1890.01.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 49

τῆς 30 Ἰανουαρίου 1890.

(Τρίτη)

Ὥρᾳ 4 μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδημοσιεύθη, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ Νομάρχης Πατρῶν, ἐγκαταλιπὼν τὴν θέσιν του, ἀνεχώρησεν εἰς Μεσολόγγιον πρὶν ἢ γίνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησις αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβάλει πρὸ πολλοῦ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι ἀκριβῆ ταῦτα;

§2ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ κύριος Τσαγκαράκης, νομάρχης Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος, ὑπέβαλε πρό τινων ἡμερῶν τὴν παραίτησίν του καὶ ἐδήλωσεν, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ ἀπέλθῃ εἰς Μεσολόγγιον, ὅπου καὶ ἀπῆλθεν, ἀφήσας εἰς τὸν ἀρχαιότερον Γραμματέα τὴν διεύθυνσιν τῆς Νομαρχίας.

§3ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔγεινε δεκτὴ ἡ παραίτησίς του;

§4ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔγεινε δεκτή. Ἔδωκε τὴν παραίτησίν του καὶ ἀνεχώρησε τὴν ἐπιοῦσαν.

§5ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε ἀνεχώρησεν αὐτοβούλως. Καὶ τοῦτο σημαίνει παράλυσιν ἐντελῶς τῆς ὑπηρεσίας.

§6Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅτε συνεζητήθη κατ’ οὐσίαν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως 966,000 δραχμῶν, ἐζητήθησαν παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ πίνακες, περιέχοντες διαφόρους πληροφορίας περὶ τῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων τῆς πιστώσεως ἐκείνης. Ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς κατέθηκε τοὺς αἰτηθέντας πίνακας, ἐπειδὴ δὲ ἡ μελέτη αὐτῶν μοὶ ἐγέννησε πολλὰς ἀπορίας, ὑπέλαβον, ὅτι ἔπρεπε νὰ χωρίσω τὴν συζήτησιν τῆς οὐσίας τῆς πιστώσεως ἀπὸ τὰς ἀπορίας, τὰς ὁποίας ἡ μελέτη τῶν πινάκων μοὶ ἐγέννησε. Διὰ τοῦτο χθὲς μὲν, ὅτε ἡ πίστωσις συνεζητήθη εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, οὐδένα περὶ τούτου ἐποιησάμην λόγον, σήμερον ὅμως προβάλλω τὰς ἀπορίας μου εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Πρόκειται περὶ πιστώσεως ἀναπληρωματικῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1889, δι’ ἧς ἐζητήθη ἓν ποσὸν 100,000 δραχμῶν δι’ ἀγορὰν γαιανθράκων. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ εἶχε περιληφθῆ πίστωσις 250,000 δραχμῶν, ὥστε τῇ προσθήκῃ τῆς ζητηθείσης ἀναπληρωματικῆς αἱ ὅλαι πιστώσεις ἀνῆλθον εἰς δραχμὰς 350,000. Ἐζήτησα παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ πληροφορίας περὶ τῶν δαπανηθέντων καθ’ ἕκαστον τῶν προηγουμένων ἐτῶν. Τὰς πληροφορίας ταύτας ἔλαβον, ἀλλ’ εὗρον ὅτι δὲν εἶναι σύμφωνοι μὲ τοὺς ἀπολογισμούς, οἱ ὁποῖοι ἐδημοσιεύθησαν μέχρι τοῦδε. Καὶ ἐν πρώτοις, κατὰ τὸν πίνακα τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ ἔτος 1885 ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου Βʹ ἄρθρου 5 δραχμαὶ 174,033:07, ἀλλὰ κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1885, κεφάλαιον Βʹ ἄρθρον 5ον, ἐδαπανήθησαν δραχ. 238,059:81. Κατὰ τὸν πίνακα τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐκ τοῦ κεφαλ. ΙΑʹ ἄρθρου 2ου ἐδαπανήθησαν δραχ. 2,550, ἐνῷ κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν ἐκ τοῦ κεφαλαίου ΙΑʹ ἄρθρου 2ου ἐδαπανήθησαν δραχ. 43,759:75. Αὐτὰ ἀφορῶσι τὸ 1885. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1886 ἐπίσης ὁ πίναξ τοῦ Ὑπουργοῦ διαφέρει ἀπὸ τὸν ἀπολογισμόν. Κατὰ τὸν πίνακα τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ 1886 δραχ. 65,312:55, ἐνῷ κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν ἐδαπανήθησαν δραχμαὶ 175,489:86. Αἱ αὐταὶ διαφοραὶ ἀπαντῶνται εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1889. Κατὰ τὸν πίνακα τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ 1887 εἰς ἀγορὰν γαιανθράκων δραχμαὶ 63,429:14, ἐνῷ κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν ἐδαπανήθησαν 139,875:36. Δὲν εἶναι ὅμως μόναι αἱ διαφοραὶ αὗται. Κατὰ τὴν ἀπὸ 31 Ἰουλίου 1889 πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐν τῇ ἐκθέσει, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, δι’ ἧς ἐπρότεινε νὰ προκληθῇ Βασιλικὸν Διάταγμα περὶ χορηγίας πιστώσεως, ἀνέφερεν, ὅτι δὲν ἐπήρκεσεν ἡ πίστωσις, ἡ χορηγηθεῖσα διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι ηὔξησεν ἡ τιμὴ τῶν γαιανθράκων. Ἰδοὺ τί λέγει ἐν τῇ ἐκθέσει του (ἀναγινώσκει): «Ἕνεκα τῆς αὐξήσεως τῆς ἀξίας τῶν ναύλων Ἀγγλίας καὶ τῶν ἐν τοῖς ἀνθρακωρυχείοις συμβασῶν ἀπεργιῶν, ἡ τιμὴ τῶν γαιανθράκων ἐδιπλασιάσθη σχεδόν, συνεπῶς δὲ αἱ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος γενόμεναι προμήθειαι διὰ δημοπρασίας ἐπληρώθησαν πρὸς δραχ. 47 καὶ 72)100, καὶ πρὸς σελίνια 23 καὶ 5 δηνάρια». Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς κατέθηκε πίνακα τῶν ἀγορασθέντων γαιανθράκων κατὰ τὸ ἔτος 1889. Ἐκ τούτου δὲ παντάπασι δὲν βεβαιοῦται ὁ ἰσχυρισμός, τὸν ὁποῖον προέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον· ἐξ ἐναντίας κατὰ τὸ 1889 οἱ γαιάνθρακες ἠγοράσθησαν εἰς τιμὴν εὐθηνοτέραν ἢ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη. Δύο ἀγοραί, γενόμεναι ἐν Τεργέστῃ, ἀλλὰ διὰ 125 τόννους, ἐγένοντο πρὸς τιμὴν 45 καὶ 46 δραχμῶν κατὰ τόννον, αἱ ἄλλαι δ’ εἰς τιμὴν 30, 50, 32, 36. Ἐν τῇ αὐτῇ ἐκθέσει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέφερεν, ὅτι δὲν τὸν ἐπήρκεσεν ἡ χορηγηθεῖσα πίστωσις διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι εἶχον χορηγηθῆ μόνον 125,000 δραχμαί, ἀλλ’ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ εὗρον 250,000. Αἱ διαφοραὶ αὗται μοὶ ἐγέννησαν τὰς ἀπορίας, τὰς ὁποίας προβάλλω, καὶ παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας.

§7ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὀλίγον πρὸ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν τῆς 4ης Ἰανουαρίου 1887 ἔτους ἠγέρθημεν πρωΐαν τινὰ καὶ ἀνέγνωμεν ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» χιλιάδας χαρίτων, ἀπονεμηθεισῶν δι’ ἑνὸς καὶ μόνου Β. Διατάγματος εἰς χιλιάδας ἀνεγνωρισμένων κακούργων. Καὶ τότε μὲν ἡ πρᾶξις αὕτη τῆς Κυβερνήσεως εἶχε λόγον τὴν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἐνέργειαν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Εἴδομεν δὲ κατακλυσθείσας ἁπάσας τὰς πόλεις καὶ τὰ χωρία τῆς Ἑλλάδος ὑπὸ διαβοήτων κακούργων, τεράτων, ὧν ὅμοια εἰς ὀλιγίστας κοινωνίας δύναταί τις ν’ ἀπαντήσῃ. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω, ὁποίαν ἤσκησαν ἐπιῤῥοὴν αἱ χάριτες ἐκεῖναι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν· διότι ἕκαστος εἶδε καὶ ᾐσθάνθη τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν. Δὲν θέλω ἐξετάσει, ὁποία συναλλαγὴ προϋπῆρξεν, ὅπως αἱ χάριτες ἐκεῖναι ἀπονεμηθῶσι, καὶ ὁπόσαι ψῆφοι ἐκλογέων διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τούτου τῶν χαρίτων ἠγοράσθησαν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι, εὐθὺς ὡς συνῆλθε τότε ἡ Βουλή, πρῶτος ἔσχον τὴν τιμὴν δι’ ἐπερωτήσεως νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν, νὰ κομίσῃ εἰς τὸ Βουλευτήριον ἁπάσας τὰς δικογραφίας καὶ ἁπάσας τὰς περὶ χαρίτων προτάσεις τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς. Καὶ μετὰ μακρὰν συζήτησιν τί ἀπεκαλύφθη; Ὅτι αἱ πλείονες τῶν χαρίτων ἐκείνων ἀπενεμήθησαν ἐναντίον ῥητῶν γνωμοδοτήσεων τῶν Προέδρων καὶ τῶν Εἰσαγγελέων τῶν δικασάντων δικαστηρίων. Ἀπεκαλύφθη ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου, ὅτι ἀδελφοκτόνοι καὶ μητροκτόνοι καὶ παραβάται τῶν σπουδαιοτέρων ἄρθρων τοῦ ποινικοῦ νόμου ἔλαβον χάριν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καίτοι οἱ Εἰσαγγελεῖς καὶ οἱ Πρόεδροι τῶν δικασάντων δικαστηρίων καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τῶν χαρίτων ἐγνωμοδότουν, ὅτι εἶναι ἀνάξιοι χάριτος. Καὶ ἄναυδος ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἐκάθητο ἐκεῖ, ἀκούων καὶ δεχόμενος χάλαζαν παρανόμως δοθεισῶν χαρίτων. Βεβαίως τοιαύτη ἀκατονόμαστος πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἦτο δυνατόν, εἰμὴ νὰ ἐπιφέρῃ τ’ ἀποτελέσματα αὐτῆς. Ἀλλὰ ταῦτα ὑπῆρξαν ἆρά γε πραγματικὰ, ἢ ὑπῆρξαν εἰκονικὰ καὶ φαινόμενα; Βεβαιῶ τὸ δεύτερον. Ἀπεφύγομεν μὲν ἔκτοτε νὰ ἴδωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης δίδοντα δι’ ἑνὸς καὶ μόνου Διατάγματος χιλιάδας ὅλας βασιλικῶν χαρίτων, ἴσως διότι δὲν περιέστημεν ἀκόμη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐνεργήσωμεν βουλευτικὰς ἐκλογὰς, εἴδομεν ὅμως καθ’ ὅλον τοῦτο τὸ μακρὸν διάστημα ὑπούλως καὶ κρυφίως καὶ καθ’ ἑκάστην ἑβδομάδα ὀλίγον κατ’ ὀλίγον διδομένας χάριτας εἰς φοβεροὺς ἐγκληματίας καὶ παραβάτας τῶν νόμων. Τί κάθηνται καὶ προκαλοῦσιν ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ διαγωνίσματα περὶ τῆς ἐγκληματικότητος ἐν Ἑλλάδι; Τί δαπανῶσι τὰς πολυτίμους αὐτῶν ὥρας, ἵνα εὕρωσι τὰ αἴτια αὐτῆς; Δὲν ἔχετε, εἰμὴ νὰ ἀνατρέξητε εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως», ν’ ἀναδιφήσητε τὰ φύλλα αὐτῆς, καὶ θέλετε εὕρει ἐν ἑκάστῃ σχεδὸν σελίδι διδομένας χάριτας εἰς ἐπισήμους κακούργους. Βεβαίως ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα πολλὰ αἴτια, ὧν ἕνεκα ἡ ἐγκληματικότης ἤγειρε θρασεῖαν τὴν κεφαλὴν ἐντὸς τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας, καὶ εἰς τὰ αἴτια ταῦτα τὴν πρώτην εὐθύνην ἔχει ἡ διοικοῦσα τὸν τόπον Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ἐν τῶν πρωτίστων αἰτίων εἶναι ἡ πεποίθησις τοῦ ἐγκληματοῦντος, ὅτι ἀρκεῖ νὰ κρούσῃ τὸ τύμπανον τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, ἵνα ἴδῃ ὁ ἐγκληματίας τὸ φῶς τῆς κοινωνίας, καὶ ἐξέλθῃ ἐκ τῶν θυρῶν τοῦ δεσμωτηρίου ἐλεύθερος, ὡς πρὶν εἰσέλθῃ. Ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον φέρῃ πάλιν εἰς τὴν Βουλὴν πάσας τὰς δικογραφίας καὶ πάσας τὰς ἐκθέσεις τῶν Προέδρων καὶ Εἰσαγγελέων καὶ πάσας τὰς γνωμοδοτήσεις τῆς ἐπὶ τῶν χαρίτων ἐπιτροπῆς, τῶν χαρίτων τῶν δοθεισῶν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ 1889 ἔτους. Καὶ ὅταν μελετήσωμεν τὰς δικογραφίας, θέλομεν προκαλέσει εὐρυτάτην συζήτησιν περὶ τῶν ἀπονεμηθεισῶν πάλιν χαρίτων, ἣν θέλομεν σχετίσει πρὸς τὴν ἐξέτασιν τῶν αἰτίων τῆς ἐγκληματικότητος ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ. Νομίζω ὅτι, ἐκεῖ, ὅπου ἔφθασαν τὰ πράγματα, δὲν ὑπάρχει σοβαρώτερον καὶ μᾶλλον κατεπεῖγον ζήτημα διὰ τὴν Βουλήν. Παρετήρησα μάλιστα καί τι ἄλλο· ἐνῷ μέχρι πρό τινος ὑπῆρχεν ἡ συνήθεια ἐν τοῖς δημοσιευομένοις ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» Διατάγμασι περὶ χαρίτων ν’ ἀναφέρηται ῥητῶς καὶ τὸ εἶδος τοῦ ἐγκλήματος, πρό τινος χρόνου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, προσπαθῶν νὰ κλείσῃ τὰ ὄμματα τῆς κοινωνίας καὶ νὰ μὴ προκαλῇ τὴν ἐξέγερσιν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν αὐτῆς, ἀπήλειψεν ἐκ τοῦ τύπου τῶν Βασιλικῶν Διαταγμάτων τὸ εἶδος τῶν ἐγκλημάτων, εἰς ἃ ὑπέπεσαν οἱ πρὸς οὓς δίδονται βασιλικαὶ χάριτες, καὶ τοιουτοτρόπως δὲν ἔχομεν, εἰμὴ μόνον τοὺς καταδίκους, τὸ δικαστήριον τὸ δικάσαν, τὸ ὄνομα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸ ὄνομα τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως τῶν Ἑλλήνων. Ταῦτα τὰ τέσσαρα ὀνόματά εἰσιν ἀρκετὰ, ἵνα ἀποτελέσωσι τὸν τύπον τοῦ Διατάγματος, τοῦ ἀπονέμοντος τὴν βασιλικὴν χάριν. Ἤθελον συμβουλεύσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ μὴ καταγίνηται εἰς τόσον μικρὰ πράγματα, διότι ἐπὶ τέλους ὑπάρχει ὁ κοινὸς νοῦς, ἵνα ἐννοήσωμεν τὰ τοιαῦτα ἄτεχνα τεχνάσματα. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως ἐν τάχει κομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἁπάσας τὰ δικογραφίας τοῦ 1889 ἔτους τῶν καταδίκων, πρὸς οὓς ἀπενεμήθησαν αἱ χάριτες, ἐπίσης δὲ καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν Εἰσαγγελέων καὶ Προέδρων καὶ τὰς ἐκθέσεις τῆς ἐπὶ τῶν χαρίτων ἐπιτροπῆς.

§8ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ ταῖς ἀπονεμηθείσαις κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1886 χάρισιν, ἐγένετο ἀληθῶς μακρὰ καὶ πολυήμερος συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος παρεμόρφωσε τὰ πορίσματα τῆς συζητήσεως ἐκείνης, ἔχω καθῆκον ἐν ὀλίγοις λέξεσι νὰ ἀνακαλέσω εἰς τὴν μνήμην τῶν κκ. Βουλευτῶν τὰ πορίσματα ἐκεῖνα. Ἐκ τῆς συζητήσεως ἐκείνης ἀπεδείχθη, ὅτι κατ’ ἀριθμὸν, ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς καταδίκων, αἱ χάριτες, αἱ ἀπονεμηθεῖσαι τότε, ἦσαν ὀλιγώτεραι τῶν χαρίτων, αἱ ὁποῖαι πάντοτε ἀπενεμήθησαν κατὰ τὸ παρελθόν. Ἐξ ἐπισήμων δὲ στατιστικῶν ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπαλλαγῶν διὰ τῶν χαρίτων ἐκείνων ἦτο οὐσιωδῶς ὀλιγώτερος τῶν ἐπὶ ὁμοίαις περιστάσεσι παρ’ ἄλλων Ὑπουργῶν πρότερον προκληθεισῶν ἀπαλλαγῶν. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην ὡς πόρισμα ἐπίσης ἐξήχθη, ὅτι αἱ χάριτες ἐκεῖναι ἦσαν μᾶλλον πασῶν τῶν πρὸ αὐτῶν ἀπηλλαγμέναι πάσης ἐννοίας πολιτικοῦ ὑπολογισμοῦ, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι αἱ χάριτες ἐκεῖναι ἐδόθησαν ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων κανόνων καὶ κατηγοριῶν. Προεκάλεσα τότε κατ’ ἐπανάληψιν τοὺς ἀντιφρονοῦντας νὰ μοὶ ἀναφέρωσιν ἕνα κατάδικον, περιλαμβανόμενον ἐν ταῖς ὁρισθείσαις κατηγορίαις, τὰς ὁποίας ἀνέφερα τότε, καὶ μὴ λαβόντα χάριν, καὶ οὐδεὶς ἀνέφερε τοιοῦτον, διότι οὐδεὶς ὑπῆρχεν. Αὐτὰ ἦσαν τὰ πορίσματα τῆς συζητήσεως ἐκείνης, πιστωθέντα δι’ ἐκθέσεων καὶ πινάκων, κατατεθέντων καὶ δημοσιευθέντων τότε. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης βεβαίως δὲν ἔπαυσεν ἡ λειτουργία τοῦ προνομίου τῆς χάριτος, διότι οὐδεὶς λόγος ὑπῆρχε νὰ παύσῃ αὕτη, εἰμὶ δ’ ἕτοιμος νὰ συζητήσω πρὸς πάντα, οὐχὶ μόνον τοῦ 1889, ἀλλὰ καὶ τοῦ 1887 καὶ τοῦ 1888 τὰς χάριτας. Δὲν εἶναι ποσῶς ἀκριβὲς τὸ παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ λεχθὲν, ὅτι ἐγένετο μεταβολή τις εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν Διαταγμάτων, διὰ τῶν ὁποίων ἀπονέμονται αἱ χάριτες. Εἶπεν, ὅτι δὲν ἀναφέρονται αἱ πράξεις, ἐφ’ αἷς αἱ καταδίκαι εἶχον ἐπέλθει. Τοιαύτην τακτικὴν ἠκολούθει τὸ ἁρμόδιον τμῆμα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης. Βεβαιῶ δὲ τὸν συνάδελφον, ὅτι, ἐὰν ἐν τοῖς Διατάγμασιν ἐμνημονεύοντο αἱ πράξεις, μὲ ὀλιγώτερον ζῆλον ἤθελεν ὁμιλήσει, διότι ἤθελεν ἴδει, ὅτι πολλαὶ μεταξὺ τῶν χαρίτων αὐτῶν ἀφορῶσιν εἰς καταδίκους ἐπὶ πλημμελήμασιν, ὑφαιρέσεσι κατεσχημένων, λειπομαρτυρίαις κλπ. καὶ εἰς στρατιωτικοὺς καταδίκους ἐπὶ λιποταξίᾳ. Εἶμαι λοιπὸν πρόθυμος νὰ συζητήσω μετὰ παντὸς περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος ἐζήτησε νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς δικογραφίας τῶν ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1889 μέχρι σήμερον δοθεισῶν χαρίτων Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. συνάδελφον καὶ πάντα ἄλλον, νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τοιαύτην αἴτησιν, διότι ἐκ τῶν κατατεθεισῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ 1887 δικογραφιῶν τινες ἀπωλέσθησαν, πολλοὶ δὲ μῆνες ἐχρειάσθησαν, ὅπως συγκεντρώσωμεν τὰς διασωθείσας, ἐπὶ ζημίᾳ βεβαίως τῆς ὑπηρεσίας. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὸ διαμέρισμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐργάζεται τὸ τμῆμα τῆς στατιστικῆς τῶν καταδίκων, εἶναι δωμάτιον ἐπίτηδες, εἰς τὸ ὁποῖον δύνανται οἱ βουλόμενοι, ἐὰν συναινῶσιν εἰς τοῦτο, νὰ ἔλθωσιν, ἔχοντες ὑπὸ τὰς διαταγάς των ἐπίτηδες ὑπάλληλον, ἵνα μελετήσωσιν. Ἐὰν ἐπιμένωσιν οἱ συνάδελφοι, θέλω φέρει τὰς δικογραφίας, θὰ παρακαλέσω ὅμως αὐτοὺς νὰ μὴ θελήσωσι νὰ ζητήσωσι νὰ λάβωσι τὰς δικογραφίας κατ’ οἶκον, ἀλλὰ νὰ ἀποτεθῶσιν αὗται ἐν ὡρισμένῳ τοῦ Βουλευτηρίου δωματίῳ, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ γίνεται ἡ μελέτη αὐτῶν.

§9ΛΕΒΙΔΗΣ. Περὶ μὲν τῶν δοθεισῶν χαρίτων κατὰ τὸ 1886 ἔτος δὲν πρόκειται σήμερον, καὶ πᾶν τὸ λεχθὲν εἶπον ἐν παρόδῳ. Ἐὰν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης θελήσῃ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, βεβαιῶ αὐτὸν, ὅτι δὲν θέλει ἐξέλθει εὐχαριστημένος. Τίς ἀρνεῖται, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κατὰ τὸ 1886 ἔτος ἔσυρε γενικὰς γραμμὰς, ὡς ἔλεγε τότε, ἢ καθιέρωσε γενικὰς κατηγορίας, ὡς εἶπε σήμερον, καὶ ὅτι εἰς πάντας τοὺς περιλαμβανομένους εἰς αὐτὰς ἔδωσε χάριν; Ἀλλὰ περὶ τούτου πρόκειται, ὅτι ἐθέσατε γενικὰς γραμμὰς καὶ κατηγορίας, ἵνα προκαλέσητε συναγωνισμὸν, τίς πρῶτος πρὸς ὑμᾶς νὰ τείνῃ τὴν χεῖρα κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἔμελλον νὰ ἐξέλθωσι τῶν κατέργων καὶ δεσμωτηρίων. Διὰ τοῦτο κατηγορήσαμεν ὑμᾶς τότε, διὰ τοῦτο τότε ἀπεδείξαμεν, ὅτι τὸ σύστημα τοῦ θέτειν γενικὰς γραμμὰς καὶ γενικὰς κατηγορίας καὶ προκαλεῖν συναγωνισμὸν περὶ τὴν ἀπόλαυσιν τῆς χάριτος εἶναι σύστημα ἄντικρυς ἀντιβαῖνον εἰς τὸν ὀρθὸν καὶ ἐπιστημονικὸν καὶ κοινωφελῆ χαρακτῆρα τῆς βασιλικῆς χάριτος. Ἵνα λάβῃ τις βασιλικὴν χάριν, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῶσι γενικαὶ γραμμαὶ καὶ κατηγορίαι καὶ νὰ προκληθῇ συναγωνισμός· ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ ὁ κατάδικος, αἱ συνοδεύσασαι αὐτὸν περιστάσεις, ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἐξετελέσθη τὸ ἔγκλημα, ὁ παρελθὼν καὶ ὁ ἐνεστὼς βίος τοῦ ἀνθρώπου, καὶ μετὰ βαθεῖαν τοιαύτην συγκεκριμένην καὶ λεπτομερῆ ἐξέτασιν ἐπιτρέπεται νὰ δοθῇ ἡ χάρις. Καὶ ἐνθυμοῦμαι ἄριστα, ὅτι ἀνέγνων ὑμῖν πολλὰ τεμάχια συγγραφέων, περὶ χάριτος συγγραψάντων, καὶ ὑμεῖς οὐδὲν ἐπιστημονικὸν κείμενον, οὐδεμίαν γνώμην καὶ τοῦ τελευταίου τῶν ἐπιστημόνων ἠδυνήθητε νὰ φέρητε ἐνταῦθα, ὅπως δικαιολογήσητε τοιαύτην ἀπονομὴν χαρίτων, ἕνεκεν ἐκλογικῶν σκοπῶν. Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν συζήτησιν. Ἐὰν θέλητε, ἐσμὲν ἕτοιμοι. Ἀλλὰ διαβεβαιῶ ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι, ὅσην καὶ ἂν τρέφω πρὸς ὑμᾶς, ὡς ἄτομον, ὑπόληψιν, οὐδεμίαν ἐμπιστοσύνην ἔχω εἰς τὰς διαβεβαιώσεις ὑμῶν ὡς Ὑπουργοῦ. Διότι ὑπήρξατε ἱκανὸς, δυστυχῶς, ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς ἀρχῆς ὑμῶν νὰ βεβαιῶτε, ὅτι ὁ Τάκης ἦν ἀπόφοιτος τῆς Ῥιζαρείου Σχολῆς, ὅτι οὐδέποτε ἄλλοτε εἶχε περιπέσει εἰς ἐγκληματικὴν πρᾶξιν, καὶ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, κομιζομένων δικογραφικῶν, ἐτρέμετε, διότι ἀπεδείχθη ὅτι ἠπατήσατε τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, καὶ ἕνεκεν ἐκλογικῶν σκοπῶν ἢ ἕνεκεν ἄλλων συμφερόντων ὑμῶν καὶ τῶν περὶ ὑμᾶς ἀπενείματε τὴν χάριν, ἐξευτελίζοντες καὶ τὸν θεσμὸν καὶ ἀποπειρώμενοι νὰ ἐξευτελίσητε καὶ ἐκεῖνον, εἰς ὃν εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ ἐνέργεια τοῦ θεσμοῦ. Ἄφετε λοιπὸν τὰς τοιαύτας διαβεβαιώσεις διὰ τοὺς ὑμετέρους ἐκλογεῖς. Ὅταν δὲ ὁμιλῆτε ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ περὶ τοιούτων πρὸ πάντων ζητημάτων, παρακαλῶ ὑμᾶς, νὰ μὴ ποιῆσθε ἀφειδῆ χρῆσιν τῶν ὑμετέρων διαβεβαιώσεων. Ὡς πρὸς τὸ ἕτερον ζήτημα, εἶναι περιττὸν νὰ ἐπιμείνω. Ἂν ἀπωλέσθησαν δικογραφίαι, αὐτὸ εὐθύνει τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς. Ὅσαι ἐδόθησαν εἰς ἐμὲ, ἐδόθησαν δι’ ἐγγράφου καὶ παρεδόθησαν εἰς τὸ Γραφεῖον δι’ ἐγγράφου. Ἡμεῖς τέλος βεβαίως δὲν θέλομεν λάβει τὸν κόπον νὰ ἐπισκεφθῶμεν τὰ γραφεῖα τοῦ Ὑπουργείου. Εὐτυχῶς ἐνοήσατε τοῦτο, καὶ ἐδέχθητε, ὅπως αἱ δικογραφίαι ἔλθωσιν εἰς τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ νὰ ἐπισπεύσητε τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐγγράφων, ἅτινα ἐζήτησα.

§10ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι συνάδελφοι, μετὰ πόσης δικανικῆς εὐστροφίας ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς ὑπερεμάχησεν ὑπὲρ τῆς ἀθωότητος τοῦ Ὑπομοιράρχου Κορινθίας, τοῦ συλλαβόντος τὸν ἀνθρακέα ἐκεῖνον ἐν Ζαχόλῃ· ἐξέτεινε δὲ καὶ διέστειλε τὸ ἐπ’ αὐτοφώρῳ, κινδυνεύων ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι εἰς ἀπόστασιν 15 ὡρῶν ἀπὸ τοῦ τόπου, ἐν ᾧ ἔλαβε χώραν ἡ συμπλοκὴ, μέχρι τῆς ἕδρας τῆς Ὑπομοιραρχίας τὸ ὄμμα τοῦ Λυγκέως ἐκείνου Ὑπομοιράρχου ἠδύνατο νὰ διακρίνῃ τὸν δράστην, καὶ μετὰ τριῶν ἡμερῶν πάροδον ἀπὸ τοῦ ἀνυπάρκτου ἐγκλήματος, ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ ἐπ’ αὐτοφώρῳ, νὰ συλλάβῃ αὐτὸν καὶ νὰ τὸν ἀπαγάγῃ εἰς Ναύπλιον ἵνα καθειρχθῇ. Νωπαὶ εἶναι αἱ ἐντυπώσεις τῶν λόγων, δι’ ὧν ὁ κ. Ὑπουργὸς προσεπάθησε νὰ ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τῆς εὐθύνης ὄργανον τῆς Χωροφυλακῆς, μετὰ τοιαύτης δριμύτητος καταγγελθὲν ὑπὸ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὅστις κατήγγειλε καὶ αὐτὸν τὸν Εἰσαγγελέα ὡς παραβάντα τὸ καθῆκον αὐτοῦ, ἤτοι ὡς ἐπιτρέψαντα νὰ συλληφθῇ ἄνευ ἐντάλματος πολίτης Ἕλλην. Δὲν ἠξεύρω δὲ διὰ τίνων ἐπιχειρημάτων σήμερον θέλει ὁ κ. Ὑπουργὸς κατορθώσει νὰ δικαιολογήσῃ ἕτερον ἔγκλημα, ἀντιστρόφως τελεσθὲν, καὶ ἂν θὰ ἐξακολουθῇ νὰ ἔχῃ ὑπὸ τὴν προστασίαν του τὰ ὄργανα τῆς Χωροφυλακῆς, φονεύοντα τοὺς πολίτας. Θὰ εὑρεθῶμεν ἴσως ἐνώπιον νέων δικανικῶν ἐπιχειρημάτων, δι’ ὧν ἴσως θὰ προσπαθήσῃ νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς φονεῖς ἀγαθοῦ συμπολίτου μου, οἱ ὁποῖοι περιφέρονται ἐπιδεικτικῶς καὶ σοβοῦσιν ἀνὰ τὴν ἀγορὰν τῆς πρωτευούσης. Ὁ Κωνσταντῖνος Γουρδέλης, ὑπάλληλος τῆς Δημαρχίας Ἀθηνῶν, συμπολίτης μου, νέος καλλίστης οἰκογενείας καὶ προστάτης ἀδυνάτου οἰκογενείας, μόνος υἱὸς μεταξὺ ἑπτὰ κορασίων, κατὰ κακὴν τύχην, συνέπεσε νὰ διασκεδάζῃ ἔν τινι καταστήματι διασκεδάσεων, εἰς τὸ ὁποῖον συνειθίζουσι νὰ συνέρχωνται τὰς ἑσπέρας, μάλιστα κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας τῶν ἀπόκρεω. Ὁ δυστυχὴς ἐκεῖνος, συνέβαινε, ὅταν ἔπινεν ὀλίγον οἶνον, νὰ καταλαμβάνηται ὑπὸ σφοδρᾶς μέθης, ἥτις τὸν παρέφερεν ἐλησμόνει τὸν ἑαυτόν του. Ἡμέραν τινὰ διεσκέδαζε μετὰ φίλων του καὶ ἔπιεν ὀλίγον οἶνον περισσότερον, εἰς τὴν πρώτην δὲ ἐμφάνισιν τῆς περιπόλου ἐτράπη εἰς φυγὴν, ἵνα μὴ τὸν συλλάβῃ, καί, ἔχων περίστροφον, ἔῤῥιψε δύο βολὰς εἰς τὸν ἀέρα· δὲν ἦτο δὲ εἰς κατάστασιν,—καὶ τοῦτο θὰ τὸ βεβαιώσῃ ἡ ἀνακριτικὴ ἀρχὴ,—οὔτε κἂν νὰ φαντασθῇ νὰ τελέσῃ ἔγκλημα, δὲν εἶχε παντάπασιν πλήρεις τὰς πνευματικάς του δυνάμεις, ἀφοῦ ἦτο ἐλεεινὸς ἐκ τῆς μέθης. Ἀλλ’ οἱ χωροφύλακες μετὰ τὴν ἐκπυρσοκρότησιν τὸν καταδιώκουσι, καὶ προφθάσαντες αὐτὸν εἰς τὰ πρόθυρα τῆς οἰκίας του, τὸν διαπερῶσι διὰ τῆς λόγχης, διασχίσαντες τὸν πνεύμονα, τὸν στόμαχον καὶ τὸν σωλῆνα, εἷς δὲ τῶν χωροφυλάκων κατέφερε κατὰ τοῦ κρανίου τοῦ δυστυχοῦς νέου κτύπημα διὰ τοῦ ξίφους καὶ διέσχισε τὸν πῖλόν του καὶ τὸ μετωπιαῖον ὀστοῦν, ὥστε ὁ τραυματίας πνέει ἤδη τὰ λοίσθια, θῦμα γενόμενος τῶν φυλάκων τῆς ζωῆς τῶν πολιτῶν καὶ τοῦ νόμου. Ἀλλὰ τέλος πάντων, δικαιοῦταί τις νὰ ἐρωτήσῃ, ζῶμεν ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῶν νόμων, ἢ εἴμεθα ἐν τῷ μέσῳ ἀγρίων βανδάλων; Δὲν παρῆλθε μήν, ἐξ ὅτου ἄλλοι χωροφύλακες ἔσφαξαν τὸν υἱὸν ἐγκρίτου πολίτου ἐν Ἄργει, τὸν ἀτυχῆ Μυστακόπουλον. Καὶ δὲν παρέρχεται ἡμέρα, καθ’ ἣν δὲν ἀναγινώσκομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι τὰ ὄργανα τοῦ στρατοῦ, μὴ θέλοντα νὰ καταδιώξωσι τοὺς ἀληθεῖς ἐγκληματίας, ἐξ ὧν ἐπλημμύρησαν τὰ ὄρη καὶ τὰ χωρία τῆς Ἑλλάδος, εὐθὺς ὡς γίνῃ ἡ ἐλαχίστη παρεκτροπὴ πολίτου, ἐκτελοῦσι συνοπτικῶς, ἐπιβάλλοντες τὴν ἐσχάτην τῶν ποινῶν, ὡς ἀνώτατοι δικασταί, μὴ φειδόμενοι οὐδὲ τῆς ζωῆς τῶν πολιτῶν. Ἀλλὰ πρὸς τί τότε, Κύριοι, ἔχομεν τὰ Δικαστήρια, τοὺς Εἰσαγγελεῖς, τοὺς λειτουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ αὐτὸν τὸν Ὑπουργὸν, ὅταν οἱ χωροφύλακες ἐκτελῶσιν ὡς ἂν δόξῃ αὐτοῖς τὸν νόμον καὶ ἐπιβάλλωσι καὶ ποινάς; Εἶναι τάχα ἅμιλλα τῶν ὀργάνων τούτων πρὸς τὰ ἐγκλήματα τῶν πολιτῶν, ἵνα τοὺς ὑπερβῶσι κατὰ τοῦτο; Ἀλλὰ τέλος πάντων, ἐὰν, ἐκτελέσαντες τὸ ἔγκλημα τοῦτο μετὰ τοσαύτης ἀσπλαγχνίας, φονεύσαντες νέον εἰκοσιπενταετῆ, μένωσιν ἀκαταδίωκτοι καὶ ἀτιμώρητοι καὶ σοβῶσιν εἰς τὰς ὁδοὺς, περιφρονοῦντες καὶ τὸν νόμον καὶ τοὺς Εἰσαγγελεῖς, ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ποῦ θὰ σταθῶμεν ἐπὶ τέλους; Τίνας ἐγγυήσεις ἔχουσιν οἱ πολῖται περὶ τῆς ζωῆς αὑτῶν; Ὁ Ὑπομοίραρχος Κορινθίας, ὁ ὁποῖος συλλαμβάνει πολίτην παρὰ τὸν νόμον καὶ τοῦ ἀφαιρεῖ τὴν ἐλευθερίαν, παραβαίνων τὸ Σύνταγμα, θερμοτάτης τυγχάνει ὑπερασπίσεως, καταγγελλόμενος ἐνταῦθα, ἀλλὰ τί ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἀποκριθῇ πρὸς ὑπεράσπισιν τῆς ἀνακριτικῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἀφίνει ἀκαταδίωκτα τοιαῦτα κακουργήματα; Ἐπιθυμῶ νὰ ἐλπίζω, ὅτι τὸν κ. Ὑπουργὸν θὰ συγκινήσωσιν αἱ παρατηρήσεις αὗται, καὶ θὰ διατάξῃ αὐστηρῶς τὴν καταδίωξιν τοῦ ὀργάνου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον παρέβη τὸ καθῆκόν του καὶ ἀφῆκεν ἀκαταδιώκτους τοὺς δύο τούτους χωροφύλακας. Παρακαλῶ δὲ νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν του ἔν τινι τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων. Σχετικῶς πρὸς τοῦτο ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν παρεμφερὲς ἔγκλημα, τελούμενον ἐν τῇ Ὑπομοιραρχίᾳ τῆς Κορινθίας. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατά τινα τῶν τελευταίων συνεδριάσεων ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν περί τινος φόνου ἢ φόνων ἢ συῤῥοῆς ἐγκλημάτων, γενομένων κατὰ τὰ ὅρια Πελλήνης καὶ Σικυῶνος, καὶ ἐπεκαλέσθην τὴν προσοχὴν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, καὶ ἐπεζήτησα ν’ ἀποστείλῃ ἀνακριτὴν, ἵνα βεβαιώσῃ τὸ ἔγκλημα. Καὶ ὀφείλω μὲν νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐστάλη ἀνακριτὴς καὶ ἐνήργησε τὸ καθῆκόν του, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐνεργείας τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς μέχρι τῆς συλλήψεως τῶν κατηγορουμένων παρεμπίπτει διάστημα χρονικὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον γίνεται κἄτι τι ἀνάλογον πρὸς τὰς βασιλικὰς χάριτας, περὶ ὧν πρὸ μικροῦ ἐγένετο λόγος. Ἐκδίδονται τὰ ἐντάλματα παρὰ τῆς ἀνακριτικῆς ἀρχῆς καὶ οὕτως ἡ Δικαιοσύνη εὑρίσκεται ἐν πλήρει τάξει, κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι αὐθωρεὶ διατάσσει τὴν καταδίωξιν. Ἀλλὰ τὸ ἔνταλμά σας δὲν ἐκτελεῖται, μένει εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Ὑπομοιράρχου, ὁ ὁποῖος δὲν ἐκτελεῖ τοῦτο, ἐνόσῳ ἐπιβάλλεται αὐτῷ νὰ μὴ τὸ ἐκτελῇ. Οὕτω πως δὲ τὸ ἔγκλημα ὑποθάλπεται, διότι γεννῶνται ἀντεκδικήσεις. Καὶ ἐκ τούτου πηγάζει ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἡ πληθὺς τῶν ἐγκλημάτων· διότι φυσικὸν εἶναι ὁ μὴ εὑρίσκων προστασίαν παρὰ τοῦ νόμου νὰ τιμωρῇ ὁ ἴδιος τὸν ἀδικοῦντα. Ἐκ τούτου καὶ τὸ πλῆθος τῶν φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων, τὸ ὁποῖον ἐπλημμύρισε τὴν κοινωνίαν καὶ ἀναγκάζει τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποστέλλῃ ἑκάστοτε ἀνώτερον ἀξιωματικὸν, νὰ ἐκπέμπῃ ταγματάρχας καὶ συνταγματάρχας, ἵνα καταδιώξωσι τοὺς φυγοδίκους εἰς ὡρισμένους νομοὺς, μαρτυροῦν τὴν ἔκλυσιν καὶ ἀνεπάρκειαν τῆς Διοικήσεως. Διὰ τοῦτο παρέλυσεν ἡ ἐθνικὴ φυσιογνωμία σήμερον. Καὶ ὅταν ἀναγινώσκωσι μετά τινα ἔτη τὰ τοιαῦτα, θὰ ἀπορῶσι διὰ τὴν ἀκατονόμαστον ταύτην χαλάρωσιν τῆς Διοικήσεως. Διὸ ἀνάγκη νὰ ἀποστέλλωνται ἔκτακτοι ὑπὲρ τῆς τάξεως στρατιωτικοὶ ἀπεσταλμένοι, ὅπερ μᾶς ὑπομιμνήσκει τοὺς χρόνους τῆς δουλείας, κατὰ τοὺς ὁποίους ἀπεστέλλοντο εἰς πολλὰ μέρη μεγάλοι καπεταναῖοι, διὰ νὰ περιστείλουν τὸ ἔγκλημα. Τοσοῦτον καὶ σήμερον εἶναι ἀπειλητικὸν τὸ ἔγκλημα, ὥστε, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀναγκάζεται νὰ ἐκτοπίσῃ τὸν ἀξιωματικὸν, τρόμος, ὡς ἠκούσατε ὅτι συμβαίνει ἐν Μεσσηνίᾳ, καταλαμβάνει τὴν κοινωνίαν ἐκ τῶν φυγοδίκων. Καὶ ταῦτα πάντα, διότι δὲν ἐκτελοῦνται οἱ νόμοι. Οἱ Μοίραρχοι καὶ Ὑπομοίραρχοι δὲν διατελοῦσιν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τότε ἐκτελοῦσι τὰ ἐντάλματα, ὅταν τοῦτο ἐπιτρέπωσιν οἱ κατὰ τόπους ἰσχυροί. Ἡ προκειμένη ἀναφορά, ἣν ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλήν, φέρει ὑπογραφὴν τῆς Ἀγγελικῆς χήρας Πολυχρόνη Γκρίλλα, τοῦ δολοφονηθέντος μετὰ δύο ἄλλων ἐν τοῖς ὁρίοις τοῦ δήμου Πελλήνης καὶ Σικυῶνος. Ρητῶς ἀναφέρει ἡ χήρα, ὅτι οἱ ἐκτελέσαντες τὸ ἔγκλημα περιφέρονται ἐλεύθεροι, ἀπειλοῦντες νέας σφαγὰς εἰς τοὺς παθόντας. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νομίζει ἑαυτὸν ἀπηλλαγμένον τῆς εὐθύνης, καὶ δὲν τὸν τύπτει ἡ συνείδησίς του, ὅταν ἀκούῃ τὴν χήραν τοῦ φονευθέντος παραπονουμένην καὶ προσερχομένην εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα ζητήσῃ τὸ ἔλεός της πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἐντάλματος τοῦ ἀνακριτοῦ; Τότε ποῦ ἡ κυβερνητικὴ ἑνότης; Ὁ λαὸς γνωρίζει ὅτι ἐγένετο ἀνάκρισις, ἥτις ἐβεβαίωσε τὸ ἔγκλημα, ἀλλὰ βλέπει τοὺς φονεῖς περιφερομένους, διότι προστατεύονται ἀπὸ ἰσχυρούς. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἱκανὸν νὰ ἐμπνεύσῃ τὸ θάῤῥος εἰς πᾶν κακοποιὸν στοιχεῖον εἰς διάπραξιν νέου ἐγκλήματος. Πῶς θέλετε νὰ κατασταλῶσι τὰ κακοποιὰ στοιχεῖα, ὅταν σεῖς δεικνύητε τοιοῦτον οἰκτρὸν παράδειγμα; Ὅταν δὲν σκέπτησθε, πῶς νὰ καταστήσητε σεβαστὸν τὸν νόμον καὶ ὑποτάξητε πάντα εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ, πῶς θὰ ἐμπνεύσητε εἰς τοὺς ἀνακριτὰς τὸν ἐνθουσιασμὸν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των καὶ θεραπείαν τοιαύτης οἰκτρᾶς καταστάσεως; Ἐὰν ἀναγνώσῃ ξένος τις τὰς ἐφημερίδας, θὰ συλλάβῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι εἴμεθα Καννίβαλοι, ἀφοῦ κατὰ τὴν στατιστικὴν τῆς «Ἐφημερίδος» δεκαπλάσια γίνονται ἐγκλήματα παρ’ ἡμῖν κατὰ τῆς ἀνθρωπίνου ζωῆς, παρ’ ὅσα ἐν Γαλλίᾳ. Δύναται νὰ ὑπάρξῃ βίος κοινωνικός, ὁπόταν ἐπικρατῇ τοιαύτη κατάστασις; Δύναται νὰ κινηθῶσι κεφάλαια, νὰ προκόψῃ ἡ βιομηχανία; Δύναται νὰ ὑπάρξῃ γεωργία, κτηνοτροφία, ὅταν περιστοιχίζωνται ἀπὸ τοιαῦτα κακοποιὰ στοιχεῖα; Τὸ αἷμα τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν ῥέει, καὶ σεῖς δὲν ἐλάβατε ἔτι οὐδὲν μέτρον, ἵνα καταδιώξητε τὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως, τὰ ὁποῖα παραβαίνουσι τὸ καθῆκόν των! Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει νὰ καλέσῃ τὸν Ὑπομοίραρχον τῆς Κορινθίας εἰς ἀπολογίαν, διότι, ἂν εἷς τιμωρηθῇ, οὐδεὶς ἄλλος θ’ ἀφήσῃ ἀνεκτέλεστον ἔνταλμα. Πῶς δὲ μένουσι τὰ ἐντάλματα, τὰ ὁποῖα σεῖς ἐξεδώκατε διὰ τῶν ὑπαλλήλων σας τῶν οἰκονομικῶν, ἀνεκτέλεστα; Ἐνθυμεῖσθε τὸν δρακόντειον ἐκεῖνον νόμον περὶ εἰσπράξεως τῶν φόρων, κατὰ τὸν ὁποῖον τιμωροῦνται οἱ Μοίραρχοι καὶ οἱ χωροφύλακες, οἱ μὴ ἐκτελοῦντες τὰ ἐντάλματα κατὰ τῶν ὀφειλετῶν. Ἀλλά, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ ζωὴ τοῦ πολίτου εἶναι πολυτιμοτέρα ἀπὸ τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον θέλετε νὰ εἰσπράξητε. Μεριμνήσατε τοὐλάχιστον μετὰ τοῦ αὐτοῦ ζήλου περὶ αὐτῆς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διαβιβάσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, τὸν δὲ κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ σύντονον μέριμναν καὶ προκαλέσῃ τὴν αὐστηρὰν τιμωρίαν τοῦ Ὑπομοιράρχου Κορινθίας, τοῦ μὴ ἐκτελέσαντος τὸ καθῆκόν του.

§11ΣΑΚΚΗΣ. Δὲν παρῆλθεν οὔτε μία ἡμέρα, ἀφ’ ἧς ἤρχισεν ἡ Βουλὴ τὰς ἐργασίας της, καὶ νὰ μὴ ἐγένετο λόγος περὶ τῶν ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Πρό τινος χρόνου μετέβην εἰς Μεσσηνίαν, εἰς τὸν νομόν, τὸν ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, καὶ ἰδίοις ὄμμασιν εἶδον, ὅτι, μεθ’ ὅλα τὰ αὐστηρὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὁ ἔντιμος ταγματάρχης κ. Μπαϊρακτάρης, καὶ μεθ’ ὅλην τὴν ἀμεροληψίαν καὶ αὐστηρότητα τοῦ Δικαστηρίου ἐν Καλάμαις, τὰ ἐγκλήματα ἐν Μεσσηνίᾳ ὑπῆρξαν τοιαῦτα, ὥστε φρίττει τις, οὐ μόνον ἀριθμῶν, ἀλλὰ καὶ ἀναλογιζόμενος ταῦτα. Τοῦτο, κατ’ ἐμὴν γνώμην τοὐλάχιστον, εὐθύνει αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις δὲν ἐφρόντισε διὰ καταλλήλων νόμων καὶ ἀφατριάστου διοικήσεως νὰ καταστήσῃ τὴν δύναμιν αὐτῆς σεβαστὴν καὶ ἐπιβάλλουσαν. Βεβαίως δὲ δὲν δύναται ν’ ἀρνηθῇ τις, ὅτι καὶ ἡ ἀγριότης τῶν παθῶν, τὰ ὁποῖα ἐγέννησεν ἡ ἐκδίκησις, καὶ ἅτινα θὰ αὐξήσωσιν, ἐνόσῳ δὲν ληφθῇ ἓν μέτρον ῥιζικὸν καὶ σπουδαῖον, συνετέλεσε καὶ συντελεῖ πολὺ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐγκλημάτων. Ἄλλοτε εἶχον ὑποβάλει πρότασιν νόμου, καὶ ἤδη ὑποβάλλω αὖθις ταύτην εἰς τὴν Βουλήν, περὶ τιμωρίας τῆς παρανόμου ὁπλοφορίας, διότι νομίζω, ὅτι ἡ αὐστηρὰ ἀπαγόρευσις ταύτης εἶναι τὸ μόνον μέσον, δι’ οὗ δύναται νὰ περισταλῇ ἡ αὔξησις τῶν ἐγκλημάτων. Διὰ τῆς προτάσεώς μου ἐκείνης ἐζήτουν, ὅπως τὸ ἄρθρον τοῦ ποινικοῦ νόμου, τὸ τιμωροῦν τὴν παράνομον ὁπλοφορίαν, μείνῃ ὡς ἔχει, ἀλλ’ ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐπὶ παρανόμῳ ὁπλοφορίᾳ καταγγελλομένων ὑποθέσεων νὰ ὑπάγηται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Πλημμελειοδικείων, διότι σήμερον, ἁρμοδίων ὄντων τῶν Πταισματοδικείων εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν τοιούτων ὑποθέσεων, οὐδέποτε σχεδὸν εἴδομεν εἰς αὐτὰ νὰ εἰσαχθῶσιν, ὅπως δικασθῶσι, τινὲς ἐπὶ παρανόμῳ ὁπλοφορίᾳ, διότι ἁρμόδιοι νὰ εἰσάγωσι τὰς τοιαύτας ὑποθέσεις εἶναι οἱ ἀστυνόμοι, ὡς δημόσιοι κατήγοροι. Τίνες δὲ εἶναι οὗτοι; εἶναι ἀρχαῖοι κατὰ τὸ πλεῖστον παλληκαράδες, δυνάμενοι νὰ ἐπιβάλλωνται διὰ τοῦ ῥεβόλβερ ἢ τῆς μαχαίρας, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς πιέσεως καὶ τοῦ ἐγκλήματος ζητοῦσι νὰ παγιώσωσι τὴν πολιτικὴν ἐπιῤῥοήν των, ἢ νὰ βελτιώσωσι τὴν περιουσίαν των. Εἰς τοὺς ἀνθρώπους τούτους ὁ νόμος ἀνέθεσε τὴν εἰσήγησιν τῶν τοιούτων ποινικῶν ὑποθέσεων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὀφείλει νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασίν μου ταύτην, ἢ νὰ φέρῃ νόμον εἰς τὴν Βουλὴν ἕτερον, τροποποιοῦντα τὸν ἤδη ὑφιστάμενον ἐπὶ παρανόμῳ ὁπλοφορίᾳ, ἔστω καὶ ἐπὶ αὐστηροτέρων βάσεων στηριζόμενον· διότι, ἂν ἀφήσωμεν τὰ πράγματα ὡς σήμερον ἔχουσι, δὲν θὰ ἦναι μακρὰν ὁ χρόνος, καθ’ ὃν οἱ πάντες θὰ καταντήσῃ νὰ ἀλληλοσφαζώμεθα· καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐρωτῶ, δυνάμεθα νὰ ὀνομασθῶμεν πεπολιτισμένον Κράτος, ἐν ᾧ τὰς διαφορὰς καὶ διενέξεις τῶν πολιτῶν λύουσιν οὐχὶ οἱ ἐλεύθεροι αὐτοῦ θεσμοὶ ἢ οἱ σοφοὶ αὐτοῦ νόμοι, ἀλλὰ τὸ πυροβόλον καὶ ἡ μάχαιρα;

§12ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπαντῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, εἶπέ τι, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀπαρατήρητον. Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ διαφόρους δικαιολογίας παρουσιάζουσιν, ὅπως ἀναβάλλωσι νὰ δώσωσι τὰς ζητουμένας πληροφορίας. Σήμερον δ’ ἐπαρουσίασαν καὶ ἑτέραν, ἥτις ἀφορᾷ εἰδικώτερον ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, δηλ. ὅτι δικογραφίαι, κατατεθεῖσαι εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς, ἀπωλέσθησαν· ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀληθές, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀμφιβολίαν, ἀφοῦ τὸ λέγει ὁ κ. Ὑπουργός, δεικνύει ἔλλειψιν τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς, ἐννοοῦμεν δὲ ἡμεῖς, οἱ ζητοῦντες πληροφορίας, νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ τοιαύτη δικαιολογία ἀπέναντι τῶν αἰτήσεων πληροφοριῶν, ἃς ἀπευθύνομεν πρὸς τοὺς Ὑπουργούς. Ὁ κ. Πρόεδρος ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ μετὰ μεγαλειτέρας αὐστηρότητος περὶ τῆς γενομένης ἀπωλείας τῶν δικογραφιῶν, διότι, πλὴν τῆς ζημίας, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, καὶ τῆς μομφῆς κατὰ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς, καθιεροῦται καὶ ἡ μνησθεῖσα πρόφασις. Ὁ κ. Πρόεδρος ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ, τί ἐγένετο.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι εἰς πλήρη ἄγνοιαν τούτου. Ὁ Πρόεδρος δὲν διαχειρίζεται τὰ ἔγγραφα· ταῦτα κατατίθενται εἰς τὸ Γραφεῖον καὶ εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῶν κυρίων Βουλευτῶν.

§14ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ Γραφεῖον ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ εἰς τίνα τῶν Βουλευτῶν δίδει ἔγγραφα· ἐὰν δὲ ὁ Βουλευτὴς δὲν τὰ ἐπιστρέψῃ, πρέπει νὰ τὸ ἀναγγείλῃ εἰς ὑμᾶς.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλω ἐξετάσει περὶ τούτου τὸ Γραφεῖον. Ὁ Πρόεδρος δὲν εἶναι γραφεύς, διὰ νὰ κάθηται εἰς τὸ Γραφεῖον καὶ ἐξετάζῃ τίς λαμβάνει τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα ἔγγραφον.

§16ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐνόησα, ὅτι ὑμεῖς διανέμετε τὰ ἔγγραφα, ἀλλ’ εἶσθε ὁ ἀνώτατος ἐπόπτης τοῦ Γραφείου, καὶ ἂν ὑπάλληλός τις δὲν ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν του, ὑμεῖς ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τὸν ἐπιτιμήσητε καὶ τὸν τιμωρήσητε.

§17ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐνθυμεῖσθε ὅτι κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν συνεδριάσεων, συζήτησις ἐγένετο εὐρεῖα περὶ τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τοῦ στρατοῦ. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐκ τῶν γενομένων συζητήσεων καὶ ἐκ τῶν ἐν τῷ τύπῳ τότε δημοσιευθέντων κατεδείχθη κατάστασις ὄντως ὀδυνηρά, κατεδείχθη εἰς αὐτὴν τὴν πρωτεύουσαν, ὅπου ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὰ πράγματα ἔχουσι καλλίτερον, ὅτι στρατῶνες δὲν ὑπάρχουσι κατοικήσιμοι, ἀπεδείχθη ὅτι τὸ Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον ἦτο κεκορεσμένον. Καὶ ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, ὅστις μετὰ πολλῆς λεπτομερείας προσεπάθει νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς καταγγελίας, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἔφερον περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Νοσοκομείου ἐκείνου, ἐπιμελῶς ἀπέφυγε ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν κυριωτέραν καταγγελίαν μου, ὅτι τὸ Νοσοκομεῖον εἶναι κεκορεσμένον· καὶ καλῶς ἔπραξε νὰ μὴ ἀπαντήσῃ, διότι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου οὔτε ἀριθμοὶ οὔτε ἄλλο τι ἠδύναντο νὰ ἀναιρέσωσι τὴν πραγματικότητα. Ὁμολογουμένως οὐδέποτε ἄλλοτε εἶχε γίνει μᾶλλον καταφανὴς ἡ οἰκτρὰ κατάστασις ἐν τῷ στρατῷ. Εἰς τοῦτο συνετέλεσε καὶ περίπτωσις εἰδική, ὁποία εἶναι ἡ ἐπιδημικὴ κατάστασις, ἡ ἐπικρατήσασα καὶ ἐν τῇ πρωτευούσῃ καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις. Ἀκριβῶς ἡ κατάστασις αὕτη ἐγένετο ἀφορμὴ νὰ ἀποκαλυφθῇ διοίκησις, ὁποίαν, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι εἰς οὐδὲν πολιτισμένον ἔθνος τῆς Εὐρώπης δύναταί τις νὰ εὕρῃ, καθόσον ἀφορᾷ τὰ στρατιωτικὰ πράγματα. Καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τόσον λεπτομερῶς ἐδημοσιεύθησαν, χωρὶς ποσῶς νὰ ἀναιρεθῶσι, καὶ τόσον λεπτομερῶς ἐξετέθησαν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ. Δυνάμεθα μόνον νὰ προσθέσωμεν, ὅτι οἱ στρατῶνες ἐκεῖνοι, περὶ ὧν τόσος ἐγένετο λόγος ἐν τῷ τύπῳ καὶ τῷ Βουλευτηρίῳ, εἶναι ἐντελῶς ἐστερημένοι ἐπίπλων καὶ τῶν στοιχειωδεστάτων, εἶναι ἐστερημένοι κλινῶν. Ἀγνοῶ, ἐὰν κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας, ὡς ἤκουσα, διετάχθησαν προμήθειαι κλινῶν ἐν Πειραιεῖ, ἂν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς ἢ οὔ· ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ βεβαιώσω, εἶναι, ὅτι πρὸ ὀλίγων ἀκόμη ἡμερῶν οἱ στρατῶνες τοῦ πεζικοῦ οὐδεμίαν εἶχον κλίνην, οἱ στρατιῶται τοῦ πεζικοῦ κατεκλίνοντο ἢ εἰσέτι κατακλίνονται ἐν Ἀθήναις ἐπὶ τοῦ πατώματος, ἔχοντες κλινοσκεπάσματα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν εἰς αὐτοὺς ὡς στρωμνὴ καὶ ὡς σκέπασμα. Ταῦτα ἤκουσα παρ’ ἀξιωματικῶν, οἵτινες μοὶ ἔδωκαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀκριβεστάτας πληροφορίας. Δὲν θὰ εἶχον οὐδεμίαν δυσκολίαν νὰ ἐπισκεφθῶ ὁ ἴδιος τοὺς στρατῶνας, ἀλλ’ ἀπέφυγον, διὰ νὰ μὴ ἐκτεθῶ εἰς παρεξηγήσεις· ἀλλ’ ἂς ἀναιρέσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν ὑπάρχουν κλῖναι καὶ ὅτι κοιμῶνται οἱ στρατιῶται ἐπὶ τοῦ πατώματος. Καὶ τὸ πάτωμα τοῦτο, Κύριοι, εἶναι κάθυγρον. Ἐπὶ τοιούτου καθύγρου πατώματος κοιμῶνται οἱ στρατιῶται, κοιμῶνται ἀναπνέοντες τὴν ἀῤῥωστίαν, καὶ ἡ ἀῤῥωστία δι’ αὐτοὺς ἡ ἐλαχίστη εἶναι κίνδυνος ζωῆς, διότι ἐξετέθησαν ἀρκούντως οἱ κίνδυνοι, εἰς οὓς ἐκτίθενται, μεταβαίνοντες εἰς τὰ στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἀπὸ τῶν τελευταίων συζητήσεων πρὸ πάντων ἀνεπτύχθη δραστηριότης, καθόσον ἀφορᾷ τὰ τοῦ Στρατιωτικοῦ Νοσοκομείου τῶν Ἀθηνῶν. Δυστυχῶς ἡ δραστηριότης αὕτη δὲν ἀνεπτύχθη καὶ εἰς ἄλλας τοῦ Κράτους φρουράς. Ἔχομεν πληροφορίας ἀκριβεῖς, ὅτι τὰ πάνδεινα ὑποφέρουν οἱ στρατιῶται, ἕνεκα τῆς κρατούσης ἐπιδημίας ἐν ταῖς φρουραῖς Λαρίσσης, Ἄρτης, Ναυπλίου, Πατρῶν, Πύργου καὶ Κερκύρας, καὶ εἰς ἄλλας βεβαίως φρουράς. Ἀλλὰ περὶ ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἀνέφερα, ἔχομεν ἀκριβεστάτας πληροφορίας, καὶ βεβαιοῦμεν, ὅτι λίαν ὀδυνηρὰ ὑπῆρξε καὶ ὑπάρχει ἡ κατάστασις αὕτη. Θέλω ὑποβάλει ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ὅπως πληροφορήσῃ ἡμᾶς, ὁποία ὑπῆρξεν εἰς τὰς φρουρὰς ταύτας ἀπὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου μέχρι σήμερον ἡ κατάστασις τῆς εἰσόδου τῶν ἀνδρῶν ἐν τοῖς αὐτόθι στρατιωτικοῖς θεραπευτηρίοις καὶ ὁποία ὑπῆρξεν ἡ θνησιμότης ἐν αὐτοῖς, καὶ θέλετε ἴδει, ὅτι, ἂν εἴχομεν ἐκστρατείαν, πιθανῶς τὰ ἀποτελέσματα δὲν ἤθελον εἶσθαι τόσον ὀδυνηρὰ, ὅσον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς παρουσιάσῃ, συνεπείᾳ τῆς ἐγγράφου ἐπερωτήσεως μου, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Καταγγέλλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ θεραπευτήρια ἐν ταῖς φρουραῖς ταύταις εἶναι ἀνάξια τοῦ ὀνόματος τῶν θεραπευτηρίων, εἶναι ὄντως μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα διατρέχει κίνδυνον ὁ στρατιώτης, τὸν ὁποῖον δὲν διατρέχει ἐκ τῆς ἀσθενείας, ἕνεκα τῆς ὁποίας εἰσέρχεται εἰς αὐτά. Δὲν λείπουσι βεβαίως αἱ ἐκθέσεις τῶν στρατιωτικῶν ἰατρῶν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δύναται νὰ γνωρίζῃ αὐτὰς, ἐὰν ἔχῃ καιρὸν νὰ τὰς μελετήσῃ. Καὶ ἂν δὲν εἶχε καιρὸν νὰ μελετήσῃ τὰς ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβε τὸ Ὑπουργεῖον παρὰ τῶν στρατιωτικῶν ἰατρῶν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, πάλιν ἠδύνατο πανταχόθεν νὰ πληροφορηθῇ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ τῷ καταγγέλλω, ὅτι τὰ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις στρατιωτικὰ θεραπευτήρια εἶναι ἀνάξια τοῦ ὀνόματος τοῦ θεραπευτηρίου. Καὶ αὐτὴ ἡ σχολὴ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἐν Κερκύρᾳ κακίστη εἶναι ὑπὸ ὑγιεινὴν ἔποψιν. Τὸ κατάστημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐνδιαιτῶνται οἱ μαθηταὶ τῆς σχολῆς, εἶναι κάθυγρον, ἡ ἐπίπλωσις αὐτοῦ εἶναι ἀτελεστάτη. Ἠκούσατε δὲ πέρυσι τὰς παραδόξους θεωρίας, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὑμῖν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις, ἐν ᾧ πιστεύει, ὅτι εἰς τοὺς μέλλοντας ἀξιωματικούς, τοὺς ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, ἀπαιτεῖται ἄνεσίς τις διὰ τὰς σπουδὰς αὐτῶν, εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, οἵτινες θὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἔφεδροι ἀξιωματικοί, δὲν ἀπαιτεῖται ἄνεσις· ἀλλ’ οὐδεὶς ἐνόησε, διατὶ ὁ ἔφεδρος ἀξιωματικὸς, ὁ σπουδάζων, πρέπει νὰ εὑρίσκηται εἰς ἥττονα θέσιν τοῦ σπουδάζοντος ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Εὐελπίδων. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἐκτελοῦσι καὶ στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ τοῦτο βεβαίως δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ τόσον σπουδαῖον, διότι πάντες ἐκτελοῦσι στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν. Καὶ αὐτοὶ οἱ ἐν στρατιωτικαῖς σχολαῖς εὑρισκόμενοι ἐκτελοῦσι στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ διὰ τοῦτο ἐξαιροῦνται πάσης ἄλλης στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Βεβαίως, ὅπως καὶ ἐν προηγουμένῃ ἀγορεύσει εἶπον, δὲν πρέπει νὰ πιστεύῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ῥητῶς εἶπε δυστυχῶς ἐν μιᾷ τῶν συνεδριάσεων, ὅτι ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου διότι ἔχω τὴν τιμὴν νὰ κάθημαι ἐπὶ τῶν ἑδωλίων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἔχομεν ἀντικείμενα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ κτυπήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπιθυμῶ οὐδέποτε τοιαύτην ἀφορμὴν νὰ ἔχω, ὅπως ἀντιπολιτευθῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι τὸ ἀντικείμενον τοῦτο δὲν εἶναι ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον προσβάλλει μόνον τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ προσβάλλει τὰ ζωτικώτατα συμφέροντα τοῦ ἔθνους, καταστρέφει αὐτὸν τὸν θεσμὸν τὸν στρατιωτικόν, ἀνατρέπει πᾶσαν πεποίθησιν εἰς τὸν λαὸν ἐπὶ τοῦ θεσμοῦ τούτου, καθιστᾷ αὐτὸν ἀποτρόπαιον· διότι τί μᾶλλον ἀποτρόπαιον δύναται νὰ ἦναι εἰς τὸν λαὸν, παρὰ νὰ σκέπτηται, ὅτι στέλλει τὰ τέκνα του εἰς εἶδός τι ἐξ ἐνέδρας ἐπιθέσεως; διότι ἐξ ἐνέδρας ἐπίθεσις εἶναι οἱ κίνδυνοι, εἰς τοὺς ὁποίους ὑποβάλλονται οἱ νεοσύλλεκτοι, εἰσερχόμενοι εἰς τὸν στρατόν. Ἴσως εἰς 200 ἀνέρχονται οἱ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἀποθανόντες εἰς τὰς διαφόρους φρουρὰς τοῦ Κράτους, ἐγὼ νομίζω μάλιστα, ὅτι ἀνέρχονται καὶ εἰς ἀριθμὸν μεγαλείτερον. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μᾶς εἶχεν εἰπεῖ, ὅτι μέχρι τῆς 12 Δεκεμβρίου εἶχον ἀποβιώσει ἐν τῇ ἐνταῦθα φρουρᾷ 29 στρατιῶται, καὶ ἀληθῶς μᾶς εἶπε, κατὰ τὰς δοθείσας αὐτῷ πληροφορίας, ὅτι ὁ ἀριθμὸς οὗτος εἶναι ἐλάχιστος, ἀλλ’ ἡμεῖς ἀπεδείξαμεν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι σοβαρώτατος. Ἐπίσης εἶχεν ἀναφέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι 17 ἢ 20 εἶχον ἀποβιώσει μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐν Λαρίσσῃ. Ἐν Λαρίσσῃ δυστυχῶς τὰ πράγματα ἐβάδισαν ἔκτοτε κάκιστα, καὶ ἤδη θέλομεν ἔχει ἀριθμοὺς, οἵτινες θέλουσι φέρει εἰς τὴν ψυχὴν ὑμῶν ὀδύνην, ὅταν μάθητε ἐπὶ πόσου ἀριθμοῦ στρατιωτῶν πόσοι ἀπέθανον ἐν μόνῃ τῇ Λαρίσσῃ. Ἀλλὰ καὶ ἐν Ναυπλίῳ ἡ θνητότης ὑπῆρξε σπουδαιοτάτη. Ἀνέγνωμεν εἴς τινας ἐφημερίδας, ὅτι ἐκινήθη τέλος ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐσκέφθη περὶ οἰκοδομῆς Νοσοκομείου ἐνταῦθα. Εὔχομαι ἡ πρόθεσις αὕτη νὰ λάβῃ ὀστᾶ καὶ σάρκα, εὔχομαι πρὸ πάντων νὰ μὴ ἀποτύχῃ εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοῦ Νοσοκομείου τούτου, ὡς συνήθως ἀποτυγχάνουσιν ἐν γένει αἱ κυβερνητικαὶ οἰκοδομαὶ παρ’ ἡμῖν. Εὔχομαι ταχέως νὰ κατορθωθῇ τέλος ἡ ἵδρυσις, ἡ ἀνέγερσις Νοσοκομείου στρατιωτικοῦ, ἀξίου τοῦ ὀνόματος τούτου, κατὰ τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστήμης, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εὔχομαι τὸ εὐεργέτημα τοῦτο νὰ περιορισθῇ μόνον ἐν τῇ πρωτευούσῃ. Ἐλπίζω ὅτι ἡ αὐτὴ μέριμνα θέλει ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων κυριωτέρων φρουρῶν τοῦ Κράτους. Ἐν τούτοις θέλω ὑποβάλει ἐγγράφους ἐπερωτήσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως πληροφορήσῃ ἡμᾶς ἀκριβῶς περὶ τῆς ἐκτάσεως, ἣν ἔλαβεν ἡ θνησιμότης ἐν τῷ στρατῷ, ἡ ὅλως ἔκτακτος καὶ ἥτις ἐν μέρει μὲν δέον νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν κλιματολογικὴν κατάστασιν τὴν ἐφετεινὴν, ἀλλ’ ἥτις κατὰ μέγα μέρος εἶναι ὑπ’ εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως.

§18ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰς ζητηθείσας παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ πληροφορίας θέλω προθύμως ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ταχύτερον, καίτοι παρατηρῶ δυστυχῶς, ὅτι μάτην προσάγω αὐτὰς, διότι ὁ κ. Βουλευτής, μεθ’ ὅλας τὰς πληροφορίας καὶ ἀνακοινώσεις, ἔλεγε πρὸ ὀλίγου, ὅτι οὐδεμίαν τῶν αἰτιάσεων αὐτοῦ κατὰ τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας ἀνῄρεσα. Ἐκολακευόμην πιστεύων, ὅτι τὰς αἰτιάσεις ταύτας ἀνεσκεύασα πάσας, καὶ ἤλπιζον ὅτι δὲν ἤθελεν ἐπανέλθει εἰς τὸ ζήτημα ὁ κ. Βουλευτὴς, ἰδίως διότι, ἔχων τὴν πληροφορίαν ὅτι ἔλαβεν εἰδήσεις περὶ τῶν γενομένων, ὑπέθετον ὅτι γινώσκει ἤδη, ὅτι ὅσα εἶχεν ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τῶν διακοπῶν δὲν ἦσαν ἀκριβῆ. Καὶ ὅμως ἀκούω αὐτοῦ ἤδη, ὁμιλοῦντος καὶ πάλιν περὶ τοῦ Νοσοκομείου, ὡς κεκορεσμένου ὑπὸ τοῦ μολύσματος, καὶ εἰδικῶς ἐπὶ τούτου παρατηροῦντος, ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀνασκευάσω τοὺς ἰσχυρισμούς του. Φρονῶν ὅτι ἡ νεωτέρα ἐπιστήμη, εἰς ἣν ἰδίως καταγίνεται ὁ κ. Βουλευτὴς, εἶναι ἡ τῶν μεθοδικῶν παρατηρήσεων, καὶ ὅτι μόνον ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων στηρίζονται σκέψεις ἀσφαλῶς ἄγουσαι εἰς τὴν ἀλήθειαν, ἐνόμιζον ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἤθελεν ἐξετάσει τίνα ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐν τῷ Νοσοκομείῳ διαβιώσεως, καὶ ἂν εὕρισκε τῆς ἐκεῖ διαβιώσεως τ’ ἀποτελέσματα μὴ συντελεστικὰ πρὸς τὴν ὑγείαν, ἂν ἔβλεπε τὴν νόσον μεταδιδομένην ἐν τῷ Νοσοκομείῳ, ἤθελε συμπεράνει, ὅτι ὑπάρχει ἐν αὐτῷ μόλυσμα· ἂν ὅμως τοὐναντίον ἔβλεπεν, ὅτι οἱ ἐν τῷ Νοσοκομείῳ εἰσερχόμενοι ἐξέρχονται ὑγιεῖς, ὅτι ἐν τῷ Νοσοκομείῳ ὑπῆρχεν ὀλιγώτερον ἀσθενικὴ κατάστασις ἢ ἐν ταῖς οἰκίαις τῶν μᾶλλον ἁβροδιαίτων, τότε νομίζω ὅτι εἶχον τὸ δικαίωμα ν’ ἀπεκδέχωμαι παρ’ αὐτοῦ ἀνακοίνωσιν πρὸς τὴν Βουλὴν μεταβολῆς γνώμης. Ὅτε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου ταύτης ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπηρώτα περὶ τῶν τοῦ Νοσοκομείου, ἀπήντησα πρὸς αὐτὸν, ὅτι οἱ ἐν τῷ Νοσοκομείῳ νοσηλευόμενοι ἦσαν νομίζω 270 ἢ 280· σήμερον πόσοι εἶναι οἱ ἐν τῷ Νοσοκομείῳ κατόπιν τῆς ἐνεστώσης νοσηρᾶς καταστάσεως τῆς πόλεως; 140. Ἐβελτιώθη ἡ κατάστασις τῆς ὑγείας ἐν τῷ στρατῷ, ἐνῷ ἡ κατάστασις τῆς ὑγείας ἐν τῇ πόλει σπουδαίως ἐπὶ τὰ χείρω μετήλλαξε. Νομίζει ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι τοῦτο δεικνύει ἔλλειψιν ἐνεργείας τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατῷ; ἔστω καὶ ἂν, ὡς αὐτὸς νομίζει, πάντα ταῦτα εἶναι ἀποτελέσματα τῶν παρατηρήσεων αὐτοῦ κατὰ τὴν παροῦσαν τῆς Βουλῆς Σύνοδον. Καὶ τῷ ὄντι θέλετε παρατηρήσει, ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐν τῇ παρούσῃ Συνόδῳ ὁ ἀριθμὸς τῶν 280 νοσηλευομένων ἐν τῷ Νοσοκομείῳ ὑπῆρξεν ὁ ἀνώτατος, παραδόξως ὅμως ἀπὸ τῆς ἐπαύριον τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἤρχισεν ἐλαττούμενος ὁ ἀριθμὸς οὗτος, κατελθὼν εἰς 140. Ἡ συσχέτισις τῶν δύο περιστάσεων ἀναντιῤῥήτως συμβάλλει εἰς τὰ φιλάρεσκα περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ συμπεράσματα. Ἀλλ’ εἶπε προσέτι ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι, ἂν τὰ τοῦ ἐδῶ Νοσοκομείου, ὑπὸ τοῦ μολύσματος κεκορεσμένου, ἀλλ’ ἀδικαιολογήτως παριστῶντος φαινόμενα ἀσυμβίβαστα πρὸς τοιοῦτον κορεσμὸν, ἂν τὰ τοῦ Νοσοκομείου τούτου ἔχωσι καλῶς, παρ’ ἐλπίδα καὶ παρὰ πάντας τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστήμης, τὰ τῶν ἄλλων Νοσοκομείων τοῦ Κράτους δὲν ἔχουσι καλῶς. Καὶ βεβαίως δὲν ἔχουσι καλῶς, διότι ἡ ἐπιδημία, ἐπικρατήσασα καθ’ ἅπασαν τὴν Εὐρώπην, ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν πληροφορίαν τινὰ, κυροῦσαν τὰ παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ λεχθέντα περὶ τῆς ἐλλείψεως καταλλήλων θεραπευτηρίων καὶ ὑγειονομικῶν ὑπηρεσιῶν ἐν Κερκύρᾳ καὶ ἐν Λαρίσσῃ· ὁμιλῶ δὲ περὶ τῶν δύο τούτων θεραπευτηρίων, διότι τὰ εἶδον, καὶ βεβαίως εἶναι ἄριστα. Ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ περὶ τοῦ καταστήματος, ἐν ᾧ διαιτῶνται ἐν Κερκύρᾳ σήμερον οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοί. Τὸ κατάστημα ἐκεῖνο εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων. Ὅτε ᾠκοδομήθη, δὲν εἶχε προοδεύσει ἔτι ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ τέχνη τῆς ὑγιεινῆς, ὅσον προώδευσεν ἤδη, ἀλλὰ τὸ κατάστημα, τοσοῦτον καλῶς ᾠκοδομημένον εἶναι, τοσοῦτον μέγα, ἐν σχέσει μάλιστα πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν αὐτῷ διαιτωμένων, ὥστε πάντες οἱ ὅροι οἱ ὑγιεινοὶ πληροῦνται ἐν αὐτῷ. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι κλῖναι ἐν τῷ θεραπευτηρίῳ τῆς Κερκύρας.....

§19ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Εἶπον εἰς τὰς Ἀθήνας, εἰς τοὺς στρατῶνας.

§20ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λοιπὸν εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι κλῖναι ἐν τοῖς στρατῶσι τῶν Ἀθηνῶν. Ἔν τισι στρατῶσι τοῦ πεζικοῦ ὑπάρχουσι κλῖναι κινηταὶ, ἀλλ’ ἐν ἄλλοις ὑπάρχουσι συνεχεῖς κλῖναι, ταύτας δὲ ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία ἐνόμισεν ἀναγκαῖον ν’ ἀντικαταστήσῃ διὰ κεχωρισμένων καὶ κινητῶν. Τῷ ὄντι, δὲν συμβιβάζονται αἱ συνεχεῖς κλῖναι πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ὑγιεινῆς· εἶναι πρέπον νὰ καταργηθῶσι καὶ ν’ ἀντικατασταθῶσιν ὑπὸ αὐτοτελῶν. Τοῦτο γίνεται ἤδη, τὸ πλημμελὲς ὅμως τοῦ εἴδους τῶν κλινῶν δὲν δικαιολογεῖ τὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι ὑπάρχει ἐν τοῖς στρατῶσιν ἔλλειψις κλινῶν. Τὰ τῶν στρατώνων παρ’ ἡμῖν, ὡς παρετήρησα καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσι τέλεια, ὑπάρχουσι μάλιστα τινὲς, οἱ παλαιότεροι τῶν στρατώνων, οἵτινες πρέπει ν’ ἀντικαταστηθῶσι βαθμηδὸν, ἀλλ’ οἱ νεώτεροι στρατῶνες εἶναι ἄριστοι. Ἐλπίζω ὅτι θέλομεν δυνηθῆ κατὰ τὴν ἔκτακτον Σύνοδον νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ἕτοιμα τὰ σχέδια νέου Νοσοκομείου Ἀθηνῶν καὶ προσθέτων στρατώνων, οὐ μόνον ἐν Ἀθήναις, ἀλλὰ καὶ ἐν ἄλλαις πόλεσι. Προσεπαθήσαμεν ὅπως τὰ σχέδια τῶν καταστημάτων τούτων ὦσιν ἐπιτυχέστερα τῶν μέχρι τοῦδε, ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς βεβαίως δὲν ἀγνοεῖ, ὅτι ἡ ἐπιτυχία συνδυάζεται καὶ πρὸς τὴν δαπάνην, ὅτι εἷς τῶν λόγων, δι’ οὓς τὰ παρ’ ἡμῖν κτίρια εἶναι ὁποῖα παρέστησεν αὐτὰ, καὶ ὁποῖα ἀναγνωρίζω ἐν μέρει ὅτι εἶναι τὰ παλαιότερα, εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς ἐπιδιώξεως τῆς οἰκονομίας, διότι δαπανηρότατοι κατέστησαν σήμερον οἱ στρατῶνες, οἱ κατὰ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς τελειοτέρας τέχνης. Θέλομεν προσπαθήσει νὰ συνδυάσωμεν ὅσῳ τὸ δυνατὸν ἐν τῇ σχεδιάσει τῶν στρατώνων καὶ αὐτοῦ ἔτι τοῦ Νοσοκομείου τὰ τῆς οἰκονομίας πρὸς τὴν καλὴν οἰκοδομὴν, ἐλπίζω δ’ ὅτι θέλομεν δυνηθῆ ν’ ἀποκτήσωμεν κτίρια κατάλληλα, διότι δὲν θὰ ὦμεν ἠναγκασμένοι ὡς πρὸς τὰ τῆς οἰκονομίας νὰ φανῶμεν αὐστηροὶ ὅσον ἄλλοτε.

§21ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι, ἂν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀῤῥώστων τοῦ ἐνταῦθα Στρατιωτικοῦ Νοσοκομείου κατῆλθεν ἀπὸ 280 εἰς 140, τοῦτο βεβαίως δὲν ἐγένετο ἐκ τῆς ἐπιδράσεως τῶν λόγων μου ἀμέσως, ἀλλ’ ἐξ ἄλλων περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι καὶ αὐταὶ, ὁπωσδήποτε, νομίζω ὅτι δύνανται νὰ σχετισθῶσι πρὸς τὰ ἐνταῦθα παρ’ ἐμοῦ καὶ παρά τινων συναδέλφων μου λεχθέντα, δηλαδὴ ἐγένοντο νοσηλευτήρια προσωρινὰ ἐν τοῖς στρατῶσι, καὶ μόνον εἰς αὐτὰ τὰ νοσηλευτήρια ὑπῆρχον καὶ ὑπάρχουσι κλῖναι· ἑπομένως, φυσικῷ τῷ λόγῳ, δὲν ἐστέλλοντο πλέον εἰς τὸ κεκορεσμένον Νοσοκομεῖον οἱ ἄῤῥωστοι, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἦτο δυνατὸν, οἱ ὀλιγώτερον ἐπικινδύνως ἀσθενεῖς ἐκρατοῦντο εἰς αὐτὰ τὰ νοσηλευτήρια, καὶ δὲν δύναταί τις, παρὰ νὰ συγχαρῇ τὴν στρατιωτικὴν διοίκησιν καὶ τὴν ὑγειονομικὴν ὑπηρεσίαν διὰ τὴν λῆψιν τῶν μέτρων τούτων, διότι, ὅσον περισσότερον ἀπήλλασσε τοὺς ἀῤῥώστους ἐκ τῆς εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον ἀποστολῆς αὐτῶν, καὶ ὅσον περισσότερον ἐφρόντιζε περὶ τῆς ἀραιώσεως τῶν ἐν τῷ Στρατιωτικῷ Νοσοκομείῳ, τοσοῦτον βεβαίως ἐξυπηρετεῖ τὰ τῆς ὑγείας τῶν στρατιωτῶν. Ὥστε, ἂν κατῆλθεν ἀπὸ 280 εἰς 140 ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν τῷ Στρατιωτικῷ Νοσοκομείῳ νοσηλευομένων, τοῦτο βεβαίως ὀφείλεται κατὰ μέγα μέρος εἰς τοὺς ἀγῶνας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐκ τῆς περιστάσεως, ὅτι συνεστήθησαν τὰ προσωρινὰ ταῦτα θεραπευτήρια, τὰ ὁποῖα ὑποθέτω ὅτι ἡ ὑγειονομικὴ ὑπηρεσία, ἄριστα ποιοῦσα, συνέστησε κατὰ τὸ ὑπόδειγμα τῶν ἐν Γαλλίᾳ. Ἐνθυμεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ἀπὸ τόσων ἐτῶν εἰδικῶς ἀσχολεῖται εἰς τὰ στρατιωτικὰ, ὅτι ὁ στρατάρχης Σοὺλτ ἐφρόνει, ὅτι μεγίστη ὑπῆρχεν ὠφέλεια καὶ ἀπροσδόκητα πραγματικῶς ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα ἐκ τῆς συστάσεως τῶν προσωρινῶν τούτων ἐν τοῖς στρατῶσι νοσοκομείων ἐν Γαλλίᾳ. Εἶχε παρατηρηθῆ τότε, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῆς θνητότητος διὰ τοῦ μέτρου τούτου εἶχε κατέλθει παραδόξως. Οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο ὑπῆρξε σωτήριον, ὅτι ἐξηγεῖ τὸ φαινόμενον τὸ εὐάρεστον, περὶ τοῦ ὁποίου μᾶς ὡμίλησε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι, ἐνῷ μετὰ τὰς συζητήσεις, αἵτινες ἐγένοντο ἐνταῦθα, ἐπετάθη ἡ κακὴ κατάστασις τῆς ὑγείας τῆς πόλεως, καὶ ἐνῷ ηὔξησεν ἡ θνησιμότης ἐν τῇ πόλει, κατ’ ἀντίθεσιν τὰ ἀποτελέσματα ἐν τῇ φρουρᾷ ὑπῆρξαν πολὺ βελτίονα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶχον παρουσιασθῆ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ εἶχον ἀνομολογηθῆ καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, συνεπείᾳ τῶν ἐπερωτήσεων, τὰς ὁποίας ἐγὼ τῷ ἀπηύθυνα. Ταῦτα λοιπὸν τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ἄριστα, ὀφείλονται εἰς καλὸν καὶ παντὸς ἐπαίνου ἄξιον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μετὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας του, τὸ τῆς ἱδρύσεως δηλαδὴ τῶν προσωρινῶν τούτων ἐν τοῖς στρατῶσι νοσηλευτηρίων. Ἰδοὺ λοιπὸν, ὅτι τὰ φαινόμενα ἐξηγοῦνται, καὶ ἐξηγοῦνται πρὸς ὄφελος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, χωρὶς νὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν χρῆσιν εἰρωνείας τινὸς, ἡ ὁποία ὡς καὶ ἄλλοτε τῷ εἶπον, δὲν ἔχει χώραν ἐπὶ τόσον σοβαροῦ ἀντικειμένου. Ἐν τούτοις ἀκούομεν μετ’ εὐχαριστήσεως, ὅτι ἠραιώθη ἄλλως τε καὶ ἡ φρουρὰ ἐνταῦθα.

§22ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐδόθησαν καὶ πολλαὶ ἄδειαι εἰς τοὺς στρατιώτας.

§23ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ὅλα ταῦτα τὰ μέτρα συνετέλεσαν βεβαίως τὰ μέγιστα εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ὑγείας. Ἑπομένως ἡ ἐλάττωσις τῆς φρουρᾶς, ἡ ἐξαποστολὴ ἐντεῦθεν ἑνὸς συντάγματος, αἱ ἄδειαι, αἵτινες ἐδόθησαν ἀθρόαι, τὰ ἐν τοῖς στρατῶσι προσωρινὰ νοσηλευτήρια, ἐξηγοῦσιν οὐ μόνον τὸ φαινόμενον, ὅτι οἱ ἀσθενεῖς ἐν τῷ Νοσοκομείῳ ἀπὸ 280 κατέβησαν εἰς 140 καὶ ἴσως εἰς ὀλιγωτέρους, ἀλλὰ καὶ ὅτι ἡ ἐν γένει ὑγιεινὴ κατάστασις τῆς φρουρᾶς ἐβελτιώθη οὐσιωδῶς, καὶ ἐβελτιώθη κατ’ ἀντίθεσιν τῆς ἐπιτάσεως τῆς κακῆς καταστάσεως τῆς ὑγείας τῆς πόλεως. Ἐν τούτοις εὐχαρίστως πληροφορούμεθα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι θέλει φροντίσει, καὶ διὰ τὴν πρωτεύουσαν καὶ διὰ τὰς ἐπαρχίας, καὶ περὶ στρατώνων καταλληλοτέρων καὶ περὶ νοσηλευτηρίων καταλληλοτέρων. Καιρὸς βεβαίως ἦτο νὰ φροντίσῃ περὶ αὐτῶν. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι λόγος οἰκονομίας, ὅστις πάντοτε ἐγένετο ἀφορμὴ τῆς ἀποτυχίας τῶν δημοσίων κτιρίων καὶ ἰδίως τῶν στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ σφαλεραὶ ἰδέαι, αἵτινες πολλάκις ἐπεκράτησαν. Μήπως τυχὸν νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι μετὰ πολλῆς οἰκονομίας ἐγένετο τὸ τελευταῖον στρατιωτικὸν οἰκοδόμημα; Ἐννοῶ τὸ Στρατοδικεῖον. Μήπως πιστεύῃ, ὅτι τὸ Στρατοδικεῖον τοῦτο ᾠκοδομήθη κατὰ κανόνας, καὶ ὅτι καλῶς ἔχει; Οὔτε τὸ ἓν εἶναι ἀκριβὲς, οὔτε τὸ ἄλλο. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ εἰσέλθωμεν εἰς λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Πλὴν ἐλπίζομεν, ὅτι τὰ διαγράμματα καὶ τὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα θέλει παρουσιάσει εἰς τὴν Βουλὴν, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸ Νοσοκομεῖον Ἀθηνῶν, θὰ ἦναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ μᾶς δώσωσι καὶ πάλιν ἀφορμὴν νὰ τῷ εἴπωμεν, ὅτι καλῶς πράττει. Ἀλλ’ ἂς μὴ περιορίσῃ τὴν μέριμναν αὑτοῦ μόνον ἐπὶ τῆς φρουρᾶς τῶν Ἀθηνῶν, διότι βεβαίως πάσης μερίμνης ἄξιαι εἶναι καὶ αἱ ἄλλαι φρουραὶ ἐν τῇ ἐπικρατείᾳ, καὶ τὰ συμβάντα τὸ ἔτος τοῦτο ὑπῆρξαν τόσον ὀδυνηρὰ, ὥστε πρέπει νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι ταῦτα θέλουσι τοὐλάχιστον παρουσιάσει τὸ τελευταῖον τοιούτου εἴδους φαινόμενον, τὸ ὁποῖον θέλει παρουσιάσει ἡ ὑγεία τοῦ στρατοῦ.

§24ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἦρε τὴν νίκην ὁ Δὸν Κισσῶτος, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τῶν ἀνεμομύλων, — γνωρίζετε τὴν παροιμίαν — ἀλλ’ ἐπὶ τέλους συνετρίβη ὑπ’ αὐτῶν. Ἠκούσατε τί μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν: ὅτι διὰ τῶν μέτρων αὐτοῦ κατώρθωσε νὰ τακτοποιηθῶσι τὰ τῆς ὑγείας τοῦ στρατοῦ. Ἐνόμισεν ὅτι τοῦτο εἶναι ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἀνταλάσσῃ λογοπαίγνια καὶ εἰρωνείας, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἐπιληφθῇ τούτου μετὰ τῆς ἀπαιτουμένης σοβαρότητος. Ἐβελτιώθη ἢ δὲν ἐβελτιώθη ἡ ὑγεία τοῦ στρατοῦ; αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Ἐγὼ λέγω ὄχι. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νὰ καταρτισθῇ εἶδος νοσοκομείων εἰς τοὺς στρατῶνας, δὲν ἦτο μέτρον ληφθὲν χάριν τῆς ὑγείας τοῦ στρατοῦ, ἦτο μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλλεν ἡ χωρητικότης τοῦ Νοσοκομείου· ἦτο μέτρον διὰ ν’ ἀποκρυβῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀσθενούντων ἐν τῷ Νοσοκομείῳ, καὶ οὕτω νὰ ὑπεκφύγῃ τὸν ἔλεγχον ἐκ μέρους ἡμῶν καὶ καλύψῃ τὴν εὐθύνην του, νὰ μὴ δυνάμεθα δὲ νὰ ἔχωμεν τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἀποθνησκόντων, οὐδὲ νὰ γνωρίζωμεν πόσοι καὶ διὰ τίνα νοσήματα νοσηλεύονται. Ἀλλ’ ἀφοῦ εἶδεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθώσῃ τοῦτο, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀσθενούντων ηὔξησεν, ἐφήρμοσε τὰ μέτρα, τὰ ὑποδειχθέντα παρ’ ἡμῶν, τῶν ἀδειῶν καὶ τῆς μεταθέσεως τῶν σωμάτων. Ἐκ τούτου πηγάζει ὁ λόγος τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀσθενῶν. Καὶ ὅμως ἐγέλα, συζητῶν περὶ τούτων, ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ ἐνόμιζεν ὅτι ἐθριάμβευσε, παριστῶν εἰς ἡμᾶς, ὅτι τὰ μέτρα του συνετέλεσαν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ὑγείας τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐπίστευσεν ὅτι μᾶς ἔπεισεν, ὡς νὰ μὴ ἤμεθα ἡμεῖς οἱ ὑποδείξαντες τὰ μέτρα ταῦτα, καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ μὴ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνθυμούμεθα τὰ λαβόντα χώραν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Τοῦτ’ αὐτὸ ἔκαμεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὅταν πρῶτος ὕψωσα φωνὴν ἐντεῦθεν διὰ τὴν κατάστασιν τῆς ὑγείας τοῦ στρατοῦ, καὶ οὕτω συμπεριεφέρθη τότε καὶ πρὸς τὸν κ. Τυπάλδον, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξε τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα, ἐκταθεὶς μάλιστα. Εἰρωνεύετο καὶ τότε, καταφεύγων εἰς λογοπαίγνια ἄσεμνα, ἀνάξια κοινῶν ἀνθρώπων πλέον, καὶ οὐχὶ ἀνδρῶν κατεχόντων θέσεις, πιστεύων ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἦτο ἄξιον ἐλαφρᾶς συζητήσεως, διὰ νὰ μὴ εἴπω τὴν ἁρμόζουσαν λέξιν. Αὐτὸς ἓν νομίζει ἄξιον σπουδαίας συζητήσεως, πῶς νὰ εἰσπράττῃ φόρους· ἀδιαφορεῖ, ἂν καθ’ ἡμέραν γίνωνται φόνοι, λῃστεῖαι, βιασμοὶ, ἐὰν ἀποθνήσκουν οἱ στρατιῶται ἕνεκα κακῆς διαίτης· αὐτὰ εἶναι ἀνάξια λόγου δι’ αὐτὸν, διότι εἶναι ξένος οἰκογενειακῶν δεσμῶν καὶ φίλτρου, περιουσίας στερεῖται, καὶ δὲν γνωρίζει ποίας σοβαρότητος ἄξια εἶναι καὶ πόσον πόνον προξενοῦσιν εἰς τὴν κοινωνίαν. Διὰ τοῦτο καταφεύγει εἰς συζήτησιν ἐλαφρὰν, πεπεισμένος ὅτι ἦρε νίκην, ὁμοιάζουσαν καθ’ ἡμᾶς τὴν τοῦ Δὸν Κισσώτου.

§25ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀλίγιστοι, πιστεύω, ἐκ τῶν ἀξιοτίμων κ. συναδέλφων ἀγνοοῦσι τὰς σκηνὰς, αἵτινες συνέβησαν ἐν τῷ Δικαστηρίῳ τῆς Σπάρτης κατὰ τὸν μῆνα τοῦτον. Ἐκεῖ, ἕνεκα λόγων, οἱ ὁποῖοι ἐξετέθησαν ἀρκετὰ σαφῶς καὶ κατ’ ἐπανάληψιν ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ, ἐπῆλθε δεινὴ καὶ ἀσυμβίβαστος ῥῆξις μεταξὺ τῶν προσώπων, τῶν ἀποτελούντων τὸ Δικαστήριον τῆς Σπάρτης, καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου τῆς πόλεως ἐκείνης. Καὶ οἴκοθεν εἶχον καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνήσω τὸ ἐπ’ ἐμοὶ περὶ τῆς διορθώσεως τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐκεῖ, ἀλλὰ καὶ εἰδικῶς εἶμαι ἐντεταλμένος, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ νομοῦ, παρὰ τοῦ ἀξιοτιμοτάτου Δικηγορικοῦ Συλλόγου Σπάρτης νὰ μεριμνήσω καὶ νὰ ἐνεργήσω καθ’ οἱονδήποτε μοὶ εἶναι δυνατὸν τρόπον ὑπὲρ τῆς διορθώσεως τοῦ κακοῦ. Ἔλαβον τηλεγράφημα πρὸ πολλῶν ἡμερῶν παρὰ τοῦ Προέδρου τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου, τὸ ὁποῖον, σχολαζούσης τῆς Βουλῆς, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ ἀνακοινώσω δι’ ἐπιστολῆς (καθότι, ἀσθενὴς ὤν, δὲν ἠδυνάμην νὰ πορευθῶ αὐτοπροσώπως) πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης· ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμολογουμένως—καὶ ὀφείλω ἀμέσως νὰ ὁμολογήσω καὶ νὰ ἐξάρω τοῦτο—ἔσπευσε νὰ λάβῃ πᾶν δυνατὸν ἐκ τοῦ προχείρου μέτρον πρὸς διόρθωσιν τῆς καταστάσεως, ἐξαπέστειλε δ’ ἐκεῖσε τὸν κ. Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν, ἵνα ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις καὶ φωτίσῃ αὐτὸν περὶ τῆς καταστάσεως, ἑπομένως δὲ καὶ περὶ τοῦ πρακτέου. Ἔμαθον χθὲς ἐκ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», ὅτι τρεῖς ἐκ τῶν Πρωτοδικῶν, τῶν ἀποτελούντων τὸ Δικαστήριον Σπάρτης, μετετέθησαν ἀλλαχόσε· φρονῶν ὅμως, ὅτι διὰ τῆς μεταθέσεως ταύτης, καθ’ ἃς τοὐλάχιστον εἶχον πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τῶν περὶ μεταθέσεως Διαταγμάτων πληροφορίας, δὲν διορθοῦται τὸ κακόν, νομίζω καθῆκόν μου νὰ συστήσω καὶ ἐντεῦθεν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης τὴν πληρεστάτην διόρθωσιν, ἐὰν τοιαύτην ἐπιβάλλωσι τὰ πράγματα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει ἤδη βεβαιότατα εἰς χεῖράς του τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐκτάκτως ἀποσταλέντος ἐκεῖσε ἀνακριτικοῦ ὑπαλλήλου, τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν, καὶ κατ’ αὐτὴν ἐνήργησε. Καὶ ἐὰν μὲν ἡ ἔκθεσις αὕτη προέτεινε τὴν μετάθεσιν ἐκ Σπάρτης μόνον τῶν τριῶν ἤδη μετατεθέντων πρωτοδικῶν, δὲν θὰ εἶχόν τι νὰ προσθέσω, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς προέβη εἰς τὴν ἐνέργειαν ταύτην ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς χεῖράς του· εἶχον ὅμως ἰδιαιτέρας πληροφορίας, ὅτι ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν προέτεινε τὴν μετάθεσιν ἐκ Σπάρτης πλειοτέρων προσώπων. Ἡ ὑπόθεσις θεωρεῖται τετελεσμένη, ὡς ἀνακριτικὸν θέμα, διότι ἤδη ἔχομεν καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς, καὶ πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης δὲν θέλει δυσκολευθῆ νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ἵνα μάθωμεν, ἐὰν ἐξετελέσθη αὕτη ἐν ὅλῳ, ἢ ἐὰν ἐξετελέσθη ἐν μέρει. Ἐν τούτοις, εὑρισκόμενος ἐνταῦθα, ὀφείλω, καθ’ ἃς ἔχω ἐκ Σπάρτης πληροφορίας, νὰ συστήσω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπιστήσῃ περισσότερον τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἐκείνου, διότι δὲν εἶναι ἁπλοῦν· οἱ πέντε ἐκ τῶν ἑπτὰ ἐν συνόλῳ Πρωτοδικῶν, τῶν ἀποτελούντων τὸ Δικαστήριον Σπάρτης, καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς περιέστησαν εἰς ἐχθρότητα ἀδιάλλακτον πρὸς ὁλόκληρον τὸν Δικηγορικὸν Σύλλογον τῆς Σπάρτης, τὸν ἀποτελούμενον ἐξ ὅλων τῶν δικηγόρων, μηδενός, νομίζω, ἐξαιρουμένου, προσώπων ἀξίων πάσης τιμῆς καὶ ὑπολήψεως. Ἑπομένως ἡ διατήρησις τινῶν ἐκ τῶν δικαστῶν ἐκείνων εἰς τὴν θέσιν των ἐν Σπάρτῃ εἶναι συντήρησις αὐτοῦ τοῦ κακοῦ καὶ τοῦ σκανδάλου, τὸ ὁποῖον εἴχομεν μέχρι τοῦδε. Δὲν γνωρίζω, ἂν πρέπῃ νὰ θεωρηθῶσιν ὡς πταῖσται καὶ ὁ Πρόεδρος, ὁ μὴ μετατεθείς, καὶ ὁ πρωτοδίκης κ. Κινδύνης, μὴ μετατεθεὶς καὶ ἐκεῖνος, καθ’ ὧν οἱ δικηγόροι ἔχουσι παράπονα τόσα, ὅσα καὶ κατὰ τῶν ἄλλων, τῶν μετατεθέντων· τοῦτο θὰ μάθωμεν ἐκ τῆς καταθέσεως τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν, ἣν ἔχει ἤδη ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλὰ πιθανὸν ὁ κ. Ἠλιάδης, ἄνθρωπος καὶ νοήμων καὶ ὀξυδερκέστατος καὶ δραστηριώτατος, νὰ μὴ ἀντελήφθη καλῶς καὶ κατὰ τρόπον πλήρη τῆς ὑποθέσεως ὁλοκλήρου, πιθανὸν ἐκ τῆς ὀλιγοημέρου διαμονῆς του ἐν Σπάρτῃ νὰ μὴ κατώρθωσε νὰ ἐξακριβώσῃ ἐντελῶς τὰ γενόμενα καὶ τὰ συμβαίνοντα. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ἡ συνεργασία ὁλοκλήρου τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου κ. Γούζαρην καὶ τὸν ὑπολειπόμενον δικαστὴν κ. Κινδύνην, καθ’ οὗ ἐπίσης ὑπῆρχον παράπονα, τυγχάνει καὶ ἔσεται καθ’ ὁλοκληρίαν ἀδύνατος ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον ἐκεῖνοι ὑπάρχουσιν ἐκεῖ, θὰ εὑρισκώμεθα πάντοτε πρὸ τοῦ φόβου τοῦ δικαιοστασίου, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἐπεκράτησεν ἐν Σπάρτῃ ἐπὶ ἕνα ὁλόκληρον μῆνα. Εἴτε δικαίως, εἴτε ἀδίκως, οἱ δικασταὶ ἠσθάνθησαν ἑαυτοὺς τοσούτῳ προσβεβλημένους, ὥστε ἐνόμισαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιζητήσωσι τὴν ἱκανοποίησιν ἑαυτῶν κατὰ τρόπον μὴ ἐπιτρεπόμενον εἰς αὐτοὺς, ἐν τῇ ἐξασκήσει δηλαδὴ τῶν ἔργων των ὡς δικαστῶν! Ἐντεῦθεν φόβος καὶ τρόμος κατέλαβεν ὁλόκληρον τὴν περιφέρειαν, τὴν ὑπαγομένην εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον καὶ Πλημμελειοδικεῖον τῆς Σπάρτης, οἱ κατηγορούμενοι δὲν προσέρχονται, καὶ δικάζονται ἐρήμην, δικαζόμενοι δ’ ἐρήμην καὶ λαμβάνοντες τὴν κοινοποίησιν τῶν ἀποσπασμάτων τῶν ἀποφάσεων, δὲν προσέρχονται νὰ δικασθῶσι, διότι φοβοῦνται, ὅτι θὰ διπλασιασθῇ καὶ τριπλασιασθῇ ἡ ποινὴ, ἡ ὁποία ἤδη εἶχεν ἐπιμετρηθῆ αὐτοῖς ἐν τῇ κατ’ ἐρήμην δίκῃ, προτιμῶντες νὰ φυγοδικῶσι, προτιμῶντες πᾶν ἄλλο ἢ τὴν προσέλευσιν εἰς τὸ Δικαστήριον! Τὸ πρᾶγμα, Κύριοι, ὀφείλει νὰ ἐμποιῇ τρόμον ἀληθῆ· ὅταν οἱ πολῖται, συλλογιζόμενοι τὸ Δικαστήριον, φρίττωσι καὶ τρέμωσι, ποῦ ἀλλοῦ θέλουσιν εὕρει προστασίαν, ποῦ ἀλλοῦ θέλουσιν εὕρει ἄσυλον καὶ δικαιοσύνην; Τὸ δικαιοστάσιον ὑπῆρξε καὶ ὑπάρχει μέχρι τοῦδε, καὶ θὰ ὑπάρχῃ ἐφ’ ὅσον δὲν κοινοποιηθῶσιν αἱ μεταθέσεις καὶ δὲν μεταβῶσιν ἐκεῖσε ἕτεροι Πρωτοδίκαι, μεθ’ ὧν νὰ δύνωνται οἱ δικηγόροι νὰ συνεργάζωνται· διότι νῦν καθ’ ἡμέραν ἐκφωνοῦνται καὶ διαγράφονται ἐκ τῶν πινακίων αἱ πολιτικαὶ ὑποθέσεις, μηδενὸς διαδίκου, μηδενὸς δικηγόρου παρισταμένου, οἱ δὲ δικασθέντες ἐπὶ ποινικῶν δικῶν κατ’ ἐρήμην, καθ’ ὧν ἡ ἐρήμην ἀπόφασις κατέστη ὁριστικὴ, προτίθενται νὰ προβάλωσι λόγους, τοὺς ὁποίους προβλέπουσιν οἱ νόμοι, ὑπερτάτου φόβου, ὑπερτάτου κινδύνου, καὶ νὰ ζητήσωσι τὴν ἐκ νέου ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεών των, διότι ἐνεπνεύσθη καθ’ ἅπασαν τὴν περιφέρειαν ὁ τρόμος ἐκ μέρους τῶν δικαστῶν ἐκείνων! Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ μὲ φωτίσῃ περὶ τῶν ὅσων ἠρώτησα αὐτὸν, καὶ νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν, ἵνα φωτισθῶμεν ἐξ αὐτῆς περὶ τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων. Ὡς βλέπετε, Κύριοι, δὲν προβαίνω οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον εἰς τὴν ἔκθεσιν ἢ τὴν νύξιν κἂν τῶν λόγων τῆς διαιρέσεως καὶ τῶν ἀντεγκλήσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρξαν μεταξὺ δικηγόρων καὶ δικαστῶν ἐκεῖ, καὶ τῶν ἀμοιβαίως δοθεισῶν καταγγελιῶν, ἐγχειρισθεισῶν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν, τὸν μεταβάντα εἰς Σπάρτην διὰ τὰς ἀνακρίσεις, ἢ ἀποσταλεισῶν εἰς τὸν αὐτὸν κ. Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, ἢ τὸν παρ’ Ἀρείῳ Πάγῳ, ἢ καὶ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ Δικαστηρίου. Ἀξιότιμος συνάδελφος ἡμῶν, ὁ κ. Κατσικόπουλος, δικηγορῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Δικαστηρίου ἐκείνου, μὴ πολιτευόμενος δὲ ἐν τῷ αὐτῷ νομῷ, διότι ἐκλέγεται ἐκ τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας, εἶναι εἰς θέσιν, ἐὰν τυχὸν ἡ Βουλὴ ἔχῃ ἀνάγκην περισσοτέρων πληροφοριῶν, νὰ ἐκθέσῃ τὰ περαιτέρω· καὶ παρακαλῶ αὐτὸν πρὸς τοῦτο, ἵνα σχηματισθῇ ἀκριβέστερον ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς περὶ τῆς ἐκεῖ καταστάσεως καὶ ὑποβοηθηθῇ ἡ ἐνέργεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§26ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αἱ ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας μοὶ ὑπέβαλεν ὁ ἅμα τῇ ἀναγγελίᾳ τῶν συμβάντων ἐν Σπάρτῃ μεταβὰς ἐκεῖσε κατ’ ἐντολήν μου Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν, δὲν εἶναι ἐκθέσεις ὁριστικαὶ, οὐδὲ λεπτομερῶς περιγράφουσι τὰ συμβάντα, πρὸ πάντων δὲ δὲν εἶναι ἐκθέσεις ἐκτιμῶσαι ταῦτα, διότι, καὶ ὡς πρὸς τοὺς δικαστὰς καὶ ὡς πρὸς τοὺς δικηγόρους ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν δὲν μοὶ ὑπέβαλεν ἐκθέσεις λεπτομερεῖς ἀκόμη, καταγινόμενος εἰς συμπλήρωσιν τῶν ἀναγκαίων στοιχείων, ἵνα, ἐὰν μὲν πρόκηται περὶ πειθαρχικοῦ παραπτώματος τῶν δικαστῶν, ἀποφανθῇ τὸ Συμβούλιον τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν, ἐὰν δὲ περὶ ἀξιοποίνου αὐτῶν πράξεως, ἐπιληφθῇ κατὰ νόμον τῆς πρεπούσης ἀνακρίσεως ὁ Πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν, ἐνεργηθῶσι δὲ συγχρόνως τὰ πρέποντα καὶ κατὰ τῶν δικηγόρων, ἐὰν ἀποδειχθῶσι καὶ οὗτοι πειθαρχικῶς ἢ ποινικῶς καταδιωκτέοι. Ἑπομένως δὲν ἤθελε φωτίσει ἐπαρκῶς τὴν Βουλὴν ἡ κατάθεσις τῆς ἐκθέσεως τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, τὴν ὁποίαν ἀκριβῶς ἕνεκα τοῦ ἐκκρεμοῦς ἀμφοτέρων τῶν ὑποθέσεων, τῆς τε ἀφορώσης τοὺς δικαστὰς καὶ τῆς ἀφορώσης τοὺς δικηγόρους, παρακαλῶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν, ὅπως καταθέσω, διότι δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι τοῦτο πρέπον, ἐκκρεμοῦς οὔσης ὡς πρὸς ἀμφότερα τὰ μέλη τῆς ἐνεργείας τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς. Διὰ τῶν ἐκθέσεων αὐτῶν ὁ Εἰσαγγελεὺς μοὶ ὑπέδειξε προκαταρκτικῶς καὶ προέτεινε, καθ’ ὃ εἶχεν ὑπὸ τοῦ νόμου καθῆκον, μεταβολάς τινας, εἰς ἃς κατὰ τὸ πλεῖστον προέβην. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ ἐκεῖ, εἶχε προτείνει τὴν ἀντικατάστασιν ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν δικαστῶν, ὁ Εἰσαγγελεὺς ὅμως τῶν Ἐφετῶν, ἐφεκτικώτερος τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν, περιώρισε τὴν πρότασιν αὐτοῦ ὡς πρὸς ὀλιγώτερα πρόσωπα ἐκ τῶν δικαστῶν· μεταξὺ τῶν προσώπων, ὧν προετείνετο ἡ μετάθεσις, ἦσαν οἱ τρεῖς μετατεθέντες, περὶ ὧν πρώτιστα ἐγνωμοδότει, ὅτι ἔπρεπε νὰ μετατεθῶσι. Νομίζω ὅτι εἶναι ὡς πρὸς δύο ἀκόμη πρόσωπα γνωμοδότησις τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ὡς πρὸς τὰ ὁποῖα θέλει σπεύσει τὸ Ὑπουργεῖον νὰ προβῇ εἰς ἀπόφασιν περὶ ἀντικαταστάσεως αὐτῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον νὰ ἦναι βέβαιος, ὅτι, ὅπως μετὰ σπουδῆς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ μετὰ προσοχῆς ἀτενοῦς ἐνήργησε πᾶν ὅ,τι ἐξ αὐτοῦ ἐξήρτητο πρὸς διευκρίνησιν τῶν πραγμάτων καὶ ἐνέργειαν τῶν δεόντων, οὕτω καὶ νῦν ἀσχολεῖται, ὅπως ἐκλείψῃ πᾶσα ἀταξία ἐν τῇ καταστάσει τῆς διαχειρίσεως τῆς δικαιοσύνης ἐν τῷ Δικαστηρίῳ Σπάρτης.

§27ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κυριώτατα ἔχω συμφέρον καὶ ἐπιθυμίαν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ διευκολυνθῇ ἡ ὑμετέρα ἐργασία ὡς πρὸς τὴν τακτοποίησιν τοῦ ἐκεῖ ἀναφυέντος σκανδάλου, καὶ ὁμολογουμένως εἰς τοῦτο ἤθελον καὶ θέλω σᾶς βοηθήσει, ἐὰν δύνωμαι, πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου καὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἡ ὁποία ὑπέστη τραῦμα καιριώτατον. Ὅτε ἄλλοτε ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω ὑμῖν προσωπικῶς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ (προσελθὼν ἐκεῖ κατὰ καθῆκον ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ τόπου) περὶ τῆς Δικαιοσύνης, μετὰ λύπης ἀνέφερον ὑμῖν διαφόρους δυσαρέστους λεπτομερείας περὶ τῆς Δικαιοσύνης ἔν τινι μέρει τοῦ Κράτους. Ἐλπίζω ὅτι ἐνθυμεῖσθε. Καλῶς ἄρα γνωρίζετε, ὁπόσον ὑψηλὰς ἰδέας ἔχω περὶ Δικαιοσύνης, τὰς ὁποίας ἔχετε καὶ σεῖς, καὶ ὀφείλετε νὰ ἔχητε. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ κανονισθῇ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τὸ ἐν Σπάρτῃ σκάνδαλον, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Δικαιοσύνης, διότι θὰ ἦτο ὁμολογουμένως λίαν λυπηρὸν, ἐὰν μὴ κατεβάλλετο ἐκ μέρους ὑμῶν πᾶσα προσπάθεια πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς Δικαιοσύνης καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου ἐκείνου, ἐν ᾗ περιστάσει ἐν ἄλλῃ δικαστικῇ περιφερείᾳ τοῦ Κράτους ἐγένετό τι, τὸ ὁποῖον ἐπίσης καιριώτατα προσβάλλει τὴν ὑπόληψιν καὶ τὸ γόητρον τῆς Δικαιοσύνης· ἐννοῶ τὸ ἐπεισόδιον τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν Καρδίτσης. Κατὰ τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, μεθ’ ἣν ἐπῆλθεν ἡ διακοπὴ, ἤτοι κατὰ τὴν 21ην παρελθόντος Δεκεμβρίου, ἔσχον τὴν τιμὴν, ἐγειρόμενος τῆς θέσεώς μου, νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς καὶ ὑμῶν, ὅτι, καθ’ ἃς εἶχον πληροφορίας, ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου Τρικκάλων ὑπέβαλεν ὑμῖν πρᾶξιν αὐτῆς κατὰ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν Καρδίτσης κ. Γορτυνίου. Τὸ πρᾶγμα, ὡς εἰκὸς, μ’ ἐθορύβησε, καὶ διὰ γενικὰς ἰδέας ἀπολύτως, οὐχὶ δὲ διὰ λόγους προσωπικῆς σχέσεως, (καθόσον ἁπλουστάτην μόνον γνωριμίαν ἔχω πρὸς τὸν κ. Γορτύνιον) ἠναγκάσθην νὰ φέρω τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ζητήσω παρ’ ὑμῶν πληροφορίας μόνον, ἐν ἀνάγκῃ δὲ τὴν διόρθωσιν τοῦ πράγματος· εἶχον δὲ ζητήσει τότε, νὰ λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ καταθέσητε εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπαναλαμβανομένων τῶν ἐργασιῶν, τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς. Ὡς δὲ νῦν μανθάνω, ὄχι μόνον δὲν διωρθώθη τὸ κακὸν τότε, ἀλλὰ καὶ προσωθήθη, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὰ ἐμπρὸς, ἐπὶ βλάβῃ τῆς Δικαιοσύνης. Μοὶ ἐστάλη—ἴσως διότι τότε ἔλαβον τὸν λόγον ἐντὸς τοῦ Βουλευτηρίου περὶ τῆς ὑποθέσεως ἐκείνης—ἓν φύλλον τῆς ἐν Καρδίτσῃ ἐκδιδομένης ὁμωνύμου ἐφημερίδος, ἐξ ἧς μανθάνω πράγματα τῇ ἀληθείᾳ λίαν σοβαρὰ καὶ λίαν δυσάρεστα διὰ τὴν Δικαιοσύνην τῆς Ἑλλάδος. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ τονίσω τὰς λέξεις «λίαν δυσάρεστα»! Κατηγορεῖται ὁ κ. Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν ὑπὸ τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς Τρικκάλων, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἀντὶ νὰ ζητήσῃ—διότι τὸ ἄρθρον 31 τοῦ περὶ Νομαρχιακῶν Συμβουλίων ΑΦΝϚʹ νόμου δὲν τάσσει τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον, οὔτε τὴν Νομαρχιακὴν Ἐπιτροπὴν ἐπίσκοπον καὶ ἐπόπτην τῆς Δικαιοσύνης, οὐδὲ δύναται νὰ ἐννοῇ, ὅτι οἱ δικαστικοὶ λειτουργοὶ εἶναι δημόσιοι ὑπάλληλοι, τῶν ὁποίων τὴν πολιτείαν δύναται νὰ ἐποπτεύῃ τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον, ὡς ὅταν πρόκηταί τι τυχὸν περὶ ταμίου ἢ ἐφόρου ἢ ἄλλου δημοσίου ὑπαλλήλου—ὁ κ. Ὑπουργὸς, λέγω, ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἀντὶ νὰ ζητήσῃ ἀμέσως παρὰ τοῦ συναδέλφου του Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν διάλυσιν τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπὶ θρασυτάτῃ καὶ ἰταμωτάτῃ ὑπερβάσει καθηκόντων, ἀποδέχεται τὴν μήνυσιν καὶ διαπέμπει αὐτὴν πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν Λαρίσσης, σὺν τῇ ἐντολῇ νὰ προβῇ εἰς ἀνακρίσεις. Ἐπὶ τῇ βάσει τοιαύτης μηνύσεως Νομαρχιακῆς τινος Ἐπιτροπῆς, τίς οἶδεν ἐκ τίνων ἀνθρώπων ἀποτελουμένης, κατ’ ἀνωτέρου δικαστικοῦ λειτουργοῦ......

§28ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Γορτύνιος δὲν ἀνήκει εἰς τὸ κόμμα, καὶ ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν τοιαύτην καταγγελίαν, καὶ νὰ τὴν ἐνεργήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§29ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν Δικαιοσύνην ἐγὼ, κύριε συνάδελφε, ἔχω τὴν μονοτονίαν νὰ θεωρῶ ὥς τι ὕψιστον, ὑπέρτατον, καὶ ἀδυνατῶ νὰ φαντασθῶ αὐτὴν σχετιζομένην πρὸς κομματικὰς ἐνεργείας. Ἀναγινώσκω λοιπὸν ἐν τῇ ἐφημερίδι ταύτῃ, τῇ «Καρδίτσῃ», ὅτι ὁ κ. Μπούφης, Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν ἐν Λαρίσσῃ, μετέβη εἰς Τρίκκαλα, (ἀναγινώσκει) «ὅπου διαμείνας ἐπί τινας ἡμέρας καὶ συλλέξας ἃς οὗτος ἐνόμιζεν ἀναγκαίας πληροφορίας, ἀπῆλθεν εἰς Λάρισσαν καὶ ἐκεῖθεν ἐκοινοποίησε κατηγορητήριον πρὸς τὸν κ. Γορτύνιον, ὅπως ἀπολογηθῇ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν. Αἱ ἀποδοθεῖσαι αὐτῷ κατηγορίαι, ἂν ἤμεθα καλῶς πληροφορημένοι, εἰσὶν αἱ ἑξῆς: ὅτι ἐξύβρισε καὶ ἐδυσφήμησε τὴν Κυβέρνησιν κατὰ διαφόρους τόπους καὶ χρόνους!» Ἰδοὺ κατηγορία, διὰ τὴν ὁποίαν στέλλεται ἀνακριτὴς ἐναντίον ἀνωτέρου δικαστικοῦ ὑπαλλήλου ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ ἀνθρώπων, πρὸς τοὺς ὁποίους μόνον αἱ μεταξὺ δικαστοῦ καὶ δικαζομένου κατηγορουμένου σχέσεις συνέδεον τὸν κ. Γορτύνιον. Δευτέρα κατηγορία εἶναι, ὅτι (ἀναγινώσκει) «συνεδέθη στενῶς μετὰ τῶν δικηγόρων Ἰωάν. Κλάρα καὶ Δημ. Λυμπεροπούλου, καὶ ὡς ἐκ τῶν στενῶν του μετ’ αὐτῶν σχέσεων πολλοὶ τῶν ἑτέρων δικηγόρων ἠναγκάζοντο, ἄλλοι μὲν νὰ ὑποκαταστῶσιν αὐτοὺς εἰς τὰς ὑποθέσεις τῶν πελατῶν των, ἵνα οὕτω ἐπιτυγχάνωσι τὴν διὰ τῶν ῥηθέντων δύο δικηγόρων αἰσίαν τῶν ἀνατεθειμένων αὐτοῖς ὑποθέσεων ἔκβασιν,.... καὶ ὡς ἐκ τούτου, ὅτι ἐκλονίσθη ἡ πεποίθησις τῶν δικαζομένων καὶ τῆς κοινωνίας ἐν γένει πρὸς τὸ ἐνταῦθα Δικαστήριον». Ἰδοὺ κατηγορία, προκαλουμένη ἐκ μέρους τοιούτων ἀνθρώπων, καὶ ληφθεῖσα ὡς μὴ ὤφειλεν, ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Δυνάμει δὲ ταύτης ὑποβάλλεται ὁ κατηγορούμενος Πρόεδρος εἰς ἀνάκρισιν, ἔτι καὶ νῦν δὲ διατελεῖ ὑπὸ κατηγορίαν! Ἑτέρα κατηγορία κατὰ τοῦ κ. Γορτυνίου εἶναι ἡ ἑξῆς, «ὅτι, καθὸ ἀντιπολιτευόμενος, ἠθώωσε τὸν δήμαρχον Κιερίου Κωνστ. Πόποταν, καθὸ ἀντιπολιτευόμενον, καὶ κατεδίκασε τὸν Δήμαρχον Νευροπόλεως, καθὸ συμπολιτευόμενον, καὶ ὅτι ἐπὶ τῆς μεταξὺ Ἰμπραὴμ Δραγότη καὶ Β. Μαλάμου καὶ Δ. Μαρούλη πολιτικῆς διαφορᾶς, ἐξ ἀντιπολιτευτικοῦ ἐπίσης πνεύματος ὁρμώμενος, ἐξέδοτο ἀπόφασιν ὑπὲρ τῶν κ. κ. Μαλάμου καὶ Μαρούλη καὶ κατὰ τοῦ Δραγότη.» Τίθεται λοιπὸν ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου ἐπόπτης τῆς δικαστικῆς συνειδήσεως ἀνωτέρου δικαστικοῦ λειτουργοῦ, καὶ ἐπικρίνει αὐτὸν, διατὶ ἐξέδωκε τοιαύτην ἀπόφασιν, ἐφ’ ᾗ οὐδεμία ὑπάρχει ἐν τῇ Πολιτείᾳ δύναμις, δικαιουμένη νὰ ζητήσῃ εὐθύνας. Καὶ ζητεῖται λόγος παρὰ τοῦ κ. Γορτυνίου, ἐνῷ τὰς ἀποφάσεις δὲν ἐξέδωκε μόνος, ἀλλὰ τὰς μὲν πολιτικὰς μετὰ δύο, τὰς δὲ ποινικὰς μετὰ τεσσάρων ἄλλων δικαστῶν. Πρὸς τιμὴν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑλλάδος βεβαιῶ εὐσυνειδήτως, ὅτι οὔτε κατ’ ἐλάχιστον ἐπέρχεταί μοι εἰς τὸν νοῦν κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης προέβη εἰς τὴν ἐνέργειαν ταύτην κατὰ τοῦ κ. Γορτυνίου ἐπὶ τῇ βάσει κατηγορίας, οἵα ἡ ἀνωτέρω, «ὅτι ἐξύβρισε τὴν Κυβέρνησιν κατὰ διαφόρους τόπους καὶ χρόνους», ἢ τῆς ἑτέρας ἐκείνης, «ὅτι εἶναι ἀντιπολιτευόμενος». Ἀλλοίμονον, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε προβῆ εἰς τὴν διὰ τοιούτου ἀπαισίου τρόπου κατασύντριψιν καὶ ποδοπάτησιν τῆς Δικαιοσύνης! Δὲν θέλω, ἐπαναλαμβάνω, νὰ πιστεύσω περὶ Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι περιέστη εἰς τοιοῦτον σημεῖον. Ἄλλως ἤθελον μεταχειρισθῆ πρὸς ὑπεράσπισιν αὐτοῦ τοῦ ὑπαλλήλου, οὕτως ἀδικουμένου καὶ διασυρομένου, τὰς λέξεις, τὰς ὁποίας εὑρίσκω περαιτέρω εἰς τὸ αὐτὸ φύλλον τῆς «Καρδίτσης», ἧς τὸ ἄρθρον, δὲν γνωρίζω διατὶ, ἔχει δι’ ἐμὲ ἡμιεπίσημόν πως χαρακτῆρα (ἀναγινώσκει): «Εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Γορτύνιος, συζητῶν ἰδίᾳ μετὰ τῶν δικηγόρων, μεθ’ ὧν συνήθως συναναστρέφεται, κατέκρινε τὴν Κυβέρνησιν ὡς πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν οἰκονομικῶν αὐτῆς μέτρων καὶ συνδυασμῶν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἐξύβρισις, οὐδὲ δύναται ν’ ἀποτελέσῃ οἱανδήποτε κατ’ αὐτοῦ νόμιμον κατηγορίαν, καθόσον οὐδαμοῦ τοῦ νόμου εἶναι ἀπηγορευμένη ἡ τοιαύτη συζήτησις, τοὐναντίον μάλιστα τὸ συζητεῖν ἀνάγεται εἰς τὸ δικαίωμα ἑκάστου πολίτου, δικαιουμένου νὰ ἔχῃ οἱανδήποτε γνώμην περὶ τῶν πολιτειακῶν πραγμάτων. Δὲν εἶναι δὲ μόνος ὁ κ. Γορτύνιος ἄλλως ἐκ τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, ὅστις ἔχει δοξασίας καὶ φρονήματα ἀντίθετα πρὸς τὰ τοῦ κ. Τρικούπη, προκειμένου περὶ τῆς διοικήσεως, καθόσον ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι ὁμοιοφρονοῦντες, ὡς ἐπίσης ὑπάρχουσι καὶ ἕτεροι, ἔχοντες τὰ αὐτὰ μὲ τὸν κ. Τρικούπην φρονήματα καὶ τὰς αὐτὰς ἰδέας, καὶ πολλάκις συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῶν μέτρων τῆς διοικήσεώς του καὶ κατὰ τῆς διοικήσεως καὶ τῶν μέτρων τοῦ κ. Δηλιγιάννη. Ἄλλως τε τὰ τοιαῦτα φρονήματα δὲν ἀπέκτησεν ὁ κ. Γορτύνιος ἐν Καρδίτσῃ, ὥστε νὰ δικαιολογηθῇ καὶ διατυπωθῇ κατ’ αὐτοῦ κατηγορία ἐπὶ τούτῳ ἐνταῦθα, καθόσον τὰ τοιαῦτα φρονήματά του τὰ ἐξεδήλου καὶ ἀλλαχοῦ, ἔνθα ὑπηρέτησε, κατὰ τὰς γινομένας συνήθως εὐσχήμους συζητήσεις, μὴ ἐννοῶν, ἐννοεῖται, νὰ διεγείρῃ μῖσος καὶ περιφρόνησιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τοιαύτην, οἵαν προϋποθέτει ὁ νόμος πρὸς χαρακτηρισμὸν ἐγκληματικῆς πράξεως, τιμωρουμένης ἄλλως κατὰ τὸν Ποινικὸν Νόμον.» Ἐὰν ἦτο ἀνάγκη νὰ σκεφθῇ τις, ὅτι ἐκ λόγων ἀντιπολιτεύσεως ἐγένετο ἡ τοιαύτη καταδίωξις κατὰ τοῦ κ. Γορτυνίου, βεβαίως εἶναι ἀρκοῦντες πρὸς ἀπολογίαν αὐτοῦ οἱ λόγοι, οἱ ἐν τῷ φύλλῳ τούτῳ τῆς «Καρδίτσης». Ἔχομεν λοιπὸν καὶ ἕτερον πλῆγμα, γενόμενον κατὰ τῆς Δικαιοσύνης ἐν τῷ Δικαστηρίῳ τῆς Καρδίτσης, ὅπως ἔχομεν τὸ σκάνδαλον τῆς Σπάρτης.

§30ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὀφείλει νὰ καταθέσῃ τὴν γενομένην καταγγελίαν παρὰ τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς. Νὰ μᾶς εἴπῃ συνάμα, τί ἔπραξεν ἐπὶ τῆς καταγγελίας ταύτης, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ἐκτιμήσωμεν τὸ ζήτημα ἐπὶ βάσεων θετικωτέρων.

§31ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἦναι βέβαιος ὁ ἐκ Λακωνίας κ. Βουλευτὴς περὶ τοῦ ἡμιεπισήμου χαρακτῆρος, τὸν ὁποῖον ἔχουσι τὰ γραφέντα ἐν τῇ ἐπαρχιακῇ ἐφημερίδι, καὶ ὁσηνδήποτε καὶ ἂν ἔχῃ διάθεσιν νὰ δώσῃ πλήρη πίστιν εἰς τὰ ἐπίσημα ταῦτα δημοσιεύματα τοῦ φύλλου τῆς Καρδίτσης, δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην, ὅτι, ἐνόσῳ ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἶναι ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, ὑπὲρ οὗ ἀξιεπαίνως ὁ κ. συνάδελφος ἐκφράζεται, δὲν πιστεύω νὰ εἶχε τὴν ἰδέαν, ὅτι τῷ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ μακρηγορήσῃ ἐπὶ τοσοῦτον, οὐδὲ νὰ ἐπιληφθῇ νὰ μεταδώσῃ γνώμην ἐξ ἐφημερίδος περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης Συνόδου περιῆλθεν εἰς ἐμὲ ἀναφορὰ ἐκ Τρικκάλων, φέρουσα τὰς ὑπογραφὰς τῶν μελῶν τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς ἢ τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου, καταγγέλλουσα ὡρισμένας παραβάσεις καθηκόντων πειθαρχικὰς τοῦ Προέδρου τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Καρδίτσῃ Πρωτοδικῶν. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς, λαμβάνων καταγγελίας δι’ ὡρισμένας πράξεις ὡρισμένου ὑπαλλήλου, ἔχει καθῆκον νὰ διατάσσῃ ἀμέσως ἔρευναν καὶ ἐξέτασιν, ἀφ’ ὅτου δὲ εἶμαι Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, οὐδέποτε, οὐδὲ ἐξ ἀνωνύμων ἐπιστολῶν λαμβάνων τοιαύτας πληροφορίας, ἢ δεχόμενος τοιαῦτα παράπονα, ὤκνησα νὰ διατάξω ἐξέτασιν περὶ αὐτῶν καὶ χάριν τῆς δικαιοσύνης καθόλου καὶ χάριν αὐτοῦ τοῦ προσώπου τοῦ δικαστοῦ, καθ’ οὗ τὰ παράπονα. Αὐτοῦ τοῦ κανόνος, τὸν ὁποῖον εἰς ἐμαυτὸν ἔταξα, δὲν εἶχον οὐδένα λόγον νὰ ποιήσωμαι ἐξαίρεσιν ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως, καὶ διηύθυνα τὴν ἀναφορὰν τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, καὶ παρήγγειλα νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι νομίσῃ πρέπον. Ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἀκόμη ἐκκρεμὴς, ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν μὲ ἐπληροφόρησεν, ὅτι μετέβη εἰς Τρίκκαλα, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἀκόμη τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν του. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὅπως τῶν ὑποθέσεων, αἵτινες εὑρίσκονται ἐκκρεμεῖς, μετὰ φειδοῦς ἐπιλαμβάνωνται, διότι τοὐναντίον δὲν εἶναι πρέπον οὐδὲ ἀποδεικνύει εὐλάβειαν πρὸς τὴν δικαστικὴν ἀρχήν. Ὅπωςδήποτε δὲ, ἐπειδὴ ἐπὶ τοιούτων ὑποθέσεων ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, οὐ μόνον λόγῳ τῆς εὐλαβείας, τὴν ὁποίαν ὀφείλει πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ καὶ διότι συνηθέστατα αἱ τοιαῦται ὑποθέσεις λήγουσιν εἰς πειθαρχικὰς καταδιώξεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καλεῖται ὡς δευτέρου βαθμοῦ δικαστὴς ν’ ἀποφανθῇ, δηλῶ ὅτι, ἐὰν ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων ἐξακολουθήσῃ συζήτησις, ἐγὼ δὲν θέλω μετάσχει αὐτῆς, οὐδὲ θέλω δώσει ἀπάντησίν τινα.

§32Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν πρόκηται περὶ ἐνασκήσεως πειθαρχικῆς ἐξουσίας ὑπὸ τῶν σωματείων ἐκείνων, εἰς τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἔδωκε τὸ δικαίωμα, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καλεῖται νὰ δικάσῃ ὡς δευτέρου βαθμοῦ δικαστὴς, γνωρίζω ὅμως, ὅτι ὑπάρχει πρᾶξις ὑπουργικὴ, ἡ ὁποία ὑπόκειται εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν νὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ σιγήσῃ, ὅταν ἐρωτᾶται ὑπὸ τοῦ Κοινοβουλίου. Τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ εἰσδύωσιν εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας καὶ ζητῶσι λόγον παρ’ αὐτῆς. Ὑπῆρχον χρόνοι, κατὰ τοὺς ὁποίους ἐνομίζετο, ὅτι ἡ δικαστικὴ ἐξουσία ἀπετέλει κλάδον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ παρῆλθον οἱ χρόνοι ἐκεῖνοι, καὶ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, κατὰ τὸ ἡμέτερον Σύνταγμα, ἀποτελεῖ ἰδίαν ἐξουσίαν, ἐκπηγάζουσαν ἐκ τοῦ ἔθνους, οἵα τυγχάνει καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία καὶ ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία. Τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας οἱ λειτουργοὶ τελοῦσι καὶ οὗτοι ὑπὸ ἐπιτήρησιν, ἀλλὰ κατὰ τύπους, τοὺς ὁποίους ὁ νόμος ὥρισεν, ὁ δὲ νόμος δὲν ἔδωκε δικαίωμα νὰ ἐπιτηρῇ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτῆς ἡ Νομαρχιακὴ Ἐπιτροπή. Καὶ ὅμως βλέπομεν τὸ ἔκρυθμον καὶ ἔκτροπον φαινόμενον, ἤτοι ὅτι ὄχι μόνον ἡ Νομαρχιακὴ Ἐπιτροπὴ μετ’ αὐθαδείας τοσαύτης ἐπιλαμβάνεται τῆς ἐπιτηρήσεως λειτουργοῦ ἀνωτάτου τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ἀλλ’ ὅτι εὑρίσκεται καὶ Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος δὲν σπεύδει νὰ καταστείλῃ ἀμέσως τὴν αὐθάδειαν τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ λαμβάνει ἀφορμὴν ἀπὸ τὴν ἐπιτήρησιν αὐτῆς καὶ δίδωσιν ὤθησιν εἰς κίνησιν τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας κατὰ τοῦ λειτουργοῦ, τοῦ καταγγελθέντος ὑπὸ τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς. Μετ’ ὀλίγον θέλομεν ἰδεῖ ἴσως Νομαρχιακὴν Ἐπιτροπὴν, ἐπιφέρουσαν γνώμην ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς, ἢ κατὰ τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου τοῦ Ἀρείου Πάγου, διότι αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς ἢ τοῦ Ἀρείου Πάγου δὲν κρίνονται ὑπ’ αὐτῆς ὠφέλιμοι διὰ τὸ τμῆμα τῆς χώρας, ἐν τῷ ὁποίῳ αὕτη λειτουργεῖ· ἢ θέλομεν ἰδεῖ ἄλλην Νομαρχιακὴν Ἐπιτροπὴν, ἐπιφέρουσαν γνώμην περὶ τῶν θεσμῶν τῆς Πολιτείας, διότι οἱ θεσμοὶ θὰ κρίνωνται ὑπ’ αὐτῆς, ὅτι βλάπτουσι τὰ συμφέροντα τῶν κατοίκων τῆς περιφερείας, ἐξ ἧς ἐξελέχθησαν. Τοιοῦτον προηγούμενον θὰ ἔχῃ ὀλεθρίας συνεπείας, θὰ φέρῃ τὴν διατάραξιν τῆς ἁρμονίας, καθ’ ἣν λειτουργεῖ τὸ πολίτευμα, θὰ φέρῃ τὴν σύγχυσιν εἰς τὰ καθήκοντα τῶν διαφόρων ἀρχῶν. Διὰ τοῦτο ἐπιφυλασσόμεθα ἐν προσεχεῖ συνεδριάσει νὰ ἐπερωτήσωμεν τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, πῶς δὲν κατέστειλαν τὴν αὐθάδειαν τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, περὶ ἧς πρόκειται, ἀλλ’ ἐξεναντίας ἐνεθάῤῥυναν αὐτὴν καὶ ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ αὐτῆς ἔδωκαν ὁδηγίας, ἵνα λειτουργήσῃ ἡ κατὰ τοὺς νόμους τεταγμένη πειθαρχικὴ ἐξουσία.

§33ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, πῶς δικαιολογεῖ τὴν ἀγανάκτησιν, μεθ’ ἧς ὁ πρὸ ὀλίγου λαλήσας ἐξ Ἀρκαδίας κ. Βουλευτὴς διετύπωσε τὰς γνώμας αὐτοῦ καὶ ἰδέας, τί εὗρε δὲ δυνάμενον νὰ δικαιολογήσῃ τὴν τοιαύτην ἀγανάκτησιν ἐν τῇ ὑπ’ ἐμοῦ ἀφηγήσει τῶν πραγμάτων. Ὁ κ. Βουλευτὴς μάτην φοβεῖται, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπέτρεψεν εἴς τινα ἀνάμιξιν εἰς τὰ τῆς δικαιοδοσίας αὐτοῦ, οὐδὲ ἐνδεικνύει τὴν ἀναγνώρισιν τοιούτου τινὸς δικαιώματος τὸ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, λαβὼν γνῶσιν παραπόνων καθ’ ὡρισμένου δικαστικοῦ ὑπαλλήλου, διέταξε νὰ γίνῃ νόμιμος περὶ αὐτῶν ἐξέτασις. Δὲν ὑπάρχει ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν διάταξις, ὁρίζουσα τίνες δικαιοῦνται νὰ διατυπῶσι παράπονα κατὰ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, οὔτε ὅτι τὰ παραπτώματα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἐξετάζονται καὶ καταδιώκονται πάντοτε κατ’ ἔγκλησιν καὶ ὅτι ἡ ἔγκλησις αὕτη ἀνήκει εἰς ὡρισμένα πρόσωπα ἢ σωματεῖα. Εἶναι ἐντελῶς κεχωρισμένον τὸ ζήτημα, ἐὰν δικαιοῦται τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον ἢ ἡ Νομαρχιακὴ Ἐπιτροπὴ νὰ ὑποβάλλῃ ἀναφορὰς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, διατυπούσας παράπονα ὡρισμένα, καὶ περὶ αὐτοῦ δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις, ὅταν κατατεθῇ τὸ τηλεγράφημα τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἐὰν ἦναι ὑπὸ τύπον καταγγελίας ἢ ἀναφορᾶς, ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς ἔχῃ καθῆκον νὰ ἐξετάζῃ περὶ τῶν πρὸς αὐτὸν καταγγελλομένων. Ἠδυνάμην καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς καταγγελίας, συνεπείᾳ ἁπλῆς ἐπιστολῆς ἢ συνεπείᾳ ἄρθρου ἐν ἐφημερίδι, νὰ λάβω ἀφορμὴν καὶ διατάξω ἐξέτασιν. Ποῦ ἡ προσβολὴ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς δικαιοσύνης, ἡ ἀναγκάζουσα τὸν κ. Βουλευτὴν ν’ ἀναμιμνήσκηται ἄλλων ἐποχῶν, κατὰ τὰς ὁποίας ἐγένοντο ἔφοδοι κατὰ τῆς δικαιοσύνης; Τουναντίον, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἔδιδεν ὅσην ἔπρεπε νὰ δώσῃ προσοχὴν καὶ διὰ τὰ ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει καὶ διὰ τὰ ἐν πάσῃ ἄλλῃ περιστάσει ὑποβαλλόμενα κατὰ δικαστικῶν λειτουργῶν παράπονα, θὰ παρέλειπεν ὑπέρτατον καθῆκον.

§34ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ προέκειτο νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν αἱ κατηγορίαι, αἱ κατὰ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, ἦναι βάσιμοι ἢ μὴ, βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἤθελεν εἶσθαι ἐν τῷ δικαίῳ, ἰσχυριζόμενος, ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμής. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ οὐδέποτε θέλει συλλάβει τὴν ἰδέαν νὰ ἐξετάσῃ κατ’ οὐσίαν, ἐὰν ὀρθῶς ἢ ἀδίκως ὁ κ. Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν ἢ τὰ μέλη τοῦ Δικαστηρίου ἀπεφήναντο ἐπὶ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης ὑποθέσεως. Ἑπομένως δι’ ἡμᾶς ἡ κατ’ οὐσίαν ἐκκρεμότης τοῦ ζητήματος οὐδένα ἔχει λόγον. Τὸ ζήτημα, ὅπερ θέλομεν ἡμεῖς νὰ συζητήσωμεν, καὶ συζητοῦμεν, δὲν εἶναι παντάπασιν ἐκκρεμές. Τὸ ζήτημα ἡμῶν εἶναι, ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει καταγγελία τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς τοιαύτης; Ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει ψήφισμα αὐτῆς, καὶ ἐπὶ τοιούτου ψηφίσματος βασιζόμενος ὁ κ. Ὑπουργὸς διέταξεν ἀνακρίσεις, ἢ δὲν διέταξεν; Εἶναι λοιπὸν ἀπόλυτος ἀνάγκη ν’ ἀφήσῃ κατὰ μέρος τὴν ἐκκρεμότητα τοῦ ζητήματος ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ κομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἔγγραφον αὐτοῦ, οὗτινος δυνάμει διέταξεν ἀνακρίσεις. Διότι, ἐὰν μὲν τὸ ἔγγραφον αὐτὸ δὲν ποιῆται μνείαν τοῦ ψηφίσματος τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, ἴσως τὰ πράγματα δύνανται νὰ ὦσιν ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις καὶ ἄνευ καταγγελίας βεβαίως δύναται νὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις. Ἐὰν ὅμως ἐν τῷ ἐγγράφῳ γίνηται μνεία, ὅτι προέβη ὁ Ὑπουργὸς εἰς τοιοῦτον διάβημα κατὰ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν συνεπείᾳ καταγγελίας τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, τότε βεβαίως ὑπάρχει παραβίασις τῶν νόμων, ὁμοία περίπου ἐκείνης, ἣν εἴδομεν ἐν Λαρίσσῃ. Τί κρύπτεσθε ὄπισθεν τῆς ἐκκρεμότητος; Ἐζητήθη ὁ ἔλεγχος ὑμῶν ἐπὶ τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος, προεβάλετε τὴν ἐκκρεμότητα. Ἐζητήθη ὁ ἔλεγχος ὑμῶν διὰ τὰ συμβάντα ἐν τοῖς συνόροις ἄλλοτε, προεβάλετε τὴν ἐκκρεμότητα. Ἐζητήθη ὁ ἔλεγχος ὑμῶν διὰ τὴν ὑπόθεσιν Φιλιππίδου καὶ Πασχίδου, προεβάλετε τὴν ἐκκρεμότητα. Καὶ ἵνα μὴ ἐμμένω ἐπὶ πολὺ, ἐπὶ οἱουδήποτε ζητήματος ἡ Βουλὴ ἔφερε τὸν λόγον, ἐλέγχουσα, ἐπὶ παντὸς ζητήματος, μὴ δυνάμενοι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ νὰ δικαιολογηθῶσι, προβάλλουσι πάντοτε τὴν ἐκκρεμότητα. Τὸ ζήτημα, ἐφ’ οὗ σήμερον συζητοῦμεν καὶ ἐφ’ οὗ ἡμεῖς θέτομεν ὡρισμένα ὅρια, βεβαίως δὲν ὑπάρχει ἐκκρεμὲς, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι: ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει ψήφισμα Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς κατὰ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν; Ὑμεῖς, διατάξαντες ἀνάκρισιν, διετάξατε αὐτὴν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐγγράφου τούτου; Ἐν τῷ ἐγγράφῳ ὑμῶν γίνεται μνεία τῆς πράξεως τῆς Ἐπιτροπῆς; Καθῆκον ἔχετε νὰ φέρητε ἀμφότερα τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Καὶ ἂν μὲν διετάξατε ἀνάκρισιν, μὴ ποιούμενοι παντάπασι λόγον περὶ τοῦ ψηφίσματος τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, ἴσως δύνασθε νὰ ἦσθε ἐν τῷ δικαίῳ· ἐὰν ὅμως διετάξατε ἀνάκρισιν, ὁρμώμενοι ὡς ἐξ ἀφετηρίας ἐκ τῆς πράξεως ταύτης τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, βεβαίως ἐσυγχύσατε τὰς ἐξουσίας, βεβαίως ἐπράξατε τοῦτο φατριάζοντες, βεβαίως ἐπράξατε τοῦτο, ἂν οὐχὶ φατριάζοντες, ἀγνοοῦντες ὅμως τοὺς νόμους, τὰ ὅρια τῶν νόμων καὶ τῆς ἐξουσίας ὑμῶν. Ἀλλὰ δι’ ὑμᾶς δὲν ὑπάρχουσιν ὅρια ἐν ταῖς ἐξουσίαις, ὑμεῖς θεωρεῖτε, ὅτι εἶναι ἐδῶ ἔδαφος ἐκτεταμένον, ἄνευ ὁρίων. Ποία ἐξουσία μὲ ὅρια δύναται νὰ ὑπάρχῃ δι’ Ὑπουργοὺς, οἵτινες ἐπιτρέπουσι τὴν ἀνάμιξιν τῆς διοικητικῆς καὶ εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς εἰς τὴν σφαῖραν τοῦ στρατοῦ; Τί ἵσταται πλέον ἐπὶ τῶν ποδῶν; Ποῖος θεσμὸς τῆς ἡμετέρας Πολιτείας λειτουργεῖ πλέον παρ’ ἡμῖν; Ὑμεῖς δὲν εἶσθε, οἱ στέλλοντες τοὺς ὑμετέρους δούλους καὶ θεράποντας εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον Ἀθηνῶν, ἵνα ἀποπειρῶνται ἐνάσκησιν τρομοκρατικῆς ἐξουσίας ἐπὶ τοῦ Δικαστηρίου; Ἐφ’ ὑμῶν ὅλοι οἱ νόμοι καὶ οἱ θεσμοὶ κατεπατήθησαν καὶ ἐξηυτελίσθησαν, τὰ πάντα κατεστράφησαν ἐνώπιον τῆς φατρίας.

§35ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατόπιν τῶν λεχθέντων ὀλίγα θὰ προσθέσω, πρὸς ὑποστήριξιν τῆς αἰτήσεώς μου, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν καταγγελίαν τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς· διότι, ἐὰν ἀποδεχθῇ, ὅτι ἡ κατηγορία ἐγένετο κατὰ παράβασιν τῶν καθηκόντων τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ ἔχωμεν ἔνδειξιν κομματικῆς καὶ φατριαστικῆς ἐπεμβάσεως, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, ἵνα ἴδωμεν μέχρι ποίου σημείου φθάνει καὶ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἡ φατριαστικὴ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως.

§36ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ δύο μηνῶν, κύριοι Βουλευταὶ, παρεκάλεσα τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ συμπληρώσῃ τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης, διότι ἐκ τῆς ἐλλείψεως δύο δικαστῶν προσέκοπτον αἱ τοῦ Δικαστηρίου τούτου ἐργασίαι. Ἐπέστησα δὲ τότε τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, καὶ εἶπον αὐτῷ, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔχῃ πάντοτε τὸ βλέμμα του ἐστραμμένον πρὸς τὸ Δικαστήριον Σπάρτης, διότι συνέβαινον ἐκεῖ γεγονότα ἄξια προσοχῆς· ἐὰν δὲ ὁ κύριος Ὑπουργὸς εὐηρεστεῖτο νὰ ἐξετάσῃ ἔκτοτε τὰ συμβαίνοντα, θὰ ἐμάνθανεν αὐτὰ καὶ θὰ προελάμβανε πᾶν σκάνδαλον, ἤδη δὲ δὲν θὰ ἔφθανον τὰ πράγματα εἰς ὃ περιέστησαν σημεῖον· ὅταν δὲ ἔλεγον πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἔχῃ ἐστραμμένον τὸ βλέμμα του εἰς τὸ ἐν Σπάρτῃ Πρωτοδικεῖον, διὰ νὰ βλέπῃ τὰ ἐκεῖ συμβαίνοντα, δὲν ἐνόουν νὰ ἀνέλθῃ ὁ Ὑπουργὸς εἰς τὴν ὀροφὴν τοῦ καταστήματος τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργείου καὶ ἐκεῖθεν νὰ ἴδῃ τί συμβαίνει ἐν Σπάρτῃ, διότι τοῦτο ἦτο ἀδύνατον. Ἐνόουν ὅμως νὰ ἐρωτήσῃ ὁ Ὑπουργὸς τὸν ἐν Σπάρτῃ Εἰσαγγελέα, καὶ παρ’ αὐτοῦ νὰ μάθῃ τὰ συμβαίνοντα, ὅπως ἀποκαταστήσῃ τὴν τάξιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργός, ὡς πάντοτε, ἐκώφευσεν· ἤδη ἠναγκάσθη καὶ ἄκων νὰ μάθῃ τὰ ἐκεῖ τελεσθέντα, πλὴν εἶναι ἀργὰ, καὶ διὰ τοῦτο, ἐκτὸς τῶν ἄλλων μέτρων, τὰ ὁποῖα ὀφείλει νὰ λάβῃ πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως, ἔχει ἀνάγκην καὶ τοῦ κυρίου Μπαϊρακτάρη, διὰ νὰ καθαρίσῃ τὰ ὄρη, οὐχὶ ἀπὸ φυγοδίκους, ἀλλ’ ἀπὸ φυγοποίνους, τοὺς ὁποίους ἐδημιούργησε τὸ ἐν Σπάρτῃ σκάνδαλον. Ὁ προλαλήσας ἐκ Λακωνίας ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ἐν Σπάρτῃ ὑπάρχει πλῆρες δικαιοστάσιον· ἀλλ’ ὁ χαρακτηρισμὸς οὗτος, κατ’ ἐμὲ, δὲν εἶναι ἀκριβὴς, διότι δικαιοστάσιον ὑπάρχει ὅταν τὰ Δικαστήρια ἀργῶσιν, ἐνῷ ἐν Σπάρτῃ τὸ Δικαστήριον οὐ μόνον δὲν ἀργεῖ, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐργάζεται, καὶ ἐργάζεται δραστηριώτερον καὶ αὐτοῦ τοῦ Σακὴρ πασσᾶ. Ὅπως ὁ Σακὴρ πασσᾶς συνεδριάζει κατὰ μόνας, ἄνευ δικαζομένων καὶ ὑπερασπιστῶν, καταδικάζει δὲ εἰς θάνατον, εἰς ἐξορίαν, εἰς δεσμὰ καὶ εἰς φυλάκισιν, οὕτω καὶ τὸ ἐν Σπάρτῃ Δικαστήριον, ἀπόντων τῶν κατηγορουμένων καὶ ἀπόντων τῶν δικηγόρων, δικάζει καὶ καταδικάζει εἰς ποινὰς πρωτοφανεῖς, ὅπως καὶ ὁ Σακὴρ, οἱ δὲ κατηγορούμενοι, εἴτε πρωτοείσακτοι, εἴτε ἀνακόπτοντες, καταληφθέντες ὑπὸ τοῦ τρόμου τῆς ἐκδηλωθείσης δικαστικῆς λύσσης, προτιμῶσι νὰ καταφύγωσι καὶ καταφεύγουσιν εἰς τὰ ὄρη ἢ νὰ προσέλθωσιν ἐνώπιον μαινομένου Δικαστηρίου. Τούτου δ’ ἕνεκα οἱ φυγόποινοι καὶ ἐρήμην δικασθέντες ἀποτελοῦσι σχεδὸν τὸ ὅλον τῶν ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου εἰσαχθέντων. Ὁ προλαλήσας συνάδελφος ἠξίωσε νὰ καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τὴν ἔκθεσιν τοῦ εἰς Σπάρτην μεταβάντος Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν, τοῦ πρώτου τουτέστι λαϊκοῦ ὑποψηφίου Βουλευτοῦ τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας, τοῦ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διαταχθέντος νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἐν Σπάρτῃ συμβάντα· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν ταύτην πρὶν ἢ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τὸ Συμβούλιον τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν. Ἐν τούτοις, ἐνῷ ἠρνήθη νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν, ἐπληροφόρησεν ὅμως τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ περιεχομένου αὐτῆς. Εἶπεν ὅτι ἐπροτάθη ἡ μετάθεσις τῶν πέντε δικαστῶν, ἐξ ὧν οἱ τρεῖς μετετέθησαν, καὶ οἱ ἀντικαταστήσοντες αὐτοὺς διετάχθησαν νὰ μεταβῶσι κατεπειγόντως, διότι πρόκειται νὰ ἐνεργηθῇ πειθαρχικὴ καταδίωξις καὶ κατὰ τῶν δικηγόρων, οἱ δὲ ἕτεροι δύο μετατεθήσονται καὶ οὗτοι. Ἀλλὰ πότε θὰ μετατεθῶσι; Βεβαίως ἀφοῦ περατωθῇ ἡ κατὰ τῶν δικηγόρων πειθαρχικὴ καταδίωξις. Θεωρεῖται, φαίνεται, ἀναγκαία ἡ ἐκεῖ διαμονὴ τῶν μὴ εἰσέτι μετατεθέντων δικαστῶν μέχρι τῆς τιμωρίας τῶν δικηγόρων.

§37ΜΙΛΗΣΗΣ. Πῶς ὀνομάζεται ὁ Εἰσαγγελεὺς Σπάρτης;

§38ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σκάκας.

§39ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπὸ ποῦ εἶναι;

§40ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὴν εὐρεῖαν.

§41ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπὸ τὸ Μεσολόγγι;

§42ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἀπὸ ποῦ εἶναι. Ὁ Εἰσαγγελεὺς κατ’ ἀρχὰς δὲν ἐφέρθη κακῶς, ἀλλὰ κατόπιν παρεσύρθη καὶ οὗτος μετὰ τῶν ἄλλων δικαστῶν.

§43ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πῶς λέγονται οἱ δικασταί, οἱ προκαλέσαντες τὰς σκηνὰς ταύτας;

§44ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ εἷς, ὁ πρωτουργός, λέγεται Ἀγγελῆς, ὁ ἕτερος Σκοῦφος. Ὁ Εἰσαγγελεὺς κατ’ ἀρχὰς ἦτο ὑπὲρ τῶν δικηγόρων, ὡς ἔμαθον, ἔλεγε δέ, ὅτι εἶναι ὑπὲρ τῶν δικηγόρων, οἵτινες εἶχον τὸ δίκαιον ὑπὲρ ἑαυτῶν, οἱ δὲ ἀνωτέρω δικασταὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ὑβρίζουν· ἀλλὰ κατόπιν, μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ ψηφίσματος τῶν δικηγόρων, οἵτινες ἐξέφρασαν τὴν λύπην των διὰ τὴν ἀπρεπῆ συμπεριφορὰν τῶν δύο ἀνωτέρω δικαστῶν, ἐκηρύχθη καὶ οὗτος κατὰ τῶν δικηγόρων, καὶ οὐ μόνον αὐτός, ἀλλὰ καὶ ὁ Πρόεδρος καὶ δύο δικασταί, ὁ Κινδύνης καὶ ὁ Γεωργίου. Δὲν ἀνεμίχθησαν δὲ εἰς τὴν πάλην ταύτην οἱ κκ. Πρωτοπαπᾶς καὶ Τσακανίκας, ὁ δὲ δικαστὴς Στάμος, ὅστις εἶχε λάβει μέρος εἰς τὰς πολιτικὰς συνεδριάσεις, οὐ μόνον δὲν συνεμερίσθη τὸ κίνημα τοῦτο τῶν συναδέλφων του, ἀλλὰ καὶ ἀντέστη κατ’ αὐτῶν, διαφωνήσας πρὸς πάντας. Πρώτη κατὰ τῶν δικηγόρων ἔφοδος ὑπῆρξεν ἡ δημοσίευσις 175 πολιτικῶν ἀποφάσεων, αἵτινες εἶναι ἅπασαι δικαστικὰ ἀριστουργήματα. Ἐκτὸς πέντε μόνον ἀποφάσεων οὐσιαστικῶν, αἱ λοιπαί εἰσι προδικαστικαί, στηρίζονται δὲ ἅπασαι εἰς νομολογίαν πρωτοφανῆ. Μέχρι τοῦ πραξικοπήματος τούτου οἱ κύριοι οὗτοι εἶχον διάφορον γνώμην ἐπὶ τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἔλυσαν διὰ τῶν 175 τούτων ἀξιοσημειώτων ἀποφάσεων· ἤλλαξαν δὲ νομολογίαν ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν, ἀποτόμως δεχθέντες ὅ,τι οὐδὲν Δικαστήριον τῆς πατρίδος μας ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νὰ δεχθῇ. Οὔτε αὐτοῦ τοῦ Ἀρείου Πάγου οὔτε τοῦ προϊσταμένου Ἐφετείου τὴν νομολογίαν ἐσεβάσθησαν οἱ νομοδιδάσκαλοι οὗτοι, γενόμενοι διὰ τῶν ἀποφάσεών των τούτων καταγέλαστοι. Δὲν προέβησαν εἰς τὴν οὐσιαστικὴν συζήτησιν τῶν ὑποθέσεων, εἰς ἃς ὑπῆρχον τὰ κοινοποιηθέντα δικόγραφα τῶν ἀγωγῶν, τῶν ἀνακοπῶν καὶ τῶν ἐφέσεων, διότι δὲν ὑπῆρχον καὶ τὰ πρωτότυπα αὐτῶν παρακατατεθειμένα ἐπὶ χαρτοσήμου. Δὲν προέβησαν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν προτιμηθεισῶν διὰ πράξεων τοῦ Προέδρου ὑποθέσεων, διότι ὑπὸ τὰ ἀντίγραφα τῶν κοινοποιηθεισῶν τούτων πράξεων ὑπῆρχον κατακεχωρημέναι παραγγελίαι πρὸς ἐπίδοσιν αὐτῶν, καλουμένων συγχρόνως τῶν ἀντιδίκων νὰ ἐμφανισθῶσι πρὸς συζήτησιν κατὰ τὴν διὰ τῶν πράξεων ὁρισθεῖσαν δικάσιμον. Τόσον δὲ εἶχεν ἀναπτυχθῆ ὁ φανατισμὸς τῶν κυρίων δικαστῶν καὶ ἐπὶ τοσοῦτον εἶχον ὑπὸ τοῦ πάθους τῆς ἐκδικήσεως τυφλωθῆ, ὥστε, ἐνῷ εἰς πλείστας τῶν δικογραφιῶν ὑπῆρχον παρακατατεθειμένα καὶ τὰ πρωτότυπα τῶν δικογράφων τούτων, ἐν τούτοις καὶ ἐπὶ τῶν ὑποθέσεων τούτων ὁμοίας ἐξέδωκαν ἀποφάσεις περὶ προσαγωγῆς τῶν πρωτοτύπων. Ἄξιον σημειώσεως εἶναι, ὅτι εἰς δίκην κατ’ ἀνακοπὴν πρωτοκόλλου φορολογικοῦ, εἰς ἣν ἡ διαδικασία γίνεται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου, οἱ κύριοι διέταξαν τὴν χαρτοσήμανσιν τῶν δικογράφων. Φαινόμενον μοναδικὸν τῆς ἐχθρικῆς αὐτῶν ἀποτυφλώσεως εἶναι ἡ τιμωρία δι’ ἐπιπλήξεως, ἐπιβληθεῖσα διά τινων ἐκ τῶν ἀποφάσεων τούτων κατὰ διαδίκων, μὴ συμμορφωθέντων, κατ’ αὐτούς, μὲ τὸν περὶ χαρτοσήμου νόμον. Δι’ ὁμοίαν παράβασιν ἐτιμωρήθησαν δικηγόροι, μὴ ἔχοντες ὡς τοιοῦτοι μέρος εἰς τὰς ὑποθέσεις, δι’ ἃς ἐτιμωρήθησαν. Δὲν πρέπει δὲ ν’ ἀποσιωπηθῇ, ὅτι εἰς ποινικὴν καταδίκην κατηγορουμένου ἐπὶ ἐξυβρίσει ἐπέβαλον στέρησιν πολιτικῶν δικαιωμάτων. Ἰδοὺ εἰς ποῖον σημεῖον περιήγαγεν αὐτοὺς τὸ αἴσθημα τῆς ἐκδικήσεως, φρονοῦντας ὅτι διὰ τοιούτων μέσων ἐκδικοῦνται τοὺς ἀμυνθέντας δικηγόρους, ἐνῷ οἱ παθόντες εἶναι οἱ ἀτυχεῖς διάδικοι.

§45ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχετε ἐνταῦθα τοιαύτην τινὰ ἀπόφασιν;

§46ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς ἔλαβον ἐκ Σπάρτης σχέδιον τοιαύτης ἀποφάσεως, ἐκδοθείσης πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, καθ’ ὅλα ὁμοίας μὲ τὰς προδημοσιευθείσας.

§47ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀναγνώσατέ την.

§48ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀναγινώσκει τὴν ἀπόφασιν).

§49ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ δικασταί;

§50ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ σχέδιον εἶναι ὑπογεγραμμένος ὁ Ἀγγελῆς· ἀλλὰ δικασταὶ εἶναι οἱ αὐτοὶ εἰς ὅλας, δηλ. ὁ Γούζαρης (Πρόεδρος), ὁ Ἀγγελῆς, ὁ Κινδύνης, ὁ Γεωργίου, ὁ Σκοῦφος καὶ ὁ μειοψηφῶν Στάμος. Ἐπὶ πολλῶν ἐκ τῶν 175 δικογραφιῶν δὲν ὑπάρχουν σχέδια ἀποφάσεων, διότι εἰς ἀριθμόν τινα δικογραφιῶν δεδεμένων ὑπῆρχεν ἡ λέξις «ὅρα Καστόριον». Μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν ἄνω 175 ἀποφάσεων, οἱ δικηγόροι, φοβούμενοι τοὺς κατ’ αὐτῶν ἐκτεθέντας δικαστὰς, ἀπέσχον νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς πολιτικὰς συνεδριάσεις, οἱ δὲ δικασταὶ, συνεδριάσαντες ἀπόντων τῶν δικηγόρων καὶ τῶν διαδίκων, διέγραψαν ἁπάσας τὰς συνοπτικὰς καὶ ἐμπορικὰς ὑποθέσεις, ἀνερχομένας εἰς τετρακοσίας περίπου. Εἰς ἄλλην δὲ ὁμοίαν συνεδρίασιν διέγραψαν ἁπάσας τὰς ἐκτεθειμένας συνήθεις ὑποθέσεις, ἐξέθεσαν δὲ καὶ τὰς ὑπολοίπους, ἵνα καὶ ταύτας διαγράψωσιν εἰς ἑπομένην συνεδρίασιν. Εἰς ποινικὴν συνεδρίασιν εἶχε δικασθῆ ἐρήμην κατηγορούμενός τις εἰς φυλάκισιν ἐπὶ ἐξυβρίσει Εἰρηνοδίκου. Ἡ ἀπόφασις τῷ ἐκοινοποιήθη, καὶ ἔκαμεν ἀνακοπὴν, ἀλλ’ ἐπειδὴ μετὰ τὴν ἀνακοπήν του ἦλθεν ἐνταῦθα, δὲν ἔλαβεν ἐγκαίρως γνῶσιν τῆς νέας κλήσεως· ἐπανελθὼν δὲ εἰς Σπάρτην δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς δικασίμου, δὲν εἶχε καιρὸν νὰ κλητεύσῃ μάρτυρας ὑπερασπίσεως, δὲν εἶχε δὲ καὶ δικηγόρον νὰ τὸν ὑπερασπισθῇ, διότι πάντες οἱ συνάδελφοί μου δὲν εἶχον τὴν τόλμην νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὸ Δικαστήριον, μὴ θεωροῦντες ἀσφαλῆ τὴν προσωπικὴν αὐτῶν ἐλευθερίαν. Ἠναγκάσθη ἑπομένως ὁ κατηγορούμενος οὗτος νὰ ζητήσῃ τὴν ὑπεράσπισίν μου, διότι ἐγὼ, μὴ ἀναμιχθεὶς ἐκ τυχαίας συμπτώσεως εἰς τὴν διαπάλην ταύτην, οὐδένα εἶχον εὔλογον φόβον, προσῆλθον ἑπομένως κατὰ τὴν δικάσιμον τῆς ὑποθέσεως, παρεκάλεσα τὸ Δικαστήριον νὰ δώσῃ ἀναβολὴν εἰς τὸν κατηγορούμενον, ἔστω καὶ πενθήμερον, ἵνα δυνηθῇ νὰ καλέσῃ μάρτυρας ὑπερασπίσεως, πλὴν ἐστάθη ἀδύνατον νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ αἴτησις. Συνεζητήθη ἑπομένως ἡ ὑπόθεσις, καὶ ὁ κατηγορούμενος, κηρυχθεὶς ἔνοχος ἐξυβρίσεως Εἰρηνοδίκου, ἀναστατώσαντος ὁλόκληρον τὴν Λακεδαίμονα, κατεδικάσθη εἰς τὴν ἐλαφρὰν ποινὴν τῆς δεκαοκταμήνου φυλακίσεως!

§51ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ὀνομάζεται ὁ κατηγορούμενος;

§52ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δαμάσκος.

§53ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τί πταίει εἰς αὐτό;

§54ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν αἰτιῶμαι διὰ τοῦτο τοῦ Ὑπουργοῦ. Λέγω μόνον, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἠδύνατο τὰ πάντα νὰ προλάβῃ.

§55ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ ἀποδέχομαι.

§56ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνῷ δὲ ταῦτα ἐγίνοντο εἰς Σπάρτην, προκύπτει ἐν τῷ μέσῳ καὶ ἄλλη ἔκνομος ἐνέργεια τοῦ αὐτόθι Εἰσαγγελέως. Χαλκεύεται κατὰ τῶν δικηγόρων καταγγελία ὅλως ψευδὴς ἐπὶ προκλήσει, ἐκ μέρους αὐτῶν, τῶν πολιτῶν εἰς ἐξέγερσιν κατὰ τῶν δικαστῶν, ἐνῷ ὅλως τὸ ἐναντίον συνέβη, διότι οἱ δικηγόροι ἐκ μιᾶς τοιαύτης αὐθορμήτου τῶν πολιτῶν ἐξεγέρσεως εἶχον νὰ ζημιωθῶσι πολυειδῶς καὶ πολυτρόπως, καὶ διὰ τοῦτο ἐφρόντιζον, πῶς νὰ καθησυχάσωσι τὰ διαταραχθέντα πνεύματα τῶν πολιτῶν. Μετὰ τοιαύτην δὲ ἐνέργειαν ἤρξατο κατ’ αὐτῶν καταδίωξις, διαταχθέντος τοῦ ἀνακριτοῦ Γεωργίου νὰ ἐπιληφθῇ ἀνακρίσεως, συνέπεια τῆς ὁποίας ὑπῆρξεν ἡ προφυλάκισις καὶ ἡ μετ’ ὀλίγον ἀποφυλάκισις ἑνὸς φιλησύχου πολίτου.

§57ΛΕΒΙΔΗΣ. Καὶ πότε ἐγένοντο ὅλα αὐτά;

§58ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ἑνὸς περίπου μηνός. Ἐν τούτοις, μετὰ τοιαῦτα γεγονότα, μένουσιν εἰσέτι εἰς τὰς θέσεις των ἐκεῖνοι, οἵτινες πρῶτοι καὶ τηλεγραφικῶς ἔπρεπε νὰ μετατεθῶσιν ἐκεῖθεν.

§59ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ κύριος συνάδελφος κατὰ τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου ταύτης ὑπέβαλε παράπονα διὰ τὴν μὴ ἔγκαιρον συμπλήρωσιν θέσεων κενῶν ἐν τῷ Δικαστηρίῳ Σπάρτης. Ἐφρόντισα περὶ τούτου καὶ τὸ Δικαστήριον συνεπληρώθη. Ἄλλου εἴδους παράπονον δὲν περιῆλθεν εἰς γνῶσίν μου. Τὸ Δικαστήριον συνεπληρώθη καὶ ἤρξατο κανονικῶς λειτουργοῦν, μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅτε συνέβησαν ὅσα συνέβησαν, καὶ περὶ ὧν παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν, μέχρις ὅτου τὰ ἁρμόδια Δικαστήρια ἀποφανθῶσιν ὡς πρός τε τοὺς Πρωτοδίκας καὶ τοὺς δικηγόρους. Ὑποβαλὼν τὴν παράκλησιν ἐκείνην, ἤθελον νὰ προλάβω αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἤδη τελεῖται ἐνταῦθα. Ἐγένετο ἀφήγησις μακρᾶς ἱστορίας, τῆς ὁποίας τὴν ἀκρίβειαν ἐπισήμως δὲν γινώσκομεν, καὶ τούτου ἕνεκα, ἢ ἔπρεπε νὰ σιωπήσωμεν, μέχρις ὅτου ἐπισήμως ἐξακριβωθῶσι τὰ συμβάντα καὶ ἐπισήμως τὸ συμπέρασμα τῆς περὶ αὐτῶν ἐρεύνης ὑποβληθῇ ἡμῖν, ἢ, ἐὰν ἔπρεπε νὰ συζητήσωμεν, ἔπρεπε πρότερον νὰ καλέσωμεν καὶ τοὺς περὶ ὧν ἢ καθ’ ὧν συζητοῦμεν, τοὺς μόνους δυναμένους νὰ ὑπερασπίσωσιν ἑαυτοὺς, ἐν ὅσῳ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἐπίσημον τῶν συμβάντων λεπτομερῆ ἔκθεσιν.

§60ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔφερα καὶ σᾶς ἀνέγνωσα ἀπόφασιν.

§61ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἀνεγνώσατε ἁπλοῦν τινα χάρτην ἢ ἐπιστολήν.

§62ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς τὴν δίδω, ἵνα ἐξετάσητε.

§63ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ἔχω δὲ τὸ δικαίωμα νὰ παραπονεθῶ, ὅτι ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ οὐ μόνον ἐπιτρέπεται, ἀλλὰ καὶ ἀκούεται εὐμενῶς τοιαύτη γλῶσσα, οἵαν ἠκούσατε, περὶ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας τοῦ Κράτους, περὶ τῆς ὁποίας κατὰ τὴν ἰδίαν ταύτην συνεδρίασιν ἠκούσατε ἄλλους κοπτομένους, ἐπὶ τῇ ὑπονοίᾳ ἐλλείψεως ὀφειλομένης πρὸς αὐτὴν εὐλαβείας. Ἔχω καθῆκον νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου ἐπὶ τῷ ἀνευλαβεῖ τρόπῳ, καθ’ ὃν ἐπιτρέπεται ἐν τῇ Βουλῇ νὰ γίνηται μνεία δικαστικῶν λειτουργῶν, ἀνωτάτων μάλιστα, τοὺς ὁποίους μετὰ μακρὰν ὑπηρεσίαν αὐτοὶ οἱ προκάτοχοι ἡμῶν εὗρον ἀξίους νὰ προαγάγωσιν εἰς θέσεις Εἰσαγγελέων Ἐφετῶν, ἡμεῖς δὲ, εὑρόντες ἐν τῇ θέσει ἐκείνῃ, ἐθεωρήσαμεν ἀξίους αὐτῆς, καὶ οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν ν’ ἀκούωσιν αἰτιάσεις, γινομένας καθ’ ὃν τρόπον ἠκούσατε νὰ γίνωνται ἐναντίον τοῦ Εἰσαγγελέως ἑνὸς τῶν Ἐφετείων τοῦ Κράτους. Ταῦτα δικαιολογοῦσι, πιστεύω, τὰς συστάσεις, ἃς προλαβὼν ἀπηύθυνα, ὅπως ὦμεν ἐφεκτικώτεροι καὶ εὐλαβέστεροι, προκειμένου περὶ ἐκφράσεων περὶ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας τοῦ Κράτους. Ἄν ἐν τῇ δικαστικῇ ἐξουσίᾳ παρετηρήθησαν ἐλλείψεις καὶ ἀτέλειαι, ἔχομεν καθῆκον νὰ φροντίσωμεν, ὅπως διορθωθῶσι, καὶ τὴν φροντίδα ταύτην οὐδόλως παρελείψαμεν. Ἡ Πολιτεία ἐφρόντισεν, ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν δικαστῶν, νὰ ἔχῃ λίαν περιωρισμένην τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, εἰς ἣν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ προβαίνῃ εἰς διορισμὸν δικαστοῦ, χωρὶς νὰ προηγηθῶσι διπλαῖ καὶ τριπλαῖ αὐτοῦ δοκιμασίαι. Μεταξὺ δὲ τῶν δικαστῶν, ὧν τὰ ὀνόματα ἐμνημονεύθησαν, ὑπάρχει καί τις, ὅστις ἔλαβεν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τὸν βαθμὸν ἄριστα, καὶ εἰς τὴν ἑτέραν παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ δοκιμασίαν ἐγένετο δεκτὸς παμψηφεί. Ἐὰν ἡ ληφθεῖσα παρὰ τοῦ νομοθέτου πρόνοια δὲν ἀπεδείχθη ἐπαρκής, ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον ἄλλης προνοίας ἐπαρκεστέρας. Ἀλλ’ ὅπως δήποτε, ὀφείλομεν νὰ ὦμεν ἐφεκτικώτεροι, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ἣν, ὡς ἐξουσίαν ὑψίστην καὶ ὁμοταγῆ, ἡμεῖς καθῆκον ἔχομεν νὰ σέβωμεν καὶ περιβάλλωμεν μὲ τὴν ἀπαιτουμένην εὐλάβειαν. Τὴν σύστασιν ταύτην ἐθεώρησα ὅτι ὤφειλον ν’ ἀπευθύνω πρὸς τὴν Βουλὴν, καὶ νὰ πληροφορήσω αὐτὴν, ὅτι, ἂν ἀληθῶς ἀποδειχθῶσιν ὅτι ἐκ πείσματος ἐπῆλθον τοιαῦται παρεκτροπαὶ, θέλουσι διορθωθῆ ἀφεύκτως καὶ δὲν θέλουσι διέλθει ἀπαρατήρητοι οὐδὲ παρὰ τῶν Συμβουλίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντεταλμένα ν’ ἀποφανθῶσιν, οὐδὲ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ ἡ Βουλὴ καὶ οἱ ἐπερωτήσαντες δύνανται νὰ ὦσι βέβαιοι περὶ τούτου.

§64ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συνειθίζω, Κύριοι, νὰ ἀποδίδω τὴν προσήκουσαν εὐλάβειαν οὐ μόνον εἰς πάντα δικαστικὸν λειτουργὸν, ἀλλὰ καὶ εἰς πάντα ἄλλον τοιοῦτον, ὡς καὶ εἰς πάντα πολίτην· πλὴν ἀποδίδω ταύτην εἰς ἐκεῖνον μόνον, ὅστις εἶναι ἄξιος αὐτῆς, προκαλῶν ταύτην διὰ τῆς καλῆς αὐτοῦ διαγωγῆς, τῆς εὐπρεποῦς συμπεριφορᾶς του καὶ τοῦ πρὸς τὴν ἠθικὴν σεβασμοῦ του· ἀλλ’ ὅταν αὐτὸς ἀποδεικνύηται ἀνευλαβὴς πρὸς ἑαυτὸν, ὁποίαν δύναμαι νὰ ὀφείλω αὐτῷ ἐγὼ εὐλάβειαν; Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἄλλα φρονεῖ ὡς Ὑπουργὸς καὶ ἄλλα ὡς Βουλευτής. Λέγω δὲ μετὰ θάῤῥους, ὅτι, ἐὰν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἦτο ἤδη εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν), ἄλλα θὰ ἐφρόνει ἀπὸ ἐκεῖνα, ἅτινα λέγει ἤδη ὅτι φρονεῖ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος. Καὶ ἄλλοτε ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ ὁμοίου ἀντικειμένου, πλὴν τότε ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἦτο ἐκτὸς τῆς ἐξουσίας, ἦτο ἁπλοῦς ἀντιπολιτευόμενος Βουλευτής, ἑπομένως ἄλλας εἶχεν ἰδέας, ὅλως ἐναντίας τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἀξιοῖ ἤδη ὅτι ἔχει· διὰ τοῦτο, προκειμένου νὰ γίνῃ τότε συζήτησις ὁμοία, εἰς δικαστικὰ σκάνδαλα ἀφορῶσα, μὲ συνεβούλευε νὰ ὁμιλήσω καὶ μὲ προέτρεπε νὰ τὰ εἴπω ὅλα μὲ τὸ νὶ καὶ μὲ τὸ σίγμα. Πλὴν εὐθὺς ὡς τὰ πράγματα μετεβλήθησαν, καὶ ὁ κύριος συνάδελφος μετέβαλε θέσιν, τὰ πάντα ἐλησμόνησε, καὶ οὐ μόνον δὲν ἐπεθύμει νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ὑποθέσεως ἐκείνης, ἀλλὰ καὶ πᾶν παρενέβαλλεν ἐμπόδιον, ἵνα ματαιώσῃ πᾶσαν τοιαύτην συζήτησιν· ὁσάκις δὲ ἐκάλεσα αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ἐκείνης ἐνεργειῶν του, πάντοτε τὸ ἀπέφυγε, προφασιζόμενος, ἄλλοτε μὲν, ὅτι δὲν γνωρίζει περὶ ποίας ὑποθέσεως ἠρωτᾶτο, ἄλλοτε δὲ, ὅτι ἤθελε νὰ τῷ δώσω σημείωμα, καὶ ἄλλοτε ἄλλα παρόμοια· ὅταν δὲ ἐκάλεσα αὐτὸν νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ τῆς ὑποθέσεως ἔγγραφα, ἠναγκάσθη νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι καταθέτει τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα, χωρὶς ὅμως καὶ νὰ καταθέσῃ αὐτά. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς, διὰ νὰ ἐπισκοτίσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ μετριάσῃ τὴν ἐκ τῆς ἀναγνωσθείσης ἀποφάσεως παραχθεῖσαν ἐντύπωσιν ἤδη, δὲν ἐδυσκολεύθη νὰ προσβάλῃ πλαγίως ὡς πλαστὸν τὸ κατατεθὲν ἀντίγραφον. Ἰδοὺ εὐλαβὴς ἄνθρωπος, ὅστις θέλει νὰ παραστήσῃ ἄλλους ὡς ἀνευλαβεῖς! Δὲν πιστεύει τὴν ἀναγνωσθεῖσαν ἤδη ἀπόφασιν· ἀλλὰ δὲν ἔμαθε τίποτε περὶ τῶν ἄλλων 175 δημοσιευθεισῶν ἀποφάσεων; Καὶ τότε πρὸς τί μετέβη εἰς Σπάρτην ὁ παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελεύς; Δὲν ἐπληροφόρησε περὶ τῶν ἀποφάσεων τούτων τὸν κύριον Ὑπουργὸν, ἀφοῦ κατὰ τὴν παρ’ αὐτοῦ ἐξέτασιν τῶν δικηγόρων εἶχεν ὑπ’ ὄψει ἐπὶ τῆς ἀνακριτικῆς του τραπέζης πάσας τὰς σχετικὰς δικογραφίας; Ἐὰν ὁ ἀποσταλεὶς ἐκεῖ Εἰσαγγελεὺς δὲν ἐπληροφόρησε περὶ αὐτῶν τὸν κύριον Ὑπουργὸν, ὁ Εἰσαγγελεὺς παρέλειψε τὸ καθῆκόν του, ὅπερ δὲν πιστεύω· ἐὰν ὅμως ἐπληροφόρησεν αὐτὸν, διατὶ προσποιεῖται ἤδη ἄγνοιαν τῶν γεγονότων καὶ καταφεύγει εἰς ἀνάξια δικαιολογήματα; Μέμφεται ὁ κύριος Ὑπουργὸς τὸν μὴ ἐκφρασθέντα εὐλαβῶς περὶ προσώπων κατηγορηθέντων διὰ τὰ αἴσχη των καὶ τὰς ἀκολασίας των, ἐκφρασθέντα ἀνευλαβῶς περὶ ἐκείνων, οἵτινες τὸ Εἰσαγγελικὸν κατάστημα ἔκαμον φυλακὰς τῶν καταδίκων γυναικῶν, αἵτινες καταγγέλθησαν ἐπὶ μοιχείᾳ, οἵτινες ἐφυλάκιζον ἀνθρώπους, κατηγορουμένους δῆθεν ἐπὶ βιασμῷ τῶν ἑταιρῶν των, καὶ τοὺς ἐξεβίαζον νὰ τὰς συζευχθῶσιν, ἄλλως ἠπείλουν αὐτοὺς, ὅτι θὰ τοὺς παραπέμψωσιν εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον· περὶ ἐκείνων, οἵτινες διατηροῦσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν των γυναῖκας, ἐπὶ βρεφοκτονίᾳ κατηγορουμένας, ὧν τὴν ὑπεράσπισιν αὐτοὶ οὗτοι σκανδαλωδῶς παρεσκεύαζον. Παύσατε, παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργὲ, καὶ μὴ προκαλῆτε πλειότερα σκάνδαλα, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς δικαιοσύνης, ἣν προσποιεῖσθε, ὅτι ὑπερασπίζεσθε, ἐνῷ τοὐναντίον τῆς ὑποσκάπτετε τὰ θεμέλια.

§65ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Βεβαίως, κύριοι Βουλευταὶ, ἄξιοι καταφρονήσεως καὶ πάσης κατακρίσεώς εἰσιν οἱ δικασταὶ ἐκεῖνοι ἰδίως, οἵτινες, ἐκτροχιαζόμενοι ἀπὸ τῶν καθηκόντων αὐτῶν, περιπίπτουσιν εἰς ἀνομίας καὶ ἀτοπίας, οὕτως ὥστε νὰ προκαλέσωσιν ὁλόκληρον δικηγορικὸν σύλλογον, ἀποτελούμενον ἐξ ὑπερτεσσαράκοντα ἐπιστημόνων, ἐξασκούντων ἐκεῖ τὸ ἐπάγγελμά των, εἰς ὁμόθυμον καὶ πανηγυρικὴν κατ’ αὐτῶν ἀποδοκιμασίαν. Ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ προσθέσω τινὰ ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος, ὡς δικηγόρος ἐν Σπάρτῃ, ἐξασκῶν ἐκεῖ τὸ ἐπάγγελμά μου καὶ συμμεριζόμενος τὴν ἀξιοπρεπῆ θέσιν, ἣν οἱ συμπολῖταί μου ἐκεῖνοι καὶ συνάδελφοί μου ἔλαβον ἀπέναντι τῆς αὐθαιρεσίας καὶ τῆς παρανομίας ἀναξίων δικαστῶν. Ἐκ τῶν ὑπηρετούντων ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ Σπάρτης δικαστῶν τρεῖς μόνον ἀποτελοῦσιν ἔντιμον ἐξαίρεσιν τῆς κατηγορίας, τῆς ἀπευθυνομένης εἰς τοὺς ἄλλους, καὶ πρέπει ἐντεῦθεν ἔντιμον μνείαν τούτων νὰ ποιήσω, οὗτοι δέ εἰσιν ὁ κ. Πρωτοπαπᾶς, ἐντιμότατος ἀνακριτὴς, ἀμερολήπτως ἐξασκῶν τὸ καθῆκόν του, ὁ κ. Τσακανίκας καὶ εἷς ἕτερος δικαστὴς, Στάμου. Ὁ δικαστὴς οὗτος, ὁ ὁποῖος ὑπὸ ἔποψιν ἐπιστημονικὴν δὲν θεωρεῖται καλῶς κατηρτισμένος, ἀντέστη εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν καὶ τὰς παρανομίας τῶν ἄλλων δικαστῶν, καὶ διεφώνησεν εἰς τὰς ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας ἐξέδωκαν, καταπατοῦντες τὰ δίκαια τῶν πολιτῶν καὶ καταζημιοῦντες τὸν τόπον, ἐξ οὗ ἐξήγειραν τὴν ἀγανάκτησιν· καὶ διὰ τοῦτο κατηγοροῦσι τοὺς δικηγόρους, ὅτι προεκάλεσαν στάσιν ἐναντίον των, ἐνῷ τὴν ἀγανάκτησιν τῶν πολιτῶν, τὴν ὑπερχειλίσασαν, οἱ δικηγόροι κατέστελλον, προστατεύοντες τοὺς ἀθλίους τούτους. Ἡ ἀγανάκτησις ἐπῆλθε κατ’ αὐτῶν, διότι οὗτοι, ἐπιλήσμονες γενόμενοι τῶν ἑαυτῶν καθηκόντων, ἐξετράπησαν ὁμολογουμένως εἰς πράξεις παρανόμους, αὐθαιρέτους καὶ βδελυράς Δὲν εἶναι ἡ ἰσοβιότης, ἥτις κατέστησεν αὐτοὺς τοιούτους· δὲν παραδέχομαι ὅτι αὕτη δύναται νὰ παραγάγῃ τοιαῦτα τέρατα, καὶ ὅτι περιέχει τοιαῦτα.

§66ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Περιέχει καὶ ἄλλους.

§67ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Ἦλθον καὶ ἐγὼ, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ ἐπιβεβαιώσω ὅσα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξέθηκεν, ὡς λαβόντα χώραν ἐν Σπάρτῃ παρὰ τῶν δικαστῶν ἄνομα καὶ παράνομα, καταστρέψαντα πολλὰ καὶ μεγάλα τῶν πολιτῶν συμφέροντα. Καὶ ἀκούσατε ἕτερόν τι, ἵνα ἴδητε ποίας ποιότητός εἰσιν οἱ δικασταὶ οὗτοι, διότι εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Κατσικόπουλος ἂν θελήσῃ τις νὰ εἴπῃ καὶ ἄλλα, θέλει ἐπιλείψει ὁ χρόνος. Ἐδικάζετο ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου εἷς δημαστυνόμος τῆς περιφερείας ἐπὶ ἐξυβρίσει κατὰ τοῦ Εἰρηνοδίκου, καὶ καταδικάζεται· ἀπαγγέλλεται δὲ κατ’ αὐτοῦ ἐκτὸς τῆς ποινῆς καὶ στέρησις πολιτικῶν δικαιωμάτων! Δικασταὶ ἦσαν ὁ Σκοῦφος καὶ ὁ....

§68ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸς ἔλαβε τὸ ἄριστα.

§69ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Τὸ ἄριστα προϋποθέτει ἐπιστήμονα, καλῶς καταρτισθέντα εἰς τὰς μελέτας αὐτοῦ, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν ἀπόλυτον ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῶν νόμων καὶ ἐν τῇ ἐξασκήσει τῶν ἔργων τοῦ δικαστοῦ. Τὸ ἄριστα τοῦ Σκούφου δὲν ὠφέλησεν αὐτὸν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν, διότι οὗτος, ὡς Πρόεδρος τοῦ Κακουργιοδικείου ἐν Σπάρτῃ, ἀφῄρεσε τὸν λόγον ἀπὸ τὸν προϊστάμενον τῶν ἐνόρκων, δικηγόρον σπουδαῖον καὶ ἐκλεκτὸν, πρόεδρον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου, τὸν κ. Ἀναστάσιον Βαλασσόπουλον, ἐρωτήσαντα μάρτυρα, ἐξεταζόμενον ἐπὶ τοῦ ἀκροατηρίου· καὶ ἐπειδὴ ὁ ἔνορκος, ὡς δικηγόρος, ἐπέμενεν ἐρωτῶν τὸν μάρτυρα, καθ’ ὅ εἶχε καθῆκον καὶ δικαίωμα, ὁ δικαστὴς ἐκεῖνος, ὡς Πρόεδρος, ἀπαγγέλλει κατ’ αὐτοῦ κατηγορίαν! Ὀφείλω νὰ προσθέσω ἐνταῦθα, πρὸς τιμὴν τοῦ δικαστοῦ Κινδύνη, ἂν ᾖναι αὐτὸς ὁ ἔχων τὸ ἄριστα, ὅτι ὁ δικαστὴς οὗτος δὲν ἤθελε νὰ συμμερισθῇ τὴν θέσιν καὶ τὰς παρεκτροπὰς τῶν ἄλλων, ἀλλὰ παρεσύρθη ἐκ συναδελφότητος, ὡς παρεσύρθη καὶ ὁ Πρόεδρος κ. Γούζαρης, ὁ ὁποῖος, μετὰ λύπης μου τὸ λέγω, ἐφάνη ἀνάξιος τῆς θέσεως, ἣν κατέχει, ὅπως παρεσύρθη καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς, περὶ τῆς καταγωγῆς τοῦ ὁποίου καὶ τοῦ ὀνόματος περιττὸν νὰ ἐρωτήσητε, διότι ἡμεῖς δὲν θὰ κρύψωμεν τὰ ἐλαττώματα καὶ τὰς κακίας αὐτοῦ. Τοιοῦτοι ὑπῆρξαν οἱ δικασταὶ, καὶ ἤμην βέβαιος, ὅτι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἤθελε προσενεχθῆ πρὸς αὐτοὺς ὡς προσηνέχθη, καὶ ὅτι ἤθελε τοὺς ἐκσφενδονίσει καὶ διασκορπίσει εἰς τὰ ἔσχατα σημεῖα τοῦ ὁρίζοντος, πρὸς ἱκανοποίησιν ὁλοκλήρου κοινωνίας· διότι, ὅταν δικασταὶ προκαλῶσι καθ’ ἑαυτῶν ὁλόκληρον δικηγορικὸν σύλλογον ἐκ τεσσαράκοντα καὶ ὑπερτεσσαράκοντα δικηγόρων καὶ ἀνήκοντα εἰς διαφόρους πολιτικὰς ἀποχρώσεις, ἐννοεῖται ὅτι οὗτοι δὲν εἶναι ἄξιοι οὔτε νὰ λέγωνται κἂν δικασταί. Καὶ τοῦτο εἶναι ἀληθέστατον. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις θέλει ἱκανοποιήσει πληρέστατα τὸν τόπον καὶ θέλει συμπληρώσει τὸ ἔργον αὐτῆς, ἐκτοπίζουσα πάραυτα καὶ τὸν προϊστάμενον τοῦ Δικαστηρίου, τὸν Πρόεδρον αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος, ἂν ἦτο καλὸς καὶ ἄξιος τῆς θέσεως αὐτοῦ, ἤθελε προλάβει τὰ ἀτοπήματα ταῦτα καὶ ἐπαναφέρει τοὺς ἐκτροχιασθέντας δικαστὰς εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτοῖς θέσιν, καὶ δὲν ἤθελεν ἐπέλθει οὕτω φοβερὸν δικαιοστάσιον, τὸ ὁποῖον κατεζημίωσε τὸν τόπον καὶ διετάραξε τὰς συνειδήσεις τῶν ἀνθρώπων. Βεβαίως θὰ ἐκτοπίσῃ καὶ τὸν Εἰσαγγελέα, ὁποιοσδήποτε καὶ ἂν ᾖναι, καὶ θὰ τὸν τιμωρήσῃ.

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὸν παύσῃ.

§71ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Δὲν εἶμαι σύμφωνος εἰς ὅσα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπε πρὸ ὀλίγου περὶ τοῦ προϊσταμένου Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ὁ ὁποῖος, ἅμα μεταβὰς εἰς Σπάρτην καὶ καταλύσας εἰς τὸ κατάστημα τῆς Εἰσαγγελίας, παρεξηγήθη. Κατέλυσε δὲ ἐκεῖ ὡς ξένος καὶ μὴ ἔχων ποῦ νὰ κατοικήσῃ. Νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν οἰκίαν δικηγόρου τινός; ἢ εἰς τὴν οἰκίαν ἑτέρου πολίτου;

§72ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὸ ξενοδοχεῖον.

§73ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Τὰ ξενοδοχεῖα ἐν Σπάρτῃ δὲν εἶναι καλῶς κατηρτισμένα, καὶ μάλιστα διὰ νὰ ξενίσωσι κατὰ τὴν ὥραν ταύτην τοῦ ἔτους πρόσωπα ἐπίσημα.

§74ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ Σπάρτη ἔχει τὰ καλλίτερα ξενοδοχεῖα ἀπὸ ὅλας τὰς ἐπαρχίας.

§75ΚΟΣΣΟΝΑΚΟΣ. Καὶ ἔθεσαν ἐν ἀμφιβολίᾳ τὴν εἰλικρινῆ αὑτοῦ ἐνέργειαν, καὶ ἀπέδωκαν μεροληψίαν ὑπὲρ τῶν δικαστῶν, ὑποθέσαντες, ὅτι καὶ οὗτος θέλει παρασυρθῆ, ὡς παρεσύρθησαν ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν ἦσαν αὐτουργοὶ τῶν πρώτων παρεκτροπῶν καὶ παρανομιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγέννησαν τὰ ἐπεισόδια ταῦτα! Κατόπιν ὅμως οἱ δικηγόροι, ἐξετασθέντες ἐνώπιον τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, καὶ ἐξετασθέντες ἐν πάσῃ ἀκριβείᾳ καὶ λεπτομερείᾳ, ἐσχημάτισαν πεποίθησιν, ὅτι τὸ δίκαιον ἤθελε κατισχύσει διὰ τῆς γενομένης ἀνακρίσεως ὑπὸ τοῦ προϊσταμένου Εἰσαγγελέως, καὶ ἐσχημάτισαν ἀκράδαντον περὶ τούτου πεποίθησιν, καὶ τοιαῦται εἶναι αἱ πληροφορίαι ἡμῶν καὶ τῶν φίλων ἢ συγγενῶν ἡμῶν δικηγόρων ἐκεῖθεν, οἱ ὁποῖοι εὐλόγως προσεδόκων καὶ ἀνέμενον τὸ ἐπελθὸν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον προεκάλεσεν ἡ ἔκθεσις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκείνου ἀνωτάτου δικαστικοῦ ὑπαλλήλου. Ἂν ἦναι λαϊκὸς ὑποψήφιος τῆς Ἀρκαδίας, ἢ ἄλλης τινὸς ἐπαρχίας, ἢ ἄλλου τινὸς νομοῦ, τοῦτο εἶναι ἄσχετον πρὸς τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον μετέβη ἐκεῖ νὰ ἐνεργήσῃ, καὶ τὸ ὁποῖον ἐνήργησε μετ’ ἀκριβείας καὶ μετὰ πολλῆς δραστηριότητος καὶ αὐστηρότητος, συνῳδὰ πρὸς τὴν ἀνωτέραν αὐτοῦ συνείδησιν καὶ ἠθικὴν ἀξίαν, ἥτις ἀείποτε διέκρινεν αὐτὸν καὶ τὰς πράξεις αὐτοῦ, ὡς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ ἐπεισοδίου τούτου θέλει ἀποδείξει. Διὰ τοῦτο ἀποδέχομαι τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ἐντεῦθεν νὰ ἀποτείνωμεν πρὸς πάντας μομφὰς καὶ κατηγορίας, διότι ἐν τῷ δικαστικῷ κλάδῳ ὑπάρχουσιν ἀδάμαντες, ὑπάρχουσι χαρακτῆρες ἔντιμοι καὶ ἄξιοι πάσης ὑπολήψεως καὶ πάσης εὐλαβείας καὶ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας ὁλοκλήρου, καὶ ἂν εὑρίσκωνται τέρατά τινα, ὡς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἤδη μᾶς ἀπασχολοῦσι, δὲν θὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ τοιοῦτον δύναταί τις νὰ τὸ εὕρῃ εἰς μεγαλειτέρας διαστάσεις, διότι τῷ ὄντι τότε θὰ ἦτο ἀπελπισία πλήρης διὰ τὸν τόπον. Ἐλπίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς θέλει συντελέσει τὸ ἔργον αὑτοῦ κατὰ τῶν αὐθαιρέτων καὶ παρανόμων ἐκείνων δικαστῶν καὶ θέλει ἐπιδιώξει πᾶν μέτρον αὐστηρὸν ἐναντίον αὐτῶν, πρὸς παραδειγματισμὸν καὶ αὐτῶν καὶ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι τυχὸν ὑποπίπτουν εἰς παρόμοια ἀτοπήματα νομίζοντες, ὅτι, ὄντες δικασταὶ καὶ καθήμενοι ἐπὶ τῆς ἕδρας ἐκείνης, δύνανται νὰ πράτωσιν ὅ,τι θέλουσι καὶ δὲν ἔχουσιν εὐθύνην ἀπέναντι οὐδενὸς, διότι ὁμολογουμένως παρουσιάσθησαν καὶ ἄλλα παρόμοια τοιαῦτα φαινόμενα. Ὁ τόπος λοιπὸν ὁλόκληρος, ὁ ἡμέτερος, καὶ νομίζω ὁλόκληρος ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία ἀπεκδέχεται ἀνυπομόνως τὴν παραδειγματικὴν τιμωρίαν αὐτῶν. Διὰ τοῦτο συγχαίρω ἀπὸ καρδίας τοὺς συναδέλφους μου καὶ τοὺς συμπολίτας μου κυρίους δικηγόρους, τοὺς ἀποτελοῦντας τὸν δικηγορικὸν σύλλογον Σπάρτης, πατάξαντας οὕτως εὐθαρσῶς καὶ εὐτόλμως τὰς παρανόμους ὑπερβασίας τῶν δικαστῶν, παρασχόντας δὲ ἑαυτοὺς ἀξιομίμητον παράδειγμα εἰς πάντα ἄλλον ἐπιστημονικὸν ὅμιλον, ἀντικρύζοντα τυχὸν δικαστὰς ἐκτρεπομένους εἰς παρεμφερεῖς παρανομίας καὶ πρωτακούστους μωρίας.

§76ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰπὼν πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὁ εἰς Σπάρτην ἀποσταλεὶς Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν ὑποδεικνύεται ὡς λαϊκὸς ὑποψήφιος Βουλευτὴς Ἀρκαδίας διὰ τῆς ἐφημερίδος ἡ «Ἀκρόπολις», δὲν ἐνόουν διὰ τοῦτο νὰ ψέξω αὐτόν. Ἐνόουν μόνον νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς εἶναι πολιτικὸν πρόσωπον ἐν τῷ νομῷ Ἀρκαδίας καὶ ἔχει πολιτικοὺς φίλους ὑποδεικνύοντας αὐτὸν ὡς μέλλοντα ὑποψήφιον Βουλευτὴν ἐν τῷ νομῷ τούτῳ, ὅπερ εἶναι λίαν τιμητικὸν δι’ αὐτόν. Ὁ προλαλήσας συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του, μεταβὰς εἰς Σπάρτην, ἀλλὰ μήπως ἠρνήθην ἐγὼ τοῦτο; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρετήρησα, εἶναι ἡ διαφωνία τοῦ προλαλήσαντος πρὸς τὸν τὸ καθῆκόν του ἐκπληρώσαντα κ. Εἰσαγγελέα, διότι ὁ μὲν προλαλήσας φρονεῖ, καὶ σὺν αὐτῷ φρονῶ καὶ ἐγώ, ὅτι οἱ ἐν Σπάρτῃ δικηγόροι ἐφέρθησαν ἀξιεπαίνως, καὶ ηὐχήθη, ἵνα εἰς παρομοίας περιστάσεις μιμηθῶσιν αὐτοὺς καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοί των, ὁ δὲ κ. Εἰσαγγελεὺς ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου διαφωνεῖ πρὸς τὸν κ. συνάδελφον, διότι δὲν φρονεῖ καὶ οὗτος, ὅτι οἱ ἐν Σπάρτῃ δικηγόροι ἐφέρθησαν ἀξιεπαίνως, ἀλλὰ φρονεῖ, ὅτι οἱ εἰρημένοι δικηγόροι διὰ τὴν συμπεριφοράν των ταύτην εἶναι πειθαρχικῶς τιμωρητέοι. Τοῦτο δὲ μᾶς τὸ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ διὰ νὰ τὸ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, τὸ ἔμαθε βεβαίως ἀπὸ τὸν ἀποσταλέντα κ. Εἰσαγγελέα. Πῶς λοιπὸν συμβαίνει, ὥστε νὰ μὴ συμφωνῇ ὁ προλαλήσας μετὰ τοῦ κ. Εἰσαγγελέως ἐπὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγίνωσκον ἐγὼ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, εἶναι ὅτι οἱ δικηγόροι Σπάρτης εἶναι οἱ παθόντες; ἤδη μανθάνω ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι οἱ δικηγόροι Σπάρτης εἶναι κατηγορούμενοι καὶ πρόκειται νὰ ἀσκηθῇ κατ’ αὐτῶν πειθαρχικὴ καταδίωξις, γεγονὸς ἀσυμβίβαστον μὲ τὴν εἰλικρινῆ ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τοῦ εἰς Σπάρτην ἀποσταλέντος κ. Εἰσαγγελέως. Ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης ἀπεδείχθη καὶ ἑτέρα ἔλλειψις τοῦ ἀποσταλέντος εἰς Σπάρτην Εἰσαγγελέως, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίσθη, ὅτι δὲν ἔχει οὐδεμίαν εἴδησιν περὶ τῶν ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων. Πῶς δὲν ἐπληροφόρησεν αὐτὸν ὁ κ. Εἰσαγγελεύς, ὅστις ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του αὐτὰς καὶ τὰς σχετικὰς δικογραφίας; Τόσον διατελεῖ εἰς ἄγνοιαν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὥστε ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ δώσῃ πίστιν εἰς τὸ ἀναγνωσθὲν ἀντίγραφον μιᾶς τῶν ἀποφάσεων τῶν κκ. δικαστῶν, ὁμοίας καθ’ ὅλα μετὰ τῶν λοιπῶν! Ἀλλ’ ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε τὸ θάῤῥος νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν δύναται νὰ δώσῃ πίστιν εἰς τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ἀναγνωσθέντος ἀντιγράφου, δὲν ἔχει ὅμως καὶ τὸ θάῤῥος νὰ προσβάλῃ αὐτὸ ὡς πλαστόν, διὰ τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνω ἐγὼ πᾶσαν εὐθύνην. Πλὴν διατὶ ἐσταμάτησε πᾶσα περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐνέργεια; Οἱ δικηγόροι κατήγγειλαν τοὺς δικαστὰς διὰ ῥητὰς πράξεις; ἡ ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως ἐνεργηθεῖσα ἀνάκρισις δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει διὰ τὴν ποινικὴν αὐτῶν καταδίωξιν, διότι ἀπαιτεῖται τακτικὴ ἀνάκρισις, διεξαχθησομένη παρ’ Ἐφέτου. Διατὶ μέχρι τοῦδε δὲν ἐγένετο ἔναρξις τοιαύτης ἀνακρίσεως;

§77ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἤθελε παραλείψει ἐπιβαλλόμενον αὐτῇ καθῆκον, ἂν μετὰ τὰ ἐκτεθέντα, ἅτινα βεβαίως συνεκίνησαν πάντας ἡμᾶς, αὔριον δὲ δημοσιευόμενα θέλουν συγκινήσει ὁλόκληρον τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν, ἤθελεν ἀφήσει νὰ λήξῃ ἡ φοβερὰ αὕτη συζήτησις χωρὶς νὰ ἐκφέρῃ ὡς συμπέρασμα αὐτῆς τὴν γνώμην της ἐπὶ ὅλων ἐκείνων τῶν γεγονότων, ἅτινα ἠκούσαμεν ἐκτραγῳδούμενα ἀπὸ τοῦ βήματος. Εὐτυχῶς ὑπάρχει ὁμοφωνία σήμερον μεταξὺ τῶν δύο πτερύγων, ἀνεσύρθη δὲ μόλις ἐλαχίστη πτυχὴ τῆς αὐλαίας, ἥτις καλύπτει τὰ ὄργια δικαστικῶν προσώπων, τὰ τελούμενα ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Εὐτυχῶς, εἶπον, ὑπάρχει ὁμοφωνία μεταξὺ τῶν δύο πτερύγων. Μόνος δὲ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διαφωνεῖ. Ὁλόκληρον Δικαστήριον ὀργιάζει, οἱ πολῖται τρέπονται εἰς φυγὴν πρὸ τῆς αὐθαιρεσίας τῶν δικαστῶν αὐτῶν, κατὰ ἑκατοντάδας δικάζονται ἐρήμην, καὶ κατὰ ἑκατοντάδας κηρύσσονται φυγόποινοι οἱ πολῖται, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Δικαστηρίου τῆς Σπάρτης. Καὶ ἐνῷ βοᾷ ὁλόκληρος ἡ ἐπαρχία ἐκείνη, ὁλόκληρος ἡ περιφέρεια τοῦ Δικαστηρίου ἐκείνου, μόνος ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν γνωρίζει τί συμβαίνει, μόνος αὐτὸς περιμένει πρᾶξιν Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου, ὅπως μάθῃ τὰ ὄργια, τὰ τελούμενα ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου ἐκείνου. Ἀλλὰ πῶς ἐννοεῖ ὅτι ἐνασκεῖ τὴν πειθαρχικήν του ἐξουσίαν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ διὰ τίνων ὀργάνων; Διὰ τοῦ Εἰσαγγελέως, τοῦ ὁποίου τὴν εἰκόνα ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου γραφομένην πρὸ ὑμῶν, ἢ διὰ τοῦ ἑτέρου ἐκείνου Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ὅστις μετέβη πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ καλύψῃ ὅ,τι ἠδυνήθη νὰ καλύψῃ; Καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ παρέλθῃ σιγῶσα πρὸ τοῦ θεάματος τούτου; καὶ πρέπει νὰ ἀνεχθῇ ν’ ἀναβάλῃ ἔστω καὶ ἐπὶ μίαν στιγμὴν νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην της, τὴν ἀπόφασίν της κατὰ τῆς τοιαύτης διευθύνσεως τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας; Νομίζω ὅτι ἠθέλομεν παραλείψει τὸ τιμαλφέστερον τῶν δικαιωμάτων ἡμῶν, τὸ μᾶλλον ἐπιβλητικὸν καθῆκον ἡμῶν, ἠθέλομεν καταδικάσει ἡμᾶς αὐτοὺς, ὡς ἀνεχομένους τοιαύτην κατάστασιν, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἠθέλομεν ἀμέσως ἐκφέρει τὴν γνώμην ἡμῶν. Δὲν πρόκειται ἐνταῦθα περὶ ἑνὸς ὡρισμένου ἀδικήματος, τελεσθέντος ἐκ μέρους ἑνὸς δικαστικοῦ προσώπου καὶ ἀφορῶντος εἰς ἓν καὶ μόνον ἄτομον, πρόκειται περὶ ἀδικημάτων πολλαπλῶν, τὰ ὁποῖα ἐτελέσθησαν ἐκ συστάσεως παρ’ ὁλοκλήρου Δικαστηρίου καθ’ ὁλοκλήρου κοινωνίας. Καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διστάζει νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του, διστάζει νὰ κάμῃ νὰ λειτουργήσῃ ἡ πειθαρχικὴ κατ’ αὐτῶν ἐξουσία! Ἱκανοποίησε, λέγει, ὁλόκληρον ἐκείνην τὴν δικαστικὴν περιφέρειαν, διότι μετέθεσε τοὺς κυρίους αὐτούς. Κατ’ ἐμὲ, ἡ ἱκανοποίησις αὕτη δὲν εἶναι ἱκανή, ἂν δὲ σκέπτηται αὐτὸς οὕτω, τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἐξέφυγε τῶν χειρῶν του ἡ διοίκησις τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ὅτι εἶναι ἀνάξιος νὰ ἐποπτεύῃ τὴν λειτουργίαν αὐτῆς, ὡς παραλείψας στοιχειωδέστατον καθῆκον, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀφυπνίσῃ αὐτὸν, συνιστῶσα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὴν νόμιμον ἐνάσκησιν τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας.

§78ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πᾶς Βουλευτὴς δύναται νὰ προτείνῃ οἱανδήποτε θέλῃ πρότασιν, οὐδεὶς δὲ ὑποχρεοῦται νὰ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῶν σχετλιασμῶν τοῦ προαγορεύσαντος. Εἶναι ὅμως τῷ ὄντι θλιβερὸν νὰ ἀκούητε τοιαῦτα λεγόμενα παρὰ Βουλευτοῦ χρηματίσαντος Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐρωτῶντος δὲ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, πῶς καὶ διατὶ δὲν ἐνήσκησεν αὐθωρεὶ καὶ ἀπ’ εὐθείας τὴν πειθαρχικήν του ἐξουσίαν! Καὶ ἠδύνατο ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ἀσκῶν τὴν πειθαρχικὴν αὑτοῦ ἐξουσίαν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς κειμένης παρ’ ἡμῖν νομοθεσίας, νὰ σᾶς φέρῃ σήμερον ἀποτελέσματα, ἐνῷ ἀκόμη ἡ ὑπόθεσις κεῖται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν ἁρμοδίων δικαστικῶν συμβουλίων; ἠδύνατο ἐξ ἰδίας αὐτοῦ πρωτοβουλίας νὰ προβῇ εἰς τιμωρίαν τινά; Ὁ νόμος καθορίζει σαφῶς τὰ τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας, καὶ κανονίζει τὸν χρόνον καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργοῦ, τὰς διατάξεις δ’ αὐτοῦ μετὰ πάσης αὐστηρότητος καὶ δραστηριότητος ἐξετελέσαμεν. Ἅμα τῇ πρὸς ἡμᾶς ἀναγγελίᾳ τῆς πράξεως, διετάξαμεν τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν νὰ μεταβῇ ἀμέσως ἐκεῖσε, ἀνώτατον δικαστικὸν λειτουργὸν, εἰς τὸν ὁποῖον μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν ἀφορμὴν νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν ἐμπιστοσύνην ἡμῶν. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν μετέβη καὶ ἐξήτασε διοικητικῶς τὰ διατρέξαντα. Μετὰ τὴν ἐξέτασιν ταύτην ὑπέβαλεν εἰς ἐμὲ ἔκθεσιν, καθ’ ὃ εἶχε καθῆκον, περὶ τῶν διοικητικῶς δυναμένων νὰ ληφθῶσι μέτρων, ἅπερ καὶ ἀμέσως ἤρξαντο ἐκτελούμενα, ἐργάζεται δὲ πρὸς περάτωσιν τῆς διοικητικῆς ταύτης τῶν πραγμάτων ἐξετάσεως, μεθ’ ἣν, ἐὰν μὲν τὰ παραπτώματα θεωρηθῶσι πειθαρχικὰ, θέλει ζητήσει τὴν τιμωρίαν τῶν πταιστῶν παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Συμβουλίου, ἐὰν δὲ θεωρηθῶσιν ὡς ποινικῶς καταδιώξιμα, θέλει διευθύνει τὰ ἔγγραφα πρὸς τὸν Πρόεδρον τῶν Ἐφετῶν, ὅστις εἶναι ἐκ τοῦ νόμου ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τοιούτων περιστάσεων ἀνακριτής. Μέχρις οὗ λοιπὸν αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ ἀποφανθῶσι κατὰ νόμον περὶ τούτων, δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀντιποιηθῇ τὴν ἐξουσίαν αὐτῶν, καὶ νὰ προβῇ αὐτὸς εἰς ἄμεσον τιμωρίαν; Τοιαύτας ἰδέας οὐδ’ εἰς ἀρχαρίους ὑπογραμματεῖς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑποστηρίξωσι, καὶ ἐν τούτοις τοιαύτας σήμερον ἠκούσαμεν παρὰ συναδέλφου ἐπιστήμονος καὶ μάλιστα πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης! Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις, ἥτις μόνη ὀφείλεται εἰς τὸ ἐρώτημα περὶ τοῦ πῶς ἐξήσκησα τὴν πειθαρχικήν μου ἐξουσίαν· διότι πλὴν τούτου ἡ ἄλλη τοῦ προαγορεύσαντος ὁμιλία συνίστατο εἰς ἁπλοῦς σχετλιασμοὺς, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἀπαντῶ, οὐδ’ ὀφείλω ἀπάντησιν.

§79ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐλησμόνησε τί εἶπε κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς παρούσης συζητήσεως, ἐλησμόνησεν, ὅτι προέβαλε πρὸς δικαιολόγησίν του, ὅτε πρὸ ὀλίγου ἐνεκαλεῖτο, ὅτι ἐπὶ τῷ ψηφίσματι Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου διέταξε τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, ἄλλον Εἰσαγγελέα Ἐφετῶν, ν’ ἀπαγγείλῃ κατηγορίαν, καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς οὗτος ἀπήγγειλε κατηγορίαν κατά τινος λειτουργοῦ τῆς Θέμιδος. Ἔλεγε πρὸ ὀλίγου, ὅτι καὶ δι’ ἀνωνύμου ἐπιστολῆς ἂν τῷ καταγγελθῇ δικαστικὸς λειτουργὸς, θεωρεῖ καθῆκόν του νὰ διατάξῃ ἀνάκρισιν. Καὶ ἀφοῦ ἐξέθηκε ταῦτα, τὰ ἐλησμόνησε, καὶ τώρα λέγει: «πῶς δύναμαι ἐγὼ νὰ ἐνασκήσω τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν;» Ἠδύνασο νὰ προλάβῃς τὰ ὄργια, τὰ τελούμενα ἐκεῖ· σὺ δὲ τί ἔπραξες; Σοὶ εἶπον ἐγὼ νὰ ἐπιβάλῃς σὺ ποινήν; Ὤφειλες νὰ καλέσῃς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν καὶ νὰ τὸν διατάξῃς νὰ παύσῃ τοῦ νὰ ἦναι ὑποψήφιος καὶ νὰ μετέλθῃ ὀλίγον τὸν Εἰσαγγελέα, ἐὰν δὲν ὤφειλες νὰ πράξῃς κἄτι τι πλέον, τὴν στιγμὴν δηλαδὴ, καθ’ ἣν διεφημίσθη ἡ ὑποψηφιότης του, νὰ τὸν ἀπολύσῃς.

§80ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἦναι ὑποψήφιος.

§81ΡΑΛΛΗΣ. Σεῖς περιμένετε τὰς πράξεις καὶ τὰ ψηφίσματα τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, διὰ νὰ σᾶς γνωρίσωσι τί πράττουν οἱ ὑπάλληλοί σας, τοὺς Εἰσαγελεῖς θέλετε πρὸς ψηφοθηρίαν μόνον, ἡμεῖς ὅμως ἐκτιμῶμεν διαφόρως τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἡμεῖς θεωροῦμεν αὐτὸν ἀνώτατον ἐπόπτην ὅλων τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, καὶ ἐννοοῦμεν ὅτι ὠφείλετε νὰ ἀφυπνισθῆτε ἐκ τῶν κραυγῶν, αἱ ὁποῖαι ἐῤῥήχθησαν παρ’ ὁλοκλήρου τῆς περιφερείας τοῦ Πρωτοδικείου Σπάρτης. Σεῖς τί ἐπράξατε; μετεθέσατε δύο, τρεῖς δικαστὰς μετὰ τὴν τέλεσιν πάσης ἀθεμιτουργίας, καὶ λέγετε, ὅτι δὲν γνωρίζετε ἀκόμη, ἂν θὰ προέλθῃ ὁ Εἰσαγγελεὺς εἰς τὸ νὰ ὑποβάλῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ πειθαρχικὸν συμβούλιον, καὶ φρονεῖτε, ὅτι ἐξεπληρώσατε τὸ καθῆκόν σας. Ἀλλ’ ὅσα εἴπετε ἐμφαίνουν ὅτι, ἂν ὑπάρχουν Βουλευταὶ συμπολιτευόμενοι, ῥηγνύοντες φωνὴν κατὰ τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τῶν δικαστῶν Σπάρτης, ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι, οἵτινες ὑποστηρίζουν αὐτούς. Ἂν σεῖς νομίζητε, ὅτι διὰ τῆς ἐνεργείας σας ἐξεπληρώσατε τὸ καθῆκόν σας, πάντες ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι παρέβητε αὐτό. Διὰ τῆς διευθύνσεώς σας παρελύσατε τὴν δικαιοσύνην, θ’ ἀναγκασθοῦν δὲ οἱ πολῖται μέχρι τέλους νὰ δέρουν δικαστάς, οἷοι ἐκεῖνοι, οὓς προστατεύετε, ὅπως ἀμυνθῶσι κατὰ τῶν ἀθεμιτουργιῶν των. Θαυμάζω μάλιστα τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, τὴν ὑπομονήν του, διότι οὔτε ἐπὶ στιγμὴν ἔπρεπε νὰ ὑπομείνουν οἱ πολῖται τὰ ὄργια κακοήθων δικαστῶν, ὤφειλον δὲ νὰ ἐγερθοῦν καὶ νὰ σᾶς στείλουν τὰς κεφαλὰς τῶν τεράτων, ὡς ἐχαρακτήρισεν αὐτοὺς φίλος σας Βουλευτὴς, ἅτινα ἐστείλατε νὰ δικάζουν ἄλλους συμπολίτας ἡμῶν ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς πάντοτε ὅρους.

§82ΜΙΛΗΣΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν δικαιολογοῦσι τὴν ἐνάσκησιν τῆς διοικητικῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ἐκ τοῦ νόμου ἔχει ἐπὶ τῶν δικαστῶν καὶ τῶν δικαστηρίων. Ὡς ἠκούσατε ἀπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἐγκαίρως ἔμαθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ γινόμενα καὶ παρασκευαζόμενα ἐν τῷ Δικαστηρίῳ τῆς Σπάρτης, καὶ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἠδύνατο εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ προλάβῃ τὸ κακόν. Ἀλλ’ αὐτὸς λαμβάνει γνῶσιν ἀπὸ Βουλευτὴν, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ Δικαστηρίου τῆς Σπάρτης δὲν ἔχει καλῶς, καὶ σταυρόνει τὰς χεῖρας, δὲν ἐνασκεῖ τὴν διοικητικήν του ἐξουσίαν, δὲν φροντίζει νὰ προλάβῃ τὸ κακόν. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς ἐγκαίρως, ὅτε ἔλαβε γνῶσιν τῶν τεκταινομένων ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ Σπάρτης, ἐνήργει ὅ,τι ὤφειλε νὰ ἐνεργήσῃ, βεβαίως, κύριοι Βουλευταὶ, δὲν θὰ ἐλάμβανον χώραν τὰ διαδραματισθέντα σκάνδαλα, δὲν θὰ ἤκουε σήμερον ἡ Βουλὴ ἀσχημίας, ἐξευτελιζούσας τὴν Ἑλληνικὴν δικαιοσύνην. Ὁ Ὑπουργὸς λοιπὸν παρέλειψε τὸ καθῆκόν του, μὴ ἐνεργήσας ἐγκαίρως, ὅπως προλάβῃ τὰ διαδραματισθέντα ὄργια, καὶ ἰδοὺ ποῦ θεωρῶ ἐγὼ, ὅτι κεῖται ἡ εὐθύνη αὐτοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ διακόπτει, λέγων, ὅτι ἐνήργησε διοικητικὴν ἀνάκρισιν. Ἀλλὰ πότε, κύριε Ὑπουργὲ, πότε ἐνηργήσατε διοικητικὰς ἀνακρίσεις; Ὅταν πλέον τὸ κακὸν εἶχε κορυφωθῆ, ὅταν τὸ κακὸν εἶχε καταντήσει κοινὸν σκάνδαλον, ἀθεράπευτον. Διατὶ δὲν ἐνηργήσατε τίποτε ἀμέσως, ὅτε ἐμάθετε παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ...

§83ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι αὐθημερὸν ἐνήργησα.

§84ΜΙΛΗΣΗΣ. Ὄχι· ἐὰν ἐνηργεῖτε αὐθημερὸν ὅσα ἔπρεπε νὰ ἐνεργήσητε, δὲν θὰ συνέβαινον ὅσα συνέβησαν, διότι, κύριε Ὑπουργὲ, ἵνα γίνωσιν ὅσα ἐξετραγώδησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἔπρεπε νὰ παρέλθῃ χρόνος ἱκανός. Ἐνθυμεῖσθε τί μᾶς εἶπεν ὁ κ. Κατσικόπουλος. Μᾶς εἶπεν, ὅτι δύο δικασταὶ ἐφέροντο σκαιῶς καὶ ἀπρεπῶς, ὅτι κατόπιν τὸ κακὸν ἔλαβε μεγαλειτέρας διαστάσεις, ὅτι οἱ δικηγόροι ἠναγκάσθησαν νὰ διαμαρτυρηθῶσιν, ὅτι τὸ Δικαστήριον προέβη εἰς πράξεις ἐχθρικὰς ἐναντίον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου, ὅτι ἐξέδωκεν ἀποφάσεις κτλ. Ταῦτα πάντα δὲν ἐγένοντο ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ, κύριε Ὑπουργέ· πῶς δὲν ἐμεριμνήσατε, ὅτε τὸ πρῶτον ἐμάθετε τὰς παρεκτροπὰς τῶν δικαστῶν, περὶ τῆς μεταθέσεως αὐτῶν, διὰ νὰ προλάβητε τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν, τὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα ἠκούσατε; Τίνι τρόπῳ δύνασθε νὰ δικαιολογήσητε παράλειψιν τοιαύτης διοικητικῆς προνοίας, τὴν ὁποίαν ὠφείλατε νὰ δείξητε ὡς Ὑπουργὸς καὶ χάριν τῆς Δικαιοσύνης καὶ χάριν τῆς Πολιτείας; Ἀλλὰ ἔχω σοβαρωτέραν ἔτι παράλειψιν ὑμῶν, κύριε Ὑπουργέ. Σᾶς ἐρωτῶ, ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν ἐν τῇ ἐκθέσει, τὴν ὁποίαν σᾶς ὑπέβαλε, δὲν ἀναφέρει, ὅτι οἱ κύριοι οὗτοι δικασταὶ προέβησαν καὶ εἰς τὸ ἔγκλημα τῆς ὑπεξαιρέσεως καὶ πλαστογραφίας δικογράφων; τουτέστι δὲν σᾶς ἀνέφερεν ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν διὰ τῆς ἐκθέσεώς του, ὅτι διέπραξαν οἱ κύριοι δικασταὶ ἔγκλημα, τιμωρούμενον ὑπὸ τοῦ ποινικοῦ νόμου; Ἄν τὸ ἀρνῆται ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἂς παρουσιάσῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Εἰσαγγελέως. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ τὸ ἀρνηθῇ, διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀναντίῤῥητον. Ὁ Εἰσαγγελεὺς βεβαιοῖ, ὅτι ἀνεκαλύφθη καὶ ἔγκλημα κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἀνακρίσεων, ἔγκλημα ὑπεξαιρέσεως καὶ πλαστογραφίας. Τί ἔπραξε λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς, κατόπιν τοιαύτης καταγγελίας ἀνωτάτου λειτουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν; Νομίζει, ὅτι ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του, διότι μετέθεσεν εἰς ἄλλο Πρωτοδικεῖον τοὺς δικαστὰς, κατηγορουμένους ἐπὶ διαπράξει τοιούτων ἐγκλημάτων; Ἔθεσεν εἰς κίνησιν τὴν ποινικὴν κατηγορίαν κατὰ τῶν ἐνοχοποιουμένων οὕτω δικαστῶν; Οὐδὲν, Κύριοι, ἔπραξε· μᾶς εἶπε δ’ ἁπλῶς, ὅτι ἤσκησε τὴν πειθαρχικήν του ἐξουσίαν, μεταθέσας τρεῖς δικαστὰς ἐκ τοῦ Πρωτοδικείου Σπάρτης εἰς ἄλλο Πρωτοδικεῖον, καὶ ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ ἐξαντλήσῃ τὴν πειθαρχικήν του ἐξουσίαν, ὅταν ἡ ὑπόθεσις ἔλθῃ πειθαρχικῶς ἐνώπιόν του. Οὐδὲν πλέον. Ἐν κεφαλαίῳ διατυπῶ ὡς ἑξῆς τὴν μομφήν, τὴν ὁποίαν ἀπευθύνω κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Πρῶτον μέμφομαι τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διότι ἐγκαίρως δὲν ἤσκησε τὴν διοικητικήν του ἐξουσίαν, ὅπως προλάβῃ τὰς θλιβερὰς σκηνὰς, αἱ ὁποῖαι διεδραματίσθησαν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον τῆς Σπάρτης. Τὸν μέμφομαι δεύτερον, διότι, ἐνῷ ἔλαβε γνῶσιν ἐκ τῆς ἐκθέσεως, τῆς ὑποβληθείσης αὐτῷ παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν Ναυπλίου, τοῦ ἐνεργήσαντος τὰς ἀνακρίσεις, ὅτι οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος Πρωτοδίκαι ἐλησμόνησαν ἑαυτοὺς εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε νὰ διαπράξωσιν, ὑπὸ τὸ πάθος τῆς ἐκδικήσεως, καὶ ἔγκλημα, τιμωρούμενον ὑπὸ τοῦ ποινικοῦ νόμου, δὲν ἔθεσεν εἰς κίνησιν τὴν κατ’ αὐτῶν ποινικὴν κατηγορίαν, ἀλλὰ περιωρίσθη ἁπλῶς νὰ τοὺς μεταθέσῃ εἰς τὰ διάφορα Πρωτοδικεῖα. Αὐτὰς τὰς μομφὰς ἀπευθύνω κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.... Κύριε Ὑπουργὲ, ὅταν σᾶς μέμφωνται ἐπὶ τοιαύταις παραλείψεσι, πολὺ κακὰ κάμνετε νὰ μειδιᾶτε. Αὐτὸ δὲν ἀποδεικνύει, ὅτι ἔχετε συναίσθησιν τῆς θέσεως καὶ τῶν καθηκόντων σας.

§85ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἐμειδίασα, ἀλλ’ ἠπόρησα, ἐπὶ ὥραν ἀρκετὴν ἀκούων ὑμᾶς, νομικοῦ διαπρεποῦς, δημιουργοῦντος συλλογισμοὺς, κατασκευάζοντος προτάσεις μείζονας καὶ ἐλάσσονας, καὶ ἐξάγοντος συμπεράσματα ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ὁ δεῖνα ἢ ὁ δεῖνα ἔδωκε περὶ τοιαύτης δῆθεν ἢ τοιαύτης ἐνεργείας τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν! Μετ’ ἀπορίας λοιπὸν ἀληθῶς καὶ ἐκπλήξεως ἐπὶ ὥραν πολλὴν ἤκουον συναδέλφου, οἷος ὁ προλαλήσας, διὰ τοιούτων συλλογισμῶν καὶ ἐπιχειρημάτων ζητοῦντος νὰ καταλήξῃ εἰς οἵαν κατέληξε πρότασιν, χωρὶς νὰ ἐνθυμηθῇ τοὐλάχιστον, προκειμένου περὶ ἐκτιμήσεως τῶν πράξεων, τῶν ἀποδιδομένων εἰς δικαστὰς, τοῦ στοιχειωδεστέρου κανόνος, τοῦ μὴ κρίνειν πρὶν ἀμφοῖν ἀκοῦσαι. Ἐγὼ ἐδήλωσα ἀπ’ ἀρχῆς, ὅτι ὡς πρὸς τὰ ζητήματα, τὰ ἀφορῶντα τὰς κατὰ μέρος πράξεις, τὰς ἀποδιδομένας εἰς τοὺς δικαστάς, πρέπον εἶναι νὰ μὴ ἀσχοληθῆτε, ἐνόσῳ τὰ συμβούλια τὰ ἁρμόδια διασκέπτονται περὶ αὐτῶν, καὶ προσέθηκα, ὅτι, ἐὰν συζητήσητε, ἐγὼ θέλω ἀπόσχει ἀπὸ πάσης ἀναμίξεως εἰς τοιαύτην συζήτησιν, διότι θεωρῶ τοῦτο ἐπιβεβλημένον μοι, καὶ λόγῳ τῆς εὐλαβείας, τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι πρὸς τὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν δικαστῶν καὶ λόγῳ τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχω, νὰ δικάσω ὡς δικαστὴς δευτέρου βαθμοῦ. Ἑπομένως δὲν δύναμαι, καὶ ἐὰν τυχὸν ἔχω πληροφορίας, ἀναιρούσας ὅσα ἐντεῦθεν ἐῤῥήθησαν, νὰ ποιήσωμαι χρῆσιν αὐτῶν, διότι δὲν θέλω ἐν τῇ τοιαύτῃ ἐξηγήσει οὔτε κἂν ν’ ἀποτυπωθῇ γνώμη τις ἐμοῦ, ὀφείλοντος νὰ μὴ ἔχω γνώμην, πρὶν ἢ περιέλθῃ ἡ ὑπόθεσις διὰ τῆς νομίμου ὁδοῦ ἐμοί, καλουμένῳ ν’ ἀποφασίσω. Αὐτὰς τὰς ἀπορίας ᾐσθανόμην, ἀτενίζων πρὸς ὑμᾶς, ὁμιλοῦντα, κύριε συνάδελφε. Ἀπαντῶν δὲ εἰς τὴν διττὴν μομφὴν, ὅπως τὴν διετυπώσατε, ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ πρὸ μικροῦ εἶπον, ὅτι ἡ μὲν πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν παραγγελία ἐστάλη ἅμα ὡς ἔλαβον γνῶσιν τῶν ἐν Σπάρτῃ συμβάντων....

§86ΜΙΛΗΣΗΣ. Πότε ἐλάβετε γνῶσιν;

§87ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι, βεβαιῶ ὅμως, ὅτι παραχρῆμα παρήγγειλα τὰ πρέποντα· ἐν τῇ παραγγελίᾳ δὲ, τῇ πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, ἐδίδετο ῥητῶς ὤθησις πρὸς καταδίωξιν, εἴτε πειθαρχικὴν, εἴτε καὶ ποινικὴν, ἐὰν τὰ πράγματα ἐνεδείκνυον καὶ στοιχεῖα ποινικῶς διωκτέων πράξεων. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν περιείχετο ἐν τῇ παραγγελίᾳ τοιαύτη διατύπωσις τῆς ἐντολῆς, προκειμένου περὶ ἐνεργείας τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, τοῦ ἀνωτάτου τούτου ἐπόπτου τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑποπτεύσῃ τις, ὅτι, ἂν ἐν τῷ σταδίῳ τῆς ἐνεργείας του συνήντα ἔγκλημα, ἀξιόποινον πρᾶξιν, δὲν θὰ ἐπελαμβάνετο ἀμέσως τῆς καταδιώξεως αὐτῆς; Ὡς ἐκ περισσοῦ ὅμως ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ δοθεῖσα αὐτῷ παρ’ ἐμοῦ ἐντολὴ ἦτο γενικὴ καὶ εὐρεῖα, πρὸς καταδίωξιν πάσης τυχὸν ἐνδειχθησομένης εἴτε πειθαρχικῶς εἴτε ποινικῶς τιμωρητέας πράξεως. Τοιαύτην ἔδωσα τῷ Εἰσαγγελεῖ τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν ἐντολὴν διὰ τὰ ἐν Σπάρτῃ συμβάντα, τοιαύτην δὲ ἀπαραλλάκτως ἔδωσα ἐντολὴν καὶ πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Λαρίσσῃ Ἐφετῶν διὰ τὰ κατὰ τοῦ Προέδρου τῶν ἐν Καρδίτσῃ Πρωτοδικῶν ὑποβληθέντα μοι παράπονα. Ἐνταῦθα ὅμως σήμερον δι’ ἄλλων μέτρων καὶ δι’ ἄλλων σταθμῶν εἴδομεν κρινομένην τὴν ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργοῦ ὡς πρὸς τὴν δοθεῖσαν παρ’ αὐτοῦ παραγγελίαν πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Λαρίσσης, δι’ ἄλλων δὲ, διαφορετικῶν μέτρων, κρινομένην τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ ὡς πρὸς τὴν δοθεῖσαν ὁμοίαν καὶ ἀπαράλλακτον παραγγελίαν πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Ναυπλίου. Ἀλλὰ διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, ἐὰν ὑπὸ διάφορα μέτρα ἢ σταθμὰ ἡ αὐτὴ ἐνέργειά του κρίνηται. Λυπεῖται δι’ αὐτὸ, ἀρκεῖ ὅμως, ὅτι αὐτὸς ἐν τῷ ἰδίῳ μέτρῳ καὶ ὑπὸ τὰ ἴδια σταθμὰ ἐνήργησεν ἐν ἀμφοτέραις ταῖς περιστάσεσι· δηλῶ δὲ πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὸν αὐτὸν ἀπαρεγκλίτως καὶ ὁμοιόμορφον τρόπον θέλω ἐνεργεῖ ἐπὶ πάσης ἄλλης ὁμοίας φύσεως ὑποθέσεως, ἡ ὁποία τυχὸν ἤθελε παρουσιασθῆ, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προΐσταμαι τῆς Δικαιοσύνης.

§88ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Κατσικόπουλον νὰ δηλώσῃ, ἂν ἦναι ἀληθῆ ὅσα ἤκουσε.

§89ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς οὐδένα, ἔχοντα ὑπόληψιν, νὰ ἀμφιβάλλῃ.

§90ΜΙΛΗΣΗΣ. Νὰ βεβαιώσῃ ἐπισήμως, πότε ἔκαμε λόγον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Πρωτοδικείου Σπάρτης.

§91ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ δύο μηνῶν.

§92ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ βεβαιώσῃ, πότε διέταξε τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν Ναυπλίου νὰ μεταβῇ εἰς Σπάρτην, διὰ νὰ ἐξετάσῃ.

§93ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Συγχύζετε δύο ἀπ’ ἀλλήλων διεστῶτα χρονικὰ διαστήματα, χρώμενος τῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποίαν σᾶς δίδει ἡ βουλευτική σας ἰδιότης, καὶ ἐπὶ τοιούτων βάσεων, κύριε Μίληση, ζητεῖτε νὰ στηρίξητε ἰδέαν περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν! (θόρυβος).

§94ΜΙΛΗΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ φέρητε εἰς τὴν Βουλὴν, πρῶτον τὴν πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν Ναυπλίου διαταγήν σας, δεύτερον τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐκεῖνος σᾶς ὑπέβαλε, διότι ἐπιθυμῶ νὰ ἴδω, ἐὰν ἐν αὐτῇ τῇ ἐκθέσει ἀναφέρῃ ὁ Εἰσαγγελεύς, ὅτι ἀνεκάλυψε καὶ ἔγκλημα ἐξαφανίσεως καὶ πλαστογραφήσεως δικογράφων, πρὸς δὲ καὶ τὴν ἀναφορὰν τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Σπάρτης.

§95ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κατενόησα καὶ συνεπέρανα, ὅτι δὲν ἔχει πλήρη συναίσθησιν τῆς εὐθύνης, ἡ ὁποία τὸν ἐπιβαρύνει διὰ τὴν κατάστασιν τῶν Δικαστηρίων τοῦ Κράτους. Πρὸ μιᾶς ὥρας μετ’ ἐκπλήξεως ἀκούομεν, ὅτι τὸ Δικαστήριον τῶν ἐν Σπάρτῃ Πρωτοδικῶν, θέλον νὰ ἐκδικηθῇ τὸν αὐτόθι Δικηγορικὸν Σύλλογον, δι’ ἀφορμὰς, αἱ ὁποῖαι μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ Δικαστηρίου ἀντηλλάγησαν, παρεγνώρισε τὸ καθῆκον αὐτοῦ εἰς τρόπον ἀληθῶς ἀπίστευτον, ἐνόμισεν ὅτι πρὸς ἐκδίκησιν τῶν δικηγόρων ἠδύνατο νὰ καταχρασθῇ τὴν δικαστικὴν αὑτοῦ ἐξουσίαν ἐπὶ βλάβῃ τῶν διαδίκων καὶ ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας, ἀκούομεν ὅτι, ἵνα ἐκδικηθῇ τοὺς δικηγόρους, ἐδημοσίευσεν 170 ἀποφάσεις, ἑκάστη τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ χονδροειδεστάτην παραβίασιν τῶν νόμων καὶ τῆς ἠθικῆς, ὅτι εἰς τοιοῦτον τρόπον διανέμει τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην, ὥστε πάντες οἱ κατηγορούμενοι κατέστησαν φυγόποινοι! Καὶ τὰ γεγονότα ταῦτα βεβαιοῦνται ἀπὸ ἀξιοτίμους καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν συναδέλφους· καὶ δὲν βεβαιοῦνται, Κύριοι, μόνον προφορικῶς, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐγγράφων ἀποδείξεων, καθ’ ὧν οὐδεμία ἀντίῥῥησις δύναται νὰ χωρήσῃ. Καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης γνωρίζει τὴν κατάστασιν αὐτὴν, τὴν γνωρίζει πρὸ ἡμερῶν, τὴν ἀκούει ἤδη ἀναπτυσσομένην, καὶ ὅμως ἐπιφυλάσσεται νὰ λάβῃ μέτρα θεραπείας, ὅταν θὰ περατωθῶσιν αἱ παρὰ τῶν ὀργάνων του ἐνεργούμεναι ἀνακρίσεις, ἤγουν ὅταν εἰς ἐντελῆ ἀπελπισίαν θέλῃ πλέον περιέλθει ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς ὁλοκλήρου τοῦ νομοῦ. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης; Ἐπιτρέπεται νὰ παρατείνηται τοιαύτη κατάστασις πραγμάτων, ἐντελῶς ἔκθεσμος καὶ ἔκνομος, μέχρις ὅτου περατωθῶσιν αἱ διοικητικαὶ ἀνακρίσεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει διατάξει; Δὲν ἐννοεῖ, ὅτι ἔχει καθῆκον ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ φροντίζῃ νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὸ καθῆκον τοὺς παρεκτραπέντας, καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀμερόληπτον ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης; Καλῶς ἔπραξε, λαβὼν τὸ μέτρον νὰ μεταθέσῃ δικαστάς τινας, ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπληροφορήθη, ὅτι καὶ οἱ ὑπολειπόμενοι δικασταὶ τὴν αὐτὴν καὶ χείρονα ἐξακολουθοῦσι τακτικὴν, ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ προκαλέσῃ ἀμέσως τὴν μετάθεσιν καὶ τῶν ὑπολοίπων, ἵνα ἀνατεθῇ ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης εἰς ἄλλους δικαστὰς καὶ ἀνακουφισθῇ ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τῆς περιφερείας ἐκείνης. Νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του, διότι διέταξεν ἀνακρίσεις διὰ προλαβόντα ἀτοπήματα, καὶ πρέπει νὰ ἀφήσῃ τοὺς ἀτακτήσαντας, ἵνα διαπράττωσι μείζονα ἀτοπήματα μέχρι τοῦ πέρατος τῶν ἀνακρίσεων; Καὶ ἤδη κατὰ πρῶτον ἂν μανθάνῃ τὰ διατρέξαντα, καθῆκον ἔχει νὰ σπεύσῃ ἀμέσως νὰ φέρῃ θεραπείαν, καὶ οὐχὶ νὰ μᾶς παραπέμπῃ εἰς τὴν πειθαρχικὴν καταδίωξιν καὶ τὴν ἀνάκρισιν τῶν ὑπαλλήλων. Πλὴν τῆς ποινικῆς καταδιώξεως, πλὴν τῆς πειθαρχικῆς καταδιώξεως, ὑπάρχει καὶ τὸ δικαίωμα τῆς διοικητικῆς ἐποπτείας, τὴν ὁποίαν ἐξασκεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ δυνάμει τοῦ ὁποίου δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ τροποποιῇ τὴν συγκρότησιν τῶν Δικαστηρίων, ἵνα προβαίνῃ ἀπροσκόπτως ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης. Καὶ μᾶς ἐρωτᾷ διατὶ τὸν μεμφόμεθα; Τὸν μεμφόμεθα, διότι τοιαύτη κατάστασις ἐξακολουθεῖ πρὸ μηνῶν, καὶ οὐδόλως ἐμερίμνησε περὶ θεραπείας. Τὸν μεμφόμεθα, διότι δὲν ἔσπευσε νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν 170 ἀποφάσεων, αἵτινες ἐδημοσιεύθησαν ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου Σπάρτης, νὰ μελετήσῃ αὐτὰς ἀμέσως ἢ δι’ ἐπιτροπῆς, καὶ ἂν ἐπείθετο, ὅτι εἶναι ἀληθῶς σκανδαλώδεις, ὅτι πράγματι ἀναιροῦσι τὸν νόμον καὶ τὴν ἠθικὴν, τότε νὰ σπεύσῃ νὰ φέρῃ τὴν θεραπείαν καὶ νὰ καταδιώξῃ αὐστηρῶς καὶ δραστηρίως ἐκείνους, οἵτινες ἐτόλμησαν νὰ κορέσωσιν ἴδια πάθη διὰ τῆς ἐξουσίας, ἣν ἡ Πολιτεία τοῖς ἐνεπιστεύθη.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Γ. Πετροπουλάκης κατέθεσε τὴν ἑξῆς πρότασιν, ὡς συμπέρασμα τῆς συζητήσεως, (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὴν ἐνάσκησιν τῆς νομίμου ἐξουσίας.»

§97ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι, μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, οὐδεὶς, ἀμερολήπτως κρίνων, δύναται νὰ ἔχῃ ἄλλην γνώμην περὶ τῶν παρ’ αὐτοῦ πραχθέντων, εἰμὴ ὅτι ἐγένοντο παρ’ αὐτοῦ πάνθ’ ὅσα ἔπρεπε νὰ γίνωσι καὶ μόνον ὅσα ἔπρεπε νὰ γίνωσι. Πᾶσα πρὸς αὐτὸν σύστασις, ὅπως πράξῃ ἕτερόν τι, δεικνύει παραγνώρισιν τῶν δικαιωμάτων τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὰ τῆς δικαιοσύνης, διότι δὲν θὰ ἠδύνατο ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ πράξῃ πλειότερα ὅσων ἔπραξεν ἄνευ ἐπεμβάσεως εἰς τὰ τῶν δικαιωμάτων τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Νομίζω ἄρα, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποῤῥίψῃ τὴν διατυπωθεῖσαν πρότασιν, τοὐναντίον δὲ, θεωροῦσα ὅτι πρέπει νὰ γένηται ἡ ἐνέργεια, τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνήγγειλε πρὸς τὴν Βουλὴν ὡς διενεργουμένην ἤδη, πρέπει νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην αὐτῆς ταύτην, ψηφίζουσα ὅτι, «ἀρκουμένη εἰς τὰ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης λεχθέντα, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§98Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πρὸ μικροῦ ἐξήνεγκεν, ἐξ ἐναντίας ἔχομεν γνώμην ὅλως ἀντίθετον, ἐκπλησσόμεθα δὲ, ἀκούοντες τὸν ἡγούμενον τῆς Κυβερνήσεως τοιαῦτα ἀποφαινόμενον ἐκ τῇ Βουλῇ. Ἔχομεν γνώμην, ὅτι ἡ διοικητικὴ ἐξουσία, ἥτις ἦτο ἀνατεθειμένη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, εἶχε περιπέσει εἰς λήθαργον, καὶ ὅτι ἕνεκα τοῦ ληθάργου τούτου συνετελέσθη ἐν Ἑλλάδι σκάνδαλον, τὸ ὁποῖον καθ’ ὅλον τὸν βίον τοῦ Κράτους δὲν εἶχε ποτὲ συντελεσθῆ, διότι οὐδέποτε ὤφθη Δικαστήριον ἐν τῇ ἐνασκήσει τῆς νομίμου ἐξουσίας του παρεκτρεπόμενον τοσοῦτον, ὅσον παρεξετράπη τὸ Δικαστήριον τῆς Σπάρτης, δηλ. μεταχειρισθὲν τὴν δημοσίαν ἐξουσίαν αὑτοῦ ὡς ξίφος, διὰ νὰ φονεύσῃ τοὺς ἀντιπάλους αὑτοῦ. Οἱ δικασταὶ τῆς Σπάρτης ἴσως ἠδύναντο νὰ ἦναι ἱκανοὶ διοικηταὶ μεταβατικοῦ σώματος, ἴσως ἥρμοζε νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν χωροφυλακὴν, ἀλλ’ ὡς δικασταί εἰσιν ἀνάξιοι λειτουργοὶ τῆς Θέμιδος. Καὶ ἐνῷ ἠδύνατο ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ προλάβῃ τὸ σκάνδαλον τοῦτο, ἐνῷ ἠδύνατο νὰ διασώσῃ τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν τῆς περιφερείας ἐκείνης ἀπὸ τῆς ἐκδικήσεως καὶ τοῦ πάθους τῶν δικαστῶν τῆς Σπάρτης, ἐγκατέλιπεν αὐτὰ εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ἐν ὀργῇ καὶ ἀγανακτήσει ἐνασκούντων τὴν ἐξουσίαν των δικαστῶν. Διὰ τοῦτο φρονοῦμεν, ὅτι τὸ συμφέρον τῆς δικαιοσύνης ἀπαιτεῖ νὰ συστήσωμεν εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ ἐνασκήσῃ τὴν νόμιμον ἐξουσίαν αὑτοῦ, καθ’ ὃ ἔχει καθῆκον, καὶ νὰ προκαλέσῃ τὴν πειθαρχικὴν τιμωρίαν τῶν δικαστῶν, ἐφ’ ὅσον περιέπεσαν εἰς πειθαρχικὸν παράπτωμα, ἢ τὴν ποινικὴν καταδίωξιν αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον ἐγένοντο αὐτουργοὶ ἢ συνεργοὶ ἐγκλήματος· διὰ τοῦτο ἀξιοῦμεν καὶ ὑποστηρίζομεν νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Πετροπουλάκη, ἥτις κατετέθη.

§99ΚΑΤΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον, ὅτι πρὸ δύο μηνῶν κατήγγειλα πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὰ ἐν Σπάρτῃ συμβαίνοντα, καὶ προεκάλεσα τὴν προσοχὴν αὐτοῦ· ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐλάμβανεν ἐγκαίρως τὴν προσήκουσαν πρόνοιαν, βεβαίως ἤθελε προλάβει τὰ μετὰ ταῦτα ἐπακολουθήσαντα· ἀλλὰ διότι ἐκώφευσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, μηδεμίαν δοὺς προσοχὴν εἰς τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα, ἐπηκολούθησεν ἡ κατάστασις, περὶ ἧς ἡ προκειμένη συζήτησις. Δικαίως λοιπὸν διετυπώθη ἡ προκειμένη πρότασις, ὅπως διετυπώθη. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἰσχυρίσθη, ὅτι ἡ πρὸς αὐτὸν παρατήρησίς μου ἐγένετο κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς, διότι ὅσα εἶπον αὐτῷ τὰ εἶπον περὶ τέλη τοῦ παρελθόντος ἤδη Νοεμβρίου.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο προτάσεις κατετέθησαν, μία εἶναι ἡ τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἑτέρα ἡ τοῦ κ. Πετροπουλάκη· ἡ πρότασις τοῦ Ὑπουργείου, ὡς ἀπωτέρα, θέλει ψηφοφορηθῆ πρώτη.

§101Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι αὕτη ἡ ἀπωτέρα.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὕτω κρίνω ἐγώ.

§103ΡΑΛΛΗΣ. Ἀληθῶς εἶναι λίαν μετριόφρων ἡ πρότασις τοῦ Ὑπουργείου, διότι νομίζω, ὅτι μετὰ τὰ ἀνδραγαθήματα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὤφειλε τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ζητήσῃ τὴν πλήρη εὐαρέσκειαν τῆς Βουλῆς· ἀλλ’ ἐὰν ἦναι μετριόφρων, δὲν σημαίνει ὅτι εἶναι καὶ ἡ ἀπωτέρα. Ἀπωτέρα εἶναι ἡ πρότασις ἡ ἰδική μας, καὶ ὅτι εἶναι ἀπωτέρα αὕτη, λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ ἑξῆς· ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε ψηφοφορηθῆ πρώτη ἡ πρότασις τοῦ Ὑπουργείου, τί θὰ γίνῃ ἡ ἄλλη; ἀποκλείεται ἀναγκαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφοφορηθῇ, ἐνῷ ἡ πρότασις τοῦ Ὑπουργείου δὲν ἀποκλείεται διὰ τῆς ψηφοφορήσεως πρώτης τῆς ἰδικῆς μας προτάσεως.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ διὰ τὴν μίαν καὶ διὰ τὴν ἑτέραν.

§105Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Πρωθυπουργὸς παρουσιάζεται προτείνων προτάσεις, αἵτινες δὲν δικαιολογοῦνται οὔτε ὑπὸ τῶν κανονισμῶν, οἱ ὁποῖοι κανονίζουσι τὰς ἐργασίας τῶν πολιτικῶν πολυμελῶν σωμάτων, οὔτε ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης. Κατὰ τοὺς κανόνας, οἱ ὁποῖοι διέπουσι τὰς ἐργασίας τῶν νομοθετικῶν σωμάτων, πρότασις ἐγγυτέρα εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν γενικὸν κανόνα, γενικὸς δὲ κανὼν εἶναι, ὅταν αἱ ἐπερωτήσεις καταλήγωσιν ἄνευ προτάσεως, διότι ἐξακολουθοῦσι τότε ἰσχύοντα τὰ ἐκτελούμενα ὑπὸ τῆς Διοικήσεως ἢ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης. Ἀπωτέρα δὲ εἶναι ἡ πρότασις ἐκείνη, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἐνδεικνύει εἰς τὴν Κυβέρνησίν τι, τὸ ὁποῖον παρέλειψε μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης νὰ πράξῃ. Ἑπομένως προτείνομεν νὰ θεωρηθῇ ἀπωτέρα ἡ πρότασις, ἥτις πράγματι εἶναι ἀπωτέρα, καὶ ζητοῦμεν νὰ προηγηθῇ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν. Καὶ ἄλλοτε ὁ Πρωθυπουργὸς παραπλησίους παραλογισμοὺς προέβαλε, καὶ ἄλλοτε ἰσχυρίσθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ ψηφοφορηθῇ πρώτη ἐν τῇ Βουλῇ ἡ πρότασις, διὰ τῆς ὁποίας ἀνεγνωρίζετο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατεδήλωσεν εὐλάβειαν εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ὅταν δὲν ἐξετέλει τὰς ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων, καὶ ἡ πλειοψηφία τότε ἔπραξεν ὅ,τι ἤθελεν ὁ Πρωθυπουργὸς, ἀλλὰ δὲν ἔπραξε τὸ ὀρθόν. Καὶ τώρα ἂν ἡ πλειοψηφία πράξῃ ὅ,τι θέλει ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ τώρα δὲν θέλει πράξει τὸ ὀρθὸν, ἀλλ’ ὅ,τι δὲν εἶναι εἰθισμένον ἐν τοῖς Κοινοβουλίοις, θὰ πράξῃ τι, τὸ ὁποῖον, ἐὰν ἐν ἄλλῳ Κοινοβουλίῳ ἐλέγετο, ἤθελε κινήσει τὴν ἔκπληξιν ἢ τὸν γέλωτα τῶν μελῶν ἐκείνου. Ἀλλά, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ ἐκφράσῃ τὴν εὐγνωμοσύνην της εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι θεωρεῖ ὅτι αὕτη πιστῶς ἐξεπλήρωσε τὰ καθήκοντά της εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Δικαστηρίου τῆς Σπάρτης, θὰ προσθέσῃ μίαν ἔτι ἀπόδειξιν, ὅτι δὲν εἶναι ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, ἢ ὅτι δὲν διερμηνεύει πιστῶς τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ. Ἐπιμένομεν λοιπὸν νὰ ψηφοφορηθῇ ἡ πρότασις ἡ ἀπωτέρα, ἡ ὁποία εἶναι ἡ τοῦ κ. Πετροπουλάκη.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἀπωτέρα εἶναι ἡ τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ ψηφοφορηθῇ πρώτη ἡ πρότασις τοῦ Ὑπουργείου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ψηφοφορεῖται ἡ πρότασις τοῦ Ὑπουργείου.

§107ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§108ΜΙΛΗΣΗΣ. Ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε, οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσωμεν ἐναντίον τῆς προτάσεως, ποίαν ἔννοιαν θὰ ψηφίσωμεν;

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ Βουλή, ἀρκουμένη εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης λεχθέντα, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Σάκκη, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 97. Ἐκ τούτων 70 εἶπον Ναί, 23 εἶπον Ὄχι, καὶ 4 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτή.

§111ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Αὔριον, κύριε Πρόεδρε, διότι εἶναι ἐννάτη ὥρα.

§112ΕΤΕΡΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§113Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἕξ ὥρας διαρκεῖ ἡ συνεδρίασις· δὲν πρέπει νὰ παραταθῇ.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πλειονοψηφία ἐπιθυμεῖ νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§115ΡΑΛΛΗΣ. Κηρύξατε τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως· δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§116ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Σάκκη).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 76. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§118ΣΑΚΚΗΣ. Ἐγὼ δηλῶ ὅτι ἀπέρχομαι· ὥστε δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§119ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἦλθεν ὁ κ. Κοσσονάκος καὶ σᾶς ἀντικατέστησε.

§120ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ πρῶτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδιον δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως διὰ νὰ πιστωθῇ, ὅτι εἴμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐκ δραχμῶν 3,638,649 ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1888.

§122ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος πρῶτον, ὅπως ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 77. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου....

§124ΛΕΒΙΔΗΣ (εἰσερχόμενος εἰς τὴν αἴθουσαν). Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμοῦμεν νὰ μάθωμεν, ἐὰν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν παρόντων Βουλευτῶν περιελήφθη καὶ ὁ ἐξ Ὕδρας βουλευτὴς κ. Βουδούρης.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§126ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Τὸν λόγον κύριε Πρόεδρε.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τυπάλδος ἔχει τὸν λόγον.

§128ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Ἠρώτησε, κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Λεβίδης, ἐὰν συμπεριελήφθη εἰς τὴν ψηφοφορίαν καὶ ὁ ἐξ Ὕδρας ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ ἀπηντήσατε καταφατικῶς. Βεβαίως, καὶ ἂν δὲν ἦτο παρὼν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἠθέλατε ἔχει ἀπαρτίαν, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἡ Ἀντιπολίτευσις θεωρεῖ, ὅτι διὰ τῆς παραδοχῆς τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ὕδρας συναδέλφου ἐν τῇ ψηφοφορίᾳ προσκρούονται δικαιώματα θετικὰ τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Ἐὰν σᾶς ἐρωτήσωμεν, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, τὸν ὁποῖον ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει τιμῶμεν τόσον, ὅσον καὶ ὑμεῖς, διότι εἶναι πάσης τιμῆς ἄξιος, ἐὰν σᾶς θέσωμεν τὸ ἐρώτημα, εἶναι ἢ δὲν εἶναι ὑπάλληλος τῆς Αὐλῆς, θὰ μᾶς ἀπαντήσῃ καὶ ὁ ἴδιος βεβαίως, ὅτι δὲν εἶναι. Ἀλλ’ ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι καὶ αὕτη ἡ ἀπάντησις δὲν εἶναι σοβαρά, διότι κάλλιστα γνωρίζετε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἀπὸ χρόνου ἤδη, τὸν ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ ὁρίσω, διότι ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀσχολοῦμαι εἰς τὸν αὐλικὸν κύκλον, διατελεῖ πράγματι ὑπάλληλος, οὐχὶ μὲν βεβαίως ἐν ἐνεργείᾳ, ἀλλὰ λαβὼν ἤδη προφορικῶς τὸν διορισμὸν αὐτοῦ. Ταῦτα οὐ μόνον διεδόθησαν, ἀλλὰ καὶ ἐγράφησαν καὶ οὐδαμῶς διεψεύσθησαν. Ἐὰν πρόκηται περὶ τύπων, βεβαίως δύνασθε νὰ μᾶς ἀποδείξητε, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις—διότι ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ ἐπ’ ἰδίῳ ὀνόματι, ἀλλ’ ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως,—πλανᾶται· ἐὰν, λέγω, τὸ ζήτημα τοῦτο θελήσητε φαρισαϊκῶς νὰ θεωρήσητε, τότε βεβαίως θ’ ἀπαντήσητε, ὅτι διορισμὸς δὲν ὑπάρχει, ὅτι ἑπομένως ὁ ἐξ Ὕδρας ἀξιότιμος συνάδελφος ἔχει τὴν αὐτὴν θέσιν, ἥτις παρομαρτεῖ εἰς τὸ ἀξίωμα αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι τοιαύτη ἀπάντησις θὰ σημαίνῃ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἤδη αὕτη δὲν ἀποδίδει εἰς τὴν Βουλὴν, τῆς ὁποίας ἀποτελεῖ μέρος καὶ ἐκ τῆς ὁποίας πηγάζει, τὴν κυριαρχικὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν τὸ σῶμα τοῦτο ἔχει. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ δημοσίας τινὸς θέσεως, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς ἐπρόκειτο νὰ διορισθῇ πρεσβευτὴς, φέρ’ εἰπεῖν, βεβαίως τοῦτο δὲν ἤθελεν εἶσθαι αἰτία, ὅπως μὴ ἀποτελῇ μέρος τῆς Βουλῆς καὶ πρὸ τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ, διότι θέσις ἀξιωματική, θέσις ἐπίσημος, πηγάζουσα ἐκ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὑπὸ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Ἐδῶ ὅμως εὑρισκόμεθα ἀπέναντι γεγονότος ὅλως διαφόρου. Πράγματι ὁ ἐξ Ὕδρας συνάδελφος, ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εὑρισκόμενος,—δύναμαι νὰ τὸ εἴπω μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἔχω τὴν γενικὴν ἐπιδοκιμασίαν τῶν συναδέλφων ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων,—εἶναι καθ’ ὅλα ἄξιος ὑψηλῆς ἐν τῇ Αὐλῇ θέσεως, διότι φέρει μέγα ὄνομα οἰκογενειακὸν, φέρει ὅλα τὰ προσόντα τοῦ τελείου εὐπατρίδου, ἑπομένως βεβαίως εἶναι λίαν κατάλληλος διὰ θέσιν τιμητικὴν παρὰ τῷ Βασιλεῖ. Ἀλλὰ, κατὰ τὰ πολιτικὰ ἡμῶν ἤθη, θεωροῦμεν ἀσυμβίβαστον ἐντελῶς τὴν ἐν τῇ Αὐλῇ θέσιν πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Καὶ ἐὰν μᾶς εἴπητε, ὅτι δὲν εἶναι διωρισμένος ὁ ἀξιότιμος κ. Βουδούρης, τοῦτο δὲν ἀναιρεῖ οὐσιαστικῶς τὸ γεγονός. Δὲν ἔλαβε τὸν διορισμὸν αὐτοῦ, ἀλλὰ πράγματι γνωρίζει, καὶ ὡς ἀνὴρ ἐντιμότατος δὲν φρονῶ ὅτι θὰ τὸ ἀρνηθῇ, γνωρίζει, ὅτι ἔχει τὸν διορισμὸν τοῦτον, ἑπομένως θεωροῦμεν ὅτι ἡ θέσις αὐτοῦ ἤδη ἐν τῇ Αὐλῇ εἶναι πραγματικῶς ἀσυμβίβαστος πρὸς τὴν θέσιν αὐτοῦ ἐν τῇ Βουλῇ. Γνωρίζω ὅτι εἰς ἄλλα Κράτη, λίαν ἐλεύθερα καὶ φιλελεύθερα, ἐπικρατοῦσιν ἄλλαι ἰδέαι. Καὶ πρὸς αὐτὸν ἀκόμη τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κ. Βουδούρην ἔλεγον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅτι, ὅτε πρὸ εἴκοσι τριῶν ἐτῶν εὑρισκόμην ἐν Φλωρεντίᾳ ὡς πρῶτος Γραμματεὺς τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας, ὁ κόμης Cambray-Digny ἦτο συγχρόνως Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, γερουσιαστής, δήμαρχος καὶ αὐλάρχης. Ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν τοιαῦται ἰδέαι δὲν ἐπικρατοῦσιν. Ἐπὶ Ὄθωνος—τὸ πολίτευμα τὸ ἐπέτρεπεν—οἱ ὑπάλληλοι ἠδύναντο νὰ ἦναι Βουλευταί, ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι ἐπὶ Ὄθωνος δὲν ἐπεκράτει πράγματι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες τρέφουσι μέγιστον σεβασμὸν πρὸς τὸν ἀείμνηστον Βασιλέα, ἀλλ’ αἱ πεποιθήσεις αὐτοῦ καὶ ἐν μέρει αἱ πεποιθήσεις τοῦ Ἔθνους ἐπέτρεψαν, ὅπως πᾶσαι αἱ ἐξουσίαι εὑρίσκωνται εἰς χεῖρας τοῦ ἀειμνήστου ἐκείνου Βασιλέως. Σήμερον ὅμως τὸ πρᾶγμα ἔχει ἄλλως, καὶ ὅταν καθιερώσωμεν τὴν ἀρχὴν, ὅτι δύναται ὁ Βασιλεὺς νὰ ὀνομάζῃ ἐν τῇ Αὐλῇ αὐτοῦ ἀνωτέρους λειτουργοὺς ἢ ὑπαλλήλους, μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν λαμβανομένους, χωρὶς νὰ ὀφείλῃ λόγον οὔτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, οὔτε εἰς τὴν Βουλήν, καθιεροῦμεν ἀρχὴν, ἥτις προσκρούει εἰς τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς. Ἄλλως τε δὲν θέλω ἀποκρύψει, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο σχετίζεται καὶ πρὸς ἄλλα ζητήματα, καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην σᾶς δηλῶ, ὅτι δὲν ὁμιλῶ πλέον ἐν ὀνόματι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ νομίζω καθῆκόν μου, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, νὰ προσθέσω καί τινα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὅλως ὑπ’ εὐθύνην μου. Τὸ κατ’ ἐμὲ, ἀποδίδω τόσῳ μᾶλλον σημασίαν εἰς τὸν διορισμὸν τοῦτον, ὅσον ὁ διορισμὸς οὗτος δὲν γίνεται ὅπως ἥρμοζε καὶ εἰς τὴν Βασιλείαν καὶ εἰς τὸ ἄριστον πρόσωπον, περὶ οὗ πρόκειται. Ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς Βουλῆς ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς ἠθέλησε νὰ ἀπονείμῃ τὸν τίτλον τοῦτον εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ὕδρας Βουλευτήν. Ὁ Βουλευτὴς οὗτος γνωρίζει ὅτι εἶναι διωρισμένος πράγματι, διότι ἡ βασιλικὴ δήλωσις ἀποτελεῖ διορισμὸν, μένει ὅμως ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ Βουλευτής. Τοῦτο δὲν θεωρῶ ὅτι εἶναι ἄξιον τῆς παῤῥησίας, ἥτις δέον νὰ χαρακτηρίζῃ τὰ βασιλικὰ διαβήματα. Ἐξακολουθῶ ἐκφράζων πεποιθήσεις ὅλας προσωπικάς. Φρονῶ, ὅτι ἀπό τινος ἐν τῇ Αὐλῇ ἡμῶν ἀπονέμονται τιμαί, αἵτινες εἶναι ὅλως ξέναι πρὸς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ξέναι πρὸς τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν φρονῶ, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐπικρατείας δύναται νὰ ἀπονέμῃ τίτλους, οἵτινες δὲν ἔχουσι σημασίαν ἐν τῷ Κράτει. Φρονῶ ὅτι, τὸ νὰ ἀπονείμῃ τίτλους ὁ Βασιλεὺς εἰς Ἕλληνας πολίτας, τοῦτο δὲν δύναται νὰ ἐξομοιωθῇ πρὸς τὴν ἀπονομὴν τίτλου, τὸν ὁποῖον ἰδιώτης δύναται νὰ ἀπονείμῃ εἰς τὸν ὑπηρέτην του, ὀνομάζων αὐτὸν ἀρχιτρίκλινον ἢ ὅ,τι δήποτε ἄλλο. Τὰ ἀξιώματα, τὰ ὁποῖα ἀπονέμει ὁ Βασιλεύς, δι’ αὐτὸ τοῦτο, διότι τὰ ἀπονέμει ὁ ἀνώτατος ἄρχων, ἔχουσι σημασίαν, τὴν ὁποίαν οὐδέποτε δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν. Καὶ ὅμως ὁ Βασιλεὺς ἀπονέμει τίτλους, οἵτινες οὔτε εἰς τὸ Σύνταγμα εἶναι ἀναγεγραμμένοι, οὔτε ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν γίνονται, οὔτε κατ’ οὐδένα τρόπον δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀποτελοῦντες μέρος τῆς ἱεραρχίας τοῦ Κράτους. Οὕτω πληροφοροῦμαι, ὅτι εἷς τῶν αὐλικῶν λαμβάνει τὸν τίτλον τοῦ κλειδούχου. Ἡμεῖς τοιοῦτον τίτλον ἐν Ἑλλάδι δὲν ἔχομεν, τὸ Σύνταγμα δὲν ἀναγνωρίζει κἀμμίαν θέσιν. Πόθεν λοιπὸν ἀρύεται ὁ ἀνώτατος ἄρχων τὸ δικαίωμα νὰ ἀπονείμῃ τίτλον, ὅστις εἶναι εἰς τὴν Εὐρώπην τίτλος εὐγενείας, ἐνῷ ἡμεῖς δὲν ἀναγνωρίζομεν εὐγένειαν; Ἀναγνωρίζομεν βεβαίως οἰκογενείας ἐνδόξους, οἰκογενείας ἐπιφανεῖς, καὶ τοιαύτη βεβαίως εἶναι καὶ ἡ τοῦ συμπολίτου ἡμῶν, τοῦ τυχόντος τοῦ τίτλου τοῦ κλειδούχου, ὅστις ἀνήκει εἰς μίαν τῶν πρώτων οἰκογενειῶν τῆς Ἑπτανήσου. Ἀναγνωρίζομεν οἰκογενείας ἱστορικάς, ὅπως τὴν τοῦ Βουδούρη, οἰκογενείας ἐνδοξοτάτας, ὅπως τὴν τοῦ αὐλάρχου κ. Κουντουριώτη. Δὲν ἀναγνωρίζομεν ὅμως βεβαίως, εὐγένειαν καθιερωμένην διὰ τίτλων, τοὺς ὁποίους καθιεροῖ ὁ ἀνώτατος ἄρχων, παρὰ τὴν ἔννοιαν καὶ παρὰ τὸ γράμμα καὶ τῶν νόμων καὶ τοῦ Συντάγματος. Πρὸ μηνῶν ἀρχαῖος λειτουργὸς τῆς Πολιτείας, ὅστις κατέσχε τὰ ὑψηλότερα ἀξιώματα ἐν τῷ Κράτει καὶ ὁ ὁποῖος φέρει ἓν τῶν μεγίστων ὀνομάτων, ὁ Ἀνδρέας Κουντουριώτης, ἔλαβε τὸν τίτλον τοῦ Μεγάλου Αὐλάρχου. Ὁ Ἀνδρέας Κουντουριώτης βεβαίως ἀνάγκην τίτλων παρὰ τῆς ἡμετέρας Αὐλῆς δὲν ἔχει, διότι αὐτὸς διετέλεσε Βουλευτής, Γερουσιαστής, Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἄλλων Ὑπουργείων, Πρεσβευτὴς εἰς διαφόρους Αὐλὰς, εἶναι Μεγαλόσταυρος. Οὐδὲν ὑπάρχει ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον δύναται πλέον νὰ τιμήσῃ τὸν Ἀνδρέαν Κουντουριώτην, καὶ ὑπεράνω ὅλων αὐτῶν τῶν ἀξιωμάτων ἔχει τὸ ἀπαράμιλλον ἀξίωμα τοῦ μεγάλου ὀνόματός του.

§129ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶναι ἄξιος αὐτοῦ.

§130ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Εἶναι ἄξιος, διότι εἶναι ἄριστος πατριώτης καὶ ἀνὴρ ἐντιμότατος, ὅστις ἀξιοπρεπέστατα φέρει τὸ μέγα ὄνομά του. Οὐδένα λοιπὸν λόγον ἔχει ὁ Βασιλεὺς ν’ ἀπονείμῃ αὐτῷ τοιοῦτον τίτλον, ὁ ὁποῖος βεβαίως εἶναι κατώτερος ὅλων τῶν νομίμων τίτλων, τοὺς ὁποίους εἶχε καὶ ἔχει. Ἀλλὰ μήπως δὲν γνωρίζομεν, ὅτι ἐν τῇ Αὐλῇ ἡμῶν ἀπονέμονται παράσημα ἄγνωστα εἰς τὸ Κράτος; Μήπως ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς εἰκοσιπενταετηρίδος τοῦ Βασιλέως δὲν ἐπενοήθη παράσημον, τὸ ὁποῖον μάλιστα ἀπενεμήθη εἰς δύο τάξεις, χρυσοῦν καὶ ἀργυροῦν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι; Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι διάσημον, τὸ ὁποῖον ὁ Βασιλεὺς κανονίζει, ἔχει τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἓν μαρτυρικόν, τὸ ὁποῖον δίδομεν εἰς τὰ βαπτίσια ἑνὸς παιδιοῦ. Διότι τότε πρέπει νὰ θεωρήσωμεν τὴν Αὐλὴν ἡμῶν Αὐλὴν μιᾶς κωμῳδίας τοῦ Ὄφεμπαχ. Καὶ ἐπειδὴ δὲν συναινῶ νὰ θεωρήσω τὴν ἡμετέραν Αὐλὴν ὡς διακωμῳδοῦσαν ἑαυτὴν, διὰ τοῦτο ἀποδίδω σπουδαιότητα εἰς τοὺς τίτλους τούτους, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον εἶχε καθῆκον νὰ παρέμβῃ καὶ νὰ κανονίσῃ τὰ τοιαῦτα. Ἐὰν τυχὸν ἡ Βασιλεία θεωρῇ ἀναγκαῖον ν’ ἀπονείμῃ καὶ ἄλλα παράσημα, ἂς ζητήσῃ νόμον παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Ἡ Κυβέρνησις πλειονοψηφεῖ, καὶ ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἤθελε χάσει τὴν πλειονοψηφίαν διὰ τοῦτο, καὶ ἤθελε καθιερώσει τὰ παράσημα ταῦτα, ὅπως ἐπρόκειτο καὶ δι’ ἓν μετάλλιον, τὸ ὁποῖον ὅμως, δὲν ἠξεύρω διατὶ, δὲν καθιερώθη. Εἷς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μου ἐκ τῆς δεξιᾶς μοὶ ἐφάνη ὅτι φρονεῖ, ὅτι λίαν βραδέως ποιοῦμαι λόγον περὶ τούτων, διότι ἀείποτε ὑπῆρχε θέσις τοῦ Αὐλάρχου καὶ τοῦ Σταυλάρχου. Σᾶς παρατηρῶ τοῦτο, ὅτι ἐπὶ Ὄθωνος τὴν εὐθύνην ὁλόκληρον ἐπὶ τῆς πραγματικῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων τὴν ἀνελάμβανεν ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς Εἶχε τὸ σύστημα τοῦτο, καὶ εἶχε βεβαίως μέγα μέρος τοῦ Ἔθνους ὑπὲρ τοῦ συστήματος αὐτοῦ, διότι μὴ πιστεύετε, ὅτι ὁ Βασιλεὺς Ὄθων μετὰ τῆς Βασιλίσσης Ἀμαλίας θὰ ἦτο ἱκανὸς νὰ ὑποτάσσῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον, ἐὰν δὲν εἶχε μεγάλην μερίδα τοῦ Ἔθνους ὑπὲρ ἑαυτοῦ. Ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐπέῤῥιψαν ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην ἐπὶ τοῦ Βασιλέως, ἐσυκοφάντησαν τὸ Ἔθνος. Τὸ Ἔθνος μας δὲν ὑποτάσσεται ὑπὸ ἓν βασιλικὸν ζεῦγος, ἀλλ’ ὁ Βασιλεὺς Ὄθων ἀντεπροσώπευε μεγάλην μερίδα ἐν τῷ Ἔθνει, ἀντεπροσώπευε μεγάλην μερίδα ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ Γερουσίᾳ καὶ ἐν τῇ κοινωνίᾳ. Ἐπῆλθε στιγμή, καθ’ ἣν ἀνετράπη τὸ σύστημα τοῦτο. Ἀλλ’ ἐνόσῳ ἐκράτει τὸ σύστημα τοῦτο, ὁ Βασιλεὺς ἠθέλησεν ἡμέραν τινὰ νὰ ἀπονείμῃ τὸν τίτλον τοῦ Μεγάλου Σταυλάρχου πρὸς τὸν ἀντιστράτηγον Γρίβαν· ἀπένειμε τὸν τίτλον τοῦτον, καὶ ἄλλους τίτλους ἀπένειμε, διότι σημειώσατε, ὅτι ὑπάρχει οὐσιώδης διαφορὰ μεταξὺ τῶν ὑπασπιστῶν καὶ διαγγελέων καὶ τῶν ἄλλων τίτλων τῶν αὐλικῶν. Οἱ ὑπασπισταὶ καὶ διαγγελεῖς ἐκτελοῦσιν ὑπηρεσίαν παρὰ τῷ ἀρχηγῷ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ, καὶ διορίζονται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, οἱ αὐλικοὶ ὅμως τίτλοι ἀποῤῥέουσιν ὅλως ἀπὸ τῆς βασιλικῆς θελήσεως, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι δέον νὰ κανονίσωσι τὰ ὅρια τῆς βασιλικῆς αὐτῆς προνομίας, ἣν αὐθαιρέτως ἀπένειμεν ἑαυτῷ ὁ Βασιλεύς. Ἂν φρονῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχωσι τίτλοι τοιοῦτοι, ἂς φέρῃ νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ κανονίζωνται ἀκριβῶς αἱ αὐλικαὶ θέσεις, ὅτε εἶναι πιθανὸν, ὅτι εἰς τὰς θέσεις ταύτας θέλουσι δοθῆ ἑλληνικὰ ὀνόματα καὶ ἔννοια ἑλληνική, καὶ ὅτι οὐδέποτε εἰς τὰς θέσεις ταύτας, τὰς ὁποίας θὰ κανονίσῃ ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, οὐδέποτε θέλουσι δοθῆ τίτλοι γελοῖοι. Διότι ὁ τίτλος τοῦ κλειδούχου εἶναι γελοῖος, ἐνῷ ὁ τίτλος τοῦ Ἀρχιγραμματέως οὐδὲν θὰ εἶχε τὸ προσκροῦον εἰς τὰς ἰδέας ἡμῶν, εἰς τὰ ἤθη ἡμῶν, τὰ κοινωνικὰ καὶ τὰ πολιτικά. Διότι ὅ,τι κανονίσῃ ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία θὰ ἦναι σοβαρόν. Τοῦτο εἶναι εἰς τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων, ἐνῷ ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ ἐπὶ τοῦ προκειμένου βασιλικὴ πρωτοβουλία δύναται καὶ νὰ μὴ ἦναι σοβαρά. Ἄν δὲ δὲν θέσητε φραγμὸν εἰς τὴν τάσιν ταύτην, δύνασθε νὰ ἴδητε πράγματα παραδοξότατα, διότι, ποῖον λόγον θὰ εἴχατε, νὰ ἐξιππασθῆτε, ἐὰν ἀντὶ τοῦ τίτλου τοῦ Μεγάλου Αὐλάρχου ὁ Βασιλεὺς ἀπένεμεν εἰς τὸν Κουντουριώτην τὸν τίτλον τοῦ Μεγάλου Δουκός; Καὶ μάλιστα θὰ ἦτο οὗτος τίτλος ἑλληνικώτερος, διότι αὐτὸν ἔφερεν ὁ Νοταρᾶς, ὁ Αὐλάρχης τοῦ τελευταίου Αὐτοκράτορος τῆς Κωνσταντινουπόλεως Κωνσταντίνου Παλαιολόγου. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, ἡ παλινόρθωσις τῶν νεκρῶν βυζαντινῶν τίτλων ἀνταποκρίνεται ἤδη εἰς τὰς πολιτικὰς καὶ κοινωνικὰς ἡμῶν ἰδέας; Δὲν διστάζω, νὰ εἴπω τὸ ἐναντίον. Ἐν Ἑλλάδι ἔχομεν ἀριστοκρατίαν, ἀλλ’ ἡ ἀριστοκρατία αὕτη εἶναι ἡ τοῦ πνεύματος, τῶν ἀξιωμάτων, τῶν μεγάλων ὑπηρεσιῶν πρὸς τὸ Ἔθνος. Ἀλλ’ αἰσθανόμεθα πάντες καταφρόνησιν πρὸς τίτλους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τι τὸ ἐθνικόν.

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Εὖγε! κύριε Τυπάλδε, ὡραῖα!

§132ΤΥΠΑΛΔΟΣ. Ἔκαμα τὴν παρέκβασιν ταύτην ἐπὶ ἰδίῳ ὀνόματι, καὶ φέρω ἐγὼ τὴν εὐθύνην ἐπὶ ταύτῃ, ἐπ’ ὀνόματι ὅμως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ἄξιον τῆς βασιλικῆς περιωπῆς, νὰ παραμένῃ ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ Βουλευτής, ἀναδεχθεὶς ὑπηρεσίαν ἐν τῇ Αὐλῇ. Ὁ κ. Βουδούρης δὲν ἔπρεπε νὰ παρακάθηται ἐνταῦθα, καὶ ἂν μετὰ δύο μῆνας λάβῃ τὸν διορισμὸν αὑτοῦ, θὰ εὑρεθῇ εἰς δύσκολον θέσιν, διότι καὶ προσωπικῶς εἶναι ἀνὴρ εὐγενέστατος καὶ εἰς ἔξοχον οἰκογένειαν ἀνήκει. Ἀλλὰ μήπως καὶ ὁ Βασιλεὺς δὲν θὰ εὑρεθῇ εἰς δύσκολον θέσιν; Διότι θὰ δείξῃ, ὅτι ἠθέλησε νὰ ἐνασκήσῃ ἐπιῤῥοὴν ἐπὶ τοῦ μέλους αὑτοῦ τῆς Συμπολιτεύσεως. Ἐγὼ γνωρίζω καλῶς, ὅτι ἀνὴρ, οἷος ὁ κ. Βουδούρης, δὲν ἀλλάζει θέσιν, ἀλλὰ δι’ αὐτὸ τοῦτο οὐδέποτε ἔπρεπε νὰ γίνῃ τοιαύτη ἐκδήλωσις εὐνοίας, ἥτις οὐδένα εἶχε σκοπὸν καὶ ἥτις οὐδὲν εἶχε τὸ κατεπεῖγον. Θέλω συγχαρῆ τὸν Βασιλέα, ὁσάκις προσλαμβάνῃ ἐν τῇ Αὐλῇ πρόσωπα, οἷον ὁ κ. Βουδούρης, δὲν θέλω ὅμως συγχαρῆ αὐτὸν, ὁσάκις ἐπιδεικνύῃ ἔλλειψιν πραγματικῆς συναισθήσεως τοῦ πρέποντος, τῆς δεοντολογίας. Δὲν εἶναι μόνον τὸ ἄμεσον συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἐκθέτει τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας, εἶναι καὶ ἡ ἔλλειψις τῆς γνώσεως τῆς δεοντολογίας... Ἡ λέξις αὕτη φαίνεται ὅτι ἐξίππασε δύο τῶν Ὑπουργῶν. Ἡ λέξις δεοντολογία εἶναι λέξις ἐπιστημονική. Ἔλλειψιν βεβαίως γνώσεως τῆς βασιλικῆς δεοντολογίας δεικνύει ἡ περίστασις αὕτη, διότι δεικνύει, ὅτι δὲν ἐξετιμήθησαν ἀρκούντως ἐκεῖ, ὅπου ἔπρεπε νὰ ἐκτιμηθῶσι, τὰ δικαιώματα τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ἡ θέσις ἡ ὑψηλὴ τῶν ἀντιπροσώπων, ἥτις κατ’ οὐδένα τρόπον πρέπει νὰ συγχέηται πρὸς ἄλλην θέσιν καὶ ἰδίως πρὸς θέσιν αὐλικήν. Δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι τὸ πρᾶγμα οὕτως ἔχει, διότι ἀφοῦ δὲν δύναται Βουλευτὴς νὰ ἦναι συγχρόνως καὶ τελετάρχης, ἀφοῦ ἀναγνωρίζετε τοῦτο, κατ’ ἀνάγκην ἀναγνωρίζετε, ὅτι ὁ ἀκοινοποίητος αὐλικὸς τίτλος τοῦ κ. Βουδούρη, ὅστις ὁμοιάζει πρὸς τὸν τρόπον τοῦ διορισμοῦ τῶν καλουμένων καρδιναλίων ἐν νῷ (Cardinale in peto), ἀναγνωρίζετε, λέγω, ὅτι ὁ διορισμὸς οὗτος σημαίνει προσβολὴν κατὰ τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς.

§133ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὰ τῆς Αὐλῆς ἐνέχεται ἡ ὑπουργικὴ εὐθύνη, ἀλλ’ αὐτὴ αὕτη ἡ ἐνοχὴ τῆς ὑπουργικῆς εὐθύνης ἐπάγεται τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, ἵνα διακρίνωσι, ποῦ πρέπει νὰ ἀναμιγνύωνται καὶ ἀπὸ τίνων πρέπει νὰ ἀπέχωσιν. Ἀναντιῤῥήτως ἐν τῇ Αὐλῇ γίνονται διορισμοὶ, οἵτινες πρέπει νὰ τυγχάνωσι τῆς ὑπουργικῆς ἐπιδοκιμασίας· γίνονται καὶ βαθμολογίαι, αἵτινες πρέπει νὰ τυγχάνωσι τῆς ὑπουργικῆς ἀναγνωρίσεως. Τοιούτους βαθμοὺς ἐν τῇ Αὐλῇ γινώσκω τὸν τοῦ ὑπασπιστοῦ, ὅστις εἶναι ἀνεγνωρισμένος διὰ νόμου, ἄλλοτε δ’ ἦτο ἀνεγνωρισμένος καὶ ὁ βαθμὸς τοῦ διαγγελέως. Πλὴν τῶν βαθμῶν τούτων, ἡ Πολιτεία δὲν ἔχει νενομοθετημένους ἄλλους ἐν τῇ Αὐλῇ. Ἔπεται ἐκ τούτου, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς διέποντας τὰ τῆς Αὐλῆς ἄνευ τῆς μετοχῆς τῆς Κυβερνήσεως νὰ καθορίζωσι τὰ τῶν ὀνομασιῶν τῆς θεραπείας τῆς αὐλικῆς; Βεβαίως ὄχι, καὶ οὐδέποτε τοιοῦτον ζήτημα παρουσιάσθη, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅστις πρὸ ὀλίγου ὡμίλησεν, οὐδέποτε ἐσκέφθη νὰ φέρῃ ἀντιῤῥήσεις κατὰ τῶν βαθμῶν τῶν ἄνευ τῆς συμμετοχῆς τῆς Κυβερνήσεως παρακεχωρημένων, τοῦ αὐλάρχου, τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατιωτικοῦ οἴκου ἢ ἄλλων, οἵτινες, ἀφ’ ὅτου ὑφίσταται Βασιλεία, καὶ ἐπὶ τῆς προηγουμένης καὶ τῆς νῦν δυναστείας, πάντοτε ὑπῆρξαν. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι βαθμοί τινες ἐπάγονται τὴν εὐγένειαν· τοῦτο μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἄγνωστον. Βεβαίως, ἂν ἐπήγετο βαθμός τις αὐλικὸς τὴν εὐγένειαν, τοῦτο θὰ ἦτο ἀντισυνταγματικὸν, καὶ θὰ εἶχε καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ παρεμβῇ. Ἀλλ’ οὐ μόνον ἐν Ἑλλάδι δὲν ἐσκέφθη τις νὰ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς αὐλικοὺς βαθμοὺς ὡς συνέπειαν ταύτην τὴν παροχὴν τῆς εὐγενείας, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω καὶ ἀλλαχοῦ ἂν οὕτω παρουσιάζηται συνήθως τὸ θέμα. Ὑποθέτω ὅτι αὐλικοὶ βαθμοὶ ἐκεῖ δίδονται μόνον εἰς εὐγενεῖς, οὐχὶ ὅτι ἡ εὐγένεια παρέπεται κατὰ κανόνα εἰς τὸν βαθμόν. Εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ δουκάτον τι τῆς Γερμανίας, ἢ καὶ Κράτος ἄλλο, ἐν ᾧ συμβαίνει ὅ,τι ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν.

§134ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Μαυροκορδάτος, ὁ πρέσβυς ἐν Κωνσταντινουπόλει, φέρει τὸν τίτλον τοῦ πρίγκιπος εἰς τὰ μπιλλιέτα του.

§135ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Δὲν ἔχω τούτου γνῶσιν, οὐδ’ εἶναι τοῦτο ἐντὸς τοῦ θέματος.

§136ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος ὁμιλῶ, διότι καὶ αὐτὸς ἔχει τίτλον ἀντικείμενον εἰς τὸ Σύνταγμα. Εἴπετε ὅτι δὲν ἀνέχεσθε οὔτε εἰς τὴν Αὐλὴν οὔτε οὐδαμοῦ τίτλους, οἱ ὁποῖοι ἀντίκεινται εἰς τὸ Σύνταγμα.

§137ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ. Λέγω ὅτι, ἂν ἐν τῇ Αὐλῇ — διότι περὶ Αὐλῆς πρόκειται ἤδη — ἐδίδοντο ὀνομασίαι εἰς τοὺς τῆς θεραπείας, ἐπαγόμεναι εὐγένειαν, βεβαίως θὰ εἶχε καθῆκον νὰ παρεμβῇ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα προλάβῃ τὴν ἀντισυνταγματικὴν πρᾶξιν· ἀλλὰ τοιοῦτόν τι δὲν συμβαίνει. Ἐν τῇ Αὐλῇ ἐδίδετο τέως ὁ τίτλος τοῦ αὐλάρχου, ἤδη ἐδόθη ὁ τίτλος τοῦ μεγάλου αὐλάρχου, δὲν βλέπω τὴν διαφοράν· ὁ κ. Βουλευτής, φαίνεται, ἀποδίδει μεγίστην σημασίαν εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ «μεγάλου», διότι ἡ ὀνομασία τοῦ αὐλάρχου προϋπῆρχε καὶ δὲν δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς παρατηρήσεις οὔτε ἡ ὀνομασία τοῦ αὐλάρχου, οὔτε ἡ τοῦ σταυλάρχου ἢ οἱουδήποτε ἄλλου ἐκ τῶν γνωστῶν. Ἂν παρουσιασθῇ ὀνομασία τις, τέως ἄγνωστος παρ’ ἡμῖν, προκαλοῦσα δὲ τὴν κατάκρισιν, ἡ Κυβέρνησις τότε θὰ σκεφθῇ, τί εἰς αὐτὴν ἀνήκει νὰ πράξῃ, ἵνα προλάβῃ τὸ ἄτοπον, ἀλλ’ ἄτοπον μέχρι τοῦδε οὐδὲν ἐγένετο ἐν ταῖς ὀνομασίαις ταύταις, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ αὐλικὴ θεραπεία ἄνευ ὀνομασιῶν. Ἂν ᾖναι ἐκ τῶν νενομοθετημένων ἡ ὀνομασία τῆς θέσεως, περιλαμβάνεται ἐν τῷ νόμῳ, ἂν δὲν ᾖναι ἐκ τῶν νενομοθετημένων, θὰ δοθῇ ὄνομα οἰκιακὸν, τὰ δὲ οἰκιακὰ τῆς Αὐλῆς ὀνομάζονται αὐλικά. Οὗτοι εἶναι οἱ αὐλικοὶ βαθμοί, εἰς οὓς ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν δικαίωμα ἔχει νὰ ἐπεμβῇ, ἐκτὸς ἐὰν ἔχωσί τι τὸ ἄτοπον, ἐγὼ δὲ δὲν βλέπω τι τὸ ἄτοπον ἐν τοῖς ἀπονεμηθεῖσι βαθμοῖς, ὡς πρὸς δὲ τοὺς διορισμοὺς τῶν προσώπων εἰς τὰς θέσεις ταύτας, ἡ Κυβέρνησις ὑπέχει εὐθύνην, ἂν οἱ διορισμοὶ ἔχωσί τι τὸ ἄτοπον, ἀλλ’ ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως προκαλεῖται ὅταν οἱ διορισμοὶ ὑπάρχωσι τετελεσμένοι. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως δὲν θὰ θεωρήσῃ ἑαυτὴν δικαιουμένην νὰ ἐξετάζῃ τὰς προθέσεις τῆς Αὐλῆς, διότι πᾶσα τοιαύτη παρέμβασις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προθέσεις τῶν διεπόντων τὰ τῆς Αὐλῆς θὰ ἦτο ὅλως ἄτοπος καὶ ἀνευλαβής. Ἂν πρόκηται νὰ διορισθῇ μέλος τι τῆς Βουλῆς εἰς αὐλικὴν θέσιν, τὸ πρᾶγμα οὐδὲν ἔχει τὸ ἄτοπον· ἐπάγεται ὅμως ὁ τοιοῦτος διορισμὸς, οὐχὶ ἐκ τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἐκ τῶν περὶ τοῦ πρέποντος κρατουσῶν γνωμῶν, συνεπείας τινάς, καὶ ἂν αἱ συνέπειαι αὗται μὴ πραγματοποιηθῶσιν, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ παρεμβῇ. Ἀλλ’ ἐννοεῖται, ὅτι συνέπειαι δὲν δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν, εἰμὴ ἐὰν ὑπάρχῃ διορισμὸς, ἐν τῇ ὑποθέσει δὲ, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, οὐδεὶς ὑπάρχει διορισμός. Εὔχομαι νὰ ᾖναι ἀληθῆ ὅσα ὑποθέτει ὁ κ. Βουλευτὴς, εὔχομαι νὰ ᾖναι ἀληθὲς, ὅτι ὑπάρχει πρόθεσις, ὅπως μετὰ τὴν λῆξιν τῆς Συνόδου ἢ καὶ πρὸ τῆς λήξεως τῆς Συνόδου διορισθῇ μέλος τι τῆς Βουλῆς, καὶ δὴ ἐκεῖνο, ὅπερ ὑπηνίχθη ὁ κ. Βουλευτὴς, εἰς θέσιν αὐλικήν. Ἂν διορισθῇ τὸ πρόσωπον τοῦτο διαρκούσης τῆς Περιόδου ταύτης τῆς Βουλῆς, βεβαίως τὸ πρόσωπον τοῦτο θέλει πράξει ὅ,τι ὁ τοιοῦτος διορισμὸς ἐπάγεται ὡς συνέπειαν τῆς ἀποδοχῆς τοῦ αὐλικοῦ ἀξιώματος Περὶ τούτου δὲν δύναμαι νὰ ἔχω ἀμφιβολίαν τινά· ἂν ὅμως ὑπῆρχέ τις Βουλευτὴς διοριζόμενος εἰς αὐλικὴν θέσιν καὶ μὴ πράττων ὅ,τι νομίζομεν ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὸν ἐκ τῆς συναισθήσεως τοῦ πρέποντος, ἡ Κυβέρνησις τότε ὀφείλει νὰ παρεμβῇ οὐχὶ ἐν τῇ Βουλῇ, διότι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βουλευτοῦ, κυρωθεῖσα, εἰς οὐδένα ὑπόκειται ἄλλον ἔλεγχον, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ εἰς τὸν Βουλευτὴν τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ ὡς Βουλευτοῦ, ἀλλὰ θὰ εἶχεν ὑποχρεώσεις ἡ Κυβέρνησις παρὰ τοῖς διέπουσι τὰ τῆς Αὐλῆς, ὅπως συστήσῃ τὴν θεραπείαν. Περὶ τῆς Βουλῆς ἄρα ἐν τῷ θέματι τούτῳ δὲν πρόκειται, διότι ἄν τις Βουλευτὴς διορισθῇ εἰς θέσιν αὐλικὴν, οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ εἰς τὸν οὕτω διορισθέντα τὴν ἰδιότητα αὐτοῦ ὡς Βουλευτοῦ, ἂν οὗτος δὲν θέλῃ νὰ παραιτήσῃ αὐτὴν, ἀλλὰ βεβαίως ἐπιβάλλεται ὑποχρέωσις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἂν διορισθῇ ὁ Βουλευτὴς εἰς θέσιν αὐλικὴν καὶ μὴ παραιτηθῇ, ὅπως ἐπιζητήσῃ τὴν θεραπείαν ἀλλαχοῦ· τοιοῦτόν τι ὅμως ἐνταῦθα δὲν παρουσιάζεται· οὐδεὶς Βουλευτὴς διωρίσθη εἰς θέσιν αὐλικήν. Εὔχομαι νὰ διορισθῇ ὁ Βουλευτής, περὶ οὗ ὁ προαγορεύσας ὡμίλησεν, εἰς θέσιν αὐλικὴν, διότι τῷ ὄντι θεωρῶ καὶ ἐγὼ, ὅπως καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι καταλληλότερος διορισμὸς δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ, ἀλλ’ ἐκ τούτου, ὅτι θεωρῶ ὅτι ὁ διορισμὸς οὗτος θὰ ἦτο κατάλληλος, ἐκ τοῦ ὅτι, μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἴσως δύναμαι νὰ θεωρήσω τὸν διορισμὸν τοῦτον καὶ ὡς πιθανὸν, ἕπεται ὅτι ἔχει δικαίωμα καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦδε νὰ παρεμβῇ; Βεβαίως ὄχι. Ἂν ὁ Βουλευτὴς οὗτος διορισθῇ, οὐδεμίαν ἔχομεν ἀμφιβολίαν, ὅτι, διαρκούσης τῆς βουλευτικῆς περιόδου διοριζόμενος, θέλει παραιτήσει τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα, ἂν δὲ διορισθῇ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς βουλευτικῆς περιόδου, οὐδὲν ἔχομεν δικαίωμα ἀναμίξεως, οὐδὲν ἔχομεν καθῆκον, ἵνα ἀναμιχθῶμεν, διότι ὁ διορισμὸς ἄριστα γίνεται, οὐδεμίαν δὲ ἔχει συνέπειαν ὡς πρὸς τὰ τῆς Βουλῆς.

§138Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ὠφεληθῶ τῆς εὐκαιρίας ταύτης, διὰ νὰ ἐκδηλώσω εὐχήν τινα οὐδὲ ὑπὲρ τοῦ διορισμοῦ ἑνὸς τῶν συναδέλφων μου εἰς τὴν αὐλικὴν ὑπηρεσίαν, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο πρὸ πολλοῦ λόγος, οὐδὲ κατὰ τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ. Φυσικὸν εἶναι νὰ αἰσθάνωμαι αἴσθημα συμπαθείας πρὸς ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἠξιώθη τῆς τιμῆς νὰ ἀποσταλῇ ὑπὸ τῶν ἐκλογέων του Βουλευτὴς καὶ νὰ τυγχάνῃ συνάδελφός μου, φυσικὸν εἶναι νὰ αἰσθάνωμαι εὐχαρίστησιν περισσοτέραν, διότι ὁ ἀπεσταλμένος εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος φέρει ὄνομα, τὸ ὁποῖον συνδέεται μετὰ τῆς ἱστορίας τῆς πατρίδος μου καὶ ὁ ὁποῖος μετέχει τῆς λάμψεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἀγὼν τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ὁ ἐμὸς συνάδελφος, ὁ Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας, μοὶ φαίνεται ὅτι παρεξηγήθη ὑπὸ τοῦ πρὸ μικροῦ καταβάντος τοῦ βήματος, διότι οὗτος ὑπέλαβεν, ὅτι ὁ κ. Τυπάλδος ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν Πρωθυπουργὸν ἢ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἢ ὅτι ἐσκέφθη νὰ ἐπικρίνῃ τὰς πράξεις τῆς ἀρχῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία κανονίζει τὰ τῆς Αὐλῆς, διότι τοιοῦτος μόνος λόγος ἠδύνατο νὰ φέρῃ εἰς τὸ βῆμα τὸν Πρωθυπουργόν. Ὁμιλῶ πάντοτε περὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ διορισμοῦ ἑνὸς τῶν Βουλευτῶν εἰς αὐλικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ περὶ ταύτης ἰδίως ἐξακολουθῶ τὸν λόγον μου. Περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ὁ κ. Τυπάλδος δὲν μοὶ ἐφάνη ὅτι εἶχε προαίρεσιν νὰ ἐπικρίνῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς ἀρχῆς, ἥτις κανονίζει τὰ τῆς αὐλικῆς ὑπηρεσίας, μοὶ ἐφάνη μόνον, ὅτι ἐσκέφθη ν’ ἀπευθύνῃ παρατηρήσεις εἰς συνάδελφον, περὶ τοῦ ὁποίου ἑπόμενον ἦτο νὰ γένηται λόγος. Βεβαίως αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Τυπάλδου πρὸς τὸν συνάδελφον, ὅστις παρευρίσκεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀποτελοῦσιν ὑπόμνησιν καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Τυπάλδος ἐφρόνει ὅτι εἶχεν ὁ συνάδελφος, περὶ οὗ ὁ λόγος. Ἂν ἀναζητήσῃ τις ἐν τῇ νομοθεσίᾳ, οὐδαμοῦ θέλει ἀνεύρει τὸ ἀσυμβίβαστον τῶν καθηκόντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουσιν ὑπηρεσίαν ἐν τῇ Αὐλῇ, μὲ τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ. Ἐν τῇ νομοθεσίᾳ θέλει εὑρεῖ ἀνακεκηρυγμένον τὸ ἀσυμβίβαστον τῶν ἔργων τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου μὲ τὰ ἔργα τοῦ Βουλευτοῦ, ἀλλὰ δὲν ἐκηρύχθη ποῦ τὸ ἀσυμβίβαστον τῶν ἔργων τοῦ Βουλευτοῦ πρὸς τὰ ἔργα τοῦ ὑπασπιστοῦ ἢ διαγγελέως, εἴτε τῶν ἄλλων ἐν τῇ Αὐλῇ ὑπηρετούντων. Εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι τὸ ἀσυμβίβαστον τῶν ἔργων τοῦ ὑπασπιστοῦ ἢ διαγγελέως εἶναι συνέπεια τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς συνταγματικῆς, διότι οἱ ὑπασπισταὶ ἢ οἱ διαγγελεῖς τοῦ Βασιλέως προσκολλῶνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ ὡς ἀνωτάτου ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ, εἰσὶ δὲ ἀξιωματικοὶ ἐν ἐνεργείᾳ, οὐδὲ δύνανται νὰ ἦναι Βουλευταί. Ἀλλ’ ἀσυμβίβαστον τῶν ὑπηρετούντων ἐν Αὐλῇ πρὸς τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ οὐδαμοῦ ὑπάρχει, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα ἠκούσατε τοῦ Πρωθυπουργοῦ βεβαιοῦντος ὅτι, ἂν ἤθελε συμβῆ μέλος τοῦ Κοινοβουλίου νὰ διορισθῇ εἰς ὑπηρεσίαν ἐν τοῖς Ἀνακτόροις καὶ νὰ δεχθῇ ταύτην, ὁ Πρωθυπουργὸς σᾶς ἔλεγε πρὸ μικροῦ, ὅτι θέλει ἀποταθῆ πρὸς τοὺς ἁρμοδίους, οἵτινες κανονίζουσι τὰ τῆς αὐλικῆς ὑπηρεσίας, καὶ θέλει ἀποτείνει παρατηρήσεις περὶ τοῦ πράγματος, διότι ὁ Πρωθυπουργὸς γνωρίζει, ὅτι, καὶ ἂν δὲν διετάχθη ὑπὸ τοῦ νόμου τὸ ἀσυμβίβαστον, ὑπάρχει ὅμως ἐν τῇ φύσει αὐτοῦ τὸ ἀσυμβίβαστον, εἶναι ἀσυμβίβαστον πολιτικῶς ἀνεγνωρισμένον. Κατὰ τοῦτο, ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην, νομίζω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνυπάρξωσι τὰ καθήκοντα ὑπαλλήλου ἐν τῇ Αὐλῇ καὶ τοῦ Βουλευτοῦ, καὶ εὑρίσκω τὸ ἀσυμβίβαστον ἐν τῇ φύσει αὐτῶν τῶν καθηκόντων. Ἐν ταῖς χώραις μάλιστα, ἐν αἷς ὑπάρχει μία μόνον Βουλὴ, ἐπειδὴ ὁ ἀνώτατος ἄρχων εἶναι ἀρχηγὸς καὶ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, οἱ δὲ Ὑπουργοὶ εἶναι τὰ ὄργανα, δι’ ὧν διαχειρίζεται αὐτὴν ἡ Βουλή, ἥτις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάζῃ καὶ νὰ ἐπιτηρῇ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν πολιτείαν καὶ τὴν διαγωγὴν τῶν ὀργάνων αὐτῶν, τῶν Ὑπουργῶν, παρίσταται ὡς ἐξουσία ἀντιμέτωπος εἰς τὴν βασιλικὴν ἐξουσίαν, ἤθελε δὲ εἶσθαι ἄτοπον νὰ συγκεντρώσῃ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον τὰ καθήκοντα ἑκατέρας τῶν ἐξουσιῶν τούτων. Ἡ θεωρία αὕτη ἄγει εὐθὺ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι οὐδὲν δύναται δυνάμει νόμου νὰ προταθῇ περὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ὕδρας Βουλευτοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου λέγεται ὅτι διωρίσθη ἢ διορίζεται ἢ θέλει διορισθῆ ὑπάλληλος τῆς Αὐλῆς· ἀλλ’ ἐνῷ δὲν δύναται νὰ λεχθῇ τι δυνάμει κειμένου νόμου, οὐδὲ δύναταί τις νὰ ἐλέγξῃ ὡρισμένην παράλειψιν ἢ ὡρισμένην πρᾶξιν αὐτοῦ, δύναται ὅμως ν’ ἀπευθύνῃ πρὸς αὐτὸν τὴν παρατήρησιν, ὅτι, ἐὰν γνωρίζῃ ὅτι διορίζεται ἢ ὅτι θέλει διορισθῆ ὑπάλληλος ἐν τῇ Αὐλῇ, καθῆκον εἶχε νὰ ἀπόσχῃ ἀμέσως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Βουλευτηρίου. Φρονῶ τοῦτο ἀνεξαρτήτως τῆς εἰδικῆς ταύτης περιπτώσεως, καὶ τὸ φρονῶ ἐν τῷ συμφέροντι τῆς Βασιλείας, διότι εἶμαι φίλος τοῦ θεσμοῦ, καὶ ἐπιθυμῶ ἡ Βασιλεία νὰ ἵσταται πάντοτε ὑπερτέρα τοῦ πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, Καὶ ὅσον ἐπιθυμῶ ἡ Βασιλεία νὰ ἔχῃ γνώμην περὶ τῶν πραγμάτων τῆς Πατρίδος, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι ὀπαδὸς τῆς πολιτικῆς τῆς δεδηλωμένης, ἥτις ἄγει εἰς τὴν τυραννίαν, τόσον ἐπιθυμῶ ἡ Βασιλεία νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν καὶ τὴν παῤῥησίαν νὰ λέγῃ τὴν γνώμην της ταύτην, νὰ μὴ ὑποληφθῇ ποτε ὑπό τινος πολίτου, ὅτι ἐμμέσως ἢ πλαγίως ὑποδηλοῖ γνώμην. Ἐγὼ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ προκειμένη περίπτωσις εἶναι ἐντελῶς ἀλλοτρία προαιρέσεων τοιούτων τοῦ Βασιλέως. Ἀλλ’ ἐνῷ εἶμαι βέβαιος περὶ τούτου, τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα δύναμαι νὰ προβάλω, ἐὰν μετὰ ἕνα ἢ δύο μῆνας ἠκούετο, ὅτι μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, ἐργαζόμενον ἀκόμη ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ, διωρίζετο ὑπάλληλος ἐν τῇ Αὐλῇ, τὰ ἐπιχειρήματά μου, λέγω, ταῦτα ἤθελον κριθῆ ἀσθενῆ, καὶ ἤθελον κριθῆ ἀσθενῆ ἐπὶ ζημίᾳ τῆς βασιλικῆς ἀρχῆς, ἐνῷ αὕτη οὐδόλως ἐνείχετο εἰς τοῦτο. Διὰ τοῦτο ἐνόμιζον, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔπεισεν ἑαυτὸν ὅτι πρέπει νὰ δεχθῇ ὑπηρεσίαν ἐν τοῖς Ἀνακτόροις, αὐτὸς ὑπὲρ πάντα ἄλλον πρέπει νὰ μὴ δίδῃ ἀφορμὴν, ἵνα παρεξηγῆται πρᾶξίς τις τοῦ ἡγεμόνος. Ἐγὼ εὑρέθην εἰς δυσάρεστον θέσιν πρό τινων ἐτῶν, ὅτε ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ Βασιλέως μὲ εἶχον ἀναγάγει εἰς τὴν προεδρείαν τῆς Κυβερνήσεως τῆς πατρίδος μου, ἐν σχέσει πρὸς ὑπάλληλον ἀνώτερον τῆς Αὐλῆς, πρὸς ἀξιωματικὸν ἀνωτέρου βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἠγάπων, καὶ διὰ τὸν θάνατον τοῦ ὁποίου ἐλυπήθην ἀρτίως ὑπὲρ ἐκείνους, οἵτινες δὲν εὑρέθησαν ἐν τοιαύτῃ δυσάρεστῳ θέσει πρὸς αὐτόν. Τότε, ὅτε εἶδον ὅτι ἐγεννήθησαν ὑπόνοιαι, ὅτι ὁ ὑπασπιστὴς ἐκεῖνος ἐξέφερε γνώμας ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, ὅτι εἰργάζετο πρὸς ὄφελος τοῦ ἑνὸς κόμματος, πρὸς ζημίαν τοῦ ἄλλου κόμματος, ἐγὼ παρέστην ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως καὶ παρεκάλεσα τὸν Βασιλέα νὰ ἀπομακρύνῃ προσωρινῶς αὐτὸν τῆς ὑπηρεσίας του, διὰ νὰ δοθῇ ἓν παράδειγμα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν ἐν τοῖς Ἀνακτόροις, ὅτι δὲν πρέπει οὔτε διὰ παραλείψεως, οὔτε δι’ ἀνοχῆς, οὔτε δι’ ἀπροσεξίας νὰ γίνωνται αἴτιοι νὰ παρεξηγῆται ὁ ἡγεμὼν, καὶ ν’ ἀποδίδηται εἰς τὸν ἡγεμόνα προαίρεσις ἀναμίξεως εἰς τὸν πολιτικὸν ἀνταγωνισμόν. Εὐτυχῶς ὁ ἀξιότιμος φίλος μου καὶ ἔντιμος συνάδελφός μου Βουλευτὴς ἐκ Κεφαλληνίας ἐδήλωσε ῥητῶς, μέχρι τίνος ἠγόρευσε πρὸ μικροῦ πρὸς ἡμᾶς τῇ συναινέσει τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διερμηνεύων γνώμην κοινὴν τῶν ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει συναδέλφων, καὶ μέχρι τίνος διηρμήνευε γνώμην ἀτομικήν. Ὁ κύριος Τυπάλδος, ὅστις ἐποιήσατο τὴν διάκρισιν ταύτην, μοὶ ἐπιβάλλει ἐμμέσως τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δικαιολογήσω, διατὶ χωριζόμεθα εἰς τὸ ὅριον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἐσταμάτησεν ὁ ἀξιότιμος φίλος μου, ὅταν ἐδήλωσεν, ὅτι μετ’ ἐκεῖνο διερμηνεύει γνώμην ἰδίαν, διατὶ συμβαίνει τοῦτο καὶ διατὶ χωριζόμεθα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἀπὸ συναδέλφου τοσοῦτον ἐντίμου, τοσοῦτον πεφωτισμένου, εἰς τὸν ὁποῖον ἔχομεν ἰδίαν ὑπόληψιν καὶ ἀγάπην. Ἀληθῶς δὲν ἔχω ἐπὶ τοῦ θέματος ἐκείνου τὴν αὐτὴν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας καὶ φίλου μου γνώμην, ὑποθέτω δὲ, ἂν καὶ δὲν ἀντήλλαξα περὶ τούτου τὰς ἰδέας μου μετὰ τῶν λοιπῶν ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει συναδέλφων μου, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι κλίνουσι μᾶλλον νὰ ἀποδεχθῶσι τὴν γνώμην μου, καὶ ὄχι τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου. Τὰ ἐν τοῖς Ἀνακτόροις ἀξιώματα δὲν εἶναι ἀξιώματα τίτλου εὐγενείας ἢ τιμῆς, εἶναι ἀξιώματα δηλοῦντα ὑπηρεσίαν συντελουμένην καὶ διαπραττομένην ἐν τοῖς Ἀνακτόροις. Οὐδεὶς νόμος ἀληθῶς ἐκανόνισε τὰ ἀξιώματα ταῦτα, οὐδαμοῦ θέλετε εὕρει ἐν τῇ νομοθεσίᾳ τι, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐνδείκνυται εἴτε ὁ βαθμὸς, εἴτε τὰ καθήκοντα, εἴτε τὰ ἔργα, εἴτε ἡ ἱεραρχία τῶν ἐν τῇ Αὐλῇ ὑπηρετούντων. Παραδόσεις ἔχομεν ἐκ τῆς πρώτης δυναστείας, καὶ εὐτυχῶς αἱ παραδόσεις ἐκεῖναι ἦσαν παραδόσεις εἰλικρινοῦς πολιτείας τοῦ ἀειμνήστου ἡγεμόνος. Ὁ ἀείμνηστος ἐκεῖνος ἡγεμὼν εἶχεν Αὐλὴν, εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἔχῃ ἕνα ἀνώτερον βοηθὸν, ὑπάλληλόν του, ὡς προϊστάμενον τῆς Αὐλῆς ταύτης, ὁ ὁποῖος νὰ ἐνασκῇ τὴν πειθαρχίαν ἐπὶ πάντων τῶν ἄλλων, τῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Βασιλέως τεταγμένων, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπιτηρῇ αὐτὸν, καὶ ἐδημιούργησε μίαν θέσιν, μίαν λειτουργίαν, τὴν ὁποίαν ὠνόμασεν Αὐλαρχεῖον. Ὁ αὐλάρχης λοιπὸν κατέχει ἀξίωμα, ἀλλὰ δὲν ἔλαβε διὰ τοῦτο ἕνα τίτλον, εἶναι αὐλάρχης ἐν τοῖς Ἀνακτόροις. Βεβαίως πᾶς εὑρισκόμενος ἐν σχέσει πρὸς τὴν Αὐλὴν, καὶ εἰσερχόμενος εἰς τὰ Ἀνάκτορα, πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὸ ἀξίωμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔχει, ἀλλὰ τὸ ἀξίωμα δὲν εἶναι πολιτειακὸν, οὔτε ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον ἀπονέμει αὐτῷ τίτλον εὐγενείας μεταξὺ τῶν ἄλλων συμπολιτῶν του, εἰμὴ ἐπὶ τοσοῦτον, ἐφ’ ὅσον ἐκτελεῖ ὑπηρεσίαν παρὰ τῷ Βασιλεῖ. Εἰς τὴν αὐτὴν τάξιν κατατάσσεται καὶ πᾶσα ἄλλη λειτουργία ἐν τοῖς Ἀνακτόροις, καὶ νοεῖται ὅτι ἀναλόγως τῆς λειτουργίας, τὴν ὁποίαν ἕκαστος ἐκτελεῖ ἐν τοῖς Ἀνακτόροις, ἔχει καὶ διάφορον θέσιν ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ταράσσει παντάπασι τὴν ἰσότητα τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων. Ὁ ἐμὸς συνάδελφος ὅμως, πλὴν ταύτης τῆς παρατηρήσεως, ἀπηύθυνε καὶ ἑτέραν. Ἡ ἑτέρα παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου στηρίζεται ἐπὶ ἀληθείας, ἐπὶ πραγμάτων, ἀλλὰ δὲν ἦτο ἀξία νὰ μνημονευθῇ ὑπ’ αὐτοῦ, διότι μοὶ φαίνεται ὅτι στερεῖται σπουδαιότητος καὶ εἶναι ἀναξία τῆς προσοχῆς τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων. Ὑπάρχουσί τινες, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τοσαύτης ματαιότητός εἰσι κατειλημμένοι, ὥστε ἐπιθυμοῦσι νὰ δείκνυνται, ὅτι ἔχουσιν ὅ,τι δὲν ἔχουσι, καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἀπαγορευτικὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος. Τοὺς ἀνθρώπους τούτους πρέπει βεβαίως νὰ τοὺς ἀνέχεσθε, ἴσως συλλυπούμενοι, διότι ἔχουσι τὴν ἀδυναμίαν ταύτην, ἴσως ἀναλογιζόμενοι, ὅτι εἴτε ἡ κοινωνικὴ εἴτε ἡ πολιτειακὴ θέσις των ἀπήτει νὰ ἦναι μᾶλλον σοβαροί. Ἀλλὰ τέλος πάντων δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ σᾶς νὰ μεταποιήσητε τὸν χαρακτῆρα αὐτῶν, καὶ μεταβάλητε τὰς ἰδέας των. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καὶ κατὰ τοῦτο ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου κ. Τυπάλδος ἴσως δὲν ἔπρεπε νὰ ἀξιώσῃ νὰ ποιήσηται μνείαν τινὰ, διότι ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἀναξία καὶ τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων.

§139ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ κίνδυνος, ὁ ἐκ τοῦ μὴ ὁμοιομόρφου καταρτισμοῦ τοῦ Κοινοβουλίου, βεβαίως, μεθ’ ὅσα ἠκούσαμεν, δὲν ἤθελεν ὑφίστασθαι, ἐὰν ὁ ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς εἶχε λάβει τὸν διορισμὸν αὐτοῦ ὡς τελετάρχου τῶν Ἀνακτόρων, διότι, ἐὰν ὁ ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς εἶχεν εἰς χεῖρας αὐτοῦ τὸν διορισμὸν, δὲν ἤθελεν ἀναμφιβόλως ἐπιχειρήσει νὰ εἰσέλθῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἵνα ἐκπληρώσῃ τὰ ἔργα, δι’ ἃ ἀπέστειλαν αὐτὸν οἱ συμπολῖται. Ὁ κίνδυνος λοιπὸν, ὃν ἡμεῖς διαβλέπομεν ὅτι ὑφίσταται, εἶναι, ἐὰν δὲν ἔχῃ μὲν τὸν τίτλον τοῦ τελετάρχου εἰς χεῖρας, πρόκηται ὅμως νὰ λάβῃ αὐτόν. Διὰ τοῦτο ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. συνάδελφον τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν: Γινώσκει ἢ δὲν γινώσκει τι περὶ τῆς μελλούσης θέσεως αὐτοῦ; Ἐγένετο πρὸς αὐτὸν λόγος, ὅτι μετά τινα χρόνον, ὡρισμένον ἢ ἀόριστον, θέλει καταλάβει τὸ ἀξίωμα τοῦτο; Ταῦτα εἶναι τὰ θέματα, ἅτινα ἀπασχολοῦσι τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἐκ Κεφαλληνίας ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ. Ποῖος κίνδυνος ὁμολογουμένως ἤθελεν ὑφίστασθαι περὶ τοῦ ὁμοιομόρφου καταρτισμοῦ τοῦ Κοινοβουλίου, μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐὰν ὁ ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς εἶχε λάβει τὸν διορισμὸν αὐτοῦ; Οὐδείς· διότι ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἤθελε παρεδρεύει μεθ’ ἡμῶν ἐνταῦθα. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν κ. Βουλευτὴν, πρὶν ἢ ἐξέλθῃ τῆς αἰθούσης: ἔλαβε τοιαύτην ὑπόσχεσιν; γνωρίζει τι περὶ τούτου; ἐδέξατο συγχαρητήρια περὶ τῆς νέας αὐτοῦ θέσεως; Ἐφ’ ὅσον δὲν ἀπαντᾷ, ἕκαστος δύναται νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι, οὐχὶ βεβαίως ἐν ὡρισμένῳ χρόνῳ, ἀλλ’ ἐν λίαν προσεχεῖ θέλει μεταβάλει καθήκοντα· τοιοῦτον ἔχει λόγον ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κεφαλληνίας.

§140ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον· παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§141ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἄλλως τε δὲν ἔχομεν καὶ ἀπαρτίαν.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβάλετε ἔνστασιν.

§143Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν διστάζομεν νὰ προβάλωμεν ἔνστασιν. Ἡ συνεδρίασις ἤρχισεν εἰς τὰς 4, εἶναι ἤδη 11 παρὰ 20. Νομίζετε ὅτι δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν ἀνάπαυσιν; ἐξ ἐναντίας εἶναι ἐνδεχόμενον, ἐὰν θελήσητε νὰ παρατείνητε τὴν συνεδρίασιν, νὰ προβάλωμεν πολλὰς ἐνστάσεις ἀπαρτίας.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος λύει τὴν συνεδρίασιν τῇ ἐπινεύσει τῆς Βουλῆς· δὲν ἐξαρτᾶται ἀπ’ ἐμοῦ τοῦτο.

§145ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Παρῆλθε πλέον ἡ ὥρα, κύριε Πρόεδρε.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ θέλει νὰ ἐργασθῇ, δὲν δύναμαι νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν.

§147ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν ἔχομεν ἀπαρτίαν, κύριε Πρόεδρε.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν ἔνστασιν;

§149ΤΙΝΕΣ. Μάλιστα.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ὀνομαστικοῦ καταλόγου).

§151ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς ἀναβάλωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 10 καὶ 50′ μ. μ.