμεῖς παραδεχομένας, ὡς νομίμως καὶ ὀρθῶς διεξαχθείσας, παρανόμους πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, ὡς τὴν περὶ τῆς μὴ ἐκτελέσεως δικαστικῶν ἀποφάσεων, προβιβασμοὺς κατ’ ἐκλογὴν καὶ τόσας ἄλλας. Τίς τολμᾷ νὰ προβάλῃ ἐπερώτησιν καὶ νὰ ζητήσῃ ἡμέραν συζητήσεως; Τί νὰ ἐλπίζῃ; Ἀφοῦ, ἐπαναλαμβάνω, βλέπομεν ὅτι δι’ ἀσεβεῖς καὶ ἐγκληματικὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως προβάλλονται προτάσεις ἀποδοκιμασίας αὐτῶν, καὶ ἐπὶ τῇ πασιφανεῖ ἀποδείξει τῶν πράξεων τούτων ὑμεῖς δίδετε ἐπιδοκιμαστικὴν ψῆφον, δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν, ἐὰν προσδιορισθῇ ἡμέρα συζητήσεως; Ἀλλ’ ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι πρέπει νὰ περιμείνωμεν νὰ ὑποβάλῃ ὁ Πρωθυπουργὸς τὰ αἰτούμενα ἔγγραφα πρὸς συζήτησιν, θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα; Δὲν ἀνατρέχω εἰς τὰς ἐπερωτήσεις, αἵτινες ἀπέβλεπον τὴν ἐξέλεγξιν παρανόμων τῆς Κυβερνήσεως πράξεων, ἀναφέρω τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κυρίου Γεωργαντᾶ, βουλευτοῦ Ἀττικοβοιωτίας. Οὗτος ἐζήτησεν εἰς μίαν τῶν συνεδριάσεων τῆς Συνόδου ταύτης, πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν, κατάστασιν τῆς διαχειρίσεως τῶν δανείων, ἀπηύθυνε δηλαδὴ ἐπερώτησιν, σχετιζομένην μὲ τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ ὅμως, ἐνῷ μᾶς ζητεῖτε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν ὑπεβάλατε ἔτι τὴν κατάστασιν ταύτην· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι θὰ μᾶς ὑποβάλητε ἔγγραφα, σχετιζόμενα μὲ ἄλλας ἐπερωτήσεις, μὲ ὅλην τὴν παρ’ ὑμῶν δεικνυομένην προθυμίαν; Τί νὰ συζητήσωμεν, ὅταν δὲν μᾶς προσάγητε τὰ ἀπαιτούμενα ἔγγραφα; Προϋπολογισμόν; Καὶ πῶς ἄνευ τῶν πληροφοριῶν, ἃς ἐζητήσαμεν, ἀπαραιτήτως ἀναγκαίων, δυνάμεθα νὰ ἐξελέγξωμεν τοῦτον; Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ τὸν ὑποστηρίζητε, ὡς τὸν ὑποστηρίζετε, διὰ νὰ τολμᾷ νὰ λέγῃ ὅσα λέγει, καὶ νὰ ἐπικαλῆται στρεβλουμένους τύπους, καὶ νὰ ἀπαιτῇ ἀντίθετον ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πολιτείαν ἐκείνης, ἣν ἀκολουθεῖ. Μετὰ τὴν εἰκόνα ταύτην, φρονεῖ ὅτι μᾶς καταγγέλλει ἐνώπιον τοῦ Κράτους, ἂν εἴπῃ ὅτι κωλυσιεργοῦμεν! Ἤθελον παραδεχθῆ, ὅτι ἡ καταγγελία ἠδύνατο νὰ ἀξιωθῇ προσοχῆς τινος, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν διῴκει τὴν χώραν ὡς τὴν διοικεῖ. Ἐπὶ ὀκτὼ ἔτη, καθ’ ἃ διοικεῖ τὴν χώραν ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀπαίσιος, ὁ καθήμενος ἐκεῖ, δὲν ἔφερε, παρὰ τὴν ἐρήμωσιν καὶ τὴν πενίαν. Καὶ ἐπειδὴ τυχὸν θὰ φανῇ εἴς τινας βαρεῖα ἡ ἔκφρασις, ἐρωτῶ ὑμᾶς,— εἶσθε πάντες οἰκοκυραῖοι — τίς δύναται νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι οἰκονομικῶς εὑρίσκεται εἰς εὐάρεστον θέσιν, ὅταν ζῇ δανειζόμενος; Ὅταν τις λ. χ. ἔχῃ εἰσόδημα δραχμῶν 50 καὶ δανείζεται 300, ὅπως ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς παρ’ αὐτοῦ τούτου δημιουργηθείσας ἀνάγκας, εἰπέτε μοι, εἶναι εὐάρεστος ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις αὐτοῦ τοῦ οἰκογενειάρχου; Εἴπατέ μοι σεῖς πλέον, εἶσθε ἱκανοὶ νὰ διευθύνητε τὴν περιουσίαν σας, ὕστερον ἀπὸ τὴν δημιουργηθεῖσαν θλιβερὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν ἐκ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε; Τοιαύτην παρέλαβεν ὁ Πρωθυπουργὸς τὴν πατρίδα ἡμῶν; Σᾶς ἐφάνη ἴσως βαρεῖα ἡ ἔκφρασις, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐκφράζωμαι διὰ περιστροφῶν, χαρακτηρίζω τὸ πρᾶγμα ὡς ἔχει. Ἐρωτῶ ὑμᾶς—οἱ περισσότεροι ἐνθυμεῖσθε τὴν ἐποχὴν τοῦ Ὄθωνος, τὸ Κράτος τότε ἦτο μικρότερον καὶ εἶχε μικρότερον προϋπολογισμόν,— ἐνθυμεῖσθε ποτὲ νὰ ἔφθασεν εἰς αὐτὴν τὴν ἀποσύνθεσιν ὁ στρατὸς καὶ τὸ ναυτικόν; ἐνθυμεῖσθε νὰ εὑρέθημεν ἄλλοτε εἰς οἵαν οἰκονομικὴν κατάστασιν εὑρισκόμεθα σήμερον, καὶ νὰ ἤμεθα βεβαρημένοι ἀναλόγως ὑπὸ τόσῳ πολλῶν καὶ μεγάλων δανείων; Καὶ δὲν λησμονεῖτε βεβαίως, ὅτι ἡ Δυναστεία ἐκείνη τότε εἶχε καὶ ἐσωτερικοὺς καὶ ἐξωτερικοὺς σπαραγμούς. Καὶ ὅταν τοιαύτη ἦναι ἡ διοικητικὴ καὶ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας, ὅταν ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν μᾶς ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον τῆς ἐξελέγξεως τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, νομίζετε ὅτι ὑποχρεούμεθα νὰ σκεφθῶμεν περὶ τύπων κανονισμοῦ, διὰ νὰ ἀσχοληθῶμεν εἰς τὴν ἔρευναν τῶν βαρυσημάντων παρανομιῶν καὶ ἐγκλημάτων αὐτῆς; Βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ἦναί τις Ἕλλην, διὰ νὰ ἦναι τόσον ψυχρὸς ἀπέναντι τοιούτων θεαμάτων, ὥστε νὰ ἐπιτρέπῃ νὰ ἀναβάλληται ἡ συζήτησις πράξεων, βαρυνουσῶν τὸ Κράτος, εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλλένδας. Ἐρωτῶ ὑμᾶς: ποῖαι ἐκ τῶν ἐπερωτήσεων, αἵτινες ἔγειναν κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, δὲν ἦσαν ἄξιαι τῆς ὑψίστης προσοχῆς τοῦ Κοινοβουλίου; Εἴπατέ μου μίαν, καὶ κηρύσσομαι ἡττημένος. Ἐπιθυμῶ νὰ μὲ πείσητε, ἀποδεικνύοντες ὅτι ἔχω ἄδικον· σᾶς προκαλῶ. Δὲν πιστεύω νὰ ἐλησμονήσατε, πόσας ἀνέφερε πρὸ μικροῦ ὁ κ. Παπαγιανακόπουλος, πόσας δὲ ἐγὼ καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ἀναγινώσκετε καθ’ ἑκάστην εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐκτραγῳδουμένην τὴν ἀνατροπὴν τῆς τάξεως, ὡς λ. χ. τοὺς φόνους καὶ τὰ διάφορα ἐγκλήματα τῶν στρατιωτικῶν ἀποσπασμάτων, τὰς παρανομίας τῶν ἐφόρων, τῶν ταμιῶν, τῶν εἰσαγγελέων καὶ τῶν δικαστῶν; Εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἶναι ἔναυλος ἔτι εἰς τὰς ἀκοάς σας ἡ ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν ἤγειρε χθὲς ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, καὶ τί ἐκ ταύτης ὁ κ. Κατσικόπουλος ἀπεκάλυψεν. Ἐῤῥίξατε καὶ σεῖς διὰ τὴν εἰκόνα ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν προσέθηκε βαθύτερα ἔτι χρώματα ὁ ἐκ Λακωνίας ἔντιμος συνάδελφος κ. Κοσσονάκος, χαρακτηρίσας τοὺς τέσσαρας ἐκείνους δικαστάς, ὡς χαρακτηρίζουσιν οἱ μυθιστοριογράφοι τὸν εἰδεχθῆ ἥρωα τοῦ μυθιστορήματός των. Ταῦτα κατὰ τὸν Πρωθυπουργὸν εἶναι ἀνάξια προσοχῆς, δὲν πρέπει νὰ γίνηται μνεία περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἐντὸς μιᾶς στιγμῆς ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, διὰ νὰ ἐξακολουθήσουν αἱ παροχαὶ πρὸς τοὺς φίλους τοῦ κόμματος, διότι ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰς ἀληθεῖς ἀνάγκας τῆς χώρας, παρὰ τὴν φατρίαν καὶ μόνην. Ἂν ἦσθε ἀντιπολιτευόμενοι, θὰ ἐβλέπατε, εἰσερχόμενοι εἰς τὰ δημόσια γραφεῖα, πῶς διεξάγεται ἡ ὑπηρεσία καὶ πῶς σᾶς ὑποδέχονται, πῶς δὲ ἀπευθύνονται οἱ ὑπάλληλοι πρὸς τοὺς προσερχομένους, τοὺς ἀντιφρονοῦντας πρὸς τὸν Πρωθυπουργόν· πρέπει νὰ ἦσθε παρόντες εἰς τὰ Δικαστήρια, ὅταν δικηγόροι ἀντιπολιτευόμενοι ὑποστηρίζωσι τὰς ὑποθέσεις πελατῶν των, διὰ νὰ ἴδητε, πῶς ἡ δικαιοσύνη ἀπονέμεται εἰς τοὺς ἀντιφρονοῦντας πρὸς τὸ καθεστός. Πρέπει νὰ παρατηρήσητε, πῶς συμπεριφέρονται τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα κατὰ τῶν φίλων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, διὰ νὰ κρίνητε, ἂν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τὰς προτάσεις τοῦ Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἂν οὕτως ἐκπληρῶμεν τὴν ἐντολὴν καὶ τὸν συνταγματικὸν προορισμὸν ἡμῶν. Μᾶς κατηγορεῖ, ὅτι κωλυσιεργοῦμεν καὶ ὅτι σοβαρῶς δὲν ἐπιλαμβανόμεθα τῶν ζητημάτων αὐτῶν, παρὰ μόνον πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ παρεμποδίσωμεν τὸν Πρωθυπουργὸν ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω ἐξ ὀνόματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως· ἐὰν ἠδυνάμην, ἤθελον εἴπει μετὰ παῤῥησίας: κωλυσιεργῶ, διότι οὕτως ἐξυπηρετῶ τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος. Ἐξ ἐμοῦ λέγω: θέλω νὰ σᾶς σταματήσω, νὰ σᾶς ἀνατρέψω τῆς ἀρχῆς· θέλω νὰ δώσω τὴν ἀρχὴν ταύτην εἰς ἁγνὰς χεῖρας· θέλω νὰ κατορθώσω, ὥστε ἄνδρες ἄλλοι νὰ σᾶς διαδεχθῶσιν, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ διατηρῶσι τὸ Κράτος διὰ δανείων, δι’ ὑπόπτων οἰκονομικῶν συνδυασμῶν καὶ διὰ παραχωρήσεων σιδηροδρόμων· θέλω νὰ διοικηθῇ ὁ τόπος οὕτως, ὥστε νὰ μὴ βιώσῃ ἐπὶ μακρότερον ἡ ληστεία, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη καὶ τὴν ὁποίαν οὐχὶ ἀπὸ μακροῦ χρόνου εἴχομεν φυγαδεύσει, καὶ τὴν ἐφυγαδεύσαμεν ὄχι ὑποχρεοῦντες τοὺς φιλησύχους πολίτας, ὡς ἀντιφρονοῦντας, νὰ τρώγουν τὰ σφαιρίδια καὶ τὴν πυρίτιδα, ἀλλ’ ἁπλῶς δι’ ἑνὸς νόμου· θέλω νὰ σταματήσῃ ἡ διάδοχος Κυβέρνησις τὴν λῃστείαν, ἡ ὁποία ἔστησε τὸν θρόνον της ἐν τῷ ταμείῳ τῆς ὁδοποιΐας, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει πλέον χρῆμα, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι οἱ μηχανικοὶ τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἀνίκανοι νὰ ἐκπληρώσωσιν ἔργα, τὰ ὁποῖα μόνον ἐν σχεδίοις ἐκτελεῖ ἡ Γαλλικὴ ἀποστολὴ, καὶ διὰ τοῦτο ἔφερεν ἐκ Γαλλίας αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν πατρίδα των δὲν θὰ ἐλάμβανον οὐδὲ τὸ εἰκοστὸν τοῦ μισθοῦ, τὸν ὁποῖον λαμβάνουν ἐδῶ, ὡς ἐν καιρῷ θέλω ἀποδείξει. Θέλω νὰ ἀνέλθῃ ἐπὶ τὴν ἀρχὴν Κυβέρνησις, ἥτις νὰ ἀπολαμβάνῃ τοῦ σεβασμοῦ καὶ τῆς ὑπολήψεως ὁλοκλήρου τῆς Εὐρώπης, διὰ νὰ παύσωσι τὰ δεινὰ τῶν ἐν Κρήτῃ ἀδελφῶν ἡμῶν καὶ τῶν ἁπανταχοῦ τῆς Ἀνατολῆς. Θέλω... καὶ τί δὲν θέλω; καὶ τί δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι θέλω, τὸ ὁποῖον ἐξέφυγε τῶν χειρῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως; διότι εἰς αὐτὴν δὲν ὑπάρχει πρακτικὸς νοῦς, δὲν ὑπάρχει ἐπιστημονικὸς, δὲν ὑπάρχει αἴσθημα πατριωτισμοῦ. Διὰ νὰ λειτουργήσῃ τὸ συνταγματικὸν πολίτευμα, πρέπει πάντα τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὸν μηχανισμὸν τῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους, νὰ ἵστανται εἰς τὸ ὕψος, εἰς τὸ ὁποῖον τὰ θέτει ἡ Πολιτεία, καὶ νὰ ἐμπνέωσιν ἐμπιστοσύνην. Ἐρωτῶ ὑμᾶς: ἀφ’ ἧς ἤρχισε νὰ πολιτεύηται ὁ Πρωθυπουργὸς, τί ἄφησε, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐξηυτέλισεν; Ἤρχισεν ἀπὸ τὴν Βασιλείαν, καὶ κατῆλθε μέχρι τοῦ τελευταίου τῶν ἐν τῷ Κράτει δρώντων. Μήπως ἐφείσθη τῶν φίλων του; Σᾶς, τοὺς ἀντιπροσώπους, τοὺς διατηροῦντας αὐτὸν ἐν τῇ ἀρχῇ, δὲν ἐξηυτέλισε τοσάκις καὶ διὰ τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλε καὶ ἐψηφίσατε, καὶ διὰ τῶν δημοσιογραφικῶν φύλλων του; Τὸν στρατὸν αὐτὸν διὰ τῆς δίκης τῆς Κούτρας δὲν συνέτριψεν; Ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἱστορίαν ἄλλων Κρατῶν, θ’ ἀπαντήσητε παρομοίας πράξεις, ἀλλ’ ἐκεῖ τὰς τιμωροῦσι διὰ δεκατισμοῦ ἐπὶ τόπου, δὲν ἀποδίδουσι τὴν σημασίαν, ἣν ἠθέλησε ν’ ἀποδώσῃ διὰ τῆς δίκης ὁ Πρωθυπουργὸς, ζητήσας νὰ παρομοιώσῃ ταύτην πρὸς τὴν τοῦ Βαζαὶν, διότι κρίνονται ὡς ἁπλᾶ στρατιωτικὰ λάθη. Πῶς θέλετε νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην ὁ τόπος εἰς τοὺς πολιτευτὰς, οἱ ὁποῖοι θὰ διαδεχθῶσιν αὐτὸν, καὶ ἐπὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ διαδεχθῶσι καὶ τούτους, ὅταν ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν κάμνῃ ἄλλο, ἀφ’ ἧς ἐφάνη εἰς τὴν πολιτικὴν, ἢ πάντας, καὶ τοὺς φίλους του καὶ τοὺς συνυπουργούς του καὶ τοὺς ἀντιπάλους του, νὰ ζητῇ νὰ ἐξευτελίζῃ διὰ τῶν ὀργάνων του, τὰ ὁποῖα συντηροῦσιν οἱ συνέταιροί του χρηματισταί; Ἐλησμονήσατε ὅτι ἀπέβαλεν ἕνα Ὑπουργὸν χάριν ἑνὸς τμηματάρχου; Δὲν βλέπετε, ὅτι διατηρεῖ τὸν Παπαλουκᾶν γυμνασιάρχην, καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἰδιαίτερόν του γραμματέα, ἐνῷ ἀμφότεροι περιύβρισαν τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας; Καὶ ποῖον ἄφησε, χωρὶς νὰ προσπαθήσῃ νὰ τὸν ἐξευτελίσῃ αὐτὸς καὶ τὰ ὄργανά του; Ἤθελε χρειασθῆ χρόνος μακρὸς πρὸς ἀφήγησιν τούτων. Ἐπιφυλάσσων μόνον εἰς ἑαυτὸν θυμιάματα καὶ παραδίδων διὰ τῶν ὀργάνων του ψευδεῖς εἰκόνας περὶ ἑαυτοῦ, προκαλῶν ἀνταποκρίσεις εἰς τὰς ξένας ἐφημερίδας, οὐχὶ μόνον εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὰς τὰς ἐν Ἀμερικῇ ἐκδιδομένας, ζητεῖ νὰ ἐξαπατήσῃ τὸν λαὸν, παριστῶν αὐτὸς ἑαυτὸν ὡς τὸν μόνον ἀστέρα, εἰς ὃν πρέπει ν’ ἀναβλέπωμεν. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, — διὰ νὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα, — ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐπαναστάσεως τῆς Κρήτης ἀφίκετο ἐνταῦθα ἐξ Ἀμερικῆς στρατηγὸς, ἔχων ἀπόφασιν νὰ συνδράμῃ ὑλικῶς τὴν ἐπανάστασιν. Διατρίβων ἐδῶ πρὸς τοῦτο, ἐγνωρίσθη μὲ διαφόρους, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ μὲ τὸν κ. Βαρελίδην. Οὗτος ἐσύστησε φίλον τού τινα πρὸς τὸν στρατηγὸν, ὅστις, κατὰ τὴν ἀναχώρησίν του παρέλαβε τοῦτον μεθ’ ἑαυτοῦ. Εἰς τοῦτον ὁ Βαρελίδης συντάξας ἀπέστειλεν ἀνταπόκρισιν, τὴν ὁποίαν ἐδημοσίευσεν ἀμερικανική τις ἐφημερίς, ἥτις οὔτε τὴν Ἑλλάδα γνωρίζει, οὔτε τὰ πρόσωπα, οὔτε ἐνδιαφέρεται διὰ τὰ λαμβάνοντα χώραν ἐνταῦθα. Διὰ τῆς ἀνταποκρίσεως ταύτης ἐξαίρεται ὁ μέγας ἀνὴρ, ὅστις δυστυχῶς δὲν ἐγεννήθη εἰς Γερμανίαν, διὰ νὰ ἀνατρέψῃ τὸν Βίσμαρκ καὶ διοικήσῃ τὴν Εὐρώπην! Ταύτην τὴν ἀνταπόκρισιν, τὴν συνταχθεῖσαν ἐν τοῖς ἰδιαιτέροις γραφείοις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἀποσταλεῖσαν εἰς Ἀμερικὴν πρὸς δημοσίευσιν, ἀνεδημοσίευσεν ἐνταῦθα ἡ φίλη μου «Νέα Ἐφημερὶς», μὲ προοίμιον ἀρκετὰ ζωηρὸν, διὰ νὰ παρασύρῃ τοὺς ἁπλουστέρους. Μᾶς παρουσιάζουν οὕτω διὰ τοιούτων μέσων ὡς ὑπέροχον διάνοιαν ταύτην, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ παρακολουθήσωμεν πάντες, τῆς ὁποίας νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀντιπολίτευσις, διότι τότε μόνον θ’ ἀνατείλωσιν αἱ εὐτυχεῖς ἡμέραι, καθ’ ἃς ὁ Γεώργιος θὰ μεταφέρῃ τὸν θρόνον αὐτοῦ εἰς Κωνσταντινούπολιν. Μὲ τοιαῦτα ψεύδη ἔστησε καὶ ζητεῖ νὰ στερεώσῃ τὸν πρωθυπουργικόν του θρόνον ὁ κ. Τρικούπης. Ἐξ ἑνὸς ζητεῖ νὰ ἐξευτελίζῃ τοὺς πάντας, ἐξ ἄλλου πειρᾶται διὰ τοιούτων φαντασιωδῶν ἀνταποκρίσεων νὰ ἀνυψωθῇ. Δὲν ὑψοῦνται οὕτω οἱ διοικοῦντες, καὶ δὲν ἀποκτῶσι τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ τόπου, ἀλλὰ διὰ τῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα διοίκησις πατρικὴ παρέχει εἰς τὴν πατρίδα. Ὅταν λοιπὸν τοιοῦτον ἔχωμεν πρὸ ἡμῶν ἀντίπαλον, οὕτω διέποντα τὰς τύχας τῆς χώρας, τοιαῦτα καὶ τηλικαῦτα πράττοντα κατὰ τῆς πατρίδος ἡμῶν, τί θέλετε νὰ πράξωμεν; Καὶ δὲν εἶναι ἐν ἀρχῇ τοῦ σταδίου, εἶναι ὀκτὼ ἔτη, καθ’ ἃ μόνος παρίσταται ἐν τῇ πολιτικῇ καὶ τὸ σύστημά του λειτουργεῖ, ἀπολαμβάνουσι δὲ ἤδη οἱ Ἕλληνες τῶν καρπῶν τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ συστήματός του, καὶ βλέπομεν ἀναγραφομένας εἰς τὰς ἐφημερίδας ἑκάστοτε τὰς πτωχεύσεις τῶν διαφόρων πολιτῶν τοῦ Κράτους, ἐμπόρων τε καὶ ἄλλων! Δὲν εἴμεθα ἐν ἀρχῇ τοῦ σταδίου τοῦ ἀνδρὸς, διὰ νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ὀφείλομεν νὰ παραδεχώμεθα τὰς γνώμας μου καὶ τὰ συστήματά του, ὡς ἀγνοοῦντες τοῦτον, ἐπειδὴ δὲ ἤδη ἀπολαμβάνομεν τοὺς καρποὺς τῆς διοικήσεως αὐτοῦ, τὴν δυστυχίαν δηλαδὴ, ἥτις κατέκλυσε τὴν Ἑλλάδα, καθῆκον ἔχομεν, ὑπηρετοῦντες τὴν πατρίδα, νὰ παρακωλύσωμεν πᾶσαν ἐργασίαν καὶ πᾶσαν πρόοδον τῶν τοιούτων μέτρων τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ὅταν ἔχω αὐτὰς τὰς ἀριδήλους ἀποδείξεις, δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ὑποκύψω εἰς τὸν τύπον τῶν λεγομένων πλειονοψηφιῶν, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ πλειονοψηφία, μετὰ τὰς ἀποδείξεις τῆς οἰκτρᾶς διοικήσεως τῆς πατρίδος, δὲν φέρει τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον τὸ πολίτευμα ἔδωκε πρὸς αὐτήν. Ζητῶ νὰ κατέλθῃ ὁ Πρωθυπουργὸς εἰς τὰς ἐκλογὰς, ζητῶ τὸ Κράτος ν’ ἀποφανθῇ μετὰ τὰ γινόμενα τὴν γνώμην του, καὶ ἂν αὕτη ἦναι ὑπὲρ τοῦ συστήματος τοῦ Πρωθυπουργοῦ, τότε δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἐξακολουθήσω τὴν αὐτὴν τακτικήν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι συνταγματικῶς δὲν ἀντιπροσωπεύει ἡ πλειονοψηφία τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, καὶ ζητῶ τὴν διάλυσιν τῆς· ζητῶ νὰ κατέλθωμεν εἰς τὸν ἀγῶνα, καὶ ν’ ἀποφανθῇ τὸ Κράτος. Εἶναι ἡ τελευταία Σύνοδος· δὲν νομίζω ὅτι, ἂν δὲν ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς, θὰ παραβλαφθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου· διότι, καὶ ἂν ψηφίσωμεν τοῦτον, ὅταν θὰ ἐπανέλθωμεν, θὰ μᾶς παρουσιασθῶσι νέαι πιστώσεις, συμπληρωματικαί, καὶ τοῦτο συμβαίνει καθ’ ὅλην ταύτην τὴν Περίοδον. Ἐνθυμεῖσθε, ἐψηφίσατε Προϋπολογισμὸν, καὶ ὅμως καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν Σύνοδον ἐψηφίσατε καὶ μέλλετε νὰ ψηφίσητε σωρείαν πιστώσεων συμπληρωματικῶν, καὶ ὅμως δὲν προσέκρουσεν εἴς τι ἡ διοικητικὴ μηχανὴ τοῦ Κράτους· δύναται ἑπομένως νὰ διοικηθῇ ἡ χώρα ἄνευ Προϋπολογισμοῦ, μέχρις ὅτου ἐπανέλθῃ ἡ νέα Βουλή. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν ἀντιστρατεύομαι εἰς τὰ συμφέροντα τῆς χώρας, παρακωλύων τὰς ἐργασίας τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ἂν ἠδυνάμην μόνος νὰ κωλυσιεργῶ, θὰ τὸ ἔπραττον, διότι νομίζω, ὅτι ἐξυπηρετῶ τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος μου. Πρὸ τῆς καταστροφῆς, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ διοίκησις τοῦ Πρωθυπουργοῦ, οἱ τύποι, τοὺς ὁποίους ἐπικαλεῖται, εἶναι ἀνάξιοι τῆς προσοχῆς μου. Ἀλλὰ κωλυσιεργῶ; Ἐὰν ἐκωλυσιέργουν πραγματικῶς κατὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐξήγησεν ὁ Πρωθυπουργὸς, θὰ ἔκαμνον τὸ ἑξῆς· ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω, ἀνέρχομαι τὸ βῆμα, λαμβάνω τὴν ἱστορίαν τοῦ Thiers, τὴν ἑλληνικὴν ἱστορίαν, καὶ ἀναγινώσκω μέχρις ὅτου λήξῃ ἡ Σύνοδος. Αὐτὸ λέγεται κωλυσιεργία· αὐτὸ λέγεται κωλυσιεργία ἐκ πείσματος, ἐξ ἀντιπολιτεύσεως προσωπικῆς καὶ ὄχι ἐξ ἰδέας ἐθνικῆς. Τὰς θεωρίας λοιπὸν τοῦ Πρωθυπουργοῦ δὲν νομίζω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει· ὀφείλομεν νὰ σταθῶμεν εἰς τὰς θέσεις ἡμῶν, καὶ θὰ τὸ πράξωμεν, ἐξελέγχοντες νομίμως καὶ δικαίως τὸν Πρωθυπουργὸν, συζητοῦντες δὲ τὴν πρότασιν αὐτοῦ, ἵνα τὸν διδάξωμεν νὰ σεβασθῇ τὸ καθῆκον καὶ τὸν νόμον, διὰ νὰ ἴδῃ καὶ ἡμᾶς ἀκολουθοῦντας τὸν τύπον, τὸν ὁποῖον ἐπικαλεῖται.

§28ΤΖΑΝΕΣ. Ὁ ἔντιμος ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτὴς καὶ συνάδελφός μου προεκάλεσεν ἡμᾶς, Κύριοι, ἐκ τῆς πλευρᾶς ταύτης (δεικνύει τὴν δεξιὰν) νὰ ἀποφανθῶμεν, ἐὰν πράγματι τὸ οἰκονομικὸν σύστημα τῆς Κυβερνήσεως ἦναι σύστημα ἀπαίσιον, ὀλέθριον καὶ τὰ τοιαῦτα. Δὲν εἶναι, νομίζω, τῆς παρούσης ἑσπέρας ἀντικείμενον, νὰ ἐρευνήσωμεν περὶ τούτου, ἐὰν τὸ σύστημα τὸ οἰκονομικὸν, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ, ἦναι σύστημα συμφέρον εἰς τὸν τόπον, ἢ ἦναι σύστημα ἀσύμφορον. Νομίζω ὅτι τὴν ἑσπέραν ταύτην συζητεῖται μία πρᾶξις κυβερνητικὴ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε καλῶς νὰ τοποθετήσῃ τρεῖς πολίτας Ἕλληνας εἰς τρεῖς θέσεις ἐν τῷ ἀνωτάτῳ Συνεδρίῳ, τῷ Ἐλεγκτικῷ. Ἐπειδὴ μοὶ δίδεται ἀφορμὴ ἐκ τοῦ ζητήματος τούτου ν’ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, νομίζω ὅτι δύναμαι ν’ ἀπαντήσω εἴς τινας θεωρίας, αἵτινες ἐντεῦθεν ἐξηνέχθησαν καὶ εἰς τὰς ὁποίας δὲν εἶναι ἴσως σπουδαῖον ν’ ἀπαντήσῃ τις, ἐὰν δὲν ἀπαντήσῃ διὰ τοὺς ἁπλουστέρους, καὶ ὄχι δι’ ὑμᾶς, διότι ἐνταῦθα παρακαθήμεθα, ἂς τὸ εἴπω, οἱ λογάδες, οἱ ἐκλεκτοὶ τοῦ Ἔθνους, οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, πρὸς οὓς τὸ Ἔθνος ἀνεῦρε πάντα ἐκεῖνα τὰ προσόντα, διὰ νὰ τὸ ἀντιπροσωπεύσωσι· καὶ κυρίως, κύριοι Βουλευταὶ, δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἐρευνήσω τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀναγνωρίζω, ὅτι οἱ κυβερνῶντες ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ διαχειρίζωνται τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἐνεπιστεύθη τὸ πολίτευμα εἰς αὐτοὺς καί τὴν ὁποίαν ἐξακολουθεῖ ἡ Βουλὴ ἐμπιστευομένη αὐτοῖς καὶ παρέχουσα τὴν ἄδειαν, ἵνα τὴν διαχειρίζωνται. Ἐὰν μὲ ἠρώτα τις περὶ τῶν προσώπων ἐκείνων, ἤθελον εἴπει, ὅτι εἶναι ἀνάξιον τοῦ Κοινοβουλίου νὰ συζητῆται ἡ τύχη, τὸ μέλλον, αἱ ὑπηρεσίαι, αἱ ἐργασίαι προσώπων, ἅτινα ὁπωςδήποτε εἶναι Ἕλληνες καὶ ἅτινα ὁπωςδήποτε, ὑπηρετοῦντα ἐξουσίαν τινὰ, προσέφερον πρὸς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίας καὶ ἅτινα ἀνήκουσιν εἰς οἰκογενείας ἐντίμους τοῦ τόπου. Δὲν θὰ πράξω ἄτοπόν τι, ἐὰν, ὁμιλῶν περὶ τοῦ συμπολίτου μου κ. Βαρελίδου, εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ Βαρελίδης εἶχε πατέρα, ἀνήκοντα εἰς τὴν μεγάλην γενεάν τοῦ 1821 καὶ ὅστις, συμμετασχὼν, ὡς πάντες οἱ Ἕλληνες τότε, εἰς τὸν ἀγῶνα, ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του. Τοῦτο δὲν τὸ φέρω ὡς περγαμηνὴν ὑπὲρ τοῦ κ. Βαρελίδου, θέλω νὰ εἴπω ὅμως, ὅτι ὁ Βαρελίδης ἔχει καὶ ἰδίας ὑπηρεσίας, καὶ ἂν οὗτος ἦναι ἄνθρωπος, ὅστις ἐγκληματῶν ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, εἰς ἣν ἀνῆλθεν, ὅταν ἡ πτέρυξ ἐκείνη (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) παραλάβῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἔχει τὸ δικαίωμα μετὰ τῶν ἄλλων πράξεων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως νὰ συνεξετάσῃ καὶ ταύτην, καὶ ἐὰν ἀνεύρῃ, ὅτι ἡ πρᾶξις τῆς ἀναῤῥήσεως εἰς τὸν βαθμὸν ἐκεῖνον τοῦ Βαρελίδου εἶναι ἐγκληματική, καὶ ταύτην δύναται ἀκόμη νὰ καταδιώξῃ. Μόλις εἶχον διεκπεραιώσει τὰς σπουδάς μου τότε, ὅτε συνῆλθεν ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις τοῦ 1863, καὶ δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀποτελέσω μέρος αὐτῆς, διὰ νὰ ἦμαι ἐν γνώσει τῶν θεωριῶν καὶ τῶν δογμάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι ἔθετον τὴν βάσιν, ἐφ’ ἧς ἐστήριξαν τὸ πολίτευμα· ἀνέγνωσα τὰ κατὰ τὴν σύνταξιν τότε τοῦ πολιτεύματος, καὶ μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν ἐλυπήθην, ἀκούσας τοῦ ἐντίμου προλαλήσαντος συναδέλφου, εἰπόντος θεωρίας, ἀγνώστους πρὸς ἐκείνους καὶ πρὸς πάντα ἐγκύψαντα εἰς τὴν μελέτην τοῦ δημοσίου δικαίου ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἔγραψαν περὶ τοῦ πολιτεύματος, ὅπερ διέπει καὶ τὴν πατρίδα ἡμῶν. Δὲν κωλυσιεργοῦν, δὲν παρεμποδίζουν, δὲν τίθεται φραγμὸς, λέγει τὸ πολίτευμα, ὁπόταν εἴτε καλῶς εἴτε κακῶς ἐκεῖθεν ἢ ἐντεῦθεν παρακάθηνται οἱ πλείονες, διότι, ἐὰν κωλυσιεργήσωσι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παράγονται προηγούμενα ἀπαίσια, ὀλέθρια, τὰ ὁποῖα προηγούμενα ἂν μιμηθῶσιν οἱ ἐπερχόμενοι, ἀλλοίμονον! τὸ πολίτευμα δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, δὲν ἔχει λόγον ὑπάρξεως! Καὶ λυποῦμαι, διότι θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω, ὄχι διατὶ τὸ Στέμμα δὲν κάμνει χρῆσιν μιᾶς προνομίας ἐκ τῶν πολλῶν, τὰς ὁποίας ἔχει, διότι δὲν δύναται τὸ Στέμμα νὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτῆς, ὁπόταν ἐκεῖθεν ἢ ἐντεῦθεν παρακάθηνται οἱ πλείονες.....

§29ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ἔκαμεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ πατρός μου.

§30ΤΖΑΝΕΣ. Λυποῦμαι διότι τὸ Στέμμα σιγᾷ, ἐνῷ δύναται νὰ κάμῃ χρῆσιν, πλὴν αὐτῆς, ἄλλης προνομίας. Ὁπόταν τὸ Στέμμα βλέπῃ προσβαλλόμενον τὸ πολίτευμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὡρκίσθη, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλήν· αὕτη δὲ εἶναι ἡ χρῆσις τῆς προνομίας, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ κάμῃ.

§31ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποία εἶναι αὕτη;

§32ΤΖΑΝΕΣ. Ἐγὼ δὲν ἦλθον νὰ κάμω τὸν διδάσκαλον ἐδῶ, διότι αἰσθάνομαι ὅτι αἱ γνώσεις, τὰς ὁποίας ἔχω, εἶναι ὀλιγώτεραι ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἔχουσιν ἄλλοι, παρακαθήμενοι ἐκεῖθεν, καὶ οἱ ὁποῖοι πλειότερον ἐμοῦ ἐμελέτησαν καὶ πλειότερα ἐμοῦ γινώσκουσι. Λέγω μόνον, ὅτι λυποῦμαι, διότι τὸ Στέμμα δὲν κάμνει χρῆσιν τῆς προνομίας ἐκείνης, καὶ εἴθε ἡ παροῦσα κατάστασις τῆς Βουλῆς νὰ προκαλέσῃ τὸ Στέμμα νὰ σκεφθῇ περὶ τούτου σπουδαίως. Κύριοι Βουλευταὶ, ἐῤῥέθησαν πολλὰ ἐν τῇ Βουλῇ ἀπό τινος περὶ τῆς δικαιοσύνης, περὶ τῆς οἰκονομίας, περὶ τῶν φυλακῶν καὶ περὶ καὶ περὶ, καὶ πολλὰ περὶ, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἡ ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ ἐξετάσωμεν τὰ ζητήματα ταῦτα, διότι τὰ ζητήματα ταῦτα ἔχουσιν ἱστορίαν δυστυχῶς μακράν. Ἐὰν ἡ δικαιοσύνη τῆς πατρίδος ἡμῶν προσκόπτῃ, ἐὰν οἱ ἄνδρες, οἱ λειτουργοῦντες εἰς τὸν βωμὸν τῆς δικαιοσύνης, δὲν φέρωνται καλῶς, τοῦτο δὲν ἔχει τὴν ἀφορμήν του, οὔτε τὴν αἰτίαν του, εἰς μίαν ἀμέλειαν ἢ μίαν πρᾶξιν, ἔστω καὶ τῆς προηγουμένης καὶ τῆς προπροηγουμένης καὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, τοῦτο εἶναι νόσημα, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ τὴν δικαιοσύνην ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν, τὸ λέγω μετὰ θάῤῥους, ἐπῆλθεν ὁ νόμος τῆς ἰσοβιότητος καὶ συνεπῆλθεν ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ὁ ἴδιος ὁ ἀείμνηστος Ζαΐμης ὠνόμασε Lex Zaimiana. Ὅταν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἀφίνεται ἡ εὐθύνη—καὶ ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν κ. Ῥάλλην, τὸν ἔντιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν, ὁ ὁποῖος προΐστατο ἄλλοτε τῆς δικαιοσύνης καὶ τὴν διεχειρίσθη ἐντιμότατα, — ὅταν, λέγω, εἰς τὸν Ὑπουργὸν δὲν ἀφίνεται ἡ εὐθύνη τοῦ διορισμοῦ τῶν προσώπων, ἅτινα καλοῦνται εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς δικαιοσύνης, ὅταν εἰς τὸν Ὑπουργὸν ὑποδεικνύῃ μία Ἐπιτροπὴ πολλάκις ἐντίμους καὶ ἀξίους ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ πολλάκις στρατολογουμένους ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ληφθῶσι λειτουργοὶ τῆς δικαιοσύνης, τότε ὁποίαν τινὰ εὐθύνην δύναται νὰ ἔχῃ μία Κυβέρνησις, ἐὰν δὲν ἔχῃ τὴν εὐθύνην τῶν πράξεών της; Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς δικαιοσύνης, ἐρχόμενον ἐν τῇ Βουλῇ, ἔρχεται ἐπουσιωδῶς καὶ παρακαίρως, καὶ δὲν ἔρχεται ἐκ τῶν αἰτιῶν του, καὶ δὲν ἔρχεται μὲ τὰς ἀφορμὰς, αἵτινες τὸ παρακολουθοῦσι. Θέλετε νὰ ἔχητε δικαιοσύνην; Δώσατε ἄρτον, καὶ δίδοντες ἄρτον, καλεῖτε εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς δικαιοσύνης ἄνδρας λογάδας, ἐπιστήμονας ἐντίμους. Δὲν δίδετε ἄρτον; Θὰ ἴδητε τὰ κατασταλάγματα ἐπὶ τέλους εἰς τὸν ἱερὸν ναὸν τῆς Θέμιδος, διότι ἕκαστος ἄνθρωπος, ὅστις σύνοιδε τὴν ἀξίαν αὑτοῦ, καὶ ἕκαστος ἄνθρωπος, ὅστις σχηματίσει οἰκογένειαν, δὲν δύναται, ναὶ, Κύριοι, δὲν δύναται μὲ 300 δραχμὰς, ἔχων οἰκογένειαν, συγκειμένην ἀπὸ ἓξ μέλη πολλάκις, νὰ ἦναι ἀδέκαστος, νὰ ἦναι ἥρως, ἀπέναντι τῆς πείνης, ὅστις, ὅσον καὶ ἂν ἦναι τοιοῦτος, πολλάκις κάμπτεται, καὶ ὁπόταν μάλιστα δυστυχῶς εἰς τὴν δικαιοσύνην στρατολογοῦνται οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, περὶ τῶν ὁποίων χθὲς ἐλέχθησαν τοσαῦτα. Ἐλέχθη ἐνταῦθα καὶ περὶ τῶν φυλακῶν, καὶ ὠνομάσθησαν τέρατα ἀποφώλια, κακοῦργοι, οἱ δυστυχεῖς κατάδικοι. Τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν δὲν εἶναι ἀντικείμενον συζητήσεως τῆς Βουλῆς, τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν ἀνάγκη νὰ συζητηθῇ παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιζητήσωσι τὰ αἴτια τοῦ ἐγκλήματος ἐκεῖ, ὅπου ἐπιζητεῖ καὶ ἀνευρίσκει αὐτὰ ἡ ἐπιστήμη. Δὲν εἶναι τέρας, δὲν εἶναι κακοῦργος ὁ ἐγκληματῶν, ὄχι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα μάλιστα, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ὁ βίος ἄνετος, εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα μάλιστα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ παιδεία εἶναι ἀτελὴς, ἂν ὄχι ἄγνωστος, εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει πλοῦτος,—καὶ πλοῦτος συνοδευόμενος μὲ τὴν ἀμάθειαν ἔχει τὰς κακὰς καὶ ὀλεθρίας συνεπείας αὑτοῦ,—εἰς τὰ μέρη ταῦτα ὁ ἐγκληματῶν πρέπει νὰ κρίνηται ὄχι μὲ τὸ μέτρον, μὲ τὸ ὁποῖον κρίνεται ἐνίοτε ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ ἀπό τινας συναδέλφους, εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἅτινα διέπονται ὑπὸ συστήματος φυλακῶν, περὶ τοῦ ὁποίου ἤκουσα πολλάκις συναδέλφους ἀγανακτοῦντας νὰ λέγωσιν, ὅτι μόνον ἔθνη βάρβαρα δύνανται νὰ ἔχωσι τοιοῦτον σύστημα, εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ὁ ἐγκληματῶν δὲν δύναται νὰ ἐξετάζηται ὅπως ἐξετάζεται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ πολλάκις, καὶ νὰ ὀνομάζηται τέρας ἀποφώλιον, κακοῦργος. Βλέπετε λοιπὸν, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι, ἐρχόμενοι ἐνταῦθα καὶ θέλοντες νὰ κωλυσιεργήσωμεν, ἐπιλαμβανόμεθα ζητημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ φέρωνται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, διότι, ὡς προεῖπον, εἶναι ζητήματα μελέτης ἐμβριθοῦς καὶ πολλῆς προσοχῆς ἄξια. Τελευτῶν νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαντήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου ἐκ Μεσσηνίας Βουλευτὴν, εἰπόντα: «δὲν γνωρίζετε σεῖς, ὁποία εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ τόπου, καὶ δι’ αὐτὸ σιγᾶτε». Γνωρίζομεν ποία εἶναι ἡ κατάστασις, ἔχομεν ὅμως τὴν ἰδέαν, ὅτι δι’ ὅλων τῶν μέσων καὶ πάσῃ θυσίᾳ ἡ κατάστασις αὕτη πρέπει νὰ παρέλθῃ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν σχηματίζονται ἐντὸς ἡμίσεως αἰῶνος τὰ ἔθνη. Ὅπως κατὰ τοὺς γεωλόγους τὰ ἡφαίστεια δὲν σχηματίζονται διὰ μιᾶς, ἀλλὰ πρέπει προηγουμένως νὰ ὑποστῶσιν ἐκρήξεις, οὕτω καὶ τὰ ἔθνη πρέπει νὰ ὑποκύψωσιν εἰς καταπονήσεις, τὰ ἔθνη πρέπει νὰ πληρώσωσι φόρους βαρεῖς, ἀλλὰ πληρόνοντα καὶ καταπονούμενα νὰ παρουσιάζωσιν ἔργα. Ἐγὼ ἀνήκω εἰς νομὸν, ὁ ὁποῖος ἴσως εἶναι εἷς ἐκ τῶν νομῶν ἐκείνων, οἵτινες καταβάλλουσι πλειότερα, κατεπονήθη, ἀλλ’ ἐκ τῶν ὑστέρων, ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐπείσθην, ὅτι, ἀποβλέπων εἰς τὴν συναποτέλεσιν τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἤρξατο, τὴν καταπόνησιν ἐκείνην οὐδαμῶς θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Ἐὰν ἐγὼ πλανῶμαι, θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ δικάσῃ μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τῶν ἀντιφρονούντων, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα φυσικῶς, νὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα, χωρὶς νὰ ἐκβιασθῇ καὶ χωρὶς νὰ παρακωλυθῶσι τὰ ἔργα τοῦ Κοινοβουλίου, ὥστε οὐδεὶς νὰ πιστεύσῃ, ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα δὲν λειτουργεῖ καὶ συνεπῶς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ οὐδένα λόγον ὑπάρξεως.

§33ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν θέλω εἰσέλθει καὶ ἐκ δευτέρου εἰς τὴν κατ’ οὐσίαν συζήτησιν τοῦ ζητήματος, σκοπῶ μόνον νὰ προσπαθήσω ν’ ἀποκρούσω ὅσα παρεμπιπτόντως κατὰ προσποίησιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ ὀλίγου εἶπε. Χθὲς, ἀφοῦ ἐπεράτωσα τὴν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης ἀγόρευσίν μου, ἐπὶ ἱκανὰ λεπτὰ τῆς ὥρας ἡ πτέρυξ αὕτη (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) ἀνέμενε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἀπαντήσῃ· ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὔτε ἀπήντα, οὔτε ἀναβολὴν τῆς ἐπερωτήσεως προέτεινεν. Ἠναγκάσθη ἕτερος τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων νὰ λάβῃ τὸν λόγον, καὶ μετ’ αὐτὸν τρίτος, καθ’ ἣν δὲ στιγμὴν ὁ τελευταῖος οὗτος ἠγόρευεν, ὁ Πρωθυπουργὸς κατεγίνετο ἐπίτηδες εἰς συνομιλίας ἄλλας, μὴ προσέχων παντάπασιν εἰς τὸ θέμα, ἐνῷ ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο ἐν ἀπαρτίᾳ, ὡς ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη. Ἐγένετο ἡ ἔνστασις ἀπαρτίας πρὸς τιμωρίαν καὶ σωφρονισμὸν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἡ ἔνστασις ἐπέτυχεν. Ἐζήτησεν ἆρά γε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ὡς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, καὶ ἡ πτέρυξ ἡμῶν ἠρνήθη νὰ παράσχῃ αὐτήν; Κεκυφὼς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἴσως ὡς ἐκ τῶν πολλῶν πολιτικῶν ἁμαρτιῶν, ἃς ἐπὶ τῆς ῥάχεως αὑτοῦ φέρει, οὐδὲ συζήτησιν οὐδὲ ἀναβολὴν τῆς προτάσεως ἢ τῆς ἐπερωτήσεως προέβαλε. Τί ἐπεθύμει, παρακαλῶ, νὰ πράξωμεν; Ἀνέλαβε βεβαίως καὶ δεύτερος καὶ τρίτος τὸν λόγον. Μήπως ἡμεῖς προεβάλομεν πρότασιν πρὸς τὴν Βουλὴν χθὲς τὸ ἑσπέρας, δι’ ἧς ἰσχυριζόμεθα καὶ ἐπεμένομεν, ὅτι κατὰ τὴν χθεσινὴν ἑσπέραν ἐνοοῦμεν νὰ συζητήσωμεν, ἢ οὕτως ἢ ἄλλως; Παντάπασιν. Ἐὰν ὁ Πρωθυπουργὸς ἐνόμιζεν, ὅτι εἶχεν ἀνάγκην ὀλίγων ὡρῶν, ἢ ὀλίγων ἡμερῶν, ἵνα κομίσῃ εἰς τὴν αἴθουσαν τὰς δικαιολογίας καὶ τὰς ἀπαντήσεις, οὐδαμῶς ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ πτέρυξ, εἰς ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, δὲν ἤθελεν ἀρνηθῆ τὴν αἴτησιν ταύτην. Ἀλλ’ ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι πολλάκις ὁ Πρωθυπουργὸς ἀνέλαβε τὸν ἀγῶνα εὐθὺς ἀμέσως, ἅμα τῇ εἰσαγωγῇ τῶν ἐπερωτήσεων· προχθὲς ἀκόμη δὲν προὐκλήθη ἐξαπίνης ἡ περὶ τῶν ἐν Λαρίσσῃ πραγμάτων ἐπερώτησις, καὶ ἀμέσως δὲν ἀνέλαβε τὴν ἀπάντησιν καὶ τὸν ἀγῶνα ὁ κ. Πρωθυπουργός; Καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναφέρω μυρίας περιστάσεις, καθ’ ἃς δὲν ἠκολούθησε τὸ αὐστηρὸν αὐτὸ δόγμα, ὅπερ ἀπόψε θέλει νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν; Χθὲς ἐγὼ, περαίνων τὸν λόγον, τί ἄλλο ὑπεδείκνυον, εἰμὴ ὅτι, ἂν ὁ Πρωθυπουργὸς ἔχῃ ἀνάγκην χρόνου τινὸς, ἵνα ἀπαντήσῃ πρὸς τὴν ἐπερώτησίν μου, οὐδαμῶς οὐδ’ ἐγὼ οὐδ’ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἀρνηθῶμεν πρὸς αὐτὸν τὴν παροχὴν ταύτην τῆς προθεσμίας; «Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, τίνα γνώμην περὶ πάντων τούτων ἔχει ὁ Πρωθυπουργὸς, ὅστις καὶ εἰδικῶς ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ εὐθύνεται κλπ.» ἔλεγον χθές. Τί ἄλλο διὰ τοῦ τούτου ὑπεδεικνύετο, εἰμὴ ὅτι ἀνεμένομεν ἢ τὴν ἀπάντησιν τὴν ἄμεσον τοῦ Πρωθυπουργοῦ, ἢ τὴν αἴτησιν παρ’ αὐτοῦ ἀναβολῆς, πρὸς παροχὴν πληροφοριῶν καὶ μελέτην; Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, ποῦ ἆρά γε καὶ ἐν τίνι ἄρθρῳ τοῦ Κανονισμοῦ, τοῦ διέποντος τὰ τῆς Βουλῆς, ἀνεῦρεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι καὶ αὐταὶ αἱ ἐπερωτήσεις ὑποβάλλονται εἰς τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Κανονισμοῦ, εἰς ὃ ὑποβάλλονται αἱ ἄλλαι προτάσεις; Ἐὰν τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Κανονισμοῦ ἀφεώρα καὶ τὰς ἐπερωτήσεις, τότε βεβαίως τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐφαρμόζεται ἐν τῇ ὁλομερείᾳ αὐτοῦ καὶ ὡς πρὸς τὰς ἐπερωτήσεις. Ἀλλ’ ἐὰν ἀναγνώσωμεν τὰς τελευταίας γραμμὰς τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, τί θέλομεν ἴδει; (ἀναγινώσκει): «Συζητεῖται δὲ (ἡ πρότασις) κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς της, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλή, κηρύξασα αὐτὴν κατεπείγουσαν, ὁρίσῃ ἄλλην προηγουμένην ἡμέραν πρὸς συζήτησιν». Νομίζει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ ἀφορᾷ καὶ τὰς ἐπερωτήσεις, τὰς τεινούσας πρὸς ἔλεγχον τῶν ὑπευθύνων Κυβερνήσεων; Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο ἦτο ἀληθὲς, τοιαύτης Κυβερνήσεως ἡγουμένης τῆς πλειονοψηφίας, ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ποία ἐπερώτησις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τείνουσα εἰς ἔλεγχον τῶν πράξεων τῶν ὑπευθύνων Ὑπουργῶν, ἤθελε λάβει ποτὲ τὴν τύχην νὰ συζητηθῇ καὶ ἐγγραφῇ κατὰ προτίμησιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει; Θέλομεν λοιπὸν τάχα ἐξαρτήσει τὸ ὕψιστον τῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς, τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου διὰ τῆς ἐπερωτήσεως, θέλομεν ἐξαρτήσει ἆρά γε καὶ τοῦτο ἐκ τῆς θελήσεως τῆς πλειονοψηφίας; Καὶ δὲν ἀρκεῖ ἡ κατάχρησις, ἣν ἡ πλειονοψηφία, εἰσηγουμένης τῆς Κυβερνήσεως, ποιεῖται τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὑποδουλώσεως, ὥστε νὰ ἀκούσωμεν, ὅτι καὶ αἱ ἐπερωτήσεις πρέπει νὰ δίδωνται ἐγγράφως καὶ ἰδιοχείρως παρὰ τοῦ εἰσάγοντος αὐτὰς εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὡς ἀναγράφει τὸ ἄρθρον 34 περὶ προτάσεων, ὅτι πρέπει νὰ καταχωρίζωνται εἰς ἰδιαίτερον βιβλίον κατὰ χρονολογικὴν τάξιν καὶ νὰ ἀνακοινῶνται εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ Προέδρου, κατὰ τὸ ἄρθρον 21 τοῦ Κανονισμοῦ; Καὶ πότε, παρακαλῶ, ἄλλοτε ἐγένετο τοῦτο; καὶ ποίαν ἔγγραφον ἐπερώτησιν ἔχει νὰ δείξῃ ἡμῖν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτε ἡγεῖτο τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κατακεχωρισμένην ἐν τῷ βιβλίῳ τῆς Βουλῆς καὶ ὑπὸ ὅλους τούτους τοὺς περιορισμούς; Μήπως νομίζουσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἵτινες δύνανται νὰ ἀναγινώσκωσι τοὺς νόμους; Εἶναι εὐτύχημα διὰ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι διὰ τοιούτων σαθρῶν ἐπιχειρημάτων, ἀναξίων τῆς αἰθούσης ταύτης, προσπαθοῦσι ν’ ἀποτρέψωσιν ἀπ’ αὐτῶν τοὺς ἀπειλουμένους κινδύνους, τοὺς κινδύνους τοῦ ἐλέγχου τῶν πράξεων αὐτῶν. Εὐτυχῶς τὰ γιγνόμενα καὶ τὰ λεγόμενα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δὲν περιορίζονται εἰς τὸν στενὸν χῶρον αὐτῆς· τὰ λεγόμενα καὶ τὰ προβαλλόμενα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, εἴτε παρὰ τῆς ἀριστερᾶς εἴτε παρὰ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος, διαδίδονται ἀνὰ πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἀκούονται καὶ κρίνονται, καὶ ἡ κοινὴ γνώμη ἐπ’ αὐτῶν δικάζει. Οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι μετ’ ἀγανακτήσεως καὶ μετὰ οἰκτιρμοῦ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία θέλει ἀκούσει, ὅτι δὲν ἀναλαμβάνει τὸν ἀγῶνα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐπερωτώμενος περὶ σκανδαλωδεστάτου ἐπεισοδίου, οὗτινος ἕνεκεν ἐξακολουθεῖ ἡ ἀγανάκτησις σύμπαντος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ὅτι δὲν ἀναλαμβάνει τὸν ἀγῶνα διατί; Οὐχὶ διότι ἔχει τι ν’ ἀπαντήσῃ, διότι, ἂν εἶχεν, ἤθελεν εὐθὺς ἀμέσως τὸ πράξει, ἀλλὰ διότι δὲν ἔχει τι νὰ ἀπαντήσῃ, καὶ διὰ τοῦτο ὀχυροῦται ὄπισθεν ἑνὸς ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ, οὐδεμίαν ἔχοντος ἐφαρμογὴν, προκειμένου περὶ τοῦ ἐλέγχου τῶν πράξεων τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως, ἐνασκουμένου διὰ τῶν ἐπερωτήσεων ἑκάστου Βουλευτοῦ. Κωλυσιεργοῦμεν, (εἶναι νέα ἡ λέξις, πέρυσιν εὗρον αὐτὴν οἱ δημοσιογράφοι τῆς Κυβερνήσεως,) κωλυσιεργοῦμεν διότι δὲν δίδομεν ὑμῖν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσητε νόμους, πρὶν ἢ μάθωμεν, ἂν αὐτοὺς, τοὺς ἤδη ὑπάρχοντας, τηρῆτε πιστῶς καὶ κατὰ γράμμα, διότι εἴδομεν σωρείαν νόμων, οὓς κατεπατήσατε, ἵνα ὑψώσητε εἰς τὰς ὑψίστας ἐκείνας θέσεις τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τοὺς ὑμετέρους δούλους καὶ θεράποντας, καὶ θέλετε νὰ ἔχωμεν τὴν μωρίαν νὰ στέρξωμεν νὰ ψηφίσητε καὶ ἄλλους νόμους, οὓς νὰ καταπατήσητε ἐντὸς ὀλίγου! Δὲν ἐζητήσαμεν ἔγγραφα, λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός· ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ λανθάνεται. Ἀναμένομεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ κομίσῃ τὰ ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα ἓν τῶν προσώπων ἐκείνων, ἅτινα ἀνεβιβάσθησαν εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ Ἐλεγκτοῦ, ἐζητήσαμεν τὰς καταγγελίας τοῦ κ. Καζάζη ἐναντίον τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ἐζητήσαμεν νὰ φέρῃ τὰς ἀνακρίσεις ἐπὶ τούτων, ἐκτὸς ἐὰν καὶ αὗται τυγχάνωσιν ἐκκρεμεῖς, κατὰ τὸ νέον σύστημα. Ἀλλὰ καὶ τὰ ἔγγραφα ταῦτα δὲν ἐκομίσθησαν· καὶ ζητεῖτε νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδια 45, ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει! Τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ἐφ’ ὅσον ἐξ ὑμῶν ἐξαρτᾶται, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι δὲν θέλετε ψηφίσει.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις;

§35ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι ἀπόῤῥοια τῆς γενομένης συζητήσεως, δὲν ἐννοῶ ὅμως νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν σχολαστικότητα, τίς εἶναι ἀπωτέρα ἢ ἐγγυτέρα, διότι τοῦτο θέλει λύσει κατὰ τὸ σύνηθες ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς. Ἐὰν πρόκηται λοιπὸν νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ τούτου, ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου, διὰ ν’ ἀποφύγωμεν τὴν συζήτησιν.

§36ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὰς παρατηρήσεις, ἃς ὑπέβαλον καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ θέματος, παραδέχομαι νὰ ῥηθῇ καὶ «μετὰ τὰ λεχθέντα», διότι τὸ «μετὰ τὰ λεχθέντα» ἐννοεῖ τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα.

§37Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν προέβαλον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου Βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κατηγγέλθη εἰς τὴν Βουλὴν πρᾶξις, ἥτις πρέπει νὰ ἀναβιβασθῇ εἰς τὴν προσήκουσαν αὐτῇ θέσιν Διὰ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης δὲν ἐφιστᾶται ἡ προσοχὴ τῶν Ὑπουργῶν ἐπὶ παραβάσεως, διαπραχθείσης ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς διοικήσεως ἐν τοῖς δήμοις ἢ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις. Δὲν καταγγέλλεται κατάθλιψις τῶν δημοσίων εἰσπρακτόρων, οὐδ’ ἐκβίασις ἢ κάκωσις κατὰ πολιτῶν, ὑπὸ ὀργάνων τῆς δημοσίας ἀρχῆς διαπραχθεῖσα. Καταγγέλλεται πρᾶξις κυβερνητικὴ, ἥτις σκοπεῖ νὰ ματαιώσῃ τὴν μεγίστην τῶν ἐγγυήσεων, τὴν ὁποίαν ἡ Πολιτεία ἔχει κατὰ τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας, τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν, καὶ ἐνῷ τοιαύτη εἶναι ἡ ἔννοια τῆς πράξεως ταύτης τῶν Ὑπουργῶν, καὶ ὡς τοιαύτη συνετάραξε τὴν κοινωνίαν καὶ τὴν Βουλὴν, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ αὐτουργὸς τῆς πράξεως ταύτης, πρὸ μικροῦ ἔλεγεν, ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ἡμᾶς πειθαρχικὴν ποινὴν, δηλαδὴ νὰ μὴ δικαιολογηθῇ ἐφ’ οἷς ἐπικρίνομεν καὶ μεμφόμεθα αὐτοῦ, νὰ τηρήσῃ σιγὴν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, καὶ νὰ μὴ προσπαθήσῃ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι αὕτη ἐτελέσθη κατὰ τοὺς νόμους καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐξελεγκτικῆς ἐξουσίας τοῦ μεγάλου ἐλεγκτικοῦ σώματος. Καὶ ἔχει δίκαιον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τοσοῦτον ν’ ἀποκαλύπτῃ θράσος, τολμῶν ν’ ἀναγγέλλῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν νομίζει ἑαυτὸν ὑπόχρεων ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τοιαύτην ἐπερώτησιν, δι’ ἧς καταγγέλλεται ὡς ἀναγαγὼν εἰς τὰς ἕδρας τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τοιούτους, οἷοι οἱ διορισθέντες, διότι εἶναι πεπεισμένος εἰς τὴν συνδρομὴν καὶ τὴν ὑποστήριξιν, τὴν ὁποίαν πάντες οἱ ἐπὶ τῆς πτέρυγος ταύτης καθήμενοί εἰσιν ἕτοιμοι νὰ χορηγήσωσιν εἰς αὐτόν. Δὲν ἐνθυμεῖσθε, τί ἔγραφε καὶ ποῖα καυχώμενος ἀνήγγελλεν εἰς τὸ Κράτος, καθ’ ὃν χρόνον ἐτελοῦντο αἱ ἑορταὶ τῆς εἰκοσιπενταετηρίδος τοῦ Ἡγεμόνος, ὅτι κατώρθωσε διὰ τῶν νόμων νὰ καταστήσῃ ἐφαρμόσιμον τὸ πολίτευμα; Καὶ τί ἐννόει, λέγων ὅτι κατώρθωσε νὰ καταστήσῃ ἐφαρμόσιμον τὸ πολίτευμα; Τί ἄλλο ἢ ὅτι κατώρθωσε νὰ συγκεντρώσῃ πᾶσαν δύναμιν καὶ ἐξουσίαν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, νὰ ὑποτάξῃ πάσας τὰς ἐξουσίας, τὰς ἐν τῇ Πολιτείᾳ λειτουργούσας αὐθυπάρκτους καὶ αὐτοτελεῖς, ν’ ἀφαιρέσῃ τὴν ἀνεξαρτησίαν ἀπὸ πάντα τὰ σωματεῖα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον ἐν τῷ Κράτει, νὰ ὑποτάξῃ καὶ ὑποδουλώσῃ πᾶσαν ἐκτὸς αὑτοῦ ὕπαρξιν καὶ βούλησιν, οὕτω δὲ ὑπὸ τύπον κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος νὰ τυραννῇ αὐτὸς ὁ Πρωθυπουργός; Καὶ, Κύριοι, δὲν τὸ κατώρθωσε; Δὲν τὸ βλέπετε συντελούμενον ὁσημέραι; Διὰ νόμου ἀντιβαίνοντος εἰς τὸ Σύνταγμα ἐξέτεινε τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, καὶ ὑπεχρέωσε τοὺς ἐκτεθειμένους εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα νὰ ἐκλέγωνται οὐχὶ ὑπὸ τῶν ἐκλογέων τῆς ἐπαρχίας, ἀλλ’ ὑπὸ τῶν ἐκλογέων τοῦ νομοῦ. Περιέδεσεν οὕτως ἕκαστον τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν διὰ νήματος, τοῦ ὁποίου ἡ ἄκρα κρατεῖται ὑπὸ τῆς χειρὸς τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ἵνα καταστήσῃ δὲ δραστικωτέραν τὴν ἐνάσκησιν τῆς κυβερνητικῆς ἐπιῤῥοῆς ἐπὶ τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, δι’ ἑτέρου νόμου ἠλάττωσε τὸν ἀριθμὸν τῶν Βουλευτῶν, καὶ οὕτως ἠσφάλισε παγίαν καὶ μόνιμον πλειονοψηφίαν, ἥτις νὰ ἐπιτρέπῃ αὐτῷ ὅ,τι καὶ ἂν ζητήσῃ καὶ νὰ συγχωρῇ αὐτῷ ὅ,τι καὶ ἂν πράξῃ. Εἰς ποῖον Κράτος, ἐν τῷ ὁποίῳ λειτουργοῦσι κοινοβουλευτικοὶ θεσμοί, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐπιτρέπει εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς νὰ συνομολογῶσι δάνεια, ὅσα ἂν θέλωσι, καὶ ὑπὸ οἱουσδήποτε ὅρους, ἄνευ εἰδικῆς γνώμης τῆς Βουλῆς, καὶ ἄνευ κἄν τῆς μετὰ τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου συγκαταθέσεως αὐτῆς; Καὶ οὐχὶ νὰ συνομολογῶσι δάνεια πάγια ἢ χρεωλυτικά, ἀλλὰ καὶ δάνεια μόνον προσωρινά: Εἰς ποῖον ἄλλο Κράτος ἐπετράπη παρὰ τῆς Βουλῆς, οἱ Προϋπολογισμοὶ νὰ θεωρῶνται ὡς διατύπωσίς τις, ἐπὶ τῆς ὁποίας οἱ Βουλευταί εἰσιν ὑπόχρεοι, εὐθὺς ὡς συνέρχονται ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ δίδωσι τὴν ψῆφόν των; Καὶ ἂν βραδύνῃ ἡ προεξέλεγξις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς συντάσσει μόνη ἔκθεσιν, ὑφαιροῦσα ἀπὸ τῆς μειοψηφίας τὸν ἔλεγχον, καὶ εἰσάγουσα αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ψηφίσῃ τὸν Προϋπολογισμόν! Καὶ ἂν δὲν γίγνεται ἀμέσως ἐν τῇ Βουλῇ ἡ συζήτησις, νὰ τολμᾷ ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ καταγγέλλῃ τοὺς συζητοῦντας, ὡς παρακωλύοντας τὰς συζητήσεις! Λυποῦμαι, διότι οἱ ἐμοὶ συνάδελφοι ἠξίωσαν νὰ ἀνασκευάσωσι τοιαύτας αἰτιάσεις. Αὗται ἔπρεπε νὰ τύχωσι τῆς περιφρονητικῆς σιγῆς πάντων ἡμῶν, ὡς τυγχάνουσι τῆς περιφρονήσεως αὐτῶν οἱ κοασμοὶ, τοὺς ὁποίους κατὰ πᾶσαν ἡμέραν ἀκούομεν ἀπὸ τῶν ὑπουργικῶν ἐφημερίδων κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τάχα εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνασκευάσωμεν τοιούτους ταπεινοὺς ἰσχυρισμοὺς, ὅταν πάντες γνωρίζωμεν, ὅτι τρεῖς μόλις ἡμέραι συνεπληρώθησαν, ἀφ’ ἧς ἐπανέλαβεν ἡ Βουλὴ τὰς ἐργασίας αὐτῆς; Καὶ ἠξίουν οἱ ἄνδρες οὗτοι νὰ ψηφίσωμεν ἐντὸς τῶν τριῶν αὐτῶν ἡμερῶν τὸν Προϋπολογισμόν, νὰ παραλείψωμεν πᾶσαν ἄλλην ἐργασίαν, καὶ ἐργασίας τόσῳ σπουδαίας, οἷαι ἐκεῖναι, ἃς διεξάγομεν; Καὶ δὲν εἶναι ἄξιον τῆς περιεργείας τοῦ κοινοῦ νὰ ἐρευνηθῇ, ἂν ἦσαν ἀληθῆ τὰ ἐν Λαρίσσῃ συμβάντα; Καὶ δὲν ἦτο ἀξία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἡ περιέργεια, νὰ ἐξετασθῇ, ἂν ἀληθῶς πέντε ἄνθρωποι, περιβεβλημένοι τὴν δικαστικὴν τήβεννον, ἐστασίασαν καὶ μετεχειρίσθησαν τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν ὡς ὅπλον, τολμήσαντες νὰ ἐκδικήσωσι δι’ αὐτῆς τὰ πάθη των; Καὶ δὲν εἶναι ἀξία τῆς προσοχῆς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἡ ἔρευνα τῶν κυβερνητικῶν πράξεων, ἃς ἠρευνήσαμεν μέχρι τοῦδε, ἡ ἔρευνα τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν, ἐν ᾗ πανταχοῦ ἐπιφαίνεται ἡ ἀστοργία καὶ ἡ σπατάλη, πανταχοῦ ἡ πολιτικὴ ἰδιοτέλεια; Τέλος πάντων ἡ ἔρευνα πράξεως, ἡ ὁποία ματαιόνει ὅλως τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν, διότι διὰ τῆς πράξεως ταύτης συνεκροτήθη τὸ ἀνώτατον οἰκονομικὸν δικαστήριον ὑπὸ ἀνθρώπων, τῶν ὁποίων οἱ πλεῖστοί εἰσι συνυπεύθυνοι μετὰ τῶν Ὑπουργῶν, ἐάν ποτε ἐξελεγχθῇ ἡ οἰκονομικὴ διαχείρισις αὐτῶν, πάντες δὲ συνδέονται μετὰ τῶν Ὑπουργῶν, οὐχὶ διὰ συγγενικοῦ δεσμοῦ, ἀλλὰ διὰ ταπεινοῦ φατριασμοῦ, τοῦ ὁποίου κατεστάθησαν τόσα τυφλὰ ὄργανα, ὥστε οὐδὲ θέλησιν, οὐδὲ γνώμην, οὐδὲ ψῆφον ἔχουσιν ἄλλην, εἰμὴ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἤθελον ὑπαγορεύσει εἰς αὐτούς; Καὶ αὐτὸ τὸ τόλμημα τῆς ἀνατροπῆς, τῆς ματαιώσεως τῆς ὑπουργικῆς εὐθύνης ζητοῦμεν νὰ μάθωμεν πῶς ἐτελέσθη, καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς τολμᾷ νὰ λέγῃ δημοσίᾳ, ὅτι ἀπεφάσισε νὰ τιμωρήσῃ ἡμᾶς πειθαρχικῶς, μὴ καταδεχόμενος ν’ ἀπαντήσῃ, διότι τρεῖς ἡμέραι μόλις παρῆλθον ἀπὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν, καὶ ἀκόμη δὲν ἤρχισεν ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ποῦ ἠκούσθη τοιαύτη ἐκτροπὴ ἀπὸ τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν; Ἀγανακτεῖ ὁ Πρωθυπουργός, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔχει ἕτερον μέσον, διότι δὲν ἐφηρμόσθησαν ἔτι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας πρὸ μικροῦ ὑπεδείκνυε, μᾶς τιμωρεῖ διὰ τῆς σιωπῆς του, ὡς πειθαρχικῆς ποινῆς, μὴ καταδεχόμενος ν’ ἀπαντήσῃ εἰς ἡμᾶς. Ἀληθῶς, Κύριοι, τὸ πολιτειακὸν οἰκοδόμημα τῆς πατρίδος ἡμῶν ἀνετράπη ἐντελῶς. Ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἐδημιουργήθη αὐθύπαρκτος καὶ ἀπ’ εὐθείας ἐκπορεύεται ἐκ τοῦ ἔθνους, πόσαι ὅμως νομοθετικαὶ ἐπιδρομαὶ δὲν ἐτολμήθησαν κατ’ αὐτῆς, ὅπως μὴ τὰ μέλη τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας ἔχωσι τὴν ἐλευθερίαν νὰ πράττωσιν ὅ,τι φρονοῦσιν, ἀλλ’ ἀναγκάζωνται νὰ πράττωσιν ὅ,τι οἱ κυβερνῶντες θέλωσι; Καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν νόμων αἱ ἀπόπειραι τῶν ἐπιδρομῶν τούτων ἐγένοντο θρασύτεραι, ὥστε εἴδατε, ὅτι ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ τῆς Διοικήσεως, ὅτι οἱ δικαστικοὶ λειτουργοὶ ὑπόκεινται εἰς τὴν ἐπιτήρησιν τῶν Νομαρχιακῶν Ἐπιτροπῶν. Καὶ ἠκούσατε τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐξομοιώσῃ τὰς καταγγελίας τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ νομοῦ Τρικκάλων κατὰ τοῦ Προέδρου ἑνὸς Πρωτοδικείου μὲ τὰς παραβιάσεις τῶν δικαστῶν τῆς Σπάρτης, καὶ νὰ παραπονῆται καθ’ ἡμῶν, ὅτι ἐκρίναμεν ἀνίσως, ἐλέγξαντες τὴν ἀναγνώρισιν, τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐποιήσατο, τῆς ἐπιτηρητικῆς ἐξουσίας τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐπὶ τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, ἐπιτιμήσαντες δὲ καὶ κραυγάσαντες κατὰ τῶν τελεσθέντων ἐν Σπάρτῃ σκανδάλων. Ὑπῆρχε σωματεῖον, τὸ ὁποῖον οἱ νόμοι ἐμόρφωσαν ἀνεξάρτητον, μὴ ὑπαγόμενον εἰς τὰ κελεύσματα τῆς πολιτικῆς, καὶ τοῦ ὁποίου τὰ δικαιώματα ἐξησφάλισαν, ὅπως διατηρηθῇ ἀνεξάρτητον, ἐργαζόμενον πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως ἐν τῷ Κράτει, καὶ παρασκευαζόμενον νὰ ἀμυνθῇ ὑπὲρ τῆς τιμῆς τοῦ ἐδάφους καὶ τῆς σημαίας τῆς πατρίδος. Τὸν Πρωθυπουργὸν ὅμως ἠνώχλει ἡ ἀνεξαρτησία τοῦ φρονήματος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ἠσχολήθη δὲ νὰ ἀφαιρέσῃ ἢ νὰ μειώσῃ αὐτήν· λοιπὸν μετέβαλε τοὺς νόμους, τοὺς παρέχοντας τὰς εἰρημένας ἐγγυήσεις, ἀφαιρέσας τὴν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων τούτων ἀπὸ τῶν τακτικῶν δικαστηρίων, καὶ συστήσας εἰδικὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ἐν μιᾷ συνεδριάσει δικάζουσι τριάκοντα ἀγωγὰς καὶ ἀποῤῥίπτουσι πάσας, συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ὑπουργοῦ. Καὶ ἐπειδὴ ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ ἐνισχυθῇ τὸ φρόνημα καὶ ἡ ἀνεξαρτησία αὐτῶν διὰ τῆς ἐπιῤῥοῆς, τὴν ὁποίαν ἤθελον ἐνασκήσει ἐπὶ τῶν κοινῶν πραγμάτων, γενόμενοι μέλη τοῦ Κοινοβουλίου, μετέβαλε καὶ τὰ περὶ τούτου κατὰ τρόπον ἄλλον, ἂν καὶ εἶχον κανονισθῆ ἄλλως ὑπὸ τοῦ Συντάγματος. Ἡ Βαυαροκρατία, οἱ κυβερνήσαντες κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους, καθ’ οὓς ὑπῆρχεν ἀπόλυτος μοναρχία, ἐξησφάλισαν τὴν αὐτοδιοίκησιν τῶν δήμων, διετήρησαν δὲ ἁπλῆν ἐπιτήρησιν τῆς διοικήσεως ἐπ’ αὐτῶν, ἀφέντες ἐλευθέρας τὰς δημοτικὰς ἀρχὰς νὰ διαχειρίζωνται τὰ δημοτικὰ συμφέροντα. Κατέστησεν οὕτω τὸν δῆμον πρότυπον μικρᾶς πολιτείας, σχολεῖον πολιτικὸν, ἐν τῷ ὁποίῳ οἱ δημόται, ἐν τῇ μερίμνῃ τῶν δημοτικῶν συμφερόντων, ἀπέκτων ἕξεις καὶ ἤθη πολιτικὰ, καὶ παρεσκεύαζον ἑαυτοὺς διὰ νὰ συναγωνισθῶσιν ἐν τῇ διαπράξει τῶν δημοσίων πραγμάτων. Καὶ ταύτην τὴν αὐτοδιοίκησιν τῶν δήμων ἐζήτησε νὰ περιστείλῃ. Ἂν ἕν τινι δήμῳ ἐξελέγοντο Δήμαρχοι μὴ συνδεόμενοι μετὰ τῆς φατρίας, ἦσαν καταδεδικασμένοι νὰ μένωσιν ἐστερημένοι τῶν μέσων πρὸς διοίκησιν τῶν δήμων. Αἱ προτάσεις των οὐδεμίαν ἐλάμβανον ἔκβασιν, ὅπως ἐγερθῶσι κατ’ αὐτῶν ἐν τῷ δήμῳ παράπονα καὶ ἐκπέσωσι τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν ἐκλογέων. Οἱ προϋπολογισμοί των ἐστέλλοντο εἰς τὸν Νομάρχην, ἀλλ’ ἐσήποντο ἐν τοῖς γραφείοις αὐτοῦ. Ἐὰν ἐγίνετο πρότασις διορισμοῦ δημοτικοῦ ἀστυνόμου, οὐδέποτε εἰσηκούετο, ἐὰν δὲ ἐγίνετο πρότασις διορισμοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος, καὶ αὕτη ἐλάμβανε τὴν αὐτὴν τύχην. Γνωρίζω Δημάρχους ἐν τῇ πατρίδι μου, φίλους μου, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ἓξ καὶ ὀκτὼ μῆνας καταβάλλουσιν ἐξ ἰδίων τὰ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς διοικήσεως. Καὶ εἰς πολλὰς τῶν ἐπαρχιῶν τὰ αὐτὰ συμβαίνουσι. Καὶ ταῦτα πάντα γίνονται ἐπὶ τῇ ἀνατροπῇ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, διότι ἡ παραποίησις καὶ πλαστογράφησις αὐτοῦ εἶναι ἀληθὴς ἀνατροπὴ, καὶ ἴσως προτιμοτέρα ἤθελεν εἶσθαι ἡ ἀνατροπὴ, διότι δι’ αὐτῆς ἤθελε μεταβιβασθῆ ἡ εὐθύνη ἐπὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ κυβερνήσωσιν ἀπολυταρχικῶς, ἐνῷ νῦν λειτουργεῖ πολίτευμα μόνον κατὰ τύπους κοινοβουλευτικούς, ἡ δὲ εὐθύνη βαρύνει ἐπὶ τῆς χώρας, ἀνεχομένης τὴν αὐταρχικὴν ταύτην δολιότητα. Πολλάκις ἠρώτησα, ποία θὰ ἦτο ἡ λύσις αὐτῆς τῆς δέσεως, καὶ ἠρεύνησα, μήπως τυχὸν ἡ λύσις αὕτη δὲν θέλει ἐπιζητηθῆ ποτὲ διὰ κλονισμοῦ τῆς δημοσίας τάξεως, μήπως τυχὸν δὲν θέλουσι διακινδυνεύσει τὰ μεγάλα συμφέροντα τοῦ Κράτους ἕνεκα τῆς τοιαύτης δέσεως. Ὁμολογῶ ὅτι θαυμάζω τὴν νομιμοφροσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἐν Βελγίῳ ἐξετελεῖτο τοιοῦτον ἀνόσιον δράμα, ἂν οἱ Βέλγοι ἤθελον δείξει τοιαύτην ἀνοχὴν, ὅσην δεικνύουσιν οἱ ἀγαθοὶ συμπολῖταί μου. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἐν τῇ Ἀγγλίᾳ εὐγενής τις Λόρδος ἀνεβιβάζετο εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ Πρωθυπουργοῦ, καὶ κατώρθου νὰ σχηματίσῃ Κοινοβούλιον, οἷον ἐσχημάτισεν ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, ἔχον τόσην τυφλὴν ἐμπιστοσύνην, ἐὰν ὁ εὐγενὴς αὐτὸς Λόρδος δὲν ἤθελεν ἰδεῖ τὸν λαὸν τῆς Μεγάλης Βρεττανίας ἐξανιστάμενον, καὶ ἀποτεινόμενον πρὸς τὴν Ἄνασσαν, ὅπως θέσῃ ὅσον τάχιον τέρμα εἰς τὴν ἔκρυθμον ταύτην πολιτείαν τοῦ Ἄγγλου Πρωθυπουργοῦ. Καὶ ἡμεῖς μιμούμεθα τὸ ἀξιόζηλον παράδειγμα τοῦ φιλονόμου Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ἀσχολούμεθα νὰ ζητῶμεν πληροφορίας ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς, καὶ νὰ προκαλῶμεν συζητήσεις, καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν ἀπαντᾷ εἰς ἡμᾶς, διότι τὴν τετάρτην ἡμέραν δὲν ἠδυνήθημεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τοσαύτην ἀκηδίαν πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος ἐπιδεικνύοντες. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἀκούσωμεν τὸν Πρωθυπουργὸν, δικαιολογοῦντα τὸν διορισμὸν τῶν διορισθέντων, ἐκ τῶν ὁποίων, πλὴν ἑνὸς ἱκανοῦ καὶ δοκίμου περὶ τὰ λογιστικὰ καὶ τὰ οἰκονομικὰ ὑπαλλήλου, πάντες οἱ ἄλλοι τοσαύτην ἐπιτηδειότητα ἔχουσι περὶ τὰ ἔργα τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὅσην ὑμεῖς ἔχετε πρὸς τὰ ἔργα τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Πῶς νὰ δικαιολογήσῃ τοιαύτην πρᾶξιν, δι’ ἧς ἐτόλμησε νὰ θέσῃ τὴν στέγην ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ οἰκοδομήματος, τὸ ὁποῖον ᾠκοδόμησεν; Ἂς ἀφήσωμεν αὐτὸν νὰ συντελέσῃ τὸ ἔργον του, διότι ὡς Βουλευταὶ δὲν ἔχομεν τὴν δύναμιν νὰ ἐμποδίσωμεν αὐτὸν, ἐφ’ ὅσον ἡ πλειοψηφία ἐπιδοκιμάζει τὴν διαγωγὴν αὐτοῦ καὶ τὰς πράξεις αὐτοῦ. Ἡμεῖς εἴμεθα μειοψηφία, ἀλλὰ διότι ἡ γνώμη ἡμῶν δὲν δύναται ἕνεκα τούτου νὰ ἐπικρατήσῃ, δὲν συμβουλεύω τοὺς φίλους μου, τοὺς ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, νὰ παραλείψωσι τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν, ἵνα ἐρευνῶσι καθ’ ἑκάστην τὰς πράξεις τῆς Διοικήσεως, καὶ ἂν δὲν ἀπαντῶσιν οἱ Ὑπουργοί. Πρέπει, ἐν ὅσῳ εἴμεθα ἐπὶ τῶν ἑδρῶν τούτων, νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ καθῆκόν μας, διότι οἱ συμπολῖται ἡμῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις κοιμῶνται ἀμέριμνοι, γνωρίζοντες ὅτι ἔχουσι φύλακα τῶν δικαιωμάτων των καὶ φρουρὸν τῶν νόμων τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἐὰν ὅμως ἡμεῖς αἰσθανώμεθα ἐν ἡμῖν ἀδυναμίαν νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ καθῆκόν μας, ὀφείλομεν τότε νὰ τὸ εἴπωμεν εἰς τοὺς συμπολίτας μας, ἵνα μάθωσιν, ὅτι οὐδεὶς μεριμνᾷ περὶ αὐτῶν, καὶ ἑπομένως φροντίσωσι κατὰ τίνα τρόπον θέλουσιν ἐξασφαλίσει τὰ δικαιώματά των, καὶ πράξωσιν ὅ,τι νομίζουσι συμφέρον. Ἐνόσῳ τοῦτο δὲν πράξωμεν, πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν συζητοῦντες, ἐρευνῶντες, καὶ ἀμειλίκτως ἀναλύοντες καὶ ἐξετάζοντες τὰς πράξεις τῆς Διοικήσεως, τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, οὐδόλως δὲ ἐπηρεαζόμενοι ἀπὸ τὰς αἰτιάσεις, τὰς μετὰ σκοποῦ συκοφαντίας διαδιδομένας καθ’ ἡμῶν. Πρὸ ἡμῶν πόσοι πολιτικοὶ ἄνδρες, ὑπέροχοι ἀληθῶς καὶ μεγαλειτέρας εἰς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίας προσενεγκόντες ἢ ὅσας ἡμεῖς, δὲν κατεσυκοφαντήθησαν ὑπ’ αὐτῶν τῶν κατεχόντων σήμερον τὴν ἐξουσίαν! Κατὰ πόσων πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς χώρας δὲν διεχύθη ἰὸς δηλητηριώδης, ὅπως ὑπονομεύσῃ τὴν ἐπ’ αὐτοὺς ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπως παραστήσῃ αὐτοὺς ἄνδρας ἀναξίους τῆς ἐμπιστοσύνης ταύτης, καὶ ἀποπλανήσῃ τὸν ἁπλοῦν τῷ ὄντι Ἑλληνικὸν λαὸν, ὑφαρπάσῃ δὲ τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν ἔμελλε κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ διαχειρισθῇ!

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερος δὲν ἔχει τὸν λόγον. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραπάνος εἶπεν ὅτι τὴν ἀποσύρει.

§41Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Προβάλλω ἐγὼ τὴν ἑξῆς πρότασιν. «Ἡ Βουλὴ, κρίνουσα τὰς ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου γενομένας πρὸ μικροῦ μεταβολὰς ὡς ἀναιρούσας τὴν ὑπουργικὴν εὐθύνην, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§42ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς προτείνομεν πρότασιν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Ἡ Βουλή, ἀρκουμένη εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§43ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπωτέρα εἶναι ἡ πρότασις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§44Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ σύνθετοι προτάσεις εἰσὶν ἀπώτεραι.

§45ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Καὶ ἡ ἑτέρα πρότασις εἶναι σύνθετος. Ἡ ἁπλῆ πρότασις εἶναι, ὅτι ἡ Βουλὴ μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ταύτην δὲ τροπολογοῦσι, καθιστῶσαι αὐτὴν σύνθετον, ἡ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας καὶ ἡ ἡμετέρα.

§46Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παντάπασι· διότι ἡ μὲν πρότασις τοῦ Πρωθυπουργοῦ εἶναι ἐπιδοκιμαστικὴ τοῦ Ὑπουργείου, ἡ δὲ ἰδική μας εἶναι ἀποδοκιμαστική.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§48Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ἀποῤῥιφθῇ ἡ πρότασις ἡμῶν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τότε τίθεται ἡ ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις ἡ ἀπωτέρα· θὰ ἐρωτήσω δὲ τὴν Βουλήν, τίνα δέχεται ὡς πρότασιν ἀπωτέραν.

§50Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως ἡ πλειονοψηφία δύναται νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, τίς εἶναι ἡ ἀπωτέρα πρότασις, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ Προεδρεῖον, τὸ ὁποῖον ἐτάχθη, ἵνα ἐπιβλέπῃ τὴν τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ, ἠδύνατο νὰ διδάξῃ τὴν πλειονοψηφίαν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐκδίδῃ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνατρέπουσι τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ. Πᾶσα πρότασις πρέπει νὰ τίθηται εἰς ψηφοφορίαν, ὅταν δὲ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ γίνῃ ἀποδεκτή, δὲν δύναται πλέον νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἰδική μας, καὶ τοῦτο εἶναι ἄτοπον.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον βλέπει, ὅτι καὶ αἱ δύο προτάσεις εἶναι σύνθετοι, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§52ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Ὁ ἑρμηνευτικὸς κανὼν, καθ’ ὃν ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἡ μὴ ἀποκλείουσα τὰς ἄλλας, δὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς προτάσεως, διότι πᾶσα πρότασις, γενομένη δεκτή, ἀποκλείει τὰς ἄλλας, ἀλλ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἀποῤῥίψεως. Προτείνει ὁ Κανονισμὸς εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν, ἧς ἡ ἀπόῤῥιψις δὲν ἀποκλείει τὴν ἀποδοχὴν τῶν ἄλλων προτάσεων· ἀλλ’ ὅταν πολλαὶ ὑπάρχωσι προτάσεις, πληροῦσαι τὸν ὅρον τοῦτον, τὰ τῆς προτάξεως κανονίζονται ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§53ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχομεν δύο προτάσεις, μίαν ἀποδοκιμάζουσαν τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἑτέραν ἐπιδοκιμάζουσαν αὐτάς. Ὅταν ψηφίσωμεν τὴν ἐπιδοκιμάζουσαν τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἄλλην, ἡ ὁποία ἀποδοκιμάζει αὐτάς· ὥστε ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἡ ἀποδοκιμάζουσα τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν, «ἐπὶ τῶν συνθέτων ζητημάτων ἡ διαίρεσις ἀπαγγέλλεται παρὰ τοῦ Προέδρου, ὅταν ζητηθῇ παρ’ ἑνὸς τῶν Βουλευτῶν, δύναται δὲ ὁ Πρόεδρος νὰ τὴν ἀπαγγείλῃ καὶ οἴκοθεν. Ἀμφιβολίας οὔσης περὶ τοῦ συνθέτου τῶν ζητημάτων, ἀποφασίζει ἡ Βουλή». Λοιπὸν, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἀμφότεραι αἱ προτάσεις εἶναι σύνθετοι· ἀλλ’ ὑπαρχούσης ἀσυμφωνίας, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§55ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πιστεύω ὅτι δὲν θὰ σᾶς πείσω, διότι γνωρίζω, ὅτι ὅ,τι λέγετε, δὲν τὸ πιστεύετε, καὶ ἐὰν δὲν ἦσθε μέλος τῆς πλειονοψηφίας καὶ ἐὰν δὲν εἴχετε τὸ καμτσίκι εἰς τὸ κεφάλι σας, δὲν θὰ εἴχετε αὐτὴν τὴν ἰδέαν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Βουλευτὰ, νὰ ἦσθε προσεκτικὸς εἰς τὰς ἐκφράσεις σας.

§57ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἐντροπή! οὔτε τὸ Προεδρεῖον δὲν σέβονται πλέον!

§58ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι ἡ ἔννοια, τὴν ὁποίαν δίδω εἰς τοὺς λόγους σας, δὲν εἶναι ἀκριβὴς, δύνασθε νὰ μοὶ εἴπητε ὅτι δὲν ἔχω δίκαιον· δὲν γνωρίζω ἐγὼ περιφραστικῶς νὰ ὁμιλῶ. Λοιπὸν θέλετε ν’ ἀντιστρατευθῆτε κατὰ τῆς λογικῆς; εἶσθε πλειονοψηφία, θὰ τὸ κάμετε· ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι ἀρνεῖσθε τὴν λογικὴν καὶ ὅτι διὰ τῆς πλειονοψηφίας θέλετε ν’ ἀποφασίσητε κατ’ αὐτῆς.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή;

§60ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μάλιστα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι, νὰ προηγηθῇ ἡ πρότασις τοῦ Ὑπουργείου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι, ἀλλὰ θέλοντες νὰ προηγηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας, λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως; ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Σάκκη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 105. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη διὰ ψήφων 76 κατὰ 19 νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἥτις καὶ θὰ ψηφοφορηθῇ.

§63ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε 15, ὥστε νὰ ζητήσητε ὀνομαστικὴν κλῆσιν.

§65ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Παραδεχόμεθα ὅτι εἶναι 15. Ἂς γίνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§66ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔρχονται καὶ ἄλλοι.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὅτι «ἡ Βουλὴ, ἀρκουμένη εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν» λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον):

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη διὰ ψήφων 72 κατὰ 18, ἀρνηθέντων τεσσάρων, τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ.

§69ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριοι, ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργόν. Ταύτην τὴν στιγμὴν μοὶ ἀπέστειλεν εἷς πρώην συνάδελφος, ὁ κ. Βασιλείου, ἀναφορὰν, παρακαλῶν με νὰ ὑποβάλω αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ἐξαιτεῖται τὴν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τιμωρίαν τοῦ ἐν τῷ ἐνταῦθα Γʹ Γυμνασίῳ Γυμνασιάρχου, ὡς κτυπήσαντος ἀναιτίως τὸν μαθητὴν Ἀνδρέαν Βασιλείου. Καταθέτων αὐτὴν εἰς τὸ Προεδρεῖον, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν τιμωρίαν πρὸς τὸν καταγγελλόμενον Γυμνασιάρχην, ἐὰν τῷ ὄντι προέβη εἰς τοιαύτην πρᾶξιν βάρβαρον, νὰ μεταχειρισθῇ μέσα, τὰ ὁποῖα καὶ οἱ νόμοι καὶ ἡ παιδαγωγικὴ ἐπιστήμη ἀπαγορεύουσι, νὰ κτυπᾷ δηλαδὴ διὰ γρόνθων τοὺς μαθητάς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ αὔριον ἀπάντησιν.

§70ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπιμόνως ἐπιδιώκει τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν φορολογικῶν νόμων, πρὸς εἴσπραξιν τῶν φόρων, ἀλλὰ μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς, ἂν καὶ πρὸ τῶν διακοπῶν ἤδη παρεκάλεσα καὶ μοὶ ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ διατάξῃ τὸν ταμίαν νὰ πληρώσῃ πρὸς τοὺς συμπολίτας μου, τῶν ὁποίων ὁ σιδηρόδρομος κατεπλάκωσε τὰ κτήματα, τὸ ἀντίτιμον, οὐδὲν ἐπραγματοποίησεν. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, Κύριοι, ἤδη, ἐὰν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ παραπονεθῶ κατὰ τῆς τοιαύτης ἀθετήσεως τῶν ὑπεσχημένων ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, νὰ μακρηγορήσω δὲ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ κρατήσω τὸ βῆμα καὶ πλέον τῆς ὥρας.

§71ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Δικαίωμά σου.

§72ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δικαίωμά μου, κύριε συνάδελφε, ἀλλὰ καὶ καθῆκόν μου, τὸ ὁποῖον ἴσως δὲν νομίζετε, ὅτι ἔχετε καὶ σεῖς. Δὲν εἶναι ὑπόθεσις σημερινὴ, Κύριοι, εἶναι παλαιὰ, καὶ περὶ ταύτης παρεκάλεσα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ προνοήσῃ, καὶ εἶπε τότε, ὅτι διέταξε καὶ ὅτι θὰ δοθῇ ἡ ἀποζημίωσις. Δὲν θ’ ἀπορήσω, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ σεῖς πάντες καὶ οἱ φίλοι δημοσιογράφοι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μὲ ἐλέγξωσιν ἐπὶ κωλυσιεργίᾳ. Ἐρωτῶ ὅμως, ἐὰν δὲν ἐπιμείνω, τίνα τάχα λόγον ἔχω ἄλλον, παρὰ νὰ μεριμνῶ περὶ τῶν συμφερόντων τῶν γενικῶν τῶν συμπολιτῶν μου, τοιαύτην μάλιστα ἐχόντων σχέσιν μὲ τὴν σχέσιν τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς πολίτας; Τίνα λόγον ἔχομεν πάντες ἐδῶ καὶ διατὶ ἐρχόμεθα; Ἁπλῶς διὰ νὰ ψηφίζωμεν, γεννῶντες ὑποχρεώσεις τῶν πολιτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον καὶ ἀμεριμνῶντες περὶ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς πολίτας; νὰ ψηφίζωμεν, καὶ ταχέως, τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, διὰ νὰ ἐξακολουθῇ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν φορολογίαν πρὸς ἐκείνους, τῶν ὁποίων ἀφηρπάγησαν τὰ κτήματα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀποτίνουσι τοὺς φόρους των; Ἴσως ἀκούσωμεν ἐκ μέρους τοῦ Πρωθυπουργοῦ τὸ τετριμμένον, ὅτι δὲν προανήγγειλα τὴν ἐπερώτησίν μου καὶ δὲν ἐζήτησα νὰ ὁρίσῃ ἡ Βουλὴ ἡμέραν πρὸς συζήτησιν, καὶ ἴσως ἀκούσωμεν ἀκόμη καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι, ἐπειδὴ κατηνάλωσε μακρὸν χρόνον περὶ τούτου συζητῶν, θὰ καταναλώσωμεν ὁλόκληρον τὴν νύκτα, ὅπως κατορθώσωμεν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ κηρύξω τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ οὕτω, μὴ ἔχων ἐνόχλησιν, ἀφήσω τὰ πράγματα ὡς ἔχουσι, πρὸς ποινὴν σοῦ καὶ τῶν συμπολιτῶν σου.

§73ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν ἔχει πίστωσιν.

§74ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ· ἀλλὰ γνωρίζετε σεῖς, ὁ μᾶλλον πλησιάζων τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δύναται νὰ διατάξῃ τὴν πληρωμὴν τῶν ὀφειλομένων, καὶ ἡ Βουλὴ εἰς τὰ οὕτω δεδικαιολογημένα δὲν θὰ φέρῃ ἀντίῤῥησιν.

§75ΝΕΓΡΗΣ. Ἐν ὅσῳ ὑπάρχει Βουλή.

§76ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ ἑνὸς μηνὸς καὶ πλέον μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι διέταξε νὰ πληρωθῶσι, καὶ ἠδύνατο νὰ κάμῃ ὅ,τι κάμνει συνήθως, ὅπως καὶ ἄλλοτε, δηλ. τὴν πρώτην φορὰν, καθ’ ἣν ἦτο Πρωθυπουργὸς, ὅτε ἐπλήρωσε τὰς ἐναντίον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἀπαιτήσεις ἄνευ τῆς ἀδείας τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ φοβηθῇ, ὅτι ἠδύνατο αὕτη νὰ τοῦ ἀρνηθῇ τὴν συγγνώμην της. Σήμερον πρὸ παντὸς δύναται νὰ πράξῃ τὸ αὐτὸ, ὅτε τόσας ἔχει ἀποδείξεις τῆς τυφλῆς ἀναγνωρίσεως τῶν πράξεων αὐτοῦ ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας. Διότι, ἂν δὲν ὑπῆρχε πίστωσις, εἶχε καιρὸν νὰ προνοήσῃ, ἐκτὸς ἐὰν νομίζητε, ὅτι μόνον τὰς πιστώσεις ἐκείνας προβλέπει, αἵτινες δύνανται νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς ἀπαιτήσεις τοῦ κόμματος. Ἐγὼ, κύριε Νέγρη, δὲν ἔχω τὴν εὐκολίαν νὰ βλέπω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διὰ νὰ λύω τὰς δικαίας καὶ ἐννόμους ὑποθέσεις τῶν συμπολιτῶν μου, καὶ οὕτω νὰ μὴ ἀπασχολῶ τὴν Βουλήν· ὅταν ὑπόσχεται δὲ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μετὰ τὴν πρόκλησίν μου, νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς δικαιούχους καὶ ἀθετῇ τὰς ὑποσχέσεις αὑτοῦ, τὰς ἄλλως ἐπιβαλλομένας ὑπὸ τοῦ νόμου, φρονῶ, ὅτι ἔχω δίκαιον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του. Δὲν ἔχουν ἄλλους πόρους οἱ συμπολῖταί μου, οὔτε οἰκονομικοὺς συνδυασμοὺς κάμνουν, οὔτε δάνεια, οὔτε σιδηροδρόμους· αὐτοὶ ἔχουν τὰ κτήματά των, διὰ τῶν ὁποίων ζῶσι καὶ ἀποτίνουσι τοὺς φόρους των. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω ἐντονώτερον τὴν ἐρώτησίν μου, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, θὰ θελήσῃ νὰ δώσῃ τέρμα καὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς δικαίας ἀπαιτήσεις τῶν συμπολιτῶν μου, ναὶ ἢ ὄχι; Διότι, ἐὰν δὲν ἀπαντήσῃ, ἐὰν ἐξακολουθῇ μετά τινας ἡμέρας ἡ αὐτὴ κατάστασις, ἔχω σκοπὸν νὰ ἐπανέλθω καὶ νὰ ἐξακολουθήσω ἐκτραγῳδῶν μὲ λεπτομερείας τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον συμπεριφέρεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸς τοὺς ἀντιφρονοῦντας, ἀφορμὴν ἔχων καὶ τὴν περίστασιν αὐτήν.

§77ΤΖΑΝΕΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἡ ὑπόθεσις, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ προαγορεύσας συνάδελφος, διηυθετήθη λαμπρά· ἡ Κυβέρνησις ἀνέθεσεν εἰς εἰδικὸν ὑπάλληλον τὴν ἐξέλεγξιν τῆς διαφορᾶς, καὶ εἶμαι βεβαιότατος, ὅτι πρὸ τῆς παρελεύσεως τοῦ τρέχοντος μηνὸς θ’ ἀποζημιωθῶσι πάντες οἱ ἐκ τοῦ σιδηροδρόμου ζημιωθέντες ἰδιοκτῆται, δὲν εἶναι δὲ ἀληθὲς, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας ἐπισήμους,—διότι ἐγὼ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ βλέπω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν,—ὅτι φορολογοῦνται τὰ κτήματα τὰ ἀποκοπέντα, καὶ ὅτι αὐτοὶ κρέμανται ἐπὶ ξηροῦ ἀκμῆς, ἀπορῶ δὲ, πῶς ὁ ἔντιμος συνάδελφος, τοῦ ὁποίου τὸν πόνον δικαιολογῶ, δὲν ἔχει αὐτὰς τὰς πληροφορίας. Ὁ ὑπάλληλος, ὁ διωρισμένος εἰδικῶς ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως, εἶναι ὁ Εὐστάθιος Σταθόπουλος, ὅστις ἤρξατο ἐκκαθαρίζων τὰς διαφορὰς μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν.

§78ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κύριος Τζάνες λησμονεῖ, ὅτι περὶ τοῦ ὑπαλλήλου, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν, ὡμίλησα ὅτε πρῶτον ἀπηύθυνα τὴν ἐπερώτησίν μου, καὶ εἶπον τότε, ὅτι ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος κάμνει τόσον καλὰ τὴν ἐξέλεγξιν, ὥστε ἀπὸ πρωΐας μέχρι ἑσπέρας εἶναι ἐν πλήρει διανοητικῇ διαταράξει ἐκ τοῦ οἴνου, τὸν ὁποῖον ῥοφᾷ καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν· καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εὑρίσκων ἀληθῆ ὅσα εἶπον, μ’ ἐβεβαίωσεν, ὅτι τὸν ἔπαυσε. Τοῦτο ἀποδεικνύει πόσον γνωρίζει τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ὁ κ. Τζάνες. Πρὸς δὲ μοὶ εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μετά τινας ἡμέρας, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὅτι ἡ ἐξέλεγξις ἔληξε, καὶ ὅτι τὰ ἐντάλματα ἐστάλησαν εἰς τὸν Ἔφορον, διὰ νὰ πληρωθῶσιν οἱ δικαιοῦχοι. Αὐτὰ δὲν τὰ γνωρίζει, φαίνεται, ὁ κ. Τζάνες. Ἀλλ’ ἀδιαφορῶ, τί γνωρίζει ὁ κ. Τζάνες· ἐγὼ ἐπιμένω ζητῶν παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τὴν διαταγὴν τῆς ἐκπληρώσεως τῆς ὀφειλῆς τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς συμπολίτας μου. Ἐὰν δὲν φορολογῆται τὸ κτῆμα, τὸ ὁποῖον κατεπάτησεν ὁ σιδηρόδρομος, αὐτὸ καὶ ὁ ἁπλούστερος δύναται νὰ τὸ ἐννοήσῃ, διότι ὁ σιδηρόδρομος μέρος μόνον τοῦ κτήματος καταλαμβάνει, καὶ αὐτὸ θεωρεῖται ὡς κτῆμα τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ φορολογεῖται. Ὥστε καὶ εἰς αὐτὸ δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κύριος συνάδελφος· ἀλλ’ ὁ φόβος περὶ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ μικτοῦ συνδυασμοῦ, ἀπὸ τοῦ ὁποίου φαίνεται ὅτι ἀπεκλείσθη, τὸν κάμνει νὰ λέγῃ ὅσα λέγει, διὰ νὰ δείξῃ τὴν ἀφοσίωσίν του εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως κατορθώσῃ οὗτος νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ συνδυασμῷ καὶ ὁ κ. συνάδελφος.

§79Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§80ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν ἀπαρτίαν, κύριε Πρόεδρε;

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος;

§82ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§83Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὰ στρατιωτικὰ ἀποσπάσματά σου, κύριε Πρωθυπουργὲ, εἰσερχόμενα εἰς τὰς καλύβας....

§84Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε. Ἡ πτέρυξ τῆς Συμπολιτεύσεως ἐκενώθη πάλιν. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος (θόρυβος). (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου).

§85ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς ἀναβάλωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 8 καὶ 30′ μ. μ.